«

ff

firl$

V

\i

3h ijm

:'7

iii

S^R

vi

ff

;.Æg

H5M

« *“

*

p

:£

ij

^SfeT» ■

ü

[98

P*ff

>s?

$jjjt'%j

F«*i?

4L

ff.

kl

Jw35éjê

f"

fei*]

«s

I*

J

<•2

?

fSS“ iPTt* « U<*

1

,q

ff

5*^

|ft£

j

^SiL2

m

■ ;v

•:V

ff;

rt

*'.1

* ■

öj

1

æe

‘ Î..1AI.-Î

t!

ÖWj'5

5*

4f

w

ff P

:.*

b.,i

•59

JT?*

a

V;

>3

/ifc

,Jv

nKB

“rff

>

I

eftfaE gpi

K,

^Li>^

•N»ff

■8)

■>j

ir1

Eni

•fi.

gl

jft

imj

»1

».

*

fiwa

2S

iTg

SSsS?!

I«*Xid^<M >Ht* £ü

F'j

[j»j

;.|

,-e

>.

35?i

SS»;,

ä*’

.jj

rz*

ï&È&ei

«HljjSW^.TS

ESr*®

IferS

\ij

pl

ff*

Ls3

,v

sa

_ -v »

r.ff;

:>!

r/i

jl.J^

£

¥1

«sw

t!

jfff#

M

9* 4ß^^⁴

Ł'

gßi

*

w

*T.

m.

~2£filmsr.

L«!

Kj

Mm

4

»

u

S2;jjK:.i

»H

fji

Ff

l§1

gf :4

v>

M- fr*

:i.ç*3

r&

ff

&K

spa

l?Sä

i

s ]

m\M

.V

W*JĘgmg-‘

Mm

Vp

S*

91

w,

ff’

Sa

V:f.

|v|

&

1

Si

um

mm

%

anEB?

p&S

Æl*>*SË

«

y

#■

Ssa

JW®

rs

&

rt

nt»??*

' 7nfeÉt3 ffffÄ-*fl

tv.

■

m

KW,

ä

ssi

ifv

:ÿ.

s \

tff-.ffv

m

?,■

r‘S:

mm

i-ß

h

K

Esi

g

L«

-

5«r|

ÏAÉ&mw

»

iitmäL*

B

SsS

gfj

tgj*3

rS

Ü3yl

K&f

Ś.Ś.Ś

>2»1

[äP*'

SM

V.

kêg

fxS

r.’

’&K'i

SS

ssT.

h?i

l>

t

;#3

r.ff

f.1

BŁ

t«

k|

Ip'äi

■ff

0T,

y

y.

gh

;?J

PUR

w-¹;

p.tLsy

F\Si

'i*w -

r”

ał^

e

• 2

ii

rffj

i

\ \

ł

f

, -V

f

r *

V

\

♦

#

v

/

*

»

s

r

.

■

> •

\

y

: '

* • ..

■

•.    • ■ 7 *#}

r

,

.y

*

■

i

*

; t

'

J

i

¹

I

'

N

JÜte. ftr.

~f%é3

t

*

■

A

j

V

\

\

A

1

-

/

>»•

A

\

A:

\

X

s

*

i

V

/

I

A

1

4

i

V

/

i

*

(

• V

!

K '

-ł

i

/

.

4»

S,

I

;

/

»

£

t;

>ł

■ ■«_

\

/

v

\

1v o\

v :

y.

\

v

\

%

.*■'

■

#

%-■

■ *

r

$

✓

/

l

V.

✓ •*■

t

/

✓

.

I

y

V

y. Ä,

>

-M

%

'-WL

CK

•i ■

Br

Organ galicyjskiego przemysłu naftowego.

Rocznik IX. — ttOt.

Komitet redakcyjny;

A. Niekrasz, Chorkówka, — Inż. J. Sholman, Schodnica, — Inź. W. Wolski, Schodnica

Wydawca i redaktor:

Prof. H. Zaloziecki we Lwowie.

LWÓW.

Z Drukarni „Słowa Polskiego", pod zarządem Ż. Halacińskiego.

1901.

le

i

Spis rzeczy zawartych w roczniku IX.

uczczenie ś. p. Szczepa

na

Bakteryologiczne badanie nafty, nap. B. Szejko, 91, 103.

Bogate pokłady nafty w pobliżu Odessy, 96. Borysław Syndicate „A“ Limited, 111. Borysław, Walne zgromadzenie spółki akcyjnej, 110.

Budowa uowych rezeiwoarów dla ropy, 175. C. k. Ministerstwo kolei żelaznych, 188.

C. k. Starostwo górnicze w Krakowie, 143. Cieplice Trenczyńskie, 80.

Dalsze uwagi o systemie Raky’ego, nap. F. Siudak, 23.

. Deputacya Tow. naftowego, 29.

u marszałka, 159.

Deputacya z Borysławia, 175.

Do W W. Panów Dyrektorów, Kierowników etc., 78.

Elektryczność w usługach kopalnictwa naftowego, 143.

Filtracya olejów skalnych, 151.

Fotografowanie wnętrza otworów wiertniczych, 95.

Galicyjska produkcya wosku ziemnego w latach 1899/900, 94.

Galicyjskie karpackie akc. Tow. naft., 110.

Galicyjskie Tow. Magazynowe dla prod. naftowych, 64.

Hydrauliczny przyrząd do wierceń udarowych „Irena“, nap. inź. S. Janiszewski, 89.

Jak niwelować, 80.

„    z    Jawy, 43.

Koszta eksploatacyi jednej tony ropy, 120.

Krajowe bractwo górnicze dla kopalń ropy w Galicy i, 125.

Krajowe Tow. naftowe, posiedzenie wydziału, 78.

Krajowe Tow. naftowe, protokół posiedzenia wydziału, 158.

Krajowe Tow. naft., protokół walnego zgromadzenia, 62.

Krajowe Tow. naftowe, walne zgromadzenie, 46.

Kroniki schodnickie, 6, 58.

Krótkowidze, nap. Kl. Angerman, 26.

Lista składek nowskiego, 175.

Mechaniczny transport ropy, 149.

Memoryał kraj. Tow. naftowego wręczony marszałkowi, 157.

Miejsce dla wyładowania nafty w Wiedniu,

111.

Nafta nad Pieczorą. 95.

Nowe postępy techniki głębokich wierceń, przez inź. A. FauclPa, 147.

Nowe przewody wiertnicze dla wierceń płuczkowych, przez inź. P. Legrand, 83.

Nowe towarzystwo naftowe, 46, 79.

Nowy sposób palenia produktami naft. 187.

Nowy system wiercenia Leona Mikuekiego 131.

Oberwanie się chmury przyczyną eksplozyi nafty, 144.

Odkrycia nafty na Morawach, 46.

Odnowienie kartelu naftowego, 111.

O kontraktach naftowych, 61.

O kopalniach nafty w Borysławiu, nap. Ma-ryan Bern. Leopold, 35, 54.

O nowych systemach wiertniczych, przez inź. W. Wolskiego, 1, 17.

O obciążniku, przez inź. W. Wolskiego, 68.

Opalanie lokomotyw odpadkami naftowymi, nap. dr. A. Veith, 168.

Opalanie naftą, 187.

Operacye Banku dla przemysłu i górnictwa w Berlinie, 96.

O pochodzeniu fliszu, przez prof. dr. R. Zubera, 115, 134.

Organizacya przyszłego kongresu naftowego, 28. _

Ostrzeżenie dla robotników przed wyjazdem na Kaukaz, 62.

O ulepszeniu ślimaka, przez J. Mireckiego, 101.

»-

Ö wierceniu dyamentowem, 73.

O zastosowaniu olejów i odpadków naft. do opalania, przez R. Załozieckiego, 179.

Państwowa radą kolejowa, 173.

Podziękowanie, 46, 95.

Polski kalendarz naftowy na rok 1901, 30.

„Pomoc wzajemna“, to w. urzędników pracujących w przemyśle naftowym, odezwa, 13.

Pomoc wTzajemna, walne zgromadzenie d. 29. czerwca, 108.

Pomoc wzajemna, sprawozdanie, 80, 121.

Pomoc wzajemna, Sekcya borysławska, 124.

Pożar w Baku, 29.

Projekt budowy dróg wodnych, 99.

Projekt reformy ustawodawstwa naftowego, nap. dr. Leopold Caro, 75, 86.

Przyczynek do zmiany ustawy naftowej, nap. dr. Kaz. Baldwin-Ramułt, 38.

Przyrząd do ześrodkowania i prowadzenia świdrów, patent inż. Józefa Wyczyńskiego, 124.

Rafinery a nafty w Jedliczu, 111.

Ropa, stowarzyszenie producentów, Walne zgromadzenie, 110.

Rozwój kopalni w Lipinkach, 46.

Rumuńska statystyka nafty, 94.

Rzut oka na stan przemysłu naftowego w roku ubiegłym, przez R. Załozieckiego, 21, 33.

Sarmatia, akad Koło polskie we Freiburgu,

111.

Skonsolidowanie się producentów w stowarzyszeniu „Ropa“, przez R. Załozieckiego, 166.

Spis rzeczy zawartych w roczniku IX.

Spółka ake. dla przemysłu naftowego Trz binia, 143.

Sposób uszczelniania otworów wiertniczych i t. d., patent E. Przibilli, 4L

Spostrzeżenia nad systemem Raky’ego, nap. F. Siudak, 4.

Stan ekonomiczny przemysłu naftowego w Ga-licyi, przez R. Załozieckiego, 137.

Statystyka kopalń naftowych w Galieyi w r.

1900, 49.

Statystyka przemysłu naftowego w Galieyi 1900, 67.

Statystyka ruchu naftowego w Galicwi w r. 1899, 106.

Stypendyum im. St. Szczepanowskiego, 46.

Synteza nafty, 91.

System Raky, 117.

Szkodliwość nafty dla zdrowia, 159.

Śruby ratunkowe i ich zadanie, przez F. Siudaka, 39.

Technika amerykańska wierceń za ropą, 163.

Towarzystwo politechniczne we Lwowie, 175.

Transakcye, 188.

