Warszawa — Borysław, Styczeń 1920,

Rok l.

CZASOPISMO NAFTOWE

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEOO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

< JJ".

WYCHODZI 1-go i16-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor łnż. Zdzisław Kamiński.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce:

Rocznie . . . Mk 60*—. Półrocznie . . , Mk 3Q'~. Cena pojedynczego numeru . . . Mk 4'--. Przy obliczeniu przedpłaty w markach liczyć należy według kurni umsdowegö 1 Mk — P50 K.

......... ■    ■ ■ •    ..............■ »............ ...... ....... ......"-,"11111 i ..................... .....

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie. — Przedruk artykułów dozwolony tylko * podaniem źródła.

Biura Redakcji i Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5. — Telefon (międzymiastowy) Nr. 2431, w Warszawie, Bielańska 18.

Konto Pocztowej Kasy OszczQdnoécI Nr. 141.049.

TREŚĆ:

Od Wydawnictwa.

O potrzebie idei : Dr. Jan Nowak.

Wydatność rozmaitych rop naftowych w ruchu fabrycznym: ułożył i napisał dypl. inź. L. Rosner i inż. Józef Wł. Florjan. Próby ulepszeń na polu techniki wiertniczej.

Sprawy bieżące.

Targ ropą I jej przetworami.__

Tabele statystyczne.

Handel zamorski Ameryki produktami oleju ziemnego. ^    ; - w

Z naftowych spraw Rumunii.

Przegląd giełdowy.

Przegląd zawodowego piśmiennictwa. Wiadomości bieżące.

TEPEGE

TOWARZYSTWO DLA PRZEDSIĘBIORSTW GÓRNICZYCH

SPÓŁKA AKCYJNA W KRAKOWIE

Teiefon Nr. 534 i 2232. — Adres telegr. : T E P E G E, Kraków

Kapitał akcyjny koron 15,000.000.

Filie: Warszawa, Bielańska 18, - Sosnowiec, Trzeciego Maja 16

— Krosno i Borysław.

i. Dział poszukiwań górniczych.

Geologiczne badanie znachodzeń się ropy, węgla, rud, glinki ogniotrwałej, kamieni użytkowych i budowlanych i. t. d.

II. Dział wiartniczy.

Płytkie wiercenia poszukiwawcze — głębokie wiercenia za ropą, węglem, solą, wodą itd., bądź systemem suchym polskim (t. zw. kanadyjskim), bądź płuczkowym szybko-udarowym lub płuczkowym obrotowym, dyamentowemi koronami do jak największej głębokości z najdalej idącemi gwarancjami.

III. Dział robót górniczych.

Głębienie szybów o wyprawie murowanej, betonowej, żelaznej, żelazno-betonowej, drzewnej w warstwach zwykłych i wodonośnych. Pędzenie przecznic (przekopów), chodników, wykonywanie podszy-biów, izb maszynowych podziemnych itd. Pędzenie tunelów dla celów kolejowych i dla zakładów wodnych. Cementowanie górutworu wodonośnego. Kupno i sprzedaż terenów węglowych, rudonośnych itd. Informacje co do wartości kopalń, udziałów itd.

IV. Dział biura technicznego.

Projektowanie urządzeń nowych kopalń, zmian w istniejących kopalniach oraz wszelkie roboty w zakres miernictwa górniczego wchodzące.

V. Dział towarowy.

Dostarczanie urządzeń kopalnianych oraz wszelkich dla ruchu kopalń potrzebnych artykułów technicznych. Na składach żelazo, stal, rury, pasy, liny, uszczelnienia, cement, karbid i. t. d. Zastępstwa: A. Deichsel, fabryka lin w Sosnowcu, H. Flott mann, fabryka urządzeń kopalnianych itd. w Wiedniu. Towarzystwo akcyjne Sosnowieckich fabryk rur i żelaza w Sosnowcu. (Blachy, rury, żelazo kształtowe i maszyny rolnicze).

VI. Dział ropny.

Własne kopalnie ropy; tworzenie Spółek dla eksploatacyi ropy (Krakowsko-bitkowska Spółka naftowa, Polska Związkowa Spółka naftowa) i zarząd tychże. Kupno i sprzedaż terenów naftowych.

VII. Dział węglowy. — Sprzedaż węgla i koksu.

VIII. Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych w Krośnie

dostarcza kompletnych urządzeń i narzędzi do wierceń.

IX. Oddział środków wybuchowych.

Materjały wybuchowe, lonty, kapiszony i zapały elektryczne dla kopalń i kamieniołomów.

ilMl

Pń,

æsassisassiÂsæi.'ssisasB ssææsæsæææ

Przedsiębiorstwo górniczo - naftowe

Bracia Łaszcz

Kierownika technicznego

Tworzy Spółki naftowe i górnicze. Nabywa i sprze-cjami należy składać do Biura Ogłoszeń daje kopalnie, terena, udziały. Wydaje orzeczenia

Teofila Pietraszka, Warszawa, Marszałkowska geologiczne, techniczne i handlowe. Przyjmuje zarząd

kopalni oraz akordy. Współdziała w interesach naftowych i górniczych.

sumiennego i zdolnego poszukuje się do jednej z większych krajowych rafinerji nafty. Oferty zawierające dokładny opis do- Spółka z ogr. por. — Lwów, uf. Legionów 3. tychczasowej działalności wraz z referen-

1008

1009

115, sub. „Kierownik“.

ZAKŁADY TOW. AKC.

THYSSEN i Ska

KONKURS.

1062

1005

wyrabiają w fabrykach swoich westfalskich i lotaryngskich w najkrótszych terminach :

ŻELAZO we wszystkich formach o RURY wiertnicze, gazowe i i. o LINY dla kopalń i fabryk o WYCIĄGI, kołowroty i urządzenia kopalniane o MASZYNY parowe i gazowe wszelkich systemów o KOTŁY parowe o POMPY i kompresory o URZĄDZENIA walcowni i odlewami o GENERATORY gazowe o TURBINY parowe, gazowe i ropne o DYNAMOMASZYNY i motory i t.d.

Prospekty i kosztorysy wysyła Biuro inżynierskie i zastępstwo na Polskę:

Inż. JULIUSZ LUFT

Kraków, ulica Dietlowska L. 99, II. piętro.

Izba Pracodawców w przemyśle naftowym w Borysławiu

poszukuje

SEKRETARZA

człowieka w sile wieku, z wyższemi stu-djami, władającego obcymi językami, ze znajomością przemysłu naftowego i kopalnianego, oraz z pewną wprawą w stosunkach statystycznych, handlowych i społecznych. Odpowiednio do stanowiska bardzo wydatne wynagrodzenie — Posada do objęcia w połowie stycznia 1920 r,

Zgłoszenia z dokładnem podaniem dat, oraz warunków prosimy nadsyłać do

IZBY PRACODAWCÓW W PRZEMYŚLE NAFTOWYM W BORYSŁAWIU.

POLSKIE TOWARZYSTWO HANDLOWE

W Krakowie, ulica Sławkowska 1.

BIURO SPRZEDAŻY ŻELAZA HUT ŚLĄSKICH i GALICYJSKICH.

Żelazo walcowane (płaskie, okrą- Ocle wozowe (zwykłe i apretow.) Rury lane (wodociągowe, gazowe głe, kwadratowe)

Ksztattniki i dźwigary.

Szyny kolejowe, kopalniane, podkłady i zwrotnice.

Konstrukcye żelazna.

Żelazo na zimno walcowane.

Żelazo na podkowy.

Obręcze kół kute. Śruby i nity

i odpływowe).

Odlewy dla kolei państwowych. Drut (walcowany, ciągniony i o Odlewy handlowe (płyty kuchenne, ramy, ruszta).

Półfabrykaty.

Blacha gruba, cienka i oćynkow.) Surówka i homatyt.

powłoce metalowej).

Owoździe.

SZCZEGÓŁOWY

PRZEGLĄD OBSZARÓW NAFTONOŚNYCH

KARPAT POLSKICH dzieło opracowane przez Dra Józefa Grzybowskiego Profesora Uniwersytetu Jagiell. na które składa się alfabetycznie zestawiona Część Opisowa obejmująca dwa arkusze druku 8-0 i Mapa w skali 1:400.000, wykonana w czterech kolorach.

Jest do nabycia w Towarzystwie „Tewuge“ w Krakowie, ul. Jagiellońska 5, w Reprezentacjach w Warszawie (ul. Bielańska 18), w Borysławiu (Związek Techników Wiertniczych) i we wszystkich większych księgarniach.

CENA 40 Mk. (70 Kor.).

WET~    '    '

f GALICYJSKIE KARPACKIE

NAFTOWE TOWARZYSTWO AKCYJNE

Biuro centralne : Wiedeń I., Graben 29 Trattnerhof.

Kopalnie ropy

Rafinerye nafty

Fabryki maszyn i narzędzi wiertniczych.

Dyrekcye kopalń w Borysławiu i Krośnie. — Dyrekcye Rafineryi jakoteż zakładów budowy maszyn i narzędzi wiertniczych w Gliniku

1007

maryampolskim.

JM

Wiercenia poszukiwawcze

metodą rotacyjno-rdzeniową za wąglem, rudami etc. wiercenia dla eksploatacji wody, nafty i gazów naturalnych tudzież

sondaże, przyjmuje w wykonanie

Inż. JULJAN WALER JAN TOKARSKI

^ PRZEDSIĘBIORSTWO NAFTOWE i WIERTNICZE ^

OGŁOSZENIE - LICYTACJI -

Celem zabezpieczenia dostawy 2-ch motorów elektrycznych do wentylatorów na szybach „Górsko“ i „Kościuszko“ w Wieliczce rozpisuje się ni-niejszem rozprawę ofertową.

Postanowienia dotyczące wnoszenia ofert i złożenia wadjum, warunki licytacyjne i przedmiar można przejrzeć w czasie godzin urzędowych w Biurze Kierownictwa Oddziału budowli i maszyn Zarządu żupy solnej.

Przepisowo wystosowane oferty przyjmuje Zarząd żupy solnej najpóźniej do godziny 11-tej przed południem dnia 15-go stycznia 1920; olerty wniesione później lub nieodpowiadające warunkom licytacyjnym nie będą uwzględnione.

Otwarcie ofert, przy którem oferenci mogą być obecni, nastąpi tego samego dnia po godzinie 11-tej przed południem w kancelaryi Naczelnika zarządu żupy.

Do oferty dołączyć należy dowód złożenia 5% wadjum w kasie Zarządu żupy solnej.

Nadmienia się, że o wyniku tej rozprawy ofertowej rozstrzygać będzie Dyrekcja Państwowych Zakładów Salinarnych w Krakowie, dalej, że tejże Dyrekcji przysługuje prawo dowolnego wyboru między oferentami, lub też nieuwzględnienia żadnej z wniesionych ofert.

Wieliczka, dnia 11 grudnia 1919 r.

Zarząd żupy solnej

Inż. S. Barącz.

CZASOPISMO NAFTOWE

Przegląd zawodowego piśmiennictwa.

TOWARZYSTWO

PolskieTowarzfstwohandioweTl w Krakowie, ul. Sławkowska L. 1

CZASOPISMO NAFTOWE

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

WYCHODZI 1-go i 15-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor Inż. Zdzisław Kamiński.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce:

Rocznie . . . Mk 60’—. Półrocznie . . . Mk 30'—. Cena pojedynczego numeru . . . Mk 4’-—. Przy obliczeniu przedpłaty w markach liczyć należy według kursu urzędowego 1 Mk — 1’50 K.

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Biura Redakcji i Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5. — Telefon (międzymiastowy) Nr. 2431, w Warszawie, Bielańska 18.

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

7>

-V

*■

Zeszyt L

Warszawa — Borysław, Styczeń 1920«

Rok I.

Od Wydawnictwa.

Rozpoczynając V-ty rocznik wydawnictwa na-szeyo „Czasopisma Górniczo-Hutniczego", które po raz pieiwszy rozsyła dziś swój dodatek poświęcony potężnej gałęzi naszego przemysłu : przemysłowi naftowemu, pod osobnem godłem »Czasopisma Naftowego“ nie wątpimy, że na polu naszej działalności publicystycznej, dla dobra rodzimego przemysłu podjętej, stawiamy ważny krok naprzód. Nie wątpiąc, że u wszystkich, którzy dotychczasowy kierunek naszej działalności poznali, znajdziemy gorące poparcie, zapraszamy każdego, komu dobro naszego przemysłu leży na sercu do współpracy, widząc, że każda przez nas rozpowszechniona myśl dochodzi lub dojdzie wszędzie tam, gdzie stan i rozwój naszego przemysłu wzbudza prawdziwe zainteresowanie.

Dostosowując się do obecnych potrzeb, a starając się zapobiedz brakom naszego zawodowego piśmiennictwa, rozszerzyliśmy dotychczasowy zakres naszych pism, wprowadzając do nich regularnie podawane ogólne i szczegółowe wykazy statystyczne, oraz rozszerzając horyzont pisma na zagraniczne

pola wytwórczości i zbytu. Z tego powodu obejmować będą stale obydwa nasze Czasopisma w dziale naftowym prace dotyczące:

1) żywotnych kwestji naszego naftowego prze

mysłu ;

2)    ruchu i techniki wiertniczej ;

3)    przemysłu rafineryjnego ;

4)    targu i giełdy w kraju i za granicą, w odniesieniu zarówno do oleju ziemnego jak i do jego produktów pochodnych ;

5)    dane szczegółowe i ogólne odnośnie do produkcji oleju ziemnego, nafty i wosku w kraju i odnośne dane dla wytwórczości zagranicznej ;

6)    Wiadomości bieżące dotyczące wszelkich spraw aktualnych.

Nie wątpimy, że w każdym z tych działów odpowiemy zupełnie naszemu zadaniu.

Szczęść Boże!

Wydawnictwo

Czasopisma Górniczo -Hu tniczego.

O potrzebie idei napisał Dr. Jan Nowak.

Daleki jestem od tego, by młodemu rządowi młodej Rzeczypospolitej przysparzać trudności, szukając dziury w całem, niemniej jednak uważam za obywatelski obowiązek rzucić szereg zapytań, tyczących polityki przemysłowej naszego Państwa w odniesieniu do jednego z najważniejszych z naszych przemysłów, t. j. do przemysłu naftowego. Być może, że sfery decydujące w tym wypadku mają na te pytania i kwestje odpowiedzi gotowe i przesądzone. Być może, że już nawet w swej działalności stosują swe zarządzenia i postępowanie w szczegółach, wymagających jasnego poglądu i zdecydowanego ujęcia głównych wytycznych państwowej polityki przemysłowej na tern polu. Jednakże tak liczne głosy interesowanych sfer przemysłowych, jak mnogie artykuły w prasie codziennej, narzekające na mniejsze lub większe usterki, ba, nawet czasem wprost na beznadziejność sytuacji, jak zresztą i fakta każdemu dostępne, kto miał sposobność zetknąć się z przemysłem naftowym —- zmuszają do poważnych wątpliwości, czy czynniki miarodajne w państwie wytknęły ogólne kierunki naftowej polityki przemysłowej naszego Państwa.

