CZASOPISMO GÓRNICZO-HUTNICZE

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO PRZEMYSŁU GÓRNICZO-HUTNICZEGO i NAFTOWEGO

WYCHODZI 15-go KAŻDEGO MIESIĄCA.

ORGAN „ZWIĄZKU GÓRNIKÓW i HUTNIKÓW POLSKICH“.

Redakcją kieruje Komitet Redakcyjny. — Redaktor Inż. Zdzisław Kamiński.

Skład Komitetu Redakcyjnego : Przewodniczący : Inż. Witold Sągajłło. — Członkowie : Inż. Dr Julian Czapliński, Inż. Aleksander Folusiewicz, Prof. Dr. Stefan Kreutz, Inż. Antoni Schimitzek, Inż. Marjan Szydłowski.

Prenumerata z przesyłką pocztową:

Rocznie . . . Mk 60'—

Cena pojedynczego numeru . . Mk 5 —.

; Przy obliczeniu przedpłaty w koronach liczyć należy według kursu urzędowego 1 Mk = 150 K.

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie. — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Biura Redakcyi i Administracyi : w Warszawie, Bielańska 18, w Krakowie, ulica Jagiellońska L. 5.— Telefon (międzymiastowy) Nr. 2431.

Konto Pocztowej Kasy Oszczędności Nr. 141.049.

Brak węgla, jego przyczyny i skutki napisał

inż. Franciszek Drobniak*

Zamieszczając w dzisiejszym zeszycie poniższą pracę znanego w tut. kołach technicznych i górni- twarda rzeczywistość rozwiewa z dniem każdym złu-czych znakomitego znawcy stosunków węglowych dzenia, nadzieja ładu i pokoju ulata w jakąś dal p. Inż. Franciszka Drobniaka, pragniemy wywołać nieuchwytną a z za mgły niepewności wychyla się jak najszerszą dyskusyę nad omawianą przez Niego potworne widmo zwątpienia i strasznej obawy tego, kwestją, której rozwiązanie jest najpoważniejszym co jutro przyniesie, a jutro to może być okrutnem,

grozą mrożącem krew w żyłach.

Katastrofalne następstwa długoletniej wojny występują na jaw teraz dopiero w całej potędze i nie Rok upłynął od chwili, kiedy zwycięzkie armie można przewidzieć, czy to już szczyt tego, czy też koalicyi, powaliwszy państwa centralne, zakończyły dopiero początek. Zło, powstałe w chwili wybuchu teoretycznie pięcioletnią wojnę światową.    wojny rosło w miarę jej trwania i mimo zakończenia

Tyleż czasu upłynęło od cudownej chwili, w któ- wojny istnieje nadal, a fatalne tejże skutki występują, rej z oparów krwi i łun pożaru, na gruzach mili- jak dotąd, w sposób potęgujący się z dniem każdym,

odbijając się na każdem polu we wszystkich pań-

Tak nam się wszystkim zdawało, a jednak

postulatem przemysłowym doby obecnej.

Redakcya.

tarnej potęgi państw zaborczych powstała wolna i zjednoczona Polska, kiedy po półtorawiekowej blizko stwach, które były zawikłane w wojnę, a to mniej niewoli, staliśmy się włodarzami na własnej ziemi, lub więcej silnie, zależnie od moralnej odporności gospodarzami we własnej chacie.    i gospodarczych zasobów danego państwa.

Zdawało się nam wszystkim, że z chwilą, gdy    I jeżeli rzucimy okiem na kartę państw wojnę

zamilknie grzmot armat, gdy ustaną działania wo- prowadzących, nie zobaczymy dzisiaj żadnego pań-jenne, zapanuje pokój momentalnie a wymęczone stwa, gdzieby następstwa wojny nie dawały się od-potwornemi zmaganiami się ludy, rzucą się z zapałem czuwać i to w różnym stopniu, począwszy od po-do twórczej pracy, by naprawić to, co pięcioletnia twornej zgnilizny rozpadającej się i ginącej Rosyi, wojna zniszczyła i nadrobić, Co w tym długim okresie aż do wstrząśnień ekonomicznych najsilniejszych bezproduktywnych wysiłków zostało zaniedbane. państw Anglii i Stanów Zjednoczonych.

