NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi raz aa miesiąc.

Prenumerata ■wynosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: A. NIEKRASZ, Chorkówka, — Inż. J. SHOLMAN, Schodnica, — Inż. W. WOLSKI, Schodnica. Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Z. Chrzanowskiej 1. 10.

Treść zeszytu 12.

O zastosowaniu olejów i odpadków naftowych do opalania, przez R. Załozieckiego. — Wprowadzenie małych wzniosów do głębokich wierceń, przez inż. Faucka. — Kilka słów o świdrze ekscentrycznym, nap. W. Sulimirski. — Posiedzenie Wydziału kraj. Tow. naft. — Kronika.

chnicznego. W ten sposób rynek na ropę zyskał silne podwaliny, a teraz rozchodzi się jeszcze o odpowiednie ze stanowiska ekonomicznego rozwiązanie kwestyi zbytu nadwyżki ropy.

na cenie dla tej nadmiernej na wszystkich, czyli że

0 zastosowania olejów i odpadków naftowych

do opalania

Napisał

3łomem

Wobec wzmagającej się nieustannie pro-dukcyi galicyjskiej ropy nasuwa się ważne pytanie, jak zużytkować najlepiej nadwyżkę produkcyi. Nieda się bowiem już zaprzeczyć, że galicyjskie kopalnictwo naftowe z górą zaspakaja potrzeby austr. węg. monarchii.

Nie spełniły się przepowiednie pesymistów, którzy w podwyższeniu cła na ropę upatrywali niebezpieczeństwo dla cał go przemysłu rafineryjnego w państwie. Jeżeli podnosimy ten fakt z wielkiem zadowoleniem, to z drugiej strony musimy poważnie zastanowić się, jak się zachować wobec tego położenia, jakie wywoła oczekiwana nadwyżka produkcyi, gdzie ostatnią ulokować w sposób, któryby nie wstrząsnął podwalinami całego przemysłu kopalnianego. Akcya zmierzająca w tym kierunku rozpoczęła się pomyślnie połączeniem prawie wszystkich producentów ropy w organizacyi silnej i świadomej swych celów, oraz uchwaleniem budow⁷y wielkich re-zerwoarów jako najważniejszego środka te-

Jest zupełnie naturalnem, ze kwestya ta nie da się załatwić bez pewnych ofiar ze strony producentów, szczególnie szukanie i otworzenie nowych dróg zbytu bez ofiar się nie obędzie.

Zdaje się być z góry wykluczonem, żeby zdołano uzyskać za nadmiar ropy niezu-żytkowanej w granicach państwa do fabry-kacyi nafty takąsamą cenę, lecz rozchodzić się będzie o to, aby ta różnica była jak najmniejszą, a wskutek tego ostateczna cena przeciętna ropy nie wypadła zbytnio poniżej porpyślnych konjunktnr galicyjskiego kopalnictwa ropy. Ponieważ wobec zorganizowanej sprzedaży różnica ropy rozdzieli się wszyscy producenci zostaną tern równomiernie dotknięci, zatem także wszyscy muszą przyczynić się do kosztów wyszukania nowych źródeł odbytu w miarę swej produkcyi.

O ile można osądzić koustelacyę targową, stoją otworem dla nadwyżki galicyjskiej ropy dwie drogi: eksport surowca,

ewent. rafinady, i zużytkowanie pewnych gatunków produktu jako opału, w pierwszym rzędzie na kolejach żelaznych.

W dalszych rozdziałach zajmiemy się drugą ewentualnością, dając najprzód przegląd usiłowań przedsięwziętych dotychczas w tym kierunku przez krajowe Towarzystwa naftowe.

na-

Na skutek inieyatywy podjętej jeszcze w roku 1894 przez Krajowe Towarzystwo ftowe w kierunku zużytkowania ciężkich olejów i odpadków naftowych do opalania lokomotyw zarządziła ówczesna c. k. Generalna Dyrekćya austr. kolei państwowych na dniu 12. lutego 1895 próby opalania na przestrzeni galic. kolei państwowej pomiędzy Rzeszowem a Dębicą przy użyciu rozpylacza systemu Holdena z następującymi produktami naftowymi :

1.    Olej ciężki z rafineryi Fibich & Straszewska w Lipinkach: c. g. 0.906, lepkość 4'43, sposobność wyparowania 10’5 litrów wrody przez 1 litr oleju.

2.    Olej niebieski z rafineryi nafty „Gartenberg, Lauterbach, Goldhammer & Wagmann“ w Drohobyczu: c. g. 0⁻917, lepkość 5'2, sposobność wyparowania 16*4 litrów wody przez 1 litr oleju.

3.    Olej ciężki z destylarni nafty „Fibich & Stawiarski“ w Chorkówce (Krosno) : c. g. 0'947, lepkość 2⁻9, sposobność wyparowania 15 5 litrów wody przez 1 litr oleju.

O rezultacie tych prób zawiadomiła c. k» Dyrekćya ruchu w Krakowie szczegółowo Towarzystwo naftowe, a przedewszyst-kiem zaznaczyła, że zarówno pod względem technicznym jak i ruchu były otrzymane wyniki bardzo pomyślne i zupełnie zadowalające. Inaczej przedstawiała się jednak strona finansowa.

Biorąc za podstawę olej dostarczony z Chorkówki (Krosna) po ówczesnej cenie 3 zł. 20 ct. za 100^ kg. i węgiel Jaworzniański, który kosztuje loco Oświęcim 3 złr. 50 ct. za tonę, przeprowadziła kolej państwowa następującą' kalkulacyę:

.    100 kg. oleju ciężkiego z (Chorkówki)

wyparowuje w lokomotywie 1550 litrów wody, 100 kg. węgla Jaworzniańskiego zaś tylko

480 litrów. Wartość opałowa oleju tego jest więc 3'23 razy większa w porównaniu do węgla Jaworzniańskiego. Natomiast kalkuluje się koszt nabycia i przywozu obu tych produktów do Rzeszowa:

100 kg. oleju z Chorkówki (Krosno) 3 złr.

20 ct. -f- 8 ct. = 3 złr. 28 ct.

100 kg. węgla Jaworzniańskiego 35 ct. -j-17 5 ct. =■ 52⁻5 ct.

Ponieważ olej krośnieński wart 3-23 razy tyle co węgiel Jaworzniański, mógłby przeto dopiero przy cenie 52’5 )x( 3-23 = 1*70 złr. za 100 kg. konkurować jako materyał opałowy z tymże węglem, podczas gdy jego ówczesna cena była prawie dwa razy wyższą.