Ograniczmy się na razie do zjawisk najogólniejszych. Oto nikomu ze sfer przemysłowych nie jest tajne, że ruch wiertniczy po kopalniach maleje z dniem każdym, że o wierceniach pionierskich właściwie mowy niema, że liczne drobniejsze spółki polskie po-zastanawiały ruch wiertniczy na kopalniach prawie zupełnie, że nawet silne finansowo przedsiębiorstwa oparte na kapitale obcym, wiercące na terenach odkrytych, a więc prawie bez ryzyka, zredukowały ruch wiertniczy do kompletnego minimum.

Zechciejmy iść w wyrozumiałości jak najdalej i zwalmy winę na trudności otrzymania potrzebnych materjałów z zagranicy i konjunkturę, jako na czynniki, powodujące ten stan. Z góry jednak zastrzegam się, że podane wyżej dwie grupy przyczyn nie tylko nie wyczerpują całokształtu powodów zastoju, ani — wedle mego zdania — nie śą nawet przyczynami głównemi. Albowiem wedle panującego ogólnie przekonania wśród nafciarzy, nikt jeszcze dotychczas faktycznie z powodu braku materjałów wiercenia nie zastanowił, ani nie przerwał robót wiertniczych z powodu braku miejsca na ropę w rezerwoarach. Zechciejmy jednak dla ułatwienia zadania lojalnie przyjąć przyczyny, podane wyżej, za autentyczne.

Dotychczasowe doświadczenie poucza nas bez żadnych wątpliwości, że zmniejszenie ruchu wiertniczego na terenach Małopolski odbija się w bardzo krótkim czasie na wysokości produkcji. To jest u nas pewnikiem, że aby utrzymać produkcję na pewnym stałym poziomie, musi się stale odwiercać taką a taką ilość szybów na starych kopalniach, plus taką a taką ilość na nowych terenach. Mówmy teraz otwarcie. Albo rządowi naszemu zależy, aby produkcję podtrzymać lub zwiększyć, albo pragnie czegoś przeciwnego, t. j. aby ją zmniejszyć, albo go wreszcie ta sprawa nie interesuje i pozostawia rzecz własnemu jej biegowi.

Ani z przebiegu prac sejmowych, ani z ogłoszonych rozporządzeń rządowych, ani przedstawionej powyżej sytuacji w przemyśle wiertniczym zupełnie nie wynika, jakoby Rząd interesował się w kierunku pierwszej z podanych ewentualności. Przeciwnie, pewne fakta przemawiałyby za ewentualnością drugą. Do takich faktów zaliczyłbym duże cła, nałożone na materjały kopalniane, notorycznie nie wyrabiane u nas, które musimy bezwzględnie na razie sprowadzać z zagranicy, a dalej tolerowanie przetrzymywania tych materjałów na granicach celnych i t. p. Przypuśćmy tedy, że Rządowi istotnie zależy na dłuż-szem, czy krótszem hamowaniu ruchu wiertniczego. To ma jednak swoje konsekwencje. W tym bowiem wypadku należałoby sobie zostawić pełną drogę do odwrotu i wydać organom wykonawczym odpowiednie instrukcje, któreby umożliwiły racjonalne zaprzestanie prac w miejscu i czasie do tego odpowiednim, ze względu na możliwość nowego podjęcia robót. A znów przemysłowcom można w ten lub ów sposób dać wyraźnie do zrozumienia — nie szarpcie się i nie borykajcie nadaremnie, gdyż nietylko wam nie pomożemy, ale przeciwnie, leży w naszym interesie, abyście hamowali. Wtedy każdy odnośny przemysłowiec w miejscu i czasie, które Urząd Górniczy uzna za nieszkodliwe, pracę przerwie. Wszak dla rządu nie może być obojętne, że ktoś z tego czy innego powodu przerywa wiercenie w momencie, czy głębokości, w której trzeba przeprowadzić pewne prace techniczne, bez czego znaczna połać terenu może uledz bezpowrotnemu zepsuciu.

Tymczasem o żadnych podobnych zarządzeniach do władz wykonawczych, ani o poinformowaniu sfer przemysłowych nic nie słyszeliśmy. Może tedy zachodzi trzecia ewentualność, że rząd z jakiegokolwiek powodu jest mniej lub więcej biernym widzem zmniejszania się ruchu wiertniczego i, co za tern idzie nieuchronnego spadku produkcji? W tym jednak wypadku może zachodzić i ta przykra ewentualność, że może nie jest w interesie Państwa, aby produkcja spadała, lecz przeciwnie, by ją można co-najmniej utrzymać na dotychczasowej wysokości?

Tak, czy owak, widzimy u rządu brak idei przewodniej i brak zdecydowania dla konsekwentnego przeprowadzenia tego, co w tej sprawie leży w interesie Państwa.

Lecz to niestety dopiero początek. Przypatrzmy się bowiem gospodarce państwowej w stosunku producentów do rafinerów. Tu, przynajmniej chwilowo jest już taki chaos, że o postawieniu jakiejś tezy idei przewodniej nie może być mowy. Wybierzmy bowiem najfortunniejszą. Niech ona wygląda tak, że dla Państwa równie dobrym przemysłowcem jest rafiner, jak producent. Lecz to ma również swe konsekwencje, wyglądające w skutkach tak, iż rafinerowi przy równoległej polityce przemysłowej Państwa powodzi się równie dobrze jak producentowi, względnie idzie mu równie kulawo jak tamtemu. Tymczasem ani mowy o tern ! Rafinerje pracujące bez ryzyka zasadniczego, jakie mamy w kopalnictwie naf-towem stoją na ogół zupełnie dobrze, dyktując ceny zarówno za surowiec jak i za produkty, gdy kopalnie niewątpliwie przechodzą kryzys. Nie zazdroszczę rafinerjom zupełnie, może chwilowego, a może nawet uzasadnionego i potrzebnego sukcesu — ale dlaczego przytem musi upadać kopalnictwo?

I znów nie wiadomo mi, czy Rząd nasz w te] kich czasach, fory tuj ąc, a może tylko przypatrując sprawie działa i jak działa. Przynajmniej powinniśmy się lepszej konjunturze rafineryjnej ma na celu in- widzieć jakieś usiłowania w kierunku wywarcia tenzywniejszą eksploatację jednej z nielicznych swych wpływu na te transakcje. Przypuśćmy nawet, że dojnych krów — rządowej odbenzyniarni drohobyc- Rząd już zdecydował się pójść po tej linji polityki kiej. Zupełnie temu nie dziwiłbym się, gdybym wi- przemysłowej i z tego czy innego powodu poprostu dział, że przylem istnieje tendencja ulżenia niedoli wysprzedać się. Jednakże nie powinno się przytem kopalnictwa Nic jednak niestety za tern namacal- posuwać aż do kompletnego „désintéressement“, ale nego nie przemawia.    starać się uzyskać odpowiednie rekompensaty. Oto

Przypuśćmy nawet, że Rząd chwilowo w cięż-

Sprawa gazów ziemnych nie przemawia również zająć, gdyby otrzymał od Rządu odpowiedni mandat. za istnieniem jakiejś głębszej idei przewodniej w tej To się jednak dotychczas nie stało, a trzeba, aby dziedzinie przemysłu. Ubiegłego lata suwerenny Sejm się jaknajprędzej stało.    zadecydował zasadniczo, że jedynie Państwo jest

W tej sprawie dochodzą nas tylko dalekie uprawnione do zakładania rurociągów gazowych, słuchy, że już jakiś kapitał zagraniczny zabiega o te i że Rząd bierze gospoda, kę w swe ręce. Przyczem tereny. Nie wiem co leży w intencji Rządu, czy przyjęto klauzulę, iż rurociągi prywatne może Pań-wpuszczanie na te tereny takiego kapitału, czy może stwo każdej chwili za cenę kosztów wykupić. Tym-pozostawienie ich kapitałowi swojskiemu, czy wresz- czasem Sejm nie zapewnił Rządowi odpowiednich cie inna jeszcze forma przeprowadzenia tej sprawy, kapitałów potrzebnych do tego celu, a wzmianko-Faktem jest jednak, że na serjo dziś jej nie można waną klauzulą odpędził kapitał prywatny. Należy traktować, bez posiadania w ręku najważniejszego tedy się zdecydować, i to bardzo szybko i dać Rzą-atutu fachowej oceny objektu, którą powinny dowi pieniądze, umożliwiające przeprowadzenie przeprowadzić czynniki do tego powołane, a więc ustawy sejmowej, albo zmienić ustawę w tym kie-Państwowy Instytut geologiczny.    runku, aby inicjatywę miał kapitał prywatny, skoro

Następuje z kolei — zdaniem mojem — bar- Państwo niema pieniędzy na inwestycje. Wszak ter-dzo bolesna sprawa. Oto dziś, gdy przeszło poï przedsiębiorstw naftowych naszych jest w ręku fran- łogowego bezhołowia. Tymczasem należałoby się, cuskiem, dalszych zaś 45% należy do grup finanso- i to na gwałt zająć przeprowadzeniem ustępu ustawy wych innych państw zagranicznych, o dalszych 5% gazowej, normującego ze strony Państwa ceny za toczy się szalona wprost nagonka wywozowa za gra- gaz. Wszak do tego Rząd na podstawie tej ustawy nicę. Wszystko, co żyje, od najmniejszych, pokąt- ma nietylko prawo, ale i obowiązek. W tej chwili nych aferzystów naftowych, aż do zdecydowanych bowiem w braku interwencji Rządu niektóry obco-świeczników i ratowników ojczyzny, oferuje na wy- krajowi przedsiębiorcy dążą, wyzyskując brak węgla, ścigi ostatnie strzępy naszej własności na rynkach do wprowadzenia paska gazowego.

Już ze względów powyżej przytoczonych nie-

1 nic tu nie pomoże ewentualne twierdzenie, że wiadomo mi, że Stany Zjednoczone uzdrawiają u sie-tnłody Rząd nie miał czasu lub środków do ujęcia bie stosunki koncesyjne w kierunku podstawienia sprawy niezmiernie ważnej w swe ręce. Zaczynać się nogi obcej konkurencji we własnym kraju, przyczem powinno od idei przewodniej i tę ideę przewodnią posunęły się aż tak daleko, że odnośny bill zabra-powinno się czuć, mimo, że wprowadzenie jej w życe niał wprost obcokrajowcom posiadania akcji amery-może napotykać na olbrzymie nawet trudności, albo kańskich przedsiębiorstw. Wprawdzie komisja parla-wymagać dużo czasu. Tej idei nie możemy wyczuć ! mentarna łagodzi tę klauzulę w ten sposób, że ob-ldźmy jednak dalej. Powszechnie wiadomo, że cokrajowcom pewnego państwa wolno mieć akcje na w rękach Rządu znajdują się bardzo znaczne terena taką sumę, na jaką w przedsiębiorstwach tego pań-naftowe, będące własnością państwową. Za czasów stwa mają akcje Amerykanie. U nas o inicjatywie austrjackich włodarzenie tymi terenami spoczywało w tej sprawie, czy to ze strony Rządu, czy Sejmu na barkach ministerstwa rolnictwa. Z powstaniem ustawodawczego, przynajmniej dotychczas komple-Polski przeszły one na ręce polskiego ministerstwa tnie głucho. Oby ona przyszła nie za późno, gdyż analogicznego resortu. Anomalja ta miała być usu- jak podniosłem wyżej, zorganizowany, obcy, wielki nięta w ten sposób, że zarząd spraw naftowych na kapitał nie czeka. Sprawa ta tembardziej pilna, że tych terenach miał przejść w ręce kompetentnego grożą nam jeszcze duże niespodzianki. Rząd angiel-Ministerstwa przemysłu i handlu, względnie może tki okazuje wyraźne zamiary wyrugować z Europy Urzędu naftowego. Niewiadomo mi, czy to się już stało, amerykańskie przetwory naftowe, a przez zwiększe-wiadomo mi jednak, że nic dotychczas się nie stało ta- nie swego wpływu na wszystkich obszarach nafto-kiego, coby wskazywało na racjonalne zajęcie się kogo- wych świata uzyskać dominujący wpływ na prze-kolwiek tą sprawą. Wszak każdy właściciel, czy upeł- mysł naftowy, czemu się rząd amerykański nie ze-nomocniony zarządca zaczyna zarząd od tego, że spi- chce bezczynnie przypatrywać. Ciekawym, czy brał suje inwentarz, umieszczając odpowiednie daty w ru- kto udział ze strony polskiej w listopadzie w mię-bryce wartości. I znów możnaby przypuszczać, że dzynarodowej konferencji dla handlu naftą, w któ-władze kompetentne znają już tę rubrykę, wobec rej obradowali przedstawiciele Ameryki, Francji, An-czego nie trzeba jej spisywać na nowo, czy tylko glji, Belgji i Włoch, a przynajmniej, czy miał kto przeskontrowywać. Niestety jednak należy mocno obowiązek złożenia sprawozdanie Rządowi polskiemu w to powątpiewać wobec tego, że ani rząd austry- z wyników konferencji. Nasze przedstawicielstwa jacki, ani tembardziej polski, jednolitych, celowych, zagraniczne przy całym nawale swej pracy powinny a nowoczesnych badań nad tym przedmiotem nie bardzo pilnie śledzić kierunki polityki przemysłowej przeprowadzał, wobec Czego niema nikogo, ktoby w tej państw dominujących i informować rząd dokładnie, mierze był poinformowany. A przecież już rok istnieje jeżeli on ma płynąć z prądem a nie borykać się utrzymywany przez Państwo Państwowy Instytut geo- przeciw ogólnemu prądowi, logiczny, któryby się tą sprawą mógł i powinien

owa

tium non datur, jeżeli nie mamy być świadkami na-

zagranicznych.

zmiernie pilną jest sprawa ustawodawstwa nafto- było, gdyby nie nosiła na sobie cech dorywczośei wego. Są jednak powody o całe niebo ważniejsze, i znamion łatania od wypadku do wypadku, lecz Dotychczas pracujemy bowiem na zasadzie ustawy miała pewne idee przewodnie do których przepro-austryjackiej, której najpoważniejszą luką jest to, wadzenia dążyłoby się konsekwentnie. Pole do po-że nie daje ona Państwu w ręce możliwości kontroli pisu jest tu bardzo duże, jeżeli się weźmie pod racjonalności gospodarki. Wszakże przy tejsamej usta- uwagę ogólny brak materjałów opałowych i pęd-wie kwitła u nas rabunkowa, lekkomyślna i niedo- nych w Europie tak, że rząd hiszpański zniża cła łężna gospodarka, która tyle naszych terenów za- importowe na oleje opałowe, a nawet francuskie przepaściła. Jeżeli już pominiemy inne braki tej koleje i amerykańska marynarka zaprowadzają opał ustawy, to przytoczony główny jest dosyć ważny, produktami ropnymi, aby Państwo jaknajrychlej przystąpiło do zorganizowania swej kontroli nad racjonalnością eksploata- zaradczych na podniesione niedomogi jak i na bar-cji swych bogactw naturalnych. I znów należy przy- dzo jeszcze liczne, tu nie podniesione nie da jeden puszczać, że już się coś w tym kierunku dzieje. Jed- człowiek, chociażby najlepiej zorjentowany. Nie dam nakże, jeżeli się dzieje istotnie, to nie słyszeliśmy ich też i ja w krótkim artykule Ale najwyższy czas, zupełnie dotąd o zażądaniu od kompetentnych sfer aby się temi sprawami, nie cierpiącemi już najmniej-geologicznych (n. p. od Państwowego Instytutu geo- szej zwłoki zajęły sfery kompetentne, ponoszące od-logicznego) zestawienia postulatów naukowych ra- powiedzialność za zgubne następstwa zwłoki. Ze cjonalnej gospodarki, które wraz z postulatami eko- swej strony mogę tylko dać radę, by Rząd przy-nomicznemi i ogólnej polityki przemysłowej wewnę- stąpił do zorganizowania' państwowego organu do-trznej i zagranicznej winny być podstawą dla mają- radczego dla tych spraw, do któregoby weszli repre-cej się wypracować ustawy. Tego nie można obejść, zentanci dobrze poinformowanych urzędów górni-jeżeli się nie chce odrazu popełnić zasadniczych błę- czych, geologowie, prawnicy, ekonomiści i przemysłowcy z dobrze pomyślanym wyborem i pominię-Nie poruszam sprawy polityki handlowej za- ciem „zbawców ojczyzny“, kupczących dobrem na-granicznej z powodu braku odpowiednich informacji, rodowem na targach zagranicznych, nie wiem, czy jest ona dobrą czy złą, dobrzeby

Odpowiedzi na powyższe pytania, ani środków

dów i luk.

