PRZEGLĄD GÓRNICZO - HUTNICZY

CZASOPISMO. POŚWIECONE SPRAWOM PKZEMYSŁU GÓRNICZEGO I HUTNICZEGO.

Ni 15 (81 ).

Dąbrowa, dnia 1 sierpnia r. 1907-

Tom IV.

Taryfy kolejowe na przewóz

(Dokończenie, p. JÆ14, str. 355),

Grupa piąta.

Taryfy na przewóz węgla kamiennego we Fran-cyi, Niemczech i Anglii

F r a n c y a.

We Francy! piątą grupę przewożonych kolejami ładunków stanowi koks, szóstą węgiel kamienny, antracyt i torf.

Koszta przewozu pomienionych grup ładunków obliczają się podług następujących schematów ogólnych:

Odległość w kilometrach.

1—100 po 8 cent. od tonny i kilometra.

101—200 do opłaty za 100 kim., t. j. 8 franków od tonny, dodaje się po 7 cent. od tonny i kilometra.

201—300 do opłaty za 200 kim., t. j. 15 franków od tonny, dodaje się po 6 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, zamieniony na miarę i monetę rosyjską, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach

1— 94 po Via kop. od puda i wiorsty.

95—187 do opłaty za 94 wiorsty, t. j. 4,88 kop.

od puda, dodaje się po i/₂₂ kop. od puda i wiorsty.

188—281 do opłaty za 187 wiorst, t. j. 9,15 kop.

od puda, dodaje się po ¹/₂₃ kop. od puda i wiorsty.

Grupa szósta.

Odległość w kilometrach.

1— 25 po 8 cent. od tonny i kilometra.

26—100 do opłaty za 25 kim., t. j. 2 fr. od tonny, dodaje sią po 4 cent. od tonny i kilometra.

101—300 do opłaty za 100 kim., t. j. 5 fr. od tonny, dodaje się po 3,5 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, zamieniony na miarę i monetę rosyjską, przedstawia się, jak następuje: |

Odległość w wiorstach.

— 23 po i/i9 kop. od puda i wiorsty.

2 —    94    do    opłaty    za 23 wiorsty,    t. j.    1,22    kop.

od    puda,    dodaje się po    ¹/₃₈    kop.    od

puda i wiorsty.

95—281    do    opłaty    za 94 wiorsty,    t. j.    3,05    kop.

od    puda,    dodaje się po    ¹/,i3    kop.    od

puda i wiorst}^.

Oprócz powyższych schematów ogólnych na poszczególnych kolejach francuskich stosowane są taryfy zniżone pod warunkiem gwarancyi przewozu pewnej najmniejszej ilości ładunku.

Na kolei obwodowej Paryskiej (Ceinture d e P a r i s) węgiel i koks przewozi się pełnymi pociągami w ilości przynajmniej 300 000 klg. (18 000 pudów) z Paryża do Obervil-le po 24 cent. od tonny (po 0,15 kop. od puda).

Na kolejach Zachodnich (Est) obowiązują następujące taryfy:

1) Za przewóz w ilościach przynajmniej 6 000 i 10 000 klg. (366 i 610 pudów) koszt przewozu węgla oblicza się podług następującego schematu:

Odległość w kilometrach.

1— 25 po 7 cent. od tonny i kilometra.

26— 75 do opłaty za 25 kim., t. j. 175 cent. od tonny, dodaje się po 4 cent. od tonny i kilometra.

76—150 do opłaty za 75 kim., t. j. 375 cent. od tonny, dodaje się po 2,5 cent. od tonny i kilometra.

151—300 do opłaty za 150 kim., t. j. 562,5 cent.

od tonny, dodaje się po 1,5 cent. od tonny i kilometra.

powyżej 300 do opłaty za 300 kim., t. j. 862,5 cent. od tonny, dodaje się po 2 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, zamieniony na miarę i monetę rosyjską, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach.

1— 23 po V₂₁ kop. od puda i wiorsty.

1— 23 po */23 kop. od puda i wiorsty.

24— 70 do opłaty za 23 wiorsty, t. j. 1,01 kop.

od puda, dodaje się po I/₄₀ kop. od puda i wiorsty.

71—141 do opłaty za 70 wiorst, t. j. 2,17 kop.

kop. od pu-

/ 67

wynosi:

i-i

Ul

Ul

lO O O O 'S CM 00 O 1-0 ° <N CO CO »O tH cd

NincocorH

co^co co^co^o i-T cl co t>T cT

1^.

Cï Cl O0 CO co co ^

rd

500

24— 70    do    opłaty    za 23 wiorsty,    t. j.    1.07 kop.

od    puda,    dodaje    się po    ¹/3S    kop. od

puda i wiorsty.

71—141 do opłaty za 70 wiorst, t. j. 2,29 kop.

od puda, dodaje się po ¹/G3 kop. od puda i wiorsty.

142—281    do    opłaty    za 141    wiorst,    t. j.    3,43 kop.

od    puda,    dodaje    się po    i/₁₁    kop. od

puda i wiorsty.

powyżej 281 do opłaty za 281 wiorst, t. j. 5,26 kop. od puda, dodaje się po ł/ioo kop. od puda i wiorsty.

2) Oprócz przytoczonego powyżej schematu na kolejach Zachodnich istnieją jeszcze następujące taryfy zniżone:

a)    Koszt przewozu węgla i koksu w ilości przynajmniej 10 000 klg. (610 pudów) w pewnych kierunkach oblicza się podług taryfy zniżonej; np. od stacyi Fertó-sous-Jouarre do stacyi Givet na odległości 258 kim. (242 w.) koszt przewozu węgla wynosi 7 fr. 75 cent. od tonny (4,73 kop. od puda czyli ¹/₅₁ kop. od puda i wiorsty).

b)    Koszt przewozu koksu w ilości przynajmniej 10 000 klg. (610 pudów) np.. od stacyi D’Ecouviez-Frontiére do stacyi Jarville-la-Malg-range na Odległości 132 kim. (124 w.) wynosi 5 fr. 10 cent. od tonny (3,11 kop. od puda czyli i/i0 kop. od puda i wiorsty).

c)    Koszt przewozu węgla i koksu w ilości przynajmniej 100 tonn (6100 pudów) np. od stacyi D’Ecouviez-Frontiére do stacyi Epinal na odległości 203 kim. (190 w.) wynosi 5 fr. 70 cent. od tonny (3,48 k. od puda czyli i/K kop. od puda i wiorsty).

d)    Koszt przewozu koksu w ilości przynajmniej 100 tonn (6100 pudów) np. od stacyi Paris-la-Villette do stacyi Delle-Frontiére na odległości 464 kim. (435 w.) wynosi 10 fr. od tonny (6,10 k. od puda czyli lfni kop. od puda i wiorsty.

e)    Koszt przewozu węgla i koksu w ilości przynajmniej 20000 klg. (1220 pudów) od stacyi węglowej llonchamp do wszystkich stacyi oblicza się podług następującego schematu:

Odległość _w kilometrach.

1— 25 po 6,65 cent. od tonny i kilometra.

26— 75 do opłaty za 25 kim., t. j. 166,25 cent.

od tonny, dodaje się po 3,8 cent. od tonny i kilometra.

76—150 do opłaty za 75 kim.,, t. j. 356,25 cent.

od tonny, dodaje się po 2,375 cent. od tonny i kilometra.

151—300 do opłaty za 150 kim., t. j. 534,375 cent.

od tonny, dodaje się po 1,9 cent. od tonny i kilometra.

powyżej 300 do opłaty za 300 kim., t. j. 819,375 cent. od tonny, dodaje się po 1,425 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, zamieniony na miarę i monetę rosyjską, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach.

od puda, dodaje się po da i wiorsty.

142—281 do opłaty za 141 wiorstę, t. j. 3,26 kop.

od puda, dodaje się po ł/g3 kop. od puda i wiorsty.

powyżej 281 do opłaty za 281 wiorstę, t. j. 5,00 kop. od puda, dodaje się po ¹/lli kop. od puda i wiorsty.

Na kolejach skarbowych (Etat)-obowiązują następujące taryfy:

1) Koszt przewozu węgla i koksu (oprócz torfu) w ilości przynajmniej 4 000 klg. (244 pudy)

Miara i waga

francuska

p .

N rP

,    ® § c    Koszt przewozu w

Kilometry g| ° Wiorsty kopiejk'oh od puda

0) _,

za całą za 1 wior-odległość stę

50

100

200

pow. 500

2)    Koszt przewozu węgla i lignitu pochodzenia francuskiego w ilości przynajmniej 200 tonn (12 200 pudów) z warunkiem przewozu na odległości przynajmniej 120 kim. (112 w.) wynosi po 2,5 cent. od tonny i kilometra (Y₆₂ kop. od puda i wiorsty).

3)    W niektórych kierunkach obowiązują taryfy zniżone, np.:

a)    Koszt przewozu węgla w ilości przynajmniej 4 000 klg. (244 pudy) np. od stacyi Sables-d’Olonne do stacyi Vendôme na odległości 318 kim. (298 w.) wynosi 7 f. 60 cent. od tonny (4,64 kop. od puda czyli ¹/₆₄ kop. od puda i wiorsty).

b)    Koszt przewozu węgla w ilości przynajmniej 10 tonn (610 pudów) ód stacyi Chalonnes, Paymoreau-Puy-da-Serre, Saint-Aubin-de-Luigné, Saint-Laurs i Rablay z warunkiem przewozu na odległości przynajmniej 100 kim. wynosi po 2 cent. od tonny i kilometra (po ¹/₇₆ kop. od puda i wiorsty).

Na kolejach Południowych (Mi-

di) obowiązują następujące wyjątkowe taryfy zniżone:

za

tH tH

101—200 do opłaty za 100 kim

tH GO

187 wiorst, t. j. 4,27 kop. od puda, dodaje się po 7ioo kop. od puda i wiorsty.

za

mierze i

i—¹

I—¹ -o

o

rH

1)    Koszt przewozu węgla, antracytu i koksu w pełnych ładunkach wagonów np. od stacyi Bousquet-d’Orb do stacyi Irun na odległości 555 kim. (520 w.) wynosi 11 fr. od tonny (6,71 kop. od puda czyli i/ni kop. od puda i wiorsty).

2)    Koszt przewozu węgla, antracytu i koksu w ilości przynajmniej 100 000 klg. (6100 pudów) np. od stacyi Bayonne do stacyi Bordeux-Saint-Jean na odległości 198 kim. (186 w.) wynosi 6 fr. od tonny (3,66 kop. od puda czyli 7si kop. od puda i wiorsty).

3)    Koszt przewozu węgla w pełnych ładunkach wagonów np. od stacyi Carmaux do stacyi Port-Yendres na odległości 299 kim. (280 w.) wynosi 8 fr. 75 cent. od tonny (5,34 kop. od puda czyli 7.52 kop. od puda i wiorsty.

4)    Koszt przewozu węgla w pełnych ładunkach wagonów np. od stacyi Saint-Juéry do stacyi Carmaux na odległości 26 kim. (24 w.) wynosi 1 f. 45 cent. od tonny (0,88 kop. od puda czyli 727 kop. od puda i wiorsty).

5)    Koszt przewozu lignitu w pełnych ładunkach wagonów np. od stacyi Bordeaux-Saint-Jean do stacyi Peyrehorade na odległości 196 kim. (184 w.) wynosi 4 fr. 50 cent. od tonny (2,75 kop. od puda czyli ¹/ei kop. od puda i wiorsty).

Na kolejach Północnych (Nord) obowiązują następujące taryfy:

1) Koszt przewozu węgla w ilości przynajmniej 5 000 klg. (305 pudów) oblicza się podług następującego schematu:

Odległość w kilometrach.

1— 50 po 6 cent. od tonny i kilometra.

51—100 do opłaty za 50 kim., t. j. 3 fr. za tonnę, dodaje się po 4 cent. od tonny i kilometra.

101—200 do opłaty za 100 kim., t. j. 5 fr. za tonnę, dodaje się po 3 cent. od tonny i kilometra.

201—300 do opłaty za 200 kim., t. j. 8 fr.

tonnę, dodaje się po 2 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, zamieniony na miarę i

i monetę rosyjską, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w

wiorstach.

1— 47 po 72g kop. od puda i wiorsty.

48— 94 do opłaty za 47 wiorst, t. j. 1,83 kop.

od puda, dodaje się po 738 kop. od puda i wiorsty.

95—187 do opłaty za 94 wiorsty, t. j. 3,05 kop.

od puda i wiorsty, dodaje się po ¹/50 kop. od puda i wiorsty.

188—281 do opłaty za 187 wiorst, t. j. 4,88 kop.

od puda i wiorsty, dodaje się po i/11 kop. od puda i wiorsty.

2) Koszt przewozu węgla kamiennego i koksu w ilości przynajmniej 10 000 klg. (610 pudów) oblicza się podług następującego schematu:

Odległość w kilometrach.

— 50 po 5 cent. od tonny i kilometra.

—100 do opłaty za 50 kim., t. j. 250 cent. za tonnę, dodaje się po 4 cent. od tonny i kilometra.

t. j. 450 cent. za tonnę, dodaje się po 2,5 cent. od tonny i kilometra.

201—300 do opłaty za 200 kim., t. j. 7 fr. za tonnę, dodaje się po 1,5 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, zamieniony na miarę i monetę rosyjską, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach.

— 47 po 730 kop. od puda i wiorsty.

4 — 94 do opłaty za 47 wiorst, t. j. 1.54 kop.

od puda, dodaje się po ¹/₃₈ kop. od puda i wiorsty.

95—187 do opłaty za 94 wiorsty, t. j. 2,75 kop.

od puda, dodaje się po Yg2 kop. od puda i wiorsty.

188—281 do' opłaty

3) Oprócz przytoczonych powyżej schematów, na kolejach Północnych obowiązują jeszcze następujące taryfy wyjątkowe zniżone:

a) Koszt przewozu węgla, antracytu i koksu w ilości przynajmniej 10 000 klg. (610 pudów) w pewnych kierunkach oblicza się podług następującego schematu:

Odległość w kilometrach.

1— 75 po 4 cent. od tonny i kilometra.

76—125 do opłaty za 75 kim., t. j. 3 fr. za tonnę, dodaje się po 3,5 cent. od tonny i kilometra.

126—200 do opłaty za 125 kim., t. j. 475 cent.

za tonnę, dodaje się po 2 cent. od tonny i kilometra.

powyżej 200 do opłaty za 200 kim. t. j. 625 cent.

za tonnę, dodaje się po 0,5' cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, wyrażony w

monecie rosyjskiej, przedstawia się jak następuje:

Odległość w wiorstach.

po Ygg kop. od puda i wiorsty, do opłaty za 70 wiorst, t. j. 1,83 kop. od puda, dodaje się po 743 kop. od puda i wiorsty.

118—187 do opłaty za 117 wiorst, t. j. 2,90 kop.

od puda, dodaje się po ¹/ni kop. od puda i wiorsty.

powyżej 188 do opłaty za 187 wiorst, t. j. 3,83 kop. od puda, dodaje się po ¹/₃₃₃ kop. od puda i wiorsty.

b) Koszt przewozu węgla, antracytu i koksu w ilości przynajmniej 10 000 klg. (610 pudów) np. od stacyi Calais do stacyi Creil na odległości 230 kim. (216 wiorst) wynosi 6 fr. 40 cent. za tonnę (3,9 kop. od puda czyli ¹/₅₅ kop. od puda i wiorsty).

c)    Koszt przewozu węgla, antracytu i koksu w ilości przynajmniej 100 000 klg. (6100 pudów) np. od stacyi Blanc-Misseron do stacyi Tourcoing-les-Francs na odległości 69 kim. (65 wiorst) wynosi 2 fr. 5 cent. od tonny (1,25 kop. od puda czyli 7ö2 kop. od puda i wiorsty).

d)    Koszt przewozu węgla i koksu w ilości przynajmniej 100 i 200 tonn (6 100 i 12 200 pudów) oblicza się podług schematu, podanego w p. 3 a, lecz z obniżką o 10°/o dla wysyłek 100-tonnowych i 15°/c dla wysyłek 200-tonnowych.

e)    Koszt przewozu węgla i koksu z warunkiem wysyłania pociągu, posiadającego 12 wagonów, naładowanych po 20 tonn (1 220 pudów), na wywóz do Afryki, Ameryki, Anglii, Azy i, Australii, Danii, Hiszpanii, Norwegii, Portugalii, Rosyi i Szwecyi przez porty cieśniny Kaletań-skiej i port w Dunkierce oblicza się podług schematu, podanego w p. 3 a, lecz z obniżką o 50%.

