Zeszyt X.

Warszawa — Borysław, Maj 1920.

Rok I.

CZASOPISMO NAFTOWE

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO :: PRZEMYSŁU NAFTOWEGO ::

WYCHODZI 1-go i 15-go KAŻDEGO MIESIĄCA JAKO DODATEK DO

CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor zast. St. Kamiński.

Rocznie .

Prenumerata z przesyłką pocztową w Polsce :

Cena pojedynczego numeru * . . Mk 7*—.

. . Mk 90—.

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie. — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Biura Redakcji i Administracji: w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5. Telefon (międzymiastowy) Nr. 2431, — w Warszawie, Bielańska 18.

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

Problem naftowy w Stanach Zjednoczonych A. P.

Amerykańskie pisma naftowe zajmują się bardzo żywo zarówno charakterystyką obecnej produkcji naftowej jak i stawianiem horoskopów na przyszłość. Odnośnie do chwili bieżącej, daje się zauważyć wielka różnica w gospodarczem ujęciu kwestji naftowej, zależnie od stadjum całego przebiegu produkcji, w którem ona się znajduje. I tak n. p. podczas gdy w Stanach Zjednoczonych wydobywaniem ropy na powierzchnię ziemi zajmuje się przeszło 15 tysięcy osobnych Towarzystw, to w przetwarzaniu ropy bierze udział zaledwie parę setek przedsiębiorstw, a transportem i wywozem zajmuje się zaledwie kilkanaście większych organizacji. Należałoby w obecnie praktykowanym systemie wiertniczym oraz w metodzie destylacji i w procesie rafinowania, zaprowadzić wiele zmian, by śurowiec jak najbardziej wyzyskać i n. p. ilością z pozostałości otrzymywanych produktów wtórnych dorównać, jeżeli nie przewyższyć ilość produktów uzyskiwanych ze smoły węglowej.

Prasa amerykańska przepełniona jest obawami przed zmniejszaniem się zapasów naftowych w Stanach Zjednoczonych. Sytuację pogarsza coraz bardziej wzmagające się zapotrzebowanie benzyny, ropału oraz smarów, na co wskazują już dostatecznie dwie następujące dane : rafinerje Stanów Zjednoczonych wytworzyły w r. 1919 92,700.000 baryłek benzyny, t. j. 7,700.000 baryłek więcej niż w r. 1918, co oznacza wzrost wytwórczości 9%. Z drugiej strony liczba samochodów*) z końcem roku 1919 wynosiła o 22°/₀ więcej aniżeli w 1918. Według doniesień fabryk samochodów, liczba tychże wzrośnie w roku 1920 do 8,675.000, a ilość benzyny potrzebna do zaopatrzenia ich dosięgnie cyfry 100 miljonów baryłek. Dodawszy do tej sumy 10°/₀ na eksport i inne potrzeby, otrzymamy 110 miljonów baryłek jako roczne zapotrzebowanie, czyli o 17 miljonów baryłek więcej aniżeli w r. 1919. Ilość automobili z r. 1914 wzrosła przez 5 lat t. j. do 1919 o 341% (z 1,71)0,000 na 7,500.000), a wytwórczość benzyny w tym samym

czasie o 166°/0J (z 34,762.760 baryłek na 92,700.000).

Podobnie się rzecz ma i ze smarami. W roku 1919 na 19,685.667 baryłek wyprodukowanych smarów, zużyto wewnątrz kraju 12,369.414. Następujące zestawienie daje obraz stosunku wytwórczości do zapotrzebowania za ostatnie ubiegłe    sześciolecie:

Smary    Samochody

19,685.668*)    7,500.000*)

20,000.000    6,146.000

17,134.400    4,950.000

14,870.028    3,400.000

)    2,400.000

)    1,700.000

*) I to tylko osobowych i ciężarowych, nie wliczając w to wcale lokomobil wszelkiego gatunku, łodzi motorowych i lokomotyw motorowych.

Benzyna 92,700.735 *)

85,000.000 67,870.153 49,020.966 36,876.160 34,762.700

W roku 1920 według przybliżonych obliczeń przybędzie 600 do 700 tysięcy automobili ciężarowych, a osobowych około 1,700.000. Również zastosowanie parowców do opału ropą przybrało w marynarce amerykańskiej olbrzymie rozmiary.

To coraz bardziej wzrastające zapotrzebowanie powoduje wytężoną pracę rafinerji, zwyżkę cen i napawa Amerykanów troską o przyszłość. Angielskie pisma już szukają innych dróg i jedyny ratunek widzą w zastosowaniu alkoholu do pędzenia motorów i nawołują do badania najtańszych i najpro-duktywniejszych sposobów pędzenia alkoholu, by rozpowszechnić tę nową siłę motorową. W Angiji przy departamencie naukowych i przemysłowych badań utworzono osobny dział dla pracy nad motorami alkoholowymi. W Ameryce zaś odbyły się specjalne wspólne posiedzenia przemysłowców naftowych i automobilowych celem obmyślenia środków zaradczych przeciw grożącemu brakowi środków pędnych I tu także rozważano sprawę używania alkoholu, lecz na razie zaniechano tej myśli z powodu zbyt kosztownej produkcji, oo zaś do produktów otrzymywanych ze smoły węglowej przez destylację, to uznano, że gdyby nawet całą jej ilość t. j. rocznie 600,000.000 ton obracano wyłącznie na otrzymywanie materjału pędnego dla automobili, to i to nie pokryje zapotrzebowania. Uchwalono wybór stałej komisji po 5 delegatów z każdej korporacji, której poruczono

1919

1918

1917

1916

1915

1914

*) w przybliżeniu **) brak danych.

