POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

CZASOPISMO NAFTOWE

WYCHODZI 1-go i 15-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor zast. St. Kamiński.

Rocznie .

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce :

Cena pojedynczego numeru . .    . Mk 7V-

. . Mk 90-—.

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Biura Redakcji i Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5 Telefon (międzymiastowy) Nr. 243I, — w Warszawie, Bielańska 18.

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

Zadania Państwa wobec przemysłu naftowego w dobie obecnej

Referat, który wygłosił na ankiecie naftowej w Krakowie dnia 30 marca 1920 r.

Dr. Jan Nowak.

Jakkolwiek zagadnienia będące przedmiotem ręku produkcji światowej, gotowa zadrzeć z Bogiem obrad dzisiejszej ankiety odnoszą się tylko do za- a pogodzić się z djabłem tam, gdzie to dogadza jej chodnio-karpackich obszarów naftowych mających interesom. Jej rękę czujemy równie dobrze w ma-wiele znamion odrębnych od obszarów dalej na tactwach o Galicję wschodnią, czy Gdańsk, jak ją wschodzie Polski położonych, to jednak chcąc sprawę czują w Baku, czy gdzieindziej. Rząd waszyngtoński naszego przemysłu dobrze postawić musimy jego usiłuje i tu zastosować doktrynę Monroego w obro-dole i niedole rozpatrywać z punktu widzenia ogól- nie praw swoich obywateli wewnątrz kraju, a na-nego, na tle całości. Przemysł naftowy zachodnio- zewnątrz zabiera się do szachowania planów angiel-karpacki, jest przy całej swej różnicy od zagłębia skich. Francja, podobnie jak i Włochy, zdane prawie borysławskiego, zawsze jednak częścią całości i przy wyłącznie na import, usiłują — zależawszy przedtem omawianiu zadań państwowej polityki przemysłowej, pole — wytargować od swych potężnych przyjaciół musi się nań patrzeć z punktu widzenia ogólnego, to w Rumunji, to w Rosji, to w Mezopotamji — ile Na tern stanowisku musi się stanąć zarówno z punktu się da widzenia państwowego, jak interesów przedsiębiorców

Nie potrzebuję się tedy długo rozwodzić nad i robotników. Jeżeli gospodarką wadliwą przemysł tern, że chodzi tu o rzecz zbyt ważną państwowo, ten doprowadzi się do upadku, straci na tern państwo, aby nasz Rząd nie miał sobie na rozwój spraw przedsiębiorcy i robotnic)^.    naftowych w państwie zastrzedz takiej ingerencji,

Ażeby nie wywołać najmniejszej niejasności, zająć gospodarstwem naftowem. Najwięcej stosunkowo rozpocznę od najogólniejszych celowi dróg, które zrozumienia wagi tego przemysłu dla gospodarki do nich prowadzą.

państwowej okazywały Niemcy, które mając u siebie    Po zdobyciu niepodległości politycznej, bez-

olbrzymi przemysł chemiczny, zaczęły się dość wcześ- względnie najważniejszym i najpilniejszym postulatem nie rozbijać po świecie za potrzebnymi surowcami, jest wywalczenie sobie niezależności ekonomicznej, a swoją własną drobniutką produkcję potrafiły zna- gdyż bez tej ostatniej pierwsza będzie zawsze tylko komicie rozwinąć.    mniej lub więcej krótkotrwałą iluzją. Pogląd ten

W ostatnich czasach jesteśmy świadkami coraz niezmiernie prosty i jasny, musi stać się u nas ha-większego zainteresowania się rządów państwowych słem ogólnem, najmniejszemu nawet zrozumiałem, przemysłem naftowym. Najpotężniejsi zwycięzcy a do wprowadzenia go w życie państwo jest zobo-w światowej wojnie, wysuwają się tu na pierwszy wiązane zmobilizować jak najwięcej sił, podobnie jak plan. Anglja nie kryje się zupełnie ze swymi imperja- do zapewnienia sobie niepodległości politycznej, listycznymi zapędami zmonopolizowania w swem

Rządy rozmaitych państw w różnych czasach jaka w interesie państwa leży. Trudno mi się pory-rozmaicie pojmowały potrzebę państwowej ingerencji wać na określenie całokształtu polityki państwowej w sprawach przemysłu naftowego dając na ogół wobec naszego przemysłu ; rzecz ta musi wypłynąć dużą swobodę przemysłowcom, rząd austrjacki spo- z bardziej wielostronnych studjów i szerszych zało-kojnie tolerował gospodarkę rabunkową. Można je- żeń niż jest to możliwe w tej chwili dla mnie. Nie-dnak powiedzieć śmiało, że żadne z państw biorących mniej jednak niech mi wolno będzie poruszyć kilka udział w ostatniej wojnie światowej, a zwłaszcza ważniejszych postulatów, jużto natury ogólnej już państwa, które tu z samego początku wystąpiły na wypływających z chwili obecnej, którymi Rząd nasz arenę, nie doceniały ogromnej doniosłości tego prze- w interesie Państwa już w najbliższej przyszłości będzie mysłu dla wojny, jak i wogóle się okazało, że już się musiał zająć, w czasach pokojowych należałoby się było poważniej

Nafta jest dla państwa z dwóch względów

Rok

i miesiąc

Borysław

odwiercono

Tustanowi ce odwiercono

Mr aźnica odwiercono

Razem

odwiercono

metrów | szyb, przecięt.

metrów szyb.

przecięt.

metrów

szyb, przecięt.

metrów i szyb, przecięt.

1918

30/VIIL—-30/IX.

2252 ; 89

25,5

2104

72

29,00

866

26    33,3

5222

187

27,9

1919

22/YII.—20/IX.

848 i 16

53,0

1335

48

27,8

361 ; 10    36,1

2562

74

34,6

1920

luty

2388    42

56,8

1754

33

53,15

1508 | 25

60,3

5650    100

56,5

będzie zawsze produkcja kopalń. Tu wybijają się odrazu dwie grupy różniące się od siebie dość zasadniczo. Mianowicie grupa kopalń zachodnio-kar-packich i grupa borysławsko-tustanowicka. Podczas gdy w grupie kopalń zachodnich produkcja trzyma się od ostatnich lat wojny na jednej wyżynie, osiągając stale nieco ponad 600 cystern miesięcznie, nie wykazując zasadniczych różnic ani wahnięć, w grupie bory sławskiej zauważamy zupełnie coś odmiennego. Tu mieliśmy w grudniu zeszłego roku 4.885 cystern ze 150 szybów, w styczniu było ze 154 szybów 4.166 cystern, w lutym zaś z 149 szybów 3.945 cystern.

CC’

ważna. Po pierwsze, jako artykuł codziennego użytku. Polska długi jeszcze czas pozostanie krajem, w którym nafta będzie najważniejszym źródłem sztucznego światła. Nadto u nas rozwinie się przemysł fabryczny, choćby tylko dla pokrycia części własnych potrzeb, dla którego produkty naftowe są niezbędne. Po drugie nafta jest poza granicami naszego kraju w tej chwili tak poszukiwanym i cennym artykułem, że jej wywozem możemy pokryć przynajmniej część tych wydatków, które długo jeszcze będziemy zmuszeni robić za granicą. A należy sobie uprzytomnić, że tu nie chodzi o jakieś drobne cyfry. Wszak wartość surowca naftowego produkowanego u nas wynosi rocznie po obecnych cenach wewnętrznych przeszło 1.000 miljonów marek. Wprost trudno sobie wyobrazić nasze stosunki ekonomiczne, gdybyśmy przy naszej dzisiejszej biedzie, przy braku prawie zupełnym przemysłu fabrycznego i przy obecnym stanie naszej waluty nietylko nie mieli nafty na wywóz, lecz jeszcze byli zmuszeni nasze zapotrzebowanie wewnętrzne pokrywać za granicą. Gdy więc nasze wydatki za granicą są w tej chwili olbrzymie, a nafta jest jednym z nielicznych naszych produktów eksportowych, wynika ponad wszelką wątpliwość, że musimy w obecnym czasie produkować jak najwięcej, aby módz wywozić jak najwięcej.

Skoro powyższy pogląd, który zresztą, chętnie przyznam, wygląda na oklepany komunał, przyjmiemy jako bezwzględną konieczność, uzyskamy pierwszą wytyczną dla zadań Rządu względem przemysłu naftowego. Da się ona ująć w niewielu słowach. Rząd powinien dążyć do podniesienia produkcji kopalń naftowych ' za pomocą tych środków, które ma do dyspozycji, unikać zaś takich zarządzeń, które bezpośrednio, czy pośrednio wpływają ujemnie na produktywność.

