wm

Zeszyt IX.

Warszawa — Borysław, Maj 1920.

Rok I.

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

CZASOPISMO NAFTOWE

WYCHODZI 1-go i15-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redaktor zast. St. Kamiński.

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny.

Rękopisy ni^zużytkowane zwraca się na żądanie.

Rocznie . . . Mk 90—.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce :

Cena pojedynczego numeru .    .    . Mk 7‘—.

Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Biąrą Redakpji ^ Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5. Telefon (międzymiastowy) Nr. 2431, — w Warszawie, Bielańska 18.

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

TREŚĆ':

Nasze pożyczki państwowe.    Z naftowych spraw Rumunji.

Wiadomości bieżące.

Zestawienie porównawcze niektórych miar i wag. Table de matières.

W sprawie łupków bitumicznych w Galicji : Prof. dr. Szajnocha. Przegląd piśmiennictwa. Światowa produkcja ropy, rud i kruszców.

•1

Targ ropą i jej przetworami.

Własność i ocena nafty.

Ropa „Stara Wieś“.

TEPEGE

TOWARZYSTWO DLA PRZEDSIĘBIORSTW GÓRNICZYCH

SPÓŁKA AKCYJNA W KRAKOWIE

Teiefon Nr. 534 i 2232. — Adres telegr.: TEPEGE, Kraków.

Kapitał akcyjny koron 15,000.000.

Filie: Warszawa, Bielańska 18, — Sosnowiec,

Trzeciego Maja 16 — Krosno i Borysław.

I. Dział poszukiwań górniczych.

Geologiczne badanie znachodzeń się ropy, węgla, rud, glinki ogniotrwałej, kamieni użytkowych i budowlanych i. t. d.

II. Dział wiertniczy.

Płytkie wiercenia poszukiwawcze — głębokie wiercenia za ropą, węglem, solą, wodą itd., bądź systemem suchym polskim (t. zw. kanadyjskim), bądź płuczkowym szybko-udarowym lub płuczkowym obrotowym, dyamentowemi koronami do jak największej głębokości z najdalej idącemi gwarancjami.

III. Dział robót górniczych.

Głębienie szybów o wyprawie murowanej, betonowej, żelaznej, żelazno-betonowej, drzewnej w warstwach zwykłych i wodonośnych. Pędzenie przecznic (przekopów), chodników, wykonywanie podszy-biów, izb maszynowych podziemnych itd. Pędzenie tunelów dla celów kolejowych i dla zakładów wodnych. Cementowanie górutworu wodonośnego. Kupno i sprzedaż terenów węglowych, rudonośnych itd. Informacje co do wartości kopalń, udziałów itd.

IV. Dział biura technicznego.

Projektowanie urządzeń nowych kopalń, zmian w istniejących kopalniach oraz wszelkie roboty w zakres miernictwa górniczego wchodzące.    ,

V. Dział towarowy;

Dostarczanie urządzeń kopalnianych oraz wszelkich dla ruchu kopalń potrzebnych artykułów technicznych. Na składach żelazo, stal, rury, pasy, liny, uszczelnienia, cement, karbid i. t. d. Zastępstwa: A. Deichsel, fabryka lin w Sosnowcu, H. Flottmann, fabryka urządzeń kopalnianych itd. w Wiedniu. Towarzystwo akcyjne Sosnowieckich fabryk rur i żelaza w Sosnowcu. (Blachy, rury, żelazo kształtowe i maszyny rolnicze).

VI. Dział ropny.

Własne kopalnie ropy; tworzenie Spółek dla eksploatacyi ropy (Krakowsko-bitkowska Spółka naftowa, Polska Związkowa Spółka naftowa) i zarząd tychże. Kupno i sprzedaż terenów naftowych.

VII. Dział węglowy. — Sprzedaż węgla i koksu.

VIII. Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych w Krośnie

dostarcza kompletnych urządzeń i narzędzi do wierceń.

IX. Oddział środków wybuchowych.

Materjały wybuchowe, lonty, kapiszony i zapały elektryczne dla kopalń i kamieniołomów.

■%

ROK ZAŁOŻENIA 1838.

H. MENDELSOHN

DOM SPEDYCYJNY i KOMISOWY

MIĘDZYNARODOWE TRANSPORTY CENTRALA: KRAKÓW.

F1LÏE : Warszawa, Sadowa 3 — Wiedeń 1 Wipplingerstrasse 24 — Bogumin — Oświęcim — Szczakowa — Polskie Herby — Mysłowice,

1044-

Dziedzice.

OGŁOSZENIE ROZPRAWY OFERTOWEJ.

Zarząd Żupy Solnej w Bochni odda w drodze publicznej rozprawy ofertowej wykonanie robót ziemnych, przepustów betonowych i sklepionych, przejazdów wraz z wszystkiemi robotami ubocznemi pod budowę dojazdowej koleji normalnotorowej około 2.650 km długiej, prowadzącej ze stacji Bochni do szybu „Camp i“ w Bochni.

Bliższe postanowienia o wnoszeniu ofert, warunki budowy, plany, formularze ofertowe i t. d. można przeglądać począwszy od dnia 16. kwietnia b. r. w wymienionym Zarządzie Żupy Solnej, w godzinach urzędowych.

Odnośne oferty sporządzone na przepisanym formularzu należy wnosić odpowiednio ostemplowane i zapieczętowane z napisem:

„Oferta na wykonanie robót ziemnych etc. pod budowę toru dojazdowego do szybu „CA MPI“ najpóźniej do dnia 19. maja b. r. godz. 11-tej przedpołudniem do Zarządu Żupy Solnej w Bochni.

Otwarcie ofert nastąpi w tym samym dniu o godzinie 11-tej przed

południem.

Bochnia, dnia 10. kwietnia 1920.

ZARZĄD PAŃSTWOWEJ ŻUPY SOLNEJ

Inż. Fr, Mackiewicz m. p.

....    •• v •• m    v> »'-v* •• v r-v •• v    •• v r"v •• v r—v •• v f-'v ••

M ETALE \

MIEDŹ, MOSIĄDZ, SPIŻ (ROTGÜS), CYNA, CYNK, OŁÓW, NIKIEL, ALUMINIUM, ANTYMON, TYGLE GRAFITOWE, METALE BIAŁE, BLACHA CYNKOWA.

Inż. EWIGA mapy kopalń i pól naftowych: BORYSŁAW, TUSTANOWICE, MRAŹNICA. 1:7500

Wedle stanu z lutego 1920 r. Wydanie nowe, poprawione i uzupełnione. Z alfabetycznym spisem oryentacyjnym. W czterech kolorach. Rozmiary mapy 85X115 cm. Format kieszonkowy. Drukiem Instytutu wojsk.-geograf. we Wiedniu. Cena 150 M.

DOM HANDLOWY 1033

KORNBLUM i GEPNER

Warszawa, ul. Grzybowska 27.    ^

OPAKA (w Borysławskim okręgu) 1:10.000 Wedle stanu 2 maja 1919 r.

Z alfabetycznym spisem oryentacyjnym i szkicem sytuacyjnym całego okręgu. W czterech kolorach. Rozmiary mapy 90X93 cm. Format kieszonkowy. -

Drukiem Zakładu litograf. Bannwartha we Wiedniu. Cena 70 M. p.

■ci i ix xi munmimiiimiY'niinï rira

j Im. ST. LIBELT i E. PBZYBYSZO WSKI

Do nabycia: w Tow. „Tewuge“, Kraków, Jagiellońska 5, ===== Warszawa, Bielańska 18. »

KONCESJONOWANE

BIURO NAFTOWE

CHEMICZKA

1037

1054

w Krośnie

udziela wszelkich informacji, przeprowadza wszelkie ::: transakcje w dziedzinie przemysłu naftowego. :::

dr. fil., poszukuje zaraz zajęcia w przemyśle naftowym. Zgłoszenia do Administracji pod Nr. 1054.

The Westinghouse Brake Co. Ltd. London. National Brake and Electric Co. Milwaukee.

Kompresory parowe, gazowe, elektryczne i transmisyjne e== (od najmniejszych do 15 metr. sześć, na minutę), ===== Jeneralny reprezentant na Polskę:

STANISŁAW NEHRING, Inżynier

1028

WARSZAWA, NOWOLIPIE 52. m. 3.

CJI, DLA WODOCIĄGÓW I KASI DLA FABRYK, DOMÓW etc.

WARSZAWA, ZŁOTA 65 TELEFON 6825. ------

POM

WARSZAWSKIE EL. T-WO

ODŚRODKOWE TURBINOWE

DLA NAJWYŻSZYCH PODNOSZEK.

SZYBOWE PIONOWE do zasilania KOTŁÓW ï/|

SIRIUS

1002-12

Dostawa silników „Polar“ ze składu lub w krótkich terminach. Napęd pasowy, lub bezpośrednie sprzężenie z dynamomaszyną. Średnie zużycie paliwa na I HPe i godzinę od 180 do 200 gr. ropy lub odpadków naftowych. — Dla silnika Diesla o mocy 300 HPe wystarcza jedna 10-tonowa cysterna paliwa na

24 dni robocze

przy 8-godzinnym ruchu dziennym. Takaż ilość ropy użyta do opalania kotła parowego wystarcza

na 5 dni roboczych.

Wreszcie ta sama ilość węgla, zużytego dla pędzenia tejże maszyny parowej, wystarcza na

3 dni robocze.

Węgla w Polsce w chwili obecnej brak, ropy i jej produktów

1052-9

fe-.'

li.

' ' •*

Wâ

Ml

wmrkÆmmBWÆËm

«SSÉESpHl-

wâktâi&Æk. H

mm

fe

...

(JL... O

à»

•*

--U ■

•S

,4rr4|

j&Eff

^8SBä WKM&tfOr ■

kéLA:

• .. ,*    /(JH

ïîS

;ï

••

-j

jm

••

SP»j 1 ' te?;

■ >. j

■%!

N!Ki-DiESiam-2000H>

DZPOLSKI-ÂTlflS-OIESELj

^ ^ awma . r 7ACKÎ EGO~t

>•..

sgr

g? '• ■.——j,.,... - »ï

V--

;i-

...

r^Łf

-eç. S~te^ o^.'VkA tfji.

35*\ of-

'te

f‘-S

mamy podd ostatkiem.

CZASOPISMO NAFTOWE

Zestawienie porównawcze niektórych miar i wag.

PolskieTowarzystwohandloweT.il.

CZASOPISMO NAFTOWE

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

I*ł-

Żeszyt IX.

Warszawa — Borysław, Maj 1920.

Rok I.

WYCHODZI 1-go i 15-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor zast. St. Kamiński.

Rocznie :

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce:

Cena pojedynczego numeru . . . Mk 7*—.

. . Mk 90-—.

w Warszawie, Bielańska 18.

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła. Biura Redakcji i Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5. Telefon (międzymiastowy) Nr. 243I,

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

rpr

rrr

-TT

[ł

OBWIESZCZENIE

fjp

-j

MINISTERSTWO SKARBU

zaprasza do podpisywania, uchwalonych przez Sejm Ustawodawczy dn. 27/II r. b.

Dwóch Pożyczek Państwowych

a) Długoterminowej i b) Krótkoterminowej

na warunkach następujących:

POŻYCZKA DŁUGOTERMINOWA będzie spłacona w przeciągu 45 lat od daty wypuszczenia przez wylosowanie

jej obligacji.