Czasopismo naftowi-]

IC

badanie stałe kwestji związanych z rozwojem auto- zaradzić, przedewszystktem całą krajową produkcję mobilizmu i polecono zwrócić specjalną uwagę na przeznaczyć wyłącznie dla własnego zapotrzebowania, eksploatację łupków bitumicznych, z których przez a następnie zachęcić kapitały amerykańskie do zdo-umiejętną destylację otrzymaćby można 30 galonów bywania zagranicznych terenów i opanowywania płynnych produktów z 1 tony surowca.    światowej produkcji. Tak postępuje Anglja*), a sami

Według ostatnio opublikowanych oficjalnych Amerykanie z żalem przyznają, że Ameryka na ra-obliczeń i zestawień, Stany Zjednoczone, wyprodu- ⁷^e nie trzyma się tej linji wytycznej w swojej poli-kowały w roku 1917, 3'4 baryłki na głowę (przyj- tyce naftowej i wskazując na takie postawienie mując okrągło 100-miljonową ludność), wstecz zaś kwestji, jako na jedyne racjonalne stanowisko, na-za cały okres od r. 1859 do 1917, na głowę 42 ba- ™ohm do otoczenia opieką kapitału i przedsiębiorców ryłki, reszta zaś bogactwa olejów skalnych pozosta- naftowych amerykańskich, do ułatwiania w zakła-jąca pod ziemią wynosi przeciętnie 70 baryłek na daniu wielkich firm mających na celu ujęcie w swe głowę. Wobec coraz bardziej wzrastającego zapotrze- r§ce ogólno-światowej produkcji ropy, jednem słowem do rozpoczęcia przewidującej, dalekowzrocznej

bowania ropy i jej przetworów, trzeba się z tern liczyć, że zapotrzebowanie w roku 1927 wzrośnie polityki naftowej, na 800 miljonów baiyłek i że w roku 1928 nastąpi    Wprawdzie niektórzy twierdzą, że te obawy

zupełne wyczerpanie wszelkich zasobów ropy.    Amerykanów są przesadzone, że kraj, który w cza-

Aby tej ewentualności zapobiedz, rząd już sie wojny dostarczał koalicji 80% całego zapotrze-zawczasu zabezpieczył sobie rozległe terena łupków, bowania, a stojąc sam na czele produkujących ropę mianawicie 132.000 akrów w stanach Colorado ¹ zużywając sam 75% światowej produkcji, nie po-i Utah. Warstwy w Colorado (45440 akrów), bo- trzebuje obawiać się bhzkiej złej przyszłości, to gatsze w olei i grubsze, oszacowane są na 1.500 stóp przecież wobec tego, że w ostatnim roku szyby głębokości, obszary zaś w stanie Utah są dużo naftowe wydobyły z głębi ziemi 356 miljonow ba-rozleglejsze (86.584 akrów). Również w Stanach ryłek ropy t. j., mniej więcej V!0 częsc wszystkiej Wyoming i w Newadzie znajdują się wielkie ilości przybliżenie oszacowanej ilości ropy, znajdującej się łupku. Warstwy te nie zawierają nigdzie płynnego Jeszcze pod ziemią ze dalej mimo to z zapasów oleju, jedynie dzięki ich bogatym organicznym skład- zabrać musiano As t. j. 24 nuljony baryłek, rożne nikom przez destylację otrzymuje się olej, prócz tego „manę, tekel, tares“ wys osuwane pod adresem geo-produkty uboczne jak n. p. siarczek amoniaku (w ilości <>g°w, inżynierów, kapitalistów a zwłaszcza kierowm-około 10 funtów na 1 tonę łupku). Pozostałości po kow. państwa i prawodawców me są pozbawione destylacji, zawierające pewne ilości azotu, oraz ślady racji bytu. wapna i fosforanów zapewne będą używane jako    Wszystko to oczywiście odnosi się specjalnie

naw5z    do Stanów Zjednoczonych i ich wewnętrznej i ze-

Następujące cyfry dowodzą słuszności obaw wnętrznej gospodarki ekonomicznej. Bo zaopatrzenie Amerykanów o przyszłość naftową kraju. Podczas światowe w ropę przedstawia się na ogoł na długie gdy w r. 1908 produkcja naftowa Stanów Zjedno-    Jfzcf. Skiern pomyślnie. Przedewszystkiem

czonych wynosiła 178,500.000 baryłek, z czego 20 Meksyk, stojący dopiero w zaraniu swojej produkcji miljonów zostało zmagazynowane, a 3,500,000 bary- naftowej wykazuje dzis nieprzebrane i me dające łek zostało wywiezione poza granice kraju, to dzie- się ™wet dose dokładnie ocenie skarby. SamoTwo sięć lat później, t. j. w roku 1918 mimo, że produkcja »M e x i c a n ha g 1 e produkuje dziennie 30,Ot 0 ton sil podwoiła (356,000.000 baryłek), musiano dla po- ropy, a ostatnie rządowe wykazy donoszą, ze 310 krycia zapotrzebowania z zapasów zabrać 24 miljony « ,™chu będących szybów meksykańskich produkuje baryłek, a dowóz z zewnątrz przewyższył o 33.000.000 dziennie 2 miljony baryłek, z czego zaledwie tioehę baryłek eksport. W dziesięcioleciu tem wzrosło roczne ponad 10 /„ t. j., 220.000 baryłek idzie na wewnętrzny zapotrzebowanie koleji z 16,871.000 baryłek ropału «^‘ek oraz wywoź. Zatem hyperprodukc a dzienna, na 36,814.000, aroczna produkcja benzyny z540,000.000 czekająca ujścia wynosi 1,780.000 baiyłek dziennie, galonów na 3.500,000.000. Dotychczas myślano prze- Również pokłady w Persji i w Mezopotamji są p -ważnie o repaie i benzynie. Należy jednk pamiętać w*f nienaruszone, a i Rosja niebawem Mjmie swoje o tempie z jakiem wzrasta zapotrzebowanie smarów, pokaźne miejsce (przed wojną 2 gie po Ame y ) W miarę powiększenia się ilości maszyn, moto- w rzędzie światowych producentów i eksporterów ropy. rów, samochodów, lokomotyw, parowców, w miarę    Mimo wszystko głosy fachowców twierdzą, ze

Z, S.

rozwoju techniki, która zaczyna wszechwładnie pa- należy pozbyć się krótkowzroczności w tych sP^a" nować nad światem, ilości zużywanego, a zwłaszcza wach i rabunkowych metod, obliczonych na prędki w przyszłości mającego być zużywanym smaru, do- i łatwy zysk a uprawiać celową, dobrze obmyślaną, chodzą do nieprawdopodobnych cyfr.    na długą metę obliczoną politykę.

*) Patrz „Czasopismo naftowe“ Nr. VI. z 15 marca 1920.

Krótko mówiąc, by módz dotrzymać kroku temu postępowi, należałoby zwiększyć roczną produkcję ropy o 200 miljonów baryłek, co jest niepodobieństwem. Na dwa sposoby możnaby złemu temu

ś. p. Dr. Rudolf Zuber

Profesor geologji Uniwersytetu lwowskiego.

