NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemyślu Naftowego

wychodzi raz ri a miesiąc.

Prenumerata wynosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: A. NIEKRASZ, Chorkówka, — Inż J. SHOLMAN, Schodnica, — Inż. W. WOLSKI, Scliodnica. Wydawca i redaktor: ]R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Z. Chrzanowskiej 1. 10.

Treść zeszytu 5.

Obecny stan wiertnictwa w Niemczech, nap. F. I. Hendrich. (Ciąg dalszy.) — Akcya eksportowa rafi-neryi nafty. — Nowy sposób otrzymywania węgla, posiadającego wielką siłę odbarwiania, przez p. Rafała Ostrejkę. (Ciąg dalszy). — Listy z Kaukazu. — Kronika,

Obecny stan wiertnictwa

w Niemczech.

Napisał

aŻ (£/. ofóencAtcd.

(Ciąg dalszy.)

Ażeby uniknąć za małych rezultatów, może wiertacz przy forsowniejszem wierceniu bardzo łatwo, nie odczuwając tego, przekroczyć granicę dozwolonego nacisku, a skutki tego ilustrują nam najlepiej wiercenia Ra-ky’ego wykonane n. p. w Lotaryngii, które wykazały jak dalece można tem koronę uszkodzić. Tak n. p. przy wierceniu w Lubeln w Lotaryngii jedenaście drogocennych koron obsadzonych nadzwyczaj silnie, pięknymi, czarnymi dyamentami po 12 milimetrów średnicy, ciężkiego doznało uszkodzenia i strat kamieni; wspomnę o Teutigen koło Bolehen w Lotaryngii, gdzie wyciągniętej koronie, z powodu źe wirując nie robiła postępu, brakowało całego garnituru również wielkich kamieni, a korona sama o 15 milimetrów stała się krótszą, wspomnę także o Zimmingen i Ottendorf w Lotaryngii, gdzie korony pozostały na zawsze w otworze.

Jest to niewątpliwie słabą stroną wiercenia tego, a jeżeli mimo to Raky się nie |

zraza tak kosztownemi następstwami, lecz odstąpiwszy raz od ogólnie przyjętego szablonu, trwa przy swojem wierceniu stale i stara się je tylko udoskonalić, to technika powinna mu być wdzięczną, a nie urągać mu z tego powodu. Mimo całego uznania fakt zostanie jednak faktem, źe chociaż Hak y nie żałuje swoim koronom drogocennych kamieni, że wytrwale forsuje przy wierceniu koroną, jeśli już nią wiercić musi, to przecież wierceniu koroną z balansu nie dorównuje i stoi po za niem w tyle. To poznanie jest dla nas tem waźniejszem, ponieważ my wiercenia koroną dyamentową na naszych terenach naftowych i tak nigdy zastosowywać nie będziemy, i tem więcej.nas zaciekawiać powinno wybicie się systemu Raky’ego w Niemczech na pierwsze miejsce, skorośmy poznali, że on wziętość swoją nie koronie zawdzięcza, ale źe tą samą co my walczy bronią tj. świdrem, o czem w jednym z następnych artykułów będzie mowa.

D. Wiercenia szapą i opis kranów trybowych.

Drugiem po koronie dyamentowej narzędziem wiertniczem, odpowiadającem zadaniu niemieckiego wiertnictwa, jest łyżka (sza-

pa), dostarczająca niezmienionych próbek wierconego pokładu, to też użycie jej jest powszechne i wszystkiem przedsiębiorstwom wiertniczem właściwe; zastosowanie jej jednak ograniczone wyłącznie do formacyi miękkich n. p. aluwialnych, dyluwialnych i kredowych, jako to glina, ił, piasek, piaskowiec, żwir, szuter, iłołupek, margiel i t. p.; przy obu ostatnich tylko do pewnego stopnia twardości, przez co nadaje się dobrze do zaczęcia szybu, a przy warunkach sprzyjających może nawet i do 200 metrów praktyczne znaleśó zastosowanie.

«\

Szapa jest to żelazna lub stalowa krótka rura, podobna do naszej łyżki n. p. 16”; w górnej części zaopatrzona w przynitowane widełki kończące się gwintem sztangowym lub rurowym, cała lub tylko w dolnej połowie w podłuż przecięta. Wycięcie to stosownie do bardziej lub mniej sypliwego pokładu dla jakiego szapa jest przeznaczoną, tworzy węższą lub szerszą szparę, a krawędź jedna tego wycięcia t. j. ta, która podczas obrotu ma pracować, jest na zewnątrz trochę odgiętą i zaostrzoną, sam spód posiada tylko połowę dna skośnie ku dołowi wybiegającą z również zaostrzoną krawędzią; oprócz tego częstokroć jest jeszcze spód szapy wąskim ostrym nożem zaopatrzony.

Przeróżne są formy szapy i odmiany narzędzi do wiercenia bez płóczki, natomiast przy wierceniu płóczkowcm forma szapy nie przedstawia wielkiej rozmaitości.

Załączone rysunki czynią wszelkie dalsze opisy zbędnemi, a dalsze rozwodzenie się nad niemi byłoby, jak sądzę, tutaj nie na miejscu. Zanim jednak przejdziemy do wiercenia świdrem potrzeba przedewszystkiem zwrócić jeszcze nasza uwagę na niemieckie

J    c    O c

krany.

Do zapuszczania i wyciągania przyrządu wiertniczego, bez względu czy nim jest korona, szapa, czy świder, do łyżkowania lub rurowania są w powszechnem użyciu i to wyłącznie krany trybowe.

Począwszy od najprostszej formy znanej nam powszechnie windy trybowej z korbą dla pracy ręcznej, postępowano do kablów trybowych pojedynczych o jednym wale linowym, i złożonych, o dwu wałach linowych,

z tarczami pasowemi dla pracy lokomobilą, aż nareszcie do parowej maszyny trybowej jedno- lub dwucylindrowej (Dampfhaspel) dla pracy parą ze stojącego kotła parowego.

Krany Vogta i Raky’ego, jakkolwiek z pewnemi odmianami, pozostały w zasadzie kablem trybowym, to jednak z tą różnicą, że u nieb kable przy wierceniu świdrem służą równocześnie do wprawiania w ruch balansu za pomocą tarczy mimośrodowej i pociągadła, podczas gdy u innych firm wprawianie balansu w ruch odbywa się wyłącznie za pomocą osobnego cylindra parowego, zasilanego parą z kotła.

-Cs/.

tri

Ten tak zwany szlagcylinder (Fig. obok), jest umieszczony pod balansem z przeciwnej strony osi obrotu niż jest zawieszonym przewód wiertniczy, i z balansem za pomocą przedłużenia tłoka połączony, a działa jednostronnie, mianowicie ciągnąc.