POŻYCZKA KRÓTKOTERMINOWA będzie spłacona w przeciągu lat pięciu.

Stopa procentowa obydwu pożyczek wynosi 5 od sta.

Przy wprowadzeniu przyszłej waluty polskiej pożyczka długoterminowa będzie przerachowana po kursie o 10%

wyższym od kursu, ustalonego dla znaków obiegowych.

Kupony obydwu pożyczek są wolne od podatków od kapitałów i rentowych, można nimi płacić podatki państwowe.

OBLIGACJE POŻYCZEK i KUPONY DO NiCH

będą przyjmowane na równi z gotówką przez państwowe urzędy przy zapłacie za ziemię, inwetarz i urządzenia, dostarczone przez nie przy przeprowadzaniu parcelacji i innych reform rolnych.

c. d. na st. następu.

[»

rr

tj

HI

OBLIGACJE

urn

mają wszelkie prawa papierów pupilarnyeh, będą przyjmowane w pełnej wartości nominalnej, jako wadja przy licytacjach, kaucje akcyzowe i celne, kaucje przy zawieraniu kontraktów ze skarbem, kaucje składane do depozytów wszelkich instytucji rządowych w wy-ÖBY0WU POŻYCZEK padkach, gdy prawo przewiduje składanie kaucji pieniężnych, oraz będą przyjmowane bez opłaty na przechowanie przez Polską Krajową Kasę Pożyczkową i Pocztową Kasę Oszczędności.

Procenty od pożyczki długoterminowej są płatne na podstawie zwrotu kuponów dnia 1 kwietnia i 1 października każdego roku, od pożyczki krótkoterminowej w dniach I stycznia i 1 lipca każdego roku.

OBLIGACJE OBYDWU POŻYCZEK BĘDĄ PRZYJMOWANE przez Polską Krajową Kasę Pożyczkową i jej Oddziały • • ■■ ■ ■«    00 L0MBARD0WANIA    -

I) Pożyczki będą udzielane do wysokości 80⁽’/n nominalnej wartości,

Ü) Pożyczki t.o są oprocentowane na a¹ '2 rocznie.

Ï]

Przy wprowadzeniu zamierzonej pożyczki przymusowej obligacje pożyczki krótkoterminowej będą przyjmowane na równi z gotówką po kursie nominalnym (sto za sto), pożyczka zaś długoterminowa będzie zaliczona do pełnej wysokości przy rozkładzie zamierzonej pożyczki przymusowej rentowej.

Obligacje obydwu pożyczek wypuszcza się w odcinkach po: 100, 500, 1000, 5000 i 10000 marek polskich.

Subskrypcje przyjmują wszystkie oddziały Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej, Pocztowa Kasa Oszczędności i Urzędy Pocztowe, Kasy skarbowe i TIrzędy Podatkowe, Banki prywatne, Kasy i Instytucje, upoważnione przez

Ministerstwo Skarbu.

Do czasu wydrukowania obligacji obydwu pożyczek będą wydawane świadectwa imienne, które będzie można przenosi* na inne osoby za zawiadomieniem instytucji, która je wydała. Świadectwom tym przysługują wszystkie

prawa, przyznane obligacjom.

Asygnaty Polskiej Pożyczki Państwowej z roku 1918, subskrybowanej av złocie, będą przyjmowane na wpłaty nowych pożyczek według kursu, ustanowionego przez Ustawę Sejmową z dnia 24 marca przez przyznanie Im kursu uprzywilejowanego w czterokrotnej wysokości ich wartości nominalnej.

Ministerstwo Skarbu, wyposażając Pożyczki Państwowe w różne prawa i przywileje, z których nie korzystają inne papiery procentowe, starając się warunki tych pożyczek zrobić jaknajbardziej korzystnymi dla podpisujących, dołoży wszelkich sił, aby zarówno subskrybcję pożyczek, jak i ich spłatę i wypłacanie procentów uczynić jaknajbardziej łatwemi i dogodnemi dla wszystkich.

TW-

Jul

Nasze pożyczki państwowe.

Każdy pbawdziwy obywatel Polski rozumie doskonale, jaka Syzyfowa praca powinna być podjęta, aby zbudować Państwo Polskie lakiem, jakiem byśmy e sobie mieć życzyli, to jest wielkiem, potężnem i niezależnem. n

Należy uporządkować i ulepszyć sprawy oświatowe, oprzeć je na najnowszych zdobyczach wiedzy i udostępnić kształcenie się wszystkim obywatelom Polski.

Trzeba uruchomić i stale rozwijać przemysł i handel, starając się nadać im piętno wybitnie narodowe, aby nie dopuszczać do eksploatacji przez obce kapitały naszej pracy i bogactw naturalnych.

Musimy doprowadzić rolnictwo nasze do wymagań współczesnej kultury i techniki i tym sposobem zwiększyć na rynku naszym ilość produktów pierwszej potrzeby, co wpłynie na zniżkę cen i podniesie kurs naszej waluty.

Aby sprostać tym i wielu innym zadaniom, państwo musi mieć potężne środki materjalne, których dostarczyć powinno całe społeczeństwo. Na zagranicę liczyć nie możemy, gdyż pożyczka zagraniczna tak, czy inaczej, źle wpłynęłaby na kurs na-

szej waluty, z drugiej zaś strony państwo musi być możliwie niezależne od czynników zewnętrznych.

Wobec tego musimy radzić sobie sami.

Jednakże obywatel Polak, kupując pożyczkę, spełnia nietylko najświętszy swój obowiązek patriotyczny, lecz także znajduje bardzo dobrą lokatę dla swych kapitałów i oszczędności, gdyż państwo polskie jest najpewniejszym dłużnikiem, ponieważ w porównaniu z innemi posiada najmniejszy dług państwowy. Pozatem kapitał jest dobrze oprocentowany i w wielu razach może być uruchomiony zamiast gotówki, np. pożyczką mogą być opłacane podatki, wnoszone kaucje i t. p.

Każdy kupujący pożyczkę asekuruje posiadaną gotówkę od zniżki, dając państwu potrzebne środki materialne i prócz tego osiąga zysk w postaci procentów.

Każdy nabywca pożyczki przyczynia się bezpośrednio w bardzo dużym stopniu do polepszenia przyszłości swej i swych potomków.

Dlatego Polską Pożyczkę Państwową powinni nabywać wielcy i mali fabrykanci, przemysłowcy i kupcy, robotnicy i rzemieślnicy, urzędnicy i roi nicy, wojskowi i cywilni, słowem — wszyscy, gdyż tego własny interes każdego z nas wymaga.

W sprawie łupków bitumicznych w Galicji

napisał prof. dr. Wł. Szajnocha.

W ostatnich tygodniach tak w prasie codziennej Były to przed wojną największe tego rodzaju — zdaje jak i w Sejmie w Warszawie, wznawiano kilkakrotnie się — przedsiębiorstwa w Europie, wobec których myśl — nieraz już omawianą — wyzyskania kar- drobne podobne fabryki we Francji i Niemczech nie packich łupków żywicznych do wyrobu olejów świetl- wchodziły zupełnie w rachubę, nych i smarów, może więc dorzucenie jednego i drugiego szczegółu w tej niełatwej do rozwiązania fabryk tego rodzaju w okolicy Edynburga przedesty-dzisiaj jeszcze sprawie, nie będzie bez pewnego lizowało w r. 1910 3,130.000 ton angielskich łupku

żywicznego (oil Shale) i wydobyło z tej masy Łupki bitumiczne znachodzą się w Galicji w ob- 273.000 ton surowego oleju (crude oil), to znaczy, szarze Karpat wśród utworów formacji oligoceńskiej że z tamtejszego łupku wyzyskano około 8*6% suną bardzo znacznej przestrzeni, którą w bardzo gru- rowego oleju, który następnie przerobiono na dalsze bem przybliżeniu można oceniać conajmniej na jakie produkty handlowe t j., benzynę o cięż. wł. 0*66— 1.000 kwadratowych kilom. Miąższość tych 0*75, olej lampowy o cięż. 077 —0*8, olej gazowy łupków t. j., samych żywicznych, brunatnych* zazwy- o cięż 0*84—0*865, olej smarowy o cięż. 0*865—0‘895 czaj cienko bardzo łupiących się, niemal liściastych i parafinę stałą o punkcie topliwości 38°—54° C. Po-łupków bywa w różnych okolicach Karpat nader nadto przy tyni procesie destylacji otrzymywano różna, gdyż pojawiają się one nieraz w kilku pozio- uboczne handlowe produkty, jak koks retortowy, mach wśród piaskowców albo piaszczystych łupków, gazy używane do oświetlania oraz siarczan amonowy bardzo mało albo nic prawie związków bitumicznych (w ilości 59.113 ton w r. 1910). Już sam fakt, że nie zawierających, ale w każdym razie można przy- pomimo kolosalnego importu do królestwa Wielkiej jąć — z gruba obliczając — średnią ich miąższość Brytanii obcych olejów mineralnych różnego gatunku conajmniej na 20 metrów. Z tego wynikałoby, że jak: surowych, świetlnych, motorowych, smarowych, ogólna masa tych łupków bitumicznych dochodziłaby gazowych i ropału(wr. 1909 ogółem przeszło 1,430.000 na obszarze dawnej Galicji do 1.000 kw. klm.X20 m, ton wartości przeszło 6 miljonów funtów szterl.) czyli do dwudziestu kilometrów sześciennych t. j., przedsiębiorstwa te mogły się utrzymać i pracowały do 20 mil jardów metrów sześciennych masy łup- widocznie z zyskiem, dowodzi, z'e przemysł przera- . kowej. Przyjmując ciężar właściwy tych łupków na biania łupków żywicznych może w pewnych warun-1*2 byłoby to 240 mil jardów cetnarów met- kach istnieć, a nawet rozwijać się korzystnie, jak rycznych masy łupkowej na obszarze dawnej to fabryki szkockie rozwojem swym między r. 1871

a 1910 wyraźnie wykazują.

Czy w Galicji posiadającej własny olej skalny

Według dat będących mi do dyspozycji siedm

pożytku.

Galicji.