Wydatność rozmaitych rop naftowych w ruchu fabrycznym

ułożył i napisał

dypl. inż. L. Rosner i inż. Józef Wł. Florian.

Benzynę i naftę odbierano do c. g. 15° 0.860

o pojemności pełnienia 258 hl, ogrzewanych węglem.

Badania rop naftowych w laboratorium wykonuje się zawsze na małą skalę i w przyrządach, które z kotłów o pojemności pełnienia 1080 hl. Pozostałą tak co do wielkości jak i sposobu działania mało resztę destylowano pod zmniejszonem ciśnieniem mają podobieństwa do przyrządów używanych w ru- (⁴%o m wody) w kotłach z paleniskiem spodniem chu fabrycznym.

Czas destylacji wynosił w obu wypadkach przeciętnie po 30 godzin. Rektyfikację benzyny wykonywano w aparacie z koloną Heckmanna o pojemności kotła 450 hl aż do c. g. 15° 0.795.

Dzisiaj podaj “my wydatki następujących rop naftowych bezparafinowych :

I.    Ropa „Grabownica“.

II.    Ropa „Potok“.

III.    Ropa „Harklowa".

Rzecz oczywista, że w różnych fabrykach rozporządzających aparatami różnej wielkości i systemu, Dziś i w przyszłości chcielibyśmy podać daty otrzymamy wyniki nieco odmienne, większe różnice dotyczące przeróbki różnych rop naftowych w ruchu mogą jednak odnosić się raczej do jakości produk-fabrycznym. Do otrzymania możliwie dokładnego tów, jako zależnej od szybkości destylacji, dopływu obrazu — podajemy wielkość aparatów i granice obli- pary i t d, aniżeli do ich ilości, czania poszczególnych frakcji.

Mimo, że wyniki analiz laboratoryjnych, jako wykonywane zawsze w tych samych warunkach dają wartości względne zawsze zgodne, nie mogą jednak służyć za podstawę do obliczeń wydatności rop dla technika i kupca, gdyż różnią się zawsze bardzo znacznie od wyników otrzymanych w ruchu fabrycznym.

Przeróbka ropy naftowej jest w przeważnej części destylacją cząstkową i w pracowni chemicznej odbywa się frakcjonowanie według pewnych granic temperatury wrzenia, gdyż dzielenie frakcji według ciężarów gatunkowych napotyka, z powodu małych ilości płynów na trudności; natomiast w ruchu wykonuje się je według ciężarów gatunkowych.

Destylacja ropy w ruchu fabrycznym w % ciężarowych.

Gatunek ropy

Benzyna Nafta

Olej gaz.

do

do

do

Olej

kompr.

Olej

III. spec.

Olej II.

0.800

0.860

0.900

do

do

do

0.926

0.935

0.928

Olej

lotniczy

Olej

automo

bilowy

Olej

cylindr.

Olej

wulka

nowy

zimowy

Asfalt

Grabowniea

44.37

17.66

2.20

16.35

17.10

Potok

41.18

15.76

39.70

Harklowa

10.09 I 17.00

12.95 i 9.69

5.54    4.80    11.79    6.10

6.51

9.53

Rektyfikacja benzyny surowej w laboratorjum z deflegmatorem Glińskiego

w % objętościowych.

c. gat p. + l5°C.

początek

wrzenia

do

40°C.

40°    50°    60°

do    do    do

50"C. 160"C.' 70°C.

70" 80° ! 90° 100° do do do do 80°C. 90°C. 100°C. 110 C.

110° 120° 130° do do do 120°C. 130°G. 140"C.

140° 150° 160° 170° 180° 190° do    do    do    do i do    do

150 C. 160°C. 170°C, 180°C. 190°C. 200°C.

0.7454    36°C.

•o

CO

cc

ÇO

0.7530    50°C.

cq p có

GO —J Ö CJ<

11 4 11.1

6.8

7.8 8.9

100 12.0

14.0

10.0 9.0

0.7621    78°C.

2 0 10.0

15.0

15.0 100

go oc ^ o o en

o p o co go

p p o eó »o oo

co ©    ©

co co

Ci 05 to O o on

p © o cd cd co*

Rektyfikacja benzyny surowej w ruchu fabrycznym w kolonie Heckmanna

w % ciężarowych.

0.660/0680

0.680/0100

0.700/725

0.725/457

0.745/765

0.780,785

t. gat.

7o

P. + 15*.

na sur. b n;ynę

7o

c. gat. i na ropę p. t 15°C. j

7»

na sur. benzynę

°/o c g t. na ropę p. 115°i.

7 o    |

na sur. benzynę |

7«

c. gat

7o

na ropę

p.f15°C.

na sur. be-izyç

0/0

na iapę

c. pat-p.-15°C

15*

7«

na ropę

c. gît. p. t157.

7.

na sur. benzynę

7o

na ropę

0.689

13.17

5.43

0.736

19.28 7.95 0.761

43.82

18.08 0.782 10.37 4.28

0.665 7.50    3.07 0.6947

3.00

1.23 0.716 2.30 0.94 0.740

17.90 7.34 0.765

40.00

16.40 0.779 19.20 7 87

0.718 10 99 1.11

0.758

53.49

5.40 0 784

17.08 1.72

Destylacja 100 cm.³ nafty surowej z kolbki Englera.

c. gat. p. zapł. początek !_

p.-fl5°C. p. Abla wrzenia 150 C.

200"C.

W % O bjętościowych

250 ’C. j 270"C. | 300"C.

pozostałość strata

0.8262

0.82 J 6

0.8265

ponad 40 C.

ponad 40 C.

ponad 40 °C.

140°C.

35.0

40.0

11.0 ! 8.0

O*

98°C.

145°C.

384

47.3

7.6    4.3

bo

12 6

48.4

21.0 ! 10.5

Ci

CC

O CO CO

Ö Ö

Analiza destylatów olejowych.

Olej gazowy Olej kompres. Olej masz. II. Olej III. spec. Olej lotniczy Olej automob. Ol. cylindrowy Ol. wi

Asfalt

<_>•

»5-

p. zapł.

u. Krz.

V 2ûn

c. g.

15“C.

-dez •(!

d. Krz.

V 20°

c. g. -f15*C.

p. zapt-

y. Krz.

V 50°

c. g. -M5°C.

p zapt.

p. Krz.

•).DS

-H 5° C. p. zapt.

oOS h *łi j d

c. u. 4i5°c.

p. zapt.

p. Krz.

•f 50"

c. g. + 15*C.

p. zapł.

p. Krz. V 100°

514-

p. zap'.

p Krz. V 50“

p. topl.

0.980 110

-20

- 20

pf.

2 30 0.896 143 f 4.40

— 0.955 2 46;—4 5.34

0.9258

156 ISS

0.889

98

-20

-20

Pl

2.00 0.918 145 pf 4.10 0 930

168 -!-4 2.56 0.930 175

-18

pl-

320 0.950

²¹N pj°

15.20 -'45

210

7111.20 0.958i2511—3 3.56    — ! — !

i    i I i_1 i

Próby ulepszeń na polu techniki wiertniczej.

Zasadni-

Zawodowe pisma niemieckie przynoszą prawie w każdym zeszycie próby wprowadzenia coraz to nowych ulepszeń względnie udogodnień w dziedzinie techniki wiertniczej. Do takich usiłowań zaliczyć należy, także i dwa opisane poniżej wypadki, które w streszczeniu podajemy za jednem z niemieckich czasopism. Pierwszy z nich usiłuje wprowadzić nową metodę rurowania głębokich otworów wiertniczych, drugi usiłuje zastosować rodzaj udarowego świdra, opatrzonego w dolnym swym końcu wentylem, dzięki któremu to urządzeniu uniknąć można częstego zapuszczania i wyciągania świdra. Jest to rzec by można urządzenie łączące w sobie właściwości świdra i łyżki w jednej konstrukcji, zabezpieczonej już niemieckim patentem, a opisanej bardziej dokładnie w czasopiśmie : „Zeitschrift des Internationalen Vereines der Bohringenieure und Bohrtechniker (Nr. 22/23 Str. 59). Drugie z wspomnianych urządzeń przedstawia się w sposób następujący:

Żelazna rura wpuszczona w otwór doznaje od otaczających ją warstw ziemi tarcia, które przy wszystkich głębokich wierceniach, posiada doniosłe znaczenie. Tarcie owo jest tak silnem, że przeszkadza rurze własnym ciężarem opaść na dół, mimo, że świdrem została wywiercona wolna przestrzeń poniżej rury, dozwalająca na obsunięcie się tejże. — Okręcanie rury dookoła jej osi podłużnej jak również sztuczne obciążanie rury na jej górnym końcu nie przezwycięża oporu powstałego przez owo tarcie, a wskutek tego, przy wszystkich głębokich wierceniach, rura wpuszczona, o pewnej oznaczonej średnicy, posiadać może tylko pewną długość, wahającą się między 30 a 70 metrami, jak to doświadczenie wykazało. Dla następnego zaś rurowania, trzeba zrezygnowawszy z dalszego obsunięcia tej grupy rur, użyć rur o mniejszej średnicy, tak dobranej, by zewnętrzna średnica tej węższej rury była cokolwiek mniejszą od wewnętrznej średnicy rury pierwszej, a tem samem mogła swobodnie, bez tarcia obsuwać się ku dołowi wewnątrz niej. Trzeba więc kolejno używać partji rurowych coraz węższych, a z tego wynika, że dla bardzo głębokich wierceń trzeba zaczynać rurami o bardzo wielkiej średnicy, tak, że np. dla głębokości około 1000 m trzeba użyć na początek rury o średnicy około 1000 mm by w końcu na samym módz dole jeszcze pracować przy najmniejszym kalibrze o średnicy 150 do 200 mm.

To ujemne działanie owego tarcia, nietylko wpływa na podwyższenie kosztów całego wiercenia, ale może jeszcze mieć ten zły skutek, że skoro się okaże, iż nie osiągnięto jeszcze pożądanej głębokości, nie

mogąc dalej prowadzić wiercenia, trzeba będzie całej roboty zaprzestać. Ponieważ głębokie wiercenia, przeważnie podejmywane bywają wśród warstw nieznanych, więc bez owego tarcia ścian otaczających (a przy możności pracowania rurami o jednej i tejsamej średnicy) koszta głębokich wierceń przeciętnie zmniejszyłyby się o ³/₄.

Do zmniejszenia w dość silnym stopniu owego tarcia zmierza urządzenie (ochronione niemieckim patentem 312.862), którego zasadą jest kolejne na zmianę ogrzewanie i oziębianie materyału rurowego podczas wiercenia i wywołane przez to kolejne zmniejszanie i zwiększanie się średnicy rury. Gdy średnica jest zwiększoną, warstwy ziemi są uciśnięte na zewnątrz, a gdy w okresie oziębiania średnica się zmniejsza, powstaje próżnia między rurą, a warstwami ziemi, która trwając przez jakiś czas umożliwia dostateczne obsuwanie się rury.

Efekt ten osiąga się przez doprowadzenie specjalnym systemem rurowym kolejno gorącej i zimnej wody. Zamiast wody, możnaby tu z równym skutkiem używać pary lub powietrza. Jako część owej rury wodociągowej (wodnej) może być użyty częściowo lub w całości materjał rury wiertniczej tak, że przenoszenie gorąca wody na rurę wiertniczą i na odwrót odbywa się możliwie najdokładniej, czą myśl wynalazku można w rozmaity sposób przeprowadzić. Najprostszym sposobem jest umieszczenie rury pomocniczej o przekroju mniej więcej 50 mm wewnątrz rury wiertniczej, a sięgającej aż do dolnego końca tej ostatniej i na dole otwartej. Rurką tą bezustannie wtłacza się gorącą wodę, która tym sposobem wypełnia z czasem całą rurę wiertniczą. Specjalne urządzenie umieszczone u górnego końca otworu wiertniczego odprowadza wylewającą się wodę, a tak długo doprowadzamy wodę gorącą, aż temperatura owej wypływającej wody już się więcej nie podnosi, co oznacza, że rura osiągnęła najwyższą temperaturę. Wówczas wpompowujemy do rury pomocniczej wodę zimną, zamiast gorącej, tak długo, aż osiągniemy znów najniższą możliwą temperaturę.

O ile się chce uniknąć wypełniania rury wiertniczej wodą, to można zamiast jednej, użyć dwóch rur pomocniczych, na dole się łączących. Takie jednak rury, muszą być ściśle z rurą wiertniczą połączone, w celu wywołania dostatecznego wzrostu temperatury, albo jeszcze lepiej części ścian rur pomocniczych muszą być równocześnie ścianami ścian rury wiertniczej.

Sprawy bieżące.