W chwili otwarcia kanału dopływowego a zostaje skutkiem ciśnienia pary tłok w cylindrze na dół spychanym, a ciągnąc za sobą w dół jedno ramię balansu, wychyla ta-

BlIHip

=SH

&

(ET

il

I \

v;

n

M

©

m

©

W

M

«

N

rm

P>

Û

r\

W

[

■e

£A

L3

(o)

(o)" (O)

JOgïOiS)

Fig 1.

û

w

© © » © ©

a

%

t

~"É

©

©

®

9

r*

v

Pi

m

V-3

3

h

u

• ^

e_j

P

j© @ * K>f ©

Fig. 2.

--

i

©

®

0

jó

i

A

ÉÜ

&

:-m

m

a

z

z>

\

Ti

ba

Fig. 3.

§4 uLpïI

fi

nowej, wcale się jeszcze na oś główną nie przenosi, zupełnie tak samo jak przy kanadyjce, dopóki za pomocą rolki frykcyjnej (wózka) nie przyciągniemy pasa skórzanego. Ruch obrotowy drewnianej tarczy pasowej (szajby), nie będzie się przenosił na umieszczony w górze wał linowy (bęben), a zadanie to jakie na kranie kanadyjskim spełnia pas i wózek, spełnia tutaj odpowiedni przyrząd na zasadzie tarcia zastosowany, tak zwane sprzęgło tarciowe (Reibungskupplunge), Fig. 2. Sprzęgło tarciowe dozwala nam łączyć tarczę pasową z osią główną lub je rozluźniać, czyli dowolnie przenosić ruch tarczy na oś; oprócz tego umożliwia łagodne i stopniowe przenoszenie siły na kran trybowy, przez co unika się gwałtownych szarpnięć. Lokomobila opatrzona silnemi kołami roz-machowemi nie potrzebuje w biegu swoim być zatrzymywaną, ponieważ i podczas pełnego biegu tejże może być kran w jednej chwili zatrzymanym. Przez rozluźnienie tego sprzęgła można wreszcie w miarę potrzeby tylko częścią siły lokomobili pracować, jeżeli tak uregulujemy (niżej wspomniane śruby ściskowe) aby opór tarcia do pewnego tylko

kowe ku dołowi, podnosząc temsamem ramię czego ruch obrotowy udzielony tarczy kra-drugie i zawieszony na niem przewód wiertniczy, który w chwili otwarcia kanału odpływowego dla pary b opada skutkiem własnego ciężaru.

Ponieważ cylinder ten działa ciągnąc na dół, a nie dźwigając (podnosząc) do góry, pomimo że martwy ciężar przewodu w znacznej części przeciwwagą umieszczoną na końcu balansu jest zrównoważonym, musi przecież być silnie przytwierdzonym do fundamentu w ziemię dobrze zakopanego.

Sterowanie suwaka parę przecinającego odbywa się automatycznie, chociaż w razie potizęby, zwłaszcza przy samem rozpoczęciu szybu, można także i ręcznie sterować heblem c.

Systemy wiertnicze Vogta i Raky’ego nie używają wyż opisanego szlagcylindra.

Kran Raky’ego (obacz rysunki Fig. 1. widok z góry, Fig. 2. widok z tyłu, a Fig. 3. widok z przodu), nie jest tak skomplikowanym, jakby się to na pierwszy rzut oka, zwłaszcza nieprzyzwyczajonemu do kranów trybowych wydawać mogło.

Z tarczy lokomobilowej itlzie pas na tarczę kranową h luźnie osadzoną na osi głównej (Haupt- oder Bohrwelle), skutkiem

Wszystkie heble, jak widok z przodu Fig. 3 przedstawia, a mianowicie do suwaka frykcyi s, do wchwytów w i do bremzy (hamulca) h są w pobliżu umieszczone, łatwo dostępne i dozwalają wiertaczowi stać niedaleko otworu świdrowego.

W porównaniu z popędem kanadyjskim spostrzegamy jeszcze to, że podczas gdy przy kanadyjce są do dyspozycyi wiertacza połączenie z dławikiem (Drosselklappe) jakoteż z kurkiem parę zamykającym, to tutaj wiertacz przypływu pary do cylindra maszyny (lokomobili) nie reguluje, że jednak loko-mobila nie znajduje się w oddzielnej kotłowni, lecz w połączonej z wieżą jacie, wyręcza go w tym względzie bardzo dobrze palacz kotłowy.

Wyżej opisany kran wyklucza potrzebę łają analogicznie jak n. p. zastosowana przez zastosowania wielokrążka do zapuszczania inż. Wolskiego w jego nowej frykcyi taśma i wyciągania większych ciężarów n. p. rur

tylko

strony w chwytu zaopatrzone w odpo więdnę wycięcia, aby zaczepiając niemi brały wchwyt ze sobą.

stopnia skutecznie działał, a wszelka nadwyżka już go pokonywała, powodując ślizganie się powierzchni trących.

Nie mając zamiaru być wyczerpującym ograniczę się tylko do ogólnych znamion i sposobu działania tej zastosowanej tu bardzo skutecznie formy tarcia.

Otóż jedną połowę, że ją tak nazwę bierną tego urządzenia stanowi żelazny pełny walec p na osi głównej osadzony i stale z nia połączony, o dobrze wygładzonej zewnętrznej powierzchni cylindrycznej. Ta część wraz z całym kranem pozostaje pomimo ruchu obrotowego części drugiej tak zwanej czynnej, tak długo w spoczynku, dopóki my przez wywołanie tarcia nie spowodujemy aby do ruchu zabraną została.

Na rysunku dla lepszej oryentacyi jest część bierna inaczej a część czynna inaczej cieniowaną.

Drugą połowę (czynną) tego urządzenia stanowią ściski lc, śruby s ściskowe, drążki przyciągające lub zwalniające te śruby li, i suwak w.

Ściski stalowe czyli dwie połowy wydrążonego walca, o dobrze wygładzonej powierzchni wewnętrznej, a z tarczą pasową stale połączone, otaczają i obejmują pierwszą tj. bierną część przyrządu, podobnie jak ściski rurę obejmujące, szczelnie jednak na razie doń jeszcze nie przylegają, a więc obracając się wraz z tarczą pasową nie sprawiają tarcia, zwłaszcza że powierzchnie te zawsze obficie są smarowane.

Jak w ogóle silniejsze ujęcie ścisków uskuteczniamy przez silniejsze przyciągnięcie śrub obie połowy ścisków łączące, tak samo czynimy i tutaj za pomocą odpowiednich dwu śrub, ściski te łączących, co każdej chwili dowolnie, zatem i podczas obrotu tarczy pasowej wraz ze ściskami, uskutecznić możemy. Służą nam bowiem do tego połączone ze śrubami dwa drążki, których działanie wywołujemy przez pojedyncze przesunięcie su\yaka (zbliżenie lub oddalenie), na rysunku pozycya kropkowana.