Na kolejach Orleańskich (Orléans) stosowane są następujące taryfy:

1) Koszt przewozu węgla, wysjUanego w pełnych ładunkach wagonów, oblicza się podług schematu następującego:

Odległość w kilometrach.

1— 25 po 8 cent. od tonny i kilometra.

26—100 do opłaty za 25 kim. t. j. 2 fr. za tonnę, dodaje się po 4 cent. od tonny i kilometra.

101—200 do opłaty za 100 kim., t. j. 5 fr. za tonnę, dodaje się po 2 cent. od tonny i kilometra.

powyżej 200 do opłaty za 200 kim., t. j. 7 fr. za tonnę, dodaje się po 1,25 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, wyrażony w mierze i monecie rosyjskiej, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach.

to

CO bO

oo

CL O

P P< o o ’-'-'-ö o

« §,■&«

s> §- K*

_    ^    o

«Sr o n • ^ CLP O e£2. to P-1 ®

11Ë.

o p

•rt "S 2 U Ph

'S

£ -ć »

.2 .-5

1o

? h*

P EÔ

O.

P Ph

95—187 do opłaty za 94 wiorsty, t. j. 3,05 kop.

od puda, dodaje się po */t7 kop. od puda i wiorsty.

powyżej 187 do opłaty za 187 wiorst, t. j. 4,27 kop. od puda, dodaje się po ¹/l2S kop. od puda i wiorsty.

2)    Koszt przewozu miału koksowego w pełnych ładunkach wagonów oblicza się podług przytoczonego powyżej schematu, lecz z obniżka o 25%.

3)    Oprócz przytoczonego powyżej schematu na kolejach Orleańskich obowiązują jeszcze następujące wyjątkowe taryfy zniżone:

a)    Koszt przewozu węgla, antracytu i koksu w pełnych ładunkach wagonów np. od stacyi Cliampagnac-les-Mines i Vendes do Paryża na odległości 472 kim. (442 wiorsty) wynosi 9 fr. 50 cent. za tonnę (5,8 kop. od puda czyli *% kop. od puda i wiorsty).

b)    Koszt przewozu węgla, antracytu i koksu np. od stacyi Cransac do stacyi Coutras na odległości 266 kim. (249 wiorst) wynosi 5 fr. 50 cent. za tonnę (3,36 kop. od puda czyli kop. od puda i wiorsty).

c)    Koszt przewozu koksu w ilości przynajmniej 50 tonn (3 050 pudów) ze wszystkich stacyi kolei Orleańskich do stacyi Pont-Vert, Lunery, Saint-Forent, Montluęon, Commentry, Albi, Fu-mel i Decazeville oblicza się podług następującego schematu:

Odległość w kilometrach.

1— 50 po 225 cent. od tonny za wszelką odległość.

51—100 do opłaty za 50 kim., t. j. 225 cent.

tonnę, dodaje się po 2,5 cent. od tonny i kilometra.

101—200 do opłaty za 100 kim., t. j. 350 cent.

za tonnę, dodaje się po 1,5 cent. od tonny i kilometra.

powyżej 200 do opłaty za 200 kim., t. j. 5 fr. za tonnę, dodaje się po 1,25 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, wyrażony w mierze i monecie rosyjskiej, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach.

1— 47 po 1,37 kop. od puda za wszelką odległość.

48— 94 do opłaty

od puda, dodaje się po %₂ kop. od puda i wiorsty.

95—187 do opłaty

od puda, dodaje się po ‘/ioo kop. od puda i wiorsty.

powyżej 187 do opłaty za 187 wiorst, t. j. 3,05 kop. od puda, dodaje się po ¹/i25 kop. od puda i wiorsty.

za

za

za

47 wiorst, t. j. 1,37 kop.

94 wiorsty, t. j. 2,13 kop.

d) Koszt przewozu lignitu np. od stacyi Castelnaud-Payrac do stacyi Angoulême na odległości 176 kim. (165 wiorst) wynosi 4 fr. 50 cent. za tonnę (2,75 kop. od puda czyli ¹/₆₀ kop. od puda i wiorsty).

Na kolejach W sckodnich (Ouest) stosowane są następujące taryfy:

1) Koszt przewozu antracytu i niektórych rodzajów węgla kamiennego w ilości przynajmniej 5 000 ldg. (305 pudów) oblicza się podług j następującego schematu:

Odległość w kilometrach.

1— 25 po 8 cent. od tonny i kilometra.

26—100 do opłaty za 25 kim., t. j. 2 fr. zatonnę, dodaje się po 4 cent. od tonny i kilometra.

101—300 do opłaty za 100 kim., t. j. 5 fr. za tonnę, dodaje się po 3,5 cent. od tonny i kilometra.

301—600 do opłaty za 300 kim., t. j. 12 fr.

tonnę, dodaje się po 3 cent. od tonny i kilometra.

601—800 do opłaty za 600 kim., t. j. 21 fr. za tonnę, dodaje się po 2,5 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, wyrażony w mierze i monecie rosyjskiej, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach.

1— 23 po 719 kop. od puda i wiorsty.

24— 94 do opłaty za 23 wiorsty, t. j. 1,22 kop.

od puda, dodaje się po 738 kop. od puda i wiorsty.

95—281 do opłaty za 94 wiorsty, t. j. 3,05 kop.

od puda, dodaje się po ¹/₄₃ kop. od puda i wiorsty.

,    282—562 do o\»łaty

za

562 wiorsty, t. j. 12,81

za

za

za

281 wiorstę, t. j. 7,32 kop. od puda, dodaje się po 7so kop. od puda i wiorsty.

563—750 do opłaty

kop. od puda, dodaje się po i/e2 kop. od puda i wiorsty.

2) Koszt przewozu antracytu i niektórych rodzajów węgla kamiennego w ilości przynajmniej 10 000 klg. (610 pudów) oraz pozostałych rodzajów węgla kamiennego w ilości przynajmniej 5000 klg. (305 pudów) oblicza się podług schematu następującego:

Odległość w kilometrach.

1— 25 po 7 cent. od tonny i kilometra.

26— 45 do opłaty za 25 kim., t. j. 175 cent.

tonnę, dodaje się po 5 cent. od tonny i kilometra.

46—105 do opłaty za 45 kim., t. j. 275 cent. za

tonnę, dodaje się po 4 cent. od tonny i kilometra.

106—150 do opłaty za 105 kim., t. j. 515 cent.

za tonnę, dodaje się po 3 cent. od tonny i kilometra.

151—500 do opłaty za 150 kim., t. j. 650 cent.

za tonnę, dodaje się po 2 cent. od tonny i kilometra.

powyżej 500 do opłaty za 500 kim., t. j. 1350 cent. za tonnę, dodaje się po 1,5 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, wyrażony w mierze i monecie rosyjskiej, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w

wiorstach.

1— 23 po ł/₂₂ kop. od puda i wiorsty.

24— 42 do opłaty za 23 wiorsty, t. j. 1,07 kop.

od puda, dodaje się po 7₃₀ kop. od puda i wiorsty.

43— 98 do opłaty za 42 wiorsty, t. j. 1,68 kop.

od puda, dodaje się po ¹/₃₈ kop. od puda i wiorsty.

99—141 do opłaty za 98 wiorst, t. j. 3,14 kop.

od puda, dodaje się po i/₅₀ kop. od puda i wiorsty.

142—469 do opłaty za 141 wiorstę, t. j. 3,97 kop.

od puda, dodaje się po 7vt hop. od puda i wiorsty.

powyżej 469 do opłaty za 469 wiorst, t. j. 8,24 kop. od puda, dodaje się po 7ioo hop. od puda i wiorsty.

3) Oprócz przytoczonych powyżej schematów na kolejach Wschodnich stosowane są następujące wyjąthowe taryfy zniżone:

a)    Koszt przewozu antracytu i niektórych rodzajów węgla kamiennego w ilości przynajmniej 10 000 klg. (610 pudów) oraz koksu i pozostałych rodzajów węgla w ilości przynajmniej 50 000 klg. (305 pudów) np. od stacyi Houfleur do stacyi Angers na odległości 299 kim. (280 wiorst) wynosi 9 fr. 25 cent. za tonnę (5,64 kop. od puda czyli V₅₀ kop. od puda i wiorsty).

b)    Koszt przewozu antracytu i niektórych rodzajów węgla kamiennego w ilości przynajmniej 20 000 klg. (1220 pudów) od obsługujących kopalnie stacyi kolei W schodnich do pozostałych stacyi tychże kolei oblicza się podług schematu, podanego w p. 2, lecz z obniżką o 15°/₀, a w razie wysyłania w ilości przynajmniej 40 000 ldg. (2440 pudów) z obniżką o 25°/₀-

c)    Koszt przewozu w pewnych kierunkach węgla w ilości przynajmniej 5 000 klg. (305 pudów) np. od stacyi Batignolles do stacyi Le Havre na odległości 226 kim. (212 wiorst) wynosi 7 fr. 50 cent. za tonnę (4,58 kop. od puda czyli i/iG kop. od puda i wiorsty).

Na kolejach Pary ż-L u g d u n-m orze Śródziemne (Paris-Lyon - Mediterrane e) stosowane są następujące taryfy.

^ Centimów g “ od tonny Kopiejek od puda

za całą odległość

• r-i

i wiorsty

73

74,

7s5

799

142—187 do opłaty

za

375 wiorst, t. j. 5,25

odległości 1 031 w.

108

Odległość

Kilometrów Wiorst

r—I

OOOO1OOOOOO1OOCOCDOO

tH

o co go yi pi o, go to

to ' '

to l—•

Tjł HHflOO

co 00 *0 co o o i—i    tH co t>- CU t>-

/ 81

/ 21

7,4

1/

/ 47

23

109

187

844

94

44

/ G8

14

CI r—(

750

7,8

7«

66

32

170

329

/ 44

7«

7.i

656

1) Koszt przewozu węgla w pełnych ładunkach wagonów oblicza się podług schematu, który daje rezultat następujący:

Odległość

Koszt przewozu

'O

M es 270    253

360 337 400    375

500 469 1100 1031

2) Koszt przewozu węgla w ilości przynajmniej 5 wagonów po 10 tonn (610 pudów) i koksu w ilościach przynajmniej 50 tonn (3050 pudów) oblicza się podług następującego schematu:

Odległość w kilometrach.

Poniżej 15 po 85 cent. od tonny za całą odległość.

16— 25 do opłaty za 25 kim., t. j. 85 cent. za tonnę, dodaje się po 5 cent. od tonny i kilometra.

26— 50 do opłaty za 15 kim., t. j. 135 cent. za tonnę, dodaje się po 3 cent. od tonny i kilometra.

51—150 do opłaty za 50 kim., t. j. 210 cent. za tonnę, dodaje się po 2,5 cent. od tonny i kilometra.

151—200 do opłaty za 150 kim., t. j. 460 cent.

za tonnę, dodaje się po 2 cent. od tonny i kilometra.

201—400 do opłaty za 200 kim., t. j. 560 cent.

za tonnę, dodaje się po 1,5 cent. od tonny i kilometra.

powyżej 400 do opłaty za 400 kim., t. j. 860 cent.

za tonnę, dodaje się po 1 cent. od tonny i kilometra.

Schemat powyższy, wyrażony w mierze i monecie rosyjskiej, przedstawia się, jak następuje:

Odległość w wiorstach.

poniżej 14 po 0,52 kop. od puda za całą odległość.

15— 23 do opłaty za 14 wiorst, t. j. 0,52 kop.

od puda, dodaje się po i/₃₀ kop. od puda i wiorsty.

24— 47 do opłaty za 23 wiorsty, t. j. 0,82 kop.

od puda, dodaje się po i/6Q kop. od puda i wiorsty.

48—141 do opłaty za 47 wiorst, t. j. 1,28 kop.

od puda, dodaje się ¹/₆₂ kop. od puda i wiorsty.

141 wiorstę, t. j. 2,80 kop. od puda, dodaje się po 7„ kop. od puda i wiorsty.

188—375 do opłaty za 187 wiorst, t. j. 3,42 kop.

od puda, dodaje się po ł/ioo kop. od puda i wiorsty, powyżej 375 do opłaty za

kop. od puda, dodaje się po V143 kop. od puda i wiorsty.

Schemat powyższy na

daje koszt przewozu 9,51 kop. od puda czyli ¹/ kop. od puda i wiorsty.

3) Oprócz przytoczonych powyżej schematów, na pomienionych kolejach stosowane są następujące wyjątkowe taryfy zniżone:

a) Koszt przewozu węgla w pełnych ładunkach wagonów np. od stacyi Mines des Portes do stacyi Paryż, Corbeil, Belfort i innych na odległości 706 kim. (662 wiorsty) wynosi 13 fr. za tonnę (7,93 kop. od puda czyli Vss kop. od puda i wiorsty).

. b) Koszt przewozu węgla w ilości przynajmniej 5 wagonów po 10 tonn (610 pudów) i koksu w ilości przynajmniej 50 tonn (3 050 pudów) np. od stacyi Mines des Portes do stacyi Chasse i Grivors na odległości 262 kim. (246 wiorst) wynosi 6 fr. za tonnę (3,66 kop. od puda czyli */„ kop. od puda i wiorsty).

Taryfy w komunikacyi bezpo-redniej. Oprócz przytoczonych powyżej ta-yf, obowiązujących na poszczególnych kolejach, stosowane są jeszcze taryfy komunikacyi bezpośredniej pomiędzy różnemi kolejami i taryfy te dają następujące koszta przewozu węgla:

Koszt przewozu w kopiejkach od puda i wiorsty.

281 1125 656 23 656

562

714

Vse

741

259 169 • / 18 7*i 714 187

88

rH rH

CM* CO H iO co' t> GO 05    Ö    rH    CM    CÓ    H    rd

rH    Od    Qd    Od    Od    Od    Od

rH

tH rH

rH rH

tH

05 tO tO tO tO O p GO pi p

ccooooiHCoœcuooHœHOoBioœo^oHlpoooto

OCOONHIHMGOCOO^OOHOHMtOOiOOOOOOCntOW^O^OOOO^

tH

rH

iC(MCQQNC00040 Od rH tH tH    Ol

HÇ5n)HC;i(^®01H05COt>NO]CDC5iOHHOt>OHHO(MCDTH(I)COHCO(MCDCOt> CMGOGOÇOrHCOiOrHCOCO(MCO^COCO<M^Ht>.COt-COCO-rHCOOrOCOiOOH05COCMiO(MCO COCtOrflCOHrJłCOCO 05 iO rH    i—(    r-iI    l> H O « CO    CM rH h H CO t-h

717

/ 54

738

75,

V«

7.1

74,

7e,

74,

77,

05 Ö T-ł

tH rH

M-

■u Cr» to CO Ci to “O GO o o o o -d CO o o o o

tH

•o O’ M to Oł H tO ca to 00 05 00 00 to tP*-,—*■ to *<i

/se

Ve,

V« V 80

1/

,'77

/ 73

734

799

7,3

7,9

7,6

739

7,1

73,

73,

744

734

799

744

774

7,9

Niemcy.

Na kolejach, niemieckich koszt przewozu w pełnych ładunkach wagonów węgla kamiennego, miału węglowego, brykiet węglowychT koksu, miału koksowego, brykiet koksowych i torfu oblicza się podług taryfy specyalnej klasy III (Hauptklasse III) albo podług taryfy wyjątkowej II (Nebenklasse II); taryfa III stosuje się do przewozu ładunku w ilości przynajmniej 10 000 klg. taryfa II w ilości przynajmniej 5 000 klg.; jeżeli ładunek przewozi się w ilości od 5 000 do 10 000 klg., wówczas stosuje się ta taryfa, która korzystniejszą jest dla wysyłającego.

Poniżej przytoczone są koszta przewozu węgla w różnych komunikacyach wewnętrznych zależnie od kolei żelaznych, po których węgiel przewozi się.

Odległość

I.

