CŁ \

.. V    *    \

Zeszyt III.

Warszawa — Borysław, Luty 1920.

rr „W.

Rok I.

v wir* ■    ' t—s.wrse-

CZASOPISMO NAFTOWE

CZASOPISMO NAFTOWE

Światowa produkcja ropy.

OGŁOSZENIE.

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

CZASOPISMO NAFTOWE

WYCHODZI 1-go i 15-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor zast. St. Kamiński.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce:

ocznie . . . Mk 60—. Półrocznie . . . Mk 30’--. Cena pojedynczego numeru . . . Mk 4'—.

sep    Bękppisy niezużytkowane zwraca się na żądanie. — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Biura Redakcji i Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5 Telefon (międzymiastowy) Nr. 2431, — w Warszawie, Bielańska 18.

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

TREŚĆ:

I Z naftowych spraw Rumunji; Światowa produkcja ropy.

Targ ropą i jej przetworami. Przegląd giełdowy.

Przegląd zawodowego piśmiennictwa. Wiadomości bieżące.

Table de matières

Od Wydawnictwa.

0 wydajności terenów naftowych ; Prof. Dr. Józef Grzybowski. W sprawie Państwowego Instytutu geologicznego.

Sprawy bieżące.

Z Drohobyckiego okręgu górniczego.

tablica produkcji kopalń „Gwarectwa Potok“ w Potoku.

Wydatność rozmaitych rop naftowych w ruchu fabrycznym.

TEPEGE

TOWARZYSTWO DLA PRZEDSIĘBIORSTW GÓRNICZYCH

SPÓŁKA AKCYJNA W KRAKOWIE

Telefon Nr. 534 i 2232. — Adres telegr. : T E P E G E, Kraków. Kapitał akcyjny koron 15,000.000.

Filie: Warszawa, Bielańska 18, — Sosnowiec,

I. Dział poszukiwań górniczych.

Geologiczne badanie znachodzeń się ropy, węgla, rud, glinki ogniotrwałej, kamieni użytkowych i budowlanych i. t. d.

Trzeciego Maja 16 — Krosno i Borysław.

II. Dział wiertniczy.

Płytkie wiercenia poszukiwawcze — głębokie wiercenia za ropą, węglem, solą, wodą itd., bądź systemem suchym polskim (t. zw. kanadyjskim), bądź płuczkowym szybko-udarowym lub płuczkowym obrotowym, dyamentowęmi koronami do jak największej głębokości z najdalej idącemi gwarancjami.

III. Dział robót górniczych.

IV. Dział biura technicznego.

Projektowanie urządzeń nowych kopalń, zmian w istniejących kopalniach oraz wszelkie roboty w zakres miernictwa górniczego wchodzące.

Głębienie szybów o wyprawie murowanej, betonowej, żelaznej, żelazno-betonowej, drzewnej w warstwach zwykłych i wodonośnych. Pędzenie przecznic (przekopów), chodników, wykonywanie podszy-biów, izb maszynowych podziemnych itd. Pędzenie tunelów dla celów kolejowych i dla zakładów wodnych. Cementowanie górutworu wodonośnego. Kupno i sprzedaż terenów węglowych, rudonośnych itd. Informacje co do wartości kopalń, udziałów itd.

V. Dział towarowy.

VI. Dział ropny.

Własne kopalnie ropy; tworzenie Spółek dla eksploatacyi ropy (Krakowsko-bitkowska Spółką naftowa, Polską Związkowa Spółka naftowa) i zarząd tychże. Kupno i sprzedaż terenów naftowych.

VII. Dział węglowy. — Sprzedaż węgla i koksu.

Dostarczanie urządzeń kopalnianych oraz wszelkich dla ruchu kopalń potrzebnych artykułów technicznych. Na składach żelazo, stal, rury, pasy, liny, uszczelnienia, cement, karbid i. t. d. Zastępstwa : Ą. Deichsel, fabryka lin w Sosnowcu, H. Flottmann, fabryka urządzeń kopalnianych itd. w Więdnij. Towarzystwo akcyjne Sosnowieckich fabryk rur i żelaza w Sosnowcu. (Blachy, rury, żelazo kształtowe i maszyny rólnicze).

VIII. Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych w Krośnie

dostarcza kompletnych urządzeń i narzędzi do wierceń.

IX. Oddział środków wybuchowych.

Materjały wybuchowe, lonty, kapiszony i zapały elektryczne dla kopalń i kamieniołomów*

rtass

Towarz. dla Handlu, Przemysłu i Rolnictwa weLwowie

DYREKCJA WE LWOWIE, UL. ROMANOWlCZR L. 1.

DOM WŁASNY

ADRES TELEGRAFICZNY: TOWARZYSTWO HANDLOWE, LWÓW.

TELEFON NR. 564.

FILIE ORAZ SKŁADY: W BORYSŁAWIU, TUSTANO-WICACH, HU BICZACH, NADWORNEJ I KROŚNIE.

WYŁĄCZNE ZASTĘPSTWO NR GALICJĘ I BUKOWINĘ:

1006

*****

Mannsemanna walcowni rur stalowych bez szwu w Komotau i żelaznych patentowo spawanych w chönbrunn; Galicyjskiej fabryki narzędzi wiertniczych Perkins, Mac Intosh, Zdanowicz w Stryju i Borysławiu; Fabryki uzbrojeń (armatur) i odlewów z bronzu fosforowego -•    firmy E. von Munsterman w Bielsku i t. d.

TOWARZYSTWO UTRZYMUJE NA SKŁADACH I DOSTARCZA:

Rury wiertnicze, pompowe, gazowe i wodociągowe, oraz wszelkie połączenia do tychże.

Kotły, maszyny i pompy parowe; kompletne źórawie wiertnicze różnych systemów, oraz przybory i narzędzia wiertnicze. Liny stalowe, druciane i manilowe. Pasy wielbłądzie, bawełniane i skórzane. Materyały uszczelniające i izolacyjne. Kompletne urządzenia oświetlenia

elektrycznego, kompletne urządzenia kuzienne. Przybory i artykuły techniczne.    ^

GALICYJSKIE KARPACKIE NAFTOWE TOWARZYSTWO AKCYJNE

Biuro centralne : Wiedeń L, Graben 29 Trattnerhof.

Kopalnie ropy

Rafinerye nafty

Fabryki maszyn i narzędzi wiertniczych.

Dyrekcye kopalń w Borysławiu i Krośnie. — Dyrekcye Rafineryi jakoteż zakładów budowy maszyn i narzędzi wiertniczych w Gliniku j

maryampolskim.

WIELKI DZIENNIK POLITYCZNY

(najstarszy dziennik polski, założony w r. 1774) wychodzi po wojnie w rozszerzonych ramach.

ORGAN ŻYCIA NARODOWEGO. NIEZALEŻNY,

opierający swój byt jedynie na swej wziętości w szerokich masach narodowych.

Obejmuje wpływem oraz informacją wszystkie dzielnice ŹRÓDŁOWE WIADOMOŚCI POLITYCZNE

WIELKA ODLEWNIA ŻELAZA W MAŁOPOLSCE

POSZUKUJE INŻYNIERA

Szczegółowe baczenie na życie gospodarcze i kulturalne LITERATURA i SZTUKA

przy współpracownictwie najcelniejszych pisarzy.

z wykształceniem akademickim (technika, oddział maszyn wzgl. hutnictwo Leoben, Przybrani albo Freiberg).

SKŁAD REDAKCJI:

Zvgmunt Wasilewski (nacz. red ), Józef Hłasko, Bohdan Wasiutyński, Władysław Jabłonowski, Wacław Kryński,

Mieczysław Trajdos, Przemysław Mączewski, Ludomir Komierowski, Stanisław Pieńkowski, Stefan Godlewski,

Kazimierz Wierzyński, Bolesław Miedzybłocki, Aleksander vitae, odpis świadectwa ostatniego odbytych studjów

i odpisy świadectw z praktyki odbytej, uprasza się przesłać do Redakcyi pod Nr. 1010-2.

Oferty, w których podane być powinno curriculum

Markowski.

Wydawca: Mieczysław Niklewicz.

Od listopada 1918 r. po wznowieniu pisma pisali dotąd w „Gazecie Warszawskiej" oprócz członków redakcji, pp.: Bartoszewicz Joachim,

Brzeziński Cz., dr. Bronowski Sz., prof. Chojecki Artur, Chwalibóg Feliks, Czerniewski Wacław, ks. Czetwertyński Seweryn, prof. Duba-nowicz Edward, Diehl lozef, Eminowicz Ludw., Rawita*Gawroński Fr«,

adwokat Goclewski ot., Godlewski reliks, Gliński Kaz., Głąbinski SSÜ    jr    XSS

I „PRZEGLĄD ŚWIATOWY“ !

Majewski Erazm, Marylski Antoni, Nowodworski Er«, Nikwiadomski P.,    •*••«•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••«•••••••••

i/ i /n    *    »    _    n , n. ,    » , . «vrt i n* •    •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••«•••••••••••••••#••

Nltman Karol, Oppman Artur, ranek riotr, rerzynski Wlodz., riąt- J!

•    «m    j: 2) ponadto każdy prenumerator roczny otrzyma

JLina SZVDOWa S bezpłatnie: Now, Enron

J    H kolorowaną z granicami państw według traktatów poko- :i

H jowych w Wersalu i St. Germain z zaznaczeniem okręgów •• « plebiscytowych z dodatkiem Tablicy statystycznej wiel-jj kości 95X64 cm. ; 3) każdy prenumerator półroczny otrzyma i:

jj bezpłatnie: Map, Rzeczypospolitej Polskiej jj WL ZWIERZCHOWSKI, Liniarnia, Poznań 7. !! f «licamimchodntemi i póJoocnemi, ustalonemiiw trak- jj

.. jj tacie pokojowym z Niemcami z uwydatnieniem obszarów jj ;; plebiscytowych i terytorjum wolnego m. Gdańska w oprą- ś: •; cowaniu Komitetu Naród, w Paryżu wielkości 83X64 cm •; jj Do mapy dołączono : a) Przekład postanowień wersalskiego •• ÎÎ traktatu pokojowego, dotyczący Polski, b) Traktat o ochro- :: •; nie „mniejszości narodowych“ i c) Tablice statystyczne, ;• w .    _ _    - ^    __ _    •• tyczące się obszaru i zaludnienia ziem polskich. ••

BUDOWY MASZYN ii f;zedpjata roczna ™    f⁶***⁰ M£ !!

Adres: Warszawa, „Przegląd Światowy“, ul. Sienna 23. ;s ,    .    .    «    •• Skrzynka pocztowa 155. — Egzemplarzy okazowych nie ••

młody, zdolny, pOSZUKŁlje pOSady. Oferty do amini- ::    wysyła się.    1014— Sj

stracji czasopisma pod „inżynier“.    1017

Telefon Red.: Nr 9.88 (woj.), Adm.: Nr. 26.59

420m długa, 40 mm średnica

tanio do oddania!

INŻYNIER

1016

••

••

ODŚRODKOWE TURBINOWE

DLA NAJWYŻSZYCH PODNOSZEK.

WARSZAWSKIE EL. T-WO

SZYBOWE PIONOWE do zasilania KOTŁÓW M

SIRIUS

I, DLA WODOCIĄGÓW IKA-ILA FABRYK, DOMÓW etc.

WARSZAWA, ZŁOTA 65 TELEFON 6825. ----------

1002-12

CZYTAJCIE I PRENUMERUJCIE

WIELKI DZIENNIK NIEZALEŻNY

GŁOS NARODU

Artykuły najpierwszyck piór. - Najświeższe telegramy i informacye j j

Cena Urn porannego 40 hal., wieczornego 20 kat.

C ( Reprezentuje nieskażoną myśl narodową, słiży ramo® i interesom Polski

Wydanie całodzienne na prowineyi 60 lal., 40 tek.

Przedpłata wynosi

Na całym obszarze Państwa polsk y

z odnoszeniem | bez Odnoszenia 1-razową ptzes. | 2-razową pizes    *"

W Krakowie

Przedpłata zniżona dla Nauczycielstwa ludowego

Miesięcznie . . Kwartalnie .. . Półrocznie . . Rocznie . . .

12- i K 36— ‘ 72'—

144 —

10 —

K 14 — 42'— «    84'-

« 168*-

10 — 30'-60 — 120 —

K 14 —

42*— 84--» 168'—

K 12 —

36-—

72-—

» H4—

Przy uiszczaniu prenumeraty w markach polskich liczyć należy wedle kursu urzędowego I marka = I K 50 hal. Zamawiać „Glo* Narodu“ można we wszystkich agencyach dzienników lub bezpośrednio w Administracyi. — Wpłaty można Uskuteczniać li* stami pieniężnymi, przekazami pocztowymi, przez Poczt. Kasę Oszczędn, (Konto Nr. 23993), przez Bank krajowy i w Admin Wydawnictwa.

Redakcya i Adniinfstracya: Kraków, uf. ów. Krzyża 11. — Drukarnia u! św Tomasza 35. — Telefon Redakcyl 190. — Telefon Administracyi i Drukarni 3344.

1038

30— 60— a 120—

r>

3#

T TT T TTTTTTl IIIIlTÏIÏXTT I TT T TT T T T TTTTTT ITT TTH YÏYlIIIITTIŸÏIIIIIIIIIÏIIIIIIItYYtYir

<•*,

*.

PRZEGLĄD TECHNICZNY i

>•*

Ml

CZASOPISMO POŚWIĘCONE SPRAWOM TECHNIKI I PRZEMYŚLU £

(WYDAWNICTWA ROK CZTERDZIESTY PIĄTY)

Redakcją kieruje Komitet redakcyjny. « Osobne działy: „ARCHITEKTURA“ i „KOMUNIKACJE“ pod kierownictwem specjalnych komisji redakcyjnych.

BIURO REDĄKCJI i ADMINISTRACJI:

WARSZAWA, III. Czackiego (dawniej Włodzimierska) L 3 (gmach Stów. Techników)

TELEFON Nr. 57-04.

Wychodzi w Warszawie.

»*-

1050

TTIIIIIIIII III Tlili ïHIÏYiïïilxxxxxxiiiixxxxixixïïiiiïïïiiixilxxïiillxxxiïlxxxlxx!

CZASOPSMO TECHNCZNE

Organ Polskiego Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie.

Dwutygodnik poświęcony sprawom techniki i przemysłu

1073

Wydawnictwa rok 41.

Adres Redakcji i Administracji: Lwów, Zimorowicza 9 (Gmach Polskiego Towarzystwa Politechnicznego). — Prenumerata z przesyłką pocztową rocznie 100 Koron.

CZASOPISMO NAFTOWE

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

WYCHODZI 1-go i 15-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor 2ast. St. Kamiński.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce:

. Mk 4*-.

Zeszyt III.

Warszawa — Borysław, Luty 1&2Ö.

fiok I.

Rocznie . • . . Mk 60⁻—. Półrocznie . . . Mk 30*—. Cena pojedynczego numeru . .

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie. — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Biura Redakcji i Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5. Telefon (międzymiastowy) Nr. 243I, — w Warszawie, Bielańska 18.

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

OD WYDAWNICTWA.

Smutną i żałobną wieść mamy dziś do zakomunikowania o przedwczesnym zgonie Redaktora i Założyciela naszego Czasopisma Górniczo-Hutniczego

ś. p. Inżyniera Zdzisława Kamińskiego

który dokonał we czwartek dnia 29-go stycznia swego owocnego i nieustannie twórczego żywota.

Zanim będziemy mogli podzielić się z wszystkimi bliższemi wiadomościami o Jego życiu i działalności, niech nam będzie wolno wyrazić dziś w tej krótkiej wzmiance żal i smutek z powodu rozstania się z Nim i cześć dla Jego pamięci.

W Krakowie, dnia 31-go stycznia 1920 r.