Z polecenia c. k. Generalnej Dyrekcyi austryackich kolei państwowych we Wiedniu zwróciła się krakowska Dyrekćya ruchu do kraj. Towarzystwa naftowego z życzeniem, ażeby Towarzystwo to o ile możności jak najprędzej zajęło się sprawą obniżenia i ustalenia cen na oleje przydatne do opalania lokomotyw z uwagą, iż zapotrzebowanie mate-ryału opałowego mogłoby być znacznem, gdyż jedna lokomotywa konsumuje rocznie 2.000 baryłek. W oduośnem piśmie zaznaczono również, że bardzo gęstopłynne odpadki nie nadają się przy użyciu rozpylacza Holdena do opalania lokomotyw, gdyż zalepiają małe otworki w rozpylaczu i powodują przerwy w działaniu tychże. Olej krośnieński, którego lepkość oznaczono aparatem Englera na 29 (względem wody przy 20° C.) dał się już tylko przy si lnem rozgrzaniu użyć.

Z początkiem roku 1896, gdy wskutek zwiększonej produkcyi ropy w Galicy i ceny oleju niebieskiego i zielonego obniżyły się, specyalnie zaś olej niebieski stał w cenie 2 złr. 76 ct. za 100 kg., zdawało się Towarzystwu naftowemu, iż nadeszła stosowna chwila, ażeby podjąć na nowo przerwane chwilowo rokowania z kolejami państwowemi, wskutek czego zarządzono w dniu 16. kwietnia t. r. konferencyę, ażeby dowiedzieć się dokładnie, jak wielkiem może być zapotrzebowanie kolei państwowych pa płynny materyał opałowy, zarazem zaś porozumieć się co do cen. Lecz i tym razem nie doprowadziły rokowania do pozytywnego rezultatu,

zau-

10 pr.

50 „ 20 „

15 „

gdyż w porównaniu do żądanych przeciętnie w tym czasie cen za olej niebieski 2 zł. 75 et., koleje godziły się płacie tylko 1 złr. bO ct. loco Jasło, 1 złr. 85 ct. loco Lwów i 2 złr. 15 ct loco Stanisławów, przy rocznem zapotrzebowania około 60.000 mtetr. dla ruchu kolejowego w Galicy i.

Z uwagi więc, iż zużytkowanie oleju nie’ bies kiego do opalania lokomotyw zdawało się być z powodu wysokich cen wykluczonem, starało sie Towarzystwo naftowe skłonie

c

c. k. austr. koleje państwowe do zastosowania mniej wartościowych a o wiele tańszych mazi względnie mieszaniny mazi z olejami cięźkiemi.

W tym celu zarządzono za staraniem Towarzystwa w destylarni galic. karpackiego akc. przedsiębiorstwa naftowego w Maryam-polu w czerwcu r. 1897 w obecności reprezentantów Ministerstwa kolej, i wszystkich trzech galicyjskich Dyrekcyi kolejowych próby, które świetnie wypadły i dowiodły, że do wzmiankowanego celu nadają się wszelkiego rodzaju mazie i surowe ciężkie oleje parafinowe lub wolne od parafiny przy zastosowaniu zwykłego rozpylacza i ciągłem ogrzewaniu.

Tymczasem jednak i tym razem nie można było kolejom państwowym postawić stanowczych propozycyi, gdyż wskutek rozwiązania kontyngentu nie mogły galicyjskie rafi-nerye zgodzić się na to, ażeby same miały ponosić ciężar służący do polepszenia targu na odpadki naftowe, a ilości produktu mające być dostarczane nie można było na te destylarnie rozdzielić.

Co się tyczy opalania lokomotyw odpadkami naftowymi na kolei Arulańskiej ważyć należy, iż Towarzystwo naftowe dotychczas nie przedłożyło odnośnej Dyrekcyi żadnych pozytywnych ofert. Wedle tego co wspomniana Dyrekcya Towarzystwu naftowemu pod datą 12. października 1896 doniosła, wyniosłoby" zapotrzebowanie kolei Arulańskiej rocznie około 40 cystern, przyczem refłekto-wanoby wyłącznie na olej niebieski.

Czy i pod jakimi warunkami do porozumienia pomiędzy" destylarniami nafty a ko-eją państwową przyjdzie, nie da się na razie

stanowczo powiedzieć, albowiem pierwsze nie postawiły swej ostatecznej ceny i ilości do-starczyć się mogących produktów naftowych, koleje państwo\ye zaś nie podały bliżej przestrzeni, dla której tych produktów naftowych potrzebować będą, ani też ilości ani bliższych ianych warunków.

Jak z tego przeglądu widzimy, rokowania z kolejami państwowemi rozbiły się dla znacznej różnicy w cenie pomiędzy ofertą producentów i zarządów tych kolei. Odnosi się to jednakże głównie do czystych, ciężkich olejów (niebieskich, zielonych), jakie otrzymujemy przez destylacyę mazi, zaś kwestya olejów mieszanych, t. j. olejów ciężkich w połączeniu z odpadkami bynajmniej jeszcze nie była roztrzyguiętą. Ponieważ w Rosyi nafta właściwie w tej ostatniej formie służy jako opał, który się tak rozpowszechnił, wiec pozostaje nam zbadać, na jakiej podstawie ekonomicznej u nas podobna manipulacya mogłaby być przeprowadzoną.

Za podstawę naszego obrachunku weźmy ropę bory sławską, która wskutek swojej obfitości bezsprzecznie na szali bardzo zaważy. Z ropy tej otrzymujemy przeciętnie następujące produkta :

benzyny

nafty .... olejów ciężkich . parafiny

straty, koks itp.

Gdyby destylowano tylko na odpadki (maź ponaftową), t. j. zaniechano dalszej de-stydacyi mazi, natenczas otrzymanoby obok takiej samej ilości benzyny" i natty około 35% gęstych, prawie stałych odpadków, które w tym stanie w ogóle nie mogłyby być użyte jako płynny materyał opałowy. Obok tego zwiększyłaby się hiperprodukeya nafty, gdy"ż te 15.000 cystern ropy, o które przypuszczalnie produkeya Borysławia w przyszłym roku się wzmoże, dałyby 7.500 cystern nafty więcej, co nie wpłynęłoby w każdym razie zbawiennie na rynek naftowy.