/3t5

746

V37

733

48

733

774

738

Kilometrów

Wiorst

Koszt przewozu

Kenigów za 100 klg. Kopiejek od puda podług taryfy

III II

podług taryfy

III

II

za całą

odległość wiorstę odległość wiorstę

za

za całą

Taryfy wywozowe. Koszta przewozu węgla, wysyłanego z Prancyi za granicę, obliczają się podług różnych taryf zależnie od kolei, po których węgiel przewozi się; taryfy te dają następujące koszta przewozu węgla:

Odległość

Kilometrów Wiorst

Koszt przewozu w kopiejkach od puda i wiorsty.

1—i    cm co H 10

250

700

250

700

279

381

247

393

285

317

234

656

234

656

262

357

231

368

267

297

7.7

108

77,

7113

7 53

V 73 / 63

1

7 66

/ 67

27

53

80

107

160

213

320

rH rH 04 CO

rH lO O lO

46

/ 53

0,45

1,06    7

1.89

2,50

3,33

4,54

5,76

24

7,6

V30

V30

V33

V35

8,18 7.7 10,61 788 13,03    7₃₈

15,46 17,88 20,31 22.74 25,16 27,59 30,01 32,44 34,86 37,29 39,56

V 39 V39

V39

V«

740

740

740

740

740

740

740

po pi os

374

351

, 74

757

595

172

200

558

7 59

tH H 1.Q

7.1

"Vas

774

O GO or to OOOJHt-

rH lO O t-O

Od lQ b* ot)

CO rO CO CO hH rH CM CO CO

CO b» b»

H Ö r-T t-T of cf

CO CO GO CD CO rH oi CO

03 tojOHO

io rf-

GO LO to l-¹ cn

to

rH

co

tH

tH

en

tH

gSS^S^8gSE3~8gS^8§S^

© -<l Cn tO rf^to CO^JOłtO CO © tO CO^JOntO t^CnOCXH‘MCJiH‘tfiOiOOiH‘t^OOOH^o^OOiHi

t-A l-Ł t-i (—1 M- I—*■ I-I

•^OitłHootOM-ocooo^JCocnrf^ootot-¹^

PQCOOOQO^TOOCOCr-^HnOOtOfcOl-'asOGOOitO

OOWSOWHOW-JOOO-JOOOONOOOHIH

hhmhhhh

Cncnt4nOOtOt-‘-OCOGO^ciCiCnMi-OOtOl-it-1 OOOOOOOOOOOOOOOOOOOJO^h-i OOOOOOOOtOtOtOtOł—¹' M HLt-¹

^ Cn OO © 00 C5 00 t-¹ CO C5 rfn tO CO Ü» 00 ŁO tO *-* M-

O^MHrf^rfHOooooObOtOtOt-^M-t-¹

H-¹ GO CJ< ł—‘GCCntOCOCntOCOCiOOCOCiCnOOtOt—¹¹ H

OO OO I⁻-¹ CO O’ OO t—“■ CO —CJ Of OO t—*■ CO -O ł—¹ On -HI co

jOtOtOtObOHHMMHH

3 Il I silili 11II11KI1 " III® ItllllliiilfIIgl 1

t-H

pjootopo j-¹ ©po wtOHOwtotOHO "co enholo~05'oo to"co'AH4-'ćn"co"05"A"en"os'coL-L-4okn OiOCDOOOHOOOCOtOtOHOWOOMOO OO.bO to H o

WWCOOOtOtOtOtOHM-M

‘yopsy^jojopj ^tocoMOwtotonoo !© oo ćotfno'bs'to'H'bo'co'cyi'o'bo'bi 'ö'an'bolo cociooooooiœocooJiooMoo^^œtû

tH X

CO X

Anglia.

W Anglii towarzystwa kolejowe obowiązane są przedstawić projekty swoich taryf do „Board of Trade“, który każdorazowo przedstawia rzeczone projekty wraz ze swoją opinią do Parlamentu.

Na kolejach angielskich koszt przewozu węgla i koksu oblicza się podług taryf, ustanowionych dla ładunków klasy:

A w razie przewozu przynajmniej 4 tonn

B „    „    „ od 2 do 4 tonn

C „    .

mniej niż 2 tonny. Poniżej podane są najwyższe zatwierdzone

przez Parlament koszta przewozu węgla podług ldasy A zależnie od kolei, po których węgiel przewozi się.

1.

Odległość Mil an g. Wiorst

1— 30 31— 75 76—151

1—

CM lO

powyżej 100

1— 20 21— 50 51-100 powyżej 100

151

2.

3.

o< to

CO b-

rH rH CO

CO t>- |Q

OOh

151

1—

O Ol to

1—

31—

76—

powyżej 100

1— 20

1— 50

4.

Cm iO

powyżej 100 5.    '    1—

100

21—

OJ lO

t-H rH

CO L— lO

OiOH

1— 30 31—75 76—151

151

1—

31—

75

CO

O >0

powyżej 50 6. Niezależnie od odległ.

1— 20    1— 30

I ⁷‘

! powyżej 20

8. Niezależnie od odległ. ! 9.

powyżej

10.

30

1— 20    1— 30

20

30

1— 20    1— 30

30

powyżej 20 11. Niezależnie od odległ.

1- 8 1— 12 13— 27 28— 50

12.

9—

19—

33

rH CO

50

powyżej

13.    Niezależnie od odległ.

14.    Niezależnie od odległ. 1— 15

16— 60

15.

1- 10

11- 40

powyżej

40

60

16.

1— 20    1— 30

21— 50    31— 75

51—100    76-151

151

powyżej 100

17.    Niezależnie od odległ.

18.    Niezależnie od odległ. 1— 9

10- 21

19.

1—

7—

UH 05

powyżej 14

20.

powyżej 4

21.

21

1— 4    1—6

rH t-H

O' to

CO

o »o

MJ>0© po ^ O O O M O O O J- O O O O O O O h- p'g ^

o88838o8o.feo$SoS3383o83®8S88S8823 £8S8ê8S838Së S 8 8 ë £ 8 & -J ?

O¹    w o w

g.tr »

a*!8

powyżej 50

22.

75

1- 20    — 30

21— 50    3 — 75

tH t-H

51—100    76—151

0,70

powyżej 100

23.    Niezależnie od

24.    Niezależnie od

151

733

21— 30

25.

1—

oo to

en o o

odległ. odległ. 1- 15 16— 30 31- 53

0,50

2,00

2,25

1,75

1,25

0,75

48

7«

Vio

713

Via

powyżej

30

31— 45

27.

1— 10 11— 20 21— 35

45

0,75

7si

rH CO

rH CO tH

rH CO lO

iCOCO

0,50

4S

1,75

1,50

V13

V16

powyżej 35 ■ 11—

26.

rH Cd

tH co

53

0,60

i—I CO

o en

1,75

1,25

7.1

7«.

713

Via

powyżej

35

53

1,00

V«

28.

rH Ol

1- 10 1- 25 6— 40

H CO

co cc i—l

0,75

1,75

1,25

/ 31

V13

powyżej

40

60

0,75

Vis

7.1

0,60

/ 38

Eünae^enie a^ofu w ^cla^ie.

(Ciąg dalszy,

p. .V14, str, 314)

O zachowaniu się żelaza, zawierającego azot, względem różnych kwasów, mianowicie solnego i siarkowego, mniemania są podzielone i w celu zbadania tej sprawy użył Braune drutu żelaznego z zawartością 0,06% węgla, naazotowanego w suchym amoniaku.

Analizę wykonano w następujący sposób: do rozpuszczenia żelaza naazotowanego użyto kolby okrągłej (rys. 1), zaopatrzonej w korek kauczukowy i wentyl Bunzena. Pomiędzy wentylem i kolbą znajdowała się rurka «, w której zgęszczczały się pary, uchodzące z kolby, przy-czem utworzona ciecz spływała do kolby i rozczyn niezgęsz-czał się zbytecznie. Naprzód nalano do kolby wody i ogrzano ją do wrzenia, żeby wydalić z kolby powietrze, następnie wlewano kwas, wreszcie wsypano 0,2 gy przyrządzonego żelaza naazotowanego. Do rozpuszczania użyto częściowo kwasu solnego, częściowo siarkowego.

Próba A.

Zważono .    .    .

Znaleziono żelaza C, Si, Mn, P i t. d. 0,00022 „

Azot obliczony......

Azot znaleziony.....

0,2000 gy 0,18655 „

0,01323 gy 0,01316 „

Późnie a — 0,00007 g y

&oo^

TT

Próba B.

Zważono .... 0,20000 gy. Znaleziono żelaza .    0,18700 „

C, Si, Mn, P i t. d. 0,00022 „

Azot obliczony......

Azot znaleziony......

. 0.01278 gy . 0,01282 „

Różnica -j- 0,00006 gy

Szereg prob, wykonanych w ten sposób, potwierdza zapatrywanie Stahlschmidta, że żelazo naazotowane przy ozpuszcze in w kwasie soin i 1 a a z t

rzec odzi

odpowiedn

<x>

p-

O rd

m lub i a r swobodne

Po rozpuszczeniu żelazo miarowano nadmanganianem potasu. Następnie, uwz

ględ-    Rys. 1.

ni wszy zawartość węgla i in- Kolba okrągła do nych ^ składników, obliczono rozpuszczania żela-tę ilość azotu, jaką trzeba by- za naazotowanego. ło znaleźć przy dalszej analizie, przypuszczając, że cała ilość tego gazu zamienia się w sól amonową. Zmiarowany rozczyn żelaza zaprawiono wodzianem potasu i poddano destylacyi, przez co azot otrzymano w odbieralniku jako amoniak. W destylacie określono azot drogą alkalimetryczną, używając lakmusu lub me-tyloranżu jako wskaźnika. Z 'analiz przytacza Braune dwie próby; w pierwszej rozpuszczano żelazo naazotowane w kwasie siarkowym, w drugiej użyto kwasu solnego.

o w m i e o. 1 cz ta-

o ai Ofó Pr

CD

M M. £L

r z p s z-

NJ. o

c z a n i a kwasu s

wu, że azot znajduje się w żelazie jako azotek żelaza.

£ ‘O

amonową.

tego wynika zno-

Wskutek wysokiej temperatury przy wytapianiu metalu a także sądząc z małych ilości azotu, zawartych w nim, przypuszczać trzeba, że ten azotek żelaza musi być związkiem niższego stopnia nasycenia, a więc prawdopodobnie musi mieć skład Ee₅N₂. Ponieważ żelazo ze stopionego cyanku potasowego zabiera azot a nie tworzy cyanku żelaza, przeto tworzyć się musi ostatecznie azotek żelaza i węglik żelaza, który nie jest zdolny do zabrania azotu i stąd to pochodzi, że w samej metodzie tkwi przeciwdziałanie. To też ty.m sposobem nie można w żelazie otrzymać więcej niż 0,3 % azotu. Sposób więc naazotowa-nia zapomocą cyanku potasowego jest daleko gor-

szy, aniżeli zapomocą amoniaku. Pierwszy sposób ma dla praktyki o tyle większe znaczenie, że każdy związek azotowy, tworzący się w procesach metalurgicznych i podczas obrabiania żelaza, przechodzi przez fazę połączenia cyan owego.

493) uchodzi przy rozpuszczaniu żelaza w kwasie azotowym. Aby to zachowanie się zbadać, rozpuszczano surowiec biały z małą zawartością azotu w kwasie azotowym. Wskutek powstałego związku organicznego otrzymano tyle azotu, że ten w żadnym razie nie mógł pochodzić z żelaza, lecz bez wątpienia z kwasu azotowego. To samo potwierdza się jeszcze dokładniej, gdy chemicznie czysty węglik żelaza rozpuszczamy w kwasie azotowym, przyczem wywiązują się gazy, zawierające cyan i azot, oraz tworzą się połączenia organiczne.

Chemicznie czyste żelazo rozpuszcza się w rozcieńczonym kwasie azotowym również przy ogrzewaniu bez wrydzielenia gazów cyanowych a po oziębieniu rozczyn nie ma barwy brunatnej, jaka pojawia się przy rozpuszczeniu w tychże warunkach żelaza nawęglonego.

Zabarwienie brunatne rozczynu w kwasie azotowym, na którem zasadza się sposób kolorymetryczny określenia węgla Eggertza, polega na tern, że węgiel węglików razem z żelazem, wodorem, tlenem i azotem tworzy związki organiczne (Annales desminex 8 serie, T. VIII, 4 livr. s. 31), które rozpuszczają się, wydzielając zawarte w sobie żelazo i mniejszą lub większą ilość gazów (Schę-i Kestner Annalei> chimiques, T. 55, str. 330).

Następne doświadczenia dowodzą, że w g rafie i e surowca azotu niema. Badania nad surowcem białym doprowadziły do tych samych rezultatów.

Dla każdej próby ważono po 0,1 gr grafitu, który następnie mieszano z siarczanem rtęciowym. W rurze spalań (rys. 2) znajduje się taka mieszanina w R, A, A są to korki z luźnego azbestu, w C znajduje się pumeks, nasycony siarczanem rtęciowym i wysuszony. W D znajduje się pumeks, nasycony stężonym rozczynem dwuchromanu potasu.

31=

Pr^yr^ądy ralunkowe.

AB A ‘C BA

31=

Rys. 2.

W doświadczeniach tych otrzymano duże ilości gazu, który, zebrany w gazometrze, przepuszczono następnie przez płuczki z wodzianem potasu i kwasem pyrogalusowym w celu uwolnienia od kwasu węglowego i tlenu.

NERER

ników wynosiła 97 ^ . Reszta gazu składała się z tlenku węgla, który łatwo pochłaniał się w chlorku miedzi. W końcu otrzymano takie małe ilości azotu, że ten mógł pochodzić jedynie z powietrza, zawartego w porach pumeksu.

Po większej części ilość tych dwóch skład- Między tymi gazami znajdują się również i cya-

nowe.

To nowoutworzone organiczne ciało rozpuszczalne zdaje się mieć w różnych wypadkach jednakowy skład chemiczny i zawiera azot, nadający mu własność barwienia (Annales des mines, 8 serie, T. VIII, 4 livr. s. 31). Dzięki zabarwianiu Przy rozpuszczaniu żelaza z małą zawarto- j się rozczynu i stałemu składowi ciała organicz-ścią węgla w kwasach, które z azotem w chwili ¹ nego można wnosić o ilości węgla a więc i o za-wywiązania się takowego mogą dawać reakeye | wartości węgla w danej próbie żelaza. Ponieważ uboczne, otrzymuje się czarny osad kłaczkowaty. j w sposobie Eggertz’a właściwym czynnikiem, wy-Ten osad składa się prawdopodobnie ze związku | wołującym tworzenie się połączenia węglowo-azo-organicznego, utworzonego działaniem amoniaku towo-wodorowego, jest w gruncie rzeczy azot, na węglik żelaza. Podobnego rodzaju związki możnaby łatwo przypuścić, że to jest właśnie ten powstają również przy rozpuszczaniu nawęglone- azot, zawarty w żelazie. Że tak jednak nie jest, go żelaza w kwasie azotowym. Że ten czarny | da się dowieść następującem doświadczeniem, osad, który po wysuszeniu ma odcień brunatny,    Odcinamy 4 kawałki cienkiego miękiego

zawiera dużo azotu, to stwierdził Braune zapo- drutu żelaznego. Każdy z kawałków ma 100 mm mocą doświadczeń.    długości, trzeba więc przypuścić, że wszystkie za-

Tresenius i Allgren (Zeitschrift für analytische wierały po jednakowej i równej ilości węgla. Chemie, T. 2, sir. 435 i nast.) wspominają, że stal Z tych kawałków trzy poddano naazotowaniu, i żelazo kute przy rozpuszczeniu w kwasie siar- otrzymując w ten sposób cztery próby z jednakowym i solnym dają nierozpuszczalną pozosta- kową ilością węgla ale z różną ilością azotu, łość, która prawdopodobnie jest tym związkiem gdyż pierwsza zawierała 0,010 % N, druga 0,025 % N. organicznym. Nie pochodzi on przeto od grafitu, trzecia 0,060 %N a czwarta 0,25°/o N.