Warszawa, 20 grudnia 1919 r. zmian. Ponieważ jednak nie można było naprzód Żyjemy niewątpliwie w okresie tworzenia się, określić ich właściwej treści, objawów, ani wyrazów bo oto po wywołanym i dokonanym przez wojnę nowych przez wojnę narzuconych światu trybów ży-przewrocie tworzą się w naszych oczach nowe państwa, cia i form bytowania, przeto cały świat został ponowę wielkie, światowe ugrupowania polityczne, zaś wojennemi wypadkami jakby zaskoczony i w ciągu wewnątrz tych grup i państw powstają nowe rządy, ich trwania szuka sposobów dostosowania się do względnie nowe ich formy. Niewątpliwie można było nowych warunków. Szukanie zaś tych nowych dróg już dawniej przewidzieć konieczność przeróżnych życia, które zauważamy zarówno w odniesieniu do

Jednostki, jak i do całych społeczności i nawet do chemicznym — zdawaćby się mogło — powinny całego cywilizowanego życia jest rzeczą niełatwą, mieć jaknajwięcej styczności.

zwłaszcza, że powojenne następcze wypadki są jesz-    Oto znowu inna rzecz dziwaczna: Na po-

cze w pełnym biegu, a jest ono rzeczą tem trudniej- siedzeniu przemysłowców naftowych w Izbie handlo-szą im więcej zmian wywołać musiała wojna w do- wej we Lwowie protestowano przeciw wprowadzeniu tychczasowej egzystencji ludzi, czy narodów.    do dyskusji wyrażeń: „polski“, „żydowski“, „niemie-

lazła się w położeniu najtrudniejszem, a wzniesienie nowego państwowego gmachu o niewzruszonych cięż zdawaćby się mogło, że unarodowienie naszego fundamentach z okropnego powojennego chaosu, nie przemysłu powinno być najważniejszym naszym pomogło i nie może się obywać bez nadmiernego trudu stulałem, owym właśnie wytycznym kierunkiem, od i nie bez tego, aby w tym lub owym kierunku nie którego wszelkie zboczenie jest najzupełniej wyklu-popełniono jakiegoś błędu, który trzeba prędko naprawiać, ponawiać niejednokrotnie z początku zarzu-

dążenia, aby przedewszystkiem biegowi wypad- na zebraniu producentów naftowych w Drohobyczu ków nadążyć, nie dać się nowym zaskoczyć. Pobłą- dnia 6-go listopada b. r., na którem wybierano de-dzenia takie wyniknąć mogą z niedokładnych obli- legatów do pertraktacji z rządem, a z którego posia-czeń lub źle przyjętych założeń, mogą się czasem damy także sprawozdanie, podane przez „jedyny wydać niejednemu rzeczą dziwną, ale na usprawie- oficjalny i autentyczny statystyczny wykaz produk-dliwienie ich można zawsze znaleźć cały szereg ar- cji i tłoczenia ropy“, wydawany przez M. Witkowe-gumentów na podstawie dopiero co wypowiedzianych ra z Drohobycza. Przechodząc nad dziwacznością twierdzeń. Nie można jednak tych usprawiedliwiają- tego „oficjalnego“ wykazu, będącego równocześnie cych momentów stosować do każdego wypadku, najbardziej prywatnym — ale rentownym — przed-Istnieje bowiem cały szereg rzeczy, które nawet siębiorstwem jednostki, narzucającej swoją oficjalność

szeregom adeptów naftowej spekulacji, przytaczamy

Polska, jak to zresztą nietrudno wykazać, zna- cki“ kapitał, uznając używanie tego rodzaju określeń za wprowadzanie polityki do przemysłu, a prze-

czonem.

Nie mniej dziwacznym był pewien moment,

cone

w obecnych chaotycznych warunkach można przewidzieć i obliczyć, albo oprzeć na niedawnych do- odnośny ustęp w dosłownem brzmieniu: świadczeniach, istnieje też pewien stały wytyczny    „Obradom przewodniczył p. Jerzy Mészâros,

i za żadną cenę.

Odstępstwo od tego kierunku, pominięcie lub nieuwzględnienie tych rzeczy przewidzieć się dających, umyślne czy mimowolne, bywa jednak często dostrzegalnym fa <tem naszego obecnego postępowania i tak wytwarzają się rzeczy bliżej niewytłoma-czone, niejasne, jakby przestępne, które określamy dziś gorzej czy lepiej dobranym terminem : rzeczy dziwaczne.

kierunek dla dążeń narodowych i państwowych, zastępca Tow. akc. „Nafta“, na które przypada /5 którego nie można ominąć pod żadnym warunkiem część całej produkcji Zagłębia borysławsko-tustano-

wickiego. Na samym początku obrad wywołało wielki niesmak wystąpienie p. Wieleżyńskiego z zapytaniem, czy niema przypadkiem wśród delegatów obcokrajowców, a zwłaszcza, czy p. Imre Pirnitzer (znany działacz na polu uruchomienia przemysłu naftowego) uzyskał już obywatelstwo polskie. Ciętą odprawę dał temu panu przewodniczący zebrania, który oświadczył, że jakkolwiek p. Imre Pirnitzer jest obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej, to on sam jednakowoż nie uzyskał obywatelstwa polskiego, a ponieważ W zakresie tego pola widzenia, które repre- pytanie takie mogło zakwestjonować legitymację jego zentuje nasze Czasopismo, jako jedyny rzecznik za- do pracy dja przemysłu naftowego składa mandat wodowej prasy, spotykamy również mnóstwo rzeczy ₀raz przewodnictwo. Wywołało to ogromne oburze-dziwacznych, że wymienimy tylko, (nie wchodząc nie zebranych producentów, którzy w dyskusji jaka zresztą w ich bliższe powody) n. p. omawianą w po- się na ten temat wyfoniła, napiętnowali wprowadze-przednim zeszycie naszego pisma sprawę saliny w Cie- nie szowinistycznej polityki w sprawach, które są chocinku, że wspomnimy n. p. sprawę dotacji Aka- czysto ekonomicznej natury. Przemysł naftowy po-demji Górniczej i dalej n. p. sprawę ciągle nieure- trżebuje ludzi zdolnych, przedsiębiorczych i chętnych gulowanych stosunków robotniczych, dla których do pracy j to jest jedynie decydującem w kwestjach trudno znaleźć jakiś wytyczny kierunek.    przemysłu naftowego. To też zebrani jednogłośnie

Dalecy jesteśmy od tego, aby używać w na-Niewątpliwie umieszczone w grudniowym zeszy- szem piśmie określeń pewnego nadesłanego nam od-cie rozporządzenie M. P. i H. o składzie Państwowej nośnie do tej sprawy —- bezsprzecznie słusznie tchną-Rady Chemicznej wykazuje pewne cechy dziwaczno- cego goryczą — komunikatu, który pewną kategorję ści, których powodem może być równie dobrze prze-, galicyjskich przemysłowców naftowych nazywa ob-oczenie, popełnione przez odnośną władzę, jak brak cymi, na polskim przemyśle wzbogaconymi przybłę-zainteresowania się tą sprawą przez odnośne czyn- darni, ale z całą gotowością powtórzymy ostatni niki przemysłowych zrzeszeń. Nie potrafimy bowiem ustęp tego komunikatu:

zrozumieć, dlaczego nie powołano do Rady żadnego    »Obcy kapitał i obcy przemysłowcy — brzmi

rzecznika polskiego hutnictwa ani przemysłu naf- zakończenie komunikatu — wydatnie dotąd korzy-towego, które to obie pierwszorzędnego znaczenia stali z polskiej gościnności. Z gościnności tej będą gałęzie polskiego przemysłu właśnie z przemysłem mogli i nadal korzystać, ale muszą pamiętać, że gość

Omawiając rzeczy dziwaczne nie mamy zamiaru, wybrali ponownie p. Mészârosa przewodniczącym o ile potrzeba konieczna połączona z ich usunięciem zgromadzenia, poczem tenże odstąpił od swego za nie będzie tego wymagała, szukać ani wskazywać miaru złożenia mandatu. Charakterystycznem jest, ich winowajców, ponieważ w myśl wstępnego na- że p. Wieleżyński, który wystąpił z tem komicz-szego założenia, chcemy wierzyć, że obecnie na wszyst- nem (sic!) zapytaniem reprezentuje firmę „Gazolina“, kich polach panujący powojenny chaos, był ich głó- która w całej produkcji uczestniczy aż około 15 wnym twórcą. Niemniej jednak będziemy się starać wagonami“, dziwaczność ich wykazać i do ich sprostowania dążyć.

ma także i obowiązki. Prowokowanie polskich prze- zyku i w Polsce pismo poświęcone sprawom nafto-mysłowców może mieć ten skutek, że wyprowadzeni wym, ulegając prośbom polskiego reprezentanta pe-z równowagi pokażą pięść, ten jedyny niektórych wnej grupy naftowych przemysłowców. Nie wątpimy, ludzi przekonywujący argument

Ale oto i jeszcze jedna rzecz dziwaczna, o któ- później po dokładnie jszem zbadaniu tej informacji rej dowiedzieliśmy się niedawno : Podobno jedna z ob- którą podajemy narazie bez nazwisk, cych (zagranicznych, dokładniej mówiąc, niemieckich)

firm nakładowych ma zacząć wydawać w polskim ję- wymagają dalszych komentarzy.

że o bliższych szczegółach donieść będziemy mogli

Rzeczy dziwaczne mają tą właściwość, że nie

S. K

Targ ropą i jej przetworami.

W Niemczech. Amerykańskie towarzystwa naftowe, ze względu na zły kurs waluty niemieckiej postanowiły podnieść cenę litra nafty świetlnej z 2’20 na 3 marki.

12 s 6 d aż do 34 Ł ; American dark. Cylinder 31 Ł 17 s 6 d, aż do 40 Ł 5 s; American Filtered Cylin-linder 39 Ł 5 s aż do 47 Ł 10 s.

Ministerstwo gospodarki państwowej ustanowiło nowe następujące ceny na naftę za 1 q netto: w wagonach cysternowych franco

do każdej niemieckiej stacji . 287 mar. niem. w żelaznych beczkach, bez nich . . 290 „    „

w beczkach drewnianych z niemi......

R o p a ł dla pieców wysokich 7 Ł 15 s za tonnę,

loco port.

Olej Diesla 8 Ł 15 s, zresztą warunki te

same.

wraz

319    „

Parafina. Przy zmniejszających się zapasach podwyżka cen, które się wahają pomiędzy 6 d a 9 d za funt angielski (45‘36 dkg) zależnie od punktu topliwości.

zaś na litry w wagonach cysternowych ..........

w drobnej rozprzedaży cena litra

nafty wynosi.......2*75 „    „

W Szwajcarji. Ze Szwajcarji donoszą, że tamtejszy oddział handlowy przy związkowym urzędzie wyżywienia obniżył z dniem 1 grudnia ceny benzyny o 15 centimów na 1 kg., a nafty o 10 centimów, na 1 kg. tak, że litr nafty kosztuje obecnie w Szwajcarji w handlu detalicznym 50 centimów. Od stycznia 1919 r. wy-_ nosi zatem obniżenie cen około 45 — 50% Przedostatnie obniżenie cen miało miejsce 1 sierpnia 1919 r.

We Włoszech. Włoski minister skarbu zarządził podwyżkę cen ropy o 10 lirów na 1 q; w związku z tern obowiązują we Włoszech obecnie następujące ceny maksymalne: olej skalny „Atlantic“ w naczyniach 18 litrowych kosztuje 1810 lirów, w drobnej sprzedaży 1 litr P20 lira.

Na targu notowano:

W Genui. Nafta marki: „Atlantic“ w skrzyniach o zawartości 29.200 kg. 4135 lirów wraz z opakowaniem i agio

R Rzymie. Nafta marki: „Atlantic“ (skrzynia o 29.200 kg.) 4135 lirów, marki „Splendor“ (skrzynia o 28.880 kg) lirów, wraz z opakowaniem i agio.

W Anglji. Londyńskie ceny w dniu 22 listopada wynosiły: Benzyna dla motorów. Ceny ustanowione przez urząd handlu dla grosistów: benzyna dla aeroplanów 3 s za galon (4 54 1.). Cena maksymalna dla sprzedaży detalicznej jest o 4V2 pensów (d) na galonie wyższa od ceny hurtownej. W Szkocji i Irlandji wszystkie gatunki 1 pens (d) na galonie drożej.

2*48 „

W Hollandji. W Amsterdamie notowano 28 listopada za naftę amerykańską za 1 q 62 fr., (detal. 67 fr.) tj. 0 5 fr. na 1 q więcej jak w ubiegłym tygodniu.

W Szwecji. W Szwecji znajdują się obecnie duże zapasy smarów naftowych tak, że podaż jest większa na razie niż popyt. O ile przychodzą do skutku jakieś tranzakcje, to raczej nie na własne pokrycie w kraju lecz na wywóz. Obecne ceny produktów amerykańskiego pochodzenia są w Sztokholmie następujące, za 1 q wraz z beczką: oliwa do wrzecion

lekka maszynowa oliwa . . 70—75 „ ciężka „    „    . . 75—80    „

oliwa tłokowa dla pary nasyć. 70—75    „

„    „ dla pary prze-

65—70 koron szwedzk

90—95    „

smar stały (tłuszcz) . . . .100—110    „    „

Położenie targowe dla olejów pędnych i gazowych jest korzystniejsze. Choć dowóz jest b. ożywiony, to i popyt silny. — Dzisiejsze ceny w Sztock-holmie dla oleju pędnego wahają się między 20 kor. a 23 koronami szwedzkiemi (bez beczki) — dla nafty 38 K za 1 q w handlu hurtownym, w handlu detalicznym ceny są nieco wyższe, benzyna lekka, o ciężarze gatunkowym 710 do 730, kosztuje en gros 73 K szw. za 1 q. Benzyna ciężka o ciężarze gat. 740—760 kosztuje 65 K szw. za 1 q, bez opakowania W drobnej sprzedaży ceny są o 2—3 K na 1 q wyższe. — Obrót benzolem jest na ogół słaby.

W ostatnich czasach podwyższono ceny za olej mineralny amerykański o 15 ameryk. centów na baryłce, tak że ceny przedstawiają się obecnie następująco :

grzanej

Corning.....3'10 dolara

392    „

Somerset ....    2*85    „

1-35

W Szwajcarji panuje obecnie na targu nafto-Gazowy olej niezmieniony 8V2 d za galon wym wielki nieład. Z jednej strony znajdują się jesz-w wielkich ilościach loco port.

Smary za tonę: American Pale 25 Ł 2 s 6 d kupywanych w czasie wojny, po wysokich cenach, aż do 33 Ł; Mexican Pale 23 — 26 Ł (tj. o 1 Ł na gdy dowóz z Ameryki był odciętym, a z drugiej strony tonnie drożej niż tydzień temu); American red 26 Ł spodziewanymi i pożądanymi co do jakości są pro

Nafta czyszczona. Ruch targowy bardzo silny. Standard white 1 s 6³/^; Prime white 1 s 7V4d; Nafta amerykańska 1 s 6% d za 1 galon. . Water white 1 s 7% d za galon. W Irlandji i Szkocji o 1 d za galon więcej.