Pozostaje więc jako wyjście ograniczenie produkcyi nafty, a to w ten sposób, żeby z ropy borysławskiej wydestylowano nie 50, lecz tylko 15—20% nafty, naturalnie

obok wszystkiej benzyny. Ten sposób pracy byłby także z tego względu korzystnym, że maź przy tern otrzymana przedstawiałaby materyał o wiele płynniejszy. Mimoto nie możnaby jej jeszcze zużytkować do palenia bez poprzedniego dalszego rozcieńczenia, co mogłoby się stać tylko za pomocą ciężkich olejów, które z tej samej ropy specyalnym sposobem możnaby uzyskać.

W tym celu należałoby rozdzielić de-stylacyę na dwie części, mianowicie z połowy danej ropy wydestylować tylko benzynę i pierwszy wyskok nafty (destylacya I), a z drugiej połowy także benzynę i zredukowaną ilość nafty jak w pierwszym wypadku, oraz wielką ilość ciężkich olejów (destylacya II.). Odpadki z I. zmieszane z cięż -kiemi olejami II., ewentualnie po wydzieleniu z nich parafiny, dałyby wyśmienity produkt opałowy, odpowiadający w zupełności wymaganiom płynności.

Wyniki tych dwu manipulacyj byłyby przypuszczalnie następujące :

dla destylacyi I. 1 kor. ,,    „ II. 3 kor.

razem 4 korony na 200, a 2 korony na 100 kg. ropy.

(Dok. nast.)

Wprowadzenie małych wzniosów do głębokich wierceń

Odczyt inż. A. Faucka, wygłoszony w towarzystwie inżynierów i architektów w Wiedniu.

o s er

P O

^ s 3

ta V: N

o.

a - x b

•<

O)

02

<rł-

V!

S»

P9

5 lO >0

r"“' t-h ly»

D e sty 1 a cy a IL ay ....    10    pr.

*.....15    „

• 60 „

olejów ciężkich . parafiny

Zatem otrzymalibyśmy z 100 kg. ropy:

benzyny ....    10 kg.

nafty parafiny

oleju opałowego

.    .    15

•    •    2-5 „

67-5 „

Jeżeli weźmiemy pod rozwagę rentowność takiego postępowania, otrzymamy podług obecnych cen, loco fabryka, następujące korzyści :

10 kg. benzyny à 14 kor. cen. m. 1'40 kor-

15    ,, nafty

2'5 „ parafiny à 50    „

à 12    „

1 ‘80 „

1 -25 „

4*45 kor.

razem

W przeciwstawieniu koszta fabrykacyi obliczone z repartycyi obu sposobów desty-lacyi w równych częściach są:

Wprowadzenie małych wzniosów do wierceń głębokich polega na znanem obliczeniu, że mały wznios daje stosunkowo wielką chyżość końcową w porównaniu do wielkiego. Już przy wzniesieniu o V20 metra otrzymujemy 1 metr jako końcową chyżość, która wynosi przy wzniosie V2 metra mało co ponad 3 metry. W otworze wiertniczym nie można wyzyskać całkowicie wielkich cliyżości końcowych, dlatego też chciałem zastosować całkiem mały wrznios, nasamprzód przy użyciu świdra hydraulicznego, co byłoby idealnem urządzeniem dla celów głębokiego wiercenia, nie wyszedłem jednak poza sporządzenie modelu, gdyż po dokładniejszem studyowaniu tego sposobu pracy poznałem wielkie trudności w zastosowaniu motoru hydraulicznego w szybie i porzuciłem tę myśl zupełnie. Podjętą została ona przez von Vangel i inż. Wolskiego, i dalej rozwijaną. Vangel skonstruował wprawdzie aparat odpowiedni, nie mógł go jednakże zastosować w praktyce. Wolski ujął rzecz głębiej, lecz wynik nie jest mi znany; w każdym razie mój pomysł wpro-wadzenia małych wzniosów zostałby przez pomyślny sukces przyrządu Wolskiego dalej wydoskonalony. Następnie więc przeprowadziłem w sposób najprostszy zastosowanie małych wzniosów. Już przed pięciu laty ogłosiłem z tego miejsca moją nowrą metodę wiercenia, lecz nie mogłem jeszcze wykazać się sukcesami. Dziś nowe te przyrządy mają za sobą wiele pomyślnych wierceń, przyczem wydobywanie rdzeni jest bardzo prostą rzeczą.

Jak wiadomo, świdry dyamentowe nie nadają się wcale do wiercenia w niektórych twardych pokładach, np. świdry te ugrzęzły

Mimowoli przychodzi mi na myśl wynalazca śruby okrętowej Ressel, któremu po-licya zakazała dalszych prób z powodu, że przy pierwszej próbnej wyprawie zaszedł nieznaczny wypadek.

Anglik Smith był szczęśliwszym, gdyż wybudował bez policyjnych zakazów pierwszy parowiec śrubowy w r. 1839, a wiec w 10 lat po wyprawie Ressla w Tryeście.

przecie i stamtąd wpłynęło do urzędu górniczego w Jaśle doniesienie o zawodnianiu, lecz, tam zażalenie oddalono. W tej kopalni wiercono także początkowo systemem Raky’ego razem z moim, lecz konkurent ten osiągnął zbyt małe rezultaty i przepadł zupełnie.

Przechodzę teraz do głównej strony dodatniej nowej metody, to jest małego wzniosu świdra.

przy robotach regulacyjnych Żelaznej Bramy, a zadanie można było uzupełnić tylko świdrami udarowymi. Taki sam los spotkał świdry dyamentowe przy głębokich wierceniach w Pas-de-Calais, jakoteź w wielu innych miejscach.

Ale świder dyamentowy nie dopisał także w wielu miękkich pokładach, jakoto w Galicyi i gdzieindziej, zaś moja metcda wiercenia jeszcze nigdzie nie odmówiła usług. Sama ta okoliczność dowodzi, “ze ważny problem techniki wiertniczej został tu rozwiązany w sposób najprostszy.

Zasadnicze nowe pomysły, a jednym z takich było bezprzecznie wprowadzenie całkiem małego wzniosu do wierceń głębokich, natrafiają zwykle z początku na wielki opór. Gdy w roku 1896 zbudowałem mój aparat na próbę, na początek w bardzo małych rozmiarach, nie wierzył nikt w jego użyteczność. Jeden Holender z Jawy posiadał tyle śmiałości, że wziął z sobą jeden garnitur do Indyj holenderskich, by wiercić nim znakomicie. Chciałem wprowadzić nowy system do Potoka już w r. 1896, lecz kierujące organa tej kopalni były temu wszystkie przeciwne. Dopiero gdy wykonałem gdzieindziej pomyślne wiercenia, a kopalnie w Potoku zmieniły swego dyrektora, dostał się tam mój system i uwier-cił wielkie ilości ropy w przeciągu czasu cztery razy krótszym niż dawniejszy system kanadyjski. Następowały dwa inne towarzystwa, które także osiągoęły znakomite rezultaty techniczno-wiertnicze a ropy nawet więcej, niż przedtem.