Dnia 7 maja zasnął snem wiecznym Profesor obserwacji gromadzi olbrzymie materjały do swych Geologji Uniwersytetu lwowskiego Dr. Rudolf Zu- prac naukowych, których ogłasza przeszło 60! W roku ber. Nazwiska mężów nauki nigdy nie rozbrzmię- 1914 i 1915 pracuje w ukochanym swym grodzie wają tą popularnością, jaką się cieszą nawet skrom- Lwowie, którego nie porzuca nawet w najgorszych niejsi przedstawiciele lżejszych objawów twórczości czasach, dosłownie o głodzie i chłodzie, wśród huku duchowej. Należą one do tych wartości nierekla- nawałnicy dziejowej nad „pracą swojego życia“ mowanych, których ogól nie ocenia nawet wielkością „Fliszem i naftą“, która okazuje się na półkach utraty. Inaczej z natury rzeczy biorą te sprawy księgarskich w r. 1918 budząc ogromne zaintereso-ściślejsze koła świata naukowego patrzące z przera- wanie wśród kół fachowych. On należał do założy-żeniem na coraz bardziej rzednące szeregi wybitnych cieli Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Ko-przedstawicieli ścisłej wiedzy. Dla tych kół, jak i dla pernika, On jest mistrzem zastępu przyrodników kół przedstawicieli przemysłu naftowego nie jest badających przyrodę ziemi naszej, łajnem, jak bolesną lukę dla naszego społeczeństwa    Oto garść suchych dat licho ilustrujących roz-

stwarza śmierć ś. p. Rudolfa Zubera.    ległą działalność naukową ś. p. Zmarłego. A któż

Wszak On — to jeden z pierwszych pionierów policzy owe noce bezsenne strawione na czujnej kładących kamień węgielny pod naukowy zrąb gma- obronie polskości ukochanej przez Niego lwowskiej chu naszej wiedzy o nafcie, kroczący wprost do Ałma mater przed zakusami podstępnych a nieprze-ostatniej chwili życia na czele budowniczych tego jednanych wrogów. Pamiętny obroną Lwowa rok gmachu! Wszak On jeden z pierwszych zakasał rę- f^l8 kończy ś. p. Zuber pod karabinem, czujny kawy do w> kucia granitowych podstaw naszej wiedzy > na wszystko gotowy Żołnierz Rzeczypospolitej, o Karpatach, strzegących południowej rubieży Rze- Zawsze wróg wszelkich kompromisów ze złem i nie-czypospolitej. Wszak On jasnem okiem wpatrzony szlachetnem, zawsze umiejący znaleźć drogę prawą w świtającą jutrzenkę naszej przyszłości, spieszy na wśród pokus i słabości ogólnej opanowującej w cza-wezwanie Rządu na kongres międzynarodowy w Pa- sach ciężkich najszersze koła, znał jednę tylko orjen-ryżn na żarliwą obronę naszych nigdy nie przędą- tację —polską i nie dał się od niej odwieść prośbami wnionych praw do kolebki naszego przemysłu nafto- a°i groźbami. Dla słabych i chwiejnych znajdywał wego, On — jego wielki Opiekun, jego wielki Znawca, zawsze słowa otuchy. Człowiek niezmiernie żywego

jeden z największych jego twórców.

Ś. p. Rudolf Zuber, urodził się 13-go września 1858 w Orląt, ziemi siedmiogrodzkiej. Gimnazjum i Uniwersytet kończy we Lwowie ze stopniem doktora w r. 1883. Studja geologiczne uzupełnia we Wiedniu a w r. 1884 otrzymuje Veniam legendi w Uniwersytecie lwowskim; w r. 1896 zostaje nadzwyczajnym, w r. 1902 zwyczajnym profesorem tegoż Uniwersytetu. W międzyczasie odbywa cały szereg ekspedycji naukowych do Boliwji, Chile, Argentyny, Wenezueli, Meksyku, Kanady, Rumunji, Kaukazu, Krymu, Cze-lekenu, północnej Rosji, Hiszpanji, zachodniej i północnej Afryki, Indji, nie licząc drobniejszych. Tu z mrówczą zapobiegliwością i niezmierną bystrością

i ruchliwego usposobienia był w życiu jak i w nauce wielkim entuzjastą. Lecz entuzjazm nowości nigdy nie przytłumiał w Nim zmysłu krytycznego, a tę zaletę wszczepiał na każdym kroku w liczne rzesze swych uczniów.

Oto nieudolna sylwetka Człowieka.

Swemi zasługami wielki, swemi zaletami Człowieka nieoceniony, żyć będzie we wdzięcznej pamięci uczniów i narodu. Rzucam myśl uczczenia pamięci zasłużonego w narodzie Męża przez ufundowanie dla jednego z uczniów Akademji górniczej w Krakowie stypendjum Jego Imienia a Szanowną Redakcję upraszam o otworzenie na ten cel listy składek.

Dr. Jan Nowak.

Światowa produkcja ropy.

t. j. 566%.

Europa była głównym rynkiem zbytu dla ben-

tsS

05. ■

Czasopismo naftowe

Eksport benzyny amerykańskiej. Niemieckie Cza- t. j. od roku 1910 do roku 1914 wzmógł się eksport sopismo „Petroleum“ omawiając konjunkturę na rynku benzyny ze Stanów Zjednoczonych o okrągłe 100% benzynowym podaje ciekawe zestawienie, dotyczące t. j. z około 100 miljonów gal. w r. 1910 na 200 eksportu benzyny ze Stanów Zjednoczonych A. P. milj. w r, 1914, a rok 1910 w dyskusji też w po-w latach 1871 do 1914. Z zestawień tych, opartych równaniu z latami ubiegłemi największy przyrost na datach Mineral Resources of the United States, eksportu w stosunku rocznym do roku ubiegłego U. S. Geolog. Survey w Washingtonie, Moniteur du pétrole Roumain, etc., podajemy niektóre charakterystyczne cyfry, zanim przystąpimy do omówienia zyny amerykańskiej, a z całej ilości wywiezionej ze stosunków na rynkach benzynowych.    Stanów Zjednoczonych benzyny przypada na Europę