Co do zawartości w bitumen tych łupków mamy niestety jeszcze bardzo mało dat pewnych, opartych i własną parafinę t. j., wosk ziemny, istnieją takie na systematycznych i istotnie fachowych analizach korzystne warunki dozwalające na zapoczątkowanie chemicznych. Jedynie pewne pod tym względem daty nowego przemysłu łupków bitumicznych? Na to py-posiadamy w literaturze z laboratorjum chemicznego tanie przed wojną odpowiedź z wszelką pewnością prof. Dra Englera w Karlsruhe, gdzie przed kilkunastu byłaby wypadła w Galicji przecząco, gdyż wobec laty wykonano kilka analiz galicyjskich łupków me- znacznej stosunkowo produkcji ropy, (w r. 1913 : nilitowyeh t. j., bitumicznych na prośbę podpisanego. 1,113.400 ton) niezbyt wysokiej ceny ropy (w r. 1912 Z nich wynika, że n. p. łupki z Kołaczyc pod Brzo- średnio 5*60 K za cetnar metryczny) i względnie stkiem zawierają 1*8% masy bitumicznej, z Kro- możliwych jeszcze kosztów wiercenia (przed wojną ś cienka koło Krosna 2*2%, z Tatarowa nad Prutem 150.000 — 300.000 K za jeden otwór wiertniczy do 8*2%, ze Skopowa nad Sanem koło Przemyśla 1.000 m), wyrób olejów świetlnych, benzyny i sina-8*5%, a z Delatyna nad Prutem nawet 91%.    rów z łupków bitumicznych byłby najprawdopo-

Teorelyczna możliwość wyzyskiwania takich dobniej znacznie kosztowniejszym aniżeli kopalnictwo łupków na masę bitumiczną, a w dalszej przeróbce nafty otworami wiertniczymi, czyli byłby wprost na oleje lekkie, świetlne, smarowe i na parafinę nierentownym.

istnieje zatem w całej pełni wobec tych wyników    Obecnie po wojnie, albo jeszcze wśród wojny

analizy chemicznej — o ile stwierdzonoby dalej, że zmieniły się te trzy powyższe dane jak najzupełniej* taki lub podobny skład chemiczny okazuje się nie- Niezawisłe państwo polskie potrzebować będzie dla tylko w poszczególnych, wybranych starannie okazach, swej trzydziesto paru miljonowej ludności bardzo lecz w całych wielkich masach t. j., w grubszych wielkiej ilości benzyny, olejów świetlnych i smarów i na większej przestrzeni występujących warstwach i zapotrzebowanie to własnej ropy obliczać można łupków menilitowych i o ile w kalkulacji oraz z bez- w jak najskromniejszern minimum na 1*5 iniljona pośredniego eksperymentu okazałoby się, że produkty ton rocznie. Czy tę ilość ropy wyprodukowałaby uzyskane z masy bitumicznej łupków t. j., oleje, łatwo Galicja? Zależy to przedewszystldem od tego, lekkie, świetlne, smarowe i parafina nie kosztowa- czy najbogatsze dotąd i najbardziej obiecujące jeszcze łyby drożej, aniżeli też same produkty wyrabiane na przyszłość tereny naftowe wschodniej Galicji (Bo-z ropy surowej karpackiej t. j., galicyjskiej.    rysław, Bitków i wiele innych), oraz inne tereny od-

Pewną zachętę w tym kierunku mogą dawać dawna eksploatowane zachodniej Galicji nie okażą się przedsiębiorstwa i fabryki przerabiające w Szkocji rychło już wyczerpanymi i czy nowe bogate tereny w okolicy Edynburga żywiczne łupki z tamtejszych otworzą się na większej przestrzeni w najbliższej przy -pokładów karbońskiej (węglowej) formacji od dzie- szłości. Jest wprawdzie, na podstawie badań geologicz-siątek lat na oleje świetlne, gazowe i smarowe, nych oparte, wielkie prawdopodobieństwo, że i dawniej-

Przedewszysikiem zatem w dwu kierunkach nale-kolosalnych kosztów dzisiaj personalu robotniczego żałoby zebrać wyczerpujące daty i informacje : 1) co i materjału narzędzi wiertniczych, za zwiększenie do istotnego składu chemicznego różnych odmian się produkcji ropy w Galicji, wcale ręczyć jeszcze i gatunków naszych karpackich łupków żywicznych

sze tereny nie są jeszcze zupełnie wyczerpane, a dalej, prawdopodobnie w istniejących rafinerjach naftowych pewność, że nowe tereny znajdą się jeszcze na zna- bez dalszych większych trudności, cznej przestrzeni, ale na najbliższą przyszłość wobec

nie można.

za 1 ctr. mtr. surowca

z tych miejscowości, które, jak okolice między Jasłem A więc uzyskanie na innej drodze własnych i Krosnem ze względów komunikacyjnych i opało-olejów świetlnych i motorowych, może być dla wych (możnaby mianowicie wziąć pod uwagę jako państwa polskiego tylko korzystnem, bez obawy nawet materjał opałowy gaz naftowy obfity w różnych stworzenia szkodliwej konkurencji wewnętrznej na- kopalniach tych okolic) nadawałyby się na razie szemu własnemu górnictwu naftoweińu. Produkcja najbardziej na założenie destylarń łupków bitumicz-surowego oleju z łupków bitumicznych nie powinna nych, 2) co do kosztów wydobywania łupków i de-być wszakże kosztowniejszą od produkcji naturalnej stylacji w fabrykach szkockich i co do kosztów ropy z otworów wiertniczych, której cena targowa poszczególnych aparatów fabrycznych i całych bu-w ostatnich miesiącach, stale kolosalnie wzrasta do- dowli. Co do 1-go punktu, to należałoby polecić szedłszy w styczniu b. r. do 180 marek polskich nowo utworzonemu Instytutowi Geologicznemu Państwowemu w Warszawie, iżby on przeprowadził ze-Obliczenie rentowności nowego przemysłu łup- branie w okolicy między Jasłem a Krosnem odpo-ków bitumicznych nie powinno jednak opierać się wiednich próbek tychże łupków i co najrychlej, ich tylko na takich ogólnych uwagach i bardzo jeszcze rozbiór chemiczny co do zawartości bituminu.

niedokładnych danych, tylko musi oprzeć się na szczegółowych zestawieniach składu chemicznego niejszem wysłać w odpowiednim czasie do fabryk łupków z różnych punktów przynajmniej Zachodniej łupków żywicznych w okolicy Edynburga w Szkocji Galicji, na obrachowaniu szczegółowem kosztów do- komisję badawczą złożoną z jednego geologa, spe-bywania tych łupków za pomocą odkrywek nadziem- cjalisty w karpackiej geologji naftowej, jednego górnych lub sztolni, — przy najdokładniejszein przytem nika naftowego i jednego chemika naftowego, któ-uwzględnieniu grubości poszczególnych, najbardziej raby zbadała stronę górniczą, chemiczną, fabryczną bitumicznych warstw i warstewek, — a wreszcie na i ekonomiczną tego przemysłu na miejscu i zdała Mi-kalkulacji kosztów destylacji tychże łupków w retor- nisterstwu Handlu i Przemysłu sprawozdanie z punktu tach i aparatach używanych w szkockich fabrykach, widzenia potrzeb państwa i przemysłu polskiego Dalsza rafinada surowego oleju wydobytego z łup- wraz z odpowiednimi wnioskami, ków, dodać jeszcze można, mogłaby się już odbywać

Co do 2-go zaś punktu byłoby może najpraktycz

Światowa produkcja ropy, rud i kruszców.

Łupki bitumiczne. Coraz więcej uwagi inicjatywę zarówno krajowych jak i zagranicznych i znaczenia przywiązują geologowie i przemysłowcy firm w zakładaniu przedsiębiorstw, a ponieważ pola do pokładów łupków bitumicznych i odkrycie takich te posiadają 2 razy więcej oleju niż Szkocja, spo-warstw stanowi epokę w ekonomicznein życiu da- dziewanym jest wielki rozwój tego przemysłu.

Również i w Rosji, w dorzeczu rzeki Wołgi

Udział Anglji w ogólno światowej

nego narodu. Przed paru laty w E s t o n j i odkryto pokłady łupków bitumicznych, rozciągające się na znaleziono obfite pokłady tych łupków, które prze-100 mil mniej więcej, od zachodniego wybrzeża pół- słane do gazowni moskiewskiej, dały następujący nocnej Estonji aż po jezioro Pejpus. Badania prze- rezultat: Z jednego pudu łupku otrzymano gazu prowadzone przez rosyjskich i estońskich uczonych świetlnego 114 stóp³ o energji cieplnej 4.600 kalorji wykazały, że kwadratowy kilometr terenu zawiera na 1 m³, oraz 15% smoły. Ponieważ szkockie łupki około 2 miljonów ton łupku tego, a cały ten obszar są bardzo podobne, zatem Najwyższa Rada Ludowa przedstawia około 40 tysięcy miljonów ton, czyli w Rosji zwróciła się do angielskich firm z propo-ilości wystarczające na zaopatrzenie Estonji opa- zycją założenia odpowiednich fabryk i warstatów łem i olejem przez przeciąg kilkuset lat. Chemiczna w kraju nad Wołgą, analiza wykazała 65 do 80°/₀ organicznych składników. Jedna tona łupku zawiera 200 litrów gazu produkcji naftowej zmienił się w ostatnich latach wodnego, składającego się z alkoholu metylowego, całkowicie. Przed wojną uczestnictwo Anglji w nafto-kwasu azotowego, amoniaku, oraz innych składników, wych źródłach świata całego wynosiła 2%; obecnie oraz 232 litry surowych oleji — o 19% lekkich wraz z udziałem w perskich kopalniach oraz na a 81°/₀ ciężkich oleji. Oleje te mogą być używane za- obszarach Burmah, wynosi 56%, a jeżeli doliczymy równo do oświetlania jak i do opalania. Łupek spro- do tego południowo - amerykańskie tereny naftowe, szkowany znalazł nawet w ostatnich czasach zastoso- pozostające pod bezpośrednim wpływem Anglji, to wanie do opału kotłów.    udział ten będzie wynosił 75%. Przed laty hegemo-

Dotychczas eksploatacja pokładów tych nie była nia Anglji w światowym handlu opierała się wyłącznie wcale zorganizowaną, używano ich na opał w Rewlu, na handlu wełną i węglem, w którym przez długie oraz do ogrzewania lokomotyw, chemicznej zaś prze- lata nie miała konkurencji. Gdy jednak z czasem, róbki łupków jeszcze nie rozpoczęto. Rząd estoński inne mocarstwa zdołały się wyswobodzić z pod jej chcąc przyspieszyć rozwój tego przemysłu, dopuszcza wpływu w tym kierunku i wyrobić sobie w handlu

światowym tego artykułu poważne stanowisko, Anglja uncji złota, 68.794 uncji srebra o łącznej wartości czujna, by nie wypuścić steru z ręki, wynalazła so- 4M.744 M. bie inną podstawę dla swego silnego, górującego stanowiska i opanowała produkcję naftową.

W Zachodniej Afryce wydobyto w grudniu 1919 r., złota za, 98.806 £, w listopadzie za Import ropy i jej przetworów do Anglji 98.322 £, a w grudniu 1918 r., za 112621 £. War-w styczniu i w lutym 1920 r. wynosił w galonach:¹) tość całej produkcji w r. 1919 wynosiła 1,240.691 ^,

w r. 1918 1,333.553 £, w r. 1917 4,529.977 £.

. . . 1,531.644    944.751

. . .11,817.994 12,189.032 benzyna do motorów 9,459.689 10,827.728 6,609.693    6,892.257

oleje gazowe .... 5,146.966    5,223.247

22,787.549 17,985.677

ropa. . . nafta . .

smary

ropał

Razem 57,353.535 54,062.692

Na zachodnim wybrzeżu Meksyku, pojawiły się nowe źródła nafty, które prawdopodobnie obfitością i bogactwem dorównają innym kopalniom Meksyku.

Produkcja złota i srebra w Stanach Zjednoczonych wynosiła w r. 1919: złota za 58,488.800 $, co w porównaniu z r 1918 wykazuje ubytek 10,157.900a z r. 1917 25,261.900$, srebra zaś w roku 1919 wyprodukowały Stany Zjednoczone 55,285.196 uncji, czyli o 12,524.943 uncje mniej niż w r. 1918, a o 16,455.166 uncji mniej niż w r. 1917.