Należałoby przypuścić, że po takich sukcesach system mój rozpowszechnił się szybko, niestety tak się nie stało, przeciwnie wyższość jego Avywołała w Galicyi opór prawie ogólny.

Mimo, że moimi nowymi przyrządami wiercą za ropą pomyślnie także w Indyach holenderskich i t. d., robiono w Galicyi zabiegi, aby mój system wykluczyć przy pomocy władzy górniczej, stwarzając bajkę, jakoby wiercenie płuczkowe wypierało ropę. Rzeczywiście w Borysławiu zakazał urząd górniczy wiercić nową metodą, wskutek czego bank kredytowy musiał przerwać rozpoczęte już prace. Starostwo górnicze w Krakowie wprawdzie nie zatwierdziło zakazu tego, na skutek mego osobistego zażalenia, jednak dzięki rzeczonemu zakazowi okręgowego urzędu górn. w Drohobyczu wiercenia moim systemem zupełnie ustały, i rozeszła się pogłoska, jakoby wynalazek mój był nie do użycia.

Charakterystycznem jest, że inne wiercenia płuczkowe, przedsięwzięte w Borysławiu i okolicy przez Raky’ego, Wolskiego, Mac Garveya i Sp., miały spokój ze strony urzędu górniczego.

Wymienione sposoby wiercenia niemo-gły dla swoich wyników współzawodniczyć skutecznie ze systemem kanadyjskim, i dlatego szturmowano wciąż do urzędu górniczego, że system mój wypiera ropę. W Potoku przyrządy moje pracują już od kilku lat z wielkim skutkiem,

Kilkoletnia praca pomyślna w Galicyi wreszcie zniewoliła niektórych światłych galicyjskich techników wiertniczych do wprowadzenia mojego systemu i do przystosowania swych źórawi kanadyjskich dla małego wzniosu. Byli nimi najprzód Fabians ki, później M i k u c k i.

Pokazało się wtedy, że tak kanadyjska korba, jak popuszczadło i balans są bezużyteczne i potrzeba nowej konstrukcyi lub czegoś podobnego. Istniejące nie wystarczało, nawet umiejętność budowy machin nie nastręczała nic odpowiedniego.

Tn znów mamy najlepszy dowód, że pomysł mój był całkiem nowy, czego mi później przyznać nie chciano. Najprzód nikt nie chciał uznać użyteczności małego wzniosu, a gdy ta stała się faktem, zaprzeczono mi znów oryginalność.

Z istniejących przyrządów mogłem tylko zużytkować moją windę popuszczadłową, zaś wszystkie konstrukcye korbowe były przy małym wzniosie do niczego. Wziąłem nasam-przód wał korbowany, lecz ten jak wszystkie nowo skonstruowane korby okazał się niedostatecznym z powodu zdarzających się złamań. Dopiero kiedy przyszedłem na prosty pomysł zastosowania samego wału popędowego jako excentra ruchu, nie miałem złamań.

Ta prosta konstrukcya jest bardzo dobrą, ponieważ ten wielki wał pomiędzy łożyskami przedstawia silny mimośród, a wszystkie wstrząśnienia rozdzielają się na oba łożyska. Dla ręcznych przyrządów wiertniczych użyto wzniosu 50—60 mm, dla parowych 60—80mm. Ten mały wznios nie zmniejsza się w wielkich głębokościach przez rozciąganie się przewodów, lecz przeciwnie zwiększa się. Wiercąc w Ameryce na linie zauważyłem już, że przy pustych przewodach nie będzie inaczej, w czem się nie myliłem, gdyż inaczej nowy sposób wiercenia byłby niemożliwym. Różni wiertnicy starają się teraz przeistoczyć stare kanadyjskie żórawie, to jednak przedstawia wielkie truduości, gdyż wszystko potrzeba zmienić.

Wychodzę zawsze z założenia, że nie potrzeba rugować prostego i dobrego urządzenia niepotrzebnie przez skomplikowane mechanizmy; jeżeli mały wznios obrabia dobrze najtwardszą skałę, to także wystarczy na każdy wypadek.

Słyszałem często uwagę, że wiercenie suche wymaga większego wzniosu. Ależ właściwie nie istnieje wiercenie bez wody. Nawet przy t. z w. snobem wierceniu woda nasycona szlamem zostaje uderzeniami świdra parta w górę z wielką siłą wzdłuż głównego przewodu, mamy zatem sztuczny pęd wody do góry. Zanim cząstki namułu zdołają opaść na dno otworu, następuj e'dalszy udar świdra, wyrzucający znów do góry wodę ze szlamem, aż zgęstnieje do tego stopnia, że świder nie może go przebić. Natenczas łyżkuje się.

To t. zw. suche wiercenie może także odbyć się małym wzniosem, ponieważ częste a małe udary jeszcze gruntowniej pędzą w górę namuł wiertniczy, niż rzadkie a wielkie. A zatem wznios może być taki sam.

Ta prostota jednakże jest podejrzaną wielu technikom wiertniczym, a to dla tego, że wszyscy nie mogliśmy sobie dawniej przedstawić głębokiego wiercenia bez nożyc i możliwie wysokiego wzniosu. Wzniosem 60—80 mm wierciłem w piaskach, iłach i najtwardszych piaskowcach kwarcowych i zyskiwałem rdzenie. Ostatni pomysł nastręczył mi dopiero mały wznios, gdyż wielki nie dopuszcza pewnego wydobywania rdzeni.

Istotę małego wzniosu można najlepiej poznać z małego modelu, młotek którego może wykonać w minucie 3000 udarów 10 mm, przezco odwija się szybko lina, łącząca młotek z mimośrodem ruchu. Podobnie ma się rzecz z przyrządem wiertniczym. Przy modelu młotkowym zastępuje sprężyna większy ciężar, a nieznaczna waga młotka dopiero wskutek wielkiej szybkości zię zaznacza.

Sprężyna nie zdoła wstrzymać odbicia się młotka, wykony wuj ącego ruch do góry mniej więcej w Viooo części sekundy.