Kwasy, zastosowane przytem, muszą wywoływać    Przez równoczesne obrabianie tych prób rów-

silne reakeye uboczne podczas rozpuszczania że- nenii ilościami kwasu azotowego c. w. 1,2, po zu-laza i tern też można wytłumaczyć, że azot w że- pełnem rozpuszczeniu żelaza i ogrzaniu płynu do lazie znajduje się w postaci dwojakiej.    100° otrzymano rozczyny z jednakową barwą i

na re-

Wreszcie Osmond i Werth (Annales des mi- tonem. To doświadczenie dowodzi, że azot, za-nes 8 serie, T. VIII, 4 livr. s. 31) znaleźli, że gaz warty w żelazie, nie wpływa bynajmniej cyanowy lub kwas cyanowodorowy (który z'nich zultat próby kolorymetrycznej Eggertza i że azot, niewiadomo, gdyż z rozczynu azotanu srebra pochodzący z żelaza, i azot, p’ochodzący z kwasu oba gazy strącają tlenek srebra. Fresenius, I, s. azotowego, wydzielony przy różnych reakcyach

chemicznych, podczas rozpuszczania żelaza w kwasach ogrzanych zachowują się zupełnie różnie i nie mają ze sobą nic wspólnego.

Badania fizyczne.

towanie prób żela n ojednakowym sk a m z rozmaitą z warto azotu.

Aby do doświadczeń otrzymać próby z jednakowym lub przynajmniej mało zmiennym składem chemicznym z różną zawartością azotu, Braune zużytkował własność żelaza, które w temperaturze 600—800° zabiera azot z suchego gazu amoniakalnego.

Rys. 3 wyobraża przyrząd, użyty do tego celu.

Prz Iow m i c

od o a

o.'-c

i s a-

CO' O

e-

lą

zakończonej rurki w naczyniu G wypływa wodór, który może być dowolnie zapalany. Po ukoń-czonem prażeniu gasi się ogień a gaz amoniakalny przepuszcza przez cały czas chłodzenia rury. Dopiero przy stosunkowo nizkiej temperaturze tej rury gasi się płomień pod kolbą A, zamyka kran E a potem wyjmuje rurę z pieca. Po zu-pełnem ostygnięciu rury wyjmuje się z niej próbę żelaza.

Naazotowana w ten sposób próba zawiera zawsze więcej azotu na powierzchni, aniżeli w środku.

Aby azot rozdzielić równomiernie, kładziono próbę w blaszane pudełko, napełnione drobniutkim piaskiem, i poddawano prażeniu. Azotowanie i prażenie w piasku powtarzano tak długo, póki analiza nie pokazała pożądanej ilości azotu. W ten sposób przygotował Braune próby, zaczynając od bardzo małej zawartości azotu a kończąc na próbach z zawartością 7,0% takowego. Ten sposób przygotowania prób ma jednak tę słabą stronę, że azot mimo wszelkie prażenia nie jest w metalu równomiernie rozdzielony i zjawisko to w różnych gatunkach żelaza daje zauważyć się w rozmaitym stopniu. Żelazo spawalne przedstawia największy opór wchodzącemu azotowi i widać to najwyraźniej w próbach wyżej naazoto-wanych, w których tworzy się jądro o zupełnie innej budowie.

A jest kolba okrągła pojemności prawie | Pod tym względem miękkie żelazo zlewne dwóch litrów, w której ogrzewa się 500 cm³ am o- j dla nieuzbrojonego oka nie pokazuje prawie żad-niaku. W chłodnicy B skrapla się największa nych zmian, ilość pary, zabranej przez gaz, który w celu dalszego suszenia przechodzi przez suszarkę C a następnie służy do azotowania. D jest piec do spalań zwykłej konstrukcyi, w którym znajduje się dość szeroka rura szklana. Gazy, uchodzące z pieca, przechodzą przez płuczkę F i pochłaniające naczynie G. To ostatnie napełnione jest kwasem solnym, silnie rozcieńczonym, i służy do chwytania uchodzącego amoniaku. Gazy niepochłonię-te wychodzą z flaszki G przez rurkę, wyciągniętą w ostry koniec. E jest kran, który służy do zamknięcia rury spalań po ukończonem prażeniu.

i_y

Rys. 3.

na wygląd zewnętrz-elaza i stali.

Zapomocą takiego przyrządu naazotowanie prób żelaznych odbywa się w sposób następujący: próbę kładzie się do rury spalań i po zestawieniu przyrządu oraz wypróbowaniu go na szczelność wywiązuje się amoniak a po zupełnem wydaleniu powietrza z aparatu zapala się palniki gazowe w piecu i nagrzewa rurę do czerwoności. Zależnie od żądanego stopnia naazotowania prażenie rury trwa krótszy lub dłuższy czas. Z ostro

Wpływ azot

n y

Z wyglądu zewnętrznego nie można wogóle sądzić, czy dany materyał zawiera duże lub małe ilości azotu. Wyjątek pod tym względem stanowi surowiec połowiczny, na którego złomie widać wpływ wzrastającej ilości azotu i to dość wyraźnie nawet dla nieuzbrojonego oka.

Złom surowca połowicznego, zawierającego mało azotu (0,006—0,008), ma wygląd charakterystyczny, ponieważ posiada równą granicę między częścią surowca białego i szarego. Złom ten zupełnie robi takie wrażenie, jak gdyby biała część była naprzód odlana i ochłodzona a następnie na nią nalano surowca szarego. Surowiec biały nie odznacza się właściwą budową krystaliczną a szary jest bardzo gęsty i zbity.

(d. n.).

Henryk Wdowi szewski.

Przemysł węglowy w Królestwie Polskiem w kwietniu r. 1907,

Węgiel kamienny. W kwietniu r. 1907 wytwórczość węgla kamiennego w Królestwie Polskiem była następująca:

Kok 1906

Rok 1907

W r. 1907 wydobyto węgla więcej (+) albo mniej (—), niż w r. 1906

Nazwa

kopalni

Właściciel lub dzierżawca *

Kwiecień

Od początku roku do 30 kwietnia

Kwiecień

Od początku roku do 30 kwietnia

Kwiecień

Od początku roku do 30 kwietnia

centnarów metryczny cli

ctr. metr J % ctr. metr.

Niwka Barbara . Mortimer Milowice Hr. Renard Andrzej II Kazimierz Feliks.    .

Paryż.    .

Koszelew Saturn Czeladź . Flora .    .

Franciszek Mikołaj . Jan .    .

Grodziec I Grodziec X Antoni . Reden I . Reden II . Tadeusz II Staszyc . Helena . Andrzej I Alwina . Flötz Rudol Matylda . Jakób.    .    .

Wańczyków Andrzej III Jadwiga .    .

Tow. Sosnowieckie .    .

Hr. Renard .    .

Warszawskie .    .

Franc.-Włoskie .

Saturn . . . . Czeladzkie Flora . . . .

Spadk. lir. Walewskiego St. Ciechanowski .    .    .

Tow. Grodzieckie .    .    .

Dz. Schön i Lamprecht Tow. Franc.-Rosyjskie (

- St. Modzelewski

369794

427 498,

245152

267 627 419240

17505 379 500 65 800

440 364

368 408 323022 187 740

7 200

32 766 138444

76853

37230 41078 21 440

6000 j 6 372 7860 27 025 1 700 19 188

876

7°⁸ 335

1 502 731 1 317 106 831 932

33 37°

122533 425 676 292 804 236418 142964

93 345 23040 26 925 40436 31 074

¹¹⁰ 595 17 320 87 664

5841

340589 i 412039 374 i20₍ i 521 504 559 3°7j 2151765 32 23o|

430 000 1 51 100

4- 57 7°4| 4". ¹⁶

4- 95437'+ 39 4" 106 493j 4~ 40 + 140067;+ 31 + M 725 j + 84 5° 5⁰⁰ + 13 14 700

22

+    78420 +

4* 171 913! + + 486 455 j + 4~ 443 43°] + 4- 4° ¹5° +

4" 199100 + —    77 000 —

no

T h IÛ H T M T

00 co

432 661

i 783892

77° 3

20855 — i

479769 ¹ 957 393 366258 1504599

203 9⁰¹    755 53⁸

5 277    23 790

35132    137762

39591    160207

285 234 i 095 270 102 801    405678

60174    274682

—    68865

+ 111 361

+ 3°

+ 43236 + >3

+ 16 161

4- 454 662 4- 187493

—    7 6 394

'■O do ' o

2° 435

in ko

CO

30000

3²⁸5 22 385

105 545 21 468 36874 103 800

25925

95 409

7776

O 'O

1 r. \ r. in

- OO <N O -CO ~

1923

27

9580

29

+ —

+ ²¹

-j- 106

+ 34

+ 35 132

+    6 825

+ 146790 + 25 948

—    18134;—    23

21 440j — 100

+ 14 435 j + 241

+ 7 776; 4“ —

- '*0

T 00

+ i377⁶2 + 37674 + 669594 + 112 874

104 700

H—

+ 31

+ *57 + 39

28

2,6

+    11 156,-]--

100

47

63

Podług gatunków wytwórczość węgla w kwietniu r. 1907 była następująca: gatunki grube 2137 084 ctr. metr. (49,46%), gatunki średnie 703712 ctr. metr. (16,29%) i gatunki drobne 1480174 ctr. metr. (34,25%).

Dnia 30-go kwietnia pozostałość wydobytego węgla na kopalniach wynosiła: gatunki grube 313930 ctr. metr., gatunki średnie 218 497 ctr. metr. i gatunki drobne 168 374 ctr. metr.

Rozchód węgla w kwietniu r. 1907-go był następujący (w ctr. metr.):

W kwietniu roku 1907 w 25 kopalniach węgla kamiennego przeciętna liczba zatrudnionych robotników wynosiła 20636. Robotnicy odrobili 495 274 dniówki i zarobili 657 918 rubli. Przeciętny zarobek jednego robotnika na dniówkę wynosił 1 rb. 33 kop. Wypadków nieszczęśliwych z robotnikami było 5, zakończonych śmiercią, 39, zakończonych częściową niezdolnością do pracy, i 504, zakończone wyzdrowieniem zupełnem.

Użyto na własne Sprzedano potrzeby' kopalń

Razem

Gatunki grube „    średnie

„    drobne

Razem:

Rozchód węgla na własne potrzeby kopalń składał się z następujących pozycyi (w ctr. metr):

27 534 71998 333512

2 205 693    2 233227

658 354    730352

1223 250    1556762

433 044    4 087 297    4 520 341

.2

-s

Rodzaj rozchodu

Gatunki Gatunki grube średnie

Gatunki

drobne

Razem

r©

'O

Opał dla pracujących, opalanie domów zbornych i zabudowań kopalnianych .....

Opalanie kotłów paro

wy

24 362 3 I72

'O o 00 ~ w en

5027

100 405

00

328 485    332 639

c3

AV r. 1907 wydobyto węgla więcej (-j~) albo mniej (—), niż w r. 1906

Od początku roku do 30 kwietnia

Kwiecień

ctr. metr.

ctr. metr.

²4

—    38229

—    n 555 -b 3° 794

001

12

*8 995

4°*5

li

— 8572 — 16 — 18990 —    6

Skreślono węgiel, który stracił wartość . .

²7 534j    7*998 333 5*² 433 °44

Rozchód węgla sprzedanego składał się z następujących pozycyi (w ctr. metr.):

Każeni

c£

Q>

'©

'Ol

Rodzaj sprzedaży

Gatunki

grube

Gatunki

średnie

Gatunki

drobne

Kazem

t.

-O

Sprzedaż na kopalniach

Wysyłka drogami że-laznemi ......

Wysyłka drogą wodną

68 589 2 125 159 ¹¹ 945

95 202    219467

55 676;

600578, 1 123678 3849415

2 100

4 37°

18415

-K>

2061    • 9061 ^°H

08 op    r-d

mf^bzood po Ö

U0IO9TM.y[ £

08 op tiîfoa

njfł^zood po

‘O

f-i

120 866 142 480

3° 794

²9 476 *4 438

159095

*54°35

294 140

3*3*3°    439*4

rH

ÇT9I09tAi^J

Razem:

2 205 693

658354 12232504087297

.2

S66gi •    •

• ‘    33 49*

Drogom żelaznym kopalnie sprzedały 918 127 ctr. metr. węgla grubego i 1459 ctr. metr. węgla średniego.

Wysyłka węgla drogami żelaznemi podług kierunków była następująca (w ctr. metr.):_

_p

© • rH

Gatunki

grube

G atunki średnie

Gatunki

drobne

Razem

CS

Właściciel lub dzierżawca

W Królestwie Boiskiem

Za Białystok

„ Brześć . .

„ Kowel .

„ granicę

2 OO4 172 25 826 I7580 34 89°, 42 691

•r,

to

to

to

l-s Cr. m o CTi cc-

I 083810

378

ro 320

(N 0

U

29 170

3 ⁶⁶² 939 26 573 27900 37432 94 57¹

3 P

I« u

X5 cś*

<U ą

Kr ar «3

ca

rH

Nazwa

kopalni

Razem:

2 125 159    600578! I 123678.! 3849415

r^

Katarzyna . Tow. Poręba .    .    .

Nierada .    . P. Strzeszewski .    .

Kazimierz II Witkowski i Morkis .    .

.    .    52 486

Razem

Dnia 30-go kwietnia r. 1907 pozostałość wydobytego węgla na kopalniach wynosiła 7476 ctr. mtr.

Rozchód węgla w kwietniu r. 1907-go wynosił 40 237 ctr. metr. i składał się z następujących pozycyi: 1) użyto na własne potrzeby kopalń 1286 ctr. metr., 2) sprzedano 38951 ctr. metr. Rozchód węgla, użytego na własne potrzeby kopalń, składał się z następujących pozycyi: 1) opał dla pracujących, opalanie, domów zbornych i zabudowań kopalnianych 626 ctr. metr., 2) opalanie kotłów parowych 660 ctr. metr.

Sprzedaż węgla składała się z następujących | było.

pozycyi: 1) sprzedaż na kopalniach 17429 ctr. metr., 2) wysyłka drogami żelaznemi 21522 ctr. metr. Wysyłka węgla drogami żelaznemi według kierunków była następująca: W Królestwie Pol-skiem 21222 ctr. metr.; za granicę 300 ctr. metr.

W kwietniu r. 1907-go w 2 kopalniach węgla brunatnego przeciętna liczba zatrudnionych robotników wynosiła 236. Robotnicy odrobili 5 664 dniówki i zarobili 4 942 ruble, jednego robotnika Wypadków nieszczęśliwych z robotnikami nie

Przeciętny zarobek na dniówkę wynosił 87 kop.

Przemysł żelazny w Królestwie Polskiem w kwietniu r. 1907.

Wytwórczość

Rok 1906

Rok 1907

Kwiecień

Od początku roku do d. 30 kwietnia

Kwiecień

Od początku roku do d. 30 kwietnia

Dnia 30-go kwietnia r. 1906

Dnia 30-go kwietnia r. 1907

Wytwór pierwszy.

Surowiec lejarsld

„    dla dalszej przeróbki

„    w odlewach z wielkiego    piec

441 701 996 522

4 422

152 466

1 579 568 3 252 998

40 975 480 466

412 176 857 109 5 116 163550

¹ 695696 2751091 20 369 587303

821 839 1077913

3I255 212 826

1 051 222 1 631 778 10657

120 848

34029

krzemowy .

krzemo wo-zwierciadlany Razem

5l 7l7

47¹732 66490 26 736 22 156

47 i84 25 14Ó

2 318

Stare żelazo .

Okruchy surowca

Wytwór drugi A. Bloki besemerowskie Bloki zlewne marten o wskie . „ pudlowe

1 595 iii 81 364 T9 M3

5 354 007 293 403

79 35¹

H37 951 47402

¹5 935

5 054 459 219913 89993

2 350 427 4972 56 9¹3

3355519

488 395 19833

Razem

1815376;    7711877

155 578 !    659073

8 37° 950

1 966 510 *45 757

7 264 660 616445

—    15860

1468225 i 1188962 209 844

181 660

1 97° 954

2 112 267

7881 105

1649885 ! r 414 666

Wytwór drugi B.

Odlewy surowcowe z kopulaków i pieców żarowych .

Odlewy stalowe z pieców martenow-skich i tyglowych oraz gruszek .