Przyciągnięte w ten sposób ściski dzia-hamulcowa (bremza), przenosząc ruch obrotowy tarczy pasowej na wał (oś kranową.)

Przy kranach trybowych ma także swoją wartość stosowne urządzenie ułatwiające przekładanie (włączanie i wyłączanie) w miarę potrzeby kół trybowych. Podczas gdy przy ręcznej windzie i przy wielu kablach przesuwać trzeba w tym celu kola trybowe z ich położenia, zastosowano przy kablach wiertniczych i kołowrotach, wymagających częstej i szybkiej przemiany lub wyłączenia osobne przesuwalne wchwyty (Klauen, dosłownie racice).

Koła trybowe w takim razie luźnie na osi trybowej są osadzone, a od

Wchwyty te są wprawdzie w kierunku podłużnym osi po niej przesuwalne, obracać się jednak na niej nie mogą z powodu odpowiednich nut i klinów, ale ruch swój obrotowy udzielają osi.

Na kranie Raky’ego użyte wchwyty e w porównaniu do zastosowanych u firm innych, postąpiły znacznie w rozwoju. O brein-zie b, Fig. 1. wspomnieć wypada, że jest svewnatrz wyłożona (filtrowana) tabliczkami z masy włóknistej (Fibreplattenj przymoco-wanemi miedzianemi nitami.

Tą umową, która z targów monarchii wyeliminuje nadwyżkę ropy, usuwa się główną przeszkodę powstania kartelu rafineryj i stwarza się dla niego bezwarunkowo pomyślne warunki, które tuszymy nadzieję, nie pozostaną niewyzyskanymi, gdyż w przeciwnym razie duże ofiary, jakie producenci dla tej sprawy ponoszą, byłyby bezowocnemi albo powiedzmy wprost niewytłumaczonemu

Skoro jednak producenci naftowi ponieśli ofiary dla kartelu, należałoby sądzić, że teraz i rafinerye swe często bardzo wygórowane wymagania poświęcą dla wspólnej sprawy, tembardziej, że okoliczności aż nadto przekonywuja, że pomyślne konjunktury lat dawniejszych, nie tak rychło znowu się zrealizują a przez wygórowanie ceny nafty ogranicza się tylko jej zbyt. Wielkie rafinerye, które przecież przy zawarciu kartelu w pierwszym rzędzie są miarodajne, są częściowo odszkodowane przeróbką tak znacznych ilości ropy przeznaczonej dla eksportu i zależy tylko od ich obrotności i uczciwości, aby te pomyślne szanse, które ograniczony wywóz nafty za granicę posiada, dobrze i w zupełności wyzyskać. Trzeba bowiem z góry zaznaczyć, że eksport tylko wtedy może dać dobre wyniki, jeżeli zostanie wspólnie zorganizowany np. jak się obecnie planuje, przez stworzenie biui*a sprzedaży. Odosobnione występowanie albo co gorsza rywalizacya na I rynku zagranicznym, któraby się od razu

i t. p. Lina stalowa jest silną (32 mm), zwłaszcza ze użyta podwójnie, nawija się równocześnie oboma końcami na różniczkowy wał linowy r, a środkiem swoim dźwiga obciążnik linowy z klukiem i capem (Fahrstuhl), zatem przewód wiertniczy lub rury. Punkt zawieszenia ciężaru zmienia jednak ze względu na linę swoje położenie, albowiem podczas gdy obciążnik linowy podniesionym zostanie o dwa metry, to równocześnie przesunie się, skutkiem różnicy obwodu obu wałów linowych, przez rolkę obciążnikową pół metra liny, czyli przy 16 metrach wyjazdu z jednem pasmem złoźonem z trzech sztang wydrążonych przesunie się przez rolkę obciążnikową cztery metry liny.

Średnica mniejszego wału linowego ja-koteż wszystkich rolek, przez'ktôre lina przechodzi, wynosi 460 mm.

Korzystanie z wału różniczkowego n. p. w ten sposób, aby celem dźwigania wielkiego ciężaru równocześnie jeden koniec liny nawijał się na wał większy a drugi koniec z mniejszego wału się odwijał, nie jest wcale w użyciu, natomiast były pojedyncze wypadki zastosowania, że jeden koniec liny do fundamentu belkowego przytwierdzano, a tylko drugi koniec na wał linowy się nawijał n. b. że w tym razie możliwa wysokość była o połowę mniejszą.

W ogóle powyź opisany kran Raky’ego jest silnej konstrukcyi, zbudowany na ciężkim fundamencie żelaznym, do belkowania fundamentowego przyśrubowany, całe belkowanie fundamentowe pod wieżą, kranem, pompą i bocznemi jatami (przybudówkami) jest jednolite i we wszystkich miejscach krzyżowania się belek ześrubowane, a przez ustawienie nadto kranu nie za wieżą, lecz zwłaszcza częścią z wałem linowym we wieży samej, która jest belkową i silnej konstrukcyi, nadaje się takowy do wierceń na bardzo znaczne głębokości przy wielkich ciężarach przewodu wiertniczego (sztang rurkowych) i długich pasm rur.

AKcya eksportowa rafineryj nafty.

Akcya w przemyśle naftowym, omawiana od pewnego czasu w prasie codziennej, stała się rzeczywistością; kilka większych ra-fineryj rozdzieliło obecnie pomiędzy siebie nadwyżkę produkcyi ropy w ilości mniej więcej 13.000 cystern z obowiązaniem wyrobienia z niej pewnej ilości nafty eks. Oczywiście, że porozumienie takie mogło nastąpić tylko na podstawie silnie zredukowanej ceny ropy dla celów wywozowych i że producenci naftowi zdecydowali się na ten środek, mimo dotkliwego uszczerbku dla ich interesów, aby tylko umożliwić ostateczne zorganizowanie się rafineryj i w ten sposób zapoczątkować sanacyę przemysłu naftowego w Austro-Węgrzech.

odczuć dała nie tylko przez zniżenie ceny, ale także przez podsuwanie jakościowo gorszego towaru, zachsvialaby odrazu całym eksportem i zdyskredytowałaby towar nasz za granicą tak samo jak to w latach 1896 — 98 miało miejsce.

i w nowszych czasach w zagranicznym przemyśle zastosowanie znalazło, powinno i nas w Austryi, skoro nasza produkcya ropy przekroczyła granicę zapotrzebowania oleju świetlnego, do energiczniejszej akcyi w tym kierunku zachęcić, gdyż tylko to może wpłynąć na uzdro-wotnienie produkcyi w przyszłości.

Nie łudźmy się co do eksporiu nafty za granicę, bo jeżeli zagraniczne rządy nie nam znacznych ustępstw, to musimy nasz wywóz ograniczyć do pewnej miary,

z potężną organizacyą trustu zagranicznego, do czego nam tak na środkach jak i na zdolnościach zbywa. Akcya eksportowa, tak jak została ułożoną, oddziaływa oprócz tego niekorzystnie na rynek wewnętrzny przez konieczny zbyt różnych produktów, a w razie nagromadzenia się trudności na rynku zewnętrznym, oddziaływanie to może się stać nawet bardzo krytycznem.