Cabell

Ragland

cze dość duże ilości produktów polskich z Galicji, za-

150-180 „

70- 80 fr.

80—100 „

90-100 „

Benzyna Pokost

Ciężka benzyna amerykańska. ... . 105—110 „

dukty amerykańskie, wobec tego panują na targu ciągłe wahania cen, które podać możemy jedynie w przybliżeniu:

Lekka benzyna w żelaznych beczkach za 1 q netto 133 — 138 fr. zależnie od ilości.

Ciężka benzyna w żelaznych beczkach za 1 q netto 108 — 113 fr. zależnie od ilości.

Benzol w żelaznych beczkach za 1 q netto 108—113 fr. zależnie od ilości.

Olej destylowany za 1 q wraz z beczką 100—125 fr. Oliwa do wrzecion za 1 q wraz z becz. 110—120 „ Waselina biała za 1 q wraz z beczką 260-320 „ Oliwa samochodowa za 1 q wraz z beczką 130 — 150 „

„ do motorów za 1 q „

Nafta za 1 q wraz z beczką.....

Prima oliwa maszynowa lekka za 1 q

wraz z beczką.........

Prima oliwa maszynowa ciężka za 1 q

wraz z beczką.........

Prima oliwa tłokowa do par przegnanych 100 — 150 „ „    „    „ do par nasyconych 80— 95 „

118 „ 430 „

STATYSTYKA.

(Małopolska).

Dane statystyczne za październik 1919. — Produkcja górnicza w miesiącu październiku 1919 r.

Węgiel.

Wosk ziemny.

Okręg

górniczy

W tonach

Pi O

jj ZaV-gy ; dukcja Ekspedyeja

Wlas zużycie

ne

Ilość robotników

li

Okręg

górniczy

W centnarach metrycznych

Pro-    Ekspe-

dukcja dycja

Zapasy

Ilość

; robotników

Kraków 11-OOj 1.484    1 096    30P00

(węgiel kamienny)

Stanisławów —    1000

(węgiel brunatny)

\>

ii

8.893.

152

Drohobycz

Stanisławów

3081

290

2—

200

1000

362

50

ü 1 e j s k a 1 n y (ropa)

Okręg

W tonąc h

Zapasy Produk-j

górniczy z końcem    ‘g“'

jl paździer. dzie | j

Opat

Manco

Ilość tobotni- li ków

I!

Okręg

górniczy (j

Drohobycz Jasło Stanisławów |j

W centnarach metrycznych Zapasy i Pro- [ z końcem    duk- ,

|| października    cja

Eks

pedycja

Ilość

robotni

ków

6.153 li 2.8761:

491

Razem 41.484    70.790160.226! 4.283 5.067 9.520 i

Stanisławów

Stanisławów

84

2.526 S y 1 w i n.

17.7    90    100

jf

135

Handel zamorski Ameryki produktami oleju ziemnego.

1918

galony

I. Ropa:

Francja . . . Hiszpanja . . Kanada . . . Mexyk . . . Kuba . . . . Argentyna. . Chile ; . . . Kolumbia . . Inne państwa

5,042.436 143,446.022 368.488 6,784.788 5.933 070 2.700 1,227.540 977.394

4,102.754 3,918.576 31,314.336 13,020.123 3,913.735 449,163.059 254,844024 25,630.299 2,189.028 23,166.638 3,625 608 1,036.625 35,804.497 839.663 49,633.340

Danja.........

Francja........

Włochy........

Holandja . :.....

Szwecja........

Wielka Brytanja ....

Kanada .........

Panama........

Reszta środkowej Ameryki

Mexyk ........

Kuba..........

Argentyna......

Chile .'........

Peru.........

Inne państwa . . . . .

„Petroleum Times" ogłasza następujące zajmujące zestawienie wywozu ropy ze Stanów Zjednoczonych za czas od 1/ VII 1918 do 30/VII 1919. Dla porównania umieszczono obok odpowiednie liczby z roku 1918/19.

1919

galony *)

331.883 730.523 163,555.087 3,139.675 8,543.899 5,017.518 25.975 1,361.915 2,363.199

Razem . . . 163,782.498    185,069.674

*) Galon amerykański — 3.785 1.

2. Ropał i olej gazowy :

4,734.608 16,552 915

987.000 787,909.385 288,416.169 27,941.143 8,958 722 20,428.255

2,404,904 30,879655 2,120.175 21,950.710

Razem. . . . 902,202 305 1.223,283.641

3. Nafta:

1919

galony

1918

galony

5. Benzyna motorowa:

1919

galony

1918

galony

Belgja . . . .

Danja.....

Francja .... Grecja .... Włochy .... Holandja . . . Norwegja . . . Portugal ja . . . Hiszpanja . . . Szwecja .... Wielka Brytan]a Kanada ....

5,492.214 11,988 886 84,754 789 4,671.942 19,089.715 22,750956 19,969 267 6,762.529 5,637.480 18,423 381 177,365 333 3,127.572

Ameryka środkowa. . . .    3,302.028

731.162 .    2,648.496

.    4,990.421

.    3,447 576

.    22,522.949

,    5,172.802

4,698 427 269.830 .    92,243 543

.    6,671.333

Indje angielskie..... 22,910538

Indje holenderskie ....    3,553500

16,327.145 28,535.910 16,200.427 4,838 009 9,506.550

Afryka angielska ....    10,351.153

Egipt........

Afryka francuska . .

Afryka portugalska .

Inne państwa ....

Mexyk

Kuba

Indje zachodnie Argentyna. . . Brazylja. . . .

Chile.....

Uruguay . . . Venezuela . . .

Chiny.....

Chosen . . . .

Hongkong . . Japonja . . . Australja . . Nowa Żelandja Filipiny . . .

5,545 758 2,577670

11.000 Danja.........

1,893.756 Francja........

81,938.587 Włochy.........

202.000 Holandja.......

38,925.627 Norwegja.......

664 771 Szwecja.........

6,326298 Wielka Brytanja.....

2,345.041 Kanada.........

745.040 Panama.........

1,522160 Mexyk.........

178,051.931 Kuba ..........

11,727.497 Argentyna........

3,833.712 Brazylja.........

2,126 721 Chile !.........

5,206775 Uruguay........

6,270.095 Venezuela........

9.191.742 Australja........

22,064 282 Nowa Żelandja......

6,142.499 Filipiny.........

3,677.966 Połudn. Afryka angielska . 841.851 Afryka francuska . . . . 40,642 901 Inne państwa......

1,000.000 120,724.580 47,627.851 3,604.594 280.305 678.350 169,978.919 24,438.811 1,431216 842846 4,500.928 7,200.007 4,014.874 1,795 340 3,377.310 173.176 11,101.448 13,281.904 6,872.278 3,291.358 1,539.100 40,429.378

148,612.975

55,929.272

944857

149,340.970 33,715 594 1,343 695 1,063345 6,217.575 19,442.260 6,492 331 3,578.517 3,181.210 436.985 9,325.949 8,563 474 1,943.349 3,883.440 455.727 14,979.637

Razem. . . .    40,429.378    469,461.162

1,794.075

. .    70,051515    17,333.357

Razem . . . 717,129 836    528,206 669

19,998.342 5,377.120

8,054.286 Daje to razem ogólną cyfrę wywozu w tysiącach : 16,442.427 10,723.879 4,624.975

6,789.710 K°Py • . • •.

11238 993    Kopałui oleju

gazowego    .    902 202    3,428.300    1,223.284    4,648400

1479 253    Nafty. . .    .    717.130    2,710.000    528.207    2,007160

’    '    Smarów. .    .    274.780    1,044.100    269.674    1,024.700

Benzyny motorowej . . 468185 1,779.100    469.461    1,783.900

1919

1918

galonów litrów    galonów

. 163.782    622.300    185.070    703.000

litrów

Razem 2,526.079 9,583.800 2,675.696 10,167.160

4. Smary:

Belgja........ . ■

Danja.........

Francja........

Włochy ........

Holandja .......

Norwegja.......

Hiszpanja.......

Szwecja........

Wielka Brytanja ....

Kanada ........

Mexyk ........

Kuba.........

Argentyna.......

Brazylja.......

Chile..........

Chiny. ........

Indje angielskie.....

Indje holenderskie . . . .

Hongkong ........

Japonj a.........

Australja........

Nowa Żelandja......

Filipiny.........

Afryka angielska.....

Egipt..........

Afryka portugalska. . . . Inne państwa......

5,999.646    97.958    Zestawienie to jest bardzo zajmujące; cyfry

3,363 628    _ 27.643 pokazują już zmianę wywołaną nastaniem pokoju.

.    43,755 557    65,601.241    Podczas gdy n. p. w roku obliczenia 1917/18 nie było

17,761.730    20,405.862 żadnych większych wysyłek nafty do państw neutral-

7,875.062    50.750 nych, to już w roku 1918/19 wywieziono do Danii

1,740.148    369.940 prawie 12,000.000 galonów (w porównaniu z 1,900.000

4,141.326    822.387    z roku poprzedniego), do Grecji 4,672 000 gal. (wobec

.    6,071.413    110    202.000), do Holandji 22,751.000 (665.000), do Nor-

.    93,862 708    106,127.085    wegji prawie 20,000.0u0 (6,326.000), do Szwecji

.    7,160.495    7,370.000    18,424.000 (1,522.000), do Hiszpanii 5,637.000 (745.000)

1,092.874    717.165    galonów. Również eksport do Azji wschodniej kilka-

5,969.759    3,586.238    krotnie się pomnożył, podczas gdy na wywóz do

6,266.553    5,610.609    Ameryki środkowej i południowej stosunki wojenne

7,530.078    4,564 388    mało miały wpływu. Ponieważ Ameryka zaopatry-

4,006.657    2,279638    wała flotę koalicji w opał, zatem nastanie pokoju

4,122.705    2,828.598    wywołało zaraz zmiany w odnośnych liczbach. Istotnie

10,826 310    14,771.539    wywóz do Wielkiej Brytanii, zmniejszył się z 788,000.000

2,444.777    3,994.577    galonów na 449,000 000. Podobnie, choć naturalnie

1,038.072    1,420 972 w mniejszej proporcji, zmniejszyły sie dostawy ro-

6,692.556    6,381.844    palu do Francji, do Kanady.

10,209.151    8,960607

1,910.180 928.257 4,231.552 936.240 858.545 13,984472

Razem, . . .'274,780.451    269,673.770

Naogół wywieziono w roku 1918/19 o 320,000.000 1,282.403 galonów ropału mniej, aniżeli w roku 1917/18, 948.918 3,681.215 275 327 810.861 6,685.895

a równocześnie eksort nafty podniósł się prawie o 190,000.000 galonów, co jest dowodem zamiany gospodarki wojennej na pokojową. Cyfry wywozowe benzyny i smarów utrzymują się mniej więcej na tej samej wysokości.

Z S.

Z naftowych spraw Rumunji.

Przegląd giełdowy.

Produkcja naftowa w październiku 1919 r.

Warszawa, 15 grudnia 1919 r.

Naftowe papiery na wiedeńskim rynku giełdo-

Produkcja naftowa w Rumunii ogromnie ucierpiała w ciągu miesiąca października i w ostatnich wym, podobnie jak cały wiedeński targ akcjami dąży czasach także, z powodu braku środków transpor- w ostatnim czasie do ogromnych zwyżek. Można towych. W najlepszem położeniu są te rafinerje, powiedzieć, że im bardziej beznadziejnem jest poli-które dostarczają swe produkty wprost do Kostanzy. tyczne i ekonomiczne położenie Niemieckiej Austrji, Trudności transportowe niezmiernie wpływają na tein gwałtowniejszem jest dążenie do ratowania się zmniejszenie się produkcji, tak np. dzienna przeciętna z ogólnej katastrofy przez nabywanie t. zw. realnych produkcja we wrześniu wynosiła 320 wagonów, (przemysłowych) wartości. Poniższe zestawienie daje a obecnie zaledwie 250. Zestawienie produkcji więk- obraz tych stosunków.

Na giełdzie notowano :

szych towarzystw przedstawia się następująco :

tony :

Steana Romana . . Astra Romana . . Internationale . . Orion ......

co to

3931

3355

Produkcja oleju skalnego we wrześniu 1919 r.

Foczątik Początek października listopada

Koleje państwowe . . 1.357 2.090 „ północne . . . 5.780 7.990 Galie. Karpaty .... 4.240    7.470

Galicia . .

Zieleniewski

We Wiedniu:

5/XII,

—    3.640

-    13.000 9.500 11.500

3.235 5.670    11.200    12.475

Według zestawień ogłoszonych przez „Moniteur Fanto . . de Pétrole Roumain“, wynosiła produkcja ropy we Schodnica wrześniu 1919 r. 96.567 ton, rozdzielonych na poje- Apollo dyncze obszary jak następuje :

ton

Prahova . Dambovica Ruzan . . Bacan .

72.743 . 16.064 . 2.882 .    4.928

Galie. Karpaty Galicia . . . Zieleniewski . Fanto . . . Schodnica . . Apollo . . .

Razem 96.567

W miesiącu sierpniu wyprodukowano w tych W Berlinie: samych obwodach łącznie tylko 33.330 ton ; prawie potrójny wzrost produkcji tłumaczy się zakończeniem strejku. Najnowsze wiadomości donoszą o zmniejszeniu się produkcji w październiku tak z powodu zarząd giełdy berlińskiej, że rozporządzenie doty-tnałej ilości rezerwoarów jak i wstrzymanego wy- czące nowych akcji Towarzystwa produkcji nafty wozu. Przeciętna dzienna produkcja ma wynosić braci Nobel z » nia 17 VII. 1914 zostaje cofnięte,

a utrzymane w mocy zostaje oświadczenie poprzednie z dnia 27 V. 1914, głoszące, że przy dostarczaniu akcji Towarzystwa produkcji nafty Nobel od Nr. 1 aż do Nr. 20 000 ma sprzedający zwrócić nabywcy (stosownie do § 38 warunków giełdy berlińskiej), za każdą sztukę 1*25 rubla, rosyjskiego podatku stemplowego, w razie dostarczania starych akcji z kuponem prolongacyjnym.

W Pradze:

Petroleum Kolin : 9/XII 2.480; 11/XII. 2.480;

300 ton.

Akcje „Deutsche Erdölgesellschaft“ 1/Xll. 503*50; 13 X11. 620*—; 15/X1I. 580*-;

Odnośnie do akcji Naphta — Nobel zawiadamia

Sprawa przynależności Dunaju.