Wydawnictwo

Czasopisma Górniczo-Hutniczego.

i'

O wydajności terenów naftowych

napisał prof. dr Józef Grzybowski.

Po gorączkowej akcji wiertniczej wojennego okresu, spowodowanej wielkiem zapotrzebowaniem ropy i jej przetworów, po silnych wahaniach jakim akcja wiertnicza ulega obecnie wskutek ciągłej fluktuacji tak materjałów jak robocizny, jakoteż niedostatku węgla, i nieustalonych stosunków politycznych i ekonomicznych, nadejdzie zapewne już niedługo czas, w którym z unormowaniem politycznych warunków, także i nasza gospodarka górniczo-nafto-wa będzie musiała siłą rzeczy dostosować się do warunków, jakie na targu ropnym wytworzy konkurencja obca, w pierwszm rzędzie amerykańska, której wpływ sięga już obecnie do Czech i Austrji, obszarów na jakich do niedawna jeszcze nasza ropa niepodzielnie panowała.

Przedsiębiorstwa górniczo-naftowe, zwłaszca nowo powstające będą zatem musiały przy kalkulacji swej rentowności, liczyć się pomiędzy innemi i ze światową konjunkturą i ceną ropy na targu światowym.

do głębokości; prawdopodobnie także niezupełnie dowiercony. Nr 11 i 13 mimo że dowiercone, nie dały produkcji z nieznanych bliżej powodów, Nr 15 niedowiercony w rurach trzechcalowych, Nr 18 nie-dowiercony z powodu zagwożdżenia, Nr 20 zepsuty i zagwożdżony, Nr 24 nie był wcale wiercony, Nr 28 bez produkcji, jak się zdaje wskutek wadliwego zamknięcia wody, Nr 31 niedowiercony.

Tablica załączona obejmuje ośmnastoletni okres eksploatacyi. Z wywierconych w międzyczasie otworów produktywnych przeważna ilość wyczerpała swą produkcję. Otwory Nr 5, 6 i 26 z produkcją zaledwie 12 wagonów rocznie, należy uważać za kończące również swój żywot; Nr 16 z 30 wagonami rocznej produkcji ma się także widocznie ku schyłkowi w jedenastym roku swego trwania. Jedynie otwory 30 i 32 z produkcją 108 i 104 wagonów w dziewiątym względnie ósmym roku istnienia zapowiadają dłuższe jeszcze trwanie.

Pomiędzy momentami wpływającymi na rentowność przedsiębiorstw górniczo-naftowych przeważna ich część odznacza się mniejszą lub większą chwiej-nością. Ceny matejałów, robocizny, cena ropy okazują dziś tendencję zwyżkową, z chwilą wzmożenia się konkurencji objawi się bez wątpienia tendencja zniżkowa. Tak ważna pozycja jak koszta transportowe, regulowaną być może odpowiednio prowadzoną polityką taryfową. Jeden tylko i to najdonioślejszy może dla kalkulacji rentowności moment odznacza się pewną stałością, a mianowicie wydajność danego terenu ropnego. Ten też moment winien być w pierwszej linji brany w rachubę przy kalkulacji rentowności przedsiębiorstwa.

Na każdym z określonych obszarów naftono-śnych znajduje się niewątpliwie pewna określona ilość oleju skalnego, z której wyczerpaniem kopalnia musi skończyć swój żywot. Ilość ta, zależna od różnych czynników jest z pewnością dla różnych obszarów nafonośnych różna i z góry nieobliczalna, i jedynie tylko na obszarach od dłuższego czasu eksploatowanych da się w mniejszem lub większem przybliżeniu określić. Wyrazem jej jest średnia wydajność otworów wiertniczych na danym terenie.

'OO

Bi

Ha

16

Terytorjum, na którem znajdują się wszystkie uwzględnione otwory, obejmuje obszar zwarty, leżący na północ od gościńca, o powierzchni 18 hektarów. Prawie, że cały ten obszar został już pod rozmieszczenie otworów wiertniczych wyzyskany.

Dla uzyskania łącznej sumy 9964, powiedzmy okrągło 10000 wagonów ropy wywiercono na tym obszarze jeżeli pominiemy trzy pierwsze otwory i Nr 24 wcale nie wiercony, 29 otworów udałych i nieudałych. Daje to średnią wydajność jednego otworu wysokości 356 wagonów.

Z postępem techniki ilość otworów zagwożdżo-nych lub źle odwierconych zmniejsza się wydatnie. Z postępem znajomości budowy terenu przy odpowiedniej troskliwości kierownictwa zepsucie otworu wskutek wadliwego zamknięcia wody winno być wykluczone. Z pewną ilością otworów nieproduktywnych zawsze jednak trzeba się liczyć, zwłaszcza w początkach eksploatacji, zanim szerokość i budowa terenu zostanie stwierdzona, a i pozatem wskutek zawsze możliwych, a z góry przewidzieć się nie dających komplikacji w budowie wewnętrznej części naftopp-śnego siodła. W omawianej kopalni, ilość otworów nieudałych jest nieproporcjonalnie wysoka. Na karb nieznanych komplikacji w budowie siodła policzyć Nie mamy niestety w naszej dotychczasowej by można otwory Nr 11 i 13 i ewentualnie 20, więc literaturze naftowej prób takich obliczeń dla różnych 3 na 24 (22 produkujących plus Nr 11 i 13) czyli terenów, ani wykazów producji tak prowadzonych, by 12% podczas gdy na ogół mamy na tej kopalni od-na ich podstawie tę średnią wydajność obliczyć się wierconych otworów⁷ 7 nieudałych czyli 25%. dało dla różnych naszych obszarów naftowych.    Jeżeli    uwzględnimy jedynie otwory produkujące

Sądzę, że będzie obecnie na czasie opubliko- w ilości 21 z dodaniem wspomnianych 3 otworów, wanie obliczeń jakie miałem sposobność wykonać których nieprodukcyjność policzyć należy na karb w r. 1912 odnośnie do kopalni dawnego „Gwarectwa niespodzianek terenowych, a zatem ogółem 24 otwo-Potok“ w Potoku pod Krosnem.    rów, to przeciętną wydajność jednego otworu obli-

Załączona tabela wykazuje produkcję tej ko- czyć można na 4o0 wagonów, palni za lata 1895 do 1912 (z roku 1912 za 8 tylko    Cyfry    powyższe, 356 względnie po skorygo-

miesięcy). Na produkcję tę złożyło się 22 otworów waniu 45U wagonów, odpowiadają aktualnemu roz-wiertniczych począwszy od Nru 4.    mieszczeniu otworów wiertniczych na powierzchni

Produkcja pierwszych dwu szybów nie jest 18 hektarów (^8 otworów względnie 24). Przeciętna znana z powodu braku odnośnych zapisków, Nr 3 zależna jest w tym wypadku od ilości ulokowanych zagwożdżony przy 319 m. nie został dowiercony. szybów. Jeżeli wydajność zechcemy obliczyć w sto-Nr 1 doszedł 560 m. w rurach trzechcalowych, i nie sunku do powierzchni, to 10UUU wagonów dobytych miał zapewne dużej produkcji. Z Nru 3 brak dat co z 18 hektarów da nam 555 wagonów na hektar na-

dającej się do eksploatacyi powierzchni. Cyfrę tę należy nieco powiększyć ze względu, że od roku 1912 obszar ten wydał z pewnością jeszcze dość znaczną ilość ropy i obecnie jeszcze ropę na tym obszarze się pompuje. Sądzę, że nie popełnię omyłki jeżeli wydajność tę przyjmę w wysokości 600 wagonów na hektar eksploatowanej powierzchni, naturalnie z dotychczas odwierconych horyzontów.

Cyfry te odpowiadają mniej więcej także stosunkom kopalni Hanowerskiej w Potoku, jak również kopalni w Krościenku niżnem. Przyjąć je można z wszelkiem prawdopodobieństwem dla całego pasu naftowego potockiego w obszarach, w których pas ten do eksploatacji ropy się nadaje.

O ile sądzić można z publikowanych wykazów

produkcji to wydajność pasu Bobreckiego obraca się w przybliżonych cyfrach. Może obszar Rogów, gdzie średnia wydajność otworu wynosiła za czas od 1912 roku 1000 wagonów, wpłynie cośkolwiek na zwyżkę średniej wydajności w pasie Bobreckim, jeżeli jednak wyeliminujemy obszar Rogowski to pas Bobrecki odpwiadać będzie mniej więcej cyfrom jakie uzyskaliśmy dla Potoka. Bardzo pożądanem by było, by i dla tego obszaru odpowiednie obliczenie przeprowadzić, dałoby to bowiem dokładniejszą wskazówkę na jaką wydajność liczyć można w Bocheńskich złożach zachodnich Karpat i postawić zasady najracjonalniejszego rozmieszczenia otworów wiertniczych.

(Por. odnośną tablicę na str. 24).

W sprawie Państwowego Instytutu Geologicznego.

Z bardzo poważnych kół przemysłowców naftowych otrzymujemy cenne uwagi w sprawie sie- powinien być gościem na kopalniach i wierceniach, dziby Państwowego Instytutu (ieologicznego :

„W ubiegłym roku stworzono przy Ministerstwie w sprawach kopalnictwa, winien na równi z górni-Przemysłu i Handlu w Warszawie państwowy instytut kiem znać kopalnie, ich stan obecny i wszelkie mo-geologiczny. Jak wyraźnie zaznacza statut, jednem żliwości ich rozwoju. Miejscem pracy geologa nie z najważniejszych zadań zakładu jest „wykonywanie jest zatem pracownia w lokalu Państwowego Insty-prac geologicznych, zgodnie z zamierzeniami gospo- tutu Geologicznego, lecz przedewszystkiem kopalnia, darczemi władz państwowych i przedsiębiorczości pry- Instytut winien zatem być tak postawionym, by watnej“. Geologowie Instytutu winni zatem być po- umożliwić geologowi ten stały kontakt z górnikiem, mocnymi Rządowi przy stwarzaniu racjonalnych w najgorszym razie, by mu nie utrudniać dojazdu podstaw gospodarki naszemi bogactwami przyrodzo- do terenu jego pracy, nemi przez inwentaryzowanie tych bogactw, obli-

Przedewszystkiem zatem geolog Instytutu nie

gościem rzadko widzianym. Jeśli ma zabierać głos

Największe ośrodki naszego przemysłu górni-czanie ich zapasów, współpracę przy opracowywaniu czego leżą na południu kraju. Dojazd z Warszawy ustaw, zmierzających do ujęcia eksploatacji bogactw do najbliższych kopalń węgla trwa 10 godzin jazdą mineralnych w normy,pozwalające na celowe i oszczę- koleją, do najbliższych rygów naftowych około 20 dne zużytkowanie kopalin użytecznych.    godzin jazdy. Równa się to odcięciu kompletnemu

Przedsiębiorczości prywatnej górniczej, służyć geologów od terenu ich pracy, jeśli się zważy obecne winien instytut poradą niejednokrotnie nawet inicja- ciężkie warunki podróżowania koleją, drożyznę bity wą przy zakładaniu i prowadzeniu rozumnie i celowo postawionych przedsiębiorstw górniczych.

By podołać temu, wielce trudnemu zadaniu, niedość jest wyposażyć Instytut w odpowiednie środki finansowe.

letów i niesłychaną stratę czasu nieproduktywnie marnowanego na przejazdy.

Błąd ten daje się już — po niespełna rocznem

odczuć dotkliwie

Rzeczą niezrównanie ważniejszą jest nawiązanie najściślejszego kontaktu między członkami instytutu geologicznego i przemysłem górniczym.

Uzyskanie materjałów tyczących budowy geologicznej złóż mineralnych jest podstawą, na której winna się opierać praca geologa Instytutu.

By jednak te materjały geologiczne zdobyć, trzeba pilnie śledzić rozwoj kopalnictwa. Nie dość tego, trzeba uzyskać zaufanie górnika, by ten zrozumiał, że w jego interesie leży jaknajskrupulatniejsze przekazywanie geologowi wszystkich, niekiedy nawet drobnych i pozornie błahych obserwacji geologicznych, dotyczącycn danego złoża. Dopiero wówczas praca geologa może stać się owocną i wówczas tylko geolog będzie w stanie odpowiedzieć na pytania, jakie mu stawia górnik i zorjentować się w zagadnieniach, jakie piecza o rozwój górnictwa nakłada na rząd.

dopiero istnieniu Instytutu w działalności Instytutu. Pomijając pracę kilku jednostek, które dzięki długoletniej już i wydatnej pracy w dziedzinie kopalnictwa, z powodu dawno wyrobionych już stosunków zachowały kontakt z górnictwem, większość pracowników Instytutu niema z pracami praktyczno-geologicznemi nic do czynienia. Państwowy Instytut Geologiczny jest górnikom nieznanym, bo nie liczą się z nim, bo nie umiał dotąd stać się dla nich niezbędnym.

Państwowy Instytut Geologiczny winien być zorganizowany w Krakowie. Blizkość basenu węglowego, złóż solnych i zachodnio - karpackich terenów naftowych, rud cynku i żelaza, pozwoli z małą stosunkowo stratą czasu i środków zapewnić członkom Państwowego Instytutu Geologicznego stały kontakt z górnictwem“.

Do wywodów tych dodać też należy, że wzgląd na obsadzanie katedr w Akademji górniczej, możność Organizacja Państwowego Instytutu Geologi- wspólnej biblioteki i zbioró w Instytutu i Akademji powinny przemawiać również za umieszczeniem Instytutu w Krakowie.

cznego winna być zatem tak pomyślaną, by ten zasadniczy postulat żywotności Instytutu był jaknaj-szerzej uwzględniony.

Sprawÿ bieżące.

Warszawa 26 stycznia 1920.

Zastraszający wprost spadek produkcji ropy zmusił sfery rządowe do szukania przyczyn tegoż. Znalezienie głównej przyczyny nie było tak trudne, produkcja ropy bowiem stoi w prostym stosunku do odwierconych metrów. Z chwilą zmniejszenia się ilości odwierconych metrów zmniejsza się i produkcja ropy. Szukać więc trzeba w pierwszej linii powodu niewiercenia.

Ruch wiertniczy poszukiwawczy na terenach nieodkrytych w Polsce ustał prawie zupełnie. Od 6 lat nie znaleziono nowego pasma naftowego. Ruch na terenach odkrytych ograniczył się prawie wyłącznie do podwiercania i pompowania produktywnych już szybów.

Powodem głównym niemożności prowadzenia wierceń jest obecna nizka cena ropy i przez to zupełna nierentowność przedsiębiorstw kopalnianych. Przedsiębiorstwa rafineryjno - kopalniane, mające udział w zyskach eksportowych, potrafiły utrzymać nawet ruch wiertniczy, ale tylko dzięki wyżej wspomnianym bardzo poważnym zyskom eksportowym.

Fałszywa polityka byłego rządu austrjackiego i rafinerów zemściła się dziś na całym przemyśle naftowym.

Zmiany warunków produkcji ropy.

Utrzymanie rządu i menerów stronnictwa socjalistycznego w przekonaniu, że ze względu na nizką cenę nafty w kraju rafinerzy muszą mieć pokryte straty w eksporcie, zmniejszyło bardzo poważne zyski państwa z eksportu, wstrzymało ruch wiertniczy poszukiwawczy, a tern samem i zmniejszyło produkcję. Skutkiem bowiem nizkich cen ropy w kraju cena ropy, za jaką producenci czyści oddawali ropę rafi-nerjom, musiała być utrzymaną na nizkim poziomie.