Cały eksport benzyny ze Stanów Zjednoczonych w r. 1892 98%, w r. 1902 90%, w r. 1907 63% wynosił w roku 1871 8,396.905 gal., w roku 1912 i w r. 1912 58%. W r. 1892 wywieziono do Europy osiągnął o cyfrę 186,000 094 gal., a spadłszy w roku benzyny 12,532.750 gal. i utrzymała się wysokość 1913 o 7,108.792 gal. uzyskał w roku 1914 cyfrę wywozu benzyny do Europy w granicach od 10 do 199,754.004 gal., czyli prawie 200 miljonów galionów. 26 miljonów gal. do r. 1909, w którym osięgnął ten W przeciągu ostatniego przedwojennego pięciolecia eksport cyfrę 45*5 milj. gal. t. j. cyfrę o 120% wyższą

od eksportu w roku ubiegłym. W ostatniem pięcioleciu przed wojną wynosił eksport benzyny ze Stanów Zjednoczonych do Europy:

w roku    1910    47,843.901 galionów

„    1911    65,760.442

„    1912    99,926.664

,,    1913    44,544.089

„    1914    95,014.914

W r. 1914 przypada prawie połowa całego eksportu na teren wywieziony do Europy, a rozdziela się on na poszczególne kraje w następujący sposób:

.    2,688 528 galionów

. 32,367.041 .    3,753.361

.    7,164.733

.    5,513.450

.    36,023.611

» s:

Belgja .

Francja .

Niemcy .

Włochy.

Holandja

Anglja .

Pozostałe kraje 7,504.190    „

Produkcja naftowa Baku wynosiła, według angielskich zestawień, w pierwszej połowie roku 1918 1,924.572 ton (117,352 484 pudów), w drugiej połowie r. 1918, 871.660 ton, zaś za pierwsze półrocze r. 1919, 1,716670 ton. W r. 1918 wywiózł rząd bolszewicki 1,147.000 ton do Astrachanu, lecz następne ilości przeznaczone na eksport zostały już skierowane do rurociągu Baku-Batum, który od stycznia 1919 zaczął znów funkcjonować, co prawda na razie dość słabo, tak, że zaledwie 280.000 ton przepompowano tą drogą. Z powodu fatalnego stanu kolejnictwa, tą drogą nie szły prawie żadne ładunki.

W pierwszej połowie roku 1919 wywieziono 339.000 ton ; z powodu słabego eksportu, przepełnienie wszelkiego rodzaju zbiorników jest tak wielkie, że niema mowy o dobrem magazynowaniu zapasów i tak n. p. w sierpniu roku 1919 wynosiły zapąsy

w Baku 3,431.000 ton, czyli dwa razy tyle, co cała półroczna produkcja tej produkcji.

Na Uralu z powodu zamieszek ogólnych i złych warunków pracy akcja wiertnicza jest od 2 lat całkiem w zastoju, a mimo to zbiorniki są pełne i zapasy wynosiły w lipcu r. 1919 15,153.000 pudów.

Łupki bitumiczne z okolic Wołgi dają z 1 puda około 144 stóp³ gazu naftowego.

Jednym z najważniejszych punktów oparcia dla obecnej angielskiej polityki naftowej jest Persja. Łączą się tam polityczne cele imperializmu angielskiego z interesami ekonomicznemi i Anglja — jak zawsze z dojrzałą powagą świadomie i celowo dążąca raz obraną drogą — coraz głębiej i coraz szerzej zapuszcza tam swe zaborcze zagony. Już cała produkcja naftowa Persji znajduje się w ręku angielskiem, Anglo-Perskie Towarzystwo Naftowe dzierży tam rządy, a geologowie angielscy twierdzą, że tereny perskie obfitością i bogactwem swych pokładów, jeżeli nie przewyższają, to w każdym razie dorównują naftonośnym obszarom Meksyku uznanym dziś za największe na świecie.

Ponieważ jednak intenzywna eksploatacja naftowa, nie może istnieć bez dobrej sieci komunikacyjnej, więc obecnie przystępuje Anglja przedewszyst-kiem do budowy kolei żelaznych, zwłaszcza że tern samem gromadzi w swem ręku polityczne i strategiczne atuty. Jeżeli sobie uprzytomnimy, że wojna światowa oddała Anglikom w posiadanie Mezopotamię, a przez to bezpośrednie połączenie Indji drogą lądową z Morzem Sródziemnem poprzez Palestynę, Arabję i Persję, to będziemy mogli ocenić doniosłość tych planów.

Równocześnie podjęto myśl zbudowania rurociągu naftowego w Mezopotamji długości około 400 km wzdłuż kolei bagdadzkiej.

Zestawienie produkcji gazów za miesiąc marzec 1920 r.

GMINA

1.

Tu Stanowice

Borysław

Mrażnica

Popiele

Razem

Ilosc otworów będących w ruchu (wiercenie, tłokowanie, instrumentacya)

Ilość produkujących gaz

otworów

świdrowych

Przeciętna miesięczna produkcja gazu

Ilość otworów świdrowych produk ujących

muiej

więcej

będących w ruchu

całkowicie za-stanowionych

RAZEM

na 1 minutę w m³

na jeden otwór będący w ruchu

na jeden otwór produkujący gaz

niż przeciętna ilość gazu

niż przeciętna ilość gazu

niż podwójna przeciętna ilość gazu

RAZEM

UWAGA

2.    3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.    10.    11.    12.'

13.

136    70    43    113    201-29

152    53    25    78    23215

42    12

12    94-40

333    135    68    203

52784

P480 1-781|    78

20    15    113

Otwory produkujące największą ilość gazu:

Tustanowice:

1-527 2-999

2 224 7-866

1-585 2-600

48

124

18    17    78

Tadeusz II. Margary Grace Bukowice XXVI.

.    .    12-50    m³

. 12-40 »

. 10-60 »

9    12

38    41    203

Borysław :

Nafta Nr. 30 . . . 21-65 » Piisudzki I. . . . 16-60 » Blochówka II.

Mac IX.. .

. .    U-30 »

.    . 11-15 *

Mrażnica :

Zofia II..    .

Zofia I. Union I.

. . 21-80 » . . 18-30 » . . 13-60 «

Z Akademji Górniczej.