Rzućmy okiem na niektóre momenta mogące zilustrować stan dzisiejszy naszego przemysłu. Najważniejszą rzeczą, którą tu należy brać w rachubę,

Fakt spadku produkcji najważniejszego naszego zagłębia jest ogólnie znany i rozmaicie komentowany; najczęściej spotykamy się ze zdaniem, że wynika to z braku materjałów kopalnianych, których niejednokrotnie nawet po wygórowanych cenach nie można dostać. Zanalizujmy to zjawisko na podstawie cyfr. Przypatrzmy się następującemu zestawieniu postępu prac wiertniczych w zagłębiu borysławskiem. Do porównania bierzemy jeden miesiąc ze środka roku 1918, 1919 i początku 1920. Nie zapoznaję tego, że ten sposób zestawień porównawczych nie daje obrazu całokształtu, niemniej jednak jako przekrój w czasie, dostarcza pewnego oświetlenia.

Na pierwszy rzut oka wynikają tu następujące

uwagi :

1) Ogólna ilość metrów odwierconych w zagłębiu borysławskiem w roku 1920 przy znacznie mniejszej ilości wierceń jest w jednym miesiącu większa niż w roku 1918.

2)    Ilość wierceń zmniejszyła się tu bardzo znacznie, przyczem największa zniżka wypada na Tustanowice, mniejsza na Borysław, zaś na partji mraźnickiej prawie niema zmniejszenia.

3)    Przeciętna ilość metrów odwierconych, wypadająca na jeden szyb wzrosła w dwójnasób.

Do tabeli tej wykazującej postęp wiercenia niejszej produkcji niemniej jednak ogólna produkcja w jednym miesiącu na rok wziąłem w rachubę tylko spada z roku na rok a nawet z miesiąca na miesiąc, te wiercenia, które w danym czasie wykazują rze-    Widzimy tedy, że zwiększenie intenzywności

czywisty postęp wiercenia, na ogół mamy bowiem w odwiercaniu Borysławia nawet z Mraźnicą do obecnie 170 szybów w wierceniu.    zwiększenia produkcji nie doprowadzi. Rozpatrzmy

A więc przy niezmniejszonej intenzywności wier- się, jak się ta sprawa przedstawia po innych naszych cenią następuje spadek produkcji, którego nie wy- rejonach kopalnianych a przedewszystkiem w za-równywa coraz rzadsze dowiercanie się szybów chodniej połaci Karpat. Tu jak zaznaczyłem wyżej, o obfitszej produkcji. Fakta te wraz z posuwającem spadku produkcji ani ogólnej tendencji schyłkowej się zawodnieniem świadczą o tem, że zagłębie bo- jeszcze nie zauważamy. Wyczerpującą się wschodnią rysławsko-tustanowickie chyli się coraz bardziej ku część Potoka zastępuje pięknie rozwijająca się część wyczerpaniu. I tu gwałtowne powiększanie ilości siodła między Toroszówką a Krościenkiem. Krościenko wierceń nietylko nie zaradzi złemu, lecz owszem Wyżne ma możność potężnego rozwoju ku Haczo-przyspieszy tylko ten proces. Tu i ówdzie zdarzy wowi, Bukowi i Trześniowu. Bobrka zdaje się mieć się jeszcze sporadyczny wypadek nawiercenia znacz- jeszcze miejsce do utrzymania się pa dzisiejszej wy-

oo

sokości, to samo odnosi się do siodła wuleckiego. ta wysyłała geologa do zbadania objektu, ten zaś oce-Węglówka ma możność rozwoju ku Krasnej, Koby- niał jego szanse. Tą drogą poznaliśmy dość dokła-lankę, Kryg i Dominikowice zastąpi w razie wyczer- dnie dziś eksploatowane tereny naftowe i zdobyliśmy pania partja na południe od Gorlic. Harklowa ma wiele cennych zresztą doświadczeń w sprawie oce-jeszcze wiele miejsca do odwiercania, podobnie siodła niania terenów, lecz pozatem ta droga pozostawiła zmiennickie i grabownickie, jak i wańkowskie.

całe olbrzymie połacie ewentualnych terenów nafto-Tu wystarczy podtrzymać obecną ilość wierceń wych, wśród których mogą się znaleźć bardzo cenne do utrzymania produkcji a znaczne ich pomnożenie partje niezbadane. Tą drogą daleko nie zajdziemy, niewątpliwie zwiększy produkcję. Z góry jednak wy- więc musimy ją porzucić, a przynajmniej zostawić pada mi zaznaczyć, że nawet pomnożenie w dwój- na drugim planie, a obrać znacznie radykalniejszą nasób produkcji obszaru zachodniego ubytku bory- i prędzej do celu prowadzącą, sławskiego nie zrównoważy. Nie dokona tego również forsowanie wierceń grupy rypneńskiej, czy bitko- danie najbardziej teoretycznie obiecujących partji wskiej na wschodzie. Jest to dla mnie i dla innych naszych Karpat, wybranie na tej drodze najlepszych znających te stosunki fakt tak jasny, że dalsze roz- objektów, które znów w jaknajkrótszym czasie powodzenie się nad nim uważam za zupełnie zbyteczne, winny być dokładniej zbadane a następnie rzucenie Krótko mówiąc,' przez rozszerzanie programu wier- się z całą forsą do ich odwiercenia. Takiej planowej, ceń na obecnie istniejących grupach kopalnianych zorganizowanej akcji nie może się podjąć inicjatywa nietylko nie doprowadzi się do koniecznego dla nas prywatna, natomiast, jak wykazałem, w interesie powiększenia produkcji,    lecz przeciwnie wobec wy-    państwowym musi ją podjąć    Państwo, gdyż    po

czerpania się głównego    naszego rezerwoaru bory-    pierwsze posiada do tego celu    środki i ludzi, a    po

sławskiego, będziemy przy tym programie mieli coraz drugie to mu da w ręce możność wpływania na dal-inniejszą produkcję.

Musimy się tedy zastanowić, czy istnieje możli- interesów, wość zaradzenia złemu nieuchronnie nam grożącemu i jaką w tym wypadku    drogę należy obrać. Z góry    innych przemysłów opartych na    kopalnictwie, że    tu

muszę zaznaczyć, że jak    widzieliśmy, sprawa ta jest    zbyt produktów nie reguluje produkcji. Po latach

dla państwa zbyt ważną, aby Rząd miał zaniedbać niedoboru i głodu surowca następują okresy nad-ze swej strony kroków, które ją mogą pchnąć na miaru, hyperprodukcji. Ma to swe złe, ale na szczę-lepszą drogę. I tu konieczne jest aby te czynniki, śćie, zwłaszcza dla nas w tej chwili i dobre strony, które są zdolne do ocenienia powagi sprawy, wywarły W obecnym czasie złe strony nam nie grożą, wobec na Rząd odpowiedni nacisk i przedstawiły do roz- tego zajmijmy się dobremi. Za taką muszę uważać wagi te środki, których w interesie Państwa należy tę okoliczność, że przy obecnym istniejącym już, się chwycić.

Dwie rzeczy zasadnicze, dwa postulaty katego- przemysł prawie jest w ręku obcym. Dlatego una-ryczne są tu do zrobienia. Wszystko inne, o czem radawianie przemysłu naftowego, które musi być dziś będziemy mówili, będzie tylko środkiem do celu. ambicją państwową w drodze choćby wykupna całego Dwa te punkta wymienię i omówię po kolei.    przemysłu przez kapitał narodowy, ani nie jest wska-

1)    Wiercenia poszukiwawcze na nowych tere- zane, aniby, jak wykazywałem, nie doprowadziło do

celu, gdyż przyszłość naszego przemysłu leży w te-

2)    Ustalenie zasad racjonalnego prowadzenia renach nowych, dotychczas jeszcze nie odwierconych, eksploatacji ropy i czuwanie czynników rządowych I tu na szczęście dwie nasze główne drogi się zbiegają W ten sposób będziemy mogli po pierwsze

Wiadomo powszechnie, że ropa występuje w sio- zasadniczo powiększyć naszą produkcję i unarodo-dłach geologicznych. Każde takie siodło jest dla wić nasz przemysł przynajmniej w bardzo poważnym siebie a przynajmniej powinno być indywidualną stopniu.

jednostką gospodarczą o swoistych znamionach. Mówi    A nie zapominajmy o tern, że Rząd nasz ma

się wiele o tern, że to lub inne Towarzystwo utrzy- w swym własnym ręku tutaj może bardzo poważny muje w ruchu tyle a tyle wierceń pionierskich, lecz atut. Powiedziałem może, gdyż waga tego atutu nie wszyscy wiedzą, że właściwie od długiego już nie jest nam niestety znana. Rząd posiada w Kar-szeregu lat u nas nowych siodeł zupełnie się nie patach dziesiątki tysięcy kilometrów kwadratowych odwiercą, Obecnie znam tylko następujące wiercenia iasów rządowych, które tylko w nielicznych okolicach pionierskie na nowych siodłach:    już istniejących kopalń — i to niedokładnie — frag-

1)    Wiercenie Karpat i Spółki Hraben w Łazach mentarycznie są poznane pod względem geologicznym,

i Besku koło Rymanowa ;    Wszakże wydawałoby się więcej niż jasnem, że Rząd

2)    Wiercenie Tow. francuskiego w Huczku koło jako właściciel w pierwszym rzędzie jest powołany

do tego, aby wiedział co ma w ręku, aby miał in-

3)    Wiercenie I. Dresslera w okolicy Doliny wentarz swego bogactwa. Wszakże inaczej nie może

przeprowadzić kalkulacji gospodarczej na przyszłość.