,; Az Est“ donosi, że Dunaj po wielkiej wojnie świa-lowej ma, jak otwarte morze należeć do wszystkich narodów, a nie jak dotychczas, ulegać przewadze państw swoich przybrzeżnych. Aż do czasu nastania zupełnego i powszechnego pokoju, koalicja kieruje sprawami Dunaju — później zaś administracja tego międzynarodowego szlaku handlowego oddana będzie w ręce międzynarodowej komisji, mającej swą siedzibę prawdopodobnie w Paryżu, z głównym sekre- 13/XII. 2.450. tarjatem w Budapeszcie. Zadaniem jej będzie sprawa W Krakowie:

25. XI.    26/XI. 6/XII. 15X11.

regulacji Dunaju, uregulowanie wybrzeży, oraz urzą- Polskie Tow. Handlowe 485*— 505*— dzenia portowe. Dla wszystkich państw, przez którą Gal. Zakł. górn. Siersza 1030'— 1030*— 990'—1040'—

Dunaj przepływa, będzie on najgłówniejszą arterją Tepege....... 1500 — 1650 —

gensburg jako stacja przeładowania się rozrosło i ożywiło, (z. s.).

Gec. Holi. Petr. Cert v. A. .

Kon. Ned. Petr. fl. 100 onder

ogromnie by Sirius’ Alg Petro.mpij. A. . .

Tarakau Peir. Mij Aand . .

470*

100

587

575

318⁸/.j 782s/, 782 %

787

787

763

114⁰/*

290':,

Przegląd zawodowego piśmiennictwa.

Czasopismo Techniczne, Lwów, 25 XI. 1919 r. O ramach wieloprzęsłych (c. ci). — Huber M. T. Treść Nru 22-go : Wycieczka Polskiego Towarzystwa Teorya płyt prostokątnie - różnokierunkowych. — Politechnicznego na letnisko lwowskie.

Sprawy Drewnowski S. K. Polityka przemysłowa rządu publiczne. St. Rybicki: Program budowy sieci kole- polskiego (dok.). — B o c z k o w s k i C. Sposoby opo-jowej w Małopolsce. — J. Pruchnik: O organizacji datkowania piwa (dok.). — Kamieński B. Kilka i działalności Ministerstwa robót publicznych. — Re- słów w sprawie przemysłu żelaznego w Rzeczypos-cenzje i krytyki. — Wiadomości z literatury tech- politej Polskiej. Bibliografia. Kronika. — Architektura.

nicznej. — Sprawy bieżące

Nagórski J. Projekt zabudowania dzielnicy Powiśla przy wiadukcie imienia ks. Józefa. — Komunikacje.

Przegląd Techniczny. Warszawa, 26listopada 1919. SztolcmanS. Podstawy teoretyczne projektowa-Treść Nr. 33 do 48. Berman S. Próba analizy nia rozwoju sieci kolejowej i zastosowania ich do teoretycznej walki napowietrznej (dok). — Mierzą- Królestwa Polskiego (c. d). — Nestrowicz M. uowski K. Statystyka kosztów własnych w orga- Zadanie gmin w gospodarce drogowej, z 10-ma ry-nizacyi przemysłowej (dok.). — Miłkowski B. sunkami w tekście.

Wiadomości bieżące.

Z. 8.

Pierwszą ropę w Dobrotowis odwiercono w ubiegłym miesiącu w 92 metrze w szybie, głębionym przez Tow. „Galicia“. Po zamknięciu ropy przystąpiono do dalszego pogłębiania otworu

Nowe normy pracy w okręgu łódzkim, ustalone zostały na mocy porozumienia Polskich Związków zawodowych ze Zjednoczeniem fabryk bawełnianych w Łodzi. Rowy ten cennik ustala najwyższą wysokość zarobku dziennego ukwalifikowanego robotnika (przędzarze) około Mk. 21 do 23 wzgl, 23 do 26 (modelarze) i 24 do 27 (kotlarze). Przeciętna wysokość zarobku dziennego wynosić będzie według tego cennika ok. 15 Mk. z wyjątkiem kategorji portjerów, woźnych i woźniców, dla których ustalono wynagrodzenia tygodniowe po ok. Mk. 20. — d!a pierwszych i drugich i ok- 100 dla trzecich. Nowa ta umowa przyjmuje jako zasadę 8-mio godzinny dzień pracy, ale tam, gdzie to jest trudnem do przeprowadzenia określa długość dnia pracy na 10 albo i na 12 godzin.

Z Ministerstwa Przemysłu i Handlu Min. przemysłu i handlu, w myśl § 3 p. 2 rozporządzenia o utworzeniu Rady Przemysłowo-handlowej, powołał do delegowania przedstawicieli do Rady następujące organizacje gospodarczo-społeczne: Towarzystwo Przemysłowców (3 del.), Rada Zjazdów Przemysłowców Górniczych i Hutniczych, Centralny Związek Galicyjskiego Przemysłu Fabrycznego, Urząd Starszych Zgromadzenia kupców m. st. Warszawy, Komitet Giełdowy w Warszawie, Izba Handlowo Przemysłowa we Lwowie, Izba Handlowo-Przemysłowa w Érakowie, Izba Handlowo-Przemysłowa w Brodach, Izba Handlowo-Przemysłowa w Bielsku, Izba Handlowa w Poznaniu, Stowarzyszenie Kupców Polskich w Warszawie, Związek Towarzystw Kupieckich w Poznaniu, Związek Banków, Naczelny Wydział Centralnych Organizacji Rolniczych, Związek Fabrykantów w Poznaniu, Związek Włókienniczy w Łodzi, Towarzystwo Naftowe w Galicji.

Transport nafty Wisłą. „Dziennik Gdański“ z d. 12 X. br. zwraca uwagę na możliwość zużytkowania wodnych dróg, przy eksporcie ropy galicyjskiej. Już przed wojną transportowano na czterech cysternowych parowcach należących do Towarzystwa „Nobel“ produkty naftowe z Baku przez Gdańsk do Warszawy. Dwa statki stoją

obecnie bezczynnie w porcie gdańskim, a dwa, zatopione swego czasu przez Niemców pod Włocławkiem, spoczywają na ławicy piaskowej, tak że nie będzie rzeczą zbyt kosztowną uruchomić je napowrót. W ten sposób już w przeciągu paru tygodni mogłyby Wisłą pójść pierwsze transporty nafty, nie byłyby one jednak bardzo wielkie, gdyż okręty te zdołałyby przewieść miesięcznie jedynie 480 ton i to tylko przy dwurazowej podróży tam i nazad w przeciągu jednego miesiąca. W rzeczywistości jednak, ze względu na dziś jeszcze bardzo zaniedbany stan Wisły tonaż musiałby być mniejszym, okręty nie mogłyby płynąć z pełnym ładunkiem dopóki Wisła nie zostanie należycie uregulowaną i pogłębioną. A naturalnie przedtem ropa musiałaby być dostawioną do portu Nadbrzezie naprzeciw Sandomierza, też rurociągiem wprost z Drohobycza, co przy odległości 200 km nie może być uważane za zbyt trudne do przeprowadzenia, jeśli się zważy, że rurociąg między Baku a Batum wynosi 800 km.

Również ze względu na sam rozwój Gdańska jako miasta portowego sprawa ta jest bardzo ważną, gdyż wobec obecnego zastoju wywozu produktów rolnych z Polski, eksport nafty galicyjskiej - drogą wodną wpłynąłby bardzo dodatnio na ożywienie handlu i ruchu w Gdańsku.

Ponowne poszukiwania nafty na wyspie Manitou. Nad jeziorem Hurońskiem przystąpiła tego lata kompania naftowa „Gore“ („Gore Oil and Gas Co.“) do wierceń poszukiwawczych za naftę, zachęcona ró-żnemi dawniejszymi próbami oraz pomyślnemi da-nemi. Wapień trentoński, znajdujący się w Kentcounty w głębokości 2.800 stóp lub jeszcze głębiej, występuje na wyspie Manitou na wierzch i powoduje wyciekania ropy i gazów Przez jakiś czas w okolicach tych pracowano nawet z wielką gorączką: liczne towarzystwa naftowe na wyścigi zakładały szyby, znajdując istotnie wszędzie mniejsze lub większe ilości ropy. Żaden szyb nie okazał się jałowym, lecz również w żadnym produkcja nie trwała zbyt długo. W roku 1913 przedsięwzięto nowe poszukiwania, bardzo jednak utrudnione złemi warunkami komunikacji, zwłaszcza w porze zimowej. Obecnie stosunki te znacznie się poprawiły.

Ropa pojawia się tam w głębokości 400 — 700 stóp, t. j. w tej samej głębokości, jak ją znajdujemy,

również w wapniu trentońskim, o setki kilometrów

Rop3 w okręgu Derbyshire. Z wielką radością - bardziej na południe w okrągu państwowym Dover.— donosi „Petroleum-World“ o świetnych wynikach Mimo, że dotychczas nie osiągnięto jeszcze żadnych kilkakrotnych dokładnych analiz ropy otrzymywanej poważnych ekonomicznych rezultatów, to przecież    na kopalni. Hardstoft, i to w ilości    350—400    galo-

pole dla poszukiwań i prób jest bardzo zachęca-    nów ( = 1600—1800    1) dziennie bez    pompowania Na

ogół wszelkie produkty z tej ropy nie ustępują Połączenie się wielkich angielskich towarzystw w niczem produktom amerykańskim — a według naftowych Świeżo powstały dwie silne grupy, łą- badań chemicznych firmy Pierson & Son nawet czące w sobie liczne brytyjskie towarzystwa naftowe, przewyższają ropę pensylwańską. Analiza ta tak się Cztery towarzystwa z Baku (Rosyjska naftowa Kom- przedstawia : ciężar gatunkowy : 0.823 ; punt zapło-pania Baku, Naftowe Towarzystwo Bibi Eibat, Euro- mienienia (według AbeFa) 35° F ; punt krzepnięcia pejska korporacja pól naftowych i Rosyjskie Towa-    0° F; lepkość R. J.    przy 32° F 212    sek., przy    40" F

rzystwo Naftowe) zawiązały wspólne wielkie konsor-    157, przy 60° F 74,    przy 80° F 57,    przy 100°    F 48

cjum pod nazwą: „Połączone Pola Naftowe Baku“ sek., siarka 0’26, popiół 0’036, wosk 325, z punktem (“Baku Consolidated Oilfields“) o łącznym kapitale wrzenia 104° F, wartość kaloryczna 20,290 B. T. U. 2,500.000 funtów szterlingów.

Anglo-Perskie Towarzystwo Naftowe przepro-

Z. S.

jące i wielkie

Z. S.

Wywóz węgla ze Stanów Zjednoczonych. W ciągu wadziło połączenie się z pięcioma szkockieini fir- miesiąca lipca wywieziono ze Stanów' Zjednoczonych mami olejów łupkowych (Pumpherston, Broxburn, następujące ilości węgla w tonach: do Kanady 1,851.000, Oakbank, Young and Jas, Rocs & Co.) podwyższa- do Włoch 167.559, do Szwajcarji 96.866, do Holan-jąc znacznie wartość akcji, oraz wypłacając 1,000.000 dji 77.812, do Norwegji 33.025, do Szwecji 23.494, funtów szterlingów. Spodziewanem jest skutkiem do Danii 7.683, czyli łącznie export wynosił w tym tych transakcji wielkie zmniejszenie kosztów i pracy miesiącu około 2.500.000 ton.

oraz    znaczne powiększenie całego    obrotu. Z. S.    Z czeskich spraw węg owych. Produkcja węgla

Transatlantycki kabel naftowy.    Amerykanie po-    brunatnego w Czechach w ostatnich czasach bardzo

wzięli śmiały plan, przeprowadzanie naftociągu na zmalała, tak z powodu złego stanu komunikacji, dnie oceanu pomiędzy Ameryką a Europą, coby ob- oraz wielkich opadów śnieżnych, jak i z powodu niżyło koszta transportu o całe 90% Ów projekto- zamieszek i strajków ciągle się powtarzających, wany rurociąg, mający być w 20 częściach równo- Łączna produkcja okręgów Cieplice, Brüx i Komarów cześnie przez 20 okrętów na dno morskie opuszczony, w ciągu trzech pierwszych tygodni listopada wyno-ma się, według projektów, składać z elastycznych, siła 890 tysięcy ton, z czego wysłano koleją około spiralnie zwiniętych stalowych taśm w azbestowej 673 tys. ton. Zapas zaś wzrósł na 613 tys. ton. Cały powłoce. Pancerz z silnego metalowego stopu, ma obrót węglem był niezmiernie utrudnionym z powodu umożliwić tej rurze-olbrzymowi zniesienie wewnętrz- braku wagonów, a transport Łabą wstrzymany nego ciśnienia 150 atm., oraz ciśnienia zewnętrznego częściowo z powodu zbyt wysokiego stanu wody 700 atm. Na wzór luf armatnich, znajdować się będą jak i braku galarów.

wewnątrz przewody, doprowadzające do nafty około    Zniesienie ceł na produkta węglows na Węgrzech.

10% wody, przez co wytwarza się ruch obrotowy. Na Węgrzech zaprowadzono wolny obrót wsżystkiemi Przez to woda wypch. ięta zostanie ku ścianom ru- produktami naftowymi, tak surowymi, jak rafinowa-rociągu i umożliwi posuwanie się bez oporu słupa nymi, znosząc obowiązek meldowania oraz ich po-cieczy, Ten kabel naftowy o średnicy 4‘5 m, będzie przednie zajęcie.

w przeciągu jednej minuty przeprowadzał 3000 1    Puszczenie w ruch Huty Bankowej. „Iskra“ w So-

nafty, wtłaczanej doń zapomocą olbrzymich pomp.    snowcu donosi : że w tych dniach zostaną urucho-

Z. S.    mione niektóre oddziały nieczynne przez czas wojny

Porty naftowe. Już podczas wojny postanowiono zakładów Huty bankowej, tak przebudować, cztery porty francuskie, by okręty    Już w pierwszych dniach b. tygodnia zostanie

cysternowe o pojemności 10—15 tysięcy ton mogły puszczony w ruch jeden piec w nowej stalowni, zawijać. W Cherbourg’u rozpoczęto już odpowiednie W krótkim czasie przewidziane jest uruchomienie prace budowlane. Będą przeprowadzone dwie tamy dalszych trzech pieców, co uzależnione jest cd na-(quai) umożliwiające przybijanie do brzegu okrętów dejścia większego zapasu koksu, który już przycho-zanurzonych na 35 stóp głębokości. Olbrzymie pompy dzi w niewielkich narazie ilościach, będą    przepompowywały ropę do    wielkich cystern,    Z chwilą rozpoczęcia produkcji kolb stalowych,

skąd    kanałami podziemnemi dostawać się będzie do    uruchomiona zostanie bandażownia, a następnie

Jest też w projekcie zapalenie jednego wielkiego

Z. S.

cystern wagonowych. Także budowa wielkiej, sąsia- blachownia, gdzie wyrabiać się będzie blachę cienką, dującej rafinerji jest w planie.