W sprawie działania wody płuczkowej na szyb ropny nadmienię jeszcze co następuje :

Jeżeli górna warstwa jest suchym lub nawodnionym szczeliniastym piaskowcem, natenczas płuczka gubi się w niej. Ale także przy suchem wierceniu woda w otworze się znajdująca w tym razie znika, czego się jednak zwykle nie zauważa. Jeżeli zaraz poniżej zacznie się wiercić w warstwie naftonośnej, wychodzą do góry tylko gazy, zaś ropa znika w owej warstwie.

Przy wierceniu płuczkowcm ruruje się natychmiast lę warstwę na każdy wypadek i uchyla przezto niebezpieczeństwo utracenia ropy. Przy płuczce jesteśmy zawsze w stanie zarurowaó we właściwym- czasie każdą warstwę, któraby mogła odprowadzać ropę.

Powyżej wspomniałem, jak trudno jest wprowadzić w życie nowe pomysły. Prof.

Höfer podał tu radykalny środek zaradczy, aby stworzyć stacye doświadczalna dla wy-próbowania i oceniania nowych przyrządów wiertniczych.

W Karlsbadzie przypisałem w mc im odczycie myśl tę p. Przibilli, ponieważ w samej rzeczy omawiał ją w jednej rozprawie. Pierwszeństwo do tego pięknego projektu ma jednakowoż ceniony i zasłużony p. prof. Höfer, co na tem miejscu prostuję.

Niestety istnieje jeszcze jeden poważny • a dotąd niezałatwiony problem w wydobywaniu ropy, mianowicie wielkie niebezpieczeństwo przy wybuchu ogromnych ilości ropy.

Niedawno znów szalał w Borysławiu pożar, którego ofiarą padło 5 wież wiertniczych i rozerwoarów. Zycie robotników w takim wypadku jest poważnie zagrożone, szczególnie znajdującego się u stropu wieży, gdyż zdarza się, że cała wieża stoi w mgnieniu oka w płomieniach, a wtedy robotnik ten nie zawsze zdoła ujść po linie ratunkowej.

W Klęczanach uwierciliśmy 150 szybów a nie potrzebowaliśmy robotnika w wieży, ponieważ zawieszamy przewody nie w wieży, lecz w szybie samym, wskutek czego i robotnik na górze nie jest potrzebny.

Kilka słów o świdrze ekscentrycznym.

Nap. WIT SULIMIRSKI.

Groźny, w grudniu.

Artykuły i rozprawy w świecie techników wiertniczych o pożytku i działalności świdra ekscentrycznego, pojawiające się tak często w Nafcie i Chemiker & Techniker Zeitung, zniewalają i mnie pracującego w Groźnym, a zdaje się w ogóle na Kaukazie jako pierwszy, świdrem ekscentrycznym Mac Gar-vey’a, dorzucić słów parę do ogólnej dys-kusyi i podzielić się spostrzeżeniami swoje-mi z kolegami po dziurawieniu ziemi.

W dyskusyi na zjeździe międzynarodowym techników wiertniczych nad rozszerzaniem i rurowaniem otworów wiertniczych, zajął p. Fauck stanowisko przeciwnika świdra ekscęntrycznego i zachwala jedynie swój rozszerzacz. Zdaje mi się, że pomiędzy te-

chnikami wiertniczymi nie znajdzie się ani jeden, któryby kwestyonował wartość rozsze-rzacza w ogóle, czy to Faucka, czy Wolskiego czy Kinda. To pewne, że wiercąc chociażby i najlepszym świdrem ekscentrycznym, rozszerzacz powinien znajdować się w magazynie, lecz żeby wprost odrzucić narzędzie tanie, łatwe do ostrzenia, pojedyńcze, to zdaje mi się byłoby co najmniej niepraktycznie. Na dowód słów moich zaznajomię Szanownych czytelników Nafty z postępem robót w szybie wierconym tu przezemnie żurawiem kanadyjskim z fabryki Wolski & Odrzywolski. Szyb ten jest szybem próbnym („roz-wiedocznym“) na zupełnie nowym terenie. Szyby na terenach już znanych, naftonośnych, zaczyna się tu wiercić 20”, a często i 30” świdrem, rozszerzając otwór rozszerzaczem i zapuszczając każdą turę rur od góry do spodu. Traeonek weale nic używa się.

Wiercenie zaczęto bakowcem 14”, rurując bodnię 98 stój), następnie wiercono 12” świdrem ekscentrycznym i rurowano równocześnie z postępem wiercenia 12” blaszankami klepanemi manszetówkarni L/V’ grubości. Kolonne tę doprowadzono do głębokości 637 stóp. Następnie pchano 10” rury blaszane klepane manszetówki ³/ie” grubości, za eks-centrykiem do głębokości 1.340 stóp. Po zastanowieniu 10” rur zapuszczono 9” hermetyczne witkowickie, któremi rurowano do głębokości 1.750 stóp, popuszczając je za ekscentrykiem.

Co do pokładów, przechodzono przeważnie łupki, przeplatane grubemi warstwami gliny (iłu) i warstwami marglów i piaskowców. Nie rurując natychmiast, dodając małe kawałki rur po 4’8”, a rzadziej po 9’4”, nie dałoby się wcale wiercić, sypało bowiem czasami tak szkaradnie, iż zanim zdołano przyklepać rurę, już cały otwór niernrowany zasypywało, a zdarzało się nierzadko, że i w rurach po parę stój) zasypu znajdowano. Ciągłe to sypanie okropnie utrudniało i zwalniało postęp robót. Wracając wiec do kwe-styi świdra ekscentrycznego nadmieniam, że cały ten otwór wiertniczy wywiercono świdrami ekscentrycznymi (z fabryki Wolski & Odrzywolski), nie używając zupełnie rozsze-rzacza.

Postęp miesięczny przeciętny, odliczywszy stójki, jak czekanie na rury Avitko-Avickie i psucie się motoru, był 212 stój). Mowa tu o motorze benzynowym z fabryki Otta w Deutz. Robota motorem znacznie wolniej idzie, nie daje się on boAviem stoso-Avnie do jiotrzeby regulować, nie można go rozpędzać tak jak maszynę parową i av ogóle ma wiele niedogodności dla wiertacza.