Wynika z tego ponad wszelką wątpliwość, że

Jednakże co do tych dwóch ostalnich niewia- Rząd powinien natychmiast zarządzić przeprowadzę-domo mi, w jakim stanie one się znajdują i czy nie wstępnych badań geologicznych na obszarach wogóle zostały rozpoczęte. Dotychczas ciężar odkry- karpackich w poszukiwaniu nowych terenów naftowania nowych terenów spoczywał wyłącznie w ręku wych ze specjalnym uwzględnieniem terenów rządo-inicjatywy prywatnej i wiadomo, jakiemi drogami wych a po uzyskaniu tą drogą materjałów i po tutaj chodzono. Otóż zwyczajnie jakiś właściciel te- siągnięciu opinji kół fachowych, powziąć decyzję co renów potrzebujący pieniędzy, jużto sam, już przez do sposobu gospodarzenia tymi objektami. Do tego pośredników oferował teren jakiejś firmie naftowej, czasu można i należy uporządkować sprawy dotych-

Celem tym jest wstępne, prowizoryczne zba-

szą drogę rozwoju przemysłu wedle swej woli i swych

Przemysł naftowy tern różni się głęboko od

Czy choćby tylko grożącym głodzie surowca cały

nach, założone i prowadzone celowo.

nad przeprowadzeniem tego planu.

Dobromila ;

i w tejże okolicy;

4) Wiercenie Gei w Łopiance.

za-

Ci.

CS5

Ul

Ph

cc

O,

Î25

t>

E-i

K,

(Ca

Nic jednak dotychczas nie wskazuje na to, aby

czasowych dzierżaw tych terenów, którymi rząd austrjacki kupował sobie niejednokrotnie sympatje podobne prace były przedsiębrane. A przecież chodzi różnych wpływowych osobistości    tu o racjonalność gospodarki w jednym z naszych

z którą Rząd mógłby wspólnie pracować i do tego,

Niemniej bolącą sprawą jest w naszym prze- zdaniem mojem, przyjść musi. myślę kwestja robotnicza, która wymaga szybkiej i gruntownej sanacji. Sprawa ta będzie przedmiotem ziemnych. Dotyczy ona nietylko przemysłu naftowego osobnych fachowych referatów. Ze stanowiska ogól- ale, wobec ogólnego braku paliwa w państwie, jest nego jednak muszę zaznaczyć, że jak i co do innych sprawą ogólną. Tu zasadą polityki państwowej winno poruszonych spraw, w miejsce dotychczasowej łata- być wyrugowanie opału węglowego i naftowego niny od wypadku do wypadku, w miejsce rozbijania z obszaru Karpat zachodnich przez rychłe rozpro-się za każdym wagonem mąki na każdy miesiąc i za wadzenie gazu po objektach naftowych okolicy. Na każdym metrem sukna i kilogramem skóry, musi szczęście sprawa ta, jakkolwiek zwolna, jest na dobrej nastąpić gruntownie obmyślany i następnie ener- drodze do urzeczywistnienia. Jednakże i tu należy gicznie przeprowadzony system. W przeciwnym bo- się spieszyć z ustaleniem zasad racjonalnej gospo-wiem wypadku zamiast spokojnej pracy będziemy darki a zacząć możeby należało do spowodowania mieli ustawiczne, niestety uzasadnione wrzenie, gdy wszystkich firm tu pracujących do przedstawienia intenzywna praca, której od rzeszy pracowników planu całokształtu zamierzonych prac, zatwierdzenia w interesie państwowym się domagamy, spokoju, tego planu przez Rząd a następnie czuwania nad jako wprost warunku bezwzględnie się domaga.

Drugim naszym walnym postulatem, jak zazna- Rządu, a Rząd inwestując miljony w rurociągach czyłem, musi być ustalenie zasad racjonalnego pro- w pierwszym rzędzie ma interes w tem, aby gospo-wadzenia eksploatacji ropy i czuwanie czynników darka w źródle gazonośnem szła po linji jego in-rządowych nad przeprowadzeniem tego planu. Prze- tencji. Jakżeż to można zrobić inaczej, niż wska-mysł naftowy, jak nas smutne doświadczenie poucza, zaną wyżej drogą ? Dlatego nie trzeba z tem zwlekać, przedstawia dużo pola do gospodarki rabunkowej, gdyż może być za późno.

Zaprawdę nieraz odnosi się wrażenie, że stado dzi-

Oto główne wytyczne co do rozwoju w przy- najważniejszych produkujących przemysłów. Widzimy szłości. Jeżeli zaś chodzi o środki prowadzące do tylko wieczne spory o kompetencje, a tam, gdzie celu, to niepodobna tu pominąć bolączki braku ma- ta kompetencja już od biedy jest rozgraniczona, brak terjałów i drożyzny tychże. W tej materji ingerencja rzeczy najważniejszej — współdziałania. Temu bra-Rządu musi uledz gruntownej i zasadniczej zmianie, kowi współdziałania między nowo stworzonym Pań-Wiele się słyszy o interesach kompensacyjnych za stwowym Urzędem Naftowym a Ministerstwem prze-granicami, podobno znaczne ilości produktów nafto- mysłu i handlu, musi się przypisać nieuregulowanie wych przeznacza się na zamianę za granicą, ale sprawy materjałów kopalnianych, nieujęcie w system faktem jest, że materjałów kopalnianych jest coraz sprawy aprowizacji i brak zdecydowania w wytknię-mniej a i te są coraz droższe. Są poważne poszlaki, ciu jasnych celów polityki przemysłowej i w obraniu że osobami przeprowadzającemi te transakcje są nie dróg do tych celów prowadzących. Przedsiębiorcom za-przedsiębiorcy dający gwarancję, że nabywają te rzuciłbym również brak ochoty do twórczego współ-materjały dla siébie, lecz pośrednicy, robiący na tern działania z Rządem. Posiadamy liczne Izby i Towa-niezłe interesy. Tu bezwzględnie należy przeprowa- rzystwa, z których każda ma swoje, często różne dzić zasadę, żeby sprawę tę wzięły w ręce czynniki poglądy. Stąd Rząd czerpie różne zwalczające się zupełnie pewne i odpowiedzialne i aby się rzecz nieraz poglądy, które go stawiają w przykrej sy-cała odbywała pod ścisłą kontrolą rządową Mojem tuacji. Gorzej jeszcze, gdyż wielu z przemysłowców, zdaniem sprawę tę należy oddać organizacji prze- znalazłszy się w Warszawie, na własną rękę sta-mysłowców, która w porozumieniu z Rządem i na- rają się oświetlić Rząd światłem swego nieraz bardzo stępnie pod kontrolą Rządu odpowiednie transakcje ciasnego podwórka. Ten sposób postępowania jest przeprowadzi i zajmie się sprawiedliwym rozdziałem szkodliwy tak dla przemysłowców jak dla Rządu, zdobytych materjałów bez udziału pośredników za- Dlatego rzeczą czynników rządowych byłoby skłonić rabiających na wszystkie strony i wywołujących te koła do zdecydowania się na jedną reprezentację, w ten sposób już i bez tego znaczną drożyznę.