Rury surowcowe wodociągowe, z połączeniem mufowem i kołnierzowem

Części fasonowe do tychże

139580    428950    124463

449 93²

86226

101 301

ii 955

57 885

i5²75

57 632

2858

¹ 557

'g

tji

SI

Ch CT>

3o

-U

Bloki kute i przewalcowane jako też kęsy płaskie i równoboczne

25 669

242 603

f47JI3

450 363

83399

53⁸75

Wytwór trzeci.

Belki żelazne dwuteowe i korytkowe wysokości ponad 100 mm

Szyny dla kolei konnych i Feniks

Szyny dla dróg żelaz nych parowych wagi 8,32 f. i więcej na 1 stopę bieżącą .

Szyny kopalniane wagi mniej, niż 8,32 f. na 1 stopę bieżącą

Stal i żelazo płaskie i wszelkie handlowe i profilowe

„ resorowa i sprężynowa „ narzędziowa „ cementowa

Drut walcowany okrągły i kwadratowy w kręgach

Blacha żelazna i stalowa grubości większej nad 3 mm .

Blacha żelazna i stalowa grubości od 3 mm do «N® 20 włącznie .    . ^

Blacha do krycia dachów żelazna i . i stalowa cieńsza od N» 20 .

Żelazo i stal uniwersalne szerokości od 150 do 600 mm włącznie oraz żelazo do wyrobu rur

Obręcze do kół parowozowych, tendrowych i wagonowych oraz kołnierze walcowane

Osie parowozowe, tendrowe i wagonowe nieobtoczone

53 538 3° °35

31 774

859 754 10 028

187 883

63 252

61 235

18 420

151 829

49018

278 771 9⁶ 473

5° 855 ⁶ 758

107 157 60951

209 277 33 602

193211 35 873

15033

7¹ *33

10 309

1 128

10911

7 T59

38 178

41 480

17 326

3679878 61 064

985 788 j i5⁰54-

3994582

32095

1 177410 3687

1 485 363

5031

209

177

74

823

768 247

269 019

93⁶ i53

53l8

29 225

269 <99

272 955

69 034

678 548

323 9°9

91 809

46 183

36 716

144900

62 740

320 961

215 134

132 636

506 114

322 118

9 307

7257¹

45805

41 575

43520

50 196

27633

38243

46 470

Wszelkie obcinki, końce i wy tłoczki od wyrobu obręczy

33662

140 769

23 867

90994

39827

32 697

Razem .

152 096 1 702 524

605 050 7330063

93 116 1837114

33¹ 934

7°9° r35

7 999

24683

1 699 112

2 037 630

Wytwór czwarty.

Wyroby.

Rury ciągnione spawane Złączki i podkładki .

Okucia różne

30228 114710

Gwoździe maszynowe i szynowe

00

OO T⁻

Cr , O

97096

599 *75 40514 62 808

Razem

170 968

799 593

72085 179 405 TO 629

94 571 356690

275819 550051 16673 166 442 1 008 985

5¹ 641 114260 7800

69 844 91 780 i 812

7739

8045

181 440

171 481

W kwietniu r. 1907-go ogólna liczba zatrudnionych robotników wynosiła 17 330. Przytoczone powyżej cyfry zestawione są na podstawie danych, które nadesłały następujące zakłady hutnicze: Huta Bankowa, zakłady Ostrowieckie, huta Częstochowa, huta Katarzyna, Blachownia za luty, marzec i kwiecień, Towarzystwo Sosnowieckich fabryk rur i żelaza w Sosnowcu, T-wo Sosnowieckich fabryk rur i żelaza w Zawier-

ciu, walcownia Milowice, zakłady Starachowickie Nietulisko, zakłady Bodzechowskie, Stąporków’ huta Puszkin, Chlewiska, fabryka maszyn w Niw_’ ce, Towarzystwo Poręba, Ruda Maleniecka, Ka. mienna i Sielpia.

Zakłady ISTiekłań i T-wo Skarżysko pomimo wielokrotnych upominań się o dane statystyczne, żadnych wiadomości nie dostarczyły.

J. H.

WYKAZ ILOŚCI WĘGLA,

wysłanego drogami żelaznemi z kopalń zagłębia Dąbrowskiego w czerwcu r. 1907-

Rok 1906

Rok 1907

WYSŁANO

WĘGLA

W r. 1907 wysiano węgla więcej (-}-) albo mniej ( — ), niż w roku 1906

Nazwa

kopalni

W miesiącu cze r wcu

Od początku roku do 30czerwca

W miesiącu czerwcu

Od początku ro do 30 czerwca

Wogóle

Przypada

dzień

roboczy

Wogóle

Przypada na dzień roboczy

Wogóle

Przypada na dzień 1 roboczy

Wogóle

Przypada na dzień roboczy

W miesiącu

czorwcu

W okresie czasu od początku roku do 30 czerwca

AGONÓW

wagonów

wagonów

Droga żelazna M/arszawsku-W/iedeńska

Niwka Mortimer .

Milowice .

Hrabia Kenard Paryż

Kazimierz i Feliks

Saturn

Czeladź

Flora ....

Jan

Antoni

Mikołaj i Franciszek Matylda .

Keden.

Grodziec 11 Strzyżowice .

Jakób .... Flötz Kudolf . Andrzej 1 .

Andrzej 111 Helena Wańczyków Alwina Grodziec L Jadwiga .

Nierada Katarzyna Kazimierz 11 .

1 415

838

1 740

2 229

1 498

1 447

3 367

2 502

1 355

74

594

60

18

1053

103

197

23

30

20

68

233

116

(Nî O'OUi-OJOSWMWffi oîos<c5do3ojoi<i0305m

CO th

I £1

-rH CO

10    729 7 643

11    122 13 453 12 240 11 218 17 797 15 346

9 003

74

53

77

93

84

77

123

106

74

62

1 058

2    873 1 297

44

68

103

91

74

75

146

120

54

3 035

418

165

618

5 014

670

1 322

122

246

118

177

319

1 450

698

21

34

10

222

499

29

23

107

2088

123

189

35

61

37

62

126

185

21

87

SfSisii

.O OO CO o OT O t—i C*Q o C'l T-* —^ CQ GO —h CQ r+i CO -rfł zD t—

GO CO t—i ęc zo co —h o O r-< lOcOCiCiOt'-^THiOTHO

rH CO

sä

ci-iOciOiti-woMeotcooo}

I ++I++++I+I I+++ +I+++ ++ I I

357

787

735

54

272

364

130

371

58

148

95

31

107

1 035

20 i

12

61

42

58

48

116

I ++I++++I +1 I+++ +|

I I I 6—l-    H—|-

25

94

42

18

25

15

200

16

52

28

98

19

52

23

210

85

21

100

+ 1 I-H-H+++I + I + I I I++I++I I I ++1

2410

1 223

2 221

393

1 268

218

2 603

788

1 795 1 406

[t

N®OMO«ifliOOO

62

177

42

25

124

100

28

14

87

41

92

134

98

19

87

Jiazem .

18980

825    123 001

848

22367

932    131 352

911 + 3 387 +    18 + 8351 +    7

Droga żelazna Nadwiślańska

Niwka Mortimer Hrabia Hen ar A Paryż Kazimierz Keden Andrzej I . Matylda , Jakób .

Wańczyków , Antoni ,    ,

Helena

542

457

978

869

604

23

20

43

38

26

4    301 2 481

5    626 5 658 5 310

314

250

14

30

30

17

39

39

36

l 245

421

52

1 344 1 186 1 270

52

71

18

56

49

53

7 591

2 803

7 933

7 204 7 583

574

48

CO OT KO O CO    I o I

iC n iß iO    l |

■+1 ++++1 +1

Oi CO CO •<! C5 »— 05 lo c CC 05 -vl GS Ci W

176 i

i-a I-i o

SI I

+I++++I+I +

++++++I+II++

OOOC^CÛO IO I O I I I CC co to —^ ¹ o | o I | I

3 290

322

2 307

1    546

2    273 260

250

34

30

71

176

++I I+I+++++4

76

13

41

27

43

83

100

243

100

33

Kazem .

3 456

150    23 987

165

5 597

233    33 985

236    + 2141

+    62 + 9 998 +    42

22 436

975    146 988

1 013

27 964

1 165    165 337

1 147 + 5 528

+    25 + 18 349 +    12

wa-

na dzień roboczy, a przeto o 182 wagony. czyli o 1 % mniej, niż kopalnie winny były otrzymać. Oprócz tego droga żelazna podstawiła kopalniom ponad normę 1305 wagonów zagranicznych.

o-

J. H.

W czerwcu roku 1907-go przypadało do podziału pomiędzy kopalnie zagłębia Dąbrowskiego po 900 wagonów drogi żel. Warszawsko - Wiedeńskiej na dzień roboczy, a na cały miesiąc 21 349 wagonów. Z liczby tej kopalnie odwołały 64 wagony, winny były przeto otrzymać 21285 wagonów. Droga żelazna podstawiła 21 107 gonów czyli 896 wagonów

W czerwcu roku 1907-go przypadało do p działu pomiędzy kopalnie zagłębia Dąbrowskiego po 245 wagonów drogi żelaznej Nadwiślańskiej na dzień roboczy, a na cały miesiąc 5 715 wagonów. Z liczby tej kopalnie odwołały 91 wagonów, winny były przeto otrzymać 5 624 wagony. Droga żelazna podstawiła 5 581 wagonów, czyli 239 wagonów na dzień roboczy, a przeto o 43 wagony czyli o 1% mniej, niż kopalnie winny były otrzymać.

W czerwcu roku 1907-go przypadało do podziału pomiędzy kopalnie zagłębia Dąbrowskiego po 80 wagonów na dzień roboczy, a na cały miesiąc 1 909 wagonów do przeładowania węgla w Go-łonogu z wagonów drogi żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej do wagonów drogi żelaznej Nadwiślańskiej. Kopalnie wysłały tą drogą 2 374 wagony, czyli 99 wagonów na dzień roboczy, a przeto o 465 wagonów czyli o 24% więcej, niż przypadało z podziału.

W czerwcu roku 1907-go kopalnie wysłały do Warszawy 3 834 wagony węgla drogą żelazną Warszawsko - Wiedeńską i 21 wagonów drogą żelazną Nadwiślańską, czyli 161 wagonów nadzień roboczy; więcej, niż w czerwcu roku 1906-go o 18 wagonów, czyli o 0%. W okresie czasu od 1-go stycznia do 30 czerwca r. 1907-go kopalnie wysłały do Warszawy 25 722 wagony węgla, czyli 179 wagonów na dzień roboczy; więcej, niż w tym samym okresie czasu r. 1906 o 2 466 wagonów, czyli o 11 °/a . W czerwcu r. 1907-go kopalnie wysłały do Łodzi 3 713 wagonów węgla, czyli 155 wagonówna dzień roboczy; więcej niż w czerwcu r. 1906 o 509 wagonów, czyli o 16%. W okresie czasu od 1 stycznia do 30 czerwca r. 1907-go kopalnie wysłały do Łodzi 24 814 wagonów węgla, czyli 172 wagony na dzień roboczy; więcej niż w tym samym okresie czasu r. 1906 o 2 263 wagony, czyli o 10%.

Rosyjski handel zewnętrzny

wytworami przemysłu górniczego i hutniczego w marcu r. 1907-go.

Rok 1906

Rok 1907

Nazwy

wytworów

Marzec

Od początku roku do 31 marca

Marzec

Od początku roku do 31 marca

BOY

s-

Wywóz z Rosyi

Sól kuchenna Fosforyty mielone Fosforyty w kawałkach Żużle metalurgiczne Węgiel kamienny i koks

Torf.....

Ruda żelazna Ruda manganowa.

Galman    ....

Różne inne rudy i złamki metali Surowiec w gęsiach i ziarnkach Żelazo różnych gatunków Stal różnych gatunków.

Miedź różnych gatunków Cynk    ....

to 00    *-<    to

to K    to Ł    -    to

\r> —

yn ko 'O) co

a» -

T TT h TJ“ CO

to to —

O Ln yo    to

cn to

520

2 381

22

co

& 8 I ~

00 00    ¹    —

5 U²

70i4

3°

274

4054

2364

22

256

136

!3

8 926

g 270

'6o

39

681

142

37

Platyna Rtęć .

Ropa naftowa Nafta .

Odpadki naftowe . Wyroby z surowca Wyroby z żelaza . Wyroby ze stali . Złoto .

Srebro

(pudów)

21

MD

r^. c<~>

13

35

2 \J\

197

- md

'O

(pudów)

(pudów)

Ln    to    to 'O

OO CL    -U Mn

O*

3 343

9 l37

20

46

9,⁸

804,8

2 2,2'

804,8

Przywóz z zagranicy do Rosyi.

Sólkuchenna ......

Żużle Thomasa mielone .

Kamień litograficzny .

Węgiel kamienny

przez komory morza Bałtyckiego .

„    „    zachodniej granicy lądowej

„    „    morza Czarnego

* pozostałe komory .    .    .    .

Cl N Cl VO cr>

4M

275

26

93

93

3l8

3227

5 153

ii 750 20 190

1944

4302

5253

14 126

482

688

393

Razem

2 43¹

4760

600

2017

Koks

w tej liczbie: z Niemiec . z Anglii

11 293

5618

4050

37 3⁸⁸

20 887 13 M3

6851

4624 2 106

21 789

15638

5 557

przez komory morza Bałtyckiego

„    „ zachodniej granicy lądowej

80

62

„ pozostałe komory .

¹ 93⁸

6 208

2265

6000

10

22

25

60

Razem

w tej liczbie: z Austryi . z Niemiec .

1 948

6 310

2 290

6 122

1 071

3623

I55⁸

z Anglii

Siarka nieoczyszczona w bryłach .

Siarka oczyszczona i kwiat siarczany Antymon surowy ..... Antymon metaliczny .... Rudy metaliczne ..... Surowiec zwykły

przez komory morza Bałtyckiego .

„    „    zachodniej granicy lądową

„    „    morza Czarnego

870

21

W -U

2613

732

4011

2049

m in UD OC

62

-U

« <0 00

CTi

68

141

x3

<N CO

z Finlandyi .

przez pozostałe komory .

MD

CO

Razem

OO

CO

MD

co

v3

Surowiec specyalny (manganowy, krzemowy i inne) przez komory morza Bałtyckiego .

„    „ zachodniej granicy lądowej

„ pozostałe komory .

Razem

MI A W

co

G\ I to u KO

TT CO

to U\ Ul

Żelazo i stal sztabowa i wszelkie handlowe przez    komory    morza Bałtyckiego

„    „    zachodniej granicy lądowej

„    „    morza Czarnego

„    komorę    w Moskwie

z Finlandyi ......

przez pozostałe komory .    .    .    .

— to to O vn 00

Razem

Szyny żelazne i stalowe •    .    .    .

Blacha żelazna i stalowa

przez    komory    morza Bałtyckiego

„    „    zachodniej granicy lądowej

„    „    morza Czarnego

„    komorę    w Moskwie

z Finlandyi .    .    .    .    .

przez pozostałe komory

co TT u~> i M <N O J

O CÄ Oi tfi in h (Oi IN - Tj- <0

297

CO

63

3²

30

to

Ob

00

*95

-U-

ud

»73

87

102

to to A

H UO UO A

21.

77

73

OO u->

70

to

55

Razem

Miedź Glin Nikiel

Cyna w płytach, prętach i złamkach

w tej liczbie: z Niemiec .

» Anglii .

(w

wiórach, sztabach, prętach i blachach

VI    1—

UD

112

421

OO

to

kO

►H

00 tJ

²7

100

cr> to

26

75

Rtęć .... Ołów w płytach i złamkach

co cr>

10

41

CO

o\

-U

oc

186

382

w tej liczbie: z Francyi .

„ Niemiec . y> Anglii .

» Belgii .

Ołów w blachach, rolkach i rurach

Cynk w płytach i złamkach oraz pyłek cynkowy

w tej liczbie: z Niemiec

co

ou

O O 10 kO 03

co co    co

30

IOT

2zjO

²4

85

„ Anglii .

» Belgii ,

Blacha cynkowa, niepokryta metalami ,

Blacha cynkowa, pokryta metalami Platyna w sztabach, drucie i blachach .

Odlewy z surowca nieobrobione ;

Odlewy z surowca obrobione Drut żelazny i stalowy od 0,3 mm do 6,25 mm Maszyny z surowca, żelaza i stali oraz ich części przez komory morza Bałtyckiego .