Dlatego nie możemy nie zauważyć, że chwilowe korzyści, które stąd dla rafinery) wyrosną mogą być przecenione. Ze akcya ta wyjdzie na niekorzyść producentów ropy, wynika wprost ztąd, że oni zobowiązali się oddać dla tego celu swą ropę niżej ceny węgla kamiennego. Ponieważ zaś olej opałowy posiada, pominąwszy inne korzyści, prawie że podwójną wartość opałową węgla kamiennego, to według najprostszych zasad ekonomii, wartość jego jest 2 razy większą od wartości węgla. Na ten stosunek wartościowy trzeba zawsze usilnie baczyć, jeżeli się stoi przed jakimś przedsięwzięciem o większym zakroju. Lepiej spalić wszystką ropę (usunąwszy z niej poprzednio niebezpieczne składniki) niż przez jej przeróbkę powiększać miernotę na rynku naftowym, który i tak już dosyć jest zabagniony. Potrzeba wyraźnie postawić sobie pytanie, czy przeróbka ropy lepiej się opłaca, niż jej spalenie a przekonawszy się, że przy przeróbce nie osiąga się nawet tej ceny jak za węgiel, to naszem zdaniem nie ma wyboru. Im wcześniej powstanie organizacya odbytu oleju opałowego, tem lepiej, nam się zdaje, że i tak zmarnowano już dużo cennego czasu.

Przy tych uwagach nie uwzględniliśmy oddziaływania fatalnych cen dla ropy wywo-

obecnie starają się zużyt-

Co jednakże ugodzie tej pomiędzy producentami ropy i rafineryami najwięcej byłoby do zarzucenia, to zaniedbanie kwestyi opałowej. Według naszego zdania punkt cięż- udzielą kości w sprawie zużytkowania nadwyżki ropy leży tylko w pomvslnem rozwiązaniu kwe- której przekroczenie wymaga podjęcia walki styi opalania, trzeba bowiem zupełnie się z tą myślą oswoić, że ropa służy nie tylko dla celów oświetlania, ale coraz więcej dla celów (.pałania i że przyszłości dla niej na tem ostatniem polu szukać trzeba. Nie wolno nam pozostać obojętnymi wobec coraz większego rozszerzania się opału naftowego, które w licz bach szybko wzrastającego zapotrzebowania płynnych materyałów opałowych się uwydatniają. Nie ma pola techniki opałowej, którego by sobie nafta nie zdobyła. Po kotłach parowych i destylacyjnych nastąpiły parowozy; później parowce, dalej zakłady przemysłowe, huty szkła, porcelany, piece metalurgiczne,

kować płynne materyały opałowe w gospodarstwach domowych i instalacyach miejskich.

Wszędzie zdobywa sobie olej opalowv jiierw-szeństwo przed węglem, gdyż sposób ten opalania stanowi postęp w technice opałowej, który nie tylko ekonomii ale i hygienie na korzyść wychodzi, tak że przyszłość tego opału 'jest zapewuioną. Wskutek tego, że miejsca występowania ropy w ostatnim czasie nadzwyczaj się pomnożyły, że odkryto pokłady ropy, które prześcignęły nawet najśmielszą wyobraźnię i że [»rzez to przypuszczenie możności znalezienia tak potężnych i wydatnych źródeł ropy, jakimi są pokłady węgla, coraz więcej prawdopodobieństwa nabiera, staje się ropa potężnym współzawodnikiem węgla kamiennego, gdyż już obecna produkcya ropy przechodzi zapotrzebowanie świata co do oleju świetlnego i zmusza nas do zużytkowania nadwyżki w inny sposób, który jedynie w ogromnym zakresie techniki opalania znaleść możemy. Przekonanie to, które w Rosyi już od lat się rozpowszechniło

i gazów.

zowej na ogólny wynik interesów naftowych i przez to na całą organizacyę producentów naftowych skonsolidowanych w związku „Ropa“; to oddziaływanie jest zanadto zrozumiałem, ażeby o uiem osobno się wypowiadać.

E. Z.

Nowy sposób otrzymywania węgla, posiadającego wielką siłę odbarwiania. Wynalazek p. Rafała Ostrejki patentowany w różnych krajach świata cywilizowanego.

(Ciąg dalszy)

Wymienione powyżej gazy, według zdania wynalazców, miały powiększyć ilość płynnych produktów suchej destylacyi nie roz-wodniająe takowych, jak to bywa przy stosowaniu przegrzanej pary wodnej.

Z powyżej przytoczonych danych widzimy, że znane w literaturze sposoby suchej destylacyi materyj organicznych, są zupełnie inne niż te, któie stanowią przedmiot obecnego wynalazku.

Tam ma się w widoku otrzymywanie w wielkiej ilości cennych płynnych produktów, tu płynne produkty poświęcają się dla otrzymania dobrego węgla i wielkiej ilości palnych gazów. Tam wysoka temperatura przy suchej destylacyi jest szkodliwą, bo powoduje rozkład cennych płynnych produktów, tu wysoka temperatura jest niezbędną. Tam przy użyciu mokrego materyału dla suchej destylacyi otrzymuje się mniej cennych płynnych produktów przy większem rozwodnieniu takowych, tu wilgotność materyału wpływa na powiększenie siły odbarwiającej, otrzymywanego węgla. Tam działanie tlenu uważa się za szkodliwe, tu główną rolę odegrywa tlen, powoli wydzielający się z tlenowych związków w wysokiej temperaturze. Tam widzieliśmy przykład, że nieszkodliwe dla węgla gazy doprowadzają się w czasie suchej destylacyi w gotowym stanie, tu takowe gazy powstają wskutek rozkładu produktów suchej destylacyi pod wpływem tlenowych związków chemicznych i wysokiej temperatury,z czego wy-*nika, że według obecnego wynalazku, węgiel o wielkiej sile odbarwiającej otrzymuje się w innej atmosferze, niż to ma miejsce przy zwykłej suchej destylacyi.

W skutek tego, że dotychczas stosowane aparaty przy suchej destylacyi materyj organicznych są niedogodne dla otrzymywania węgla o wielkiej sile odbarwiającej, niżej podajemy opis dwóch aparatów, skonstruowanych przez wynalazcę, specyalnie do tego użytku.