Rurociągiem Baku-Batum przepływa codziennie około 130 —150 tysięcy pudów ropy. Rząd republiki Aserbeidschan wszedł w ścisłe handlowe stosunki z Włochami, którzy kompetują o zakupno wielkich ilości ropy, jej przetworów i pozostałości z tego obszaru.

W Jap on j i wyprodukowano w roku 1914 115,849.104 galonów, w r. 1915 127,368.520, w r. 1916 127,086.624, w r. 1917 121,790.640 galonów. Przyczyną zmniejszenia się produkcji w ostatnich czasach jest przedewszystkiem przerwa w dostawie rur żelaznych.

Produkcja m e t a li i minerałów angielskiej Kolumbii wynosiła :

1918

180.674 „    3,498.172

funty 43,899.661 61,483.754 41,772.916 2,302.215 188.967

1919

156.094

3,667.516

32,134.136

45,984.046

43,694.583

2,357.218

98.598

Kopalnie miedzi w Kongo wyprodukowały w roku 1919 23.000 ton; obecnie miesięczna produkcja wynosi powyżej 2*200 ton, a spodziewanym jest stały wzrost produkcji tej.

W Rhode sj i wydobyto w 1919 r., 150.961 ton rudy, które dały 2.967 ton czystej miedzi, 33.597

*) 1 galon — 454 1.

złoto uncje srebro ołów miedź

cynk „ węgiel tonny koks „

Powyższe ilości odpowiadają następującym wartościom: srebro w r. 1918 $ 3.215.870, w r, 1919 $ 3.871.063; ołów $ 2,928.107 i 1,658.121; miedź 15,143.449 dolarów i 8,631.205 a cynk 2,899.040 i 2,717.803.

Obecna sytuacja na rynku metalowym dalej utrzymuje się pod znakiem międzynarodowej wymiany; W miesiącu lutym obrót, n. p. w Nowym Yorku był słabym, ceny złota i srebra podniosły się. Giełda metalowa wykazuje zasadnicze zwyżki cen, lecz na ogół notowania są słabe. Postanowienie rządu Bolivii nałożenia podatku dochodowego na Towarzystwa górnicze wywołało pewną zwyżkę cen cyny.

Targ ropą i jej przetworami.

Nowe ceny w Rumunji ogłoszone w pierwszych dniach marca 1920 r.:

Benzyna do awiatyki i apteczna loco fabryka 1) w wagonach lub w zbiornikach za 100 kg. 90 lei, (denaturowana, wolna od podatków 71 lei), 2) w składach rozdzielczych 100 kg. 125 lei (106), 3) w handlu detalicznym za 1 litr 150 lei. Benzyna lekka c. g. 0*725 dla automobili i przemysłu 1) 80 lei (61), dalej 2) 110 lei (i 91 lei) oraz 3) 1 1. detalicznie 1'25 lei. Benzyna ciężka, c. g. 0*770, 1) 60 (41), dalej dla wodociągów i elektrowni 50 (31), 2) w stacjach rozdzielczych 78 (59) wreszcie 3, detalicznie 1 1 0*90 lei.

Nafta zależnie od gatunku od 1) 70 1. — do 901. hurtownie i od 2) 85 — 113, 3) w handlu detalicznym od 0*90-— 1*20 za litr.

Olej gazowy 1) oO (38), dla elektrowni, gazowni i wodociągów 40 (28), 2) 65 (63).

Ropat dla koleji, żeglugi rządowej i marynarki wojennej za 100 kg. loco fabryka 12 lei, dla innych władz powiatowych, gminnych etc. 16 lei, dla przemysłu 20 lei — zresztą 30 lei za 100 kg.

Oleje mineralne zależnie od stopnia lepkości i zapalności za 100 kg. 1) <

2) od 113 — 500, 3) od 135 do 6*—

90 lei do 400, t 1 kg.

Parafina od 600—625 lei za 100 kg. Asfalt naftowy od 40—45, petrolina 1) 30 lei, 2) 35 lei. Według ostatnich wiadomości ceny te zostały w dniu 20 marca w następujący sposób powiększone nafta o 0 18 lei, benzyna o 056 lei, oleje mineralne i parafina o 0*38, benzyna denaturowana i olej gazowy o 010 lei.

Własności i ocena nafty

napisał inż. Józef Władysław Florian.

Ze względów technicznych i handlowych ocenia się wartość nafty głównie przez wykonanie następujących oznaczeń :

1. Własności fizyczne, jak ciężar właściwy i punkt zapłonienia.

2)    Procentowy skład wedle frakcji odbieranych w określonych granicach temperatury.

3)    Barwa.

4)    Natężenie światła i ilość zużytej nafty przy świeceniu danej nafty w określonych warunkach.

Z tego punktu widzenia podaję poniżej własności kilkunastu gatunków nafty, pochodzących z różnych rop małopolskich.

Oznaczenie punktu zapłonienia wykonano w przyrządzie Abel-Pensky;

destylacje cząstkowe wedle przepisanych norm ze 100 cm³ kolbki Englera;

barwę oznaczono w kolorimetrze Stammera;

oznaczenia fotometryczne wykonano zapomocą dużego fotometru systemu Lummer-Brodhun z użyciem palnika „Kosmos“ 14'" dla nafty i lampki Hefnera z octanem amylowym jako jednostki natężenia światła.

Przed badaniem rafinowano każdy gatunek nafty 66° Bć kwasem siarkowym.

cc

CD

era

Z.

CD

cc.

CD*

Nafta z ropy

rH

to

co

40

CO

Krościenko Potok . . Bitków . . Mraźnica . Urycz . . Zagórz . . Harklowa Klimkówka Schodnica Perhińsko Libusza . Borysław I. Borysław II.

1—1 I—¹ J—1 !—1

ZD t© t© p ©5 p t© P 1—1 p ©4 p p O 05 *05 O *04 *CO O *00 *04 *04 *04 b c 'o

rH rH rH rH

1—1    I—1 1—1    I—1    1—1    1—1    I—1    I—1 t—1

00 t©    t© p    .05 04    t©    ZO J—1    O    04 04 p

*00 *05    05 O    O *05    o    *05 *04    04    O *04 O

X.

CO* TO* Ud* O* rH* Ci CM* UO co’ cc CM* CM* 00*

rH rH rH rH    rH    rH rH rH rH

NOlOOOOlOt^OlOlOOt®

l—i H— H— H

00 to H Ol 05 Ol K) © H o tb Ot CO ©4 *04 *05 O O b©. O *05 O *0n to *04 *05

rH rH rH rH

p P P P P CM. o Tb 40 O. p 40 p CO* 40* co* O* O* 05* t—I* 40* CM* 40* O* CM* 00*

rH rH rH rH

rH rH rH rH

(—t I—l I—i h-Ł

00 te o to OT o <£> O O 00    03

O Ot Ot Ot O^'oitû O CO Ot O *Oi

1—1 1—1 1—1 1—1

!—* ł—* )—*    i—l    I—*    I—*    I—•    '—i

pi t© p P    bO    ©4 p    CC    P p    03    05 05

*00 *rfn O O    O    t© O    O ’l—i    t©    o 'os

oo o

cr

p <p p b- p e-1 40 O p 0_ O. Tb 40 CO* CM* cm’ C5* 05* co’ 05* 40* O* co* O* CM* b-’

1—! 7—1 1—i T—1

7—I !—I

C?T

Hefnera

9    10

3.45

3.4

Przecięta. Zużycie Rafino-w godz.

świece godzinę

na

wano

11.0

12.2

11.0

9.0

9.5

7.75

9.0

4.9

10.5

13.0

10.0

12.3

7.4

■g to ® h O ! I 05 co I

V os b> o o

H.

gr.

H₂S6₄

Barwa

według

Stam-

mera

40 rH (M CO

CON © H CO_ 1t p CO 0> Tb Tb Tb w co’ co’ CO* O* O* 00* O* 40* CM* Tb* O* CM* 00*

rH r—i r-H t—i

u-ł i h—¹ H-»

|)405^0005<l0l

HNHcoooootÿoiaffiioo CO »O N N 00 H CO Hff! lO_ O N Tb to’ CM* CM* CM* co" CO* co’ Tb* CM* CM* CO* C l CO*

°. °. °. °.    °. p p p p o, o. o

CO* CM* CM* CM* CO* cm’ CO* CM* Tb* CM* CM* CO* CM*

bczba wne

230 »/„

bezbarwne

280 ”/„ 330 “/„ 240 ”/m

bezbarwne

225 ra/m 240 m/m 350 m/m 320 m/m

Nafta z ropy

Krościenko Potok. . . Bitków . . Mraźnica . Urycz. . . Zagórz . . Harklowa . Klimkówka Schodnica . Perhińsko. Libusza . . Borysław I. Borysław II.

w o objętościowych

Ciężar właść.

p. + 15° C. zapłonienia 150° C 200° C I 250° C 270° C ! 300° C I¹ Pozost. ! Strata

: !! !

Punkt

o o o o p p p p p p o p o *00 *00 *00 *00 *00 *00 *00 *00 *00 *00 *00 *00 *00 HHHHHIOlÛtOlÜlHOOtC SOOOOJOtOSl-iCUOlłi.Oi©

co

05 05 tO tO tO IO tO bO tO 05 05 tO (O CU H'N*810JtIOD0301H0005<I *04

ot

<0 o, o <p o o, o, ©. <p o o o o

Tb* co’ 05* IO* o* Tb* 00* b»’ 40* ©* Tb" 05* r-T CM <-b

to 05 1—1

I—1 tO !—i J—1

T—H

o ©_ ©_ ©_ ©_ o_ p_ ©_ p o o o o

00 CO CO* 40* b-* b-‘ o* Tb* Tb* Tb* Tb* CO* Tb* OlTbCOCOCOCOTb-^COCOCOCOCO

0000000000000

00 b-* CM* O* rH* b-‘ 05* o" 00" t>* 05’ rH* r-T CMCMCOCOCMCMCMCMCMCMCMCOOO

(—1 t—1 1—

O O O GO l— P00505COC00500

o o o o o o o o o o o o o

V—¹ h—¹

’©( O O O O O O O O o O ©4 o

p ©4 t© t© i—'i Cu W K) (Ma tC *©4 o O O O O O O Ö O O ©4 Ö

1 I bbbb

1—1

Ropa „Stara Wieś“.

Zestawił inż. Józef Władysław Florian.

Produkcja kopalni wynosi kilka beczek mie-

Podaję niniejszym kilka dat o ropie, odznacza- barwy prawie wodojasnej z słabym odcieniem żół-jącej się szczególnie niskim ciężarem właściwym tym i zupełnie wolna od parafiny, i wysoką zawartością benzyny.

Ropa ta pochodzi z kopalni „Edward“ Tow. „Oil sięcznie (40 q).

Investors Association“ w Starej Wsi, jest lekko płynna,

Destylacja cząstkowa w laboratorjum przedstawia się jak niżej :

Ciężar

gatunk.

W °/₀

o b j ętościowych

przy

Początek

wrzenia

150° C.

270° C.

Pozostałość

-j-15°C.

ciężar gat. przy +15°C.

II

ciężar gat. przy -fl5°C.

01 I o

punkt

krzepnięcia

Strata

0.750

45° C.

66.7

0.7338

29.8 j 0.7879

1.5

jj — 20 pt.

2.00

Rektyfikacja ropy z defiegmatorem Glińskiego w % objętościowych :

Temperatura ! wrzenia przy ⁰ C.