Zawiązane z początkiem tego roku Kuratorjum Akademji Górniczej rozwija się bardzo pomyślnie dzięki ofiarności Vfer górniczych. Na miesięcznem zebraniu odbytem dnia 11 maja b. r., w którem wzięli udział jako przewodniczący zastępca Rektora Dr. Hoborski, Dyrektor Inż. Rieger, starosta górniczy Dr. Meyer, profesor Akademji Górniczej Dr. Stock,

Sekretarz Akademji Górniczej Ruzamski i zaproszony architekt radca Odrzywolski, przedstawił sprawozdanie z działalności Towarzystwa i kasowe Skarbnik Kuratorjum prof. Dr. Stock. Kuratorjum niesie pomoc uboższym słuchaczom Akademji Górniczej przez sprzedaż po niższych cenach przedmiotów niezbędnej potrzeby, jak n. p. skóry na buty, materjałów na ubrania, płótna na bieliznę i t. p., jak również przez dostarczanie zdrowych i tanich kolacji (za 5 koron) w zorganizowanej na prędce mensie w lokalu Akademji

Górniczej. Obiady otrzymują na razie zamiejscowi Tpcł łft Df^Wfia dobra dO0*ftdna słuchacze (około 40 tu) z powodu braku pomieszczenia üt5bL LU PCWIlcb uuuld UUgUUIld

i odpowiednio urządzonej kuchni w lokalu św. Zyty, iIzcmiłałn i

przyczem Kuratorjum dopłaca za każdy obiad 8 K. lOKdXd. Kctpildlll 1 UôZCZÇUIIUôLI»

Najlepszą ilustracją intenzywnej i owocnej działalności Kuratorjum jest poniższe zestawienie kasowe od stycznia do 11 maja b. r.: Dochodu było 71.953 Mk. p., w czem zawarte są miesięczne subwencje : Rady Zjazdu w łącznej kwocie 39.548 Mk. p.,

Krakowskiego Koła Związku Przemysłowców górniczych (15.315 Mk. p.), jednorazowy datek Izby pracodawców naftowych (10.000 Mk. p.) i Filji Bankn handlowego w Krakowie za pośrodnictwem jej Dyrektora Inż. Schimitzka (7.000 Mk. p.).

W ciągu trzech miesięcy wydano na zapomogi i mensę 21.000 Mk. p., zakupiono materjałów (żywności, skóry, sukna, płótna) za 78.000 Mk. p., sprzedano za 40.000 Mk. p., tak, że majątek Towarzystwa wynosi w gotówce 11.000 Mk. p., a w materjałach i inwentarzu 40.000 Mk. p. (liczby podane zaokrąglono).

Dłuższą dyskusję na powyższem posiedzeniu wywołała sprawa zakupna gruntu pod budowę domu akademickiego i domu dla profesorów, w których mieściłyby się również lokale dla Towarzystw i Związków Górniczych, ogniskujące w sobie życie polskiego górnictwa. Na poprzedniem posiedzeniu przedstawił architekt Odrzywolski, szkic projektu budowy tych domów, z którego wynikało, że potrzeba pod budowę 1 i V₂ do 2 morgów gruntu, przyczem zaznaczył, że szczegółowe plany będzie można wykonać dopiero po zakupnie odpowiedniej parceli. Na konferencji odbytej w Magistracie w biurze kierownika budownictwa miejskiego Inż. Kłeczka, w której wzięli udział z ramienia Kuratorjum Dyrektor Rieger, architekt Odrzywolski i Profesor Dr. Hoborski, zastanawiano się nad wyborem najlepszego miejsca pod budowę.

Inż. Kłeczek wskazał kilka gruntów, które członkowie Kuratorjum in gremio zwiedzili i ostatecznie jeden uznali jednomyślnie za najodpowiedniejszy. Chodzi teraz o zdobycie funduszów celem realizacji powyższych planów, w czem Kuratorjum finansowo liczy na poparcie tych sfer górniczych, które dotąd nieznacznie, albo wcale niczem nie przyczyniły się do stworzenia i podtrzymania tak ważnej polskiej placówki górniczej w Krakowie.

Suskrybujcie

Dwie polskie pożyczki

państwowe

krótkoterminową i długoterminową.

Obligacjami pożyczek jak gotówką można złożyć kaucję w instytucji rządowej, zabezpieczyć kapitał małoletnich.

Obligacje pożyczek można w każdej chwili zastawić i otrzymać

80°|o kapitału.

Subskrybujcie ! ! !

To nietylko wasz obowiązek obywatelski,

lecz i dobrze zrozumiany interes !

ÎC

Przegląd piśmiennictwa.

Bilans węglowy Polski z r. 1919.

Przychód:

Dąbrowskie Zgł. Węgl. wydobyło wraz węglem brunatnym .

Na własne potrzeby kopalni zużyto .........

. 4,800.0001

820.000 t

t. j.

3,980.0001

Krakowskie Zagł. Węgl. wydo- 1,500.0001

było.........

Na własne potrzeby kopalni zużyto.........

350.000 t

t. j. 1,150.000 t

Import z Zagłębia Ostrawsko-karwińskiego ....

Import ze Śląska Górnego .    .    130.000 t

. . 800.0001

t- j-

930.0001

Razem 6,060.0001

Mniej wywoź, na potrzeby pociągów transitowych i . eksport. do Austrji......

Pozostałość na pokrycie potrzeb

krajowych....... .

Zapotrzebowanie terytorjów złączonych w Państwie Polskiem w roku 1919 wynosiło . . . 14,400.0001 t. zn., że nasz przychód węgla wynosił 41% całego zapotrzebowania w r. 1919, a tylko 33% spożycie węgla na wymienionych terytorjach w roku 1913, które wynosiło wówczas 18,950.000 ton.

Spożycia węgla w Polsce na głowę ludności wynosiło 0 25 ton.

W roku' bieżącym stosunek w gospodarce węglowej oczywiście nie ulegnie żadnej większej zmia-

100.0001

5,960.0001

nie na lepsze. Jeślibyśmy nawet przyjęli możliwość podniesienia się produkcji naszych kopalni, to musimy zważyć, że rozwój życia przemysłowego stawia coraz to wyższe zapotrzebowanie i liczyć się trzeba z tern, że staniemy i w tym roku wobec niedoboru rocznego 11 do 12 miljonów ton, który pokryć można jedynie węglem importowanym z Zagłębia ostrawsko-karwińskiego i Śląska Górnego, według zaś obecnie obowiązujących przydziałów węgla z tych okręgów dla Polski, otrzymywać mamy miesięcznie z Śląska Górnego 250.000 ton, a z Zagłębia ostrawsko-karwińskiego 90.000 ton węgla i 24.000 ton koksu co czyni razem około 364.000 ton miesięcznie, a około 4,368.000 ton rocznie. Wyliczony w ten sposób import ma wystarczyć na pokrycie całego wykazanego poprzednio niedoboru, który przewidzieć się musi na rok 1920.