Dziwnem jest, że cena nafty, której potrzeba na głowę 6 kg. rocznie, musi wynosić 6U halerzy za kg., t. j. musi obciążać budżet jednostki kwotą K 3 60 rocznie i nie może być podniesioną, podczas gdy równocześnie cena wszelkich innych artykułów codziennej potrzeby (chleb, węgiel i t. p.) są podnoszone przeciętnie raz na miesiąc i regulowane według kosztów produkcji. I obserwujemy dziwne zjawisko, że w kraju, w którym dzisiejsze zapasy ropy równają się prawie rocznej produkcji (wynoszą około 60.0U0 cystern) nie można otrzymać nafty i trzeba za nią płacić minimum 10 K za litr, naturalnie w pasku. Trudno bowiem wymagać, by rafinerzy, którym rzeczywiście przy cenie wewnętrznej nafty produkcja tejże się nie opłaca, chętnie takową ludności oddawali i nie rezerwowali jej na eksport.

Chcąc te stosunki ostatecznie uregulować, chcąc uruchomić nowe wiercenia, trzeba bezwzględnie cenę ropy znacznie dźwignąć, trzeba cenę produktów naftowych tak skalkulować, by produkowanie tychże wewnątrz kraju się opłacało. O ile rząd chce koniecznie utrzymać cenę nafty na najniższym poziomie w porównaniu z całym światem, to może kosztem kilku milionów wyrównać różnicę a przejąć równocześnie na swój wyłączny rachunek eksport, udzielając rafinerom konieczną premię eksportową jako pewnego rodzaju zachętę celem wzmożenia przeróbki ropy.

W sprawach cen ropy odbyła się w Warszawie konferencja ; z której sprawozdanie poniżej umieszczamy.

Konferencja w sprawie cen ropy.

Warszawa, d. 20 stycznia 1920.

Od dnia 12 stycznia b. r. odbywały się w Państwowym Urzędzie Naftowym w Warszawie konferencje w sprawie ustalenia cen ropy. Sprawa ta od dłuższego czasu była nader piekąca, i jeszcze w październiku z. r. wniosło Krajowe Towarzystwo Naftowe do Rządu prośbę o jak najrychlejsze jej załatwienie.

Naftowy przemysł produkcyjny znajduje się obecnie w położeniu istotnie bardzo trudnem, a choć nie można zaprzeczyć, że cały szereg przyczyn tej krytycznej sytuacji ma swe źródło w skutkach długotrwałej wojny, olbrzymich przesileń politycznych i gospodarczych, oraz w brakach organizującej się dopiero administracji państwowej, to jednakże jednym z najważniejszych czynników, powodujących widoczny zastój w wiertnictwie i idący za tern zanik produkcji, jest niestosunkowo niska cena ropy.

Obecna cena ropy ustalona została przez Rząd prawie rok temu, wśród znacznie odmiennych stosunków, tak w kraju, jak zagranicą, kiedy ceny ma-terjałów technicznych nie osiągnęły dzisiejszej zawrotnej niejednokrotnie wyżyny, robocizna utrzymywała się na normalnym poziomie, a nagromadzone w czasie okupacji ukraińskiej zapasy i ograniczona sprawność rafinerji nakazy wała jak najrychlejszy zbyt ropy, chociażby poniżej istotnych kosztów produkcji i bez względu na jej stan chwilowy. Dziś jednak stanęliśmy wobec faktu, że produkcja stale się zmniejsza i o ile Rząd nie będzie umiał odpowiednio ożywić ruchu wiertniczego, wszystkie kopalnie przejdą w ręce wielkich obcokrajowych przedsiębiorstw rafineryjnych, które zdołają deficyt kosztów produkcji pokryć zyskami osiągniętemi ze sprzedaży produktów gotowych, a rafinerje nie rozporządzające własną produkcją, wśród nich zaś państwowa Fabryka Olejów Mineralnych, znajdą się nagle bez surowca.

To też w żywotnym interesie Państwa już choćby ze względu na konieczność poprawienia bilansu handlowego i własnej waluty leży umożliwienie producentom ropy, którzy zawsze byli pionierami w odkrywaniu nowych verenôw naftowych normalne utrzymanie ruchu i jak najintenzywniejsze prowadzenie wierceń odkrywczych, bez których nie może być mowy nawet o utrzymaniu piodukcji na obecnym poziomie.

Przemysłowiec przystępujący dziś do założenia szybu musi wziąć w rachubę, że w borysławskiin obszarze naftowym, o ile nie uprzedzi go woda, otrzyma w najlepszym razie produkcję do 3 wagonów ropy dziennie w głębokości conajmniej 1500 m. Wywiercenie takiego szybu trwa przeciętnie, jeśli roboty techniczne pójdą gładko, 3—5 lat, a koszta urządzenia i wywiercenia szybu przenoszą obecnie 10,000.000 koron. Podobnie się ma sprawa z eksploatacją ropy marek specjalnych: koszta wiercenia szybu okrywczego w normalnym okresie 1—2 lat do głębokości 600 m dosięgają kwoty 3,000.000 ko-

Dalej uwzględnić należy okoliczność, że obecna cena ropy dawno już nie odpowiadała faktycznym kosztom wiercenia. Rząd, zakupując partję ropy od t. zw, czystych producentów już w lipcu 1919 r. uznał tę niewspółmierność między ceną ropy, a kosztami produkcji, zapewniając producentom oprócz ceny kupna 70 K za 100 kg ropy dostawę produ- ża się w stosunku 7,623.560:170, a więc 449 koron, kłów gotowych z Państwowej Fabryki Olejów Mine-    Do podobnych wyników dojdziemy, jeśli przyj-

ralnych po wewnętrznej cenie maksymalnej celem mierny za podstawę oznaczenia ceny ropy stosunek, wymiany za granicą za artykuły techniczne, co wobec w jakim wzrosły ceny wszystkich artykułów wiert-znacznej różnicy między cenami wewnętrznemi a eks- niczych i robocizny od chwili ostatniego ustalenia portowemi było równoznacznem z podwyższeniem ceny ropy przez Rząd austryjacki w wysokości 44 ceny ropy do K 140 za 100 kg. Gdy jednak produ- K. Z szczegółowych zestawień statystycznych okazuje cenci zniewoleni byli zresztą pozbywać się ropy za się, że ceny artykułów technicznych i robocizna wzro-oznaczoną przez Rząd cenę K 80, a nawet niższą, sły od marca 1918 roku do października 1919 o 360%, nic dziwnego, że w tych warunkach nieliczni tylko a wiadomem jest powszechnie, że w ciągu miesiąca przedsiębiorcy mieli odwagę przystępować do nowych października i grudnia nastąpił dalszy wzrost cen wierceń. Skutkiem tego liczba szybów montowanych conajmniej o dalszych 100%, czyli razem o 460%,

ron, a cała produkcja takiego szybu nie przenosi przeciętnie 200 wagonów ropy.

Zresztą o jakichś podstawach stałych przy oznaczeniu kosztów wiercenia obecnie mówić nie można, skoro ceny materjałów wzrastają z dnia na dzień w sposób wprost fantastyczny i skoro zamówienia na dostawę materjałów przyjmowane są bez zobowiązania tak co do cen jak i terminu dostawy, a robocizna podnosi się nieustannie.

Nie ulega wątpliwości, że chcąc skłonić przemysłowca naftowego do intenzywnego wiercenia, trzeba wpoić weń to przekonanie, że w razie dowiercenia się ropy — co jednak jest zawsze problematyczne — otrzyma za nią taką cenę, któraby pokrywała conajmniej koszta wiercenia i amortyzowała włożony kapitał, zapewniając mu zarazem zysk, odpowiedni do poniesionego ryzyka.

Jeśli się w szczególności bada przyczyny znacznego podrożenia kosztów produkcji w obszarze bo-rysławskim, należy skonstatować, że w szybach świeżo dowiercanych ujawnia się stały spadek produkcji, wahający się wedle doświadczeń czasów ostatnich między 2Ó a 50% rocznie. Dotychczas wskutek częstego dowiercania się nowych szybów lub głębszych horyzontów, okoliczność ta nie występowała zbyt jaskrawo, i dzięki temu tylko utrzymywała się produkcja mniej więcej na poziomie jednakim, Prócz tego obfite horyzonty ropy, które dawniej osiągano w głębokości 950 do 1250 m należą do dalekiej przeszłości. Obecnie normalny szyb wiercić trzeba do głębokości 1500 m. lub głębiej, co naturalnie podraża koszta w stosunku geometrycznym. Do tego przy-czynią się w znacznej mierze postępujące stale od wschodniej części Tustanowic w kierunku Borysławia i Mraźnicy zawodnienie szybów, będące naturalnym objawem wyczerpania się złóż naftowych i wszystkie te okoliczności składają się na zwiększenie ryzyka wiercenia, jak niemniej na zmniejszenie produkcji i jej trwałości przy wzmożonych kosztach. Na dowód przytoczonych okoliczności niech posłuży fakt, że produkcja Borysławia i Tustanowic najobfitszego obszaru naftowego, wynosiła w październiku 1919 r. 5122 wagonów, w listopadzie tegoż roku 4347 wagonów, w grudniu już tylko około 4000 wagonów po 10.000 kg.

Przy ustaleniu ceny za ropę musi się zatem wziąć w rachubę ów moment ryzyka, wyrażający się w normalnym stosunku ilości szybów ropodajnych do suchych, tudzież wydajności poszczególnych szybów.

spadła w ciągu jednego miesiąca prawie dziesięciokrotnie, a ze względu na długi okres, upływający od chwili założenia szybu, dó chwili dowiercenia się pokładów ropnych, dopiero po latach wystąpią z całą jaskrawością fatalne skutki obecnej polityki w dziedzinie cen za ropę.

Ponieważ zatem ustalona przez Rząd cena za ropę nietylko uniemożliwiła wszelkie nowe roboty wiertnicze, ale nie pokrywała kosztów kontynuowania wierceń dawnych i normalnej exploatacji, zwrócili się przemysłowcy naftowi do Rządu jeszcze w październiku 1919 r. z żądaniem znacznego podwyższenia ceny. Niewyjaśnione stosunki parlamentarne pozwoliły dopiero teraz Rządowi przystąpić do rewizji cen ropy, chodzi jednak o to, by ta rewizja była faktycznie gruntowna i oparta na istotnym stanie rzeczy, a zarazem, by uwzględniono w niej nietylko koszta produkcji, ale także wyrównano te straty materjalne, z któremi przemysł naftowy pracować musiał już długi okres czasu przed rewizją.

Biorąc pod uwagę naprowadzone wyżej względy producenci ropy na posiedzeniu, odbytem z inicjatywy Krajowego Towarzystwa Naftowego w Warszawie d. 11 stycznia b. r. uznali cenę 200 marek polskich za 100 kg ropy za minimum, przy którem możliwe jest dalsze utrzymanie prawidłowego ruchu kopalń i stopniowe ożywienie robót poszukiwawczych.

Wedle obliczeń cyfrowych, przedstawionych Rządowi, koszt założenia i wywiercenia szybu w Borysławiu w okresie 4x/₂ roku do głębokości 1500 m wynosi po uwzględnieniu 100% podwyżki z tytułu ryzyka 23,372 000 koron, a wraz z kosztami dwuletniej eksploatacji 29,132.000 K.

Przeciętna produkcja szybu wynosi około 2000 wagonów, z czego, po potrąceniu 20% udziału brutto zostaje dla właściciela szybu 1600 wagonów.

Koszt zatem produkcji 100 kg ropy wyraża się w stosunku 29,132.000:1600, a więc 182 K, nie uwzględniając w tej kalkulacji zysku, podatków z dodatkami i t. p.

Natomiast koszt założenia i wywiercenia szybu, produkującego ropę marek specjalnych, w okresie minimalnym jednorocznym do głębokości 600 m wynosi 1,755090 K, a po uwzględnieniu 300°/o ryzyka (jeden szyb ropodajny na 3 suche) 7,023.560 K, razem zaś z kosztami eksploatacji przez okres lat dziesięciu 7,623.560 K. W kalkulacji tej przyjęto szyb na terenie nowym, umożliwiającym jednak dalsze wiercenia, co zostało uwzględnione przez potrącenie procentowe kosztu urządzenia kopalń i nabycia rur, nadających się do wyjęcia i dalszego użytku, tudzież przez czterokrotne obniżenie normalnych kosztów eksploatacji. Ponieważ ogólna produkcja szybu wynosi około 200§ wagonów ropy, z czego po potrąceniu 15% brutto zostaje dla właściciela szybu 170 wagonów, przeto koszt produkcji 100 kg ropy wyra-

nie zmniejszyła się.

przyczem tendencja zwyżkowa cen artykułów wcale dał dyskusji dwie najdotkliwsze bolączki przemysłu

naftowego, t. j. trudności transportowe i brak mate-

W tym zatem stosunku podniesiona cena ropy rjałów wiertniczych, wyrażałaby się w kwocie 246 K za 100 kg.    W odpowiedzi na to przemówienie, podniósł

Następnie Dr. Artur Goldhammer i Inż. Marjan

skich czyni 440 za 100 kg.

Żądana przez przemysłowców naftowych cena Przewodniczący trudności, jakie trzeba było przez wy-ropy 200 marek polskich za 100 kg. odpowiada ró- ciężyć zanim został stworzony i zaczął normalnie wnież stosunkom targu światowego. Jeśli bowiem funkcjonować młody aparat urzędowy. Rząd zdaje przed wybuchem wojny cena ropy wynosiła około sobie jasno sprawę z ważności organizacji przemyło K za 100 kg. przy równości franka szwajcarskiego słu naftowego szczególnie w owocnej dobie przeło-i marki, to obecnie ze względu na kurs franka szwaj- mowej i wszelkie dążenia idące w tym kierunku po-carskiego winnaby wynosić conajm* iej 300 Mk za prze jak najgoręcej. Radę Naftową, urządzoną autono-100 kg. Trafność tego stosunku potwierdza obecna micznie, zamierza Rząd powołać do współpracy cena ropy amerykańskiej loco Pensylwanja, która w czasie najbliższym, wedle ostatnich notowań wynosiła 4 75 dolara amerykańskiego za baryłkę (156 kg), co w markach poi- Szydłowski wywiedli szczegółowo cały materjał faktyczny i statystyczny, stanowiący podstawę ustale-Konferencja w sprawie cen ropy odbyła się nia cen ropy i przedstawili powziętą przez produ-w Państwowym Urzędzie Naftowym dnia 12 stycznia centów uchwałę, domagającą się ustalenia ceny ropy b. r. pod przewodnictwem wiceprezydenta tegoż w wysokości 200 marek za 100 kg ropy i to na czas Urzędu p Klobassy-Zrenckiego, w obecności kiero- najbliższy, dopóki zmiana obecnych stosunków nie wników Wydziałów, Prezydjum Krajowego Towarzy- uzasadni dalszej zwyżki. Zarazem ponowił Inż. Szy-stwa Naftowego i licznych przedstawicieli naftowego dłowski dawno już postawiony przez producentów przemysłu produkcyjnego i rafineryjnego. W zagaje- ropy postulat wprowadzenia przymusowego przydziału niu swem podniósł Przewodniczący, że zarówno p. ropy rafinerjom, albowiem samo oznaczenie ceny Minister Skarbu jak i Państwowy Urząd Naftowy od- ropy nie polepszy obecnej ciężkiej sytuacji przemy-noszą się do kopalnictwa naftowego z całą życzliwo- słu kopalnianego, o ile nie zostanie równocześnie ścią, albowiem jest on podstawą egzystencji polskiego zapewniony prawidłowy zbyt, wzrastających stale za-przemysłu naftowego i uznają konieczność jego opieki, pasów. W szczególnie trudnem położeniu znajdują tern bardziej, że szczególniej ta gałęź przemysłu naf- się mniejsze kopalnie, produkujące marki specjalne, towego ucierpiała dotkliwie wskutek długotrwałej których ropy nie chcą rafinerje przyjmować nawet wojny i połączonych z nią przewrotów. Rząd uznaje poniżej ceny ustalonej przez Rząd. licząc na lepsze konieczność poważnej podwyżki cen ropy, apeluje zyski z przeróbki Topy bory sławskiej, jednak do producentów, by ze względu na potrzeby    Dr Roehr referował sprawę uregulowania trans*

surowca i przepełnienia swych rezerwoarów produk-dnak strony nie może Rząd zgodzić się na łączenie tami gotowymi. Jaskrawym dowodem zupełnej nie-sprawy cen z kwestją eksportu ropy. Uznając, ze sprawności naszych kolei jest fakt, że przy produkcji względu na zamagazynowane zapasy konieczność miesięcznej około 5000 cystern ropy zdołano wyeks-wyjątkowego dopuszczenia eksportu pewnej ilości pedjować z Borysławia koleją w listopadzie 1919 je-ropy musi sobie Rząd w tym względzie zastrzedz dynie 930 cystern. Powodem tego jest nie tyle brak zupełną swobodę działania, tembardziej, że ma co cystern, ile niedostateczny przydział parowozów, (na do eksportu konkretne projekty.