A nam ponadto zdawało się, że wobec odzy-    Wszędzie w większym, lub mniejszym stopniu

skania niepodległości, wszystkie duchy twórcze, wszy- ten sam korowód nędz i furyj powojennych, podci-scy tak wielcy jak i maluczcy w naszym narodzie nających ład społeczny i wstrząsających postawami rzucą się z zapałem i zaparciem siebie do zbożnej, państwowego porządku i bytu. świętej pracy, mającej na celu utrwalenie na wieczne    Szczególniej dotkliwie występują fatalne następ-

czasy cudownie odzyskanej niepodległości, że nie stwa wojny we wszystkich dziedzinach życia gospo-będzie jednego w narodzie całym, któryby wszystkich darczego.

sił fizycznych i umysłowych nie poświęcił dla tego    Wojna zadała życiu gospodarczemu tak silne

Poniszczone warsztaty pracy, zmarnowane nieprawdopodobnie wielkie ilości surowców, zupełne

i tylko wyłącznie dla tego celu, i że wobec tych ciosy, że lat będzie potrzeba, by życie to powróciło zestrzelonych w jednem ognisku wysiłków, ład, na normalne tory. szczęście i harmonja zapanują nad udręczonemi ziemiami.

obniżenie wartości pieniądza, a skutkiem tego podrożenie wszystkich artykułów codziennej potrzeby i śród- czając cały materyał ludzki do odbudowy. Pilnie ków transportowych, a w końcu bezsilność i bezwład przestrzegany normalny stosunek robót przygoto-rządzących czynników, nie mogących się zorjentować wawczych do pracy w odbudowie układał się coraz w tym chaosie powojennym i nie umiejących się je- niekorzystniej, cała ekonomia biegu kopalń została szcze dostosować do zmienionych warunków bytu, nadwyrężoną, nowych zakładów niebudowano, prac oto pobieżny bilans powojenny gospodarczego życia, przygotowawczych niewykonywano. W miarę przedłu-Brak dostatecznych środków przewozowych, zu- żania się wojny, wyczerpywały się i znikały wszelkie żytych i poniszczonych w czasie wojny, rabunkowa środki pomocnicze, zużywały się urządzenia maszy-gospodarka i nadmierne zużycie materjałów, spo- nowe, praca w kopalniach stawała się coraz tru-trzebowanie wszelkich zapasów z czasów przedwo- dniejs^ą, nastąpiło zmniejszenie wydajności pracy jennych, obniżenie wydajności pracy, brak środków robotnika, spowodowane moralnem przygnębieniem pomocniczych, częściowe wyniszczenie źródeł pro- i niedostateczną aprowizacją, ulegała rozprzężeniu dukcyi spowodowało wielki brak wszelkich mate- żelazna dyscyplina i organizacja górnicza, ten nieo-rjałów i surowców, stanowiących podstawę przemysłu dzowny warunek wydatnej produkcji. Do tego przyłączyły się potworne zniszczenia zasobnych kopalń, Jednym z najsilniej dających się odczuwać bra- Belgji, Francji północnej, Rosyi a częściowo i Polski, ków, to niedostateczna ilość węgla kamiennego, tej oraz masowe zużycie i zniszczenie środków trans-podstawy wszelkiego przemysłu, którego niesłychaną portowych, doniosłość i znaczenie wykazała dobitnie ostatnia wojna światowa.

Roboty przygotowawcze zastanowiono, przezna-

i normalnego tętna gospodarczego życia.

Położenie kopalń pod koniec wojny było wprost rozpaczliwe i w tym stanie zastał kopalnie rozejm

Gdyby bezpośrednio po zastanowieniu działań wojennych zawarto ogólny pokój, gdyby zaraz na-

We wszystkich państwach Europy a można wojenny, twierdzić nawet, świata całego, odczuwać się daje niedostatek, a nawet formalny głód węgla.