Muszę jeszcze pokrótce poruszyć sprawę gazów

wykonaniem tego planu. Wszak to leży w możności

Oto niektóre z najważniejszych myśli, które się ków zwaliło się na łan bujnej pszenicy. Zdobędą cisną przy rozważaniu położenia naszego przemysłu one kilka kilogramów zboża na swój użytek, zniszczą i jego stosunku do organizmu państwowego. Wybra-zaś bezpowrotnie dziesiątki tysięcy kilogramów. Czyż łem i podkreśliłem te z nich, które wypływają nie jestto powołaniem odpowiednich czynników rzą- z odczucia najbardziej piekących potrzeb, a które dowych do zapobieżenia temu sposobowi gospodarki? stoją bliżej mnie jako geologa. Osobiście jestem Czyż nie byłoby teraz na czasie wydelegowanie fa- głęboko przekonany, że postulaty, które tu przedsta-chowej komisji, której zadaniem byłoby poinformo- wiłem są tak jasne i tak ważne, iż nad sposobem wanie się na kopalniach, o ile obecna gospodarka ich przeprowadzenia można dyskutować, można je nie wykracza przeciw naturalnym zasadom zacjonal- z innymi, nieporuszonymi tu przewartościowywać, ności? A może wystarczyłoby wezwanie odpowiednich nie można jednak nad nimi przejść do porządku, władz górniczych do wypracowania wraz z geologami Nie są one czemś utopijnem, nieosiągalnem, gdyż dla poszczególnych jednostek kopalniano - tektoni- spełnienie wszystkich leży w granicach możliwości, cznych minimum zasad, które na danych rewirach Wobec tego niech mi będzie wolno zakończyć wyra-muszą bezwzględnie być przestrzegane. Wszak żeniem niepłonnej nadzieji, że głos mój nie będzie nikomu nie jest tajnem, że dotychczasowe prawo- głosem wołającego na puszczy, dawstwo austrjackie, zawiera tu bardzo poważne luki.

lutym 1920 r.

Ogółem ekspedjowano⁻

Luozey

f0U|B[O9ds

Adoy

f8j>)SMB|SÂJ0q

Adoy

CO 00 05 l> CM CM

do ib ćm do

CM O CO O H lO

HHHHO

CO CM CO t>* GO yH lO ibókboocbÓ5»bcb CO 05 C- oo CO CO CO H+l H

co

05 O CM ib

278-8

103-3

30-5

24-6

05 I> CM CM

lb GM do CDOHiO y—( i—t yH CM

365 3 390-2 6753 448-7 186-4

9-8

51

29

31

29

4-9

278-8

3039-2 ! 133"8 |31731

WYKAZ

w zagłębiu borysławskiem w miesiącu

Urycka Spółka

Ropa Ropc borysławska specjalna

agazynowego

Rohag

Galicja

Ropa Ropa borysławska specjalna

c j a koleją

Ropa Ropa borysławska specjalna

78-5

30-5

1 109-0 3

ekspedycji ropy koleją i rurociągiem przez Towarzystwa magazynowe

Towar z y s t w a

Montan

Fanto

Ropa Ropa borysławska specjalna

Ropa j Ropa borysławska! specjalna

Nazwa

Karpaty

Petrolea

Ropa | Ropa

borysławska; specjalna jjborysławskaj specjalna

Ropa

Ropa

Dokąd

nastąpiła ekspedycja

>.

24*8

05 05 t> CM tH CM

lO co do t-h

00 -r-H

89-7

329-7

47 0

1122

1-5

365.3

121-6

168-6

Lii

cp

CM

83-7

256-7

05 CM ÓO tH ^ 00

tH 05 t—1 05 O

ih ćm cb ój ió

0-6

cp GO 00 ïC5 _• • CO ^75 05 t> 00 05 CO CO

1892

Drohobycz P. F. ol. min.

Drohobycz—Ga I icj a

Drohobycz—Dros

Drohobycz—Wiszniewski

Ustrzyki

Krosno

Jedlicze

Jasło

Libusza

Glinik Maryampolski

Limanowa

Trzebinia

Dziedzice—Schodnica Dziedzice—V acuum Stanisławów Stebnik—Saliny Bolechów—Saliny Dolina—Saliny Kałusz—Saliny Gal. Tow. raf. spiryt. Lwów Beczkami dla armii Do Czecho-Słowacyi (Bogumin)

r-H

00

CM

248-6

1812-9

Razem

Dokąd ekspedjowano

94 8

827-4    79 4 906 8

4310    30-8 461-8

1261 94-8 I

11479 4 110-2 1589 6

126-1

79-4

30-8 !

431-0

79-4 s!

431-0    308

98-7

•8-2

Drohobycz P. F. ol. min. Drohobycz—Galicja Drohobycz—Dros Drohobycz—Wiszniewski I 94 8

1261

98-7

Wykaz produkcji i tłoczeń ropy w Polsce za luty 1920 r,

Zestawienie ogólne.

Miejscowość

Zapas z d. 31/1. 1920

Produkcja

Opał

Manko

Odtłoczenie

Zapas z d. 29/11. 1920

w tonach

Drohobycki Okręg górniczy:

Tustanowice.....

Borysław .......

Mrażnica I......

6.590

12.162

643

Razem . . .

19.395

17.945

22.759

8,902

49.606

2.474

3.677

175

2.347

1.294

429

6.326

4.070

13.530

17.536

8.390

39.456

'6.183

12.413

551

19.147

Mraźnica II......

Schodnica......

Urycz........

Krópiwnik......

Opaka ........

Rypne ........

Rajskie.......

Ropienka......

Wańkowa......

Paszowa.......

Słoboda dubeńska . .

Strzelbice .....

Ustrzyki dolne . . . .

Polana .......

Popiele.......

39

976

30

1.055

1.757

103

747

274

809

302

188

6.101

304

48

983

25

24

76

6.101

201

1.372

41

32

I I 8 I £ !

rH

49

19

1.910

787

435

3.974

766

926

103

330

816

301

3(56

3.445

135

35

330

46

O O'

ot

1.113

32

31

55

Razem . .

30.626

54.646

6.631

4.201

46.646

27.794

Jasielski Okręg górniczy : Stanisławowski Okręg górniczy:

Razem . .

8.219

3.716

42,561

3.959

1,848

60.453

655

12

17

35

7.303

4.248

2.492

2,824

51.962

9.019

2.688

39.501

Zestawienie produkcji gazów

za miesiąc

r.

GMINA

Ilość otworów będących w ruchu (wiercenie, tłokowanie, instrumentacya)

Ilość produkujących gaz ¹

otworów

świdrowych

Przeciętna miesięczna produkcja gazu

Ilość otworów świdiowych produkujących

mniej |j

więcej

będących w ruchu

1.

to

I có

. I całkowicie za-• stanowionych

RAZEM

ÇJ1

na 1 minutę w m³

na jeden otwór będący w ruchu

na jeden otwór produkujący gaz

CD

00

j niż przeciętna •    | iiośc gazu

i-L j niż przeciętna O j ilość gazu

i niż podwójna | przeciętua ilość •    | gazu

Si RAZEM

UWAGA

13.

Tustanowice

131

59

39

98    183 20

1-398 1-869    56    24

18    98

Otwory produkujące największą ilość gazu :

Borysław

148

52

28

80    239 39'

1-617 2-991

40

20

20 80

Tustanowice : Margary Grace Bukowice XXVI. Tadeusz II. .    .

. 11-18 m* .    10-i0 »

.    9-20    »

Mrażnica

40

9    81-73

2 043 9081    2

Popiele

3 II

Borysław :

Mraźnica :

Razem

322    120    67

187

504 32

1 566 2 910    98

44

45    187

Zofia II. Zofia I. Union I.

. . 20-42 » .    .    17-30    »

. . 11-00 «

II

Okręg stanisławowski. Na 177 otworów wiertni-    wych, z tego w wierceniu 114, w tłokowaniu 161,

czych w tym okręgu było w lutym w wierceniu 7,    w iustrumentacji 40, samopłynnych 8, w mońtowa-

w montowaniu 7, w tłokowaniu 5, zapomocą inże-    niu 4, w eksploatacji gazu 43, w pompowaniu 1,

która 4, w pompowanin 63, samopłynne 14, w in-    na innych zaś kopalniach droliob. okręgu górn. poza

strumentowaniu 1, zastawionych 82.    Zagłębiem w ruchu było 677 otworów świdrów} cb,

Stan załogi robotniczej wynosił 592 ludzi, z czego    z czego w wierceniu 19, w tłokowaniu 1, w pompo-

346 na Tow. Dąbrowa w Bitkowie.    waniu 653 i montowaniu 4. Stan załogi robotniczej

Okręg drohobycki. W zagłębiu bory Sławskiem, wynosił 6.579 głów, było z końcem lutego w ruchu 371 otworów świdro-

Przegląd giełdowy.

W Krakowie.

15,3    20/3    23/3    31/3    6/4

Galie. Akc. Zakłady Górn. Siersza 2150 2050 2150 2200 2100 Tepege .....

We Lwowie.

Polska Nafta . .

We Wiedniu.

Apollo.....

Fanto.....

Karpaty ....

Galicja ....

Schodnica . . .

3450 5050 4600 4350 4700

12150

11950

W 1’ r a d z e. Petroleum Kolin

16/3 23 3 31/3 6/4 3195 3235 3245    —

6/4

W Berlinie.