°/o

|l Ciężar gatunkowy przy -{- 15° C.

Temperatura wrzenia przy ⁰ C.

Ciężar gatunkowy przy ~f 15° C.

ii •

11

ii

30 — 60 60 — 70 70 — 80 80 — 90 90 — 100 100 — 110 110 — 120 120 — 130 130 - 140 140 — 150 150 — 160    ;

160 — 170 170 — 180

1.450

2.750

8.325 10.750

5.950

7.000

11.375

5.875

7.700

4.025

3.050

4.050

5.325

0.6841 0.7004 0.7201 0.7303 0.7412 0.7472 0.7508 0.7576 0.7641 0.7660 0.7681 0.7772 •    0.7814

30 —

73

81

o- ic

93 — l 100    105

105 — 113 113 — 116 116 — 125 125 — 132 132 — 147 147 — 164 164 — 174

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

6.25

0.6817 0.7055 0.7196 0.7311 0.7385 0.7415 0.7439 0.7494 0.7538 0.7598 0.7709 0.7789

Pozostałość

21.13

0.8061

Pozostałość

18.355

0.8044

Strata

3.87

Strata

4.020

Z naftowych spraw Rumunji.

Wytwórczość rumuńskich rafinerji.    transportowych. W zestawieniu podańem w rumuń

Z całości ogólnej produkcji Rumunji wynoszą- skich pismach widzimy, że od szeregu lat najwyże cej w roku 1919-tym 919.847 ton, odstawiono rafinerjom % ten wynosił 13‘8— (w latach 1907 i 1909)—naj do przeróbki 751.462 ton, jak wskazuje załączona niżej zaś 3 7 w roku 1913.

tabelka, czyli 81'66°/₀ całej produkcji ropy. Prócz    Sprawa ta, po bliższem zbadaniu, wydaje się

tego wysłano do Fiume 7.140 ton ropy, tak że całość jeszcze gorszą, gdyż do 161.000 ton, które znajdo-zużytkowanej ropy wynosi 758.602 ton, czyli 82'4%; wało się 31/XIT. 1919 zamagazynowane, trzeba dodać nie bierzemy tu w rachubę drobnych ilości wysłanych jeszcze pozostałość 50.000 ton z roku 1918, tak że do rafinerji w Siedmiogrodzie, wynoszących około ogółem biorąc zapasy ropy wynosiły 1/L 1920 211 000 2.500 ton.    ton, czyli, że 25°/₀ ropy nie mogło być przerobionem

Jeżeli stosunek ten zechcemy ująć procentowo, we fabrykach. Wobec małej ilości rezorwoarów i zna-to zobaczymy, że na całość produkcji ropy (919.847 nych trudności transportowych Rumunji, sprawa ta ton), przy odstawieniu do rafinerji 8T607o (751.046 przedstawia się bardzo niepomyślnie, ton), oraz przy eksporcie wynoszącym 0⁻74°/o pro-    Zestawienie szczegółowa nasze pokazuje nam

dukcji, pozostało aż 17 60°/o ropy nie zużytkowanej, jeszcze wysoki bardzo procent strat przy destylacji t. j., z musu zamagazynowanej, z powodu trudności (najwyższy za ostatnie dziesięciolecie). Otrzymane produkty w ten sposób się stosunkowują : benzyna łość zapotrzebowania wznosiła : 472.633 ton. Zesta-206%, nafta 21%, olej gazowy 7*5%, pozostałości wienie to wykazuje wielkie różnice w porównaniu 48'6%, razem 97⁻7%, czyli że strata wynosi 2,3°/₀, z latami przedwojennemu Mimo iż wojna podwoiła podczas gdy n. p. w roku 1911 i 1914 wynosiła obszar i ludność Rumunji, to przecież z wyjątkiem

tylko 15°

o-

benzyny, której zapotrzebowanie wzrosło o 25°/₀, na W ogólnej wytwórczości produktów naftowych ogół widać wielką zniżkę konsumcji, dochodzącą Rumunji uczestniczą poszczególne okręgi w nastę- zwłaszcza przy pozostałościach do 50% (z 560.000 pujący sposób: okręgPrahova, posiadający największe ton w roku 1913 na 263.857 ton w roku 1919). Przy-rafinerje z całego państwa, przerobił 88%; okręg czyną tego spadku są przedewszystkiem trudności Konstancy 3 2%; Bacau prawie 3°/₀; Jassy l'5°/₀; na transportowe, gdyż popyt na ropał przewyższał inne okręgi przypadają drobne ilości dochodzące znacznie podaż. Jeszcze na jedno należy tu zwrócić conajwyżej 1% z całej produkcji.    uwagę, mianowicie po wojnie Rząd prawie, że, nie

Wywóz Rumunji wynosił w roku 1919 w to-

Konsumcja wewnętrzna Rumunji przedstawiała zezwala na denaturowanie benzyny, olejów i olejów się następująco w roku 1919 w tonach : benzyna gazowych, któremi przed wojną, jako wolnymi od 41.267, nafta destylowana 49.431, nafta rafinowana podatku konsumcyjnego oraz opłat gminnych, cały 2.039, oleje 38 369, parafina 949, pozostałości 263.857, niemal przemysł się posługiwał, oleje denaturowane 2.319, benzyna denaturowana

110, zużyto na opał w rafinerjach 74.292, czyli ca- nach: benzyna 2.257, nafta 29.881, ropał i oleje 6.768.

Styczeń . . Luty . . . Marzec . . Kwiecień Maj . . . Czerwiec . Lipiec . . Sierpień Wrzesień . Październik Listopad < Grudzień .

Ropa zużyta do fabrykacji

75.908 78.813 91.279 43.270 68.645 60.712 12.079 25.209 87.486 72.218 62.509 73.334

benzyna ciężka natta świetlna

olej gazowy

pozostałości

17.314

16.301

19.290

9.432

14.148

12.641

2.576

4.790

16.903

15.248

13.166

13.263

13,995

16.197

19.284

8.862

15.338

12.235

2.570

5.511

17.810

15.633

13.171

17.352

4.400

5.822

8.316

3.409

4.997

4.658

959

1.845

5.961

6.389

3.874

5.704

38.545

39.060

42.467

20.899

32.899 29.727

5.604

12.471

44.917

33.221

29.956

34.936

Całość produktów otrzymana przy strata pierwszej destylacji 74 254 77.380 89.357 42.602 67.382 59.261    1.451

11.709    370

24.617 85.591 70.491 60 167 71 255

1.654

1.433

1.922

668

705

592

1.895

1.727

2.342

2.079

Razem 751,462    155.072    157.958    56.334    364.702    734.066    16,838

Zapasy rafinerji rumuńskich wynosiły z końcem 1919 roku 44.168 ton ropy surowej, oraz 275.000 ton różnych produktów, z czego na benzynę przypada 71.685, na naftę 152.737 ton, na smary 9.452 ton, olej gazowy 24 930 ton, petrolnię 1.811 ton, a na ropał 14.597 ton. Nie są tu wliczone jeszcze ani zapasy zamagazynowane na kopalniach, ani też znajdujące się w rurociągach. Dodawszy jeszcze te ilości, otrzymamy przybliżoną ilość około 420.000 ton, jako ca-łość zapasów ropy w Rumunji,

Podwyższenie eksportu przetworów ropnych z Rumunji. Pomimo niewystarczających środków transportowych eksport przetworów ropnych z Rumunji wzmaga się coraz bardziej. W ciągu października i listopada 1919 r. eksportowano przeważnie do Czechosłowacji, Jugosławii i Bułgarji, ponad 20 tysięcy ton benzyny, nafty świetlnej, olejów i odpadków. W grudniu i styczniu wywóz utrzymał się mniej więcej na tym samym poziomie. Produkcja szybów naftowych jest tak obfita, zaś środki transportowe! i rezerwoary tak niewystarczające, że musiano zamknąć kilka szybów produkujących 120 do 150 wagonów na dobę.

Wytwórczość rafineryi rumuńskich w styczniu 1920 r, ;

benzyna

wtonnaeh    pa-

nafta oleje min. pozostałości ra£in&

Otrzymano przy pierwszej destylacji . 12,095 11.122 3.635 30.944

Dostarczono do konsumcji wewnętrz. 2.583 10.872 2.659 19.690 114 Zużyto na opał . .

Wywieziono ,    .    .

Zapas 30/1 1920 . . 78,075 120.889 35.904 16.609 99

625    8.959    592

Ogólna produkcja Rumunji

W touuach :

styczeń 1920

luty 1929

Okręg Prahova 58.141 ,. Dambowica 7.355 „ Buzau „ Bacau

8.044 —

szybów szybów czynnych w wierceniu

Razem 69.987    66.314    932    221

---------r

Przegląd piśmiennictwa.

Przemysł i Handel, Warszawa, dnia 15 kwietnia

Bilans przemysłu Nasza

Z 8-oma rysunkami

.1920. — Treść zeszytu 15 i 16: naftowego za 1919 r., dr St. Bartoszewicz. marynarka handlowa, St. Ł. — Cła w gospodarce przejściowej, St. Królikowski. — Kronika krajowa. Kronika zagraniczna. Dział informacyjny.

Treść zeszytu 17-go z 22 kwietnia i920 : Układy kompenzacyjne z Niemiecką Austrją, R. Kowalewski. ■— Reforma giełd w Polsce, A. Siebeneichen. — Kronika krajowa. Kronika zagraniczna. Dział infor-

macyjny.

Przegląd techniczny, Warszawa, 7 kwietnia 1920. Treść Nru 14-go: Mierzejewski H, O drganiach w obrabiarkach do metali (dok.). — Powietza B., Pierwszy związek specjalny dla budowy, uprzemysłowienia i wykorzystania linji kolejowej Warszawa-Rawa-To-maszów. — Nowa frezerka pół-automatyczna. — Przegląd wydawnictw zawodowych.

— Związki i stowarzyszenia techniczne. — Kronika. — Z 8-ma rysunkami w tekście.

— Warszawa, 14 kwietnia 1920. Treść Nru 15 Huber M. T., Teorja płyt prostokątnie-różnokierunko-wych (c. d.). — Szyller S., Dwudział w architekturze polskiej (c. d.). — Zubko /., Drogi betonowe (c. d.) — Wystawa maszyn rolniczych we Lwowie 1920. — Przegląd wydawnictw zawodowych. — Związki i Stowarzyszenia techniczne, w tekście.

Przegląd Gospodarczy, Warszawa, lkwietn a 1920. Treść zeszytu 1-go: Od Redakcji. — Perspektywy gospodarcze na początku r. 1920, E. R. — Odbudowa kraju a przemysł. Mowa posła A. Wierzbickiego. — Polski przemysł górniczy i hutniczy w r. 1919, f. Kociatkiewicz. — O zasadę jawności i ładu. — (Wobec nowych projektów p. ministra skarbu) r. — Centralny Związek Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów: Organizacja. Dotychczasowe prace.— Kronika. — Sprawy gospodarcze w Sejmie. — Rozporządzenia rządowe. — Z życia organizacji gospodarczych. — Statystyka.

Wiadomości bieżące.

Nafta.