W najmniejszym stopniu brak ten daje się we stały normalne warunki w stosunkach sąsiedzkich znaki w Anglii i w Stanach Zjednoczonych, a z państw wszystkich państw, gdyby granice pootwierano jak na kontynencie w Niemczech, jakkolwiek i w tych było przed wojną, to prawdopodobnie położenie nie państwach pogorszyły się znacznie stosunki, nato- przybrałoby cech takiej katastrofy, w jakiej obecnie miast w państwach jak Francya, Belgia, Włochy, się znajdujemy. Niestety rok cały wlokące się roko-Austrja, Czechy, Jugosławia i Polska, stosunki wę- wania pokojowe, okres przejściowy gorszy od lat glowe są wprost katastrofalne i gdyby nie pomoc wojny, spowodował jak najgorsze następstwa i to Niemiec traktatem nakazana dla Francyi i Belgii, tern gorsze, że ogólna niepewność przyszłości, znie-a dla Włoch i Jugosławii dobrowolna ze strony Anglji, cierpliwienie i ferment powojenny paraliżowały wszelki państwa te znalazłyby się wobec braku węgla w po- wysiłek prywatny, a brakowało silnej władzy, któ-łożeniu bez wyjścia. Polska i Czechy zmuszone ra- raby utrzymała przynajmniej taki porządek, jak był dzić same sobie, znajdują się w położeniu o tyle w czasach wojennych. Wobec braku przymusu ze trudniejszem, że tylko wewnętrzną produkcją, a czę- strony władz i braku inicyatywy ze strony kapitału ściowo drogo opłacaną pomocą ze strony Niemiec, prywatnego, poprostu wszystko zaczęło się rozpły-mogą zapobiedz niszczącym następstwom niedoboru wać, dezorganizować, nastał okres ogólnego bezładu

węglowego.

w odmęt anarchii.

I dopiero twarda konieczność życiowa, widmo dostateczną, zastosowaną do potrzeb konsumcji i targu katastrofy gospodarczej wywołały pewien odruch

samoobrony w społeczeństwach i rządach.

I tutaj jak zwykle, pierwsze stanęły w obronie kowemi ustawami praca odbywała się normalnie, zagrożonej gospodarki Niemcy, to państwo na pozór a produkcja rozdzielała się według zapotrzebowania, pokonane i rozbite. I oto widzimy, że te Niemcy, Rynek europejski, nasycony tym cennym artykułem którym koalicja zabrała jedno z bogatszych zagłębi niechętnie nawet przyjmował zamorskie transporty węglowych, znane zagłębie Saary, którym nałożyła w§gla> gdyż produkcja Niemiec, Rosji, Francji, szereg ciężarów politycznych i ekonomicznych, obo-Belgji i Austrji pokrywała w zupełności zapotrze- wiązek odbudowy zrujnowanych kopalń Belgji i Fran-bowanie Europy i zostawały nawet duże zapasy jako cji} 0raz dostarczania wielkich ilości węgla dla obu rezerwa na nieprzewidziane wypadki. Nadmiar wszel- tych państw, te Niemcy, w których dokonał się kich środków pomocniczych, wysoki stan techniki ogromny przewrót polityczny, w których żywioły górniczej, zupełnie uregulowane warunki aprowiza- wywrotowe zagrażały na wszystkich punktach rozle-cyjne, handlowe i transportowe, unormowane sto- gjego państwa, te głodne i zdemoralizowane Niemcy sunki robotnicze, wszystko to wpływało na to, że dzisiaj doprowadzają produkcję węgla do stanu kwestja węglowa wprost nie istniała, a o braku przedwojennego, odrzucają na bok hasła przewrotu węgla czy nawet głodu węglowego, wprost nie miano i ograniczenia pracy, spłacają już miliardy wojen-wyobrażenia.    nych odszkodowań, dostarczają nakazany kontyngent

I oto wybuchła wojna i w przeciągu krótkiego węgla Belgii i Francji, zaopatrują w węgiel swoje czasu zmieniła zupełnie te sielankowe stosunki. Prze- miasta i przemysł i potrafią jeszcze Polsce sprze-dewszystkiem przemysł wojenny i transporty wojsk, dawać tysiące wagonów węgla za ziemniaki, i inne zużywając niezmierne ilości węgla, pochłonęły w krót- artykuły spożywcze, których potrzebują, a których kim czasie nagromadzone zapasy. Rozpoczęła się my sami za dużo nie mamy.