Uczczenie śp. St. Sczepanowskiego, 175.

Unormowanie temperatury zapalności nafty, 30.

Ustawa o zabezpieczeniu urzędników prywatnych, 80.

Ważny wypadek analogiczny do opodatkowania kopalń, 28.

Wiercenia za naftą w Siedmiogrodzie, 29.

Wiercenie na linach drucianych, 170.

Wiercenie obrotowe piłującemi dłutami i t. d., przez inż. Gotfryda Schneidersa, 102.

Wnikanie ropnego piaskowca w górne warstwy, 42.

Wobec zjazdu przemysłowego, przez inż. KI. Angermana, 126.

W odpowiedzi prof. Załozieckiemu, przez inż. KI. Angermana, 11.

Wprowadzenie małych wzniosów do głębokich wierceń, przez inż. Faucka, 182.

Wspomnienie pośmiertne śp. R. Waldecka, 76.

W sprawie asekuracyi robotników od wypadków, nap. F. Montag, 77.

W sprawie filtracyi nafty, nap. dr. Karol Krzyżanowski, 174.

W sprawie „Spostrzeżeń nad systemem Ra-ky“, nap. F. Siudak, 71.

Wyciąg z projektowanej niemieckiej taryfy cłowej « lia prod. naft. 141.

Wypowiedzenie kartelu naftowego, 28.

Wystawa jubileuszowa Towarzystwa politechnicznego wre Lwowie, 171.

Zapowiedź obostrzenia w zastosowaniu przepisów górniczo-policyjnych, 155.

Zastosowanie skroplonego powietrza w fabry-kacyi ciał wybuchowych, 12.

Zdanowicz Ludwik f, 159, 174.

Z galicyjskich kopalń, 159.

Z izby handlowej i przemysłowej, 79.

Zjazd przemysłowy w Krakowie, 92.

„    „    „ program, 127.

„    „    „ protokół sek-cyi górniczej, 142.

Zjazd XV. międzynarodowy techników wiertniczy cli w Karlsbadzie, 111.

Zjadz XV. międzynarodowy techników wiertniczych w Karlsbadzie, program, 127.

Z okazyi nabożeństwa żałobnego po śp. St. Szczepanowskim, 11.

NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi raz aa miesiąc.

Prenumerata wynosi rocznie 3.2 koron.

Komitet redakcyjny: A. NIEKRASZ, Chorkówka, — Dr. S. OLSZEWSKI. Lwów, — Inż. W. WOLSKI, Sehocłnica, Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Z. Chrzanowskiej 1. 10.

Treść zeszytu 1.

O nowych systemach wiertniczych. Odczyt inż. W. Wolskiego na XIV. zjeździe. wiertniczym w Frankfurcie n. M. — Spostrzeżenia nad systemem wiertniczym Raky’ego. Napisał F. Siudak. — Kroniki schodnickie. — Korespondencya. — Literatura. — Kronika.

0 ikhwcIi systemach wiertniczych.

VU    V

Odczyt inż. \Y. Wolskiego na XIV zjeździe wier tniczym w Frankfurcie n. M.

Celem dzisiejszego mego odczytu jest zaznajomić szan. Panów za pomocą opisu i modelów z całym szeregiem nowych systemów wiertniczych, systemów w calem tego słowa znaczeniu nowych, tj. nietylko nieznanych jeszcze szerokim kołom fachowym, ale, co więcej, zupełnie jeszcze niewypróbo-wanyeh w praktyce, tej najwyższej instancyi w sprawach wiertnictwa. Będę dziś mówił wyłącznie o projektach technicznych i zaznaczę na wstępie samym, że według mego zdania, niektóre z nich nie nabędą nigdy innej wartości, jak czysto muzealną. Jeśli minio to postanowiłem wystąpić z przedmiotem, że tak powiem, niedojrzałym jeszcze i niegotowym, to dzieje się to, ponieważ wspólna zasada, która stanowi podstawę tych wszystkich nowych, nagle pojawiających sic systemów wiertniczych, jest mojem zdaniem równie oryginalną jak płodną i jakkolwiek sam przedmiot nie jest. może skończonym i zamkniętym, to jednak może on przedstawiać dla szan. Panów niejedną zajmującą stronę, dać impuls do dalszych w tym ki e r un k u u si ło w a ń.

Otóż nowa zasada, o której wspomniałem, została po raz pierwszy*) — o ile wiem —-wprowadzoną przed dwoma czy trzema laty przez pp. Howarta i Pruszkowskiego w Schodu icy, a polega na tein, zc nie, jak dotychczas, przewód wiertniczy, ale s a rn a w oda p 1 ó c z k o w a w y s t ę p u j c jako przewodnik pracy mechanicznej, }> o trzebn e j d o w i e r c e n i a. Przy tych wszystkich systemach zateilf przewód podczas wiercenia pozostaje nieruchomym i przenosi jedynie ruch obrotowy i ruch pogłębiania (popuszczania), podczas gdy właściwa praca wiertnicza jest dziełem wodnego motoru, który wisi na rurkach bezpośrednio nad dnem otworu i wprawia w ruch bijący obciążnik ze świdrem. Woda doprowadzaną jest pod wysokiem ciśnieniem przez rurki przewodu, woda zużyta w motorze służy równocześnie jako płóczka.

Nie zdaje mi się, aby podobny nowy rozdział ról napotykał na jakiekolwiek zasa-

*) Jak sio obecnie dowiaduję, istniał jeszcze w r. 1880 pewien niemiecki patent (C. Hoppe) na aparat do głębokich wierceń poruszany wodą płuczkową.

p o ś r e d n i c-

S.

dół ;

clnicze trudności. Wymaga on jedynie odpowiednio silniejszej pompy (albowiem pompa ta załatwia nietylko czynność płóczld, ale i prace wiertniczą), natomiast zupełnie juz odpada praca machiny parowej, poruszającej przewód. Aie ulega tez wątpliwości, źe nowa ta zasada zapewniałaby niejedną korzyść praktyczną. Jeśli ogromna masa przewodu (rurek), (masa, która zwłaszcza w głębszych szybach wielokrotnie przewyższa właściwie pracujący ciężar obciążnika), nie uczestniczy już w szybkim ruchu świdra, do góry i na dół, natenczas warunki mechaniczne stają się znacznie korzystniejszemi. Robota pójdzie niewątpliwie bezpieczniej i wygodniej, zasza-nują się rury przewodu, rury wyścielające ściany otworu, tudzież sam żóraw, zaoszczędzi sie na sile motorycznej a zatem i na kosztaoh. Ale do wszystkich tych ubocznych korzyści nie przywiązywałbym tak wiele wagi, gdyby nie przybywał jeden jeszcze, zasadniczy moment, który w krótkich słowach będę się starał wyłuszczyć.

Idzie mianowicie o kwestye najwyższej mechanicznej pracy, jaką za pośrednictwem poruszającego się w górę i w dół przewodu jesteśmy w stanie przenieść z góry na dno otworu. Jakkolwiek bowiem czynniki składają się na szybki postęp wiercenia, to nic ulega wątpliwości, że wielkość pracy udarowej oddanej na dno otworu jest zawsze pierwszym i głównym z tych czynników.

Równie też pewną jest rzeczą, że przy tych wszystkich systemach, które polegają na ruszającym się przewodzie, efekt mechaniczny wywarty na dno nie może w praktyce przekroczyć pewnej granicy. Ciężar obciążnika nie jest bowiem nieograniczonym a ruch jego nie może stać się zbyt szybkim. Tak świder jak też i żerdzie, na których wisi, potrzebują pewnego czasu, aby spaść, czasu, który nie jest ściśle określonym wielkością przyspieszenia ziemi, tak, że oba główne czynniki, od których skutek zależy, tj. ilość udarów i wysokość spadu, ograniczają i zwalczają się nawzajem. Przedmiot ten opracowałem swojego czasu wyczerpująco w rozprawie mojej „O wysokości wzniosu“, tak, że dziś wystarczą same cyfry Wzięte wprost z praktyki. Jeśli tedy przyjmę ciężar uderzający skutecznie 1500 kg, a przy 15 cm wzniosu ilość uderzeń 120 na minutę*), będę w każdym razie bliskim granicy tego, co w najkorzystniejszym razie w praktyce da się osiągnąć. Otóż wynika z tego, że nawet w najkorzystniejszym razie, tj. gd\ byśmy mieli do czynienia z zupełnie luźnym spadem (co w rzeczywistości nie ma miejsca ze względu na tarcie, pęd ku górze w wodzie etc.), można utrzymać co najmniej dwa udary na sekundę po 225 kilogrammetrów czyli ogółem 6 k oni jako n a j w y ż s z y efekt dający się w praktyce przenieść na dno ot w o r u t w e m ruchomego przewód u.

Sześć koni ! Wobec tego przychodzi myśl : „Jakaż szkoda, źe nie możemy posłać na dno większej pracy mechanicznej ! Jakże chętnie użylibyśmy 8 i 4 razy silniejszego motoru, jeśliby tylko tym sposobem można uzyskać 3 lub 4 razy szybszy postęp roboty!“

Otóż pozwalam solde twierdzić, źc nowa zasada, o której mówiłem, jest powołana do wypełnienia tych życzeń. Wyobraźcie sobie Panowie, źc zawieszono ra przewodzie rurowym G (Fig. 1) wydrążony obciążnik Si, na nim zaś motor wodny M, działający w ten sposób, źe trzon tłokowy k (również przewiercony) wykonuje szybki ruch do góry i na wreszcie na tymże trzonie zawieszono drugi lżejszy obciążnik S2 ze świdrem B.

Jeżeli tedy przez rurę po-szlemy na spód otworu prąd wody pod naleźytem ciśnieniem, natenczas ruch trzona tłokowego wywoła między obciążnikami Si i S2 na-przemian przyciągające i odpychające siły, które wprawią świder w ruch bijący, przy-czem ciężar a przedewszystkiem bezwładność

*) Przy kanadyjskim systemie będziemy mieli ciężar 750 kg’, Wysokość wzniosu 60 cm. liczba udarów 60 na minutę; ogólny rezultat będzie mniej więcej ten sam.

Fig.,Z.