Aparat Fig. 1. składa się z grubej rury a z ogniotrwałego materyału z flanszami, którymi ona przyśrubowana do dwóch krótkich końcowych rur b i c. Końcówka b u góry zaopatrzona krzyżowcem d, przez górny otwór którego wprowadza się do aparatu materyał, podlegający przeróbce, a przez otwór z boku dokonywa się oczyszczanie poziomej rury, położonej nad aparatem. Od tego krzyżowca odchodzi mała rurka e z kranem, która służy do badania wychodzących z aparatu par i gazów przez zapalanie takowych. Końcówka b z przodu zakryta płytą z żelaza lanego, w której znajduje się wazki podłużny otwór, zakrywany drzwiczkami f. Przez ten otwór mieszadłem g materyał dany przez rurę d przesuwa się do środka retorty. Mieszadło Ti służy do mieszania materyału w czasie wypalania takowego, przyczem rączką i reguluje się odpływ z retorty par i gazów, tak żeby w chwili mieszania materyału przez otwór f nie wchodziło do retorty powietrze. W rurze, przez którą odchodzą pary i gazy, jest owalna płytka żelazna Tc, która posiada taką formę jak poprzeczne przecięcie tej rury, w której ona się znajduje. Wówczas gdy płytka Tc znajduje się w takiem położeniu, jak to przedstawiono na rysunku, to pary i gazy mogą swobodnie wychodzić z retorty, jeżeli zaś rączką i pokręcić tę płytkę o 90°, to ujście dla par i gazów z retorty będzie zamknięte. W ten sposób, przy pomocy rączki i i przymocowanej do niej płytki Tc, można dowolnie regulować odpływ z retorty par

Płytka Tc przymocowana do pręta i tak, że górna część płytki posiada znacznie większą powierzchnię niż dolna, a to ma na celu, że w razie, gdyby w tej chwili, jak ujście

lft>

rsa,

t.

Fig. 1.

I¹

<39

wwv/ww/www

uy

tu

fi

z retorty dla par i gazów zamknięte, w retorcie w skutek jakichkolwiek przyczyn powstało ciśnienie, (naprzykład jeżeli robotnik puścił w ruch aparat i zapomniał odkryć klapę lc), to takie ciśnienie, działając nie jednakowo na obie części płytki, spowoduje podjęcie się szerszej części do góry. W ten sposób klapa automatycznie sama się otwiera. Z tego wynika, że takie urządzenie nie tylko daje możność regulować odpływ par i gazów z retorty, ale służy zarazem za klapę bezpieczeństwa.

Na drugiej końcówce retorty c u góry znajduje się drugi krzyżowiec l, przez którego otwory można naładować retortę i czyście poziomą rurę, łączącą krzyżówce cl i l. Tylna część retorty a zamknięta jest płytą, posiadającą w dolnej części otwór m. Do tej płyty przymocowany lej n, posiadający śrubę o, z urządzeniem dla zamykania otworu m przez asbestową płytkę p. Lej n u góry posiada nakrywkę ą i zamknięcie hydrauliczne.

Pod lejem n pomieszcza się blaszanka r, do której mieszadłem g przez otwór m wypycha się z retorty gotowy gorący węgiel.

Przed odkryciem otworu m powietrze z bla-szanki r i leja n wypędza się zwykłą para wodną, doprowadzaną przez rurkę z.

Aparat obmurowany tak, jak to pokazano na rysunku, posiada piec s, t otwór dla wprowadzania materyału opałowego, iv ruszt, u otwór doprowadzający powietrze pod ruszt a, x otwór prowadzący do komina, y kratkowe sklepienie z cegły ogniotrwałej dla ochrony retorty od płomienia.

Jeżeli otrzymywanie węgla w tym aparacie ma być dokonane przy pomocy pary przegrzanej, to na dno retorty umieszcza się rurkę żelazną z małymi otworami w dół, przez którą para równomiernie rozchodzi się wewnątrz aparatu.

Aparat ten szczególniej nadaje się do regeneracyi i otrzymywania węgla z materyj oiganicznych bardzo rozdrobnionych. Do otrzymywania węgla o wielkiej sile odbarwiającej z drzewa popiłowanego na drobne kawałki służy aparat przedstawiony na Fig. 2. Aparat ten składa się z cylindra A z ogniotrwałego materyału stożkowo zwężającego się ku dołowi. Do dolnej części stożka przyśru-

zź

7Z,

7î/

<r

Fit). 2.

»!

f.

WA

ni

A'

'?■

-Æ

il

XX/

M/y

\A

22;

MH

xt

l*

Wy

s&

«filii«

bowana rura B, do której prowadzi rura C przegrzaną parę. Z dołu rura B szczelnie zamyka się przy pomocy płyty D i śruby E. Z góry aparat zamknięty jest nakrywa F, a do niej przymocowana krótka rura G z odchodzącą od niej rurą H, służącą do odprowadzania z aparatu par i gazów. Przez pokrywę F przechodzą dwa pręty żelazne I i K do których na dole przymocowano dwa dziurkowane krążki żelazne L i M. Cały aparat obmurowany tak, jak to rysunek przedstawia, przyczem N oznacza piec, O ruszta, P kanał odprowadzający gorące gazy z pieca pod aparat, Q, kanał do komina. Chcąc otrzymać węgiel o wielkiej sile odbarwiającej należy najprzód ogrzać aparat do czerwoności, zatem puściwszy przegrzaną parę przez rurę C wsypać od razu cały ładunek rozdrobnionego surowego drzewa przez otwór R i takowy natychmiast szczelnie zamknąć. Po napełnieniu aparatu należy podtrzymywać silny ogień w piecu i doprowadzać do aparatu wielką

ilość silnie przegrzanej pary wodnej. Kiedy aparat, nieco ochłodzony przez ładunek drzewa, znowu ogrzeje się do czerwoności, co obserwuje się przez rurę S, wówczas ogień w piecu tak się reguluje, żeby aparat był rozgrzany do temperatury średniej między czerwoną i jasno czerwoną. Po ukończonej właściwej suchej destylacyi drzewa przez pewien czas przez pozostały w aparacie węgiel przepuszcza się przegrzaną parę, zatem rączką K podejmuje się dziurkowany krążek M do góry. Węgiel, który całą swą masą opierał się na tym krążku, przesypując się na krążek L zmieni swoje położenie (przemiesza się). Po tej operacyi przez silnie ogrzany węgiel przepuszcza się dalej przegrzaną parę jeszcze mniej więcej przez drugie tyle czasu, ile było potrzeba do właściwej suchej destylacyi. Po skończonej opei’acyi zatrzymuje się dopływ przegrzanej pary, rurę H zatyka szczelnie korkiem, otwiera się pokrywa D, duhę T razem ze śrubą E odchyla się w stronę i pod

rurę B szczelnie przymocowuje się odpo- tryguje jakaś wzmianka dziennikarska o 100.000 wiednią blaszankę, z której przedtem zwykłą pudów*), wyrzucanych przez studnie kaukazkie.

parą wodną wypędzono powietrze. Zatem rączką I powoli podejmuje się do góry dragi dziurkowany krążek L, przyczem gorący węgiel z aparatu przesypuje się do podstawionej u dołu blaszanki. Blaszankę z węglem odejmuje się i hermetycznie zamyka. Rurę B znowu zamyka się pokrywą D, kręgi L i M opuszcza na dół, odmyka się rurę H, puszcza się przegrzaną parę, daje się nowy ładunek rozdrobnionego drzewa i operacyę powtarza się.