I jeżeli się dzisiaj czyta notatkę, że dyrektor urzędu żywnościowego w Warszawie p Urbański

i odrętwienia, z którego korzystały elementy rozkła-Przyczyn tego ogólnego niedostatku węgla na- dowe, by stosunki pogorszyć i pchnąć wszystko leży szukać w wojnie i jej następstwach.

Przed wojną, produkcja węgla była wszędzie

wewnętrznego i zewnętrznego.

Nieograniczona żadnymi obostrzeniami i wyjąt-

wzmożona a później rabunkowa odbudowa węgla w istniejących kopalniach.

polecił urzędowi poznańskiemu dokonać dnia 18. co państwo samodzielne musi posiadać, pochłonęły października w Berlinie transakcji, mocą której tyle energji, że na kwestje gospodarczej natury za sprzedano Niemcom 3,300.000 cetnarów ziemniaków mało wprost pozostało i czasu i siły tak, że ta dzie-po 18 marek za cetnar, prócz tego 1,000 000 cetna- dżina była traktowana podrzędnie, bez tego zainte-rów spirytusu, a z ziem Kongresówki 100.000 gęsi, resowania i zrozumienia, jakiego życie gospodarcze i to w chwili, w której na ziemiach polskich panuje wymaga, skutkiem czego kopalnie, podobnie jak cały wszechwładny głód, to przerażenie ogarnia na myśl przemysł, będąc w trudnem niesłychanie położeniu, o naszej przyszłości, gdy się uprzytomni, że my znalazły się bez należytego poparcia rządu, mając pod stopami olbrzymie zapasy węgla a naokół    Równocześnie stosunki ościenne w najbliższem

tysiące bezrobotnych, którym Rząd warszawski mi- sąsiedztwie zachodnich granic uczyniły sytuację pra-lionowe wypłaca zasiłki, wolimy bezradnie czekać wie beznadziejną. Państwo czecho-słowackie, od pier-na śmierć głodową robotnika, aniżeli umożliwić mu wszej chwili swego powstania dyszące nienawiścią pracę, mającą na celu dobycie tych skarbów, które do Polski, rozłożyło się w kształcie półkola na gra-pod stopami leżą.    nicach Małopolski, zamykając Polskę zupełnie od

przy stale wzrastających trudnościach.

Ponadto wskutek fatalnego zbiegu okoliczności

W tych zapasach gospodarczych odbudowy wy- zachodu i południa, a że równocześnie wrogie sta-datny udział bierze Belgja, która z niesłychaną ener- nowisko Niemiec nie dozwalało na komunikację przez gią i zmysłem organizatorskim usuwa ślady nie- ten teren, została Polska zupełnie odciętą od pod-mieckiej okupacji, nie daje się także wyprzedzić stawy zaopatrywania się we wszelkie artykuły, Franja, która już przystąpiła do odbudowy poniszczo- wskutek czego wyczerpane poprzednio kopalnie stra-nych kopalń i obiecuje sobie w przeciągu lat dzie- ciły możliwość zaopatrywania się w środki pomocni-sięciu produkcję doprowadzić do stanu z przed wojny, cze, jak materyały wybuchowe, karbit, liny, narzędzia, istna praca Herkulesa, jeżeli się uwzględni stan, do maszyny uszczelnienia i t. d. Następstwem tego była jakiego Niemcy doprowadziły kopalnie w północnej ograniczona praca w kopalni, zmniejszenie produkcji Francji.

tak, że pozostała znikomo mała, na potrzeby tak

To samo zjawisko można zauważyć i w Anglji, gdzie prywatna inicjatywa i kapitał z niebywałym oraz dzięki nieoględności rządzących czynników rzucił się rozmachem do wzmożenia produkcji węgla w chwili powstania Państwa Polskiego, olbrzymia i gdzie dzisiaj zużywa się na ten cel maksimum część taboru kolejowego została z Polski wywiezioną energii i pracy.