Wiercenie jednocześnie z rozszerzaczem jak przy wolnospadzie lub linowym systemie jest utrudnionem, gdyż strasznie rwą się sztangi, a dalej jest się zmuszonym dawać zamiast jak zwykle po 40 do 50 uderzeń świdrem, zaledwie j)ołowę tychże, a zatem cały efekt kanadyjki traci się. Gdyby się było zmuszonym najpierw Aviercié potem rozszerzać, traciłoby się nietylko na czasie potrzebnym do zapuszczania, wyciągania roz-szerzacza i rozszerzaniu, lecz także na ciągłej zabawce z zasypem.

Zaczynając przed dwoma laty wiercić nieznaną tu kanadyjką i świdrem ekscentrycznym, przepoAAÓadano mi, iż będę Aviercił dziury krzywe, że ekscentryk przy zmianie jtokładÓAV więcej nachylonych z miękioh na twarde, lub przeciwnie, musi w bok pójść etc. Rzeczywistość j)okazała inaczej, nawet i w bardzo trudnych ]>okładach ekscentryk wywiązał się z zadania dobrze. Baka dolna t. j. właściwy świder prowadzi bakę górną, t. j. rozszerzającą, a obie nawzajem podtrzymują się. Li tylko Aviec dzięki świdrowi ekscentrycznemu kanadyjka osiągnęła postęp dość dobry i zdołała wyprzedzić inne systemy tu używane. W wielkich dymenzyach kanadyjka nie mając ekscentryka daje się j)obić wolnospadowi kaukazkiemu (źuraAV Avier-tniczy tryboAvy) i amerykańskiemu linowemu Avierceniu, którymi to sj)Osobami daje się wiercić Avraz z rozszerzaczem. Prób z ekscen-trykiem Aviekszych dymensyi nie robiono jeszcze, są dopiero av projekcie. Gdyby się poA\riodły, kanadyjka Avypłynęłaby, av przeciwnym razie ograniczyć się będzie musiała tylko na próbnych szybach i pogłębianiu szybów starych, jwzeAvainie krzywych i popsutych, lub całkiem na Kaukazie zarzuconą zostanie, chyba zrekonstruuje się ją kompletnie.

Świdra ekscentrycznego próbowano także zastosować do amerykańskiego wiercenia (przewód lina manilowa), rezultat był gorszy, zapewne z powodu za wielkiej elastyczności liny i niemożliwości utrzymania świdra w dowolnem położeniu. Lina kręci się, świder nie uderza regularnie, stosownie do obrotu, zostawia nie rozszerzone miejsca i rury nie przechodzą.

Posiedzenie

Wydziału kraj. Towarzystwa naftowego

dnia 14. grudnia 1901.

Przewodniczący; WP. prezes Leonard

Wiśniewski.

Obecni członkowie Wydziału ; pp. E. Fi-bich, B. Łodziński, K. Gąsiorowski, W. Pieniążek i T. Łaszcz.

Z komisyi rewizyjnej : p. Stan. Mars.

Z sekretaiyatu : p. M. Krasucki.

Nieobecność usprawiedliwili pp. Zillich i Fabiański.

1. Protokół z ostatniego posiedzenia aprobowano i zatwierdzono.

2. 3. Mernoryaly do ministerstwa handlu, skarbu i rolnictwa, tudzież Koła polskiego przeciw obniżeniu cła od ropy, tudzież w sprawie nierzetelnej konkurencyi aprobowano z malemi poprawkami, oraz dodatkiem, by av sprawie cła przesłać memoryał członkowi Tow. JW. Aug. Gorayskiemu z prośbą, by go w Kole polskiem poparł, oraz wskazał owych członków Koła, któ-rymby należało ten memoryał przesłać, niemniej też by porozumiał się w Wiedniu, czy nie należałoby tę sprawę przez deputacyę u rządu poprzeć.

4.    W sprawie nawiązania stosunków eksportowych z Niemcami uchwalono wypracować exposé, oparte na danych statystycznych, doAvo-dzące, ile ropy mógłby galicyjski przemysł rocznie do Niemiec dostarczyć, i by to eksposé za pośrednictwem Towarzystwa dla handlu, przemysłu i rolnictwa użyć do pertraktacyi z firmami niemieckiemi, które się tą sprawą już zainteresowały.

5.    Na odezwę Tow. politechnicznego, odnoszącą się do wystawy wynalazków polskich w r. 1902., uchwalono Avezwaé członków za pośrednictwem czasopisma Nafty do jak najliczniejszego udziału w tej Avystawie, a do komitetu wykonawczego wybrano z łona wydziału W. Kaz. Gąsiorowskiego.

stępuje:

6.    Na wniosek p. Angermana uchwalono sposobem próby, jednak bez kosztów dla Tow. naftowego, które na to żadnych funduszów nie posiada, zainaugurować zjazdy nafciarzy, i że pierwszy taki zjazd ma się odbyć w Drohobyczu, gdyż pan Marszałek powiatu tego oświadczył gotowość udzielenia na ten cel sali Rady powiatowej. Memoryał na zjazd dostarc/.ą członkowie Tow., a biuro kraj. Tnw. naftowego ma takowy opracować i do obrad przygotować. Zaproszenie na Zjazd ma nastąpić za pośrednictwem czasopisma Nafta.

7.    Wybory:

do komitetu na kongres mający się odbyć w Bukareszcie wybrano ponownie pp. W. Wolskiego, J. Zeitlebena i prof. Załoziecldego. Na członka do rady przybocznej budowy dróg wodnych uchwalono zaproponować Izbie handlowej p. prof. Załoziecldego.

Przy uzupełniającym wyborze do Komisyi administracyjnej wybrano jednogłośnie p. T. Łaszcza.

8. Wnioski członków;

Uchwalono na wniosek p. Marsa: z uwagi, że obecne stosunki frachtowe na dworcu Bo-rysławskim są nie do zniesieuia, krajowe Tow. naftowe powinno się tern zająć i wnieść zażalenie z przedstawieniem sprawy do ministra kolejowego i dyrekcyi kolei we Lwowie. Danych do tego zażalenia dostarczy p. Mars. P. W. Pieniążek przedstawia trudności, jakie przedsiębiorcom naftowym czynią władze górnicze, i że pod tym względem Tow. naftowe powinno przeciw mylnej interprelacyi ustaw przez władze górnicze wystąpić z przedstawieniem do władz górniczych i do Ministerstwa rolnictwa.