..

krS

Jt\

r,

Ir

dół.

górnego obciążnika stanowić będzie dla motoru twarde, że tak powiem, zaparcie przy działaniu na dolny obciążnik ze świdrem. Ze zaś ruch odbywać się tu będzie już nie-tylko pod wpływem własnego ciężaru, ale pod działaniem dowolnego ciśnienia wody, przeto przyspieszenie ku dołowi będzie znacznie większe, niż przyspieszenie wolnego spadu. Wyniknie ztąd z jednej strony większa chyżość a więc i większy efekt udaru, z drugiej krótszy czas wzniosu i spadu a zatem i większa ilość udarów. Im większa ilość wody i wyższe jej ciśnienie, tern więcej będzie udarów i tern silniejszy będzie każdy z nich, tak, że nie widzę racyonalnej przyczyny, dlaczegobyśmy nie mogli przy odpowiedniej budowie motoru i dostatecznej sile pompy przesyłać na dno za pośrednictwem prądu wody wprost ogromnych ilości pracy mechanicznej.

5 litrów wody na sekundę przy 15 atm. skutecznego ciśnienia daje już 750 mkg. czyli 10 koni; 10 litrów przy 25 atm. równa sic pracy efektywnej 33 koni na spodzie otworu 1

A zatem mamy tu z jednej strony możność przenoszenia nieograniczonej ilości pracy, z drugiej strony zupełną niezależność ruchu ś w i d r a od g ł ę-b o k o ś c i, w k t ó r ej si ę w i e r c e n i e odbywa. Te dwa główne momentu połączone z szeregiem przytoczonych powyżej korzyści ubocznych każą mi przywiązywać wielkie nadzieje do wyłuszczonej powyżej zasady i opartych na niej systemów wiertniczych.

Co się tyczy wykonania pomysłu, to pierwsza forma, jaką wynalazcy dali swemu przyrządowi, polega na tem, że tłok poruszany wodą brał za pomocą odpowiedniego chwytu obciążnik ze świdrem, podnosił w góro wbrew silnej sprężynie a potem puszczał z pewnej wysokości.

Dalsze udoskonalenie motoru pochodzi od p. Józefa Howartha. Przy konstrukcyi tej (Fig. 2) zarówno wznios jak i spad świdra odbywa się pod wpływem ciśnienia wody. W cylindrze C porusza się tłok K połączony z wydrążonym trzonem tłokowym k. Wnętrze tego ostatniego dzieli sic za pomocą dna b na dwie zupełnie od siebie odrębne części. Powyżej i poniżej dna znajdują się

w ścianach trzona wycięcia p i q zamykane i otwierane suwakiem rurowym R a mianowicie naprzemian, tak, że otwarciu górnych odpowiada zamknięcie dolnych i odwrotnie. Jeśli górne wycięcia p są otwarte, woda wpływająca do trzona przez rurę z przechodzi okienkami temi do cylindra i pcha tłok ku górze poty, póki sprężyna fi nie trąci (za pośrednictwem klina) w suwak R i nie przerzuci go w drugie położenie główne, przy którem otwarte są dolne okienka q a zamknięte natomiast górne. Wtedy woda, cisnąc na dno b, spycha tłok na dół, przy-czem znajdująca się juz w cylindrze woda wypływa dol-nemi okienkami do dolnej części trzona a stamtąd do obciążnika i świdra. W najniż szej części wzniosu suwak R trąca o drugą sprężynę graniczną f‘2, która przerzuca go napo wrót w pierwotne położenie, poczem ten sam ruch na nowo się rozpoczyna.

('ciem uzyskania możliwie największej chyżości u-darowej, próbowałem zawieszać obciążnik nie wprost na trzonie tłokowym, ale za pośrednictwem dwóch sprężyn Fi i F2, tak, że bujał około pewnego położenia równowagi. Skutek jest następujący: Jeżeli za pomocą rzędnych (Fig. 3) wyrazimy czas a ? za pomocą " współrzędnych pionowe wzniesienie, natenczas ruch tłoka przy jednostajnym dopływie wody przedstawi sie jako linia łamana a b c d e. Styczne obu kątów nachylenia a i ß dadzą miarę chyźości pionowych u i v tłoka przy ruchu do góry i na Otóż przy odpowiednim wyborze . sprężyn Fi i F-i w stosunku do ruchu tłoka i ciężaru obciążnika, ten ostatni) będzie wykonywał ruch określony linią kropkowaną. Rn-

chunek uczy, że jego chyżość udarowa będzie wtedy

z magazynów.

Przy takich warunkach, gdy jeszcze pracować się musi w silnie zdyslokowanym terenie, to tylko nadzwyczajna cierpliwość z zaparciem się samego siebie i czuwanie dniem i nocą nad szybem daje jakie takie postępy. Otóż machiny z przyrządami gdy są puszczone w ruch, to nietylko powinne być we wszystkich wymiarach dokładne, ale powinne być z najlepszego materyału wykonane, a tandeta w tern miejscu powinna być

Takiemi tandetami

sr

'S

h/

// Cf .J.

Ci/

//

u

■e *

V — 2 u + 2v.

Weźmy np. u — v — 2m, a będziemy mieli v = Sm, co równa się chyżości spadu z wysokości 3 2 m.

Co się tyczy ilości udarów, to model o cylindrze 35 mm średnicy dawał przy 10 atm. ciśnienia wody około 800 silnych udarów na minutę. W naturalnej wielkości rzecz staje się o tyle trudniejszą, że każdemu nagłemu przestawieniu prądu wody towarzyszy, jak wiadomo, udar wodny, wpływający na ruch szkodliwie i myląco. Celem osłabienia udaru wodnego umieszczono bezpośrednio nad motorem banie powietrzną, której celem jest wyrównywa? różnice ciśnienia i chyżości. Ale mimo to sadze ze względu na jakość substancyi przenoszącej ciśnienie, że wodnym motorem o ruchu zmiennym nie będzie można uzyskać większej ilości udarów, jak 300 na minutę. Co prawda, może to stanowić już bardzo znaczny efekt. Obciążnik o 100 kg. wagi uderzając z obliczoną powyżej chy-źością 8m wykona efekt 320 mkg, czyli dając 5 takich udarów na sekundę, pracę 21 koni.    (Dok. nast.).

Spostrzeżenia nart systemem wiertniczym

Raky’ego.

Napisał F. Siudak.

Jak długo zajmuję się wierceniem szybów, na razie zbytecznem jest wspominać, jednakowoż przez ten czas nie z jednyn terenem miałem do czynienia*

Roboty takie prowadziłem systemem kanadyjskim. Jak wielkie były zmiany w przebiegu pracy w szybach, gdzie się miało do czynienia z kwarcami kruchymi i iłami sztorcowymi, osądzić potrafi tylko ten, kto z tom miał do czynienia.

Ile tych czopków sztangowych, tych sztang, nożyc i innych połączeń porwanych zostało, ile to różnych instrumentów zastosowano, ile lin zużyto, a ile pracy podjęto, by ratować szyb. Naturalnie, że takie wypadki w szybach powtarzają się częściej, jeżeli części składowe pochodzą ze źródeł, którym nie leży na sumieniu powodzenie szybu, tylko mają na celu jak największe zbycie

stanowczo wyrugowaną, pracowałem nieraz i niemało miałem kłopotów, ażeby szyb utrzymać w porządku.

Jak wiadomo, system kanadyjski, pomimo, że jest skombinowany w pojedynczy sposób, to przecież posiada setki różnych części składowych, różnych muf, czopów, czopków i gwintów, wymaga przeto z tego powodu jak najlepszego materyału.

Wiercenie systemem kanadyjskim podtrzymać można wobec grożącego mu upadku przez nowo powstające systemy tylko przez dobór przyrządów i sił fachowych. U nas w Galicyi są miejsca, gdzie system kanadyj-

na-

Gdy warstwa zlepieńców przebitą została, nastąpiła cienka warstewka nowych łupków, tj. granica między węglem. Prąd wody znakomicie każdą najmniejszą zmianę pokładu oznajmia, tylko potrzeba wiecznie za wodą i jej kolorem śledzić. Gdy korona doszła do węgli, natychmiast pokazała się woda czarna i na tern zastanowiono dalsze

ski przodować będzie zawsze swoim rywalom, ale tylko do pewuej głębokości. Ponieważ teraz konieczność zmusza zbadać pokłady do 1000 metrów, gdzie jeszcze zasoby nafty muszą być znaczne, należy pomyśleć o innym sposobie, gdyż systemem kanadyjskim tylko przy dłuższym okresie i większym kładzie z pewnem ryzykiem dojść można do takich głębokości. Ażeby uprościć tę ryzykowną robotę, występuje dziś kilka nowo skombinowanych systemów do konkurencyi za pomocą ciśnienia wody bez łyżkowania. Tych kilka systemów zaczynają rywalizować ze sobą i z tej rywalizacyi wyrastają w błyskawiczny sposób ulepszenia. Który system zajmie pierwsze miejsce, to na razie jest za-gadkowem. Jeszcze niektóre braki stawiają pewną tamę w należytym postępie w pokładach silnie nachylonych i silnie zburzonych a przeplatanych bardzo miękkimi, kruchymi i twardymi pokładami. Braki te zostaną skonstatowane, gdy rozpoczną się wiercenia na sztorcowych i dyslokowanych pokładach. Nadchodzi więc czas, gdzie bez łyżkowania wiercić będziemy, a przy wierceniu oprócz jednego pasa popędowego źaduych innych pasów używać nie będziemy. Okaznje się, że wszystkie wielokrążki są zbyteczne. Nie będzie kłopotu ze zmianami wiecznemi lin, co dużo pracy i pieniędzy pochłaniało i uprości się dużo pracy. Jedna lina druciana będąca w ruchu trwa przez dłuższy czas, bo kilka szybów wierci i spełnia wszystkie potrzeby. Takie zdanie wyrobiłem sobie, będąc dłuższy czas przy wierceniu systemem Raky’ego w Alzacyi. My mamy obowiązek przyswoić sobie te systemy, a przyswojenie takowych jest o połowę łatwiejsze, jak przy systemie kanadyjskim. Kto słabo pojmuje ruch kanadyjskiego wiercenia, ten wiercenie na sztywnym przewodzie prowadzić będzie po trzech miesiącach znakomicie. Więc ze wszystkich punktów widzenia jest system Raky’ego łatwy, a robi postępy podziwienia godne, bo wierci szyby do 1000 metrów w zdumiewająco krótkim czasie.