„    „    zachodniej granicy    lądowej

„    „    morza Czarnego

„    „    Rosyi środkowej

„ pozostałe komory

(funtów

Razem

CO

co

LO

co

tn vo 00 co

W -I N    “

-> to 00 -U    I O -U

cc> OO

u-i

o\

jo 03 ko tt*

co

33¹

00    *-*    »>>3    tO

to    N    Ul Ul    to    Ob

Ob    OO    Ch\l    ^    Ob

w tej liczbie: z Niemiec .

VO

Cl

,, Anglii . „ Francy i . „ Austryi . » Belgii .

1232

33°

OJ

21

to

G' CM

492

249

6i

hh o

19

Narzędzia i lokomobile rolnicze

przez komory morza Bałtyckiego .

„    „    zachodniej granicy    lądowej

„    „    morza Czarnego

,    „    Rosyi środkowej

« pozostałe komory

D\

GO co

55

”3

02

95

30

26

292

90

64

Razem

co

oo go

162

412

49

200

¹73

621

J. H.

Pr^yr^ądy ralunkowe.

e g S ^ o O

o.E.3 g 'S 5^- »l’ö--⁵

-§ji!l7T

■7»    o.gs^? olg-

3 'S- A 3 ®    O ^ O ₀ -d o O

^ M ® N 3 N -3-l'Ö c—I. csa ^ g rro2 *L Ï ® a ? o o    °

Is^rs.g s ! ?s.⁰ "s g-® ZsX-Z&t 3 I s

a |-S^ g a-j g g.

P, ■ ®om 2.pö|-st»Ooa''

Ig.s:a-go ®^ Ł o g-§ ® g-

_ P    Cg- 3

§ afi4 3 0O .® g.¹³ | p 5

so® g *    ^

p    t N- a,©'^

£ O    ^    5 fc* ® P, ° "S

iS’

I-t

QTQ

SC

W uzupełnieniu wzmianki o przyrządzie ratunkowym aerolit,*) podajemy w streszczeniu odczyt inżyniera Weissa, wygłoszony w Paryżu w Stowarzyszeniu „Industrie Minérale“ d. 15 grudnia r. 1906. Znajdujemy tu porównanie i krytykę różnych przyrządów oraz szczegóły, dotyczące urządzenia stacyi ratunkowych w kopalniach.**)

Przyrządy ratunkowe, używane w Austryi.

Firma Neupert wypróbowała przyrząd z powietrzem ścieśnionem, podobny do typu Vangirot; przyrząd ten posiada maskę na usta i zacisk na nos, podobnie jak pneumatogen; powietrze wydychane wchodzi do dużego worka, zakończonego małym otworkiem bez przepustuicy; powietrze znajduje się więc tam pod małem nadciśnieniem. Grłówny zbiornik zawiera powietrze pod ciśnieniem 150 kg. które sprowadza się do ciśnienia atmosferycznego przy pomocy rozszerzalnika (détendeur). Przyrząd waży 22 kg i zawiera 1 200 litrów powietrza. Wynalazca oblicza rozchód powietrza podczas pracy najwyżej na 60 litrów na minutę; przyrząd więc, o ile rozszerzalnik jest uregulowany na takie warunki pracy, nie mógłby działać dłużej niż 20 minut. Spożycie normalne tlenu przez człowieka w stanie spoczynku wynosi około 1,3—1,5 litra; przy ciężkiej pracy wynosi ono dziesięć razy większą ilość, czyli około 15 litrów. Ponieważ w zwykłych przyrządach bez regeneratora należy mieć zawsze nadmiar powie^ trza dla rozrzedzenia wydychanego kwasu węglowego, cyfra 60 litrów, podana przez wynalazcę, nie wydaje się zbyt wygórowaną, a czas działa-

Przyrządy ratunkowe. Przyrządy przenośłie. Wszystkie używane w Niemczech przyrządy ratunkowe są oparte na zasadzie doprowadzania tlenu do płuc i pochłaniania kwasu węglowego (Pneumatogen, Draeger, Meyer, Scham-rock i t. p.). Pneumatogen nie był jeszcze stosowany w kopalniach; robiono z nim dopiero próby dla zbadania jego zalet i wad w szkole górniczej w Bochum i w niektórych kopalniach w Westfalii.

Na Śląsku wogóle małe mają zaufanie do przyrządów przenośnych, uważając je za mało pewne i wymagające dużo zabiegów dla zapewnienia należytej sprawności działania. Główny zarząd górniczy Ave Wrocławiu jest zdania, że przyrządem przyszłości jest przyrząd z powietrzem płyn nem.

W Westfalii w szkole górniczej w Bochum w przyrządach Fayola, albo z tłokiem i balansie-robiono bardzo poważne i drobiazgowe próby z rem, albo wreszcie jest zastąpiona przez wentyla-.przyrządami różnych typów. Profesorowie tej tor, jak w systemie Weinheimera.

.szkoły przyszli do przekonania, że przyrządy j Bardzo proste urządzenie pozwala brać po-Draegera i Schamrocka, byle tylko były starannie j wietrze ścieśnione w jakimkolwiek punkcie prze-utrzymywane, mogą dać zupełnie zadawalniające | Avodu powietrznego. Mała rurka z kranem i z rezultaty; znajdują oni, że pneumatogen jest co . podwójnym kołnierzem, wyłożonym skórą, przynajmniej tyleż wart, co i wszystkie przyrządy z ! twierdza się do głównego przewodu z powietrzem -tlenem. Przyrządy z powietrzem zgęszczónem ; ście«nionem, poczem, otworzywszy kran, przebija nie były jeszcze dostatecznie wypróbowane, ale : się dziurę w przewodzie i zakłada do zewnętrz-wogóle pokładają duże nadzieje w ich zastosowa- nego kołnierza rurkę gumową. Należy tylko wy-niu. Tegoż zdania jest i dyrektor kopalni Hi- ; regulować kranem potrzebny dopływ powietrza bernia p. Meyer, wielki znawca ratownictwa w ko- i przyrząd ratunkowy może być użytym do dzia-palniach; otrzymał on doskonałe rezultaty z przy- łania

rządami z tlenem, ale przyznaje, że przyrządy z po-    P r z e p i y o używaniu przyrzą-

-sze

wietrzem zgęszczonem zapewnić mogą daleko więk- dów ratun owych. Śląsk. Przepisy gór-bezpieczeństwo. Poza kilku kopalniami, które nicze z dnia 18 stycznia r. 1900, wydane we Wro-wyspecyalizowałyjsię w ratownictwie, inżynierowie cławiu, w § 112 głoszą, że we wszystkich kopal-w okręgu Westfalskim wogóle dosyć sceptycznie niach węgla na każdy szyb wypada ' mieć co zapatrują się na rezultaty praktyczne, jakie moż- najmniej dwa przyrządy ratunkowe przenośne, na osiągnąć z przyrządami przenośnymi.    albo więcej, o ile by tego żądał inżynier okręgo-

Przyrządy z rurami. Podobnie, jak w Au- wy. Zarząd kopalni powinien mieć pieczę, ażeby stryi, przyrządy z rurami są ogólnie używane przyrządy te były zawsze w dobrym stanie i aby przy pożarach. Wszystkie one są oparte na jed- dostateczna liczba robotników była obznajmiona nej i tej samej zasadzie i składają się: 1) z rury, i wyćwiczona z ich użyciem.

doprowadzającej świeże powietrze, 2) z kaska na    Westfalia. Przepisy górnicze nie zawierają

głowę, w którym znajduje się przyrząd oddecho- żadnej wzmianki o przyrządach ratunkowych, wy i 3) ze zbiornika powietrza ścieśnionego lub ; W okręgu tym zaledwie kilka kopalń, mianowi-.pompy.    i cie Hibernia, Grelsenkirclien i Harpen są dobrze

Najbardziej rozpowszechnione są typy przy- zaopatrzone w przyrządy ratunkowe i mogą w rządów: Fayola we Francyi, von Bremena w Au- j razie potrzeby nieść pomoc zagrożonym kopal-stryi, Lieba, Stolza, Koniga i Weinheimera w i niom sąsiednim.

Niemczech.    Organizacya ratownictwa. Prze-

Rura, doprowadzająca powietrze, jest to zwy- chowywanie przyrządów. W Niemczech a specyal-kle rura gumowa, wzmocniona spiralą z drutu że- nie w Westfalii, zupełnie przeciwnie jak w Au-laznego; średnica rury wynosi 1 do 2 cm. Dłu- stryi, uważają za niedobre i bezcelowe przecho-gość rury wynosi zwykle 50 m.    wywanie przyrządów w kopalni, na dole. Są więc

Przyrząd Fayola posiada respirator na usta one umieszczone na powierzchni w osobnym po-

1    zacisk na nos; wentyl wdechowy i rurka z bar- koju, połączonym telefonicznie z kopalnią. W tym dzo cienkiej gumy zapewniają swobodne krążenie samym pokoju znajdują się również w dostatecz-powietrza i możność oddychania nawet bez uży- nej liczbie lampki elektryczne, okulary od dymu, cia pompy przy długości rury 50 m i średnicy sygnały akustyczne, inhalatory do tlenu, niezbęd-

2    cm. Przyrządy von Bremena, Neuperta, Koniga, ne dla ratowania zaczadzonych robotników, i Lieba mają kask całkowity, który komunikuje się zwykle pełny komplet narzędzi górniczych. Pra-z powietrzem przez kołnierz z płótna, bardzo sła- wie wszystkie kopalnie posiadają na składzie w bo zaciśnięty naokoło szyi. W kasku więc ma- tych pokojach jeden albo dwa przyrządy z kas-my zapas czystego powietrza, a lekkie jego nad- kami z wystarczającym kompletem rur gumo-ciśnienie nie pozwala, aby dym się tam przedo- wych.

stawał. Szybki szklane lub z miki wprost oczów    Organizacya brygad ratunkowych. Brygady

są czasem zastępoAvane przez bardzo cienką sia- i ratunkowe zwykle składają się z dawnych górni-teczkę metaliczną. Przyrządy Koniga i Stolza i ków i urzędników, obznajmionych z posługiwa,-posiadają maski z wałkiem z gumy lub skóry, niem się i użyciem przyrządów do oddychania który, przylegając do twarzy, ściśle izoluje wnę- (respiratorów). W Gelsenkirchen av kopalni Rhein-trze maski od dymu i gazów.    Elbe (wytwórczość 1500 000 t) urządzono stacyę

We wszystkich tych przyrządach rura, do- z 25 wytrawnych strażaków ogniowych, którym prowadzająca powietrze, dochodzi z tyłu głowy i powierzono przyrządy ratunkowe; brygada ta dostarcza je po obu stronach ust przy pomocy spieszy również i do pożarów na powierzchni; małych rurek, umocowanych wewnątrz kasku część kosztów ponoszą wszystkie gminy sąsied-lub maski.    nie. Brygady składają się z pośród różnych zmian

Pompa bywa albo z dmuchawką i korbą, jak robotników, pracujących w różnych miejscach

kopalni tak, aby wypadek w danem polu nie unieruchomił wszystkich. Przyjmowani są do brygad ratunkowych tylko ludzie zupełnie zdrowi, chętniej szczupli i nizkiego wzrostu, niż wysocy i otyli, a nadewszystko nie alkoholicy. Rygor w, brygadach jest bardzo surowy.

Ćwiczenia. Ćwiczenia zaczynają się od nauczenia się obchodzenia z przyrządami i z ich użyciem. Kiedy zostało to dopięte, ćwiczenia dalsze są powtarzane w rzadkich odstępach czasu (np. co trzy miesiące w Hibernii); wymaganem jest wówczas dokonanie pewnej pracy i pozostawanie w przyrządzie przez pewien okres czasu. Wogó-le nie należy zapominać, że zorganizowanie i wyćwiczenie brygady jest rzeczą nader trudną; ćwiczenia i praca w przyrządach jest męcząca i robotnicy dla skrócenia czasu wymaganych ćwiczeń symulują często bóle głowy lub inne dolegliwości, niemożliwe do sprawdzenia. Nadewszystko ważnem jest, aby robotnik pokładał zaufanie, w działanie przyrządu ratunkowego i był go zupełnie pewnym, inaczej w chwili krytycznej wypadku nie zechce się nim posługiwać.

W większej części kopalń niemieckich płacą robotnikom pewne wynagrodzenie za ćwiczenia; w niektórych wynagrodzenie to jest w pewnym stosunku do liczby minut, w przeciągu których robotnik pracował w przyrządzie ratunkowym.

Za sprawność działania przyrządów i ich utrzymanie w należytym stanie odpowiada szty-;ar, zawsze jednak pod kontrolą inżyniera. Na iląsku Górnym inżynier bywa pociąganym do odpowiedzialności sądowej, jeżeli przyrządy ratunkowe są w złym stanie, a ludzie źle wyćwiczeni.

dzo często są używane przyrządy przenośne, a zwłaszcza przyrządy z rurami gumowemi przy pożarach. .Rezultaty, jakie otrzymano przy posługiwaniu się przyrządami ratunkowymi, są dosyć pokaźne. Ostatnio w szybie Helena w Neu-saltel (Czechy) pracowano w przyrządach Drae-gera przez półtorej godziny nad budową tamy z desek o 80 m od świeżego powietrza. W kopalni Antonia Fortuna (Brux) przebyto 700 w w gęstym dymie w przeciągu 30 minut dla zwrócenia ciągu w innym kierunku.

Co się tyczy ratownictwa w ścisłem znaczeniu tego wyrazu, tu rezultaty przeciwnie są wcale nie zachęcające. Właściwie możemy przytoczyć tylko jeden wypadek uratowania człowieka, kiedy bezsprzecznie udało się tego dokonać dzięki użyciu przyrządów, mianowicie w roku 1903 w kopalni Wacław i Ferdynand w Waldenburgu; w kilku wypadkach nie można było ściśle określić i ustalić, jaki byłby rezultat, gdyby ratownictwa dokonywano bez użycia przyrządów. Przeciwnie, użycie przyrządów było przyczyną wielu wypadków śmiertelnych; w ostatnich czasach w Niemczech i Polsce było takich wypadków dziewięć.

•N

c+-

CD

'■GO

P-l CÖ

*-j

Pb

*<! N O ,J»

P O-

³ Si

Q-

cS

r+-

Ostrożności niezbędne przy używaniu przyrządów. Nie wolno puszczać robotnika w przyrządzie, nie sprawdziwszy uprzednio, że przyrząd jest w dobrym stanie, a robotnik jest należycie zaopatrzony we wszystko, co może mu być w akcyi ratunkowej potrzebnem. Nie wolno puszczać nigdy robotnika - ratownika samego, lecz we trzech lub czterech; w wypadkach poważniejszych zawsze z przewodnikiem, doskonale obznajmionym z 23lanem kopalni. Należy posuwać się powoli, zwłaszcza na początku. Należy posiadać ze sobą tablicę sygnałów słuchowych dla porozumiewania się z ludźmi brygady ratunkowej i ze stacyą, służącą za podstawę ope-racyi ratunkowej. Należy wracać natychmiast, dy który z ludzi zasłabnie. Wzbronionem jest, aby robotnik mało wprawny przywdziewał przyrząd w razie wypadku. Każdy członek brygady powinien wiedzieć dokładnie, co ma czynić w razie katastrofy i instrukcyę co do tego powinien posiadać na piśmie.

Rezultaty, o t r z manę    r z y po-

mocy przyrządów ra unkow c h. Bar- ,

W Niemczech przy pożarach są w powszech-nem użycia przyrządy przenośne z rurami gumo-wemi; rezultaty otrzymane są zupełnie zadawal-niające. O ile miejsce z gazami trującymi nie jest zbyt odległe od czystego powietrza, wskaza-nem jest używanie przyrządów z rurami, jako dających największe bezpieczeństwo. Przyrządy przenośne mogą być używane z dobrym skutkiem przy wykonywaniu łatwych robót wśród dymu (np. otwieranie drzwi, zakładanie płócien ochronnych i t. p.).

W razie wypadku przyrządy przenośne pozwalają na szybkie niesienie pomocy zagrożonym lub zemdlałym robotnikom i mogą niejedno życie ludzkie uratować, ale nie mogą one być uważane za wszechstronny i jedyny środek, wystarczający dla zażegnania tych olbrzymich katastrof, jakim podległe są często kopalnie.