Walory naftowe okazują tendencję słabszą w porównaniu z in-nemi notowaniami. Deutsche Erdölgessell. notuje 6/4 889.—

W Paryżu.

Sosnowice .

Nafta Baku . . Mexikan Eagle . , Omnitum pétroles

22,3    25,3 26/3    31/3    6/4

1200 1310 1265 22 3    23/3

2360 2700

31/3    6/4

2675 2524

626

590

325 do 327

647

Przegląd piśmiennictwa.

Ustawa górnicza normuje organizację władz

Czy atrybucje władz górniczych maję przejść na słwa górniczego jednostką administracyjną II -in-wojewodów i starostów w byłej Kongresówce ? W usta- stancji dla spraw górniczych na tę część Państwa wie z dnia 2 sierpnia 1919 (Dz. ust. Nr. 65 poz. 395) Polskiego jest „Zachodni Zarząd Górniczy“, którego *0 organizacji władz administracyjnych II-giej in- agendy ustawowe wykonuje obecnie tymczasowo stancji“ w byłej kongresówce i wydanem w związku Sekcja Górniczo-Hutnicza Ministerstwa Przemysłu z tą ustawą rozporządzeniem Rady Ministrów z d. i Handlu Najniższemi instancjami w b. Kongresówce 28 sierpnia 1919 (Dz. Ust. Nr. 72 poz. 426) o tym- są urzędy górnicze w liczbie 4 ech, które przejęły czasowej organizacji powiatowych władz administra- agendy dawnych „okręgowych inżynierów górni-cyjnych I-szej instancji na obszarze b. zaboru rosyj- czych“. Terytorjalna rozciągłość władz górniczych skiego powiedziano (art. 3, wzgl. art. 4), że do za- nie stoi w związku z podziałem polityczno-admini-kresu działania wojewodów, względnie starostów na- stracyjnym kraju, biorąc raczej wzgląd na ukształ-leżą wszelkie agendy administracji państwowej z wy- towanie złóż mineralnych, jątkiem spraw, przekazanych administracji wojskowej , skarbowej, sądowej, pocztowo - telegraficznej górniczych i zawiera wyczerpujące postanowienia i urzędów ziemskich. Nie wymieniono zatem ani o rozdziale agend w sprawach administracji górnic-w pierwszym ani w drugim wypadku spraw admi- twa między instancje ; w szczególności uprawnia ona nistracji górniczej, jako wyjętych z zakresu działa- te instancje do wydawania zarządzeń i orzeczeń nia wojewodów i starostów.    w sprawach im przyznanych, przepisuje sposób za-

P. F. Dominik-Rybarzewski wskazując na to skarżenia zarządzeń niższych instancji w drodze w artykule umieszczonym pod powyższym nagłów- apelacji do wyższej władzy górniczej i zapewnia kiem w nrze 10-tym tygodnika „Handel i Przemysł“ prawomocność decyzji tych władz. Wszystkie zarzą-wyraża słuszną obawę, że tego rodzaju pominięcie dzenia i orzeczenia w sprawach tych wydają fachowi administracji górniczej może w przyszłości odbić urzędnicy z wyższem wykształceniem techniczno-się jaknajgorzej na sprawności i sprężystości obe- górniczem i ze specjalną praktyką. To stanowisko cnej państwowej administracji górniczej zarówno władz górniczych w b. Kongresówce nie uległo zmia-Kongresówki, jak Małopolski i Śląska, ponieważ nie po odzyskaniu własnej państwowości polskiej, wprowadzićby mogło podporządkowanie władz gór-    Między powołanymi zatem na wstępie aktami

niczych wojewodom, względnie starostom i zepchnię- prawodawczymi, a istniejącemi i obowiązującemi, bo cie tych warstw do roli organów opiniodawczych nie zniesionemi postanowieniami ustawy górniczej przy starostwach lub województwach.    o ustroju władz górniczych, powstaje sprzeczność albo

Pomijając już jednak tę okoliczność i zgubne nasuwające rozmaite wątpliwości przeoczenie lub jej dla państwowej administracji górniczej następstwa niedomówienie, które kłaść można wprawdzie na zaznaczyć trzeba, że organizacja władz górniczych karb tymczasowości rozporządzenia, które jednak w poszczególnych dzielnicach Polski jest już usta- przedewszystkiem dla należnego literze prawa po-wami górniczemi unormowaną, a cechą ustaw gór- szanowania powinno się bezzwłocznie usunąć, włąeza-niczych we wszystkich 3-eeh zaborach, wchodzących jąc dodatkowo sprawy administracji górniczej do spraw w skład Państwa Polskiego, jest między innerni od- z zakresu działania wojewodów i starostów wyjętych, rębność i niezależność władz górniczych, wykonują-    Przy tej sposobności zauważyć musimy, że wy-

cych państwowy nadzór nad górnictwem, w stosunku dawanie ustaw i rozporządzeń po ich dokładnem do innych władz administracji państwowej, oraz sa- przemyśleniu i przeglądnięciu przez odnośne mini-modzielność tych władz w zakresie stosowania obo- sterstwa, zwłaszcza zaś dotyczy to rozporządzeń, wiązujących ustaw górniczych.    wydawanych przez Radę Ministrów, w której prze-

stwierdzić należy, że według rosyjskiego ustawodaw- wglądnąć.

W zasadzie ustrój władz górniczych jest podo- cięż reprezentowane być muszą wszystkie teki. Pó-bny we wszystkich trzech zaborach. Ministerstwu, źniejsze bowiem uzupełnienia przeoczonych braków jako najwyższej władzy górniczej i III-ciej instancji nie wpłyną dodatnio na owo poszanowanie dla podlega wyższa władza krajowa (mniej więcej na litery prawa, a to tern mniej, jeżeli krytykę takich obszarze dzielnicy), jako II instancja, tej zaś pod- aktów prawnych podejmuje organ jednego z mini-podporządkowane są lokalne urządy górnicze jako sterstw ( Przemysł i Handel“), którego w pierwszym instancje najniższe. Ograniczając się ze względu na rzędzie obowiązkiem było w w tekst ustawy, wzglę-aktualność sprawy na razie tylko do b. Kongresówki, dnie rozporządzenia w swoim czasie dokładnie

Si. K.

Wiadomości bieżące.

WĘGIEŁ.

Oszczędnie z węglem! Zarówno w Anglji jak i we

W republice Czecho słowackiej ma być w gór-Praca w szychtach nadkładowych. W zagłębiu Ruhr nictwie wprowadzony definitywnie udział robotników zgodzili się górnicy na wprowadzenie dwa razy na w Radach Ruchu (Betriebsrat), otrzymają oni 10°/() tydzień dłuższych zmian, zamiast 7, 10Va godzin, tak czystego zysku, będą mieli prawo delegowania trzech że ilość godzin roboczych w tygodniu z 42 podniosła swoich przedstawicieli do zarządu, w którym będą się na 49, przez co produkcja wzmoże się z 69°/₀ mieli głos doradczy, lecz jedynie w sprawach doty-na 80°/o produkcji przedwojennej, co wyniesie na czących górnictwa samego, miesiąc 1 miljon ton. Za te godziny nadliczbowe

Sprawy publiczne. Inż. W.

Kronika za-

K. Łada-Kowa-

„Przegląd Techniczny“ Warszawa. TreśćNru 10-go z d. 10/III. 1920. Mierzejewski H. O drganiach w obrabiarkach do metali (c. d) Kozłowski T. W sprawie odbudowy kraju. — Wspomnienie po-zgonne: Ś. p. Juljan Majewski. — Związki i Stowarzyszenia techniczne. — Kronika. — Konkursy. — Z 6-oma rycinami.

Treść Nru 11-go z d. 17 marca 1920. -- Appel T. Rola koła rozpędowego i sprzęgła ciernego przy puszczaniu w ruch maszyn napędzanych silnikami spalniowemi. — Mierzejewski H. O drganiach w obrabiarkach do metali (c. d.) — Przegląd wydawnictw zawodowych. — Związki i Stowarzyszenia techniczne. — Kronika. Z 6-cioma rycinami.

„Czasopismo Techniczne“ Lwów. Treść Nru 5-go z d. 10 marca 1920. — Dr. O. Nadolski: Przebudowa zdrojownictwa polskiego, ze szczególnem uwzględnieniem Krynicy.

Mołczański: Instrukcja dla organów komunalnego nadzoru mieszkaniowego w Kongresówce i jej słaba strona. — Recenzje i krytyki. — Sprawy bieżące. — Sprawy Towarzystwa.