Prezes Krajowego Towarzystwa Naftowego Wł. naftowego jedynie 6) tudzież brak odpowiednich Długosz wyraził radość, że jeden z najważniejszych przydziałów węgla. Również doświadczenia ostatnich postulatów przemysłu naftowego, gorąco popierany miesięcy okazały, że dokonane przez Rząd zajęcie przez przemysłowców naftowych od chwili powsta- cystern nie wydało spodziewanych rezultatów, albo-nia Państwa polskiego, t. j. zcentralizowania admini- wiem poszczególne rafnerje zdołały znacznie lepiej stracji wszystkich ekonomicznych spraw naftowych wyzyskać sprawność transportową nielicznych cys-został zrealizowany przez utworzenie Państwowego tern, które zostały zwolnione na ich wyłączny uży-. Urzędu Naftowego i że na czele tego Urzędu stanął tek, niż zarząd kolejowy cały służący mu do dyspo-przemysłowiec, który zna przemysł naftowy, jest mu zycji zajęty park cysternowy. Z tego względu nale-życzliwy i cieszy się powszechnem zaufaniem. Przed żałoby zdaniem przemysłowców naftowych zwolnić Urzędem Naftowym stoi wielkie zadanie koncentracji na próbę z pod zajęcia te wszystkie cysterny, któ-pracy, godzenia sprzeczności interesów poszczegól- rych indywidualne prawo własności jest stwierdzone, nych gałęzi tego przemysłu i poparcia jego dążności jak niemniej te, które zostaną nabyte przez osoby organizacyjnych. By jednak praca ta wydała owoce, prywatne w przyszłości, albowiem w ten sposób za-niezbędne jest utrzymanie stałego kontaktu między chęci się je do powiększenia parku cysternowego, administracją państwową a przemysłem naftowym, Natomiast cysterny rządowe i t. zw. bezdomne na-co da się jed.ynie osiągnąć przez stworzenie Rady leżałoby przydzielić autonomicznej organizacji prze-Naftowej, złożonej z reprezentantów tego przemysłu, mysłowej, której zdaniem byłoby urządzenie stałego Wreszcie zwrócił się mówca do Przewodniczącego turnusowego ruchu pociągów cysternowych, na wzór r z prośbą, by oprócz sprawy ustalenia cen ropy pod- istniejącego przed wojną towarzystwa „Reb“.

Państwa żądania swe ograniczyli do tego tylko, co portów ropy i produktów naftowych. Jednym ż naj-jest niezbędnem dla rozwoju kopalnictwa i ożywię- ważniejszych powodów zastoju w przemyśle nafto-nia ruchu wiertniczego. Przy ustaleniu cen niema wym jest nieregu'arny ruch cystern, który sprawia, Rząd zamiaru, jak to było zwyczajem rządu austry- że zapasy ropy rosną z dniem każdym i niektóre jackiego, żądać od producentów specjalnych opustów mniejsze kopalnie zniewolone są wylewać cenny proza ropę dostarczoną państwowej rafinerji olejów mi- dukt z powodu przepełnienia zbiorników, — a ró-neralnych w Drohobyczu, natomiast domagać się wnoćześnie rafinerje ograniczają ruch wskutek braku będzie na jej rzecz pewnych dostaw. Z drugiej je-

potrzebnych 60 przeznaczyła kolej dla przemysłu

Na tem obrady zamknięto i przystąpiono w ści-przemysłu kopalnianego w niezbędne artykuły tech- słem gronie do obrad nad ceną ropy, którą niczne, w szczególności przez należyte uwzględnię- oznaczono ostatecznie na 180 marek polnie potrzeb tego przemysłu w umowach kompensa- skich za 100 klg.

Wreszcie poruszono konieczność zaopatrzenia

cyjnych, sprawę wypłaty producentom borysławskim    Reprezentacja producentów pod przewodnictwem

należytości za ropę, sprzedaną państwowej fabryce Prezesa Krajowego Towarzystwa Naftowego została olejów mineralnych i jaknajrychlejszego dostarczenia przyjęta dwukrotnie przez p Ministra Skarbu, który przez tę fabrykę przyznanych producentom przetwo- szczegółowo informował się o stanie przemysłu naf-row naftowych na cele wymiany za artykuły te- towego, jego potrzebach i niedomaganiach, tudzież chmćzne.    , .    .    ewentualnych środkach zaradczych, kładąc szczególny

ts

W końcowem przemówieniu zaproponował Prze- nacisk na konieczność ożywienia ruchu wiertniczego, wodmczący wybór komitetu z sześciu osób celem Wobec najpilniejszych postulatów, poruszonych już przeprowadzenia rokowań w sprawie ceny, apelując poprzednio na konferencji w Państwowym Urzędzie do przedstawicieli przemysłu kopalnianego, by w in- Naftowym, zajął p. Minister jak najżyczliwsze stanowi-teresie Państwa starali się o możliwe ożywienie ru- sk₀ i zapewnił obecnych o swem wszechstronnem chu wiertniczego, przyczem Rząd gotów jest wedle poparciu. Przy tej sposobności oświadczyli się pro-możności poprzeć ich ż yczenia, o ile będzie miał ducenci ropy przeciw projektowanemu różniczkowa-i świadomość, że wraz z podwyżs eniem ceny ropy niu ceny ropy za zapasy po dzień 1 stycznia b. r. podnosi się wiertnictwo. ,    i za bieżącą od tego dnia produkcję, motywując rze-

Dalej wyjaśnił Przewodniczący, że celem wyro- czowo swoje stanowisko, wnania zaległej należytości za ropę, sprzedaną fa-    ;    _

bryce państwowej oświadczył Rząd jeszcze w zeszłym    Sprawy personalne: Wiceprezydent Urzędu Ńafto-

miesiącu, wskutek zupełnago braku koron, gotowość wego, P. Dr. Karol Klobassa - Zrencki oraz zatępca wypłaty w markach polskich, jednakże producenci tegoż, P. Dr. Jan Baj ustąpili z piastowanych przez nie zgodzili się na tę propozycję. Wobec ustalenia siebie urzędów. Przyczyna ustąpienia prawdopodobnie relacji marki do korony wypłacie tej należytości nie polityczna. W miejsce P. Dra Klobassy został powo-stoi nic na przeszkodzie i przewodniozący przedłoży łany jako szef Urzędu Naftowego Inż. Stanisław Wi-p. Ministrowi Skarbu odnośny wniosek. List umowny domski, dotychczasowy urzędnik „Guzy“, na przyznane producentom produkty naftowe może    Żałować należy, że tak wybitni ludzie, jak P.

być każdej chwili podpisany. Ze względu na ciężkość Dr. Klobassa i\ Dr. Baj w czasach wyjątkowo — dla aparatu urzędowego i trudności techniczne nie uważa przemysłu trudnych — ustępują. Jest to już czwarta mówca za wskazane wprowadzenie przymusowego ; w ciągu jednego roku zmiana na stanowisku kiero-przydziału ropy rafinerom, tembardziej, że z chwilą wników państwowych władz naftowych. Rząd powi-uregulowania transportów kolejowych zostanie ró- nien w pierwszej linii ustalić ostatecznie program fwnież rozwiązana kwestja odbioru ropy. Rząd roz- polityki naftowej i uniezależnić ją od wpływów na-iważa obecnie sprawę zwolnienia z pod zajęcia cys- tury politycznej oraz powołać Radę Naftową złożoną tern prywatnych i rozpatrzy życzliwie projekt stwo^ z najwybitniejszych znawców przemysłu i ludzi, któ-rzenia autonomicznej organizacji przewozowej, ostą- rych działalność w dziedzinie unarodowienia prze-jteczna jednak decyzja w tym względzie zależy od mysłu naftowego jest znaną, a nie przypadkowo po-' Ministra Kolei.    woływać członków według klucza partyjnego.

Z Drohobyckiego okręgu górniczego.

Drohobycz, 5-go stycznia 1920. wykazują cyfry z miesiąca na miesiąc ekspedycja Ż powodów od naszej Redakcji niezależnych nie r°py słabnie, a zapasy wzrastają. Zestawienie

z zagłębia borysławskiego na 28.872 ton tj. o 11.588

^ r-r--______ ..    ____ „Czasopisma ton mniej jak w październiku, zaś zapasy ropy wzro-

Górniczo-hutniczego“. Nie mniej przeto na podstawie ®Iy w listopadzie w porównaniu z miesiącem poprze-podanych już przez nas dat statystycznych odnośnie dnim o 17.317 ton mimo mniejszą w listopadzie do produkcji ropy, stanu jej zapasów itp., oraz na wytwórczość. Obawy te jeszcze potęguje i ten fakt, podstawie wiarygodnych, aczkolwiek rnzstrzelnnveh że znaczna ilość otworów wiertniczych jest na do-

Z powodów od naszej Redakcji niezależnych nie r°py słabnie, a zapasy wzrastają. Zestawienie otrzymaliśmy ostatnio szczegółowego sprawozdania z końcem listopada oznacza ogólną^ ^ekspedycję ^opy z Drohobycza w tym rodzaju, w jakim podawaliśmy je poprzednio w zeszytach naszego

podstawie wiarygodnych, aczkolwiek rozstrzelonych wiadomości, można sobie wyrobić pewien pogląd na wierceniu, co możliwość nadprodukcji oczy wiście czym obecną sytuację we wschodnio-galicyjskim przemyśle prawdopodobnem, że określenie gospodarki naf-naftowym. Skoro bowiem zważymy, że zapasy ropy towej w zagłębiu borysławskiem jako bardzo ryzy-wynoszą w listopadzie 1919 (por. str. 22 Cz.G.H. Nr. 1) kowne nie wydaje się nam zawczesnem, bowiem przeszło 50.475 cystern ropy, zaś cała łączna pojemność w chwili sprawdzenia się naszych obaw musiałoby wszystkich zbiorników Towarzystw magazynowych i.uz mówić o niebywałej lekkomyślności, zwłasz-wynosi 65.000 cystern, to słusznie opanować nas cza P°ó uwagę weźmiemy obecną konjunkturę może lęk, czy przypadkiem pojemność zbiorników naftową na europejskich rynkach zbytu, którą uwa-nie okaże się za szczupłą i czy nie będzie trzeba zaó możemy za korzystną już choćby z tego powodu, zastosowywać systemu już praktykowanego w za- ze wtłacza się na nie produkt amerykański mimo głębiu naftowem bitkowskiem : spuszczanie nad-    sw3 wysoką cenę i wysokie koszta przewozowe,

miaru wyprodukowanej ropy do potoku. Obawa    Trudno utyskiwać na rozrzutność naftowej go-

ta zaś jest tem bardziej usprawiedliwioną, że jak spodarki z tego powodu, że więcej jak Vm część

wytworzonej ropy (przeszło 12°/₀) zużytą zostaje na wiście zobowiązaniu takiemu nie mogą zadość uczy-opał w swoim najcenniejszym tj. surowym, nieprze- nić. Nie mniej ujemnie na te stosunki wpływa kwestja tworzonym stanie. Winić tu musimy ogólny brak aprowizacji, której brak z wyjątkiem chleba i mąki węgla i jego przyczyny, a sposób usunięcia tego chlebowej, daie się bardzo dotkliwie odczuwać zwła-„malum necessarium“ widzimy dopiero łącznie z za- szcza wobec notorycznego braku ziemniaków, którym łatwieniem kwestji węglowej dopiero w dalszej przy* to brakom niestety nawet dzięki ogromnej inicjatywie szłości. Wprawdzie zachodnio-europejski duch twór- i dobrej woli prywatnych przedsiębiorców, nie po-czy wykazuje — jak podają umieszczane na łamach trafiono zaradzić.    S. K.

naszych pism notatki, w takim właśnie kierunku    Uzupełnienie wykazów statystycznych. Ogólnie ze-

było w listopadzie 1919, szybów 369, z czego 97

ogromnie dużo pomysłów i inicjatywy, to jednak stawiając cyfry poza już podanemi datami w oso-musimy wziąć na nasze usprawiedliwienie, że pań- bnych tablicach statystycznych, trzeba dodać, że stwo nasze znajduje się dopiero w fazie organizacji w Zagłębiu Borysławsko-tustanowickiem w ruchu i eksperymentowania.

Wobec takiego stanu rzeczy trudno jest nawet w wierceniu, 168 w tłokowaniu, 46 w instrumento-skarżyć się na ob le rie się produkcji w naszem waniu, 10 samopłyn. 7 w montowaniu, 1 w pompo-Zagłębiu i na trudu. ,( jakie napotyka jej rozwój, waniu, 40 gazowych, poza Zagłębiem zaś w obrębie Cóż znaczy wobec tego sianu kwestja robotniczych drohobyckiego okręgu górniczego było na 644 szy-żądań i stosunków, na które ujemnie wpływa mię- bów w ruchu, 15 w wierceniu, a 629 w pompowaniu, dzy innemi i brak węgla, ponieważ pracodawcy zo-    Ilość    zatrudnionych robotników wynosiła z po-

bowiązali się do dostawiania robotnikom stałego minięciem robotników warsztatowych, magazynowych deputatu węglowego, a wobec braku węgla oczy- itp. 6.300 głów.

Tablica produkcji kopalń „Gwarectwa Potok“ w Potoku w cysternach po 10.000 kg.

do artykułu Prof. Dra J. Grzybowskiego „O wydajności terenów naftowych“ (por. str. 18).

Numer

szybu

0)

(0

Razem

et

00 • ®t

SÖ

00

et

es

CD

■

et

cc

«O

«©

to

t-i to I OO 05

C0 I

214*5 66*3 44-2 217-9 170-3 148 308-51368 106*9 296*6 38    25 7

—    4    2*7

26*3 23*7 131 122*5 68-6 59 5 70 8 31

104    73-6 55*8

44-6 40 2' 314 16 8    9 5    0*5

43-6 29-5

20

18.1

25-8

22-9 30-7 26 23 8 21-7 18-3

rtf CD

TH 7—i

13-5 12-3 16-4 12

673-9 1429*4 967*7 497 7

9*7

159*5

143-5 16

24

2-4

2*2

1-9

18

14

79*3

89-5

375*7 294 62*5 41*4

130

20-4

16

242

17

30

454

42*7 31-2 16-8 218*5 130 2 93-5 162-3 96-6 26 5

10-6

35 8 61-8

533

10

19

31-7

7-4

15 11

CD i-H

go ö ić>

485    30

1090 5 789-4 39

20

0-6

21

10 5

169-2 112-2

Ô «0

22

23

■i

83*8

67-8

151-2

91*9

54*2

22

25

26

27

29

30

32

I-III V

8-7

165 6

485

15-2

44

34    85.8 60    51    19 6 124

00

17*1

99-5

43-6

52*5

1-5

0-5

27

536

94 | 133 113    77-5j 10 118 3

221    209    90 8 171-2 134 [ 104

.    Łącznie wagonów

1181

'    44*1 » .