Wybór przyrządów.

Przyrządy z rurami. Przyrządy z rurami w rodzaju Fayola, von Bkemena, Koniga, Stolza i innych są mniej więcej równej wartości.

Przyrządy przenośne. Przyrządy z tlenem i pochłanianiem w rodzaju przyrządów typu Drae-gera i Schamrocka działają prawidłowo, o ile ma się o nich specyalną pieczę i staranie. Tern tło-maczy się ta wielka względnie liczba wypadków śmiertelnych, wywołana prawdopodobnie złym stanem przyrządów albo niedoświadczeniem i zbyt

małą wprawą w posługiwaniu się takowymi. j nicznie z dołem. Dla kopalni materyałów opało-Usługi, które przyrządy te oddały, nie wy- WyCłi liczba przyrządów powinna być większa i dają się odpowiedniemi do stopnia ryzyka, naja- stanowić najmniej 1 % ogólnej liczby pracowni-kie użycie ich naraża. Dlatego powtarzam swo- ków. Kopalnie, posiadające wspólną stacyę je w tym względzie zdanie, które już niedawno traîna ratunkową, dobrze zaopatrzoną, mogą na tern miejscu wyraziłem, mówi p. Weiss, że nie dowolić się tylko dwoma przyrząda uważałbym za celowe wprowadzać te przyrządy potrzebnymi przyborami: lampkami elektry w kopalniach we Francyi.    ' mp sygnałami akustycznymi, okularami i t. p.

Przyrządy z powietrzem zgęszczonem są da- Kopalnie, w których są miejsca, objęte pożarem, leko łatwiejsze w użyciu, niż przyrządy z tlenem; i w których można się spodziewać gazu (grison), ale niema jeszcze dostatecznych danych dla usta- powinny posiadać dla każdego szybu jeden przy-lenia poglądu, jak działają te przyrządy podczas rząd z rurami, dwa lub trzy kaski i przynaj-pracy więcej intensywnej. Bardzo prawdopo- mniej 200 m rur (wężów) Robotnik, znajdujący dobnem jest, że dłuższy pobyt wśród gazów tru- się stale na miejscu, naprzykład maszynista powili 3:cych jest niemożebny. Pneumatogeny są nader nien mieć oddane te przyrządy z zastrzeżeniem łatwe w użyciu i obchodzeniu się z nimi i prze- niewydawania ich nikomu z robotników, oprócz wyższają pod tym względem poprzednie dwa ty- członków brygady ratunkowej. Stacya centralna py. Niedogodnem jest jednak, że przyrządy te ! ratunkowa powinna być pod stałym dozorem spe-wymagają dla zaczęcia działania kilku litrów tle- cyalnego robotnika, który miałby pieczę nad nu; wada ta może być usuniętą przez dodanie utrzymaniem w należytym stanie i naprawą do przyrządu rurki, zawierającej zgęszczony w wszystkich przyrządów, będących na stacyp i na ilości dostatecznej dla wywołania reakcyi, dwu- kopalniach. Każda kopalnia powinna posiadać tlenek sodu.    swoją brygadę ratunkową, złożoną z robotników

i dozorców z różnych zmian i zamieszkałych w pobliżu szybu. Liczebność brygady wynosić powinna nie mniej jak 20'% ogólnej liczby pracowników. Brygady powinny odbywać regularne ćwiczenia z przyrządami i wiedzieć dokładnie, co każdemu z członków brygady czynić należy w razie wypadku. W kopalniach, szczególniej niebezpiecznych i podlegających wy buchmm gazu, robotnicy więcej zagrożeni powinni posiadać w pobliżu pneumatogeny do użytku w razie nagłego wypadku; nadto w chodnikach ślepych należy urządzać pokoje ratunkowe, do których robotnicy w razie wybuchu mogliby się schronić i czerpać świeże powietrze z doprowadzonego do tego pokoju przewodu. Takie pokoje-schroniska należy urządzać w chodnikach, którymi powietrze powraca, ale przed tą częścią chodnika głównego, do którego wpadają oddzielne rozgałęzienia wentylacyjne powrotne.

Przyrządy z powietrzem zgęszczonem wydają się mieć dużą przyszłość w praktyce kopalnianej; próby w Ostrawie w zupełności to mniemanie potwierdziły i wykazały duże ich zalety przy bardzo wielkiej prostocie ich budowy. Dziś można już twierdzić, że użycie powietrza płynnego może być wprowadzone w dziedzinę praktyczną. Trudność polega jedynie na tern, że działanie tych przyrządów wymaga speeyalnej maszyny do zgęszczania powietrza. Przyrządy te najlepiej więc nadają się do centralnej stacyi ratunkowej.

O r g a n i z a c y a ratownictwa.

Najodpowiedniejsza organizacya ratownictwa jest w ogólnych zarysach taka: w każdej kopalni podziemnej powinno być przynajmniej dwa przyrządy ratunkowe przenośne, przechowy zawsze w dobrym stanie na dole w kopalni, lub na powierzchni w budynku, połączonym telefo-

wane

Kronika bieląca.

Rewidowanie kotłów parowych przez stowarzyszenia ich właścicieli. Ministerstwo handlu i przemysłu przedstawiło do Rady ministrów projekt zwalniania przez odnośnych ministrów techników rządowych od rewidowania kotłów parowych, należących do specyalnych stowarzyszeń i związków,*) z tern, żeby pomienione kotły rewidowane były przez techników rzeczonych

cen-

za-

mi wraz z czne-

W. W.

stowarzyszeń i związków. Ministerstwo handlu i przemysłu w projekcie swoim uważa, że należy pozostawić do uznania odnośnych ministrów: 1) pozwolenie stowarzyszeniom i związkom właścicieli kotłów parowych, mającym na celu dozór nad kotłami parowymi, ustanowienie dozoru bezpośredniego nad przestrzeganiem, przepisów o kotłach parowych, wydawanych na zasadzie art. 76 ustawy o przemyśle, jak również dokonywanie rewizyi kotłów parowych, zwalniając

od obowiązków tych techników rządowych i pozostawiając im kontrolę nad działalnością stowarzyszeń,i związków; 2) zatwierdzenie po porozumieniu z ministrem spraw wewnętrznych przepisów, doty-czących. działalności stowarzyszeń i związków w granicach kompetencyi i obowiązków tych ostatnich oraz kontroli; 3) w razie potrzeby pozbawianie stowarzyszeń i związków prawa rewidowania kotłów parowych.

Nowy podział dróg żelaznych pomiędzy komitety okręgowe.*) Ministerstwo komunika-cyi postanowiło utworzyć w Warszawie osobny komitet okręgowy i zaliczyć do niego następujące koleje: Warszawsko - Wiedeńska, Nadwiślańskie, Łódzka (z odnogami), Północno-Zachodnie od Warszawy do Dynaburga i droga dojazdowa Swien-ciańska. W podziale dróg żelaznych pomiędzy inne komitety zaszły również pewnie zmiany.

dostawcami rud niklowych na rynek międzynarodowy są obecnie Nowa Kaledonia i Kanada i cały przemysł ześrodkowany jest w rękach założonego przez Higginsona w r. 1880 Towarzystwa niklowego.

Wytwórczość rud niklowych wynosiła (w ton-

nachj:

5.

Kok

1900

1901

1902

1903

1904

1905

1906

Nowa Kaledonia

Kanada

100 319 133 676

129    653 77 360 98655

125 289

130    689

o o o o o o

’—! t- iO N Oł O ri.

CU TH go co t>- co ^ CO -^1 iO rtf co

5.

Nikiel. Nikiel metaliczny odkryty został w r. 1751 przez mineraloga szwedzkiego Cronstadta, lecz metelurgia niklu bierze początek dopiero w r. 1824, gdy W. Herrsdorf otworzył w Austryi pierwszy zakład do przetapianiarud niklowych. Spożycie niklu było z początku bardzo małe i wynosiło rocznie zaledwie 400 t w Europie i 60 l w Ameryce; spożycie niklu zwiększyło się dopiero po odkryciu bogatych złóż rud niklowych wr Nowej Kaledonii. Jedną z ważniejsz3mh dziedzin spożycia niklu jest wyrób monety; moneta niklowa wyrabia się albo z czystego niklu (Szwaj-carya), albo ze stopu niklu z miedzią (Belgia, Serbia, Niemcy, Stany Zjednoczone, Brazylia, Meksyk, Wenezuela, Chili i t. d ). Nikiel ma również szerokie zastosowanie dla wyrobu koszulek na kule broni palnej oraz w metalurgii żelaza dla wyrobu stali niklowej. W postaci czystej lub w stopach z miedzią nikiel znajduje zastosowanie przy wyrobie naczyń kuchennych (Arthur Krupp w Austryi), lecz to zastosowanie z powodu wysokiej ceny niklu mało ma zastosowania i w życiu potocznem częściej spotykamy się z przedmiotami niklowanymi. Ma również szerokie zastosowanie stop melchior, składający się z 50% miedzi, 25% cynku i 25% niklu. Złoża rud niklowych są stosunkowo nieliczne. W pierwszej połowie wieku XIX-go rudy niklowe wydobywane były w Saksonii, Cornwallis, Szwecyi, Norwegii, Węgrzech i Pensylwanii; od r. 1854 zaczęto jeszcze wydobywać nikiel w Szkocyi i Piemoncie. W r. 1876 odkryte zostały bogate złoża rud niklowych w Nowej Kaledonii, jednak wytwórczość niklu zwiększyła się znacznie dopiero po odkryciu w r. 1889 bogatych złóż rud niklowych w Kanadzie. W Rosyi złoża rud niklowych spotykają się na Ura-lu (w okręgu górniczym Rewdyńskim) oraz na ! Kaukazie (w obwodzie Dagestańskim). Grłównjmii

Cała wytwórczość rudy niklowej w Nowej Kaledonii wywozi się w ilości 43°/₀ do Anglii,. 27% do Francyi, 20% do Holandyi i 10% do Niemiec i Australii. Część rudy niklowej, wydobywanej w Kanadzie, przetapia się na miejscu,, reszta idzie do Stanów Zjednoczonych.

Wytwórczość niklu metalicznego wynosiła, (w tonnach):

Rok

t—11)—¹‘H, t—I>■ ł—¹‘I—'IMIL

ÇOCOCOCOCOCOCOGOGOGO

OOOOOOOCOCOCO

OOirfiCOtOHOCOOO^]

’zoouooCr/ oooooooooo

Ł -Z OOOOOt-IOOOO Auuąę; o cu co o

co c— t—i © o o tHCOCOCOCO^HlOCO^CO

WCljtOHKHHI-iH

Ano-l-io

o o o oi h o< o» tn o k ü.ngna oooooooooo*

tH H tH tH t-h rH ch oj oj

oooooooooo .fourni^ ©3^©©

CO "U O 05 Ci O O O O I-i

Francya

Razem

OOOOOOOOOO

OOOO

CUOIn-O-ûO-^OCCCUCC

HHHHHT-iHrilMi—I

oooooooooo

COOCOCO-—i-^OO^O L-ClOOiOCCŁ^aOOiOCO

■xhiCOt-t^COOOOlCUCU-^i

r-H r—j T—ł

Ceny niklu doznawały niejednokrotnych wahań. W r. 1830, gdy nikiel pojawił się dopiero na rynku, cena jego wynosiła 62 fr. za 1 klg, po-spadła do 33 fr. i wreszcie do 15 fr.; w 0-kresie 1865—1872 cena wahała się od 12 do 15 Ir.; dopiero gdy niektóre kraje zaczęły stosować nikiel do wyrobu monety, cena jego podniosła się do 27 fr. w r. 1873 i 40 fr. w r. 1874. Zjawienie się na rynku międzynarodowem rudy z Nowej Kaledonii wywołało powtórny spadek cen niklu do 10 fr. w r. 1880, następnie 6,2 fr. w r. 1885 i wreszcie 5 fr. w okresie 1889—1892; najniższą cenę miał nikiel w okresie 1896—1899, mianowicie 3 fr. za 1 klg. Następnie w miarę rozszerzania się spożycia niklu podnosiła się jego cena,, która wynosiła: 3.25 fr. w r. 1900—1901, 3,60 fr.

19Ó2, 3,70 fr. w r. 1903—1905, 4,20 fr. w r. 1906. Rosya spożywa wyłącznie nikiel zagranicz-

czem

w r.

W N» 20

990 190

H.

ny w ilościach, następujących: w r. 1904 — 53000 p., w r. 1905—36000 p., w r. .1906—13 000 pudów. Cena nildu w Rosyi wynosi 34—35 rub. za 1 pud.

Wiestnik Finansów.

Ochrona okazów geologicznych. Od stałej Delegacyi zjazdu polskich górników otrzymaliśmy odezwę następującą: Przy wykonywaniu robót górniczych, kolejowych, budowlanych i wogóle takich, przy których prowadzą się przekopy w ziemi i skałach, często spotykają się ciekawe pod względem naukowym okazy geologiczne (minerały, rudy, skamieniałości, kości i. t. p.), które najczęściej dostają się jako przedmioty ciekawości do rąk ludzi prywatnych i jeżeli nie giną lub niszczeją (co niestety często zdarza się), to w każdym razie pozostają w ukryciu bez żadnej korzyści dla nauki i dla poznania kraju. To też we wszystkich krajach kulturalnych osoby prywatne, do rąk których dostają się takie okazy, uważają za swój obowiązek ochraniać je i oddawać do instytucyi naukowych, gdzie mogą one być należycie zachowane i zbadane na pożytek nauki i kraju.

Stała Delegacya zjazdu polskich górników zwraca się niniejszem do wszystkich ludzi dobrej woli w kraju, aby w razie znalezienia tego rodzaju okazów zabezpieczali je przedewszystkiem od zniszczenia i odsyłali niezwłocznie w Królestwie Polskiem do p. Stanisława Kontkiewicza (Warszawa, Wiejska 11) a w Galicyi do p. Józefa Bocheńskiego (Kraków, Kolejowa 3) lub też, jeżeliby odesłanie przedstawiało jakie trudności albo gdyby zachodziła obawa uszkodzenia okazów, zechcieli pod jednym z podanych powyżej adresów komunikować niezwłocznie wiadomość o zrobionem odkryciu. P. Kontkiewioz, względnie p. Bocheński, będzie starał się o to, aby okazy znalazły właściwe umieszczenie w instytucyach naukowych krajowych i w razie potrzeby będzie służył wskazówką i radą co do sposobu zabezpieczenia i wysłania znalezionych okazów.

Bilans Towarzystwa kopalń węgla Flora*

W N® 23 Wiestnika Finansów, Promysslennosti i Torgowli za r. 1907 ogłoszony został bilans Towarzystwa Flora za r. 1906. W roku sprawozdawczym Towarzystwo miało następujące wpływy: ze sprzedaży węgla 1034591 rub., procenty 8361 rub., dochody różne 1 719 rub.; wydatki wynosiły: eksploatacya kopalni 901 364rub., utrzymanie admi-nistracyi i zarządu 56 454 rub., podatki 17394 rub., prowizye bankowe 1 691 rub., strata wskutek ograbienia kaśyera Towarzystwa 25 000 rub., należności niepewne 3 344 rub.; zysk czysty wynosił 39424 rub., który postanowiono podzielić, jak następuje: na kapitał zapasowy 1971 rub., do pozostałych -37 453 rub. zysku doliczono zysk, pozostały z roku 1905-go, 14 555 rub. i od ogólnej sumy odliczono na ubezpieczenie 48 854 rub., pozostałe zaś 3154 rub. postanowiono zaliczyć do zysków ro

ku następnego. Stan czynny bilansu Towarzystwa składa się z następujących pozycyi: wartość kopalni 530 985 rub., budynki 96 885 rub., grunta 11850 rub., maszyny i urządzenia 312 664 rub., majątek ruchomy 36 543 rub., zapas materyałów 23 869 rub., materyały spożywcze 2 003 rub., zapas węgla wydobytego 22 430 rub., gotówka w kasie i rachunki bankowe 125 713 rub., dłużnicy 265 906 rub., dopłaty do akcyi 427 500 rub., kau-cye 33 661 rub.; stan bierny: kapitał akcyjny 1 500 000 rub., kapitał amortyzacyj ny 167 458 rub., kapitał zapasowy 16 054 rub., wierzyciele 83 362 rub., kaucye 34 662 rub., sumy przechodnie 34 494 rub., zyski 53 979 rub.    H.