Połączenie tunelowe Anglji z Francją. Na osta- pieca dla wyrobu surówki, tnich konferencjach między rządem angielskim a fran-    Obecnie pracuje w fabryce 300 robotników,

cuskim uchwalono w zasadzie wybudowanie w ciągu a zarząd rozpoczął już przyjmowanie nowych. Zgła-dziesięciu lat czterech tuneli, z których jeden ma szają się obecnie gremjalnie do pracy robotnicy, któ-służyć wyłącznie ruchowi automobilowemu. Koszt rzY czas w°jny „przemordowali“ na wsi. tunelu obliczony na 20 miljonów funtów szterlingów.    Ceny stali nie zostanę podwyższone. Z Londynu

Jeden z nich już po upływie pięciu lat ma być od- donoszą, że na ogólnem zebraniu angielskich prze-danym do użytku. Jazda koleją z Paryża do Łon- mysłowców metalowych postanowiono nie podwyż-dynu będzie trwała sześć godzin. Elektrownia za- szać cen stali, gdyż zagroziłoby to eksportowi tego silająca kolej tę prądem, z strategicznych względów drtykułu. Jak wiadomo, różne wielkie firmy zamie-znajdować się będzie w hrabstwie Kent. W porcie rżały początkowo w związku z wrastającemi cenami Dover zaś znajdować się będzie urziądzenie, mogące węgla podwyższyć ceny stali od 10 do 15 szylingów w razie potrzeby cały tunel zalać wodą. Z. S. za tonę.

Zniżenie cła na ropał w Hiszpanii. Celem poparcia und Johann Schenk)“ w Messendorf-Brauntal została przemysłu hiszpańskiego postanowił rząd tamtejszy zamienionem na „Akcyjną spółkę dla głębokich wier-znacznie obniżyć cła od przywożonego ropału.    ceń przedtem Fanek Schenk" z kapitałem akcyjnym

Sprawy naftowe Rumunji. ^Produkcja Rumunji wynoszącym 3 miliony koron. (z. s.j.

Ogólne zwolnienie przewozu towarów przez Austrję. Traktatem pokojowym narzucono Austrji wolny prze-wóz wszelkich towarów pomiędzy państwami oścień -nemi z wyjątkiem artykułów monopolowych oraz zaopatrzenia wojska. Dotychczas każdy towar osobno Na mocy układu zawartego między Rządem musjał mieć osobne pozwolenie na przewóz. Wpłynie rumuńskim a To w. naftowem Columbia, cała produk- to niezmiernie na ułatwienie handlu, oraz na wzmo-cja państwowych pól naftowych Moreni i Ochiure żenie ruchu fpociągów bezpośrednich, bez omijania wynosząca około 6 tys. ton miesięcznie będzie skie- obszarów państwa niemiecko austrjackiego. Spodzie-rowaną do rafinery i Cernawoda, która została przez wanym jest wskutek tego większy napływ oleji mi-powyższe Tow. naftowe wydzierżawioną od spółki neralnych z Rumunji do Europy środkowej, (z. s.j. Alfa.

w październiku wynosi w tonach : Astra Romana 32 346, Steaua Romana 22 032, Romano - Americana 10 428, Concordia 7.081, International 3931, Exploitation de 1’Etat 3.851, Orion 3.355, Alfa 1.483, Nafta 1,172, Aquil Fr. Romana 718, Colómbia 530.

Oddawanie koalicji niemieckich parowców cysternowych. Niemiecko-Amerykańskie Towarzystwo Naftowe odesłało już do Anglii swoje parowce cysternowe „Loki“, „Wotan“, „Pawnee“ i „Mannheim“. Następne w i najbliższych dniach zostaną wydane koalcji. (z. s.).

Automobile w zastępstwie kolei. Odkąd udało się Niemcom zdobyć większe zapasy benzyny, postanowiono używać automobili ciężarowych dla odciążenia ruchu towarowego na kolejach. W ostatnich czasach przeznaczono 400 samochodów, o kołach gumowych, zaopatrzonych w dostateczną ilość benzyny do prze-709 219 ł 443 378 Ł wożenia ziemniaków oraz węgli (z. s.).

738.542 , '    462.574    *    Projektowany zastaw kopalni nafty w Göding. Na

1 744 602    1 391.088    ” czecho-słowackiem zgromadzeniu narodowcem, wystą-

W Japonji według zestawień urzędowych wy- P*0110 z interpelacją do ministra finansów oraz robót produkowano w roku 1918    publicznych, w sprawie,rzekomych rokowań pomiędzy

Gazu ziemnego (surowego) 2,142.689 Koku*). Gazu rządem republiki, a angielskieini sferami finanso-ziemnego 926,631.000 Kubik Shaku**), Asfaltu wemi, na mocy których mianoby uzyskać w Angin 800.005 Kwan.    kredyt rza "cenę zastawu kopalni natty w Uoding

Nafta dla rolników. Ministerstwo gospodarki pań- ¹¹ spółki naftowej „Galicia“ oraz zarezerwowania na stwowej w Niemczech, postanowiło wobec spodzie- przyszłość wyłącznego prawa exploatacji natty na wanego większego importu nafty amerykańskiej, całym obszarze republiki dla ^ tego towarzystwa, przydzielić w najbliższej przyszłości tym gospodar- W obronie narodowych interesów państwa czecuo-stwom rolnym, które odstawiają kontyngenty zbo- słowackiego wystąpiono z protestem przeciwko po-żowe — większe ilości nafty.    dobnym szkodliwym dla państwa układom, (z. s-T

Oleje maszynowe i ropa dla czesko-słowackich    Export produktów naftowych z Meksyku we wrześniu,

koleji państwowych. Pragskie dzienniki donoszą, że We wrześniu b. r. wynosił export z Mexyku ogołem rząd czechosłowacki postarał się o wczesne zaopa- 7037.841 baryłek a we wrześniu 1918 5,42b.79 ba-trzenie koleji państwowych w środki pędne. Zwią- ryłek. Zaś wywóz w miesiącu sierpniu wynosi zek banków czechosłowackich otworzył dla ra- 7,907.237 baryłek,

finerji naftowych kredyt na sumę 10 milionów ko-    Zapasy ropy]w|Baku w dniu 1 VIII. 1919. Według

ron; ropa ma przeważnie ze Stanów Zjednoczonych ogłoszonego przez „Täglische Berichte über Petro-być sprowadzoną, (z. s.).    leumindustrie“ zestawienia, opartego na angielskich

Wielki wybuch nafty w kopalniach Tow. „Mexican z'ródłach, zapasy oleju skalnego w Baku 1 sierpnia Eagle Co.“. Według telegramów nadesłanych do Lon- przedstawiały się następująco : dynu, Towarzystwo naftowe „Meksykański Orzeł“ otrzymało na swych terenach szereg obfitych wybuchów ropy. Szyb Naranjos Nr. 10 produkuje dziennie 60 tys. baryłek ***), szyb Nr. 5 o głębokości 1915 stóp przecięciowo daje 50 tys. baryłek ropy dziennie, a szyb Nr. 9 przy 1830 stopach wyrzuca dziennie 90 tys. baryłek (1 stopa=30 48 cm), (z. s.).

Nowa spółka akcyjna głębokich wierceń. Niemieckie przedsiębiorstwo „Zjednoczone przedsiębiorstwo głębokich wierceń oraz fabryka maszyn Albert Fauck & Sp. i Jan Schenk“ (Vereinigte Tiefbohrunterneh-mung und Maschinenfabrik Albert Fauck et Co.

Towarzystwo akcyjne : Omnium International de Pétrole, podwyższa swój kapitał do 30 mil. fran. Dotychczasowi akcjonarjusze mają prawo do nowych akcji w stosunku 100%, zaś reszta będzie rozsprze-daną po kursie 210%- Dotychczasowy kapitał akcyjny wynosił 20 mil. franków, z czego jednakowoż tylko 10,925000 było wpłacone.

Z zaocëanowego ruchu naftowego. Do Australji dostarczono w ubiegłym roku znacznie więcej produktów oleju mineralnego aniżeli w porzedzającym okresie. I tak widzimy że import wynosił (w funtach szterlingów) :

Nafta Smary Benzyna

Ropa na terenach naftowych 25,405.000 pudów W rafinerjach:

Ropa.........

Nafta.........

Smary........

Olej „Solar“ lekki . . . Olej „Solar“ ciężki . . .

Benzyna .......

Gazolina . . . . . . .

Ropał.........

Pozostałości po smarach Inne pozostałości . . .

75,038.000 19,908.000 7,195.000 539.000 530.000 839.000    „

1,739.000 77,250.000 427.000 370.000

0 1 Koku - około 181-70 1. **) 1000 Shaku = około 18 1. ***) 1 baryłka amerykańska

około 85 kg.

Razem 209,740.000

która to ilość odpowiada mniej więcej 3,400.000 ton.

!Z. •%.

Produkcja ropy w Stanach Zjednoczonych w paź- wzrasta; również bardzo wielkie ilości osadowych dzierniku. Produkcja ropy w Stanach Zjednoczonych pozostałości bywają zużytkowywane do zwilżania ropą (bez Kalifornii) wynosiła mniej więcej około 400.000 gościńców, tak że mimo kontyngentu z Alzacji (około baryłek*) dziennie (a we wrześniu około 448.000 ba- 50 tysięcy ton) potrzeba jeszcze silnego dowozu, do-ryłek dziennie). Produkcja zmniejszyła się zatem tychczas uskutecznianego w amerykańskich cyster-mniej więcej o 50 tys. dziennie. Ogółem zostało nowych parowcach, Francja jednak chce przystąpić w październiku pogłębionych 2.679 otworów szybo- do budowy własnej floty cysternowej. Dla ułatwienia wych, a we wrześniu 2.883 otworów. (z. s.).    przywozu ciężkich oleji obniżono cło od tonny ze

Dostarczanie ropału przez Standard- Oil Company. 120 fr. na 4 fr. Ponieważ z powodu złego stanu wa-Nowojorskie towarzystwo naftowe Standard- Oil za- luty Francja nie rozporządza obecnie dostatecznym warło z towarzystwem elektrycznego oświetlenia kredytem, prawdopodobnie amerykańskie sfery fi-Narragansett umowę handlową na dostarczenie nansowe zaangażują tu swoje kapitały, (z. s.j. 2,000.000 baryłek ropału, dla ich elektrowni, na prze-    ... . x, ....    .    „7V . . e

ciąg dwóch lat. Zakłada ono również wielką rafinerię, t Po.ht»ka naftowa Włoch. Włoskie stery przemy-by Nową-Anglję zaopatrzeń w ropał.    słowe,1 tman?owe zainteresowały się w ostatnich

Projekty èxploatacji terenów naftowych w Nowej czasacl} niezmiernie polami naftowemi w Kaukazie, Zelandji. Ciągle rozwijający się przemysł Nowej Ze’ ¹ uzyskały koncesję na ich eksploatację Ponieważ landji wymaga coraz większych ilości benzyny i ole- ™ed,łuS wstępnych obliczeń rachują na produkcję jów mineralnych. W roku 1918 wprowadzano do około o miljonow ton, pokrywające w zupełności za-Nowej Zelandji 16'/, miljona galonów, wartości potrzebowanie Włoch a odległość między portami 1,200.000 funtów szterlingów. Anglo-Perśkie Towa- czarnomorskim, a włoskimi jest o połowę mniejszą rzystwo naftowe, do spółki z rządem Nowej Zelandji n'z ,?dle?łosc P"fPw Ameryki, zatem spodziewają postanowiło utworzyć Syndykat o kapitale zakłado się Włosi w najbliższej przyszłości uniezależnić się wym 100.000 Ł, celem rozpoczęcia robót poszuki- całkiem od ,mPortu. z Ameryku Meksyku, wawczych na terenach nowo-zelandzkich, a w razie    Pisma ekonomiczne włoskie poświęcają dłuższe

pomyślnego wyniku, zostanie utworzony nowy syn- artykuły sprawie przyszłego importu produktów naf-dykat o kapitale 500.000 Ł dla èxploatacji tych no- towych z Polski do Włoch.    (z. s.j.

wych pól naftowych i uwolnienia Nowej Żelandji od Zaprowadzenie opalania ropą na francuskich kolejach, zagranicznych rynków narzucających dowolną cenę. w końcu listopada puszczono w ruch pierwsze

lokomotywy, opalane ropą. W najbliższej przyszłości Rekwizycja wagonów cysternowych w Niemczech. ma towarzystwo francuskie P. L. M (Paris-Lyon-Me-Ostatnie rozporządzenia rządu berlińskiego w sprawie diterrain) przebudować 200 lokomotyw dla opału ropą, rekwizycji wagonów cysternowych wywołało silne przyczem codziennie mają 2 lokomotywy być goto-oburzenie w kołach zainteresowanych, które mają wemi. Również na innych linjach kolejowych robią zamiar przedsięwziąść wspólną jednolitą akcję dą- próby z opałem ropą, przyczem przyjmuje się, że żącą do uchylenia tego rozporządzenia tamującego jedna tonna ropy przedstawia wartość opałową dwóch handel i transporty.    (z. s.j.    ton węgla. W ten sposób uzyskanoby dzienne za-

Ceny opakowania. Po podjęciu na nowo importu oszczędzenie wydatku w wysokości 468,000 fr. Cyfrę nafty amerykańskiej do Niemiec spodziewano się te należy jednak przyjąć z wielkiem zastrzeżeniem znacznej poprawy warunków opakowania, gdyż są- ponieważ odnośne obliczenia podane przez „Tägliche dzono, że nafta podobnie jak to miało, miejsce przed Berichte über Petroleumindustrie“, za któremi poda-wojną będzie przychodzić do Europy w beczkach. jemy tę notatkę, wykazują ogromne niedokładności. Tymczasem wszystkie produkty, nawet oliwa tłokowa, załadowane były w cysternowych parowcach. Wobec tego jest się ograniczonym do dawnych, własnych zapasów beczek, przez wojnę bardzo uszczuplonych, przyczem ceny idą coraz bardziej w górę, tak że dziś baryłki z nafty amerykańskiej kosztują od 25-32 mk, a nowe beczki żelazne kosztują na miejscu

fabryce 190 do 208 mk. Ü stare zaś beczki tru- obecnych prac przebudowywania parowców, będzie

pod amerykańską flagą, 1731 parowców opalanych ropą o ogólnej pojemności 10,000.000 ton brutto.

(z. sj.

Donoszą także o zawinięciu do portu Havre parowca cysternowego z ładunkiem 7.000 ton, który poprzednio przywiózł do Dunkierki 2.000 ton. Dalsze transporty ropy są oczekiwane.

Ropał w amerykańskiej marynarce handlowej.

„Daily Oil Bulletin“ donosi, że po ukończeniu

we

dno, a ceny też są wysokie.

(z. s.j.