Przypatrzywszy się postępowi tej pracy, nie mogę przecież takiemi doniosłemi rzeczami niepodzielić się z innymi. Otóż podczas mego przybycia do wieży, zastałem

wiercenie w piaskowcach średnio twardych W podobnym piaskowcu przyrządem kanadyjskim wierci się na szychtę od 1 do 2 metrów — tam tym przyrządem w tym samym czasie postęp do 10 metrów sięgał. Gdy pod tymi piaskowcami nastąpiły zlepieńce bardzo twarde, tj. ostatnia warstwa nad węglem, to takie pokłady sposobem kanadyjskim 10 do 50 cm. można uwierció, gdy tam świdrem robiliśmy do 3 metrów. Postęp 3 metrów na szychtę jest dla p. Raky’ego za mały, więc przysłał nam korony z czarnych i białych dyamentów, które pruły te kwarce jak wosk, a przy kontroli dyamentów, czy który nie wypadł z korony, uzyskaliśmy prześliczne obszlufowane słupki z pokładów. Takie próbki ze szybów dają dopiero prawdziwy obraz warstw podziemnych a dla badaczy mają niezmierną wartość. Takich zlepieńców było 40 metrów, które zostały w tygodniu przebite.

wiercenie. Po zawiadomieniu o węglu przybył na miejsce radca górniczy dla zbadania grubości warstwy węgla. Na polecenie radcy puszczono pompę w ruch dla oczyszczenia szybu i tak długo szyb wodą płukano, aż woda całkiem czystą została. Na polecenie zastanowiono pompę, a przy radcy zapuszczono koronę dyamentową, mierząc dokładnie cały przewód. Po zapuszczeniu korony na dno otworu powtórnie szyb wypłukano na czysto wodą i puszczono w ruch obrotowy koronę dyamentową. Tak długo korona pracowała, jak długo woda była czarną — gdy woda się oczyszczać zaczęła, przestano koroną wiercić i wyjęto ją, Po rozebraniu korony i wyjęciu rdzenia z węgli, obmierzono go i zanotowano. Takie rewizye odbywają się przy węglu.

Po ukończonej komisyi w trzech dniach wyjęto wszystkie rury i rozebrano wieże, ryg, kocioł, belkowanie, w drugich trzech

£5*3

C£>

C3

dniach już było wszystko gotowe i spakowane do drogi. Postęp na każdym kroku, a to dlatego, źe wszystko jest jak najpraktyczniej obmyślane. Gdy przewieziono wszystko na nowy plac, to do tygodnia nietylko zostało wszystko pobudowane, zmontowane, ale i odwiercono 10” świdrem do OH metrów. W tym stanie zostawałem szyb w Ottendor-fie i odjechałem do Galieyi.

Prawdą jest, że pokłady są leżące i do wiercenia dobre. Są i u nas miejscami terena do wiercenia dobre —- ale źe nasze przyrządy do wiercenia i systemy są mniej sprawne, więc mimo ciężkiej pracy nie można tak szybko tu działać.

U nas w Galieyi postęp systemem p. Raky’ego można przez połowę wziąć, na Bukowanie zaś byłby ten postęp podwójny. Ponieważ prąd wody wynosi z każdego centymetra dokładnie gatunki pokładów, więc wynosić będzie i najmniejsze ślady ropne, przezeo przewiercenie warstw ropnych jest niemożliwe.

Zważywszy, źe prąd wody, wypływający na powierzchnie, wywiera ciśnienie na ściany otworu 15 do oO Alm. a sztywne przewody bez nożyc działają tylko na dno otworu, łatwo zrozumieć, źe mniej silne pokłady nie tak łatwo się obsuwają. Przy kanadyjskiem wierceniu, gdzie nożyce podczas uderzeń opierają się o ściany otworu, takowy osłabiają i czynią skłonnym do zasypywania sic. Wiercenie systemem p. Raky’ego odbywa sie o bardzo krótkim wzniosie a nadzwyczaj szybkiem uderzeniu ciężaru całego przewodu, wiec kilkadziesiąt metrów wykonuje w krótkim czasie, co ma dobrą stronę w zaruro-waniu. Wielką doniosłość ma też to, że na wypadek, gdy z boku otworu wystąpi twardy piaskowiec, za pomocą korony w jednej chwili pokonać go można. Najlepszem polem do wiercenia systemem p. Raky’ego jest linia wytyczona za naftą na Bukowinie począwszy od Warny wzdłuż całej linii naftowej biegnącej przez W atrę i Rusmoldawicę, De-makurę, Moskase przez dobra Berhomet a wychodzącą do Galieyi w powiat Kosów, z drugiej strony do granic 'Węgier i Siedmiogrodu.

W Galieyi jest wiele jeszcze miejsc,

gdzie już systemem kanadyjskim zaniechano wiercenia, w tych to systemem p. Raky’ego można z dobrem powodzeniem w krótkim czasie pogłębić szyby do znacznych głębokości i odnowić powtórnie wybuchy, które dziś jeszcze są zamknięte. Które miejsca mają najkorzystniejsze warunki dla systemu p. Raky’ego, podam później, jak wogóle obiecuję jeszcze wrócić do tego przedmiotu.

Nasi socyalni demokraci. — Zgromadzenie przedwyborcze w Borysławiu. — Wiec naftowy i jego uchwały.

Jakiś nafciarz-publicysta poruszył w jednym z numerów „Nafty“ kwestyę wyborów i stanowisko, jakie wobec nich zająć powinni pracownicy przemysłu naftowego; położył nacisk na to, źe w szczególności okręg Hafciarzy drohobyckich, gdzie interesa ludności z przemysłem naftowym więcej są związane jak gdzieindziej, powinien na rezultat wyborów wywrzeć wpływ stanowczy, a bodaj czy z urny nie wyjdzie znów nafciarz-poseł, aby wskrzesił tradycye >S z c z e p a n o w s k i ego i czynił nam dobrze na „franzensringu“. Są to iluzye, które zaraz rozwieje tchnienie naszych rozważnych wywodów. „Tempora mu-tantur“ — w przeciągu lat kilkunastu stosunki z gruntu się zmieniły i chociaż I łaszy ós ki nic dzierży jeszcze żadnej teki, kołyszą socyalnych demokratów niepłonne nadzieje, że niebawem ujmą w swe ręce ster rządów. Prowincyał demokratów p. Reger z Przemyśla nie zasypia gruszek w popiele i dokłada wszelkich możliwych starań, aby wśród pracowników naftowych rozniecić zarzewie kastowych różnic. Poczciwy kierownik za 50 guldenów' urasta w jego wymownych ustach do wielkości kapitalisty-filistra, a „Naprzód“ pisze tomy na temat bezduszności posiepuków, którzy „towarzyszom“ nie pozwalają leżeć do góry brzuchem. Od Schmerlinga i Belcrediego aż do Badeniego (a wszystko dzieje się u Wolnego) stała i stoi, woła prowincyał Reger, u stopni tronu _

oligarchia polska, której duch pokutuje w „Kole polskiem“ —- a poczciwy mazur rozdziawia gębę i pomrukuje: „To ci szelma wyszczekana“ — zaś chór socyalnych demokratów powtarza od czasu do czasu „Hańba!“

galicyjskich analfabetów i obałamuconej rzeszy robotniczej wyspinać się na ławki poselskie i krzesła kurulne — i dlatego my mamy padać ofiarą, my bliżsi sercu temu robotnikowi, którzy od niego nic nie żądamy a ofiarowujemy się zrobić wszystko! W tej walce dziś nierównej my podajemy tyły, ale niebawem może poważna grupa urzędników prywatnych skrzyżuje swój oręż z „Czerwonym sztandarem“. Razem nie pójdziemy, bo ne-gacya, fałsz i błoto to nie nasze żywioły; gwiazda kosmopolityzmu zeszła dla innych narodów — nam przyświeca gwiazda Sybe-ryi, w naszej wyobraźni nie zamarły widoki Szpilbergu, Kufsteinu i twierdz Gdańskich — jeżeli odczuwać mamy niedolę jednostek i społeczeństw, o ileż żywiej ściska nam serce krzywda dziejowa! Wyzuć sic z narodowych ideałów i śpiewać zamiast „Jeszcze nie zginęła“ „Czerwony sztandar“, byłoby tak wielką zbrodnią, jak wielką jest dobijanie rannego !

Powiedział ktoś, źe rycerską uczciwość straciliśmy, a kypieckiej się nie nauczyli — jest w tern dużo gorźkiej prawdy ; gdy jednak z tych rycerskich instynktów tak dużo uroniliśmy, gdyśmy stracili wiaro, kochać już nie potrafimy, to jeszcze zawsze spodziewamy się. Z chwilą wyzucia się z narodowych ideałów przejdziemy próg, na którym ręka przeznaczenia wypisze z pewnością Dantejskie „Lasciate ogni speranza!“ Wystudzać w ser-

Takie „soirée“ u Wolnego (szynk schodnicki) z Regerem powtarzają się co parę dni i robi sie wybory; jeżeli ktoś sądzi, źe owocem tych narad będzie wybór pracującego nafcia-rza a nie wymownego tromtadraty, to nie zna p. Regera i jego sztabu.

Na zgromadzeniu przedwyborczem urzędników prywatnych w Borysławiu wykwitł też nieposiany p. Reger na estradzie i zapowiedziawszy nam, źe jesteśmy inteligentnymi proletaryuszami, wyciął z ogromną swadą mówkę, według swojego starego schimmla, który z pewnością „pater generalissimus“

Daszyński poprawiał.