Dla bezpieczeństwa nakrywa R nie posiada wcale przyrządu do zaśrubowania takowej, ona sama powinna mied taki ciężar, żeby przy normalnym biegu operacyi dostatecznie tamowała nienormalne wyjście par i gazów, a w razie zwiększenia się ciśnienia w aparacie (naprzy-kład spowodowane przez zapomnienie otwarcia rury H) nakrywa prężnością par i gazów sama podejmowała się do góry i w ten sposób utworzyła klapę bezpieczeństwa.

Na rurze H pomieszcza się kranik U. Wychodzące przez ten kranik pary i gazy powinny po zapaleniu takowych dawać płomień nie kopcący, błękitnawy lub słaba żółtawy, co jest wskazówką dostatecznej ilości przegrzanej pary wodnej, płomień zaś jasny i kopcący dowodziłby niedostatecznej ilości przegrzanej pary, wpuszczanej do aparatu.

Doświadczenie pokazało, że wówczas kiedy aparat jest w należytym ruchu, to na przeprowadzenie suchej destylacyi drzewa, przy wyżej podanych warunkach, potrzebnem jest 15 minut, po 20 minutach podejmowano krąg M, a po 30 — 35 minutach operacya była skończoną, przyczem otrzymywano węgiel 12—15 razy silniej odbarwiający melasę, niż świeżo wypalony węgiel kostny. Przedłużając operacyę do 45-50 minut otrzymywano węgiel około 20 razy silniej odbarwiający, niż normalny węgiel kostny.

(Dok. nast.)

Postanowiłem więc wypełnić braki i szeregiem artykułów zaznajomić czytelników „Nafty“ tak ze stroną prawną i administracyjną, jak i techniczną tego pierwszorzędnego w świece przemysłu naftowego.

Porównanie będzie chyba dla nas tylko korzystne, bo będzie punktem, z którego spo-glą 1 niemy na to, cośmy zrobili, w czem nas inni wyprzedzili.

Za cel dzisiejszego artykułu biorę zamykanie wody, bo na Kaukazie jest to obecnie kwesty a paląca, a przedarła się ona i w łamy „Nafty“. Za podstawę biorę odczyt inż. A., dług letniego pracownika na polu nafto wem i reprezentanta jednej z bardzo poważnych firm. Odczyt ten byl wygłoszony w miejscowem te-ch niez nem towarzystwie, do którego wchodzą tylko poważniejsi pracownicy naftowi.

W roku 1820 zaczęto próbować w Baku zamykać wodę, gdy spostrzeżono, że wierzchnia woda zagłusza przypływ ropy.

Że była to wierzchnia woda przekonano się na podstawie dług'eh doświadczeń.

Jedni przerzucili się do następnych horyzontów nafty, inni rozpoczęli walkę z wrogiem i to nieraz najdziwaczniejszymi sposobami.

Muszę wspomnieć, że rurują na Kaukazie V4° lub a/w” blaszankami, by d->jść jak najszerszą średnicą do ropy. Często więc przy 200 sążniach spotykamy 16 h otwory.

Pierwszym z sposobów zamykania wody jest zalewanie asfaltem.

Śrubami zaciska się rury w nierozsze-rzony pod butem otwór, albo i bez tego i zalewa się przestrzeń poza rurami r< ztopionym asfaltem, przemywszy ją poprzednio jak najdokładniej. Ażeby asfalt nie przylepiał się do rur zanim dojdzie do spodu, porusza się 3” lub i” rurami parę dopóty, dopóki nie zakipi cały słup wody. Wtedy dopiero leje się rozrzedzony ropą asfalt. Po zastygnięciu zaczyna się eks-ploatacya. Wynikiem tego zamykania bywa albo spłaszczenie rur albo otrzymywanie w rurach płynnego asfaltu. Pominę milczeniem przyczyny, z powodu których przypuszcza p. A. nieudanie się zamknięcia, powtórzę tylko za nim, że zna tylko jeden jedyny pomyślny wypadek.

Sposób drugi :

Listy z Kaukazu.

Kaukaz z nieprzebranymi p .kładami nafty jest postrachem każdego porządnego nafciarza galicyjskiego, zadowolnionego cysternową studnią. Ogół jednak prawie niezna tutejszych warunków pracy ani systemów; chyba tylko czasem zain-

Sproszkowany alabaster miesza się z iłem i leje poza rury. Rezultat podobny, jak i w pierwszym wypadku, może i gorszy, gdyż p. A. nie zna ani jednego szczęśliwego zamknięcia.

Zalewanie cementem, które dopiero w ostatnich czasach weszło w modę, jest zdaniem

Pud — 16 kg.

p. A. drogie, bo na szyb 150 s. trzeba wyrzucić około 2.000 rb.; wymaga ono nadzwyczajnych ostrożności, gdyż najmniejsze odstąpienie od szablonu decyduje o wszystkiem i dużo, bo około 2 miesięcy czasu.

Często sie zdarza, że zrobisz wszystko, co do ciebie należy, puszczasz łyżkę, a tu szyb zacementowany. Zdarza się, że cement zetknąwszy się z ropą przemienia się w kaszę, która utrudnia wiercenie i chwyta na śmierć rury.

Przytaczam przykład pomyślnego zdaniem p. A. zamknięcia wody, które też i sam zrobił. Głębokość otworu 165 s., średnica 16” ; płynu było w chwili dojścia w pokłady naftowe 41 s. od wierzchu, ropy spodziewano się na 170 s. Rury zaciśnięto do 166, do twardego kamienia, pod którym przyszedł ił z warstewkami piaskowca ropnego.

Spróbowano jeszcze pogłębić, natrafiono jednak na gaz i ropę, a płyn podniósł się o 40 sążni. Żeby umnąć naftę, zapuszczono 3” rury i tłoczono wodę, która ginęła w otworze, zjawisko tutaj zwykłe. W ten sposób wraz z wodą pozbyto się ropy. Zęby się ona powtórnie nie pokazała, podniesiono na śrubach rury, zabito spód gdną, a następnie zaciśnięto na dawną głębokość.

Zamilczę przeprowadzenie samego zalewania cementem i ostrożności potrzebnych do tego aktu, wspomnę jeszcze tylko, że trwał > to przeszło 2 miesiące.

P. A. twierdził, że wspaniale udało mu się zamknąć wodę, bo płyn w otworze dawał się wyłyżkować do spodu, a było w nim około 60 prc. ropy.

Wspomniał także o rurach hermetycznych mufo wy ch, lecz rezultatami tego zamykania nie podzielił się ze słuchaczami.

Nie mcgę pominąć i następującego sposobu. Wierci się około otworu mnóstwo małych dziur i niemi pompuje się wodę.