595-3 983‘6 9964-8

Wydatność rozmaitych rop naftowych w ruchu fabrycznym

ułożył inż. J. Wł. Fiorjan i dypl. inż. L. Rosner.

Destylacja ropy w ruchu fabrycznym w % ciężarowych.

Gatunek ropy

Benzyna

do

0.800

Nafta Olej gaz. , do 0.860    0.903

do

Olej

kompr.

Olej

Olej

do

0.925

masz. III. oryg. III. do    do

0.928    0.935

Olej

lotniczy

Olej

automo

bilowy

Olej

cylindr.

Asfalt

Klimkówka

Zagórz

Równe

Urycz

23 58 26.80 30 50 16.28

22 36    9.65

26.64 8.73 17 70    10 38

21.00 11.80

7.28

7.06

20.30

^ 9» o os O 00

6    00    450    . 9.00

Rektyfikacja benzyny surowej w laboratorjum z deflegmatorem Glińskiego

w % objętościowych.

v c. gat ; p.-H5°C.

do

40°

50°

40°C.

do

do

60°

70?

50°C.

do

60°C.

70°C.

do

80°

80°C.

do

90°

90°C.

do

100°C

100° 110° do

110'C. 120°C.

do

do

130°C.

130°    140°.    150°    160'»    170° ; 180°

do    do    do    { i

140"C. 150 C.1160"C. '170UC. 180°C. 190°C. bldl■

■■    "    V ..    ■... ' :

do ,

do do

0.7608

0.7499

0.7626

0.760

MSI

2.0

3.0

3.0

2.0

2.0

6.0

13 0

7.0

6.0

4.0

18.0

16.0

6.0

170

150

12.0 -

140 15 0 14.0 12.0 15.0; 14.0 13.0 15.0

© © © ©'

‘ t> © OŚ-:

8.0

50

3.0

7.0

© © © ©

© có eo ©

Ot OO CO Cn

© ©‘Ö Ö

„JO to to 05 : „_© O O ©

4.Ö

:2.5

2.0

5.0

Rektyfikacja benzyny surowej w ruchu fabrycznym w kolonie Heckmanna

w % ciężarowych.

*»

0.660/0680

0.680/0700

0.700/725

0.725/745

0.745/765    • w '    Q.780 785

t. gal. p.4-15*'.

na sur. b mynę

°/o c- gaina ropę p. + 15°C.

#/o

na sur. benzyna

%    ; t rl.

na ropę p. -t 15°r.

•/.

na sur. . benzynę

°/o

na ropę

t. gał p.f15“C.

V OjO

na lopę

na sur. benzyię

c. naf. p.—!5°C

>a s r. b nzynę

•/.

na ropę

0.6685

0.668

Ö(M* O O

© vd

0.685

0.690

© © y—i iO QĆ T-H

—    0.710

2.17 0.715 0.48 i 0.720

10.99 2.59    —

3.00 0.80 0.735 5.49 1.671 0.738

r. 1

Destylacja 100 cm.³ nafty surowej z kolbki Englera.

.{■

.0

c. gat. p. zapł. p.+15°C. p. Abla

0.8229 P₄°₀nJd 0.8,23    33°C.:.

ponad 40ftC.

0.8235    38°C.

0.826

w % objętościowych ISO C. | 2Q0nC. | 250 "0., | 270°C. | 30)nC.

pozostałość

strata

1.5

40.0

46.0

6.0

2.0    0.5

4.0

39 0

454)

6.0

2.5    0.5 .

1.0

36 0

45.0

8.0

2.0

36.0

48.0

9.t)

2.0    —

2.0    0.5

Analiza destylatów olejowych.

/, Olej gazowy Olej kompres. Olej masz. III. Olej III. oryg. Olej lotniczy Olej automob. Ol.cylindrowy

Asfalt

t. g. 4-15« C.

p. zapł.

n. Krz.

1.26°

c. U

-15»C.

•dez -d

d. Kiz.

1. 20»

uJ

p. zapł.

y. Krz.

»D5 'I

44 5® C.

p zapł.

•zjh -i

•6 T

4 15°C.

p. zapł.

p. !rz. I. 50»

c. o. 4 15«C.

p. zapł.

• p- K’Z.

I. 56°

t. g. 445» C.

p. zapł. p. Krz.

I. 100«

p. topi.

0.890

102

20

Pł-

1 79 0.922

■Pł-

3.89

0.9318

0.897

94

-20

Pł.

1.50 0.920

20

Pł-

3.42

0.931

164

0.886

105

t-20

Pł.

1.86

0 930

167

. 0.893

107

-20

pł-

1.80 0.921

-2° 4.96

pi.

0-93,1

164

’-f

oo

>*' |_Ł    h-.

'O    05    05    ©

~.²⁰ 3.29 0.946

pł.

-18" 3,12 0.947 -8° 3.55    —

' I '

;-2Gu| 3,20

212 -]4 13.70 0.945 210 —5 210; -14 13.80 0.944 2 09 —7

:r~, Ł945 210 -.5

•I

10.68 0.959 2 50

i ■ ''

11.10 0 952 2 39

— 0.956 2 53

I ■

10.78 0.959 249

+2

3.52

48

40 •• 3.23    44

3.12

3.68

46 ;

(Ciąg dalszy nasi).

Z naftowych spraw Rumunji.

Stały spadek produkcji w Rumunji niepokoi tam* muszą chwilowo pracę zastanowić, aż np. rurociągi tejsze sfery miarodajne, które starają się objaśnić znowu ropę pompować zaczną, co znów z koleji może to zjawisko całym szeregiem przyczyn wywołujących nastąpić dopiero wówczas, gdy rafinerje pozbędą się zastój w rumuńskiem przemyśle naftowym.    swoich zapasów. Z drugiej zaś strony z Konstanzy,

Najważniejszym i zasadniczym powodem jest od dawna nie odszedł żaden parowiec cysternowy, brak rozporządzalnych rezerwoarów i środków trans- dla braku materjału gotowego na eksport. — Jediem portowych, którego ujemny skutek powiększa jeszcze słowem powstał cały łańcuch przeszkód w roz wo u nor-niezdecydowana polityka rządu, oraz wadliwa orga- malnego obrotu i ruchu ropą — i niewiadomo od któ-nizacja eksportu, na czem wszystkiem cierpi nietylko rego ogniwa zacząć naprawę, przemysł naftowy, ale wogóle cały przemysł kraju    Na ogół ceny ropy i jej przetworów w ostatnich

nie mogąc zdobyć dla siebie potrzebnych oleji pę- czasach pozostają bez zmiany, driych.    W ubiegłym roku drukowaliśmy w Czaso-

Do tych ogólnych, głębiej sięgających przyczyn, piśmie naszem obszerną momografję o przemyśle dołącza się jeszcze cały szereg drobniejszych, teehni- naftowym w Rumunii z przed roku 1917, pióra cznych usterek działających chwilowo na szkodę wytrawnego znawcy tych stosunków inżyniera rzeczonego przemysłu. A mianowicie przez parę ty-. Edwarda Windakiewicza **). Obecnie w odniesie-godni nie mógł wcale funkcjonować rurociąg do niu do tamtych danych statystycznych, charakte-Konstanzy, z powodu uszkodzenia w miejscowości ryzujących produkcję ogólną, oraz wytwórczość po-Borceaj obecnie naprawa jego o tyle postąpiła na- szczególnych rafinerji, które również umieszczamy przody że już około 70 wagonów dziennie jest prze- dla porównania podajemy zai angielskimi pismami pompowywariych, a w najbliższej przyszłości spo- nowe daty (w tonach) za ubiegłe 2 7* dat tj. rok 1917, dziewanym jest powrót normalnego funkcjonowania. 19118 oraz pierwsze półrocze 1919 —tudzież zestawiie-Drijgi rurociąg do Giurgiu pracuje bez przeszkód.*), nie z ostatnich 3 miesięcy (wrzesień, październik Dalszym skutkiem tych okoliczności, jest zmniejszę- i listopad), wykazujące olbrzymi spadek produkcji ; nie się ruchu na kopalniach, gdyż niektóre z nich ropy w Rumunji.    !

**) Zeszyt VI. str. 131—133, Zeszyt VIII. str. 187—188.

*)• Jedna z rafinerji rozpoczęła wytwarzanie nowego produktu pod nazwą „Petrolina“.

1915    1917

1918

1919

1919

IX.

X.

i Stearią Romana . .

Romano Arnericana Astra Romana . .

Concordia .... .

Internationala .

Orion . .

Colombia . .

Alfa

Steco (państwoWe terena) . . . . . . Roumainian Consolidabed Oilfields et Chi-ciura Oilfields .........

Aquila Franco Romana . .... . .

Petrol Block . .........

Nafta .............

Traian Roumainian .    .......

Anglo Roumainian.........

Sphinx Petroleum Co .    . . . . . .

Baicoi Petroleum Co.........

Victoria Petroleum Co.......

r    (I.—VI.)

4952 4390 28.142

XI.

6 620    22463

4.173    13 630

2.624    11.453

6.360    63468

985    21.874

490

1.279

-4)

CM t-h CO

18.645

4.884

15.970

6.648

3.355

4.165

530

511

1.343

2.963

8 563    1.280    1.367

4630 3.545

6.890    1.004    1 172

2427 1009

1.491

736

810

840

718

635

620

292

51

239

-$)

-k

587

339

106

132

) r t)

164

826

990

243

131

169

-H-

31

Niema bliższych dat

Produkcja wszystkich rumuńskich rafinerji we- dzenia do opału ropą — więc braku węgla nie można dług obliczeń 1IV. 1915 wynosiła 4,451.400 ton, zaś złagodzić ropałem.

za rok 1917 tylko 499.009 ton, za rok 1918 — już    Ogólno europejskie stosunki Rumunji. Rumunjapra-

1,119.000 ton, ostatnie zaś trzy miesiące wykazują gnie w najbliższej przyszłości nawiązać bliższe stosunki znowu silny spadek produkcji, już przez nas poprze- handlowe z Włochami i z Belgją i w tym celu zadnio sygnalizowany, a częściowo wywołany także równo w Bukareszcie, jak w Medjolanie i w Brukseli złym stanem parku kolejowego rumuńskiego, który mają powstać osobne Izby handlowe rumuńsko-jest mimo nadesłanych z Francji lokomotyw bardzo włoskie, względnie rumuńsko-belgijskie dla popię-uszczuplony i zniszczony przez wojnę tak, że mimo rania i urzeczywistnienia tych planów, iż w ciągu ubiegłego roku naprawiono 200 lokomotyw,    W tym samym celu zawiązał się wielki kartel

a drugie tyle znajduje się w warsztatach reparacyjnych, wszystkich większych banków Rumunji pod egidą to ponieważ zaledwie drobna ich część posiada urzą- Narodowego Banku rumuńskiego, by utrzymać jedną

wspólną linję wytyczną, przy przeprowadzaniu wszel- a wogóle zanosi się na to, że Budapeszt, oraz Bel-kich tranzakcii z państwami ościennemi. Zaczęto już grad, gdzie utworzoną zostanie ekspozytura sekre-skupywać różne solne produkty Rumunji i Bessa^abii, tarjatu — dzięki swemu położeniu geograficznemu by je następnie z należytym zyskiem odstąpić za staną się wielkimi centrami handlowemi pomiędzy, granicą. Również jedną z agend kartelu będzie ure- wschodem a zachodem — ze szkodą Warszawy, która gulowanie cen dla przywozu produktów przemysło- przez wielu ekonomistów oznaczaną była teryto-

wych.

rjalnie jako punkt węzłowy nowoczesnych szlaków Kwestja robotnicza w Rumunji nie przybiera zbyt handlowych. Już dziś kursuje na Dunaju 33 statków groźnych rozmiarów — owszem po krótko trwałym towarowych do holowania, trzy wielkie holowniki strejku osiągnęli robotnicy podwyżkę 20 —50°/₀ płacy, i przeszło 20 parowców cysternowych, z których a że prawie równocześnie obniżyły się ceny żywno- właśnie 7 obecnie transportuje produkty naftowe ści, więc ogólny nastrój jest korzystny — a niewielką z Rumunji, a kilka próżnych płynie na wschód po zwyżkę cen, jaka się w ostatnich czasach dała od- nowe ładunki. Nic też dziwnego, że przewidujący czuć, uważają ogólnie za zjawisko przejściowe.    Anglicy przystępują już do tworzenia osobnych urzę-

tynopol do Ameryki.

Wogóle okazują mocarstwa zachodnie niezwy-

Wzrost eksportu Rumunji w ostatnich trzech mie-naftowych, oferujących naftę na „prompt“ — pocho- siącach uwidocznia następujące zestawienie: dzącą z zapasów dawniej jeszcze ze Skandynawji    W październiku wywieziono nafty ogółem

sprowadzonych.    1327 ton (a w szczególności do Bułgarji 500, do

Umiędzynarodowienie Dunaju, o którem dono- Turcji 751, do Ukrainy 76) — lekkiej benzyny do siliśmy w poprzednim numerze staje się kwestją aktu* Bułgarji 10 ton, ciężkiej benzyny do Czecho-Sło-alną. W Budapeszcie powstaje międzynarodowy se- wacji 567 ton, oleju gazowego do Jugosławji 10 ton, kretarjat żeglugi dunajowej, zależny politycznie od pozostałości ropnych do Bułgarji 400 ton, czyli że Francji, którą reprezentuje generał francuski F dou, cały eksport wynosił 2312 ton. — W listopa dzie zastępca dyrektora, a gospodarczo-ekonomicznie od wywieziono ogołem 11.630 ton (do Bułgarji 530 ton, Anglji, której przedstawicielem jest admirał Trou- do Austrji 304 ton, do Jugosławji 12Ô0 ton, do Çzecho-bridge, naczelny dyrektor całej komisji. W planie Słowacji 4996 ton, do Smyrny 1000, a do Rjęki jest bezpośrednie telefoniczne połączenie Budapesztu 3600 ton). — Zaś w pierwszej połowie grudnia eksport z Paryżem. Wszystkie państwa przez których tery- już osiągnął cyfrę 5920 ton. torja Dunaj przepływa, będą miały swoich zastępców,

Umowa między Tow. Standard Oil a Rumunją, dów handlowych w Budapeszcie, chcąc cały ten została świeżo zawartą, mocą której wolno wyżej olbrzymi ruch handlowy ująć w sfroje ręce, tem-wspomnianemu Towarzystwu wywieść z Rumunji bardziej, że już w lecie ubiegłym zawarła Anglja przed 6/II. 500.000 beczek nafty, łącznej wartości układ z Rumunją, na mocy którego ta ostatnia zo-3,150.000 dolarów. Transport ma iść przez Konstan- bowiązała się dostarczyć 50.000 ton produktów naftowych. Wykonanie tej umowy doznało pewnej Gd ńsk łącznikiem między Rumunją a Szwecją, zwłoki, z powodu nie złożenia na czas zaliczki ze Ponieważ z powodu złych komunikacji kolejowych strony Anglji w wysokości 400.000 funt. ang. — port Konstanza a za nim droga przez Dardanele dla Według jednak ostat«Łch wiadomości, kwota została eksportu na północ prawie nie wchodzi w rachubę — wypłaconą i wkrótce ma się rozpocząć dostawa obej-Rumunja chcąc wymieniać nadmiar swych surowych mująca 12 tys. ton lekkiej benzyny, 5 tys. ton ben-produktów (prócz ropy, - tytoń, owoce, jarzyny, zbo- zyny ciężkiej, 12 tys. ton rafinady i 12 tys. ton in-że, etc.) na wytwory przemysłowe, których jej brak, nych destylatów, dąży do nawiązania bliższych stosunków ze Skandy- , nawją, dokąd wysłała specjalnego handlowego pełno- kle wiele zainteresowania całą tą sprawą, zwłaszcza mocnika, i ma zamiar ruch cały pomiędzy Buka- wobec projektowanego przeprowadzenia kanału Ren, resztem a Sztockholmem utrzymać przez Polskę Dunaj — Dla Francji oraz wszystkich nad-Duna-i Gdańsk. W przyszłości, po ukończeniu wrzenia, jowych państw oznacza to wielki rozkwit wewnę-mogłaby także wchodzić w rachubę i bezpośrednio trznej żeglugi i handlu tembardziej, że dla ich ro-droga wodna Dniestrem przez Ukrainę do Bałtyku, zwoju projektowańem jest pogłębienie łożyska rzeki Zapewne w związku z tymi planami stoi wiadomość, o 3 m., oraz umożliwienie ruchu nocnego parowcowi że w Gdańsku pojawiły się liczne oferty grosistów

(zs)

Światowa produkcja ropy.