W zręcznej kompilacyi swojskich komunałów podlanych sosem socyalno-demokraty-cznym, starał sie wmówić w nas, źe my o prawdziwym patryotyzmie pojęcia nie mamy i źe uczyć nam się go trzeba na wzorach wybitnych socyalnych demokratów. Gały dorobek naszego parlamentu w puch rozwiał wymowny syn Lassala i udowodnił, źe w „Czerwonym sztandarze“ streszczają się pierwiastki cywilizacyjne. Baden! padając z głuchym łoskotem swojej potęgi i swego kolosalnego korpusu powiedzieć miał do Daszyńskiego: „Galilaee vicisti!“

nie szczepić wszystkich szlachetnych dążeń na pniu cnót ojczystych, jest dla socyalnych demokratów fraszką, a w naszych oczach zbrodnią. 1 ta jest właśnie zasadni -dnicza różnica między wyznawcami „Marxa“ a tymi, którzy gloryfikują Mickiewiczów, Krasińskich i Słowackich ! Przyszłe wybory zastaną nas zorganizowanych i kto wie, czy nie uda nam się posadzić swojego na posel-skiem krześle; ale musi to być taki, któryby istotnie szedł śladem Szczepanowskiego i tak jak on wyczuł potrzeby przemysłu uafto-któryby posiadał jak on dość cy-

Na razie „Czerwony sztandar“ nie jest cach ognie zapału dla wielkiej narodowej maczany we krwi ludów, ale — w anilinie, idei a wszystkie rewolucyjne wypisane na nim hasła czasem są oddźwiękiem prawdy i potrzeby — a czasem pospolitą zbiodnią!

„Schimmel“ pana prowineyała obliczony na pseudo-inteligentnych proletaryuszów stanowczo uledz musi gruntownym poprawkom ze strony areopagu socyalnych demokratów ; wtenczas i p. Reger ze swoją swadą więcej będzie miał szans przekonywania !

Duch bezwzględnej negacyi zamieszkał w mózgach przodowników socyalnej demo-kracyi i prawdą się staje, co powiedział Sło- wego wacki, źe „sęp wyżera im nie serca lecz mózgi !“ wilnej odwagi twardego, niezłomnego obsta-

Paru mniej lub więcej zręcznych agita- wania przy swojem, odtrącając z pogardą po-torów — wśród nich wielu nawet miernie kusy i zwalczając z tą przedziwną pewnością inteligentnych chce po szczeblach głupoty j siebie małostkowe i poważne wstręty.

Wiec przyszedł do skutku w dniu 14.

Schodnicy. Uczestnicy zje-

Na zgromadzeniu urzędników prywatnych, odbytem w dniu 21. października br. w Borysławiu wybrano komitet złożony z panów Stan. Ckołodeckiego, Stan. Czerwińskiego, Kaz. Gąsiorowskiego, Juliana Ka-pellnera, Jana Langiera, Stan. Łukawiec-kiego i Jana Sholmana; zadaniem jego było wypracowanie projektu względnie ułożenie kwestyonaryusza dla przyszłego zorganizowania korporaeyi urzędników prywatnych o po-1 ityczno-społeczno-narodowym charakterze ku wspieraniu celów, w niżej podanym memo-ryale wyrażonych.

Komitet zebrał się w dniu 28. paźdz. br. w Borysławiu i opracował następującą odezwę jakoteż kwestyouaryusz:

„Na zebraniu przed wy borczem urzędników prywatnych odbytem w Borysławiu d. 21. października br. podniesioną została myśl powołania do życia k r a j o w e j o r g a n i z a-oyi polityczno-społecznej, obejmującej wszystkich urzędników prywatnych polskiej narodowości.

W zakres czynności projektowanej orga-nizaeyi wejdzie:

1.    Utrzymanie ewidencyi i kontaktu wzajemnego urzędników prywatnych wszystkich zawodów i kategoryi ;

2.    Wykonanie praw konstytucyjnych w V. a względnie IV. i III. kury i wyborczej ;

3.    Przeprowadzenie ustawowe państwowego instytutu emerytalnego dla urzędników prywatnych ;

4.    Korporacyjny udział w sprawach politycznej, społecznej i narodowej natury ;

5.    Załatwianie wszelkich spraw ogół urzędników prywatnych obchodzących.

Ankieta wybrana na powyźszem zebraniu a złożona z podpisanych, uprasza Wg o Pana o udzielenie odpowiedzi na załączony kwestyouaryusz i o zwrot takowego po wypełnieniu najdalej w 2 miesięcy od dnia otrzymania pod adresem: „Towarzystwo Pomoc Wzajemna" w Schodnicy“.

K w e s t y o n a r y u s z :

1. Czy Wny Pan oświadcza sic za potrzebą utworzenia skreślonej listem organi-zacyi?

2.    Czy Wny Pau deklaruje swoje przystąpienie wraz z obowiązkiem udziału w kosztach, które na razie obliczamy na 1 koronę wpisowego i 2 korony rocznej wkładki od członka?

3.    Czy Wny Pan decyduje się przybyć na zjazd do Lwowa zwołać się mający, własnym kosztem, względnie czy udzieli Wny Pan pełnomocnictwa i komu ?

4.    Czy Wny Pan proponuje zmianę lub rozszerzenie programu i w jakim kierunku ?

5.    Czy Wny Pan stawia jakie samoistne wnioski lub uwagi dotyczące zamierzanej or-ganizacyi ?

b. Czy Wny Pan uważa za wskazane, by projektowaną organizacyą objąć również Szląsk, Bukowinę i Morawę, o ile ją zamieszkują urzędnicy prywatni polskiej narodowości ?

A teraz zstąpmy z górnych rejonów na poziom naszej nafciarskiej biedy. Jak to już w poprzednich numerach mieliśmy sposobność dość silnie zaakcentować, nadmiar wyprodukowanych przez szkołę bory sławską kierowników zalał Podkarpacie; prawdziwy to potop — niewiadomo tylko za jakie grzechy nas Pan Bóg tak ciężko pokarał, bo rzesza naftowa nie wyprawia już owych klasycznych słobódzkieh orgii a chociaż Borysław ma być przedpieklem — Schodnicę można by prędzej nazwać Pipidówką jak Sodomą lub Gomorą.

„Pomoc Wzajemna⁴, którą w forma I-nem oblężeniu trzymali głodni kierownicy — postanowiła zasięgnąć zdania ogółu co do sposobów zaradzenia złemu i zainicyowała „Wiec kierowników kopalń naftowychuprosiwszy znanego z żywego interesowania się sprawami przemysłu naftowego naczelnika Urzędu górniczego okręgowego pana radcę Webera, by zechciał zgromadzenie swoją obecnością zaszczycić i cennych wskazówek udzielić.

paźdz. b.

chali się w liczbie 51 z Borysławia, Gorlic i Stanisławowa — najliczniej reprezentowaną bvła Schodniea.

Przewodnictwo objął prezes „Pomocy Wzajemnej“ p. Jan Sholman i zagaił zebra-

Władza górnicza ustanawia komisye z wybitnych techników naftowych i oznacza siedziby dla tych kornisyj w głównych centrach przemysłu naftowego i w tych miejscach komisya zbiera się z początkiem każdego kwartału.

nie, wspominając pokrótce o jego celu oraz wyrażając podziękowanie uczestnikom za poniesiony trud odbytej podróży — poezcm uprosił p. Breitcnwalda, by jako członek wybranej już raz przez „Sekcyę techniczną kraj. Tow. naftowego“ ankiety, zechciał objaśnić przytomnych, w jakiem stadyum sprawa obecnie sie znajduje. W⁷ odpowiedzi zabrał głos p. radca górniczy Weber, który uczestniczył w swoim czasie w obradach ankiety i zakomunikował obecnym, że projekt opracowany przez ankietę „Sekcyi technicznej“ i uzupełniony dodatkami władzy górniczej drohobyckiej, nie został przez ankietę Starostwu górniczemu przesłany. Pan radca Weber wyjaśnił, że złe tkwi w samej ustawie górniczej, która powiada, iż przyszły kierownik kopalń nafty udowodnić ma przynajmniej praktyczne uzdolnienie — ocenienie tego uzdolnienia zależy od władzy górniczej.

Przepisy policyjno-górnioze dla wierceń na terenach oleju skalnego, ogłoszone przez Starostwo górnicze w Krakowie w dniu 9. lipca 1898 dopuszczają według brzmienia §. 7 do kierownictwa wszystkich nieposiada-jących teoretycznego wykształcenia — po udowodnieniu odbytej trzechletniej praktyki, u-kończonych uczniów szkoły Borysławskiej po udowodnieniu odbytej dwuletniej praktyki a ukończonych akademików górniczych i słuchaczów politechniki po udowodnieniu odbytej rocznej praktyki.

Należy zatem postarać się o zmianę tych przepisów w duchu potrzeb adeptów przemysłu naftowego.

Z dyskusyi wyłonił się wniosek Dra Tadeusza Tarasiewicza z poprawkami pp. dyr. Juliana Kapellnera i Komana Bachowskiego, następującej osnowy :

„Odnieść sic bezwłoeznie do Starostwa górniczego z żądaniem skasowania §. 7 przepisów polieyjno-górniczych z d. 9. lipca 1898 i zastąpienie go postanowieniem przejściowem (kandydat poddać się ma egzaminowi przed komisyą, złożoną z reprezentanta urzędu górniczego i wybitnych techników naftowych) i wypracować równocześnie memoryał do Sejmu z żądaniem zmiany §. 53 ustawy naftowej z d. 17. grudnia 1884“.

Do komisyi, mającej oba projekta wypracować wybrano pp. Władysława Henniga, Juliana Kapellnera, Jana Sholmana i Dra Tadeusza Tarasiewicza.

Wniosek Dra Tarasiewicza przeszedł w głosowaniu; wreszcie uchwalono, by wybrany komitet stosował się do następujących prawideł, zebranych przez poprzednią ankietę a teraz uzupełnionych i poprawionych :

„Komitet uznał potrzebę wydania pewnych norm w tej sprawie ze względu na okoliczność, że e. k. Urzędy górnicze okręgowe dotychczas uznają uzdolnienie kandydatów na kierowników na podstawie świadectw służbowych, wydawanych przez przedsiębiorców kopalń, akordowych lub kierowników, a wiadomą jest rzeczą, że te świadectwa wystawiają się często nieprawdziwe, z pro-tekcyi, często daje się nieuzdolnionemu praktykantowi dobre świadectwo dla pozbycia się go.