P. przewodniczący objaśnia, że ażeby temu zapobiedz, należy dążyć do zmiany ustawy górniczej, gdyż to co dziś słusznie lub niesłusznie władze górnicze postanawiają, jest samą ustawą górniczą uzasadnione, gdyż ustawa ta za nadto wielki zakres i swobodę działania władzom górniczym I. instancyi pozostawia. P. Pieniążek przyjmuje to wyjaśnienie p. przewodu, do wiadomości, sądzi jednak, że należy użyć wszelkich sposobów, «żeby przeciw temu krzywdzącemu postępowaniu władz górniczych działać i wnosi, aby tę sprawę na pierwszym zjeździe nąfciarzy w Drohobyczu postawić na porządku dziennym, a przedsiębiorstwa wezwać, by na tym zjeździe poddali dyskusyi dolegliwości, o jakie z władzami górniczemi walkę staczają.

P. dyr. Gąsiorowski uczynił wniosek, żeby biuro Tow. naft. przestudyowało ustawę o budowie tanich mieszkań i przyszło na przyszłe posiedzenie Wydziału z wnioskiem, czy nie dałoby się dla towarzystw lub przedsiębiorstw zatrudniających więcej jak 200 robotników uzyskać prawa ekspropryacyi gruntów pod budowę domów robotniczych?

Wydział wniosek ten przekazał biurowi Tow. naft. do rozpatrzenia i zdania sprawy na przyszłem posiedzeniu.

Na tern porządek dzienny wyczerpano i przewodniczący zamkną posiedzenie.

KRONIKA.

mm

mm

KRONIKA.

Nowy sposób palenia produktami naftowymi obmyślił pewien dziennikarz wiedeński nazwiskiem Wilson, a naoczni świadkowie zapowiadają temu wynalazkowi wielką przyszłość. Spolega on na zastosowaniu porowatych kul z mfateryału nietopli-wego, któro nasycone naftą przychodzą do pieca wprost na palenisko. Sposób ten da się równie dobrze użyć przy piecach pokojowych jakoteż parowych kotłach, a więc dla celów wielkiego przemysłu. W ostatnim wypadku p. Wilson proponuje specjalnie skonstruowane palenisko, na którem cała serya kul porowatych bez przerwy palić się może Do użytku w pokojach wystarcza 4 do 5 kul, zapalanych łatwo zapałką, które w przeciągu godziny ogrzewają średni piec a temsamem ubi-kacyę. Spalenie ma być doszczętne, bez sadzy, a kulo trwają na czas nieograniczony, p. Wilson przynajmniej posługuje się tym samym garniturem już przez 6 miesięcy. Wynalazek zgłoszonym został do opatentowania i przeszedł już stadyum wstępnych prób.

Pomysł takowego palenia nie jest nowy. W dziele znanego rosyjskiego fachowca St. G u-liszambarowa p. t. Nieftinnoje otoplunije Petersburg 1887, można czytać na str. 27. co na-

„Trzeci system (spalanie produktów naftowych w porowatych ogniotrwałych substancyach jakoto: pumeks, azbest, tuf, które zastępują miejsce palników, a olej kursuje w porach podobnie jak w knotach lamp) miał zagranicą wielu zwolenników, lecz został zaniechany. W ostatnim czasie u nas p. Wojnicki wystąpił z przyrządem, na tej zasadzie opartym/h O rezultatach autorowi nic nie wiadomo, lecz całe przeprowadzenie spolegające na przeciskaniu oleju przez piasek, na którego powierzchni goreje, wzbudza w nim mało zaufania, głównie dlatego, że lekkie części nafty przytem zostają wypalone, natomiast cięższe przeważnie tylko się rozkładają, aż w końcu pozapychają pory.

To jednakże nie wyklucza, że p. Wilsojn był szczęśliwszym i rozwiązał stary problem nowymi środkami. W obec aktualnej u nas kwestyi opałowej na ten nowy wynalazek baczną uwagę zwrócić należy.

Opalanie naftą zaprowadza na próbę centralna stacya elektrycznego tramwaju we Lwowie. W tych dniach nadeszła pierwsza posyłka oleju opałowego z fabryki karpackiej tow. naftowego w Glinniku maryampolskim. Gmina miasta Drohobycza uchwaliła kreowanie miejskiej gazowni olejnej, a należy

się spodziewać, że także inne miasta pójdą za tym przykładem. Gazy ponaftowe nadają się w pierwszej linii do zasilenia zwykłego gazu węglowego, i dowiadujemy się że gmina miasta Wiednia, nesi się z planem wprowadzenia w tym celu w swych zakładach olejów gazowych w miejsce węgli żywicznych.

Transakcye Zapewniają nas, że Tow. an. „Bukowina", posiadające koncesyę na wszystkich dobrach państwowych na Bukowinie i pokaźną cześć wr Galicyi, w najbliższej przyszłości przejdzie w ręce pewnego angielskiego konsoreyum. Również lyoński dom bankowy Escordat & Comp., który zerwał już był prawie rokowania z gal. kasą oszczędności, podjął je na nowo wobec definitywnego przejęcia kopalń firmy Wolski & Odrzy-wolski. W obu sprawach pośredniczy lwowski mecenas dr. Buresz.

C. k. Ministerstwo kolei żelaznych wyznaczyło na dzień 30. grudnia z r. konferencyę w sprawie rewizyi taryd“ kolejowych cha olejów mineralnych i zaprosiło do wzięcia w niej udziału koła interesowane.

Krajowe Tow. naftowe zastępował p dyr Otto Brunner. O przebiegu tej konferencyi napiszemy w przyszłym zeszycie.

Lista składek na uczczenie pamięci Stan. Szczepanów skiego.

II. i III. Lista

I. Leniecki 10 K, Dr. Wł. Szujski 41 K 50 H, Koliout K. 20 K, D. Iwanicki 8 K, S. Gacal 8 K, 1. Kamermann 5 K, S. Spitzman 5 K, A. Hasior 2 K, I. Kamiński 1 K 50 H, J. Piwowar 1 K 50 H, G. Borzeński 2 K, J. Jacak 1 K, L. Górka 1 K, W. Śliwa 1 K, M. Wójcik 1 K. 11. Grodek 1 K.