A w Rzeczypospolitej Polskiej, w tem państwie, rozległego państwa zupełnie niewystarczająca ilość w którem zdaniem obcych nawet znawców, znacho- lokomotyw i wozów, przeważnie zniszczonych. Polska, dzą się olbrzymie zapasy węgla i gdzie warunki nie posiadając ani odpowiednich fabryk, ani dosta-♦ odbudowy są jedne z najłatwiejszych, gdzie na sto- tecznie wyszkolonego materjału ludzkiego, nie mogła sunkowo niewielkiej przestrzeni leżą zapasy węgla, w krótkim czasie uzupełnić braków, a że równocześnie które mogą całą Polskę dostatnio w węgiel zaopa- działania wojenne na wszystkich niemal frontach trzyć, usiłowania usunięcia katastrofy węglowej zajęły dla arrnji przeważną ilość środków transpor-i uzdrowienia stosunków znajdujących się niestety towych, musiał nastąpić gwałtowny brak tychże, da-w stanie początkowym a jednem z najpopularniej- jący się dotkliwie odczuwać przedewszystkiem ko-szych zwrotów, to przystawione już dzisiaj: „pocieszmy palniom węgla. W związku z tem, wystąpiły braki się, że i gdzieindziej nie dzieje się lepiej“.    aprowizacyjne w centrach przemysłowych, wywołu-

Z tego skorzystały skwapliwie żywioły wywro-

Skutek jednakże jeden pozostał, a to ferment i niezadowolenie szerokich rzesz robotniczych i w związ-

Tymczasem Polska, skutkiem rabunkowej go- jące wśród górników zniechęcenie i ferment, spodarki wrogich armij, nadmiernie wyniszczona i wycieńczona, powołana nagle do samodzielnego towe, pragnące zgniliznę bolszewicką przeszczepić życia, znajdowała się w chwili podjęcia rokowań na ziemię polską i rozpoczęły szaloną agitację w za-pokojowych w najtrudniejszych warunkach. Nieusta- głębiu dąbrowskiem i krakowskiem, tem skuteczniej-lone granice, otwarta kwestja Śląska Górnego i Cie- szą, że bardzo słabo zwalczaną przez pierwszy rząd szyńskiego, tych najbogatszych węglowych rezerwo- niepodległej Polski. I jeżeli mimo tych stosunków arów, nie wyszkolony, dyletancki rząd, brak własnej i tej agitacji nie przyszło do politycznej katastrofy, waluty, brak arrnji, nacisk wrogów ze wszystkich należy to zawdzięczać moralnemu zdrowiu i patrjo-stron, wyniszczony, zdziesiątkowany tabor kolejowy, tyzmowi polskiego robotnika, który mimo nędzy porujnowane kopalnie, wygłodzony i zdemoralizo- i głodu, nie dał się porwać i nie poszedł na lep wany robotnik, wytworzyły niesłychanie trudne po- zdradzieckich haseł bolszewickich agitatorów, łożenie, wymagające jak najenergiczniej szych wysiłków, celem sananacji tych stosunków.

Bezwzględnie i bez należytego przygotowania

Konieczności państwowe pierwszej doniosłości, ku z tem obniżenie wydajności pracy, jak obrona granic i wprowadzenie wewnętrznego ładu, zmuszające przedewszystkiem do stworzenia wprowadzony ośmiogodzinny dzień roboczy przyczy-silnej arrnji i zaopatrzenia jej w odzież i broń, po- nił się do dalszego obniżenia produkcji.

chłonęły w pierwszych miesiącach całą prawie energję,

łatwe, a nawet istniejące kopalnie, jak ko-

Techniczne trudności, niepewność sytuacji, fer-dzięki której to zadanie nadspodziewanie szczęśliwie ment wśród robotników wpłynęły na to, że kapitał zostało rozwiązane. Równocześnie w drodze dyplo- prywatny zajął wyczekujące stanowisko i dotychczas matycznej musiano wywalczać w Paryżu ustalenie nie chce się angażować w kopalniach węgla, wskutek granic niepodległej Polski, zadanie niemniej trudne czego nie powstaje żadne nowe przedsiębiorstwo wobec gwałtownych ataków wszelkich jawnych i skry- górnicze nawet tam, gdzie warunki odbudowy są tych wrogów naszego państwa.