Przemysł Chemiczny Lwów, treść Nr. 2 z lutego b. r. : Prof. I. Mościski i Dr W. Dominik : O otrzymywaniu kwasu siarkowego z kwaśnego siarczanu sodowego. — Dr Julian Tokarski: Kilka uwag w sprawie rozwoju przemysłu cementowego w Polsce. — Dr W. Leśniański : O metalach wytrzymałych na działanie kwasów. — Wiadomości bieżące.

Przemysł i Handel Warszawa.

Treść Nru 10-go z d. 4 marca 1920. — Dr Stefan Bartoszewicz: Gazy ziemne, (naftowe) w Małopolsce. — Alfred Siebeneichen: Regle-mentacja handlu, (dokończ.). — W. A. G. : Po jarmarku Gdańskim. — Fr. Dominik Rybarzew-ski: — Czy atrybucje władz górniczych mają przejść na wojewodów i starostów w b. Kongresówce? — M: Zwalczanie lichwy i spekulacji w wolnym handlu w Anglji. — Kronika krajowra. graniczna. — Dział informacyjny.

Treść Nru 11-ego z d. il marca b. r. Dr Jerzy Adamkiewicz: Stosunki pomiędzy Polską a krajami nadbałtyckiemu J. Mirowski: Warunki umów na dostawę maszyn, lew-ski: W sprawie monopolu spirytusowego. — J. Wojciechowski: Szkolnictwo techniczne wyż

sze. — Br. Mańkowski: Konjunktury zabawkar-stwa polskiego. — Kronika krajowa. — Kronika zagraniczna. — Dział informacyjny.

Przegląd techniczny. Warszawa. Treść Nr. 12-go z dnia 2Ł marca 1920. Zubko J.: Drogi betohowe.— Appel T.: Rola koła rozpędowego i sprzęgła ciernego przy puszczaniu w ruch maszyn napędzanych, (dok.). Pierwiastek swojski w architekturze monumentalnej polskiej. — Przegląd wydawnictw zawodowych. — Związki i stowarzyszenia techniczne. - Od Redakcji. — Z 6-ma rysunkami w tekście.

Treść Nr. IB go z dnia 31 marca 1920. Szyllet S. Dwudział w architekturze polskiej (c. d.). — Mierzejewski. M. O drganiach w obrabiarkach do metali (c. d.) — Zubko J. Drogi betonowe (c. d.). — Bibliografia. — Związki i Stowarzyszenia techniczne. — Z 6 ma rysunkami w tekście.

Czasopismo techniczne. Lwów. Treść Nr. 6-go z dnia 25 marca 1920. — 42-gie Sprawozdanie Wydziału Głównego Polskiego Towarzystwa politechnicznego za rok 1920. — Sprawy Towarzystwa.

Przemysł i Handel. Warszawa 25 marca 1920 r. Treść zeszytu 13-go. Inż. A. Lewandowski : Hutnictwo żelazne w byłej Kongresówce. — Z. Merdinger: Organizacja giełd towarowych. — Dr. S. Olszewski: Władze i organizacje górnicze i przemysłowe na Śłąsku Górnym. — Jan S. Lewiński: Głód bawełniany. — Kronika krajowa. — Kronika zagraniczna. — Z rysunków zagranicznych. — Dział informacyjny.

Treść Nr. -.4 go z dnia 1 kwietnia 1920. K. G.: W sprawie reglamentacji obrotu towarowego z zagranicą. — Dr. Z. Rawita-Gawroński: Konieczność organizacji handlu polskimi produktami naftowymi w Belgji i Holandji. — S. Sadowski: Obecne warunki pracy w Anglji. — Kronika krajowa. — Kronika zagraniczna. — Dział informacyjny.

Kto chce kupić lub sprzedać maszyny parowe, kotły, lokomobile, szyny i wózki kolejkowe, lokomotyw}^, samochody ciężarowe i osobowe, betoniarki, motory, urządzenia fabryczne, materjały budowlane i t. p ni eh korzysta z ogłoszeń

„TYGODNIKA DOSTAW“

Numer okazowy przesyła na żądanie główna Admiinistracja Lwów, ul. Potockiego 26 za przesłaniem 3 Mk w znaczkach pocztowych.

W Belgji postanowił rząd utworzyć osobną komisję otrzymają górnicy podwójną płacę, oraz powiększoną w celu badania spraw kopalnictwa węglowego, jako rację chleba i tłuszczu, jednej z najżywotniejszych i najbardziej podstawowych spraw państwowych. Chodzi o przestudiowanie do- Francji coraz popularniejsza w sferach ekonomistów tychczasowego prawodawstwa górniczego i całego przemysłowych staje się myśl, by jaknajbardziej ogra-szeregu spraw z kwestją tą ściśle związanych. W skład niczać zarówno w przemyśle, jak i w życiu prywa-tej komisji wchodzą technicy z belgijskiego Urzędu tnem używanie węgla, a zaprowadzać jedynie opał Górniczego, delegaci wydziałów poszczególnych mi- lotny, to jest gaz. Podnoszą się nawet głosy, by sprawę nisterstw specjalnie tu zainteresowanych, oraz przed- tę uregulować rozporządzeniem rządrwem. stawiciele właścicieli kopalń i związków robotniczych.

Obniżenie stawek frachtowych dla węgla, zarzą-

Monitor Polski w Nr. 74 z dnia 31 marca ogła-

dził na swych kolejach rząd bawarski, celem lepszego zaopatrzenia części kraju bardziej odległych od sza postanowienia Ministrów przemysłu i handlu oraz kopalń.

skarbu w przedmiocie zatwierdzenia statutu Spółki Wielki brak drzewa kopalnianego spowodował rząd akcyjnej pod firmą „Towarzystwo Przemysłu nafto-czeski do rozesłania kwestjonarjusza do wszystkich, wego, Bracia Nobel w Polsce, Spółka akcyjna“ oraz zarządów leśnych, w sprawie obecnych zapasów w przedmiocie zatwierdzenia statutu spółki akcyjnej drzewa, oraz zapewnienia na przyszłość dostatecznej pod firmą „Nadzieja", Spółka Akcyjna dla przemy-dostawy drzewa dla celów kopalnictwa.    słu naftowego.

Opłata cłowa wywozowa na węgiel na obszarze    Rząd w Argentynie przeznaczył olbrzymie sumy

plebiscytowym Międzynarodowa Komisja w Cieszy- na wiercenia poszukiwawcze za ropą, celem uwolnię ogłosiła z ważnością od dnia 1 kwietnia b. r. nienia się od importu węgla kamiennego. Obecnie opłatę 1 K od tonny węgla lub koksu wywożonego tygodniowa produkcja Argentyny wynosi 3.500 ton poza granice objęte plebiscytem bez względu na ga- ropy, dającej przy przeróbce przeciętnie 24% ben-tunek. Od opłaty tej wolne są drobne ilości załado- zyny, 38% nafty a 25% smarów i oleju gazowego, wane na samochody lub fury, oraz wagonowe prze- Budowa dwóch wielkich państwowych rafinerji jest syłki szlamu węglowego oraz pyłu koksowego.    w toku. Wprowadzono tu, podobnie jak w Meksyku,

Import nafty do Japonji wzmógł się niezmiernie w ostatnim roku. W ciągu listopada 1919 wwieziono ropy i jej produktów za 2,029.000 jen (w listopadzie 1918 za 362.000 jen), w ciągu całego roku 1919 za n . , .    . n    19,223.000 jen (w roku 1918 za 7,603.000 jen).

P odükcja węgla w Czechach w roku 1919 wy-    Rząd Georgijski zezwolił na wolny wywóz ropy

nosi a miljonow ton węgla kamiennego a 16 A mi- j • • przetworów z kraju, celem ożywienia stosun-JOn°oÄa bmnatnego (przed wojną 14,300.000 kH £andlowych z zagJranicą.

oraz ,    •    )• Wywieziono 1 miljon ton węgla ka-    Ra WySp|e Madagaskar przystąpili Anglicy, zgo-

miennego, a k miljona ton węgla brunatnego (przed dnje ze swoją coraz bardziej uwidaczniającą się ten-wojną mil. ton oiaz 8 miljonow). Wewnątrz kraju dencją opanowywania wszechświatowej produkcji, do skonsumowano 9 miljonow ton węgla kamiennego poszukiwawczych robót eksploatacji terenów. Zało-a mil. ton węgla brunatnego.    żyli    towarzystwo w tym celu o kapitale za-

Morawy i Śląsk posiadają łącznie 70 w ruchu kładowym 200.000 f. szt. będących kopalń węgla, koksowni oraz fabryk bry-    W Alzacji istnieje plan upaństwowienia prze-

kietów, z czego przypada na węgiel kamienny 60 mysłu naftowego, lecz równocześnie pozostawienie (z tego 50 li tylko na okręg ostrawsko-karwiński), a reszta tj. 10 na węgiel brunatny (same kopalnie).