W. Pinwacz 50 H, kopalnia „Urycz“ M. A. Lubomirskich i Zamoyskich 500 K, Stan. Nowakowski 20 K, D. Krzyczkowski 80 K, księżna Marya Lubomirska 503 K, Roman Dzieślowski i0 K, Br. Pawlewski 4 K, Widt Sew. 1 K, Dr. Łazarski 1 K, L. Syroczyński 2 K, Rosinkiewicz 2 K, Wład. Płocki 200 K, S Kaszowski 2 K. B.Makus 1 K, Piotr Stolarczuk 1 K, M. Sztewak 1K, Z posiedzenia Sek-cyi górniczo-hutniczej, zebrane przez p Zygmunta Bielskiego 26 Rbl. = 63 K. 52 H. Bron. Łuszczyń-ski 10 K, J. Kurkiewicz 10 K, B. Fornal 4 K, P. Kucyk 4 K, J. Fornal 1 K, L. Kogut 1 K, F. Kobza 1 K. M. Andrycyszyn 1 K, W. Mason 1 K, H. Kowalski 1 K, K. Lubas 3 K, A. Szczygieł 1 K. 50 H, W. Buluk 50 H, August Korczak Gorayski 200 K. przedsiębiorstwo wiert. Stan. Czerwiński i Sp w Ter; ; wie 50 K, R. Breitenwald lu K, K. Ru-dolplii 10 iv robotnicy u Stanisława Czerwińskiego & C. M. Jawor 1 K, M. Barad 1 K, F. Pazdra 1 K, A. Lamborowski 1 K, K. Czerpa 1 K, S. Try-biec 1 K, T. Guzik 1 K, A. Nowak 1 K, J. Klecha 90 H, J. Szopa 50 H, M. Floryan 50 H, T. Michalczyk 40 H, W. Tabisch 40 H A. Cap 30 H,

F Gąsior 30 H, J. Pelczarski 30 H, J. Młyczek 30 H, Stafirley 30 H, St. Moczar 30 H, K. Malis 30 H, M. Wierdak 20 PI, H. Czelny 20 H, G. Uliasz 20 H, J. Nawrocki 20 H, J Knera 20 H, K. Dukat 30 H, J. Bocheński 20 H, A. Biskup 20 H,

J Stanieć 20 H, J. Makos 10 H, W. Towarnicki 10 H, A. Paszko 10 H, A. Kardasz 10 H, P. Procko 10 H, S. Klecha 10 H, P. Procko 10 H, Tom. Turek 10 H. A. Marko 10 H, A. Bubniak 10 H, W. Serwiński 10 PI, S. Klecha 10 H, S. Procko 10 H, Rada nadzorcza akc. To w. „S chodnica“ 2.000 K.

Razem z peprzedniemi 6.933 K. 40 H.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu

wykonuje wszelkie przyborÿ wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje techniczny dyrektor inż. Stanisław Jlirsfoi przy pomocy kierownika inż. Władysława Zdanowicza.

Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Pierwsze galicyjskie

Towarzystwo akcyjne budowy wagonów i maszyn w

przedtem Kazimierz Lipiński

ma na sprzedaż gotowe w zapasie :

Rury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd. — Kotły lokomobilowe dla kopalń, tartaków, rafineryi itd. — Narzędzia wiertnicze. — Sikawki pożarne. — Wozy cysternowe.

Zlecenia przyjmuje Dyrekcja fabryki w Sanoku, oraz biuro Towarzystwa

we Lwowie ul. Kościuszki 1. 10.

Składy komisowo: a) Narzędzia wiertnicze, Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa w Gorlicach, Schodnicy i Borysławiu. — b) Sikawki, Lwowskie biuro handlowe, Lwów, ul. Kościuszki. — Związek handlowy kółek rolniczych, Kraków, ul. Pijarska.

BIURO

Stowarzyszenia gal. producentów ropy „ROPA“

stowarzyszenia zarejestrowanego z ograniczoną poręką znajdują się

we Lwowie, ul. Ghorążczyzny I. 17. (Dom naftowy) I. piątro.

TOWARZYSTWO

l&*>-

t<H*-

00

■CS

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

w Gorlicach

->h»|

stów. zarejestrowane z ogranicz, poręką

utrzymuje na składach w Gorlicach, Borysławiu, Potoku, Schodnicy i Ustrzykach dolnych

wszelkie w zakres przemysłu naftowego wchodzące przedmioty jak:

kotły, maszyny, rury wiertnicze, pompowe i gazowe

liny stalowe i manilowe

łączniki, wentyle, narzędzia -wiertnicze itp.

B®^-

î<H*~

ss

ZASTĘPSTWO

Wyłączne na Galicyę i Bukowinę

fabryki rur stalowych syStBUUl Mannesmanna, jaKOteŻ narzędzi wiertniczych firmy Wolski i Odrzywolski w Schodnicy.

gs®^⁻

B®*-

B®*-

B®*-

~^|l    Cenniki na żądanie.    ißj⁰ Cenniki na żądanie.

~1t|    BIURO CENTRALNE LWÓW. DOM NAFTOWY.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

Połączone akcyjne Towarzystwo Elektryczne

WIEDEŃ X.

Uskutecznianie urządzeń dla elektrycznego przenoszenia siły i oświetlenia we

wszelkich rozmiarach dla fabryk, kopalń, pomieszkań etc.

Dynamomaszyny i elektromotory, dla sta- ^ łych, zmiennych i wirowych prądów do ♦ wszystkich celów.    X

Elektryczne koleje drogowe dla prze- * wozu osób i ciężarów.    ♦

Lampy łukowe, Żarowe (dzienna fabry- X kacya 1.500 sztuk).

AVszelkie artykuły dla instalacyi elektrycznych.

W! -

i\.

m'

ii

¹ ^ --------' *

I GIĘICHSIROM - DVMM0 - TYPE, M".

Specyalny oddział dla budowy urządzeń kopalnianych. — Elektryczne Wenty- ♦ latory, elewatory, koleje linowe. Budowa elektrycznych stacyi centralnych dla wy- X dziekania światła i siły. Elektrotechniczne urządzenia. Specyalne wygotowywania t elektrycznych instalacyj świetlanych i siłowych dla wież wiertniczych, szybów, rafineryi.

Cenniki, broszury, kosztorysy darmo.

mm

Pierwsze Galicyjskie

Towarzystwo akcyjne budowy wagonów i maszyn w Sanoku

przedtem

KAZIMIERZ LIPIŃSKI

posiada na składzie gotowe

Kotły lokom obiło we dla kopalń i maszyny parowe. — Kompletne rygi wiertnicze. — Sikawki pożarne. — Rury mułowe stojące lane.

Ceny

cd

•H

•N

Ul

mm

GALICYJSKIE

Towarzystwo Magazynowe dla produktów naftowych

we Lwowie, ulica Cliorążczyzny 1. 17.

zakupuje

W ROPĘ -»i za rLa-t37-cla.zaaLi^sto’wą- -w^pła/tą-

Dyrelzcya.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. Z. Hałacińskiego.