Niesłychane wysiłki i praca w celu organizacji palnia „Stanisław“ w Dąbrowie górniczej państwa, zjednoczenia świeżo połączonych, prawie mogąca przy bardzo łatwych warunkach obcych sobie dzielnic i stworzenie tego wszystkiego, odbudowy, produkować 40 wagonów dziennie, posiadająca połączenie kolejowe, z o- wobec spraw gospodarczych wykazywał bardzo małe stała w ostatnich czasach zastanowioną. zainteresowanie.

Tworzenie i otwieranie nowych kopalń jest poprostu konieczne, gdyż obecny stan kopalń węgla nich dniach, inż. Wierzbickiego oświetliła i rzuciła w Polsce zupełnie nie odpowiada zapotrzebowaniu. sn0P światła na te ponure stosunki, jakie panują

na kolejach. Sanacja tych stosunków jest konieczną i nader pilną.

Brak węgla w takim stopniu jak obecnie, spowodować może jak najgorsze następstwa i wywołać katastrofę o rozmiarach nie dających się wprost przewidzieć.

Zagrożonym bowiem jest ruch transportowy i ściśle z nim związane działania wojenne, dotkliwie odczuwają niedostatek opału szerokie rzesze ludności po miastach, gdzie, jak się to dzieje w Krakowie i Lwowie trzeba nawet zamykać szkoły i urzędy, wstrzymywać bieg tramwaju i ograniczać pobór gazu

Znana interpelacja Dra Falkowskiego, a w ostat-

Przed wojną każda z dzielnic polskich oprócz własnej produkcji musiała się zaopatrywać w węgiel z innych krajów. Kongresówka dopomagała sobie węglem z Górnego i Cieszyńskiego Śląska a dzielnice wschodnie otrzymywały węgiel z zagłębia donieckiego; Małopolska sprowadzała 40 do 50% węgla z Górnego Śląska, podczas gdy Wielkopolska otrzymywała węgiel z Górnego Śląska i Nadreńskich prowincyj.

Obecnie Polska może pokrywać swe zapotrzebowanie tylko z Zagłębia Dąbrowskiego i Krako-

kowskiego, podczas gdy pobór z Cieszyńskiego . , , ^    „    .    >i...

i Górnego Śląska zależnym jest od dobrej woli Cze- J elektryczności. Zagrożonym jest również w wyso-chów i Niemców. Rzecz naturalna, że dopóki kwestja kiom stopniu przemysł, juz dzisiaj cały szereg jednego i drugiego Śląska nie zostanie rozstrzygniętą większych i mniejszych przedsiębiorstw, na naszą korzyść, musimy odczuwać dotkliwy brak musiał wstrzymać bieg, skazując tysiące węgla i to jest obok trudności transportowych jedną robotników na bezrobocie, wszak cały z głównych przyczyn obecnej katastrofy węglowej, prawie przemysł ceramiczny w Małopolsce XX i •    •    . f .    . został zwiniętym dla niemożliwości uzy-

Nakomec, jeszcze na pogorszenie położenia skania Węgla stoją bezczynnie cegielnie

węglowego wpłynęły niewątpliwie przejęte w spadku j tartaki, piece wapienne nie mogą wypa-po rozpadającej się Austryi pewne urządzenia, po- iać wanna

wstałe w czasach wojny. Jednym z tych spadków    A £zec;eż z wiosną trzeba przystąpić nareszcie

to system central, tych osławionych instytucji, kto- do odblfdowy poniszczonych w wojnie wsi i miast, rych działalność przyspieszyła upadek Austryi. trzeba    przem/sł budowlany, bo tysiące