Zestawiamy tu pewną ilość tych informacji,

W roku 1914 wyprodukowały Indje Wschodnie 259,342.710 galonów, w roku 1915 — 2>7,093.576 galonów, w roku 1916 — 297,189.787 galonów, z roku 1917 brakuje nam daty, zaś w roku 1918 produkcja wynosiła 286,585.011 galonów Przywóz Zaś ropy

Przy obecnym, wszechświatowym braku węgla i spadku jego produkcji, nietylko sfery przemj^słowe, wskazujących na to, że niemal cała skorupa ziemska lecz także finansowe i polityczne interesują się nie- posiada mniej lub więcej obfite źródła naftowe, leżące zmiernie wszelkiemi, nawet drabnemi śladami ropy. w najrozmaitszych głębokościach, zależnie od rodzaju Gdziekolwiek się ona pojawi, zaraz powoduje wielkie formacji geologicznych, tylko nie do wszystkich zdo-zainteresowanie, ze względu na spodziewane unie- łano już dotrzeć. 1 tak np. produkcja w Indjach zależnienie danego państwa od importu z zagranicy Angielskich przedstawia się następująco: i na wzmożenie krajowej fabrycznej wytwórczości.

To też wszelkiego rodzaj • pisma, nietylko fachowe naftowe lub górnicze notują skwapliwie każdą wiadomość o produkcji naftowej jakiegoś kraju lub do-wierceniu nowych źródeł czy pokładów.

W Rosji w terenach nie zagrożonych ruchem

spadł z 68,849.973 galonów w roku 1914 — na 21,768.176 w roku 1918. Produkcja roku 1918 przed- bolszewickim znajduje się przemysł naftowy w dosyć stawia przybliżenie wartości 1,100,000 ton.

zadawalniającym stanie. Natomiast kopalnie położone W Baku wynosiła produkcja ropy w sierpniu bliżej Uralu znajdują się w zupełnym zastoju, o od-1919 roku około 30,445.710 pudów (— 498.704 ton) transportowywaniu produkcji nierna mowy, a roboty a we wrześniu 19,493,416 pudów (= 26.430 86 ton), ograniczają się do chronienia szybów przed zalaniem W Palestynie, Syrji i Mezopotamji, wodą. Brak narzędzi, ludzi, rozprężenie zupełne jakeśmy to już w poprzednim numerze donosili — i deruta.

.obecnie, po ustaniu operacji wojennych, zabrano się

z całą energią do z europeizowania licznych tamtej- boty przygotowawcze do eksploatacji świeżo odkry-szych kopalń nafty, dotychczas bardzo prymitywnie tych terenów naftowych.

i niedołężnie (patrz : Inż. Zygmunt Bielski, „Ropa    Na Czarnem morzu kursują obecnie dwa

w Mezopotamii“ Czasopismo górniczo-hutnicze rok cysternowe parowce pomiędzy wybrzeżem kaukas-1918, zeszyt X. i XI.) choć może dosyć romantycznie kiem a terenami Kuban o łącznym tonażu 20.110 eksploatowanych. Fachowe koła oceniają owe pola pudów.

^naftowe jako bardzo korzystne i obiecujące.    v W Czarnogórze rozpoczęły firmy holenderskie

Olej skalny na Syberji.i Coraz większą « (poszukiwania za ropą w okolicy Antivari; dotyęh-uwagę zwracają towarzystwa naftowe z Baku na pola i, czas niewiadomo jeszcze nic o wynikach, naftowe w Syberji, które według twierdzeń geologów    Również i w Algierze w wielu miejscach za-

; i rzeczoznawców mogą w przyszłości okazać ■> się częto wiercić za ropą, jak dotychczas z małemi rezul-•: bardzo ; bogatemi. (zs)

Również i na wieli u wyspach Oceanu    Na Mo r a w a ch, w okolicy Goding natrafiono

^Spokoj nego, zwłaszcza na wyspach Papua i Nowej- w głębokości 217 50 m na nowe źródło nafty.

; Gwinejj, przystąpiono obecnie do eksploatacji ropy,    J)o Szwecji wprowadzono w ciągu trzech mie-

wśród dosyć trądnych lokalnychwarunków ze wzglę- sięcy następujące Pości produktów naftowych: du na klimat, wytrzymałość tubylców, komunikację itd. .

Skład tych różnych oleji jest bardzo rozmaity w całym tym wieńcu wysp naftonośnych, i dają one podobnie jak Sumatro i Borneę różne produkta jak np.

, benzynę, naftę, smary, ropał i wosk parafinowy. To

też należyte wyzyskanie tych nowych terenów po- ₂£zy|i łącznie nafty i benzyny 24,082 toń, a smarów winnoby wywołać znaczne odciążenie na wszech- J9822 ton,    - ;

kwiatowych rynkach naftowych i ułatwić zaopatrzę-    Nowe T-wo eksportu nąfty powstanie w nàjblîz-

; nie w te produkta bardziej odległych od dotych- szej przyszłości w Baku, z inicjatywy kilku najpo-czasowych centrów naftowych krain.    ważniejszych tamtejszych firm naftowych, które znąj-

W Kanadzie odbywa się obecnie cicha walka dują .się pod groźbą wstrzymania ruchu na swych na trzy fronty pomiędzy towarzystwami Shll, Stan kopalniach, z powodu nagromadzeń olbrzymichza-dard a państwowem towarzystwem ,.anglo-kanadyjska pasów, pragnie w ten Sposób złagodzić naprężoną nafta“ (Anglo-Canadian Petroleum) — o hegemonję sytuację.

w kanadyjskim przemyśle naftowym,    Nowe próbne wiercenia przedsiębrane przez

W Bolfwii na natrafiono świeżo na olbrzymie Francję w Tunisie, wykazały pokłady ropy, o podo-pokłady nafty, przewyższające tak ilością, jak jakością bnej jakości, jak pola naftowe Algieru i Marokku. najbogatsze pola naftowe Meksyku.    W Turkestanie eksploatacja kopalń postępuje

W p o ł u d n i o w e j A u s t r a 1 j i wyznaczył tamtej- żywo naprzód, skierowano tam cały szereg pociągów szy rząd celem podniesienia produkcji ropy premję cysternowych dla wywozu ropy.

5,000 funtów szterlingów, d'a właścicieli kopalń (czy to    Nowy naftociąg zakładają w Meksyku, by za-

"jednostek, czy zbiorowych), którzy pierwsi w ydobędą pomoeą niego, przeprowadzać ciężką ropę z połu-z kopalń tam położonych 100,000 galonów ropy dniowych pól, — zamiast jak poprzednio w cyster-o 90°/₀ wydatności destylatów.    nowych łodziach.    ;

Ameryka zakupuje w Rumunji jak włoskie    Ogólna jridukcja Stanów Zjedn. Ameryki-

gazety donoszą, nie tylko terena naftowe, lecz także wynosiła w roku 1919 przybliżenie około 50,000.000 i rafinerje większe, które w czasie wojny były prze^ ton, .wobec 46,000.000 ton w roku 1918, co wskazuje ważnie bezczynne.    na pewien wzrost produkcji.

We Francji rozpoczęto z całą gorliwością ro-

tatami

Sierpień Wrzesień Październik

Benzyna

Smary

Targ ropą i jej przetworami.

Wzrost cen ropy i jej przetworów trwa w Ame-ry e w dalszym ciągu, choć odbywa się w powolnem wano następujące ceny: tempie ale stale. Od Nowego Roku poszły ceny nafty w baryłkach 2 razy w górę po 25 c — tak, że dziś wynosi jej cena 5,za baryłkę. — Również cena nafty w skrzyniach podniosła się mniejwięcej od J/4 c — do 1 c na galionie. Najświeższe wiadomości komunikują zwyżkę ceny także i wielkich ilościach (t. zw. - tak się przedstawiają w guld. holend, za 100 kg.;: „bulk“) — o 1 c na galionie, którego cena wynosi    Benzyna .    .    .    .    ...    .    43 --

v .dzjś 13 centów ameryk. :    ;    ,    ;    Nafta .    ... .    .    .. .    .    ......23:75ul*v

W Nowym Yorku z końcem grudnia z. r. noto

Nafta czysta w skrzyniach . 23*75 Cent.

„    biała Standard    . . .    19 75    „

„ '    w cysternach    ...    12*00    „    c

Ropa pensylwańska (jak wyżej) 475 S W Holandji ceny ropy w cysternach (en gros)

«a

-os

Benzyna motorowa .    ....    22’    kowa, na parafinę i benzynę, której są wielkie za-

Olej gazowy .    .    ...    . ■ .    13    pasy, naogół słaba.

Ropał . . ; . . ,    .    . 10'—    W Alzacji 1 litr nafty kosztuje 67VV centyma.

Ceny zaś detaliczne wynoszą dla benzyny auto-    We Finlandji panuje ogromny brak wszelkich

mobilowej 35 centów holend, za 1 1. a dla nafty 21 e. Wytworó\V naftowych — a wobec złego stanu Waluty W Zurychu cena nafty świetlnej wzrosła od lu- fińskiej, rząd zakupuje za granicą, jedynie najnie-tego 1916 z 37 cs na 90 es Za litr. interesującym zbędniejsze ilości — tak np. do końca września z. r. jest fakt, że niezamożnym dostarczono wprost do sprowadzono ogółem 320.454 ton nafty, a jedynâ

fińska rafinerja w Abo cierpi stale na brak surowca, wywołanego w pierwszym rzędzie, odpadnięciem dobrego dostawcy, jakim była Rosja. Ostatnio wynosiły w Finlandji ceny detaliczne w markach fińskich za 1 kg. :

O Ol

domu naftę ze znaczną zniżką, wynoszącą 30 cs — a w ostatnich czasach nawet 40 cs na litrze.

We Włoszech ceny nafty są następujące : Atlan-tico (za skrzynię o 29 2 1) -— 41*35 Lirów wraz z opakowaniem.

W Ameryce naogół ceny dla ropy i oleju gazowego, zwłaszcza na prompt poszły w górę i spodziewane są dalsze zwyżki, a rafinerje musiały częściowo ograniczyć swą pracę do połowy, wobec braku dowozu ze strony producentów czekających lepszych cen. Na ropę i olej gazowy tendencja jest silna i zwyż-

.    320-4

Oleje maszynowe ameryk.

We Wiedniu podniesiono cenę nafty na 2 K 40 h

za 1 litr.

6*—

1 52

5*—

Przegląd giełdowy.

20/1

21/1

29/1

W Krakowie 15/1 Bank Przem. . —

Pol. Tow. Handl. —

Górka . . . 975—1025 975-1025 1110 1075-1125 Siersza. . . 980—1040 1475-1525 1500 1875—1925

610-640 — 450—490 —

640

450

W Pradze. Petroleum Kolin. .

We Wiedniu.

9/1

th ęn

15/1    20/1 • 21/1

3390 4500 4800

15/1

21/1 28/1

5595    5620    5100

. . 13500(+320) 16200 18900    14200

We Lwowie.

Górka.....

Zieleniewski . . Siersza. . . . . Polska nafta . .

15/1

20/r

750

850

300

1330

Inn

ł—l.

rH

o o o o

OO l-O CO <M O OO CO CO

Apollo .... * 5000 Fan to . .

Karpaty .... 11510(+510) 13960 13950 11500 .

Galicja..... 12700(-425) 14025 15500 13750

Schodnica

14500    12000

W Berlinie. Deutsch. Erdölgesell.

9/1    15/1    20/1 26/1

— 555-543 579    —

Przegląd zawodowego piśmiennictwa.

Ponadto daje się w pracy poszczególnych mi-

: fj

Edwarda Sirasburgera: Skarbowe wydatki wojen-

Z obowiązku sprawozdawczego wypada się nam.

„Odbudowa kraju". Numer zbiorowy 9—12 za sób doświadczenia i praktyki, ale osłabia właśnie miesiące wrzesień—grudzień opuścił niedawno prasę możliwość bezstronności, zwłaszcza, że odnośni urzę-z opóźnieniem, znajdującem swe wytómaczenie w obe- dnicy traktują swe stanowiska nie rzadko przejściowo cnych trudnościach wydawniczych. Na treść numeru i zawsze pozostają w ścisłej łączności ze swojemi składa się : L. W. Biegeleisena Państwo polskie wobec instytucjami czy przedsiębiorstwami, zagadnień polityki ekonomicznej, gdzie wykazując na kilku dobitnych przykładach niedomagania naszej nisterstw, a już zwłaszcza jaskrawo w stosunku po-administracyi państwowej przestrzega autor przed szczególnych ministerstw do siebie odczuwać brak zasadniczym błędem „zachłanności“ niektó- jednolitego programu, który poczytaćby mory ch organ ów państwowych, które nie licząc żna czasami wprost za walkę o supremację, czemu się zgoła z siłami i warunkami, często dla drugo- należałoby koniecznie zapobiedz przez ścisłe okre-rzędnych motywów osobistych strzegą zazdrośnie ślenie zakresu działania władz rządowych, zarówno swej kompetencji, odsuwając od współdziałania ini- w stosunku do społeczeństwa, jak i władz między cjatywę zarówno prywatną, jak i związków, oraz sobą. zrzeszeń publicznego charakteru. Niewątpliwie bowiem państwo swą działalnością sięga obecnie zbyt ne, Jerzego Kurnatowskiego .-Rewolucja rosyjska,Leo-dal , ko, bez żadnej możliwości opauowania olbrzy- na Pączewskiego : Handel zagraniczny w Zjednoczonej -miego zakresu działania, jego organa urzędowe ce- Polsce, F. Wójcickiego: Przyszła nasza polityka han-chuje nadto brak objektywizmu, wciągając dlowa, Dr St. Łąckiego: Reforma agrarna a odbu-państwo w grę najrozmaitszych interesów, ubocznych dowa gospodarstw agrarnych. — Memorjał o poło-walk „o kompetencję", nieledwie w wir walk natury żeniu kraju. — Kapitały obce a przemysł krajowy, osobistej. Nie można zaprzeczyć, że powoływanie na Projekt rozrachunku Polski z państwami rozbior-naczelne stanowiska ludzi ze sfer czynnych z zarzą- czerni. Dział sprawozdawczy. — Materjały i komuni-dów instytucji gospodarczych, ma wprawdzie tę do- kąty Polskiego Towarzystwa WschodniegtiT. brą stronę, że wprowadza w urzędowanie wielki za-

120.000-140000 „ olejów gaz. 120.000—140 000 „ smarów 35.000— 40.000 „ parafiny

tu jeszcze zatrzymać ńad artykułem p. L.Pączew-skiego, który przeszedłszy kolejno odnośnie do oznaczonego w tytule zagadnienia poszczególne gałęzie

przemysłu rolnego rozważa ewentualny    Odnośnie do innych gałęzi przemysłu górni-

wpływ przemysłu górniczego na rozwój polskiego czego, to wspomina p. Pączewski przedewszystkiem eksportu.    .    .o węglu. Nie należy wątpić, że po przyłączeniu do

Stwierdzając na wstępie odnośnego ustępu swej Polsg obydwu d7.ielnic Śląskich, a głównie Śląska prący, ze przyłączenie do Polski galicyjskich tere- górnego f p0 un0rmowaniu u nas życia gospodar-no\v posiada dla Polski doniosłe znaczenie, to o- czego które w pierwszym rzędzie od zasobów wę-chodzi p. Pączewski w końcowej części tego ustępu gIo*ych ^leży, stanie słę Polska jednym z najza-(slr. 506) do przekonania, ze biorąc jakość, a nie sobniejszych w węgiel krajów w Europie i będzie wartość produkcji pod rozwagę, znaczeń e to, a mia- mogłaVaczne ]ego ilości wywozić za granicę. W r. nowiem znaczenie światowe, przypisać należy me ig,| wynosiła wa“tość produlfcji węgla w calem Za-ropie, ale występującym na tych terenach pokładom głębiu p₀|skiem, według obliczenia Kontkiewicza, wosku ziemnego, który faktycznie dzierzy wyłączny jyjooO.OOO rb„ z czego 35,000.000 rb. przypadało monopol światowy. Niestety jednak wytworczosc wo- na Królest 7,000.000 rb. ńa Galicję i 213,000.000 sku nie wykazuje pożądanego rozwoju, a statystyka rb na b dwa śląski. przy,ącze„ie Śląska górnego austrjacka oblicza wysokosc wywozu w r. 1912 na    J    J

8*6 q na 15.666 q w roku 15.666 q.