(Przemysł i Handel, Zeszyt 18. — Jerzy Kramsztyk).

Przemysł i Handel — Warszawa — Treść Zeszytu 18-go z dnia 29 kwietnia 1920. — Br. Mańkowski: W sprawie popierania rozwoju drobnego przemysłu domowego w Polsce. — Konrad Kowalewski: Nowe układy kompensacyjne z Niemiecką Austrją. (Dok.). — Jerzy Kramsztyk : Bilans węglowy Polski. — Kronika krajowa. — Kronika zagraniczna. Dział informacyjny.

Treść Zeszytu 19-go z dnia 6 maja 1920. J. K.: Konieczność utrzymania równowagi naszego bilansu handlowego. — Inż. Stanisław Majewski: Nasz przemysł solny. — Kronika krajowa. — Kronika zagraniczna. — Dział informacyjny.

Treść Zeszytu 20-go z dnia 13 maja 1920. Inż. Aleksander Ringmann: Zaopatrzenie hut górnośląskich w rudę. — Dr. Z. Rawita-Gawroński : Stanowisko Stanów Zjednoczonych w światowej produkcji ropy. — W. Polkowski : Skala wynagrodzenia urzędników i robotników. — Kronika krajowa. — Kronika zagraniczna. — Dział informacyjny.

Wiadomości bieżące.

WĘGIEŁ.

Nowe warunki płacy w Zagłębiu Dębrowskiem.

Dnia 12 kwietnia podpisaną została przez przedstawiciela Rządu i osobno przez przedstawicieli Związku Górników Zjednoczenia Zawodowego Polskiego a osobno przez przedstawicieli Związku Robotników Przemysłu Górniczego w Polsce nowa umowa ustalająca warunki płacy i pracy w tym Zagłębiu w okresie od 1 kwietnia do 1 października b. r. Nowa umowa zmienia dotychczas obowiązującą umowę z dnia 25 sierpnia 1919, a zmiany te przedstawiają się w ogólnych zarysach następująco:

1) Płace minimalne zostały podniesione przeciętnie o 100% w stosunku do cen poprzednich i wynoszą w głównych kategorjach dla górników 35 Mk, dla ładowaczy, obsługi szybów, podsadzkowych robotników 28 Mk, dla pomocy 22 Mk, roboty na powierzchni od 16 do 23 Mk, dla maszynistów

i rzemieślników wykwalifikowanych od 30 do 36 Mk, niewykwalifikowanych do 24 Mk. Płaca akordowa jest tak obliczana, aby przeciętny zarobek wynosił o 50% wyżej od płacy minimalnej.

2)    Normy aprowizacyjne pozostały te same, jednak na wypadek niedostarczenia jakichkolwiek artykułów według norm ustalonych w ciągu 4 ch tygodni od oznaczonego terminu Rząd zagwarantował zwrot w gotówce różnicy pomiędzy cenami rynkowemi a kopalnianemi. W celu uzupełnienia braków w aprowizacji oraz zaopatrzenia w odzież i obuwie przyznano robotnikom jednorazowy zasiłek, w wysokości od 300 do 600 Mk, zależnie od stanu rodzinnego danego pracownika.

3)    Dotychczasowe premje : za regularne uczęszczanie do pracy, oraz socjalna czyli rodzinna, zostały scalone w jedną — za regularne uczęszczanie do pracy. Wysokość jej w zależności od stanu rodzinnego wynosi od 3 do 9 Mk.

Dostawa wagonów dla frachtów węglowych przed-darstwo, a zmuszeni dö wynajmowania mieszkania stawia się dosyć pomyślnie na kopalniach węgla otrzymują dodatek miesięczny : dla samotnych 20 Mk, brunatnego w Czecho-Słowacji W czasokresie od dla obarczonych rodziną 40 Mk.    1—15 kwietnia na żądanych 42.102 wogonów dosta-

4) Robotnicy prowadzący samodzielne gospo-

Nowe pokłady węgla w Dolnej Austrji zostały

5) Płace w razie wzrostu cen artykułów wiono 41.577 wagonów. W ubiegłym roku w tym pierwszej potrzeby więcej niż o 50°/₀ mogą być samym czasie zamówiono o 8.222 wagonów mniej, zmienione (nie ruszając jednak wartości umowy) przez Komisję złożoną z przedstawicieli Rządu świeżo odkryte. Elektrownia gminy miasta Wiednia

i robotników.

przedsięwzięła przed niedawnym czasem poszukiwaw-Nowa umowa obowiązuje do dnia 30 września cze wiercenia, które doprowadziły do bardzo pomyśl-b. j. i nadal, o ile nie zostanie wypowiedzianą na nych wyników, gdyż tereny owe, ciągnące się na całej

miesiąc przed tym terminem. (x).

Wymiana węgla Niemiec z Czechami. W lutym

północnej połaci austrjackich Alp, mają podobno za-Nliędzynarodowa Komisja na Górnym Śląsku za- wierać bogate warstwy węgla, rządziła następujący rozdział węgla w miarę produkcji: 1. Polska, 2. Austrja, 3. Włochy, 4. niemieckie b. r. wywieźli Czesi do Niemiec 89.186 ton węgla koleje, 5. Górny Śląsk, 6. reszta Niemiec, 7. Czecho- brunatnego a 104.360 ton do Saksonji. Niemcy na-Słowacja, 8. reszta krajów.    tomiast dostawiły Czechom 97.272 ton.

Galicyjskie Akc. Zakł. Górnicze w Sierszy powię-    Produkcja węgla w Turcji w Zagłębiu Zunguldah-

kszają kapitał o Mk. 2,800.000.    Heraklea wynosiła w styczniu b. r. 56.500 ton, z czego

Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe ..Saturn“ od- wywieziono 14.060 ton. Na składach zalega obecnie

będzie dnia 7 czerwca 1920 r., o godzinie 10-tej rano XIX. zwyczajne Ogólne Zebranie w sali posiedzeń Banku Handlowego w Łodzi.

około 65.000 ton.