Zbiorniki naftowe w Gdańsku. Towarzystwo francuskie, które zawarło w Polsce kontrakt w celu za-kupna produktów naftowych, buduje w Gdańsku 11 rezerwuarów, każdy o pojemności 125 wagonów, w celu ułatwienia ładowania na okręty. Dostawa do Francji ma wynosić 22.000 wagonów i rozpocznie się w czerwcu b. r., a będzie trwała przez 2 lata.

Rokuje to pożądany rozwój ruchowi handlowemu w Gdańsku, tembardziej, że jak się dowiadujemy na ostatniem swem posiedzeniu, komitet ekonomiczny ministrów rozpatrywał projekt rozbudowy portu gdańskiego oraz uruchomienia żeglugi rzecznej i zdecydował, iż należy dopuścić inicjatywę prywatną do eksploatacji żeglugi rzecznej z wykluczeniem wszelkiego monopolu i że znajdujące się w posiadaniu Państwowej żeglugi polskiej statki prywatne, zarekwirowane przez okupantów, należy zwrócić prawnym właścicielom.

Brak koksu i ropału oraz wysokie ceny węgla we Włoszech, spowodował zamknięcie całego szeregu fabryk; w samym Medjolanie zamknięto 38 fabryk z tego powodu.

Dostawa oleju ziemnego i jego pochodnych z Polski do Gzecho-Słowacji według ostatnich umów, ma wynosić w przeciągu 3 miesięcy 4.200 cystern w wartości 180 miljonów koron. Cetia benzyny wynosi od 7 50 do 8 K za 1 kg.

Lista wolnych przesyłek. W Niemczech dozwolono przyjmować wagonowe przesyłki towarowe, oraz przesyłki pospieszne jedynie dla towarów umieszczonych na t zw. liście wolnej. Znajdują się na niej : benzyna, benzol i inne środki opałowe dla motorów, tłuszcze, smoły, świece i ich składniki, naczynia i opakowania dla wszystkich tych materjałów, oleje i smary, nafta, towary przeznaczone na eksport, oraz cały materjał potrzebny dla utrzymania w ruchu ko-

ciągów, cukrowni, fabryk świec i parafiny, wreszcie cysterny pełne i próżne. Dla innych przesyłek trzeba się starać o osobne certyfikaty przewozowe.

Z Danji do Rumunji ma raz na miesiąc odpływać parowiec o objętości 1.500 ton, poświęcony wymianie handlowej towarów pomiędzy temi krajami.

Komenda naftowa dla Małopolski zostaje utworzoną w miejsce komend naftowych w Drohobyczu i w Krośnie. Na siedzibę tej komendy, obejmującej całą Małopolskę naznaczono Drohobycz, a na jej kierownika majora Stanisława Niewiadomskiego.

W ostatnich czasach dawnej Austryi istniały na terenie Galicyi trzy komendy naftowe z siedzibami w Drohobyczu, Krośnie i Nadwornie, w których urząd kierowników sprawowali oficerowie austryjaccy. Do zakresu działania tych komend należał przedewszystkiem nadzór nad zajętemi przez państwo objektami nafto-wemi, posiadającemi większe znaczenie dla przemysłu wojennego. Czuwać one miały nad sprawnością pracy w rafinerjach, nad jakością produktów, oraz terminem ich dostaw i były odpowiedzialne za punktualność turnusowych kursów kolejowych, kierując jednocześnie rozwozem produktów i dowozem surowca w sposób z wojskowego punktu widzenia najracjonalniejszy, przyczem pierwszą w tym wypadku rolę odgrywała sprawa należytego dostarczenia wojsku potrzebnych mu produktów^.

Głową tego wykonywanego przez komendy naftowe nadzoru było wiedeńskie ministerstwo wojny, które też było jedyną władzą centralną, łączącą agendy tych komend i wydającą każdej z nich poszczególne wskazówki i rozporządzenia, oparte na dostawianym przez komendy temuż ministerstwu materjale statystycznym, dotyczącym stanu produkcji surowca i wytworów⁷ rafineryjnych w okręgu danej komendy w pewnym oznaczonym okresie.

W chwili powitania Państwa Polskiego ostała palń, hut, kolejnictwa, gazowni, elektrowni, wodo- się tylko jedna komenda naftowa, mianowicie kroś-

nieńska, którą raczej siłą przyzwyczajenia, aniżeli na zasadzie przepisów lub rozporządzeń (było o nie trudno w chaosie, z jakiego nasza państwowość budziła się do życia) prowadziła swoje agendy w dalszym ciągu i w dotychczasowy mniej więcej sposób. Charaktery stycznem jest, że w czasie tych początków państwowości naszej żadna z władz wojskowych, ani cywilnych, do krośnieńskiej komendy naftowej nie chciała się przyznać, a tylko P. K. L. wydawała jej swoje rozporządzenia, odnośnie do agend natury cywilnej.

Następstwem tego braku zainteresowania się komendą naftową w Krośnie ze strony sfer wojskowych, nie posiadających wskutek tego swoich organów czuwających nad dostawą niezmiernie dla wojska ważnych produktów, był zastój w tych dostawach, powodujący brak niezbędnych dla potrzeb wojskowych i wojennych materjałów pędnych i smarów. Organizując zatem ten dział dostaw wojskowych uznano konieczność istnienia krośnieńskiej komendy naftowej, jako organu M. S. W., a przeprowadzający organizację tego działu dostaw szef sekcji automobilowej M. S. W.j major Nowicki, postarał się o zatwierdzenie komendy naftowej w Krośnie i o powierzenie jej znakomitemu znawcy stosunków naftowych w Małopolsce, drowi Nowakowi, a następnie po jego ustąpieniu, jego zastępcy kapitanowi Bohdanowi Żuławskiemu.

mogła wywierać swego wpływu, zwłaszcza już wobec wprowadzenia nowego systemu gospodarki przewozowej, który znaczną ilość cystern oddaje do dyspozycji rafinerjoin. Zresztą ruch cysternowy już dotąd zorganizowany był oddzielnie w Oddziale Ruchu Cysternowego, pozostającego pod kontrolą P. U. N, a uchylającego się z pod kontroli wojska. Także i wpływ na warunki pracy i stosunki robotnicze przyszłej komendy naftowej nie będzie miał znaczenia tak, jak to było za czasów austryjackich, kiedy komendy naftowe rozporządzały wojskowemi robotnikami, ponieważ o tego rodzaju załodze robotniczej dzisiaj już nie ma mowy.

Należy zatem przypuszczać, że działalność komendy naftowej ograniczy się jedynie do kontroli dostaw wojskowych, która znów ograniczoną będzie chyba tylko do przestrzegania ilości i terminów do stawy, ponieważ jest rzeczą wątpliwą, aby tego rodzaju instytucja wojskowa potrafiła zdobyć sobie wpływ na jakość produktu rafineryjnego, w którym to kierunku panuje u nas ogólne, a niezrozumiałe zaniedbanie i marnotrawstwo.

Równocześnie jednak przy nowej kreacji komend naftowych odebrano im zupełnie wpływ na przemysł, a pozostawiono im tylko agendy związane z dostawami wojskowemi. Nie mniej przeto zaznaczyć wypada, że ówczesny kierownik krośnieńskiej komendy naftowej, dr Nowak, miał sposobność kilkakrotnie w sposób wydatny dla dobra przemysłu naftowego wystąpić, zyskując sobie temi wystąpieniami ogólne uznanie.

Jest rzeczą również do pomyślenia trudną, aby drohobycka komenda naftowa miała wogóle jakieś realniejsze zadanie do spełnienia, bez pomocy osobnych swych oddziałów w Krośnie i w Nadwornej, zaś w razie utrzymania tych dwóch ostatnich komend, nie jest nam jasnem dlaczego odpowiedni Wydział Ministerstwa Spraw Wojskowych nie miałby spełniać roli drohobyckiej komendy naftowej, podobnie jak to czyniło Ministerstwo wojny wiedeńskie, bez kreowania nowej władzy pośredniej, która przyczyni się napewne do powolniejszego tempa w załatwianiu spraw ważnych, wprowadzając do długiej drogi urzędowej jeszcze jedno ogniwo 11-giej instancji.

(N. K,h

Ekspozyturę Państwowego Urzędu Naftowego we

Nowe Towarzystwo naftowe, jak donosi „Dz. Gdański“, powstaje w Norwegii w łączności z Mexican Petroleum Co i Britisch and Mexican Petroleum Co Ltd. składające się z zastępców banków, handlu i żeglugi wszystkich państw skandynawskich. Kapitał zakładowy wynosi 8 milionów koron. Cel przedsiębiorstwa jest przywóz i sprzedaż nafty. Podobne towarzystwo założy się w Kopenhadze i Stokholmie,

„Nadzieja “ Sp. Akc. dla Przemysłu Naftowego po wstaje w Przemyślu w celu przeprowadzenia czynności wchodzących w zakres przemysłu naftowego. Kapitał akcyjny wynosi 2,900.000 mk. Założycielami są: dr St. Dmochowski, ks. dr Lewicki, J. Petryka, R. Dmochowski, M. Wolfstal.

Zmiana w gospodarce transportowej. Państwowy Urząd Naftowy, uwzględniając wnioski i starania organizacji przemysłowych i handlowych (Związek Ma-łop. Przemysłu Fabrycznego, Centralny Związek Pols. Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów, Lwowska Izba Handlowa i Przemysłowa) zgodził się na przydział pewnego kontyngentu cystern poszczególnym rafinerjoin w celu dowozu ropy we własnym zarządzie, a to od 1 maja b. r.

Państwowy Urząd Naftowy zastrzega sobie jednak prawo ponownego objęcia zarządu przewożeni ropy po upływie jednego roku, gdyby się okazało,

CC

O'

Inaczej przedstawiają się sprawy komendy na- - Lwowie otwiera P. U. N. przy Ministerstwie Skarbu ftowej w Drohobyczu, odbitym dopiero później Ukra- celem ułatwienia przemysłowi naftowemu sprowa-ińcom przez nasze wojska Tam z ramienia władz dzania potrzebnych środków aprowizacyjnych i ma-frontowych objął komendę naftową por. inż. St. Szcze- terjałów technicznych w zamian za ropę i produkty panowski, a ogromny zakres działania komendy czy- naftowe, nił z niej władzę prawie dyktatorską. Drohobycka komenda naftowa przeprowadziła przedewszystkiem zajęcie objektów naftowych, należących do niemieckich i węgierskich obywateli na rzecz państwa polskiego i postarała się nawet z czasem o rozszerzenie tego rozporządzenia i na Galicję zachodnią. Sprawy, połączone z tym sekwestrem nie pozwoliły drohobyckiej komendzie naftowej na rozwinięcie działalności w kierunku znaczniejszego pokrycia wojskowego zapotrzebowania. Wpłynęły na to być może także i szczególne warunki, wynikłe wskutek dopiero co odbytych walk i wskutek dalej przez czas jeszcze pewien prowadzonych operacji wojennych w pobliżu okręgu podpadającego pod władzę komendy naftowej drohobyckiej.

Obecnie rząd zdecydował się, jak to na wstępie podaliśmy, na utworzenie jednej centralnej komendy naftowej z siedzibą w Drohobyczu i — jak nas informują — przystąpił już do jej organizacji.