Niemniej przeto wywóz ropy i jej produktów pochodnych powinien ze względu na swą wartość, na centralne położenie Polski i wielki własny obszar zbytu wpłynąć dodatnio na polepszenie się stosunków ekonomicznych Państwa. Skoro bowiem w r.

1913 wartość wiezionej ropy i jej przetworów z Galicji wynosiła około 109,000.000 koron, podczas gdy główny artykuł wywozowy stanowił surowiec, to 1920. Treść zeszytu 2-ego: Czesław Klamer: Nasze niewątpliwie przy racjonalnej gospodarce, ogranicza- konjunktury przemysłowe. — J. Kramsztyk: Kryzys jącej wywóz surowca do minimum, a wprowadzają- węglowy. — Jul. Puncel: Przemysł papierniczy cej wysyłanie jedynie produktów przerobionych, uzy- w Polsce. — M. Ch. : Szkolnictwo zawodowe w b. skamy odnośnie do tej gałęzi przemysłu jaknajko- Kongresówce. — S C. : Bank Związku Spółek zarob-Fzystniejsze rezultaty, odpowiadające miejscu, jakie kowych w Poznaniu. — Kronika krajowa. — Kro-zajmuje nasza wytwórczość olejów ziemnych w pro- nika zagraniczna. — Dział informacyjny, dukcji światowej.

do Polski wzmocni też znacznie nasz bilans handlowy pozycjami, dotyczącemi wytwórczości rudy żelaznej i stali i wyrobów odnośnych, rudy ołowianej i miedzianej, cynku, kwasu siarczanego, smoły, asfaltu, cementu, papieru, nawozów sztucznych, chemikalji i t. p., które Śląsk Górny w znaczniejszych ilościach wywoził.

Stk.

Przemysł i Handel. Warszawa, dnia 8 stycznia

Treść zeszytu 3 go, Warszawa 15 stycznia 1920. Na poparcie tych wywodów przytoczono, że Jerzy Iwanowski. Misja handlowo-przemysłowa do Państwo Polskie mogłoby wywozić:

90.000 ton natty 35.000 „ benzyny 90.000 „ olejów gaz.

120.000    „    smarów

30.000

parafiny, wytwarzać zaś mogłaby Galicja: 250.000—170,000 ton nafty 55.000— 65.000 „ benzyny

południowej Rosji i Kaukazu. — L. Darowski : Sprawa surowców dla przemysłu włókienniczego. — J. Cybulski: W sprawie trzech zmian na kopalniach węgla.— G. : W sprawie wolnego transita.— W. K.: Polsko-francuska konwencja emigracyjna. — K. Bogacki : Uregulowanie prywatnych długów przedwojennych pomiędzy obywatelami Polski a Niemcami.— Kronika krajowa. — Kronika zagraniczna. — Dział informacyjny.

Wiadomości bieżące.

Żądania robotników górniczych. Związek zawodowy przez Towarzystwo górniczo-przemysłowe „Saturn“, robotników przemysłu górniczego zażądał wypłacenia które nabyło tę kopalnię od jej dotychczasowych wszystkim robotnikom górniczym po zakończeniu właścicieli Brunona F. Kruschego, Kazimierza Rei-roku kalendarzowego gratyfikacji w wysokości za- chera i Henryka Dietla.

leżruej od ilości członków rodziny danego robotnika.    Szkodliwy w skutkach wywóz cementu poza gra-

Gratyfikacja taka wyniosłaby w ten sposób na ro- nicę kraju, -zaczyna przybierać coraz większe jak to tnika 300 Mk, 45U Mk wzgl. 6UU Mk w Królestwie i tyleż zauważa „Dziennik Gdański“ rozmiary. Właściciele koron w Galicji. Żądanie to wobec sekwestru węgla fabryk cementu, nie pomni narodowego obowiązku i wobec niemożności pokrycia takiego wydatku skie- zaspakajania w pierwszej linji potrzeb swego kraju, do Rządu, a uwzględnienie tego żądania który gwałtownie, na całym swym obszarze, potrze-óbciążyłoby skarb państwa kwotą około 20,000 ÜUU Mk. buje miljonów dachówek cementowych i różnych Wobec tego postanowiono żądanie to traktować łą- wyrobów betonowych, wywożą całe masy cementu, cznię z zarządzoną przez robotników rewizją umowy brakującego ojczystym warsztatom, za granicę, zwłasz-z dnia 25 sierpnia 1919 (por. „Czas. górn, ‘ zeszyt L). cza d₀ Wiednia, ze swoją wielką korzyścią, wywo-Kopainia , Alma“ w Łagiszy, która dotychczas po- łaną różnicą cen, oraz relacją waluty, a wielką szkodą zostawała od listopada iyi4 bez ruchu z powodu narodową, (zs.) wysadzenia maszyn wyciągowych przez wojsko, niemieckie, ma być w najbliższym czasie uruchomioną palnię miedzi koło Trutnowa (Trautenau) postano-

rowano

tksploatowanie starych kopalń. Starą czeską ko-

. F- ?

es- W

. ■    oj'” ?V ' f-: "v

wiono na nowo puścić w ruch, ponieważ obliczono tembardziej, że węgiel ten znaj duje się w czysto jej pokłady na 6 miljonów cetnarów metrycznych polskim obszarze, (zs.) o przeciętnej wartości 2*74o/o miedzi, co wystarczy    Akademicy przy zwózce węgla. W Graeu już po

na 20 lat, przy 4.000 q rocznej produkcji. Dla sfi* raz drugi młodzież uniwersytecka zgłosiła się dobro-nansowania tego przedsięwzięcia założono tow. akc. wolnie do pracy przy zwózce węgla. Ostatnim razem o kapitale 4,500.000 K. (zs)    więcej niż 200 akademików pracując z zapałem

Węgiel amerykański w Austrji. Wiedeńskie dzień-palnie węgla w Kanadzie wykazują dużą produkcję niki donoszą, że koleje państw, austrjackie, a w szcze-l gwarantują pełny rozwój tamtejszego przemysłu ! gólności kolej południowa (^iidbahn) zmuszone były Wypadek na kopalni. „Tägliche Montan-Berichte“ zakupić od Włoch węgiel amerykański, by módz donoszą o świeżym wypadku eksplozji na kopalni przetransportować 30 tys. ton zboża czekającego na Rathausberg przy rozsadzaniu zapomocą płynnego przewóz. — Pozatem będą węglem tym opalane oso-powietrza, który spowodował natychmiastową śmierć bne, droższe pociągi towarowe. Różnicę w cenie po-dwóch robotników, a ciężko poranił 11 robotników⁷ krywają nadawcy frachtów; nadwyżka ta wynosi oraz kierującego inżyniera, którego niewiadomo czy 240 lirów za wagon. Także, obecnie wstrzymane po-się uda utrzymać przy życiu. Mianowicie przy za- ciągi pospieszne na tej linji zaczną kursować o odkładaniu naboju drugiego eksplodował pierwszy ; blok powiednio podwyższonej taryfie, Wynoszącej np. dla J skalny spadając zabił 2 ludzi, a powstały płomień przestrzeni Wiedeń-Triest około 40 lir. (zs.) spowodował wybuch innych naboji przygotowanych

Nowe pokłady węgla odkryto na południu państwa i ochotą zaopatrzyło wszystkie zakłady uniwersy-Chili. Jeden z nich obliczają na 40 miljonów ton teckie we węgiel, by umożliwić dalsze wykłady produkcji, prócz tego znajdują się i inne, w niezłem i pracę po ferjach świątecznych, (zs.) położeniu pod względem komunikacji. Również i ko-

Wytwórczość węgla w Zagłębiu Ruhr. Produkcja do dalszych strzałów, przyczem powstał olbrzymi Zagłębia Ruhr wynosiła w listopadzie 6,100.000 ton, płomień spiczasty, który mniej lub więcej ciężko po- zaś w październiku 6,940.000 ton, co oznacza znaczny parzył zebranych w sztolni górników, (zs )    spadek, zwłaszcza w porównaniu z rokiem ubiegłym,

Ropał w marynarce angielskiej. Według angiel- gdzie odnośne cyfry przedstawiały się 8,460.000 skich dzienników coraz więcej parowców angielskich, (w październiku) względnie 6,290.000 (w listopadzie), zwłaszcza wielkich pasażerskich i transportowych Dzienna produkcja wynosiła w listopadzie przeciętnie okrętów, jak np. Aquitania, zaprowadza u siebie 260.000 ton, a w październiku 25/.000 ton. Dzięki opalanie ropą, tak że konsumcja ropału kolosalnie czasowemu ograniczeniu, a nawet całkowitemu utrzy-wzrasta, wobec jednak nowych odkryć ropy w róż- maniu ruchu kolejowego, z wyjątkiem transportów nych punktach kuli ziemskiej (największe z ostatnich węgla zapasy na hałdach wynoszące z początkiem w Meksyku, o dziennej produkcji 30.000 ton), niema listopada 832.900 ton, zmniejszyły się na 672.980 ton. obawy o brak pokrycia wciąż zwiększającego się    Skrawa rekwizycji wagonów cysternowych w Niem-

zapotrzebowania. — Wobec cen węgla i ropy (za tonnę czech, zajmuje ciągle fachowe pisma niemieckie. 6 M oraz SM) — opalanie ropą zawsze wypada ta- Obecnie podnoszą się głosy by zróżniczkować tę akcję niej. Znakiem tej nowej epoki w marynarce świata, i uwolnić od rekwizycji te firmy, które od szeregu jest budowanie licznych stacji ropałowych w różnych już lat posiadają wagony cysternowe i używają ich punktach kuli ziemskiej, w miejsce „staroświeckich“ jedynie dla utrzymania własnego przedsiębiorstwa — węglowych, zainicjowane przez wielkie koncerny a natomiast by z caią surowością występować prze-naftowe. (zs.)    ciwko tym, którzy dopiero w ciągu ostatnich 2 lat

Laboratorjum węglowe dla jaknajracjonalniejszego cysterny te nabyli, w celu spekulacji niemi. — Koła zużytkowania oraz rozdzielania węgla założono w Ber- miarodajne zwracają również uwagę rządu niemiec-lime przy centralnym miejskim urzędzie węglowym, kiego na liczne, próżno wałęsające się po torach ko-mające na celu badanie i umiejętne wyzyskanie po- lejowych i zabierające miejsce cysterny zagraniczne, szczególnych gatunków węgla, do rozmaitych celów, oraz także inne wagony cysternowe należące do Celem podnieś enia produkcji węgla w Niemczech państwa, od wielu miesięcy stojące bezczynnie i wzy-zamierzają sfery wpływowe baczyć przedewszystkiem wają do względności wobec mniejszych przedsię-na dwie rzeczy, a mianowicie 1° na zastosowanie biorstw, dla których konfiskata kilku cystern rowna-różnych technicznych ulepszeń dla uzyskania więk- łaby się zupełnej ruinie, w przeciwieństwie do wiel-szej wytwórczości w tym samym okresie czasu, 2° na kich związków, operujących inasowemi ilościami, (zs.) podniesienie fizycznej i psychicznej sprawności ro-    Zabezpieczenie rezerwoarów naftowych od pioruna,

botnika, i spodziewają się osiągnąć dobre wyniki, zajmuje prasę fachową od dłuższego czasu. „Petro-tembardziej że produkcja ostatnich miesięcy zbliża leuin World*, umieszcza dłuższy artykuł w tej spra-się coraz bardziej do produkcji przeciętnej z r. 1913. wie, gdzie uznając całe to zagadnienie, za bardzo

{zs ) zawiłe, wykazuje kolejno wadliwości i niedokładności Prasa angielska o kwestji Śląska. Wreszcie uka- różnych metod obronnych, radzi unikać wszelkich zał się w angielskim „Times“ artykuł o ważności piorunochronów, bądź co bądź sprowadzających mo-kwestji Śląska dla Polski, wykazujący niesprawie- żliwość iskry i ognia w pobliże nagromadzonych mas dliwość podziału Zagłębia Kalwińskiego, z którego palnego materjału, a natomiast zaleca przedewszyst-produkcji ogólnej przypada dla Polski tylko 34u/₀, kiem całkiem dokładne uszczelnienie zbiorników podczas gdy Czesi otrzymali 66°/₀, mimo iż węgiel i precyzyjne połączenie metalowe wszelkich rur wy-ten wcale nie jest dla nich koniecznym. Wytwórczość chodzących ze ścian rezerwoaru, a również zaginanie węglowa Polsai łącznie z Górnym Śląskiem wyno- w poziomym kierunku rur wentylacyjnych, by nie siłaby 52*875 miljonów ton, co przy 30 miljouach sterczały zbyt wysoko, a wreszcie odprowadzanie ludności daje na głowę tylko 156 ton, (tj. połowę wydobywających się par. (zs ) tego co mają Czesi), nie mogą zatem Polacy ani    Amerykańska natta dla Niemiec. Ameryka znpi -

z jednej kopalni cieszyńskiego okręgu zrezygnować — wniła Niemcom wielkie ilości nafty i benzyny

sięcznie około 50 tysięcy ton — a do końca stycznia kię takie statki, każdy o pojemności 20.500 ton, po 1920 r: około 140 tysięcy ton. (zs.)    3,500.000 dolarów. W końcu października spuszczono

Światowa produkcja ropy. W angielskich pismach na wodę dwa wielkie nowe cysternowe parowce, ukazało    się ciekawe    zestawienie    dat odnoszących się    każdy o pojemności 55,000    baryłek. ,

do    wszechświatowej    produkcji    ropy, która    w 1917 r. .    ./ Nowe towarzystwo pod    nazwą „American Petro-

wyńosiła około 70,403.128 ton ropy.    leum Company“ zawiązało się w Antwerpji o kapb

Procentowo tak przedstawia się udział poszczę- tale 10 miljonów franków, gólńych państw :    Projekt upaństwowienia przemysłu naftowego me*

Rosja

Meksyk

64*74%    Japonja    .0*615%    ksykańskiego został świeżo meksykańskiemu kongre-

13*26%    Peru    0'511°/₀    sowi przedłożony. Projekt    ten uważając wszystkie

.    r 11'37°/ó Trinidad 0#3U3°/₀ produkty ropne jako własność państwową, czyni

lndje Holenderskie    2*74%    Niemcy    0*189%    Wyjątek jedynie dla tych towarzystw, które już przed

Rumunja    .-2*08%    Argentyna 0170%    i maja 1917, były zarejestrowane, a występuje za-

Indjje Wschodnie    161⁰/₀    Egipt    0 094%    równo przeciw krajowym jak i zagranicznym śwież*

Persja    1*32°/₀    Kanada    0*037%    szym właścicielom, przeciwko którym może być na-

Galicja    0*94°/o    ^ Włochy    0 002%    wet zastosowane prawo wywłaszczenia. Ubce pań*

Inne kraje 0*006%. (zs.)    stWa nie otrzymają prawa eksploatacji przemysłu

W sprawie podniesienia cen ropy podajemy osobne sprawozdanie z Warszawy w dzisiejszym zeszycie.