Upaństwowienie handlu węglem w Norwegji. Sfery rządowe norweskie rozważają możliwość wprowadze-Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Przemy- nia monopolu węglowego i rokowania z kopalniami słowych odbędzie Nadzwyczajne Ogólne Zebranie na Spitzbergu są w toku, by całoroczną ich pro-w dniu 12 czerwca 1920 r., o godzinie 12-tej w po- dukcję oddać państwu do rozporządzenia. Wobec łudnie w Grodźcu w biurze Zarządu Towarzystwa, tego prywatni importerzy zajęli stanowisko wycze-Na porządku dziennym między innemi wniosek Za- kujące i wstrzymali się od większych transakcji, a zarządu o powiększenie kapitału zakładowego przez pasy po kopalniach coraz bardziej maleją. Wobec nową emisję akcji.    tego stanu rzeczy, niewiadomo nawet, czy niedawno

Podniesienie w Anglji ceny węgla, przeznaczonego zakupione przez Norwegję 400.000 ton węgla amena użytek domowy o 10 szylingów na tonie nastąpi rykanskiego zostaną dostarczone, w najbliższych dniach.

Ogólne.

Towarzystwo Przemysłu Naftowego Braci Nobel w Polsce, Sp. Akc., odbędzie w dniu 1 czerwca 1920 r., o godz. 4 po poł., w lokalu Banku Związku Spółek Zarobkowych w Poznaniu (Warszawa, Jasna 1), Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie. Porządek obrad obejmuje :

Państwowy Urząd Węglowy zawiadamia, że od 1-go maja b. r. pobierać będzie następujące ceny awansowe :

za węgiel Karwiński Górnośląski Mk. 950*— za tonę

» 1.500 - „    „

za koks „    a

loco stacja pograniczna.

1. Zwiększenie kapitału zakładowego Spółki do W związku z powyższem, Państwowy Urząd 200,000.000 Marek.

Węglowy uprasza o rychle poczynienie dodatkowych wpłat, stosownie do wysokości zmienionych cen, celem uniknięcia zwłoki w dostawie węgla.

Ostateczne obliczenie nastąpi po ustaleniu kursu koron czeskich i marek niemieckich.

2. Zmiana niektórych paragrafów Statutu Spółki. „Łączność Banków“. Pod powyższą nazwą zrze-,    szył się cały szereg banków w celu spotęgowania

Wartość opałowa węgla brunatnego z północnych swych środków i rozszerzenia wpływów i działalności Czech przedstawia się następująco: węgiel z okręgu przy równoczesnem zachowaniu swej odrębności „Osiek' od 5.759 do 5.984, z okręgu Brüx od 4.428—    [ samodzielności. Do grupy tej przystąpiły następu

5.037, z okręgu. Pilzneńskiego od 5.000 —7.000 kalorji jące banki: w Poznaniu: „Bank Poznańskiego Ziem-cieplnych.    stwa Kredytowego“, „Bank Przemysłowców“, „Bank

Geologiczne obserwacje czynione z aeroplanu Uórniczo - Hutniczego Towarzystwa i w ten sposób wydają się na pierwszy rzut oka nie posiadać wiele silną dłonią zaważy na rozwoju tej gałęzi naszego wartości naukowej lub praktycznej. Tymczasem przemysłu.    posiedzeniu Królew. Tow. Geograf, w Londynie, zaj-

Produkcja teru, czyli smoły węglowej, ma zostać mowano się właśnie tą kwestją — i geologowie w najbliższym czasie w Niemczech ujęta w ścisły przyznali, że obserwacje czynione n. p. z samolotu regulamin rządowy, w celu poddania całej ilości pro- podczas napowietrznej podróży pomiędzy Kairo dukowanej pełnej destylacji. Destylacja częściowa a Capstadtem, przyniosły wiele cennego materjału dozwolona będzie jedynie dla pokrycia zapotrzebo- naukowego dla geologów, gdyż właśnie z tej wyso-wania fabryk papy ogniotrwałej o ściśle oznaczonym kości i odległości objąć można daleko większy obszar

i uzyskać dużo lepsze i dokładniejsze pojęcie o ca-

Firma Schneider-Creuzot posiadająca już silne Ziemski“, „Bank Związku Spółek Zarobkowych“, „Po-wpływy w wielu śląskich przedsiębiorstwach górni- znański Bank Ziemian“, w Warszawie: „Bank To-czo-hutniczych, między innymi w Trzyńcu, w Mo- warzystw Spółdzielczych“, „Bank Ziemiański“, „Bank rawskiej Ostrawie, Ustroniu, Karwinie, Pietwaldzie Zjednoczonych Ziem Polskich“, w Inowrocławiu : etc. przystępuje obecnie, jak się dowiadujemy, do „Bank Ludowy“, przejęcia większej ilości udziałów czecho-słowackiego

na

kontyngencie.

łości danego terenu, niż z ułamkowych obserwacji pieszego wędrowca. Naturalnie jedna metoda ani nie wyklucza, ani nie zastępuje drugiej, tylko obie nawzajem doskonale się uzupełniają i pozwalają na syntezę ogólną, opartą na szczegółowej obserwacji.

Na posiedzeniu owem przytaczano również na poparcie badań powierzchni ziemskiej z aeroplanu, niedawne odkrycie przez lotników, śladów starożytnego nieznanego miasta w Mezopotamji, które dotychczas uszło baczności zwykłych podróżników.

Zarząd Towarzystwa Akcyjnego Kopalń Węgla „Flora" zawiadamia, że zwyczajne ogólne zebranie odbędzie się dnia 31 maja 1920 r., o godzinie 5-tej po południu w lokalu Zarządu Towarzystwa przy ulicy Śniadeckich 23, m. 8.

Spółka Akc. Sosnowickich Fabryk Rur i Żelaza powiększa kapitał o 8,100.000 Mk. drogą emisji 37.500 akcji po Mk. 216 wartości normalnej.

Urząd dyrektora akcyjnego Towarzystwa dla przemysłu oleju skalnego (Fanto. i Spółka) obejmuje p. Maciej Wolfeld, przemysłowiec naftowy.

Angielskie pisma nawołują rząd Wielkiej Brytanii, do podjęcia międzynarodowej akcji celem uniemożliwienia ciągłego podbijania cen produktów naftowych. Akcja ta natrafia jednak na trudności, choćby z tego powodu, że Stany Zjednoczone nie należą do Ligi Narodów. Jednym ze sposobów na obniżenie cen benzyny, jest n. p. jaknajrozleglejsze zastosowanie benzolu i alkoholu. Oczywiście, że kryzys waluty, jaką obecnie przechodzi niemal cała Europa, odgrywa w tern zagadnieniu też wielką rolę.

♦

Table de matières.

Table de matières.

Léopol.

Revue montanistique.

Les générateurs de gaz.

La fabrication du carnalithe au point de vue scientifique. Compte-rendu de l’Association des ingénieurs de mines -et de hauts-fourneaux.