Widzimy więc, że zamykanie wody znajdowało się tutaj ciągle w stadyum prób i co najważniejsze, że przystępywano do tego tuż przed samą ropą.

Doszło więc do tego, że w Baku znajduje się w wyższych horyzontach naftowych 25 prc. wody wierzchniej, gdy dawniej było tylko 6 pr. Mam tu na myśli nowe studnie, stare bowiem są zupełnie zalane.

Ponieważ znam Groźnyj lepiej, poruszę tutejsze stosunki, wzorowane niemal zupełnie na bakińskich, chociaż ta kopalnia charakterem swym podobna zupełnie do galicyjskich.

Stosunkowo są one bardzo młode jeszcze, bo dopiero w roku 1893 zaczęto pracować pierwszy raz maszyną. Już w samym 'zzwiązku były one poronionym płodem, gdyż w pierwszym szybie nie próbowano nawet zamknięcia wody, która pokazała się na 47 sążni. Na 63 sążni otrzymano fontannę, którą jednak po niedługim czasie zabiła woda. W ten sposób pracowano do roku 1890 i zatopiono niemal zupełnie 1-szy i 2-gi horyzont ropny. Jak zaś bogate były te pokłady, da najlepsze pojęcie Nr. 7. Achwer-doffa, który bijąc bez ustanku przez 3 miesiące dał około 20,000.000 pudów, równających się 32.000 cystern.

Wiele kopalń uważano już za zupełnie stracone, gdyby nie interweńcya inż. Anger-mana, który podał myśl zamknięcia wody her-metycznemi rurami a zarazem pogłębiania szybów. Wyprawiono cały park wiertniczy kanadyjski pod przewodnictwem kierownika p. Wł. Sulimirskiego. Podwiercono stare szyby do głębokości 190 sążni, zamknięto wodę przez postawienie zwykłe rur hermetycznych w iłach i w głębokości około 200 sążni otrzymano w Nrach 15. i 16. fontanny, które przeszło cały rok biły same. Sąsiednia kopalnia „Achwer-doff“ zrobiła to samo w trzech szybach i właśnie gdy piszę te słowa huczy już przeszło 4. tydzień Nr. 38, dając przeszło 300 cystern dziennie.

Zamykanie hermetycznemi rurami udaje się najzupełniej, a pierwsze te próby spowodowały, że urząd górniczy wygrzebał drzemiący artykuł prawny, nakazujący robić to w każdym szybie. Mimo najrozmaitszych przeszkód ze strony firm, chcących po staremu pracować, wybrano techniczną komisyę, której celem jest ochrona kopalń. Miała ona wyznaczać horyzont, w którym należy zamykać wodę i sprawdzać, czy w rzeczywistości przeprowadzono polecenie. Za regułę wzięto snosób zamykania rurami hermetycznemi, ponieważ jednak tak mannesman-ny jak i witkowickie są tutaj bardzo drogie, gdy więc komisya zamknęła jeden i drugi szyb w którym próbowano robić to blaszankami i cementem, wniesiono rekurs. Zarząd górniczy zniósł orzeczenie urzędu górniczego, a sąsiadów, którym zagraża niebezpieczeństwo, odesłał na drogę sądową. Komisya zeszła naturalnie do zera, a i wszystko pozostało po staremu. Kto chce zamyka, a kto niechce, pociesza się fontanną i nie ogląda się na przyszłość.

Jedna rzecz z tradycyonalnych prześladuje jednak i firmy postępowe, a mam tu na myśli zapóźne zamykanie, który to błąd i komisya popełniła. Tutejsi geologowie oznaczają nawet sążeń, w którym przyjdzie r. pa, a że „błądzić rzecz ludzka“, wyniki więc takie, że biorą się do zamykania, a tu fontanna.

Przyczyn tego należy szukać w chęci trzymania się zasad geologii i markszajderyi do najdrobniejszych szczegółów, a tymczasem nie zbadano jeszcze dokładnie ani kierunku

linii naftowej, ani opadu, ani ilości horyzontów naftowych, ani też charakteru petrograficznego spotykanych pokładów. Co do tych 2 ostatnich panuje prawdziwy galimatyasz pojęć i nazw, aczkolwiek rząd rosyjski nie żałuje pieniędzy na rządowych geologów, których ma przy każdym urzędzie górniczym. W ostatnich czasach widać jakieś usiłowania wprowadzenia wspólnej nomenklatury, lecz to wszystko jeszcze w stadyum początkowemu

Wracając do zamykania wody widzimy, że blaszane rury nie wytrzymują wielkiego ciśnienia, chociażby i z Yr” blachy. Rabunkowa gospodarka — byle ty.ko fontanna — pewien tradycyjny szabb n i nie -wyjaśnienie najbardziej zasadniczych podstaw geologicznych odbiją się kiedyś bardzo na najgroźniejszym naszym konkurencie.

J. Strzetelslci.

KRONIKA.

Katastrofa w kopalniach wosku ziemnego w Borysławiu. Po wypadkach w kopalniach wosku banku kredytowego przyszła kolej na kopalnie Länder-banku. Tam woda, tu gorszy jeszcze żywioł ogień sprowadził katastrofę jedną z największych jakie nawiedziły górnictwo woskowe.

W nocy z 21. na 22. maja wtargnęła woda przy popędzie chodnika w 1 horyzoncie centralnego popędu kopalni banku kredytowego, którą istniejącemi pompami nie można było podołać tak że wrótkim czasie zalała ona 2 horyzont i tylko z wysiłkiem zdołano przez zbudowanie prowizorycznej tamy zapobiedz dalszym niszczącym skutkom. Przy tym wypadku sztygar i 3 robotników zostało odurzonych gazami siarkowodorowymi, po doraźnym ratunku przyszli jednak do siebie, tak że prócz znacznych materyalnych strat nie ma innych ofiar. Powodem tego wypadku jest stary system borysławski usunięty wprawdzie urzędownie nie mniej jednak pokutujący w skutkach swoich pod ziemią, gdyż niewątpliwie wypadek spowodowany został wtargnięciem do kopalni gnijącej wody ze starego nie zabitego szybu woskowego, O wiele straszniejszą była katastrofa jaka w dniu 2. czerwca nawiedziła kopalnie Länderbanku. Po odpoczynku niedzielnym spuściło się 20 górników pod dowództwem dozorcy Iwanickiego o godzinie 4 rano do szybu głównego (260 metrów pod ziemią) i w kwandrans potem nastąpił gwałtowny wybuch w podziemiu, który przyprawił o śmierć 15 robotników, a o innych ciężko pokaleczył. Z tych ostatnich jeden zmarł już wskutek obrażeń a co do pozostałych jest także mata nadzieja utrzymania ich przy życiu. Według wersyj nagromadzenie gazów nastąpić miało w świeżo otwartym kominie, czemu przerwa w robocie przez niedzielę tylko sprzyjać mogła, zapalenie zaś gazów zarówno od lampki górniczej jako też przez przerwę drutów elektrycznych możliwem było. Urzędujące zaraz po wypadku dwie komisye sądowo-lekarska i górnicza może być wyświetlą bliżej przyczynę katastrefy

Opalanie lokomotyw naftą. W skutek inter-wencyi p. dyrektora Fibicha u p. radcy dworu Wierzbickiego postanowiono przystąpić do odbycia prób opalania lokomotyw naftą, to jest olejem opałowym. Próby mają się rozpocząć po 15. czerwca na lokomotywach pociągu pospiesznego między Lwowem a Przemyślem i potrwają czas dłuższy. Od wyniku tych prób zależeć będzie w jakich rozmiarach i po jakiej cenie oleje naftowe znajdą zastosowanie na kolejach państwowych. Ze strony kolei poruczono tę sprawę panu inspektorowi Miillerowi, ze strony producentów interweniować będzie prof. Załoziecki.