2.    Urząd górniczy mianuje kandydata po zasiągnięciu opinii co do jego kwalifika-cyi u (w mowie będącej) komisyi.

3.    Komisya wydaje opinię przychylną lub nieprzychylną, którą c. k. Urząd górniczy okręgowy jest związany.

4.    U. k. Urząd górniczy okręgowy zapytać się może wszystkich członków komisyi pisemnie (poufnie) o opinię (większość tedy decyduje o uzdolnieniu).

5.    W razie wątpliwości komisya żądać może sprawdzenia uzdolnienia przez komisye egzaminacyjną, która funkeyonować ma tylko w Borysławiu (ze względu na zbiory w tamtejszej szkole), przewodniczyć może (lecz nie musi) delegat c. k. Urzędu górniczego okręg. Komisya decyduje większością głosów.

6.    W skład tej komisyi wchodzi 5-ciu techników naftowych, zatwierdzonych przez Starostwo górn. w Krakowie na propozycyę Urzędu górniczego w Drohobyczu.

7.    Czynność członków komisyi jest honorową i nie otrzymują oni za pracę żadnego wynagrodzenia, również ewentualnie koszta

podróży sami ponoszą; kandydaci składają centem i wolną amortyzacyą kapitału. Pomimo taksę 10 zł., z których opędza się ewentualnie koszta delegata władzy górniczej i wydatki biurowe, a resztę przeznacza się na muzeum szkoły wiertniczej.

8. Przy egzaminie żąda się udowodnienia praktycznego uzdolnienia z następujących przedmiotów :

a)    udowodnienie znajomości wiertnictwa w zakresie tego systemu, w którym ma pracować albo znajomości eksploatacyi kopalni przez pompowanie;

b)    elementarne wiadomości z geologii ;

c)    obsługa maszyn i motorów;

d)    znajomość przepisów dotyczących oświetlenia elektrycznego ze względu na bezpieczeństwo robót (lampy bezpieczeństwa, gazy eksplodujące);

e)    miernictwo, zasady główne, pojedyncze, praktyczne przykłady;

f)    przepisy górniczo-policyjne i zasady ustawy naftowej, o ile dotyczą kopalń oleju skalnego ;

{)) pierwsza pomoc w nieszczęśliwych wypadkach.

O opinie zapytać należy komisyę w tej siedzibie, w której okręgu kandydat przeważnie praktykował.

Korespondeneya.

Borysław, Październik.

Niejednokrotnie w korespondencyach z Borysławia czytaliśmy wróżby rokujące przyszłość naftową tej miejscowości. Wróżby te rzeczywiście ziściły się. Pomału „piekło galicyjskie“ zamienia się na „czyściec“ a może i niebem zostanie, bo gdzie energiczne władze nie mogą sobie dać rady, tam im łaskawe bogi przychodzą w pomoc, spu zezając na nas ogień i wodę.

Ruch \ u wielki ale spokojny, gorączkę naftową obniżają bowiem koszta wiercenia szybów i ich głębokości dochodzące do 800 m. a nawet i głębiej, a chociaż dotychczas mamy wszystkie szyby samo płynące, r >pę trwałą — to Borysławia nie możemy nazwać po naszemu „prawym interesem naftowym“, gdyż rodowity nafciarz nie lubi się zadawalniać dobrym pro- |

tego pracuje tu przeszło (i0 rygów, z których 4 mamy płuczkowe i jest nadzieja, że wkrótce powstanie ich znacznie więcej wobec nowo otrzymanych wybuchów ropy w szybie „Akcyjnego Towarzystwa karpackiego“ na lak zwanej Tłoce w Tustanowicach. Szyb ten odkrywa okropny teren naftowy, na którym mogą stanąć setki szybów. Niejednemu też „pająkowi naftowemu“ napsuł i napsuje krwi, który poskroba-.wszy się, powie sobie „żebym to ja był miał nosa“. Pociesz się jednak biedaku, może twój kwadrans szczęścia jeszcze cię nie ominie, a przypatrz się tymczasem lepiej płuczkom, których tu mamy aż trzy systemy.

Pierwszy to „Rapid“, który wpakował się odrazu z dwoma rygami, lecz dotychczasowymi wynikami swego szybkiego postępu nie wywołał rumieńców na twarzach zacofanych galmyjskich kanadyjczyków. Ze tak się stało, nie można winić samego systemu i wróżyć mu upadku, bo stawiał on pierwsze kroki w nowym dla siebie terenie, może nie zawsze odpowiednim do małego wzniosu (liubu), a wiele także stracono czasu na różne stójki — nerwowi nafciarze nie lubią zaś wchodzić w bliższe szczegóły, tylko pytają: kiedyś zaczął, kiedy skończył i ile cię monety kosztowało. Zjawili się doktorzy, opukali, pojechali a może jeszcze przyjadą i jakoś to będzie.

Dwa drugie rodzaje płuczki prawie są do siebie podobae z tą tylko różnicą, że jedna przechodzi ząbkowanie, gdyż jej jeszcze Maryam-pul wszystkich prawdopodobnie patentowanych kawałków nie nadesłał, a druga czuje się już prawie dojrzałą. Są to połączenia rygów kanadyjskich z płuczką. Zasadniczo różnią się od „Rapidu“ pozostawieniem balansu i zastosowaniem do wiercenia świdrów ekscentrycznych schodkowych, przezco odpada rozszerzać.'', i użyciem do płuczki nożyc w razie potrzeby. Od rygu kanadyjskiego zaś korbą, nastawialną na dowolnie wielkie wzniosy i precyzyjnem po-puszczadłem, umożliwiającem w dowolnie małych granicach popuszczanie przewodu wiertniczego a nawet w czasie ruchu jego podciąganie. Nie wspominam tu już o przewodzie wiertniczym, który naturalnie do płuczki musi być innym.

Tak skombinowane płuczki są ze siebie zadowolone, wykazują bardzo ładne postępy wiercenia, a zastosowanie świdrów ekscentrycznych schodkowych i dobre posuwanie się za nimi rur ma wielkie znaczenie. Myślę, że autorzy tych płuczek nie omieszkają nas z niemi jak i z wynikami robót bliżej zapoznać.

Pomimo okazałej świątyni, ozdobionego w zieleń katafalku z ogromną ilością światła i pomimo publicznością napełnionego kościoła, tak że przecisnąć się nie było można, pomimo tego wszyst-

Literatura.

W odpowiedzi p. prof. Załozieckiemu. Przyjechawszy do kraju, zastałem październikowy numer niemieckiego wydania „Nafty“, w którem p. Załoziecki w ogólnych słowach wypowiada krytykę mej „Ogólnej geologii naftowej".

Ogólnikowo wypowiedziane „nicht unangefochten gebliebenen Ansichten“ nie wystarczają mi w zupełności i dlateg’o proszę Pana o podanie bliższych szczegółów, abym mógł Panu te wątpliwości, które Pan posiada rozprószyć, na og’ól-ne bowiem uwagi trudno mi odpowiadać. Przykłady zbierane w 18 latach z setek udanych i nieudanych wierceń, wykonanych u nas, w Rumunii, na Kaukazie i we Włoszech, przy pomocy badania budowy gór, dały mi wątek, po ictórym doszedłem do dzisiejszych mych zapatrywań.

Książka ta zawiera te ogólne reguły, które ważne są dla wszystkich gór naftowych, powstałych przez fałdowanie osadowych pokładów, ma zatem wartość ogólną, dlatego nazwałem ją „Ogólną geologią naftową“.

Jak Pan musiał zauważyć idę za mojem zapatrywaniem, nie umiem być kopistą i dlatego odbiegłem daleko od szablonowatości ogólnie praktykowanej. Spór o wiek warstw i wszelkie nieuchwytne wyrocznie, które jeszcze i dziś się błąkają, zostawiłem zupełnie na uboczu ; takie me przekonanie, że z tej mąki chleba nie będzie.

Moje zapatrywania są dla ogółu nowe i dlatego znajduję zupełnie naturalnem to niedowierzanie, które i z artykułu pańskiego przegląda Kto chce otrzymać naftę, musi swój teren zrozumieć. To jest główne motto, które uważam za pierwszy dogmat i fundament mych zapatrywań. Gdyby więcej zrozumienia a mniej szablonowości było, było by i znacznie mniej nieudanych wierceń a tereny byłyby racyonałniej niż dziś eksploatowane.

Dalej posądzasz mnie, czcigodny redaktoi’ze, o szablonowość, to jest już dla mnie zupełnie nie-zrozumiałem, ja wróg szablonowości, który przecież wyraźnie pisze, że każdy teren wymaga specyalnego, szczegółowego badania, mam pod jeden szablon podciągać rozmaitość przyrody.

W tysięcznych kształtach tektonicznych chcę zaprowadzić ład, jeszcze rozgatunkowanie, tak samo, jak to ma miejsce w chemii, w fizyce i wszystkich naukach przyrodniczych, a takie rozgatunkowanie nie jest przecież szablonowością.

Bez takiego podziału nie jest możliwem naprowadzenie badacza na właściwą drogę, to jest podstawę, na której ma szczegółowe badania przeprowadzać ; jeżeli ale ta podstawa już jest dla niego za trudną, to lepiej niech się zawczasu ocknie i uzna swe słabe siły, bo przy braku zrozumienia nie potrafi mej zasady zastosować i łatwo zbłądzi.

To co podałem uważam za alfabet geologi-naftowej, przyroda bowiem umie być nieraz tak trudną do pojęcia, że sam alfabet nie wystarczy, trzeba umieć biegle czytać, a do tego trzeba znowu trudu i czasu.

Dyletantyzm w tej częścii geologii uważam za bardzo szkodliwy, nauka o zawilej przyrodzie nie może być traktowaną pobieżnie, ona wymaga specyalnego oddania się jej, jeżeli ma mieć racye bytu i przynosić rezultat}^.