Nie jest nam wiadomem co Rząd zamierza uzyskać przez pojętą w ten sposób centralizację władz wojskowych, ani nie jest nam znany zakres działania przyszłej komendy naftowej. W każdym razie zdaje się być rzeczą pewną, że wpływ tej komendy iia sam przemysł naftowy będzie wykluczony i na stosunki przewozowe komenda naftowa nie będzie

że przewóz ropy bory sławski ej, dokonywany we wła- Westpr. Bergbaugesellschaft m. b. H. podwyższa ka-snym zarządzie rafinerji, nie odpowiedział oczekiwa- pitał zakładowy o 40.000 mk. na 80.000 mk. niom i zmniejszył się z przyczyn zależnych od zarządu rafinerji.

Cyfrowo przedstawia się przydział cystern ra-finerjom następująco:

Trzebinia 140

Schodni ca 103.

Vacuum 103.

Ustrzyki 15.

Krosno 30.

Jedlicze 10. .Jasło 70. Limanowa 210. Libusza 7.

Węgiel afrykański przybędzie w najbliższym czasie do Marsylji dla opalania koleji francuskich. Również istnieje zamiar wysłania próbnych ładunków do Anglji dla częściowego pokrycia potrzeb portowych.

Ogólne.

Londyński targ metalami wykazuje od pierwszych dni lutego znaczną tendencję zniżkową. — Rozwój cen za ostatnie trzy miesiące przedstawia się następująco w funtach szterlingów za tonnę, wyjąwszy złoto i srebro, gdzie cena rozumie się za uncję, w szylingach za złoto, a w pensach za srebro.

10 Ml. 1919 10 1.1930 10. H. 10. III.

Jak widzimy ceny metali osiągnąwszy swe ma-fty między oba te państwa, przeprowadzane przez ximum w dniu 10 lutym b. r. w ciągu jednego mie-przedstawicieli rządów angielskiego i francuskiego, siąca spadły do poziomu ze stycznia 1920, lub nawet przy współudziale reprezentantów zainteresowanych z grudnia 1919. sfer finansowych i przemysłowych doprowadzą zapewne do pomyślnych rezultatów, co w związku z zamierzoną przez francuskich przemysłowców eksploatację terenów naftowych Małej Azji jest wyrazem dążenia uwolnienia francuskiego rynku naftowego od zalewu nafty amerykańskiej i rumuńskiej.

W każdym jednak razie nie należy wątpić, że amerykańscy przemysłowcy naftowi potrafią znacznie    P^ętny zarobek iou    19.9    zw*k, w odsetkach

tym dążeniom przeszkodzić, zwłaszcza, że już dzisiaj Górnicy . . .3*69—6-19 12-71—25*50 2445-312 0 amerykańskie produkty naftowe opanowują coraz Robotnicy kopal-bardziej europejskie rynki zbytu.

Przywrócenie cła od produktów ropnych w Niem- Robotnicy po-czech, którego od 6 lat nie uwzględniano, zostało wprowadzone rozporządzeniem rządowem z dnia 27 lutego Młodociani . .1-24—2 00 443— 7 55 257*2—277*5 b. r. Opłata celna, obliczana w złocie, wynosi 6 Mk Kobiety . . .130—3*96 4‘33— 9 39 137-1—2331 za 100 kg ropy, czyli 6 fen. od litra przy 15° C, czyni Przeciętnie wszyst-to od litra ropy po doliczeniu agia około 60 fen.

Karpaty 92.

Nie należy wątpić, że podawane na łamach naszych pism wykazy statystyczne odnośnie do transportu ropy cyframi wykażą, o ile dopuszczenie do tej trudnej gospodarki przewozowej inicjatywy prywatnej przyczyni się do doprowadzenia rozwozu ropy na właściwy, potrzebom naszego przemysłu odpowiadający poziom.

Szyb Ural Nr. II. w Borysławiu spłonął z po- Cynk wodu uderzenia wielokrążka o żelazo. Powstała wsku- Cyna tek tego uderzenia iskra wznieciła pożar.

Francusko-angielskie rokowania odnośnie do po- Złoto działu eksportowanej przez Anglików z Kaukazu na-

Miedź standardyzowana „ elektrolityczna Ołów

Srebro

Zarobki górników w Niemczech. Na podstawie podanego przez „Reichsanzeiger“ z dnia 7 stycznia br. zestawienia, oblicza „Głos Górnika“ stopniowe podniesienie zarobków od roku 1914 do roku 1919 w 16 okręgach górniczych w Niemczech. Następujące cyfry odnoszące się do 2-go kwartału 1914 i do 3-go kwartału 1919 ilustrują najlepiej to porównanie:

niani. . . .3-17—499 9*61—27*00 204 2-285*5

wierzchowi .3 05—-441    942—17 41 208*5—288 0

kie kategorje . 3 34—5 49 10*31—19*32 208*7 — 251*9

Węgiel.

Cyfry oznaczają czysty zarobek robotnika po odliczeniu wszelkich opłat, ubezpieczeń, potrąceń itp.

Do zestawienia tego zauważyć jeszcze należy, że — wziąwszy pod uwagę przeciętne zarobki wszyst-

Węgiel w Rosji pod kontrolę wojska. Według wiadomości z Moskwy, władze sowieckie ogłosiły, że zapasy węgla są majątkiem wojskowym, a winni kra- kich robotników — najwyższe zarobki płacono zaró-dzieży węgla będą karani rozstrzelaniem. Węgiel prze- wno w roku 1914, jak iw r. 1919 w okręgu dolno-wożony jest pod eskortą wojskową. W kopalniach za- reńskim i okręgu rzeki Ruhry, najniższe zaś w r. 1919 prowadzono przymusową pracę. Cały przemysł wę- w obwodzie po lewym brzegu Renu w kopalnictwie głowy został poddany prawom wojennym.    rud, a w roku 1914 w okręgu dolno-śląskim. Obwód

Nowe pokłady węgla w Irlandji. W lrlandji od- Śląska Górnego zbliżał się pod tym względem w roku kryto nowe olbrzymie pokłady węgla bitumicznego 1914 raczej do najniższego poziomu przeciętnych za-(rodzaj antracytu). Eksperci twierdzą, że pokłady te robków, zaś w r. 1919 osiągnął cyfrę 14*67 w po-są równie bogate, a może nawet bogatsze, niż naj- równaniu z 10 31 (najniższy przeciętny zarobek dzienny większe pokłady, jakie istnieją w Wielkiej Brytanji. w obrębie po lewym brzegu Renu) i 19*32 (najwyższy przeciętny zarobek dzienny w obwodzie dolno-reńskim).

Kopalnie rudy żelaznej. „Aleksander i Włodzimierz“ w powiecie Częstochowskim mają być uruchomione po 5-cio letniej przerwie, trwającej od wybuchu wojny.

W starostwie włocławskiem we wsi Ruda, gm.

Łęg dowiercono węgiel brunatny na głębo- piec martenowski, z kolei zostanie puszczoną w ruch kości 44 metrów, we wsi Modzerowo tejże gminy na walcownia, a potem wielki piec. głębokości 34 metrów, we wsi Ostrawy na głęboko-    Zarzędcę państwowym Huty Blachowni pod Części 50 metrów.    stochową zamianowany został inżynier Konrad Ku-

Zachodnio Pruskie Tow. Górnicze z ogr. por. — łakowski.

(x).

Uruchomienie Zakładów Starachowieckich ma nastąpić w najbliższym czasie. Zarząd przystępuje do budowy fabryki amunicji. Od marca już funkcjonuje

„Spółka akcyjna    Sosnowickich    Fabryk    Rur    i Że-    profesorem zwyczajnym mineralogji w Uniwersytecie

laza" powiększa swój    kapitał zakładowy o    8,100.000    Jagiellońskim, z ważnością od 1 kwietnia 1920 r

marek polskich, drogą emisji 87.500 akcji po tri. 216,    Odkrycie rudy żelaznej. Urząd Górniczy w Ra-

o ozem donosi „Monitor Polski ' w    Nrze    85 z    dnia    domin zamieszcza, w Nr 90 „Monitora Polskiego“

14 kwietnia br.    z dnia 20 kwietnia 1920, ogłoszenie o odkryciu

Nowe pokłady fasfatu. Po zbadaniu odkrytych w Marokko pokładach fosfatu, inżynier Cambon oświadczył, że Francya stanie się panią na rynku fosfatowym Europy, dzięki olbrzymiej ilości i pierwszej jakości nowo odkrytych pokładów.

Nowe nakazy wywozu z Niemiec. Z d. 15 marca zabroniony został wywóz z granic państwa niemieckiego wszelkiego rodzaju broni palnej i siecznej, amunicji, wyrobów porcelanowych i glinianych, wreszcie artykułów żelaznych i stopów różnych metali z żelazem, jak również samego żelaza.

Budowa Gmachu Ministerstwa Przemysłu i Handlu

postępuje — jak donosi urzędowy organ tegoż Ministerstwa — pomału, i na październik wykonane ma być tylko jedno jego skrzydło, obejmujące 70 do 80 pokojów. Koszta budowy obliczone przed l¹ a rokiem na 9 miljonów marek, przeniosą zapewne sumę 25 miljonów marek, a ukończenie całej budowy obliczone jest na luty 1921. Charakterystycznem jest w tym komunikacie fakt, że mówiąc o pojemności wykończonego obecnie skrzydła, podaje się odnośnie do ilości ubikacji cyfrę przybliżoną (widocznie plan budowy nie określa dokładnie ilości pokojów) i że w końcu komunikatu czytamy zapowiedź budowy gmachu Instytutu Geologicznego przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu* co do którego to właśnie Insty-tutn nie uchwalono jeszcze, gdzie będzie jego siedziba.

w pierwszych dniach marca pokładów rudy żelaznej na czterech odrębnych terenach dóbr Chlewiska, gmina Chlewiska, starostwo Koneckie.

Produkcja żelaza i stali w Niemczech w roku 1919 wynosiła surówki : 6,300.000 ton (11*9 mil. w r. 1918), stali 8,500.000 ton (15 mil.) a produkcja walcowni 6,000.000 ton (10* 1 miljonów).

Elektryfikacja żeglugi. Postęp techniczny spieszy z niebywałą prędkością. Zaledwie przemiana węgla na ropał zdobyła sobie obywatelstwo w marynarce światowej, już dowiadujemy się o okręcie „New Mexico“ poruszanym elektrycznością. Techniczne pisma francuskie w dłuższych artykułach omawiają szczegóły tych urządzeń i przynoszą bogate ilustracje budzące podziw dla rozwoju wiedzy technicznej. Innowacja ta jednak ma, zdaniem znawców, mniej szans powodzenia w marynarce handlowej, natomiast marynarce wojennej może przynieść wielkie korzyści.

Uniwersytet korespondencyjny powstaje wzorem zagranicy przy Polskiej Macierzy Szkolnej w Warszawie, przeznaczony na niesienie oświaty w najszersze warstwy narodu polskiego, a w pierwszym rzędzie do umożliwienia ludziom dorosłym, lub zapracowanym zdobycie wykształcenia i wiedzy.

System ten, oddawna praktykowany w Ameryce wykazuje świetne rezultaty. „International Correspondance School Company“ założone tam w roku 1891, liczyło w roku 1905 już 700.000 uczni. Po wszelkie bliższe informacje zwracać się należy do biura Uni-Nominacja. Naczelnik Państwa zamianował pó- wersytetu Korespondencyjnego Polskiej Macierzy stanowieniem z dnia 15 kwietnia 1920 r. profesora Szkolnej, Warszawa, Krakowskie Przedmieście 7, Akademji Górniczej w Krakowie Dra Stefana Kreutza (marka na odpowiedz').