Bilans Towarzystwa Starachowickiego.

Wiestnilza Finansów, Promysslennosti i Torgowli za r. 1907 ogłoszony został bilans Towarzystwa zakładów górniczych Starachowickich za rok 1905/6 (za czas od 1 października r. 1905 do dnia 30 września r. 1906). W okresie sprawozdawczym Towarzystwo dało 777 rub. zysku a łącznie z zyskiem, pozostałym z roku poprzedniego, 2 642 rub.; cały zysk postanowiono zaliczyć do zysków roku następnego. Stan czynny bilansu Towarzystwa składa się z następujących pozycyi: wartość majątku nieruchomego 4 512166 rub., zapasy wyrobów, materyałów i inwentarz rub., depozyty 136 586 rub., kapitały 39 950 rub., dłużnicy 338 038 rub., wydatki, podlegające umorzeniu stopniowemu, 135 779 rub., rachunki przechodnie 6 237 rub.; stan bierny: kapitał zakładowy 2 250 000 rub., kapitał zapasowy 1016 781 rub., kapitał amortyzacyjny 1828 662 rub., fundusz szkolny 55 781 rub., dług skarbowi państwa 27 240 rub., depozyty 136 586 rub., wierzyciele 817 769 rub,, rachunki przechodnie 23 485 rub., zysk 2 642 rub.

Bilans Towarzystwa Warszawskiego. W

JN® 24 Wiestnika Finansów, Promy sslennosti i Torgowli z r. 1907 ogłoszony został bilans Warszawskiego Towarzystwa kopalń węgla i zakładów hutniczych za rok 1906. W roku sprawozdawczym Towarzystwo przyniosło włącznie z zyskiem, pozostałym z roku poprzedniego 400 353 rub. zysku, z którego pokryto: amortyzacya 148 829 rub., strata przy pogłębieniu szybu „Juliusz“ 24 507 rub., różnica na kursie papierów procentowych 15714 rub., a resztę 211303 rub. podzielono w sposób następujący: na dywidendę 180 000 rub. (12 % ), wynagrodzenie członków zarządu 13 168 rub., wynagrodzenie dla zarządzających i innych osób 6584 rub., fundusz zapomóg dla robotników i urzędników 2 216 rub., na założenie szkoły górniczo-hutniczej 1 108 rub.. na polepszenie bytu robotników 5 000 rub., na różne cele dobroczynne 2 500 rub., pozostałe 727 rub. postanowiono zaliczyć do zysków roku następnego. Stan czynny bilansu Towarzystwa składa się z następujących pozycyi: majątek nieruchomy i kopalnie 4114120 rub.,

pogrzeby 75 526 rub., wyjazdy, wydatki biurowe i pocztowe, stemple, akty rejentalne i wydatki sądowe 35 438 rub., dzierżawa kopalń i fabryk 50 000 rub., czynsz dzierżawny od wytwórczości cynku w r. 1906-ym 161 477 rub., czynsz dzierżawny od wydobycia węgla w r. 1906-ym 8 282 rub., procenty od pożyczek Towarzystwa 38 722 rub., strata z powodu bezrobocia i czasowego zam-Bilans Towarzystwa Ruda Maleniecka, knięcia kopalni Reden 64 069 rub., zysk czysty W JNs 24 Wiestnika finansów, Promysslennosti i ⁹⁷ 555 1>ub- *) Stan czynny bilansu składa się z Torgowii z r. 1907 ogłoszony został bilans Towa- następujących pozycyi: nadania i roboty górnicze, rzystwa Ruda Maleniecka za r. 1905/6 (za czas budynki, maszyny i urządzenia 1750 000 rub., no-od 1 lipca r. 1905 do 30 czerwca r. 1906). W ro- we roboty, budynki, maszyny i urządzenia ku sprawozdawczym Towarzystwo miało 56 639    2 136 654 rub., gotówka w kasie 20 624 rub., rachun-

majątek ruchomy i zapas materyałów 198 575 rub., sumy stanu czynnego 1876114 rub., gotówka w kasie 15 628 rub., depozyty 835 315 rub.; stan bierny: kapitał akcyjny 1 500 000 rub., fundusz amortyzacyjny 3 306 329 rub., kapitał zapasowy 500 000 rub., sumy stanu biernego 686 805 rub., depozyty 835 315 rub., zysk 211 303 rub.

ff.

H.

rub. wpływów; wydatki wynosiły: strata wskutek ki bankowe 141 706 rub., kaucye 56 036 rub., dluż-sprzeniewierzeń 266 rub., naprawa budynków 290 nicy 452 770 rub., zapasy materyałów i wyrobów rub., pomoc lekarska 535 rub., utrzymanie lasów 198420 rub.; stan bierny: kapitał zakładowy 11 373 rub., wydatki ogólne 17 927 rub., go- 2 250 000 rub., kapital zapasowy 60 850 rub., fundusz spodarstwo rolne 2 691 rub., procenty 19 333 rub., amortyzacyjny 1 251890 rub., wierzyciele 1148 578-podatki 3 328 rub., patenty 251 rub., skreślono z rub., zysk 44 892 rub., (zysk za r. 1906-y 97 555 rub. rachunku kosztów organizacyi Towarzystwa 645 mniej strata z rokul905-go 52 663 rub.). rub. Stan czynny bilansu Towarzystwa składa się    Bilans Towarzystwa walcowni żelaza Mi-

z następujących pozycyi: dłużnicy 36 890 rub., lowice. W N® 23 Wiestnika Finansów, Promysslen-zapasy materyałów i wyrobów 79 129 rub., dom nosti i Torgowii z r. 1907 ogłoszony został bilans w Bukowie.7 749 rub., tartak 58774 rub., leś- Towarzystwa walcowni żelaza Milowice za rok nictwo Pilczyckie 3 026 rub., operacye leśne 1906. Towarzystwo osiągnęło w roku sprawo-15 373 rub., pudlingarnia 2 371 rub., gotówka w zdawczym zysku: ze sprzedaży wyrobów 81739 rub., kasie 54 rub., weksle 4 626 rub., zaliczenia 1023 z procentów 19 106 rub. i z dywidendy 28 rub.; z rub., listy zastawne 100 rub., sumy przechodnie zysku tego potrącono różnicę kursu 1 111 rub.,.

2    756 rub., inwentarz żywy 3 428 rub., inwentarz cele dobroczynne 1620 rub., na fundusz am orty za-

na

martwy 15 017 rub., urządzenia fabryczne 83 697 cyjny 28 701 rub., pozostaje czystego zysku rub., walcownia 123 546 rub., oświetlenie elektrycz- 69 441 rub., a włącznie z zyskiem, pozostałym z ne 2 970 rub., urządzenia tartaczne 35878 rub., roku poprzedniego, 136 441 rub., które postanowio-grunta i lasy 253687 rub., budynki 63 778 rub., no podzielić w sposób następujący: na kapitał organizacya Towarzystwa 12 467 rub., akcye zapasowy 3 472 rub., na tantyemy 3 472 rub., członków zarządu 20 000 rub., straty z lat poprze- dywidendę 60 465 rub. (5$), na wynagrodzenie ra-dnich 62 028 rub.; stan bierny: wierzyciele 89 326 dy nadzorczej 203 rub., na korzyść kasy pożyczko-rub., weksle 24 500 rub., sumy przechodnie 18 781 wo - oszczędnościowej dla pracujących 1529 rub.,-rub., Towarzystwo kredytowe ziemskie 130 288 pozostałe 67 300 rub. postanowiono zaliczyć do rub., Krakowskie Towarzystwo 22 628 rub., F. zysków roku następnego. Stan czynny bilansu Jankowski 125 000 rub., kary 63 rub., fundusz Towarzystwa składa się z następujących pozycyi: amortyzacyjny 32 781 rub., kaucye członków za- majątek nieruchomy 384941 rub., maszyny 183016 rządu 20 000 rub., kapitał akcyjny 425 000 rub.    rub., majątek ruchomy 4 560 rub., grunta42051 rub.,.

H.    kasa i rachunki w bankach 433 491 rub., papiery

Bilans To .varzystwa Francusko - Rosyjskie- procentowe 19 261 rub., hypoteka 3 500 rub., zapa-go. W N® 24 Wiestnika Finansów, Promysslennosti sy materyałów i wyrobow 499319 rub.,. weksle i Torgowii z r. 1907 ogłoszony został bilans Frań- 89 288 rub., dłużnicy 433 902.rub., poręczenia weks-cusko - Rosyjskiego Towarzystwa górniczego za lowe 449155 rub.**). Stan bierny: kapitał akcyjny rok 1906. Towarzystwo w roku sprawozdawczym 1 252 000 rub., kapitał zapasowy 64 567 iub., fundusz miało następujące wpływy: ze sprzedaży wyro- rozporządzalny 191079 rub., dywidenda . me-bów 1994 042 rub., z dzierżawy domów i gruntów podniesiona t59 rub., ubezpieczenia îobotnikow od

3    747 rub.; wydatki wynosiły: płaca robotników wypadków nieszczęśliwych 41173 rub., piowizye

H.

699 153 rub., pensya dyrektora i urzędników 61 967    8 588 rub., wierzyciele 398 7o2 rub., poięczema.

*) W zestawieniu wydatków, zamieszczonych w Wiestniku Finansów, Promyszlennosti i Torgowii zaszła omyłka, ponieważ wydatki te w ogólnej sumie wynoszą 1 997 7S9 rub. z podsumowania zaś poszczególnych pozycyi, wydrukowanych w Wiestniku Finansów, Promyszlennosti i Torgowii wypada 2 ÜO0 7H9 rub.

" **) W Wiestniku Finansów, Promyszlennosti i Torgowii przy drukowaniu biiansu T-wo Milowice zaszła omyłka, ponieważ ogólna suma stanu czynnego wynosi 2512 514 rub., z podsumowania zas poszczególnych pozycyi stanu czynnego, wydrukowanych w Wiestniku Finansów, Promyszlennosti i Torgowii, wypada suma 2 o42484 rub-

rub., utrzymanie kopalń i fabryk 201 927 rub., zakup wekslowe 449 155 rub., zyski 136 441 iu . i przy wóz materyałów 466 211 rub., podatek przemysłowy 9 501 rub., wynagrodzenie członków zarządu i utrzymanie biura zarządu w Warszawie 22 *093 rub., zapomogi dla urzędników 8 161 rub., ofiary na cele dobroczynne 707 rub.., jiomoc lekarska dla robotników, wynagrodzenie za wypadki nieszczęśliwe, dniówki chorych i zapomogi na

Rok

Wytwórczość węgla kamiennego w ważniejszych krajach.*)

Stany

Anglia Zjednocz. Francya Niemcy Austrya Belgia

t ■ y

Pozostałe

Rosy a    kraje Razem

1901

1902

1903

1904

1905

13    580 320 16 234 600 1972 010 14085 040 16 244120 1 843 510

14    280100 19 911920 2168 930 14409540 19 456 300 2106 360 10 329 310 2462 420 1427 340 1184 784 2 744 646 54120700 14 638 900 20 664 500 2 200 750 10575170

9 299 700 2485150 1347 600 1038464 2 218456 48176 300 9927940 2455260 ÎM 1114096 3 000000 54260306

987 802 2 867 828 49 025 600

1482 500 1144 393

Spożycie szyn w Rosyi.

Rok

Wytwórczość

Żelazne

Przywóz z zagranicy Stalowe

Razem

Spożycie

1896

1897

1898

1899

1900

1901

1902

1903

1904

1905

22    381

24    347 28 596

28    327 30 285

29    397

25    613 20 628 25 647

23    382

(MlOHOJCD t> O 00 CO H i—I C3 TH CSJ tH

580

733

731

507

88

Oł CO tH tH CO

Wytwórczość nafty na kuli ziemskiej.

r. 1903

tonn

Ameryka .... 12 557 000 10 320 000 830 000 713 000 384 000 325 000 200000 25380000

Rosya.....

Indye Holenderskie

Galicy a.....

Rumunia    .    .

Indye Angielskie Pozostałe kraje .    .

Razem

49,48

40,66

3,27

2,81

1,51

1,28

0,99

100,00

752

938

9.12

746

188

304

33

46

26

22

18

r. 1904

tonn

15 000 000 10 600 000 1000 000 827 000 455 000 404000 250 000

1> ^    00 o H CO

£45 iO,tH IO 00 CO Ttf 00

t>- co" of t-T r-T o lO co

28536000    100,00

Przywóz rudy żelaznej z zagranicy do Niemiec.

r. 1902

r. 1903

121

55

40

55

19

23133 25 285 29 508 29073 30589 29518 25 668 20 668 25 702 23401

r. 1905

tonn

17 000000 6500000 1200000 800000 568000 465000 350000

. ^ yopoH^co

00 KI h—¹ CO JA 8“¹- 'pO

t—1 r—

26883000    100,00

r. 1904

r. 1905

Z Hiszpanii „ Szwecyi . „ Francyi . * Austryi . „ Algieru . 3 Kanady . „ Norwegii.

117 090 69 850 3 310 15 340 6 930 13 520

20

. krajów

15 540

tysięcy

152 100 87 580 8 760 16 300 6190 15 960 1920 30190

pudów

183 360 96 710 15 870 20 590 5 220 14 710

193 150 100 270 17110 21880

40

32 570

O* -O

Razem

241600

319000

370030

371 500

Wytwórczość blachy w Rosyi.*)

r. 1902

r. 1903

r. 1904

r. 1905

pudów

Południe Rosyi . Królestwo Polskie Ural .    .    .    .    .

Rosya północna . Rosya środkowa . Syberya .... Finlandya .    .    .

rH

CO [>- hH lO lO hH 00 CO CO H t> co CO X Cl O N t>» tH tH rH CO

9 093 2 056 13 012

975

3 033

CO 00 cc o oo '—11—i    co

<M CO O O t>- o- cn

i—I ^ CO CM CO

rH    t—I

r-H

00 h-L to 00 o -o-o K O cn Ol CO co to O 00 oosoio:

Razem

25 246

28169

Spożycie surowca w Niemczech.*)

r. 1904

r. 1905

1.    Wytwórczość surowca

2.    Przywóz: a) surowiec

b)    żelazo i stal

c)    dodatek 33V₃ % w celu wy-

rażenia żelaza i stali w

616 840 10 890 7 420

tysięcy pudów

670 790 9 690 10 030

surowcu

d) maszyny, wyrażone w surowcu

2 470

3 340

6110

6190

Razem przywóz

Wytwórczość -f- przywóz 3. WTywóz: a) surowiec

b)    żelazo i stal

c)    dodatek 337

d)    maszyny, wyrażone w surowcu

3 /O

26 890 643 730 13 790 138800 46270 22050

29 250 700 040 23250 181270 60420 24530

Razem wywóz

Spożycie (1—J-2—3)

Spożycie na 1 mieszkańca (w pudach)

220 910 422 820

289 470 410 570

7,1

6,8

Wytwórczość żelaza we Francyi podług okręgów.

r. 1903

tysięcy

r. 1902

r. 1904

r.. 1905

Okrąg

pudów

Nord ......

Ardennes .    .    .

Haut-Marne .    .

Seine.....

Meurtlie i Moselle Saône i Loire . Pozostałe okręgi

o o o o o o o CO CO O t>- t>- co hH OS 00 CO T-i b- [>. ’H^COCUMHX

tH

^ 05 CO oo CO GO to oc to go m -<j co o o o o o o o

r—i

o o o o o o o o oo oo io co ci co (MOiCUntMNH Hti CO r—I rH rH L'-

o o o o o o o (M 00 CO iO O (M O CO 00 00 CM CO CO 00 t>- Tfrl »O t—I CO t—I t>-

Razem 38200

36380

33 860

42900

*) Przegląd Górniczo-Hutniczy, r. 1905, Jtèll, str. 248.

**) Przegląd Górniczo Hutniczy, r. 1905. «N? 13, str 294,

Wydawca: Rada Zjazdu przemysłowców górniczych Królestwa Polskiego.

W drukarni St. Swięckiego w Dąbrowie.

Redaktor Mieczysław Grabiński.