La production mondiale du charbon.

Le marché des mines et leurs produits.

Statistique des salines et des mines de sel.

Revue de Pétrole :

La question du pétrole en Amérique.

Le feu Mr Dr. R. Zuber, professeur à l’Université de

La production mondiale de péti’ole.

Statistique de pétrole.

Communiqués de l’Académie Montanistique de Cracovie. Revue bibliographique.

Chronique.

Table de matières.

Oddziały w Polsce :

Będzin, Częstochowa, Kalisz, Kielce, Kraków, Lublin, Łódź, Mława, Ostrowiec, Piotrków, Radom, Radomsk, Sosnowice, Włocławek, Zawiercie. —

Oddział w Gdańsku, Długi Rynek (Langer Markt) Nr. 7.

i miii i

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE

WARSZAWA, UL. TRAUGUTTA 7-9

ZALOZONY W ROKU 1870

(NAJSTARSZA INSTYTUCJA BANKOWA W POLSCE)

KAPITAŁ ZAKŁADOWY I REZERWOWY

MAREK POL. 81,747,831.10

ZAWIADAMIA NINIEJSZEM, ŻE

otwarł własny oddział

w Krakowie, ul. Wiślna L. 3

1043

Oddziały zagranicą:

Kijów,

Piotrogród (Petersburg).

i miii i

który będzie załatwiać wszelkie operacje bankowe.

'Cm

TOWARZYSTWO WYDAWNICTW ZAWODOWYCH

SP. Z OGR. ODP.

TEWUGE

SP. Z OGR. ODP.

posiada na składzie głównym w Krakowie, ul. Jagiellońska 5

Telefon 2431

WYDAWNICTWA:

Mk.

15 -

Górnictwo, H. Kondratowicz T. I........................

J J    T u

» » 1.11........................

Borysław, Studium geologiczne, Dr. J. Grzybowski z 7 mapami..........

Monografia Krakowskiego zagłębia węglowego, część I., II. i IV. z mapami . .

Stosunki ekonomiczne zagłębia Krak., prof. J. Michalski .............

p\C Droga wodna Dunaj-Odra Wisła-Dniestr, Dr. Romuald Rosłoński.........

Uwagi gospodarcze, przemysł górniczy i fabryczny w zagłębiu Krak., Dr. Artur Benis Taryfy kolejowe, Bronisław Chodkiewicz Handel węglem kamiennym, Tadeusz Filippi

Pieśni górnicze, Zdz. Kamiński i P. Mooss, opraw...............

w    n    a    >>    j>    brosz................

Sprawdzanie pokładów węglowych w otworach świdrowych, F. Jastrzębski . . .

Pamiętnik I. Zjazdu górn. i hutn. poi. w r. 1906 (wyczerpany) ..........

go    II. Zjazdu górn. i hutn. poi. w r. 1910 ................

flr) Memorjał w sprawie założenia Akademii górniczej w Krakowie..........

Kalendarz górniczy ,,Szczęść Boże“

Woda w przyrodzie i górnictwie Podsadzka płynna.......

Przyszłość polskiego górnictwa, prof. Uniw. Jag. Dr. Wł. Szajnocha.........

Badania geologiczne terenów naftowych na wyspie Sumatrze (z ilustr.), Dr. K. Tołwiński Uboczne opory ruchu w wyciągach kopalnianych (z ilustr.), prof. górn. Karol Miłkowski Początki opieki socyalnejrobotników przy górnictwie solnem w Polsce, inż. Erw. Windakiewicz    1*—

Płace robotników według systemów amerykańskich Artur Benni (wyczerpane) . . .

Budowa geologiczna utworów węglowych w zagłębiu Dąbrowskiem, St. Czarnocki Wypadki nieszczęśliwe w kopalniach węgla kamiennego w zagłębiu Dąbrowskiem

w r. 1904, 1905 i 1906, Wł. Choroszewski i J. Hofman ..........

Wapień muszlowy w zagłębiu Dąbrowskiem, Karol Bogdanowicz.........

Przemysł węglowy w Królestwie Polskiem, K. Srokowski i J. Hofman.....

Geologiczny opis Polski, Jerzy Bogumił Pusch .................

Pokłady węglowe wzdłuż przyszłego kanału Dunaj-Odra-Wisła, Dr. W. Petraschek .

W królestwie nocy zbiór nowel z życia górników, Kazet.............

Pamiątka I. Zjazdu górników z 66 ilustracyami.................

Galicyjski przemysł naftowy, (z wykresami) Dr. Leon Rymar wydanie na kredowym papierze

zwycz. brosz. . .

24-

60-

56 —

35*-

3-92

2*80

210

7-—

7-—

1*40

na r.

1910/11/12/13/14

196

1-20

1-20

1-75

1*75

1*75

112

7-—

3*—

5*—

5*—

11*—

4 •—

8*—

3-50

-•10

r    »    »    »    »    «    »

Niemiecko-polski słownik górniczy, inż. górn, Feliks Piestrak, brosz.

Przemysł produkcyi ropy wobec projektowanej noweli naftowej .

Znaczenie solanki dla wytwórczości soli, inż. Erwin Windakiewicz ...» ...

0 złożach węgla brunatnego w Galicyi i Polsce, inż. Edward Windakiewicz . . . .

Nasz przemysł naftowy w rozrachunku z Austrją, Dr. Alfred Kohl........

Przyczynek do Geologji Ks. Cieszyńskiego, Karol Buzek.............

Zagadnienia przemysłu naftowego w Polsce, Dr. K. Tołwiński ..........

Przemysł żelazny w Królestwie Polskiem, Julian Hofman .............

Myśli do ustawy górniczej, inż. Roman Brzeski.................

Przegląd obszarów naftonośnych Karpat Polskich wraz z mapą, Dr. J. Grzybowski .

7*-

35*—

3-50

4*50

6*—

!•—

7-—

7*—

40 —

1020

Do powyższych cen dolicza się 10% dodatek drożyźniany.

TEWUGE dostarcza wszelkich dzieł zawodowych i technicznych z literatury polskiej, francuskiej, angielskiej, niemieckiej i i.

Nakładem Towarzystwa Polskich Wydawnictw Górniczych TEWUGE, Spółki z ogr. odp. — Redaktor odpowiedzialny : Stanisław Kamiński. — Drukarnia Związkowa w Krakowie Mikołajska 13, pod zarządem J. Dziubanowskiego.