Zestawienie porównawcze niektórych miar i wag.

Anglia i Ameryka:

1 tonna (ton=t) = 1016 kg.

„    =20 cwt (hundredweight).

1 cwt = 112 ang. funt. (Ibs).

1 ang. funt (Ibs) = 453’6 gramów.

Rosja:

1 pud = 16.3805 kg.

1 wiorsta = 1.500 arszynów = 1,0665 m. 1 arszyn = 0711 m.

1 sążeń = 3 arszyny = 2M33 m.

1 baryłka = 40 ameryk. galonów.

1    „    = w Ameryce 42 galonom.

1 galon ameryk. = 3.7853 1.

1    „ angielski = 4543 1.

1 mila ang. = 1609 m = 5280 stóp (foot — ft). 1 stopa (foot) ft = 30-5 cm.

1 yard = 914 cm (około 30 stóp).

1 mila² (zwana w Ameryce także „section“) = 640 acrów = 2.589 km².

1 acre = 40'46 ara = 4,046 m ².

1 wiorsta kwadr. = 1T388 km² = 113*88 ha. 1 dziesięcina = 108 ha = 108 arów.

Reszta Europy:

1 cysterna = 10 ton.

1 tonna = 10 cetn. metr. (q). 1 q = 100 kg.

1 km — 1000 m.

1 km² = 100 hektarów (ha). 1 ha = 100 arów (a).

1 ar = 100 m².

Table de matières.

Revue de pétrole.

Les couches bitumineuses en Galicie.

La production mondiale du pétrole et des mines. Le marché du pétrole et de ses produits. Différentes qualités de pétrole.

Les questions de pétrole en Roumainie.

Revue bibliographique.

Chronique.

Table comparatoire de différents poids et mesures.

--

tr&r

TOWARZYSTWO WYDAWNICTW ZAWODOWYCH

SP. Z OGR. ODP.

TEWUGE

SP. Z OGR. ODP.

posiada na składzie głównym w Krakowie, ul. Jagiellońska 5

Telefon 2431

WYDAWNICTWA:

Mk.

Górnictwo, H. Kondratowicz T. I........................

TH    *

”    V    1 .    11.............•    •    •    *    .......

Borysław, Studium geologiczne, Dr. J. Grzybowski z 7 mapami..........

Monografia Krakowskiego zagłębia węglowego, część I., II. i IV. z mapami . .

Stosunki ekonomiczne zagłębia Krak., prof. J. Michalski ............

Droga wodna Dunaj-Odra Wisła-Dniestr, Dr. Romuald Rosłoński.........

Uwagi gospodarcze, przemysł górniczy i fabryczny w zagłębiu Krak., Dr. Artur Benis Taryfy kolejowe, Bronisław Chodkiewicz Handel węglem kamiennym, Tadeusz Filippi )

Pieśni górnicze, Zdz. Kamiński i P. Mooss, opraw................

n    n    »j    tt    t>    brosz.................

Sprawdzanie pokładów węglowych w otworach świdrowych, F. Jastrzębski . . .

Pamiętnik I. Zjazdu górn. i hutn. poi. w r. 1906 (wyczerpany)..........

11. Zjazdu górn. i hutn. poi. w r. 1910 ................

Memorjał w sprawie założenia Akademii górniczej w Krakowie..........

Kalendarz górniczy ,,Szczęść Boże“ na r. 1910/11/12/13/14............

Woda w przyrodzie i górnictwie .......................

Podsadzka płynna..............................

Przyszłość polskiego górnictwa, prof. Uniw. Jag. Dr. Wł. Szajnocha.........

Badania geologiczne terenów naftowych na wyspie Sumatrze (z ilustr.), Dr. K. Tołwiński Uboczne opory ruchu w wyciągach kopalnianych (z ilustr ), prof. górn. Karol Miłkowski Początki opieki socyalnejrobotników przy górnictwie solnem w Polsce, inż. Erw. Windakiewicz Płace robotników według systemów amerykańskich Artur Benni (wyczerpane) . . . Budowa geologiczna utworów węglowych w zagłębiu Dąbrowskiem, St. Czarnocki Wypadki nieszczęśliwe w kopalniach węgla kamiennego w zagłębiu Dąbrowskiem

w r. 1904, 1905 i 1906, Wł. Choroszewski i J. Hofman ..........

Wapień muszlowy w zagłębiu Dąbrowskiem, Karol Bogdanowicz.........

Przemysł węglowy w Królestwie Polskiem, K. Srokowski i J. Hofman.....

Geologiczny opis Polski, Jerzy Bogumił Pusch .................

Pokłady węglowe wzdłuż przyszłego kanału Dunaj-Odra-Wisła, Dr. W. Petraschek .

W królestwie nocy zbiór nowel z życia górników, Kazet.............

Pamiątka I. Zjazdu górników z 66 ilustracyami.................

Galicyjski przemysł naftowy, (z wykresami) Dr. Leon Rymar wydanie na kredowym papierze

zwycz. brosz. . .

15-

24-

60 —

56 —

35*-

3*92

2-80

2-10

7*—

1-40

196

1*20

1*20

1-75

1-75

1*75

1*12

7*—

3*—

5*—

5-—

11-—

4*—

8*—

3*50

-•10

Niemiecko-polski słownik górniczy, inż. górn, Feliks Piestrak, brosz.

Przemysł produkcyi ropy wobec projektowanej noweli naftowej .

Znaczenie solanki dla wytwórczości soli, inż. Erwin Windakiewicz ...» . . . , 0 złożach węgla brunatnego w Galicyi i Polsce, inż. Edward Windakiewicz . . . .

Nasz przemysł naftowy w rozrachunku z Austrją, Dr. Alfred Kohl....... .

Przyczynek do Geologji Ks. Cieszyńskiego, Karol Buzek.............

Zagadnienia przemysłu naftowego w Polsce, Dr. K. Tołwiński..........

Przemysł żelazny w Królestwie Polskiem, Julian Hofman............

Myśli do ustawy górniczej, inż. Roman Brzeski.................

Przegląd obszarów naftonośnych Karpat Polskich wraz z mapą, Dr. J. Grzybowski .

35‘—

2*—

3-50

4*50

6*—

7-—

40 —

1020

Do powyższych cen dolicza się 10% dodatek drożyźniany.

TEWUGE dostarcza wszelkich dzieł zawodowych i technicznych z literatury polskiej, francuskiej, angielskiej, niemieckiej i i.

TOWARZYSTWO AKCYJNE

1055—3

FABRYKI MASZYN I WAGONÓW L. ZIELENIEWSKI

W KRAKOWIE, LWOWIE I SANOKU

zawiadamia, że otworzyło nowy dział budowy fabryk i wszelkich urządzeń słu-

służących do przeróbki:

węgla kamiennego, węgla brunatnego, torfu, łupków, ropy, gazu ziemnego i wszelkich innych materjałów palnych.

Aby zapewnić sobie pierwszorzędne metody i patenty Towarzystwo nabyło od firm

JULIUS PINTSCH A. G. Berlin i JULIUS PINTSCH Wiedeń

generalną licencję na fabrykację i generalne przedstawicielstwo tych firm.

Równocześnie poleca Towarzystwo dotychczasowe działy, a mianowicie:

budowę maszyn, pomp, kotłów parowych, mostów żelaznych konstrukcji, wagonów i surowych odlewów.

INSTYTUT BADAŃ

NAUKOWYCH I TECHNICZNYCH „METAN“ SPÓŁKA Z OGR. ODP.

WE LWOWIE, ULICA LEONA SAPIEHY L. 3

Urządzenia do ekonomicznej

DZIAŁ PATENTOWY: Urządzenia do rozdziała emulsyj ropnych metodami perjodyczną lub ciągłą. — Urządzenia do wyrobu gazoliny metodą absorpcyjną, destylacji ropy.

DZIAŁ LABORATORYJNY : Analizy materjałów opałowych, gazów ziemnych, ropy etc.

1013-24

DZIAŁ REDAKCYJNY: Wydawnictwo miesięcznika „PRZEMYSŁ CHEMICZNY“.

Nakładem Towarzystwa Polskich Wydawnictw Górniczych TEWUGE, Spółki z ogr. odp. — Redaktor odpowiedzialny : Stanisław Kamiński. — Drukarnia Związkowa w Krakowie Mikołajska 13, pod zarządem J. Dziubanowskiego.

gp8ia§§

•w

Towarz. dla Handlu, Przemysłu I Rolnictwa we Lwowie

DYREKCJA WE LWOWIE, UL. ROMANOWICZfl L. 1.

DOM W-LASNY

RDRES TELEGRAFICZNY: TOWARZYSTWO HRMDLOWE, LWÓW.

TELEFON NR. 564.

FILIE ORAZ SKŁADY: W BORYSŁAWIU, TUSTANO-§ WICACH, HU BICZACH, NADWORNEJ I KROŚNIE.

WYŁĄCZNE ZASTĘPSTWO NA GALICJĘ I BUKOWINĘ:

1006

Mannsemanna walcowni rur stalowych bez szwu w Komotau i żelaznych patentowo spawanych w Schönbrunn; Galicyjskiej fabryki narzędzi wiertniczych Perkins, Mac Intosh, Zdanowicz w Stryju i Borysławiu; Fabryki uzbrojeń (armatur) i odlewów z bronzu fosforowego —.............- firmy E. von Munsterman w Bielsku i t. d.    -------

TOWARZYSTWO UTRZYMUJE NA SKŁADACH I DOSTARCZA:

flt

Rury wiertnicze, pompowe, gazowe i wodociągowe, oraz wszelkie połączenia do tychże. Kotły, maszyny i pompy parowe; kompletne źórawie wiertnicze różnych systemów, oraz przybory i narzędzia wiertnicze. Liny stalowe, druciane i manilowe. Pasy wielbłądzie, bawełniane i skórzane. Materyały uszczelniające i izolacyjne. Kompletne urządzenia oświetlenia elektrycznego, kompletne urządzenia kuzienne. Przybory i artykuły techniczne.

WBr

GALICYJSKIE KARPACKIE NAFTOWE TOWARZYSTWO AKCYJNE

Biuro centralne : Wiedeń L, Graben 29 Trattnerhof.

Kopalnie ropy

Rafinerye nafty

Fabryki maszyn i narzędzi wiertniczych.

Dyrekcye kopalń w Borysławiu i Krośnie. — Dyrekcye Rafineryi jakoteż zakładów budowy maszyn i narzędzi wiertniczych w Gliniku

1007

maryampolskim.

OGŁOSZENIE.

PolskieTowarzystwohandloweT.il.

w Krakowie, ul. Sławkowska L. 1

przeprowadza

na mocy upoważnienia Wydziału górniczego Komisyi Rządzącej wszelkie trans-akcye przy odbiorze

węgla,

na podstawie urzędowych przydziałów ze wszystkich kopalń, a mianowicie:

Jawornickiego, Gwarectwa węglowego w Jaworznie, Galicyjskich Akcyjnych Zakładów Górniczych w Sierszy, Towarzystwa przemysłowego i górniczego w Borach, kopalni węgla Compagnie Galicienne de

Mines w Libiążu.

W-*

'■fc'

DRUKARNIA ZWIĄZKOWA w KRAKOWIE.