W słusznej obawie, by wobec braku węgla nie wy- judz; nje mają schronienia i dachu nad głową, a tu tworzyły się zbyt trudne stosunki, by państwo nie dja brabu węgja nie można przygotować najkonie-pozbawione zostało prawa kontroli i dyspozycji tak czniejszych materyałów budowlanych, zagrożonym ważnym artykułem jak węgiel, rząd warszawski za- w os{atflich czasacb zosta, nawet bieg żup solnych trzymał powstałą w czasie wojny w Austryi msty- w Wieliczce j Bochni, dla braku węgla nie można tucyę inspektoratu węglowego i urzędu rozdzielczego, podjąć omłotu zebranego zboża, co powiększa nędzę i uzupełnił ją inspektoratem w Warszawie. .    aprowizacyjną — jednem słowem w każdej prawie

dostatek węgla działa paraliżująco i powoduje coraz większą nędzę i drożyznę. A wszakże także potrzeba

Zarządzenia te były poniekąd słuszne, niestety dziedzinie życia gospodarczego i codziennego nietechniczna strona tych władz wymaga pewnych reform i ulepszeń.

Te katastrofalne wprost stosunki maszą bez-

Wspominając o niedomaganiach należy z na" węgla na eksport, by nareszcie zacząć pracę około ciskiem podnieść, że wadliwa organizacja oraz skan; poprawiania waluty, gdyż wartość korony i marki daliczne stosunki panujące w administracji kolejowej polskiej spada z przerażającą szybkością, zbliżając przyczyniają się w wysokiej mierze do katastrofal- się do wartości zadrukowanego papieru, nego braku węgla w naszem państwie.

Celem uzdrowienia tych stosunków potrzebną

Jest stwierdzonym faktem, że na wielu ko- z włócznie być usunięte; rząd musi wytężyć wszystkie palniach, szczególnie w dąbrowskiem za- siły w tym kierunku, by kres temu położyć, musi głębiu leżą na powierzchni bardzo zna- raz nareszcie skończyć z dyletantyżmem i polityką czne ilości wydobytego węgla, które ustępstw i słabej ręki.Węgla musi być podostatkiem, utrudniają ruch i zachodzi niebezpieczeń- chociażby to połączone było z największemi ofiarami! stwo, że przy dłuższem leżeniu padną ofiarą samopalenia. Tak n. p. w kopalni jest wprost dyktatura węglowa, należy stworzyć, Aleksandra leży na zwale 120 tysięcy ton czasowo przynajmniej, osobne ministerstwo węglowe węgla, który już sam zaczął się palić, czy wydział opałowy z jak najszerszym zakresem a nie można go odwieść dla braku wago- działania, wyposażony w dyktatorską niemal władzę, nów i lokomotyw. Równocześnie jednak W wydziale tym zająć muszą miejsca ludzie uzdolnieni na poszczególnych stacyach tak próżne i praktyczni o żelaznej woli i energji i bezwzględnej jak i węglem napełnione wagony tworzą znajomości zawodowej. Ministerstwo to, czy wydział formalne zatory, a węgiel nieraz tygo- musi przedewszystkiem przeprowadzić organizację dniami czeka na wyładowanie. Zupełny pracy w ten sposób, by każda kopalnia pracowała brak zainteresowania ze strony zarządów ruchu na w trzech ośmiogodzinnych zmianach i to przy obej-niektórych stacyach, bezhołowie, niedołęstwo i wprost mowaniu pracy w przodkach na dole, musi postarać lekceważenie interesów powoduje straty idące w mi- się o to, by robotnik bezwarunkowo nie odczuwał liony, podczas gdy ludność po miastach cierpi na żadnych trudności aprowizacyjnych, musi zająć się dotkliwy brak węgla, co powoduje i potęguje nieza- uświadomieniem i umoralnieniem robotnika, w dro-dowolenie i oburzenie w szerokich masach ludności, dze odpowiednich odczytów i pouczań, musi usunąć

Stosunki te stały się nareszcie tak nieznośne, wszelki wpływ rozkładowych żywiołów i żelazną że znalazły nawet odgłos w Sejmie, który jak dotąd dłonią tępić bolszewickich agitatorów, usiłujących

0 Strzelce zapomocą płynnego powietrza w kopalnictwie górnośląskiem

napisał

inż. St. Grabianowski.