Zmiany w paleniskach angielskiej marynaTki han- naftowego. Przedsiębiorstwa kopalniane opłacają dl owej zostały w ostatnich czasach zaprowadzone, podatki jedynie wprost rządowi meksykańskiemu, Cały szereg kotłów przebudowano do opału ropą, z wykluczeniem osobnych państewek oraz gmin. dwa zaś parowce otrzymały motory Diesla.

Ręęzne odgwoidżenie szybu. O ciekawym rękoczynie młodego robotnika donoszą pisma amerykańskie. Do zagwożdżonego szybu głębokiego na 270    «„pawie rurncianów oaznwvch ndhvłv sie

stóp, do którego przedtem spuszczono na linie, na    vw .⁸Pr*wie ru™cl?flow flazowych odbyły się

liny, odgwoździł otwór wiertniczy, Naturalnie starano Się o utrzymani« stałej wentylacji.

tägliche Berichte über die Petroleumindustrie ogłaszają w numerze 8-ym z dn. 10. I 1920 dłuższe rozporządzenie rządu berlińskiego w sprawie gospodarki oraz cen maksymalnych na naftę, surowy benzol, benzol i toluol wydane 5. I. 1920 — zawierające nowe normy dla obrotu tymi artykułami, oraz surowe kary dla przekraczających ustawę.

Używania ropału w Ameryce, coraz bardziej się przyjmuje. Gdy wszystkie w przebudowie się dziś

znajdujące parowce będą wykończone, marynarka    Włoskie tereny naftowe między Batumem a Maj-

handiowa amerykańska posiadać będzie 1731 okrę- kopem oznaczyła osobna wysłana tam przez odnośne tów o pojemności ładunkowej 10,000.000 ton. Zarząd włoskie konsorcjum komisja techniczna jako niezwy-zas niektórych linji kolejowych w południowych sta- kle bogate tak, że zaspokoić będą mogły w przy-nach, zakupił świeżo 15,000.000 baryłek meksykań- szłości całe zapotrzebowanie Włoch w naftę, którą skiego ropału, dla swoich koleji.

L C2ne obstalunki parowców cysternowych napły- W razie potwierdzenia się przypuszczeń tej komisji wają w ostatnich czasach do zarządu amerykańskich amerykańska nafta zostałaby z Włoch wyrugowana warstatów budowy okrętów. Obecnie jest w robocie z powodu niższych kosztów przewozu ze znacznie 54/parowców cysternowych o pojemności 496.805 bliższych, aniżeli porty amerykańskie, portów czar-ton, prócz 6-iu innych dużych.    nomorskich, o czem pisaliśmy już w poprzednich

Standard Oił Company zamówiła świeżo 2 wiel- zeszytach.

pewien przeciąg czasu żywą kurę, celem przekonania w P°ł°wie I³* m- w Warszawie dwie ankiety, które się o nieobecności gazów szkodliwych, spuścił się rozpatrywały rządowy plan budowy rurociągów ga-młody chłopiec i dłutem przymocowanym do tejże zowych. Ankiety, z których jedna zwołaną została J r    J    przez Ministerstwo Przemysłu i Handlu, druga przez

komisje sejmowe: przemysłową i robót publicznych przyjęły przedłożony im plan za słuszny i wyraziły nadzieje, że Sejm udzieli Ministerstwu H. i P. kredytów potrzebnych dla jego urzeczywistnienia. W obu ankietach, z których dokładniejsze sprawozdanie podamy w najbliższym numerze, wzięli udział przedstawiciele producentów gazowych i znawcy przemysłu gazowego w osobach p. p. Inż. M. szydłowskiego, Longschampsa, Mościckiego, Szaynoka, Wowkono-wicza i Dra Nowaka.

dotychczas pobierają Włosi pizeważnie z Ameryki.

Table de matières*

La production universelle de pétrole.

Marché du pétrole et de ses fabricats.

Revue de la bourse.

Bibliographie et revue dé publications périodiques, Chronique.

CO

!N

O.

h-l

•O

es«

St.

De la productivité des terrains pétrolifères.

> Encore la question de l’institut Géologique Polonais.

? Les questions d’aujourd’ hui.

/ Les résultats analitiques de différentes espèses de pétrol. V Le Roumainie et son pétrole.

Nakładem Towarzystwa Polskich Wydawnictw Górniczych    Spółki z ogr. odp. — Redaktor odpowiedzialny :

Stanisław Kamiński. — Drukarnia Żwiąjjko^va '''w* kr^owï^iil^otâ^ka 13, pod zarządem J. Dziubanowskięgo.,

\\*

PM

TOWARZYSTWO POLSKICH

posiada na składzie głównym w

Telefon 2431

TEWUGE

WYDAWNICTW

GÓRNICZYCH

Krakowie, ul. Jagiellońska 5

WYDAWNICTWA:

i

4^:

V*'

:*V-;

Koron

33-

m

•i*

m

's®

f*

Górnictwo, H. Kondratowicz T. I. . . . ...........

«    . *    T. II. ..... .........

Borysław, Studium geologiczne, Dr. J. Grzybowski z 7 mapami .

Monografia Krakowskiego zagłębia węglowego, część I., U. i IV. z mapami . .

Stosunki ekonomiczne zagłębia Krak., prof. J. Michalski ............

Droga wodna Dunaj-Odra Wisła-Dniestr, Dr. Józef Rosło ński ...........

Uwagi gospodarcze, przemysł górniczy i fabryczny w zagłębiu Krak., Dr. Artur Benis Taryfy kolejowe, Bronisław Chodkiewicz 1

Handel węglem kamiennym, Tadeusz Filippi f *    ..........*

Pieśni górnicze, Zdz. Kamiński i P. Mooss, opraw. ..............

„    ,,    ,,    „    brosz. •.•••••••••.

Sprawdzanie pokładów węglowych w otworach świdrowych, F. Jastrzębski . . •

Pamiętnik L Zjazdu góra. i hutn. poi. w r. 1935 (w/czerpany) .

(I. Zjazdu góra. i hutn. poi. w r. 1910 ... ....

Memorjał w sprawie założenia Akademii górniczej w Krakowie .

Kalendarz górniczy „Szczęść Boże“ na r. 1910/11/12/13/14 . . .

Woda w przyrodzie i górnictwie..............

Podsadzka płynna......................

Przyszłość polskiego górnictwa, prof. Uniw. Jag. Dr. Wł. Szajnocha Badania geologiczne terenów naftowych na wyspie Sumatrze (z ilustr.), Dr. K. Tołwiński Uboczne opory ruchu w wyciągach kopalnianych (z ilustr), prof. górn. Karol Miłkowski Początki opieki socyalnejrobotników przy górnictwie solnem w Polsce, inż. Erw. Windakiewicz —*80 Płace robotników według systemów amerykańskich Artur Benni . . . . . . . . .

Budowa geologiczna utworów węglowych w zagłębiu Dąbrowskiem, St. Czarnocki Wypadki nieszczęśliwe w kopalniach węgla kamiennego w zagłębiu Dąbrowskiem

w r. 1904, 1905 i 1906, Wł. Choroszewski i J. Hofman .......... *

Wapień muszlowy w zagłębiu Dąbrowskiem, Karol Bogdanowicz.........

Przemysł węglowy w Królestwie Polskiem, K. Srokowski J. Hofman ... . .

Geologiczny opis Polski, Jerzy Bogumił Pusch .................

Pokłady węglowe wzdłuż przyszłego kanału Dunaj-Odra-Wisła, Dr. W. Petraschek .    4*—

W królestwie nocy zbiór nowel z życia górników, Kazet .............

Pamiątka 1. Zjazdu górników z 66 ilustracyami . ................

Galicyjski przemysł naftowy, (ż wykresami) wydanie na kredowym papierze Dr. Leon Rymar

W zapadłym szybie, Ludwik Stasiak ........ . . . . .... •.......

Niemiecko-polski słownik górniczy, inż. góra. Feliks Piestrak . . . . . . ... . .

Przemysł produkcyi ropy wobec projektowanej noweli naftowej.........

Znaczenie solanki dla wytwórczości soli, inż. Erwin Windakiewicz ...» ....

0 złożach węgla brunatnego w Galicyi i Polsce, inż. Edward Windakiewicz Nasz przemysł naftowy w rozrachunku z Austrją, Dr. Alfred Kohl . . • . ... .

Przyczynek do Geologji Ks. Cieszyńskiego, Karol Buzek ......    ......

Zagadnienia przemysłu naftowego w Polsce, Dr. K. Tołwiński . • « . .....

Przemysł żelazny w Królestwie Polskiem, Julian Hofman . .........

Myśli do ustawy górniczej, inż. Roman Brzeski . . '..............

Do powyższych cen dolicza się 10% dodatek drożyźniany.

TEWUGE dostarcza wszelkich dzieł zawodowych i technicznych z literatury polskiej, francuskiej, angielskiej, niemieckiej ii.

5280

60n-

80 —

5-50

5*—

4*—

2*—

5*60

4*—

3*—

10*—

10*—

2*—

2 80

1*60

1*60

2*50

2*50

2-50

1*60

7-

3*—

5*—

3*

7*-

5*—

7.-

6*—

2*-

3-

3*50

8-

2*80

5*50

■ W*

1020

mm

rar

w

SŁ

W,

P

Ę£

m

■m

m

'•SEĄ

W

i«

il

w

SZCZEGÓŁOWY

PRZEGLĄD OBSZARÓW NAFTONOŚNYCH

KARPAT POLSKICH dzieło opracowane przez Dra Józefa Grzybowskiego Profesora Uniwersytetu Jagiell. na które Składa się alfabetycznie zestawiona Część Opisowa obejmująca dwa arkusze druku 8-0 i Mapa w skali 1:400.000, wykonana w czterech kolorach.

Jest do nabycia w Towarzystwie „Tewuge“ w Krakowie, ul. Jagiellońska 5, w Reprezentacjach w Warszawie (ul. Bielańska 18), w Borysławiu (Związek Techników Wiertniczych) i we wszystkich większych księgarniach. :    CENA 40 Mk. (70 Kor.).

j cza

CENNIK OGŁOSZEŃ

w Czasopiśmie Górniczo-Hutniczem (15 każdego miesiąca) i w Czasopiśmie naftowem (I-go każdego miesiąca) obowiązujący od 1-go stycznia 1920 r. (wydawnictwa rok V.).

Cała strona .    .

Vs strony .    .

V4 strony V8 strony

50 Mk.

100 Mk 75 Mk

. . 250 Mk . . 150 Mk

Vie strony .    .

Poszukiwanie posad 1 Mk za wiersz petitowy. — Dodatek za układ tabelaryczny 30°/o. Dodatek za skład petitowy 20%. — Dodatek za układ nonparelowy 30%. — Dodatek za ogłoszenia na okładce lub na stronach do okładki i do tekstu przyległych 50%.

Dodatek za ogłoszenia umieszczone w tekście 100°/o.

Zniżka przy umieszczeniu tego samego ogłoszenia w 3 po sobie następujących zeszytach 10%. — W 6 po sobie następujących zeszytach 20%. — Dla stałych in-

serentów osobne ulgi.

Zeszyty dowodowe wysyłamy tylko na ogłoszenia od V4 strony wzwyż. Pozostające w styczności z nami biura ogłoszeń otrzymują zawsze 1 egzemplarz

bezpłatnie.

Od 15 lutego 1200 dolicza się do powyższych cen z powodu podniesienia kosztów nakładu 50%

Administracya.

POLSKIE TOWARZYSTWO HANDLOWE

w Krakowie, ulica Sławkowska 1.

BIURO SPRZEDAŻY ŻELAZA HUT ŚLĄSKICH i GALICYJSKICH.

Żelazo walcowane {płaskie, okrą- Osie wozowe (zwykłe i apretow.) Rury lane (wodociągowe, gazowe głe, kwadratowe)

„ . ....... . Obręcze kół kute.

Kształtmki i dźwigary.    6rllhv • rtiłw

Szyny kolejowe, kopalniane, pod- " y kłady i zwrotnice.

Konstrukcye żelazne.

Żelazo na zimno walcowane.

Żelazo na podkowy.

i odpływowe).

Odlewy dla kolei państwowych. Drut (walcowany, ciągniony i o Odlewy handlowe (płyty kuchenne, ramy, ruszta).

Półfabrykaty.

Blacha gruba, cienka i oćynkow.) Surówka i hematyi

powłoce metalowej).

Gwoździe.

Kraków, ulica Dietlowska L. 99, II. piętro.

.......—-

INSTYTUT BADAN

NAUKOWYCH I TECHNICZNYCH „METAN“ SPÓŁKA Z OGR. ODP.

WE LWOWIE, ULICA LEONA SAPIEHY L. 3

DZIAŁ PATENTOWY: Urządzenia do rozdziała emnlsyj ropnych metodami perjodyczną lub ciągłą. — Urządzenia do wyrobu gazoliny metodą absorpcyjną. — Urządzenia do ekonomicznej destylacji ropy.

DZIAŁ LABORATORYJNY: Analizy materjałów opałowych, gazów ziemnych, ropy etc.

DZIAŁ REDAKCYJNY: Wydawnictwo miesięcznika „PRZEMYSŁ

CHEMICZNY“.

(fà

1062

_______ -.....V" '• •'    •• -- ÆTfiÆ :    -----...    - • • - --■    -    -‘"■y-    "

DEHÄGE

ZAKŁADY TOW. AKC.

■*

Sp. z ogr. odpow.

Kraków, al. Jagiellońska 11

TELEFON NR. 10

1019—3

m. PRZEDSTAWICIELSTWO NA MAŁOPOLSKĘ 9^ m    I WYŁĄCZNA SPRZEDAŻ    y

Pierwszej w kraju fabryki

® łączników i odlewów % kuto-lanych

ERNEST ERBE

W ZAWIERCIU

Łączniki do rur gazowych ::    i wodociągowych ::

czarnych i ocynkowanych

THYSSEN i Ska

wyrabiają w fabrykach swoich westfalskich i lotaryngskich w najkrótszych terminach :

ŻELAZO we wszystkich formach o RURY wiertnicze, gazowe i i. o LINY dla kopalń i fabryk o WYCIĄGI, kołowroty i urządzenia kopalniane o MASZYNY parowe i gazowe wszelkich systemów o KOTŁY parowe o POMPY i kompresory o URZĄ-DZENIA walcowni i odlewami o GENERATORY, gazowe o TURBINY parowe, gazowe i ropne o DYNAMOMASZYNY i motory i id.

Prospekty i kosztorysy wysyta Biuro inżynierskie i zastępstwo na Polskę:

Inż. JULIUSZ LUFT

1013-24

OGŁOSZENIE.

PolskieTowarzystwo handloweT.A.

w Krakowie, ul. Sławkowska L. 1

przeprowadza

na mocy upoważnienia Wydziału górniczego Komisyi Rządzącej wszelkie trans-akcye przy odbiorze węgla, na podstawie urzędowych przydziałów ze wszystkich kopalń, a mianowicie:

Jawornickiego, Gwarectwa węglowego w Jaworznie, Galicyjskich Akcyjnych Zakładów Górniczych w Sierszy, Towarzystwa przemysłowego i górniczego w Borach, kopalni węgla Compagnie Galicienne de . Mines w Libiążu.

tWMUMUtlA MICKÓW« p NMKOyiE.