Słusznie Pan piszesz, że nie każdy potrafi me wnioski zastosowywać, do wszystkiego trzeba podstawowego wykształcenia i rutyny, na to rady nie ma. Napisać bowiem taki podręcznik, któryby dla wszystkich był dostępny jest nie możliwem. W rzemiosłach takie podręczniki się znajdą, ale nie w umiejętnościach, jak przyrodoznawstwo.

Życzenie to przedstawia się mi tak, jakby kto chciał pisać bakteryologdę dla tych, co czytać nie umieją i zaczął od alfabetu, ciekawy byłby to podręcznik.

Jasło, 9 października 1900.

Z Wysokiem poważaniem Inż. KI. Angermun.

KRONIKA.

Z okazyi nabożeństwa żałobnego po śp. Stanisławie Szczepanowskim donosi nam jeden z przyjaciół naszego pisma następujące uwagi.

O przebiegu życia śp. St. Szczepanowskiego trafne spłynęfy z ambony słowa. Słowa te poruszyły do łez tych, którym zdaleka widome były działania zacnego męża. Jak dopiero zapłakać powinni ci, którzy byli bliżej niego — jak ci, z którymi prowadził interesa, kupował lub sprzedawał, jeżeli łzy wycisnęły się na licach tych, które z nim nie b\ły w stosunkach.

Nie jeden odpowie : handel nie zna człowieka, gdy kupuję, to chcę kupić jak najtaniej, a gdy sprzedaję, to jak najdrożej — i na tern koniec. Tak jest, jak się pewien mâcher w terenach wyraża, że gdy przy interesie g’dzie drugiego przyciśnie, to jest zwykła ludzkość.

Ponieważ nie miałem żadnych interesów ani służbowych, ani handlowych ze śp. St. Szczepanowskim, a pracuję w przemyśle naftowym, niewie-dząc, g’dzie moje życie zakończone będzie, tu, czy gdzie na obczyźnie, otóż pośpieszyłem do kościoła na nabożeństwo, ażeby westchnąć, a westchnienie aby uleciało tam, gdzie zwykła ludzkość niema miejsca.

kiego wielu takich nie było, którzy dziś jeszcze swoje i swego pokolenia wygodny byt zawdzięczać muszą zmarłemu. Naturalnie, że sobie to łatwo wyperswadują, bo ,pocóż mam jechać aż do Lwowa, albo pocóż mam we Lwowie stracić parę chwil, w których załatwić mogę inne interesa, a jeżeli zechcę, ażeby nabożeństwo odbyło się za niego, to poślę bilet, a pierwszy lepszy sąsiad odprawi to i koniec.

Prawdą jest że Stan. Szczepanowski zasnął snem wiecznym. Teraz z nim interesów prowadzić się nie będzie, teraz o nim można różne zdania wyrażać, ubolewać i t p., ale jakaż to była latanina dniem i nocą, jeżeli było jego potrzeba, ażeby dał przytułek, ażeby dał pracę, czego po największej części, o ile jest mi wiadomo, nikomu nie odmówił. Choć czasem nie było mu kogo potrzeba, choć nawet widział, że sobie tylko obciąży ruch prawidłowy, albo się narazić na straty niepowetowane, nie wchodził w to, a gdy bilans był niewystarczający pożyczał i dawał. Brało się jako zapomogą z Avielką inteligencyą, bez której potrzeba by było prowadzić inny system życia, gdyby się trafiło na takiego, który posługuje się zwykłą ludzkością. Inni, którzy prowadzili interesa i handel terenu ze ś. p. Szczepanowskim, a którego podobne handle do ruiny wprowadziły, bo płacił krociami, brali pieniądze, cieszy-i się dobremi interesami i wtenczas mieli czas, ażeby dowiedzieć się, kiedy będzie we Lwowie, kiedy z nim można mówić, kiedy go za-stać w dobrym humorze. Czasem siedziało się tygodniami po hotelach, bo wtenczas był czas. Gdyby połowa z tych czuli w sobie jaki taki chrześcijański obowiązek, a gdyby byli się zjechali czy przyszli do kościoła, to nie wiem, czyby plac przy kościele nie był za mały. Wielkie rozczarowanie mnie spotkało, gdy zobaczyłem brak tych, którym obowiązek moralny nakazywał, ażeby z rodzinami całemi byli przybyli i tu na klęczkach, nie zważając na atłasy i drogie suknie, złożyli modły za swego dobrodzieja, który stojąc nad przepaścią finansową, jeszcze w ostatnich chwilach niejednemu zgłodniałemu łzę głodu i chłodu otarł. Takie obrazy wdzięczności dają niejednemu praktyczną wskazówkę, by nie chcąc doznać i takiej wdzięczności, jak śp. Szczepanowski. zwracali uwagę na darmozjadów i spekulantów i posługiwali się przy interesie tylko tymi, którzy pracą uczciwą ruiny nie spowodują, by jak się to często zdarza, osiąść na miejscu swego chlebodawcy.

Zastosowanie skroplonego powietrza w fabrykacyi ciał wybuchowych. O zastosowaniu technicznem skroplonego powietrza w fabrykacyi ciał wybuchowych, podajemy według młodszego Lindego szczegóły. (Obacz zesz. 21 z r. 1898).

W pierwszym rzędzie należy tu wymienić doświadczenia wykonywane od jjewnego czasu z dobrym skutkiem, które miały na celu wykazać przydatność zmieszanego z rozmaitemi, łatwo się

utleniającemi ciałami, powietrza płynnego jako ma-teryału wybuchowego. Okazało się, że mięszanina taka, opatentowana pod nazwą „oxyliquid’u“, posiada rzeczywiście własności silnie działającego i doraźnego matoryału wybuchowego. Jako najodpowiedniejszy utleniający się środek okazał się sproszkowany węgiel drzewny. Przy mieszaniu z skroplonym tlenem rozpyla się proszek z powodu silnego wrzenia tlenu, wywołanego przez zetknięcie się tej bardzo zimnej cieczy z stosunkowo ciepłym proszkiem, co staje się bardzo nie-przyjemnem. Aby tego uniknąć, mięsza się watę tak długo z sproszkowanym węglem, aż przybierze potrójną ilość węgla własnej wagi. Tak impregnowana wata jest wstanie wsiąknąć więcej skroplonego tlenu jak do spalenia jest niezbędnie potrzebnem.

W ten sposób przygotowaną mięszaninę nie należy jednak bez osłony dawać do otworów wiertniczych, ponieważ by się tlen pod wpływem ciepła otaczającej no skały ulotnił. Dla zapobieżenia temu ładuje się nasyconą węglem watę do patronów papierowych, zaopatruje równocześnie w kapslę z rtęci piorunującej i sznurek bick-fordski, wstawia na właściwe miejsce i wlewa do nich płjmny tlen. W takich patronach ulatnia się skroplony tlen, mimo niskiej temperatury wrzenia 182° C, tak pomału, że mieszanina zachowuje zależnie od średnicy patronu przez 5—15 minut swą całkowitą siłę wybuchową. Po niejakim czasie, tj. po odparowaniu tlenu, traci miąszanina swe własności wybuchowe, nie daje się takżo wskutek tego transportować, co naturalnie zakres jej zastosowania ogranicza, lecz z drugiej strony przedstawia pewne korzyści.

Podczas gdy przy wszelkich innych ciałach wybuchowych trzeba nabój przypadkowo niewy-palony z wielką ostrożnością wyładowywać albo przez wystrzał naboju, obok umyślnie umieszczonego, wybuch poprzedniego sprowadzić, wystarczy przy użyciu „oxyliquidu“ poczekać, zależnie od wielkości patronu 5—15 minut, aby być pewnym, że wybuch nastąpić już nie może, choćby nawet przy wyładowaniu kapsla zapalić się miała. Oxy-liquid nie daje się takżo w większych ilościach przechowywać, nie może być przeto użyty do celów zbrodniczych. Przez użycie do napełniania pa-trenów mięszaniny, zawierającej mniej lub więcej azotu, można temperaturę wybuchową tak dalece obniżyć, że niebezpieczeństwo zapalenia się gazów i pyłu węglowego w kopalniach węglowych zostanie prawdopodobnie prawie całkiem usunięte.

Najważniejszą zaletą tego nowego ciała wybuchowego jest jego niska cena, ujawniająca się zwłaszcza tam, gdzie rozchodzi się o wykonanie licznych i regularnych robót wybuchowych, jak np. w kopalniach, przy budowaniu tuneli itp.

na

Sekretarz : Kaz. de Lave aux.

pół roku 1 kor. 80 hal. *

na

05-..

Towarzystwo „Pomoc Wzajemna“ rozesłało następującą odezwę:

W r. 1898 zmarł nagle jeden z członków naszego Towarzystwa. Śp. Juliusz Bo-rysławski osierocił zonę i czworo drobnych dziatek, nie p o z o s t a w i a j ą c d 1 a t y due zgoła żadnego zaopatrzenia Mówimy zgolą, bowiem dochodziły nas słuchy, że śp. Bory sławski pozostawił majątek; wieści te j e d n a k są nie pr a w dz i w e.

Jak Panom wiadomo, nałożyliśmy Członków naszego Towarzystwa podatek w kwocie 2 X 40 li rocznie i z uzbieranej w ten sposób kwoty wypłacaliśmy pozostałej rodzinie po 50 K miesięcznego zasiłku, co było z naszej strony, przy słabo rozwiniętych finansach, dość ciężką ofiarą; jako instytucya młoda, nie zasobna, więcej uczynić nie mogliśmy.

Na odbytem w dniu 25. listopada br. posiedzeniu Wydziału Centralnego uchwalono nadal udzielać miesięcznych wsparć pozostałej rodzinie; na ten cel przeznaczyliśmy z funduszów "Towarzystwa ..Pomoc Wzajemna“ 240 X. zaś resztę postanowiliśmy zebrać w drodze dobrowolnych składek wśród P. T. Członków.

Właśnie obeenie nadarza się dobra sposobność do apelowania do ofiarności nafciarzy.

Zamiast wyrzucać pieniądze na rozsyłanie biletów z noworocznemu życzeniami — przeznaczmy te kwotę na wyłuszczony szlachetny cel, a ofiara niezawodnie ciężką nie będzie, a przecież w niedoli rodziny śp. Bo-rysławskiego zbawienną i skuteczną,

Datki prosimy nadsyłać pod adresem Tow. ..Pomoc Wzajemna“ w Sehodnicy.