Zapotrzebowanie nafty we Francji. We Francji wzrosło zapotrzebowanie nafty i benzyny ze 120 ty- Opalanie ropę okrętów angielskiej marynarki handlowej.

sięcy ton przed wojną na 500 tysięcy, a z powodu braku węgla zapotrzebowanie ropału coraz więcej budowany do opału ropą.

Parowiec linji Kunard’a „Aquitania“ został prze-

Revue de Rétrole Nro 1 (1 Janvier 1920).

Avant-propos.

De la nécessité de l’idéologie dans l’industrie de pétrole. Les qualités des différentes espèces de pétrole.

Essais d’amméliorations de la téchnique de forer.

Les questions d’aujourd’ hui.

Tables statistiques rédigées d’après les communications du Bureau des mines.

Marché du pétrole et ses fabricats.

Revue de la bourse.

Les questions de pétrole en Roumainie Bibliographie. Décrets et nominations.

Chronique.

*) 1 baryła amerykańska ok. 85 kg.

■y.

TOWARZYSTWO

POLSKICH

TEWUGE

WYDAWNICWT

GÓRNICZYCH

posiada na składzie głównym w Krakowie, ul. Jagiellońska 5

Telefon 2431

WYDAWNICTWA :

Koron

Górnictwo, H. Kondratowicz T. I........................

T II

w    W    ¹ - ¹¹ •    ..............*    ......

Borysław, Studium geologiczne, Dr. J. Grzybowski z 7 mapami..........

Monografia Krakowskiego zagłębia węglowego, część I., II. i IV. z mapami . .

Stosunki ekonomiczne zagłębia Krak., prof. J. Michalski .........

Droga wodna Dunaj-Odra Wisła-Dniestr, Dr. Józef Rosłoński..........

z^XJwagi gospodarcze, przemysł górniczy i fabryczny w zagłębiu Krak., Dr. Artur Benis Taryfy kolejowe, Bronisław Chodkiewicz Handel węglem kamiennym, Tadeusz Filippi j

Pieśni górnicze, Zdz. Kamiński i P. Mooss, opraw...............

' ty    yy    >j    >>    >>    brosz................

Sprawdzanie pokładów węglowych w otworach świdrowych, F. Jastrzębski . . . Pamiętnik I. Zjazdu górn.

i hutn. poi, v/ r. 1906 (wyczerpany) ..........

„ II. Zjazdu górn. i hutn. poi. w r. 1910...........

•HMemoryał w sprawę założenia Akademii górniczej w Krakowie..........

Y Kalendarz górniczy „Szczęść Boże" na r. 1910/11712/13/14....... ....

Woda w przyrodzie i górnictwie .......................

Podsadzka płynna................. ............

Przyszłość polskiego górnictwa, prof. Uniw. Jag. Dr. Wł Szajnocha.........

Badania geologiczne terenów naftowych na wyspie Sumatrze (z ilustr.), Dr. K. Tołwiński " Uboczne opory ruchu w wyciągach kopalnianych (z ilustr), prof. górn. Karol Miłkowski Początki opieki socyalnejrobotników przy górnictwie solnem w Polsce, inż. Erw. Windakiewicz Płace robotników według systemów amerykańskich, Artur Benni Budowa geologiczna utworów węglowych w zagłębiu Dąbrowskiem, St. Czarnocki Wypadki nieszczęśliwe w kopalniach węgla kamiennego w zagłębiu Dąbrowskiem 1904, 1905 i 1906, Wł. Choroszewski i J. Hofman ......« . . .

w r.

Wapień muszlowy w zagłębiu Dąbrowskiem, Karol Bogdanowicz ........

Przemysł węglowy w Królestwie Polskiem, K. Srokowski i J. Hofman .....

Geologiczny opis Polski, Jerzy Bogumił Pusch . ................

Pokłady węglowe wzdłuż przyszłego kanału Dunaj-Odra-Wisła, Dr. W. Petraschek

W królestwie nocy zbiór nowel z życia górników, Kazet.............

Pamiątka I. Zjazdu górników z 66 ilustracyami................

Galicyjski przemysł naftowy, (z wykresami) wydanie na kredowym papierze Dr. Leon Rymar

W zapadłym szybie, Ludwik Stasiak................... .

Niemiecko-polski słownik górniczy, inż. górn, Feliks Piestrak...........

Przemysł produkcyi ropy wobec projektowanej noweli naftowej . ........

Znaczenie solanki dla wytwórczości soli, inż. Erwin Windakiewicz . . . •

O złożach węgla brunatnego w Galicyi i Polsce, inż. Edward Windakiewicz

Nasz przemysł naftowy w rozrachunku z Austrją, Dr. Alfred Kohl........

Przyczynek do Geologji Ks. Cieszyńskiego, Karol Buzek............

Zagadnienia przemysłu naftowego w Polsce, Dr. K. Tołwiński . .    .......

Przemysł żelazny w Królestwie Polskiem, Julian Hofman............

Myśli do ustawy górniczej, inż. Roman Brzeski.................

33-

5280

60-

80'—

5*50

5*—

4*—

2‘—

5*60

4*—

3*—

10-—

10-—

2*—

2*80

1*60

1*60

2*50

2*50

2*50

—•80

1*60

7*—

3*—

5*—

3*—

7*—

4*—

8*—

5*—

7.—

&—

14 —

2* —

3-50

2*80

5*50

10 —

Do powyższych cen dolicza się 10% dodatek drożyźniany.    i

TEWUGE dostarcza wszelkich dzieł zawodowych i technicznych z literatury polskiej, ś francuskiej, angielskiej, niemieckiej i i.

1020

IT

Nakładem Towarzystwa polskich Wydawnictw górniczych TEWUGE, Spółki z ogr. odp. — Redaktor odpowiedzialny : Inż. Z. Kamiński.

Drukarnia Związkowa w Krakowie Mikołajska 13, pod zarządem J. Dziuba no wskiego.

TOWARZYSTWO

WYDAWNICZE

DLA LITERATURY ZAWODOWE]

VERLAG FÜR FACHLITERATUR G. m. b. IL WIEDEŃ, Eschenbachgasse 9. BERLIN, W. 62, Courbierè str. 3.

Niezbędne dla każdego górniczego przemysłowca, każdego geologa, inżyniera górniczego i studenta.

Prof. Dr Wilhelm Petraschek

Kohlenanlager und Kohlenbergbaue Oester.-Ungarns.

Przegląd geologiczny, kartograficzny i ekonomiczny.

Cena w przedpłacie Kor. 50. — Po wyjściu Kor. 60.

Dr. Wiktor Stöger

Karte der Elektrizität und Gaswerke Oester.-Ungarns.

Cena w przedpłacie Kor. 40. — Po wyjściu Kor, 50,

Karte der elektrischen Eigenanlagen in Oesterreich.

Cena w przedpłacie Kor. 40. — Po wyjściu Kor. 50.

Obie te mapy pozwalają na jedyny w tym rodzaju pogląd na elektryczne urządzenia w państwach b. Monarchii austrjacko-węgierskiej, podając rodzaj, siłę, napięcie prądu i t. p. i będą niewątpliwie niezbędnym podręcznikiem dla przemysłu elektrotechnicznego jak i ważnym środkiem pomocniczym dla innych gałęzi przemysłu.

Z powodu wyczerpania przygotowuje się obecnie II. wydanie:

Inż. Robert Schwarz

Die Mineralölindustrie Oesterreich-Ungarns, cena Kor. 54.

Dzieło to zawiera ogólną statystykę wszystkich kopalń ropy, grafikony produkcji ropy i przeróbki, transport olejów mineralnych i mapę poglądową występowania olejów i gazów ziemnych i asfaltu, oraz rafinerji.

Docent Dr Hermann Tertsch

Die Erzbergbaue Oesterreich-Ungarns.

Kartograficzny, ekonomiczny pogląd. — Cena Kor. 45.

Prof. Dr Friedrich Hertz

Produktionsgrundlagen der Österreich. Industrie. — Cena 22 Kor.

W Polsce do nabycia przez »Tewuge« Kraków, ]agiellońska 5. — Borysław (Związek Techni

ków Wiertniczych).

POMPY

ODŚRODKOWE TURBINOWE

DLA NAJWYŻSZYCH PODNOSZEK.

WARSZAWSKIE EL. T-WO

SZYBOWE PIONOWE co zasilania

kotłOw ;;

SIRIUS

i, OLA WODOCIĄGÓW I KASIA FABRYK, DOMÓW etc.

WARSZAWA, ZŁOTA 65 TELEFON 6825. —

1002-12

CENNIK OGŁOSZEŃ

w Czasopiśmie Górniczo-Hutniczem (15 każdego miesiąca) i w Czasopiśmie naftowem (1-go każdego miesiąca) obowiązujący od 1-go stycznia 1920 r. (wydawnictwa rok V.).

Cała strona .    .

2 strony    .    .

V4 strony l/8 strony

Vie strony ...    50 Mk.

Poszukiwanie posad 1 Mk za wiersz petitowy. — Dodatek za układ tabelaryczny 30%. Dodatek za skład petitowy 20%. — Dodatek za układ nonparelowy 30%. — Dodatek za ogłoszenia na okładce lub na stronach do okładki i do tekstu przyległych 50%.

Dodatek za ogłoszenia umieszczone w tekście 100°A>.

Zniżka przy umieszczeniu tego samego ogłoszenia w 3 po sobie następujących zeszytach 10%. — W 6 po sobie następujących zeszytach 20%. — Dla stałych in-

serentów osobne ulgi,

Ln u\

Mk

Mk

100 Mk 75 Mk

Zeszyty dowodowe wysyłamy tylko na ogłoszenia od V4 strony wzwyż. Pozostające w styczności z nami biura ogłoszeń otrzymują zawsze 1 egzemplarz

bezpłatnie.

Za Administracyę,

CZASOPISMO TECHNICZNE

Organ Polskiego Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie.

Dwutygodnik poświęcony sprawom techniki i przemysłu

1073

Wydawnictwa rok 40.

Adres Redakcji i Administracji: Lwów, Zimorowicza 9 (Gmach Polskiego Towarzystwa Politechnicznego). — Prenumerata z przesyłką pocztową rocznie 70 Koron,

fl

PRZEGLĄD TECHNICZNY I

CZASOPISMO POŚWIĘCONE SPRAWOM TECHNIKI I PRZEMYSŁU £

(WYDAWNICTWA ROK CZTERDZIESTY PIĄTY)

Redakcją kieruje Komitet redakcyjny. * Osobne działy: „ARCHITEKTURA“ I „KOMUNIKACJE“ pod kierownictwem specjalnych komisji redakcyjnych, *

BIURO REDĄKCJI I ADMINISTRACJI:

WARSZAWA, Ul. Czackiego (dawniej Włodzimierska) L 3 (gmach Stów. Techników) h

TELEFON Nr. 57-04.

Wychodzi w Warszawie.

iii iium i

xi

1050

Iowarz. dla Handlu, Przemysłu i Rolnictwa we Lwowie

DYREKCJA WE LWOWIE, UL ROMRNOWlCZfl L 1.

DOM WŁASNY

ADRES TELEGRAFICZNY: TOWARZYSTWO HANDLOWE, LWÓW.

TELEFON NR. 564.

FILIE ORAZ SKŁADY: W BORYSŁAWIU, TUSTANO-WICACH, HU BICZACH, NADWORNEJ I KROŚNIE.

WYŁĄCZNE ZASTĘPSTWO NR GALICJĘ I BUKOWINĘ:

Mannsemanna walcowni rur stalowych bez szwu w Komotau i żelaznych patentowe spawanych w chönbrunn; Galicyjskiej fabryki narzędzi wiertniczych Perkins, Mac Intosh, Zdanowicz w Stryju i Borysławiu; Fabryki uzbrojeń (armatur) i odlewów z bronzu fosforowego :izizfirmy E. von Munsterman w Bielsku i t. d. . .'ii-zz

1006

TOWARZYSTWO UTRZYMUJE NA SKŁADACH I DOSTARCZA:

Rury wiertnicze, pompowe, gazowe i wodociągowe, oraz wszelkie połączenia do tychże. Kotły, maszyny i pompy parowe; kompletne źórawie wiertnicze różnych systemów, oraz przybory i narzędzia wiertnicze. Liny stalowe, druciane i manilowe. Pasy wielbłądzie, bawełniane i skórzane. Materyały uszczelniające i izolacyjne. Kompletne urządzenia oświetlenia elektrycznego, kompletne urządzenia kuzienne. Przybory i artykuły techniczne.

SS QSiSS QSSS QclSS QS1S9 Qëissog SS QS159    QS1SS QSIS3 ŚSiSS -gsj

CZYTAJCIE I PRENUMERUJCIE

WIELKI DZIENNIK NIEZALEŻNY

GŁOS NARODU

Artykuły naj pierwszych piór. — Najświeższe telegramy i Informacye j ,

Cena Nru porannego 40 hal., wieczornego 20 hal.

( t Reprezentuje męska żoną myśl narodową, służy ara-■ ■ wom i interesom Polski

Wydanie całodzienne na prowincyi 60 hal., 40 fen.

Przedpłata wynosi

__Na clya oton.    po1.t Za gl.anica

z odnoszeniem | bez odnoszenia I 1-razową pizes. | 2-razową przes

W. Krakowie

Przedpłata zniżona dla Nauczycielstwa ludowego

Miesięcznie Kwartalnie Półrocznie Rocznie .

K 12— 36— i 72—

» 144—

10— K 12— i K 14— 30—

60—

120—

42—

K 10— 30— 60— , 120—

K 14— 42— 84— „ 168—

36— i „

72— | »

„ IM— I » 168—

Przy uiszczaniu prenumeraty w markach polskich liczyć należy wedle kursu urzędowego I marka = I K 50 hal.

84—

■■

1038

Zamawiać „Gfoa Narodu“ można we wszystkich agencyach dzienników lub bezpośrednio w Administracyi. — Wpłaty można uskuteczniać li-stami pieniężnymi, przekazami pocztowymi, przez Poczt. Kasę Oszczędn, (Konto Nr. 23993), przez Bank krajowy i w Admin. Wydawnictwa.

Redakoys i Adminislracya: Kraków, ni. św. KrzyU 11. — Drukarnia ul św Tomasza 25.

Telefon Redakcyl 190. — Telefon Administracyi ! Drukarni 3344.

OGŁOSZENIE.

PolskieTowarzfstwohandioweTl w Krakowie, ul. Sławkowska L. 1

przeprowadza

na mocy upoważnienia Wydziału górniczego Komisyi Rządzącej wszelkie trans-akcye przy odbiorze węgla, na podstawie urzędowych przydziałów ze wszystkich kopalń, a mianowicie:

Jawornickiego, Gwarectwa węglowego w Jaworznie, Galicyjskich Akcyjnych Zakładów Górniczych w Sierszy, Towarzystwa przemysłowego i górniczego w Borach, kopalni węgla Compagnie Galicienne de

Mines w Libiążu.

Vt.

X!<