Ogólna suma robotników wynosi: 53.724, z czego

Urząd górniczy w Warszawie ogłasza w Nrze 55 Kolumbji oraz Elewatorze państwowy monopol naftowy. „Monilora Polskiego“ z dnia 8 marca b. r. że inż. , Na'a amerykańska sprowadzana do Włoch, pod-górn. Eugeniusz Górkiewicz, działający na mocy ple- ff* następującym stawkom : do portu Genui 1-60 nipotencji Towarzystwa Aks. „K. Schreiber“ w Ło- do ara (w złocie) za 100 funtow> do Portu Cette 1 65 dzi, odkrył węgiel brunatny w dniu 27 stycznia 1920 dolarow. zapomocą otworu świdrowego na gruntach włościanina Jakóba Gruszczyńskiego we wsi Piaski gmina Pikułkowo starostwa Wrocławskiego w województwie Warszawskiem.

na razie zarządu nim w ręku prywatnym.

Ropał w usługach marynarki zdobywa sobie coraz większe uznanie. Obecnie w Stanach Zjednoczo-znów na węgiel kamienny wypada 52.700 (na zagłę- nych na 720 okrętów znajdujących się w dokach, bie ostrawsko-karwińskie 49.111), a reszta tj. 1.024 636 ma urządzenie do opału ropą, a 438 nowych na węgiel brunatny.    parowców zbudowano opalanych ropałem. Angiel

skie koła fachowców z wielkim entuzjazmem oświadczają się za tą metodą, uważając opalanie parowców węglem za barbarzyństwo, niegodne narodów

NAFTA.

Amerykańskie kapitały w Niemczech. Według doniesień pism niemieckich, starają się kapitaliści ame- kulturalnych. Holandja buduje obecnie dla Norwegji rykańscy o zakupienie większych objektów naftowych ¹¹ okrętów pędzonych motorem Diesla o łącznej po-w okolicach Hamburga.    jemności 58.000 ton, a przeciętnej prędkości 111 pół

Cysternowa flotą Ameryki wynosiła z końcem 1919 mil morskich.    , .    .. .

roku 230 okrętów o pojemności 1,900.000 ton, czyli    .    Najgłębsze    szyby    naftowe    na    sw.ec.e    znajdują

że od roku 1914 powiększyła się w czwórnasób. *'?" Ameryce ¹ Chodzą głębokości 7.248, 7.386

Wywóz smoły i jej pochodnych z Czechosłowacji,    ' { „ °P*    C.    •    ,    ,    ,,

został przez rząd tamtejszy wzbroniony.    , . Ko?zta najmu wagonow cysternowych w mysi

Impregnowanie drzewa smołg otrzymaną przy de- ostatnich rozporządzeń rządowych w Niemczech me stylacji węgla, coraz szersze przybiera rozmiary, m°gi! Ponosić 10 marek mem. a w razach dłuz-zwłaszcza przy fabrykacji progów kolejowych. Prze- szeS° naJmu’ g<lz,e podnajemca wykonuje na wła-konano się, że drzewo bukowe, dotychczas używane snV koszt wszystkie naprawki - 6 marek.

OGÓLNE.

węglową, pochodzące jeszcze z przed roku 1870.

Dalsze podwyższenie cen nafty i benzyny we Włoszech. Nowe monopolowe ceny na opodatkowaną ben-    Sprostowanie. W 3-cim numerze „Czasopisma

zynę loco port wynoszą 24450 lirów za 100 kg, górniczo-hutniczego“ z d. 15. marca b. r. w „Listach (przedtem 225 L.), a dla nafty 134*35 lirów (125 L ). do Redakcji“ zaszła omyłka. W wierszu 6-tym od Do tego dodać należy jeszcze koszt wyładowywania początku ma być „paleozoieznynii“ zamiast „paleo-w porcie.    roicznemi“.

Międzynarodowa żegluga po Dunaju. Na posiedzeniu Komisji umiędzynarodowienia Dunaju, odbytem w Budapeszcie pod przewodnictwem angielskiego admirała Troubridge, w którem brali udział przedstawiciele Anglji, Francji, Włoch, Czechosłowacji, Jugo-sławji i Rumunji, powzięto następujące uchwały : 1) Żegluga na Dunaju będzie wolną dla wszystkich państw i dla wszystkich okrętów ; 2) Komisja wydawać będzie własny organ, w którym ukazywać się będą wszystkie wykazy, obwieszczenia i rozporządzenia dotyczące żeglugi dunajowej ; 3) Koszta^ utrzymywania wybrzeży oraz dna rzeki ponosić będą państwa nadbrzeżne ; 4) Fundusz na utrzymanie Komisji Dunajowej, której zakres działania jest bardzo szeroki, utworzonym będzie z opłat uiszczanych przez okręty kursujące po Dunaju. Na razie, rządy koalicji wyasygnowały zaliczkę na pokrycie wstępnych kosztów. (Sprawie powyższej poświęcaliśmy już w Czasopiśmie naszem niejednokrotnie wzmianki).

1—»

CJt

Ruch przedsiębiorstw w Czechosłowacji w r. 1919.

Czeskie pisma ogłaszają następujące interesujące zestawienie : W roku 1919 powstało w Czechach 340 towarzystw z ograniczoną poręką, z czego przypada na Czechy 277 towarzystw, 45 na Morawy a 7 na Śląsk. Cały kapitał tych towarzystw wynosi okrągło 82,000.000 koron, z czego 47,000.000 K przypada na 175 towarzystw przemysłowych i górniczych, 13,000 000 na 50 towarzystw rękodzielniczych, 19,000.000 na 93 towarzystw handlowych, a reszta t. j. 3,000.000 na 22 mniejszych przedsiębiorstw.

Spółek akcyjnych w tym czasokresie powstało 34, z czego 16 w Czechach, 8 na Morawach, a 10 na Słowaczyźnie, a przedstawiają łączny kapitał 7,000.000 koron.

Zamówienia na wyroby fabryczne w Hucie „Laura“ dochodzą nieprawdopodobnej sumy 262,000.000 marek. Przy nieco podnoszącej się produkcji jednostkowej robotnika, jest nadzieja, że fabryki zamówieniom tym podołają. Obrót roczny wynosi obecnie 400.000.000 marek, wobec 150,000.000 w roku ubiegłym, a 70— 80 miljonów przed wojną.

Zmiany w tonażu światowym. Włoskie pisma ogłaszają zestawienie zmian w światowej marynarce, oparte na statystycznych danych ogłoszonych przez londyński Lloyd. I tak od czerwca roku 1914 do czerwca roku 1919 zaszły następujące zmiany : Anglia straciła 2,500.000 ton czyli 13°J₀ swego tonażu ; Włochy 192.000 ton t. j. również 13°/₀ ; Niemcy około 2,000.000 czyli 36°/₀, Austrja 400.000 tj. 32°/₀. Stany Zjednoczone zaś, z 2,000.000 ton powiększyły swoją flotę na 10,000.000 ton, czyli wzrosły o 382°/₀ Francja pozostała na tym samym stopniu jak przed wojną, tj. z 2,000.000 tonami.

Podwyższenie ceł w Rumunji. Rumuńskie ministerstwo handlu postanowiło przedłożyć Izbom projekt potrójnego powiększenia obecnych ceł przywozowych.

Rudy metalowe szwedzkie mają być — według właśnie w toku będących obrad — dostarczone Czechom dla ich fabryk metalowych celem przeróbki: Rokowania dojdą do skutku o ile Szwecja zgodzi się na pozostawienie części surowca na potrzeby czeskie.

Okręty z betonu. Angielskie i francuskie pisma zawodowe donoszą o licznych, pomyślnym skutkiem uwieńczonych próbach budowy parowców z betonu prawie w całości,-z wyjątkiem kotłowni, sporządzonej zwykle, ze stali, oraz niektórych drobnych części konstrukcyjnych bądź to metalowych, bądź drewnianych.

Budowa okrętów w Anglji w roku 1919. W Anglji w ciągu roku ubiegłego spuszczono na wodę 532 parowców o łącznym tonażu 1,574.835 ton. W budowie znajdowało się dnia 31 grudnia ub. roku 2,994,249 ton, czyli o 1,014.000 ton więcej, niż przed rokiem a o 27.732 ton więcej aniżeli równocześnie w Stanach Zjednoczonych, które z końcem roku wykazywały w swych warsztatach 2,966.515 ton.

Udoskonalenie elektrycznych lamp kopalnianych. W niektórych styryjskich i dolno-austrjackich kopalniach zaczęto używać z wielkiem powodzeniem lamp kopalnianych, których akumulatory zawierają jako elektrolit stężały (wskutek pewnej domieszki) kwas siarkowy zamiast dotychczasowego płynnego, co wpływa korzystnie na czystość lampy, łatwość obchodzenia się z nią, orąz taniość oświetlenia.