Szczęść Boże!

Wydział Centralny Tow. „Pomoc Wzajemna“.

Prezes :

Jan Sholmnn.

Uprasza się uprzejmie o wczesne nadesłanie prenumeraty, względnie ktoby sobie nie życzył prenumerować, o odesłanie numeru, ażeby uregulować nakład pisma.

Actmin i strać i/a „Nafty“.

„MERKURY“

I Gazeta Losowań i Handlowa |

ADMIN1 STRAĆYA :

Kraków, Rynek gł. 5.

Dokładne wykazy ciągnień losów austry- * ^ ackich i zagranicznych, listów zastawnych, ^ kursa, sprawozdania targowe itd.

*    Dopalamy dział handlowy, giełdowy ❖

%    i informacyjny.    f

^ Nowi abonenci otrzymują w styczniu 1901 r. ^

I bezpłatnie

Rocznik finansowy na rok 1901.

*    Przedpłata wynosi : na caiy rok 3 kor. ^ | GO hal.,

Nura okazowe darmo i opłatnie.

111111111111111111111111111111111111 ! RI 11 III I lilii I I 111111 III I I I I Werkmistrz, który był wiertaczem, poszukiwany jest dla Warstatu w Galicyi. Zgłoszenia przyjmuje Administracya tego pisma.

(Il 1111 11 1111111 ! 1111111111111111111111 II 11111 II II II II 11111111111

BIURO

Stowarzyszenia gal. producentów ropy „ROPA“

Stowarzyszenia gal. producentów ropy „ROPA“

stowarzyszenia zarejestrowanego z ograniczoną poreką znajdują sio

we Lwowie, ul. Chorążczyzriy I. 17. (Dom naftowy) I. piętro.

rr

▼ ▼ ▼ V~Y T'Tr'TrT'Y'T''fYVT’'TrVV'V^TlrY'?'T''rYyTTTri

Ukończony akademik górniczy

znajdzie u mnie natychmiast posadę jako kierownik kopalni wosku w Truskawcu. Ofertę należy nadesłać pod adresem :

•losef Lieberman j un. w Drohobyczu.

Ogłoszenie względem wykonania głębokiego wiercenia.

Celem geologicznego zbadania pokładów potasowo-solnych, ma być wykonane w drodze przedsiębiorstwa wiercenie około 400 metrów głębokie w obszarze saliny w Kałuszu, odległej 5 km. od dworca kolejowego.

Wiercenie to należy wykonać w pokładach solnych za pomocą wiercenia rdzennego dyamentowego (Diamantkernbohrung).

Przedsiębiorca winien wystawić własnym kosztem potrzebne w tym celu budynki i roboty wiertnicze wykonać swoimi robotnikami, jakoteż własnymi robotnikami i własnym materyałem.

Ugodzone wynagrodzenie od bieżącego metra głębokości wypłacać będzie c. k. Zarząd salinarny w Kałuszu w miarę wykończonej roboty.

Szczegółowych warunków udzieli na żądanie c. k. Zarząd salinarny, lub też mogą być przejrzane w kancelaryi Zarządu salinarnego.

Oferty należycie ostemplowane i zaopatrzone w poręczne w kwocie 500 koron należy wnosić do podpisanego c. k. Zarządu salinarnego najpóźniej do dnia 28. stycznia 1901 do godziny 12-tej w południe.

C. k, Zarząd salinarny,

Kałusz, dnia 31. om • ud nia 10OÖ.

<2=

c os

-H

„MONITORUL“

Intereselor petrolifere-Romane“

Jedyny organ rumuński dla przemysłu naftowego

wychodzi w języku rumuńskim i francuskim.

Str. : B r c z « i a n u Xr. 1. Bukareszt.

Abonament dla zagranicy 30 franków rocznie.

Inseraty i anonsy:

całorocznie

500 franków 275

150    „

Czasopismo „Monitor“ jest w swoim rodzaju jedynem pismem w Rumunii, gdzie przemysł naftowy ma wielką przyszłośó. Z powodu współpracownictwa znanych fachowców krajowych i zagranicznych, dokładnych informacyj, jakoteź obfitych urzędowo stwierdzonych dat co do rozwoju i stanu przemysłu naftowego, są dotyczące artykuły, wyczerpująco omawiane i sumiennie opracowane, przeto publikacya w na-szem piśmie będzie miała wielkie znaczenie i korzyści dla interesowanych.

Redakcya bierze także na siebie obowiązek udzielania informacyj przy kupnie i sprzedaży terenów i studni naftowych.

1 strona V2 strony

>/4

półrocznie

ćwierćrocznie

275 franków 150    „

100 „

150 franków

100

75

11

11

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

w Gorlicach

stów. zarejestrowane z ogranicz, poręką

utrzymuje na składach w Gorlicach, Borysławiu, Potoku, Sciiodnicy i Ustrzykach dolnych

wszelkie w zakres przemysłu naftowego wchodzące przedmioty jak:

kotły, maszyny, rury wiertnicze, pompowe i gazowe

liny stalowe i manilowe

łączniki, wentyle, narzędzia wiertnicze itp.

ZASTĘPSTWO

Wyłączne na Galicyę i Bukowinę

fabryki rur stalowych systemu Mannesmanna, jakoteź narzędzi wiertniczych linii y Wolski i Odrzywolski w Schód nicy.

Cenniki na żądanie.

äßy Cenniki na żądanie.

pt

itt

§£«►+>-

feîî!"

!F

e§<H«~

«xe.fr»'

PTT

et

Łt

13

=C*

et

fi

Pouczone akcyjne Towarzystwo Elektryczne

; mi

L

⁵.V

ir

WIEDEŃ X.

Uskutecznianie urządzeń dla elektrycznego przenoszenia siły i oświetlenia we wszelkich rozmiarach dla fabryk, kopalń, f pomieszkań etc.    ▲

Jasa.. . L

ss < 3

■* -

i

Kg

Specyalny oddział dla budowy urządzeń kopalnianych.

Elektryczne Wentylatory, elewatory, koleje linowe. Budowa elektrycznych stacyi centralnych dla wydzielania światła i siły. Elektrotechniczne urządzenia. Specyalne wygotowywania elektrycznych instalacyj świetlanych i siłowych dla wież wiertniczych, szybów, rafineryi.

Cenniki, broszury, kosztorysy darmo.

Pierwsze Galicyjskie

P=>

co

<0

5=3

erą

s=s

cr>>

03

co

S=5

przedtem

KAZIMIERZ LIPIŃSKI

posiada na składzie gotowe

Koiły lokomobilowe dla kopalń i maszyny parowe. — Kompletne rygi wiertnicze. — Sikawki pożarne. — Rury mufo\ve stojące lane.

ż s z e.

• r-i

Ceny

IsüMü

GALICYJSKIE

Towarzystwo Magazynowe dla produktów naftowych

we Lwowie, ulica Chorążezyzny 1. 17.

zakupuje za rLa,t37’Cła.riZLisisto“wą- ■w^pła/tą,

Dtjrefccya.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni „Stówa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. Z. Halacińskiego.

,ï

t

a

r

/"

/

/

N

»

A

V

V

/»

\

)

\

'

/

4

/

/

I

\

i

£*

¥

/

/

\

t

!

-

»

i

/

!

*»■.

\

/

/

\

r

f

/

\

m

V'. . •

. -s

\

;?

V

:k

>

J

/

>

«

V',

F

'

W

vr.j

:■

&■

m

V

lê&MË

atV' :'%

L. ¹

» v„jl*Âtv~ ł*f i

£**T₃

,»j

fl

L*

ra

%

JL*

biblioteka

GłOwna

mm

ggy

>,

*

i?

>337

=±j

.- :.«^l

|L»'ipJSh

S&Ü

akademii

górniczo

HUTNICZF3

Hß-{

Pt

Ifî

Ai

ài^-:

•‘ 5;

>ï

•Ł

s

s

rłi

f*

f*5

^îo&jc SĄ 5 90

w,i

". 1

V, '^•v^

?5

tt'

fe®05

uS

ÏS

s#

âi¹

'*7|

<•

4

u\

L

P^ftril

l-; CH v *    •«

-    •'■4* - lîï

., à'-ija)

S#»'j

àL'

*

Im?

«

ü

»

m

fasüi

(Y

.A,

‘>1

45

I*ä1

Li

*^JB

&!

L«i

r#]

Sił

Bvÿ;

l$f.

'M

m

Nj

t*ii

5

#1

.

"V

i

W*.-

I*

j»!

/I

t#

ag

E

te

.4

ras’

es*».

►j

>«

i4

'n

'•ma&i

t-/!

SPJRS

i#]

W* '

F»⁻

>rl •'. •

m. ■

■■-îlfÆ

v**

i*

>ï

?*

fi«

i&*a

bj

■f-

4

k'

m%

^•flï

■«i

■J,

■*SE£&^; -■1

lllkTO

jfSB* <>v£s|

J^ç^îffU

m*. '■

;;»:

ffiSSi

kifc!

r. b'¹

Fi-

m

4*

,v‘

j

M

r*⁻

|'n

%kj

U3]

a*;

wa

mą

'fl

SF3

.- 3ak. ' ■    «•

iP!^4ÉSS?Sb

éjP'i

2

j

L?

K

a

>s

Y4i

e*â

kS

«,

SR-*'

rft

§>»£

o

*Ą

ISfëü

fi

■♦i

V

•i

y

S

t

p?

$

i

t¹

Jvi

çl

5*1

t«

»

.7^

W

3

iy

JÇ5

*

L

5$

►*v3

•i.

£«*

w

ż;

»Vf

r£

r

H

«c

V

&

p*

r :

iSŁ

r„«

$

-.A¹

SC

r#i

*

i"-;!

y

iü

ÿd

Y

Y

V

v

.*■

3i

»

T:W*.

R?

Ü

*%»ip

M

#a

,ij

S

i''!' '.^-

•o>

rïr^

*

S-fi

r#*

y 5^

SEI

ff

IV

P;Ä