Inżynier wiertniczy

Nowo zorganizowane francuskie towarzystwo wiertnicze poszukuje inżyniera jako dyrektora przedsiębiorstwa do Baku, który znałby stosunki geologiczne w Baku, posiadał dokładna znajomość rozmaitych sposobów wierceń, zwłaszcza linowych, miał gruntowną praktykę i rekomendacye i cokolwiek władał językiem francuskim lub rosyjskim. Zaangażowanie nastąpiłoby na 1 rok na dobrych warunkach i wolną podróżą 2 klasy tam i z powrotem, ewentualnie z przedłużeniem kontraktu.

Oferty pod A. B. z podaniem żądanej płacy do Administracyi „Nafty“.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu

wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE, . Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz, Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

,'p:

c.V

Przedsiębiorstwo głębokich wierceń

Stanisław Sursûi

Inżynier górniczy i hutniczy Lwów, ul. Ziyblikiewieża 1. 32.

■!

wykonuje własnymi przyrządami:

Amerykańskie

głębokie wiercenia systemem linowym zastosowanym (lo pokładów naftonośnych w Galicy i. — najlepszy, najszybszy i najtańszy system wiercenia za naftą do największych głębokości;

aria dyjskie

ulepszone głębokie wiercenia

naftą z pełną gwarancyą głębokości i zamknięcia wody;

za

Dameritowe głębokie wiercenia

za węglem, solą i innymi minerałami.

20 letnie doświadczenie w kopalnictwie naftowem w Galicyi, Kaukazie i Ameryce północnej.

Specyalne doświadczenie w Borysławiu przy obecnych wierceniach do wielkich głębokości poniżej 920 metrów.

Obfite w naftę otwory wiertnicze wykonane dla największych firm krajowych w Galicyi.

Wieloletni kontrahend głębokich wierceń dla c. k. Skarbu.

Najlepsze polecenia.

V~

•.À1

A¹

Ttk

Pierwsze galicyjskie

H-3

C/2

CD

CD

wagonów i maszyn w

przedtem Kazimierz Lipiński

ma na sprzedaż gotowe w zapasie :

Sikawki pożarne. — Wozy cysternowe,

Narzędzia wiertnicze.

Rury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd. — Kotły lokomobilowe dla kopalń, tartaków, rafineryi itd.

Zlecenia przyjmuje Dyrekcja fabryki w Sanoku, oraz biuro Towarzystwa

we Lwowie ul. Kościuszki 1. 10.

Składy komisowe: a) Narzędzia wiertnicze, Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa w Gorlicach, Schodnicy i Borysławiu. — b) Sikawki, Lwowskie biuro handlowe. Lwów, ul. Kościuszki. — Związek handlowy kółek rolniczych. Kraków, ul. Pijarska.

Teren naftowy 1.000 morgowy ciągnący się około 5 kilometrów, z czterema na wierzchu skałami nafto-wemi, ze szybem 500 metrowym z ar u r o wanynrr u ram i 6”. Jest do sprzedania lub wydzierżawienia. Bliższych wyjaśnień udzieli Józef Ożegalski wł. dóbr Kamionna, p. Trzciana, koło Bochni.

fYYT'T'T'YY’YYTYTrr'T'T'T'YT'YYYYT'T'YT'TYT'T'T'Yl

^-—-:----

U    TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

w ©orlicach

stów. zarejestrowane z ogranicz, poręką

utrzymuje na składach w Gorlicach, Borysławiu, Potoku, Sctiodnicy i Ustrzykach dolnych

wszelkie w zakres przemysłu naftowego wchodzące przedmioty jak:

IS

kotły, maszyny, rury wiertnicze, pompowe i gazowe

liny stalowe i manilowe

łączniki, wentyle, narzędzia wiertnicze itp.

Mo-**-

Wyłączne na Galicyę i Bukowinę

ZASTĘPSTWO

fabryki rur stalowych systemu Mannesmanna, jakOteŻ narzędzi wiertniczych firmy Wolski i Odrzywolski w Schodnicy.

Cenniki na żądanie. "SSL

Cenniki na żądanie.

gHH«?

BIURO CENTRALNE LWÓW. DOM NAFTOWY.____jft£

Połączone akcyjne Towarzystwo Elektryczne

WIEDEŃ X.

i\

pzł

Uskutecznianie urządzeń dla elektrycznego przenoszenia siły i oświetlenia we

wszelkich rozmiarach dla fabryk, kopalń, pomieszkań etc.

Ht

Dynamomaszyny i elektromotory, dla sta- ^ łych, zmiennych i wirowych prądów do ♦ wszystkich celów.

OlEICHSIROM-mWMO-TYIt.M: "

Elektryczne koleje drogowe dla przewozu osób i ciężarów.

Lampy łukowe, żarowe (dzienna fabry-kacya 1.500 sztuk).

"Wszelkie artykuły dla instalacyi elektrycznych.

Specyalny oddział dla budowy urządzeń kopalnianych. -— Elektryczne Wentylatory, elewatory, koleje linowe. Budowa elektrycznych stacyi centralnych dla wydzielania światła i siły. Elektrot chniczne urządzenia. Specyalne wygotowywania

Cenniki, broszury, kosztorysy darmo.

Pierwsze Gralicyj skie

Towarzystwo akcyjne budowy wagonów i maszyn w

przedtem

KAZIMIERZ LIPIŃSKI

posiada na składzie gotowe

Kotły lokomohilowe «lia kopalu i maszyny parowe. — Kompletne rygi wiertnicze. — Sikawki pożarne. — Rury mufo we stojące lane.

£S

C_i.

•N

GALICYJSKIE

Towarzystwo Magazynowe dla produktów naftowych

we Lwowie, ulica Clio r ążczyzny 1. 17.

zakupuje

Wtf ROPĘ

za rxa,t37'Cl^rm.i£istOT7v"q- -w-^pła/tą,

Dyrehcya.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło infortnacyi !

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.