Kredyt 10 miljonów marek na urządzenie Kas chorych w b. zaborze rosyjskim został przez rząd uchwalony, jak to ogłasza Monitor Polski w Nr. 76 z dnia 9 kwietnia b. r.

III. Walne Zgromadzenie akcjonarjuszów Towarzystwa akcyjnego eksploatacji soli potasowych odbyło się dnia 15 kwietnia 1920 r., o godz. 5 po południu, w biurze tegoż towarzystwa we Lwowie przy ui. Sykstuskiej L. 43. Na porządku dziennym, prócz zwykłych spraw administracyjnych podwyższenie kapitału do wysokości 14 miljonów marek.

Nadzwyczajne Ogólne Zebranie akcjonarjuszów Towarzystwa akcyjnego Zakładów górniczo-hutniczych i fabryk „Stomporków“ odbędzie się w dniu 24 kwietnia b. r. o godz. 5 po południu w lokalu Zarządu w Warszawie przy ul. Mazowieckiej L. 7. Porządek dzienny zebrania : 1) Przewalutowanie wartości majątku Towarzystwa; 2) Przelanie do kapitału zakładowego sum, pozostałych z przewalutowania; 3) Wnioski Zarządu ; 4) Wnioski akcjonarjuszów.

Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie akcjonarjuszy Polskiego Tow. Gazowniczego (P. T. G.) zawiadamia, że w dniu 22 kwietnia 1920 r., o godz. 5 po południu^ lokalu P. T. G. w Warszawie, Składowa 4, odbędzie się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie akcjonarjuszów, w celu powzięcia uchwały, odnośnie do powiększenia kapitału akcyjnego.

Table de matières.

Revue Montane.

Les nouvelles méthodes de distillation de la houille, et les changements produits par elles dans la fabrication du gaz.

De l’emploi de l’air liquide comme explosif dans les mines de Silésie.

Le contrôle de l’Etat exercé sur la production, la répartition et le marché du charbon.

La production mondiale du charbon.

Le marché des produits des mines et des hauts fourneaax.

Revue de Pétrole :

Des devoirs de l’Etat envers l’industrie de pétrole en Pologne au moment actuel.

Correspondances des districts de pétrole.

Tables statistiques rédigées d’après les communiqués officiels du Bureau de mines.

Revue de la bourse.

Compte-rendus et communiqués.

Revue des publications périodiques spéciales.

Chronique Table de matières.

SS2SSSS52S

POGŁĘBIARKA

WIELKI DZIENNIK POLITYCZNY

(Bager).

Reflektuje się pogłębiarkę kubłową (Eimertiefbagger).

1774)

03

co

Dla odbudowy odkrywki poszukuje się w celu kupna lub wypożyczenia pod warunkiem natychmiastowej dostawy odpowiedniej pogłębiarki parowej (Dampfbagger) z parkiem wozów lub bez, z torami i lokomotywą. Wysokość odbudowy 5—6 m. najchętniej na

Zgłoszenia pod adresem :

Jaworznickie GWARECTWO WĘGLOWE Jaworzno“.

(najstarszy dziennik polski, założony w r. wychodzi po wojnie w rozszerzonych ramach.

ORGAN ŻYCIA NARODOWEGO, NIEZALEŻNY,

opierający swój byt jedynie na swej wziętości w szerokich masach narodowych.

Obejmuje wpływem oraz informacją wszystkie dzielnice ŹRÓDŁOWE WIADOMOŚCI POLITYCZNE Szczegółowe baczenie na życie gospodarcze i kulturalne LITERATURA i SZTUKA

przy współpracownictwie najcelniejszych pisarzy*

Prenumerata wynosi miesięcznie Mk 5*50.

i Administracji: Warszawa, Zgoda L. S.

Telefon Red.; Nr. 9.88 (woj.), Adm.: Nr. 26.59.

1051

"11

Galicyjska Siemens-Schuckertowska Spółka

z ograniczoną poręką

Biuro główne : Lwów, Jagiellońska 7. — Filia : Kraków. Grodzka 58.

WYKONYWA

ELEKTRYCZNE OŚWIETLENIE, ELEKTRYCZNE PRZENIESIENIE SIŁY ELEKTRYCZNE KOLEJE, WIELOKROTNE WYPRÓBOWANE SPECYALNE

URZĄDZENIA GÓRNICZO-HUTNICZE.

maszyny wydobywcze, popęd walcowni, pompy do odwadniania, specyalnie stosowane materyały instalacyjne dla forsownego ruchu i niewyszkolonej obsługi, materyały instalacyjne dla kopalni z gazami wybuchowymi, rafineryi nafty, patentowane armatury żarówkowe dla szybów naftowych i t. d.

1004

łi

CZASOPISMO TECHNICZNE

Organ Polskiego Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie.

Dwutygodnik poświęcony sprawom techniki i przemysłu

Wydawnictwa rok 41.

Adres Redakcji i Administracji: Lwów, Zimorowicza 9 (Gmach Polskiego Towarzystwa Politechnicznego). — Prenumerata z przesyłką pocztową rocznie 100 Koron.

1073

KONCESJONOWANE

KONCESJONOWANE

RYSOWNIK GEOMETRA

tP

/*•

■%

/>

METALE

MIEDŹ, MOSIĄDZ, SPIŻ (ROTGüS), CYNA, CYNK, OŁÓW, NIKIEL, ALUMINIUM, ANTYMON, TYGLE GRAFITOWE, METALE BIAŁE, BLACHA CYNKOWA.

Inż. EWIGA mapy kopalń i pól naftowych:

BORYSŁAW, TUSTANOWICE, MRAŹNICA. 1:7500

Wedle stanu z lutego 1920 r. Wydanie nowe, poprawione i uzupełnione. Z alfabetycznym spisem oryentacyjnym. W czterech kolorach. Rozmiary mapy 85X115 cm. Format kieszonkowy. Drukiem Instytutu wojsk.-geograf. we Wiedniu. Cena 200 M.

DOM HANDLOWY 1033

K0RNBLUM i GEPNER

Warszawa, ul. Grzybowska 27.    ^

0PAKA (w Borysławskim okręgu) 1:10.000 Wedle stanu z maja 1919 r.

Z alfabetycznym spisem oryentacyjnym i szkicem sytuacyjnym całego okręgu. W czterech kolorach. Rozmiary mapy 90Xh8 cm. Format kieszonkowy.

Drukiem Zakładu litograf. Bannwartha we Wiedniu. Cena 100 M. p.

■^XXXXJLtXXXXJLlJLXJLJCLXXXXlXIlirXIllIIiJai

Inż.ST. LIBELT i E. PRZYBYSZOWSKI

Do nabycia: w Tow „Tewuge“, Kraków, Jagiellońska 5, ===== Warszawa, Bielańska 18. ■    ■===■

BIURO NAFTOWE

1037

w Krośnie

udziela wszelkich informacji, przeprowadza wszelkie ::: transakcje w dziedzinie przemysłu naftowego. :::

■riiiïiiiiiiiiiTiiiïïïiiï innr t i iinmiia

potrzebny zaraz

dla robót kreślarskich i samodzielnych pomiarów mierniczych. — Warunki przy umowie, oferty z curriculum vitae proszę składać Warszawa, Brzozowa 8 m. 2.

1063

The Westinghouse Brake Co. Ltd. London. :-National Brake and Electric Co. Milwaukee.

Kompresory parowe, gazowe, elektryczne i transmisyjne == (od najmniejszych do 15 metr. sześć, na minutę). == Jeneralny reprezentant na Polskę:

STANISŁAW NEHRING, Inżynier

WARSZAWA, SZOPENA 17, TEL. 186—93.

1028

ODŚRODKOWE TURBINOWE

DLA NAJWYŻSZYCH P0DN0SZEK.

WARSZAWSKIE EL. T-WO

SZYBOWE PIONOWE do zasilania KOTŁÓW W

SIRIUS

CJI, DLA WODOCIĄGÓW I KA-I DLA FABRYK, DOMÓW etc.

WARSZAWA, ZŁOTA 65 TELEFON 6825. =====

1002 -12

Y//

VA

0/

'/y

mm».

4m m

vi

wmê

Vj

■""A

///,

Jt

r.

/>

KOMPRESORY ♦MŁOTKI » I

PNEUMATYCZNE I

ODDZ • POLSKIÏOWAKC •

52T0KH01M-WARSZAWA CZACKIEGO-1

5%3fL5%Â

DIESEL

WA

WA

///

Y/A

'//!