Jako dalsze zasady postępowania prawidłowego

zanim nabój rozsadzający

zapomocą rozruchów po kopalniach podcinać siłę militarną Polski.

Rząd powinien bezwarunkowo wprowadzić ład w organizacji administracji kolejowej i usunąć jak najprędzej braki w taborze kolejowym ; przypadające Polsce z likwidacji Austrji lokomotywy i wagony powinien jak najprędzej wydobyć, a przedewszystkiem musi, czy to drogą dyplomatyczną, czy nawet siłą, uzyskać niczem nie skrępowane połączenie z zachodem i to tak z Węgrami jak z Austrją, by nareszcie umożliwić sprowadzanie wszelkich środków pomocniczych, nieodzownych w kopalniach.

Przy pomocy wszelkich środkówr, nawet z braku własnych, przy pomocy obcego kapitału, czy to belgijskiego, czy francuskiego lub angielskiego, należy przystąpić do budowy i otwierania nowych kopalń a zastanowione istniejące kopalnie należy bezwłocznie uruchomić.

Czyż to nie jest naprawdę ironią, by Kraków, który w odległości 25 km. posiada węgiel, wychodzący na powierzchnię, pozbawiony był węgla?

Istniejące rządowe organizacje rozdzielcze węgla powinny być zreformowane, należy jaknajprędzej usunąć te wady i niedomagania, jakie się okazały w ciągu jednorocznej praktyki. Ponadto powinien być dopuszczonym częściowo przynajmniej wolny handel węglem, oczywista pod ścisłą kontrolą rządu, by prywatnej inicjatywie umożliwić współpracę; dopuszczonym musi być w większej mierze transport osią i samochodami ciężarowymi.

Ostre zarządzenia odnośnie do handlu i przewozu węgla zniechęcają prywatny kapitał do interesowania się kopalniami, biurokratyczną formalistyką wstrzymują i utrudniają przewóz i rozdział, nie usuwając pomimo tego spekulacyj i nadużyć, za które drogo płacić muszą prywatni konsumenci.

Należy również podnieść ubolewania godną rzecz, że do pierwszego polskiego Sejmu, mającego stworzyć ustawę górniczą i szereg ustaw decydujących o podstawach przemysłu, nie dopuszczono ani jednego zawodowego górnika, nic też dziwnego, że mimo całorocznych obrad nie przystąpiono do

pracy nad ustawą górniczą, nie zajęto się opracowaniem kwestji zabezpieczenia robotnika na starość i od wypadku, nie opracowano piekącej sprawy kas brackich. Doświadczenie uczy, że nie każdy chłop czy robotnik, a nawet właściciel ziemski lub adwokat może z pomyślnym rezultatem zajmować się górnictwem. Zdaje się, że nie bardzo mylnym jest twierdzenie, że gdyby w Sejmie, zasiadał jeden przynajmniej zawodowy inteligentny górnik, kwestja węglowa nie przybrałaby tak katastrofalnych rozmiarów.

Niesłychanie ważną jest również sprawa plebiscytu na Śląsku Cieszyńskim i Górnym, bo z nią ściśle związaną jest kwestja węgla i naszej niezależności gospodarczej. Rząd powinien wytężyć wszystkie siły, by zapewnić sobie pomyślny wynik plebiscytu ; ta sprawa powinna obecnie zaprzątać wszystkie umysły i nie wolno unikać żadnych, największych nawet ofiar, by sprawę pokierować na pomyślne tory.

Dotychczas opatrzność dziwnie dla nas była życzliwą, bez naszej współpracy, a niekiedy nawet wbrew naszym zabiegom, tak cudownie ułożyły się stosunki, że mamy wolne i niepodległe państwo, że usuniętą została przeważna częśc niebezpieczeństw, że w młodem, niezharmonizowanem państwie panuje stosunkowo duży ład i porządek, jednakże nie spuszczajmy się we wszystkiem na opatrzność, bo ostatecznie ta może w pewnym momencie nie dopisać.

To co jest złe należy bezwzględnie i jak najszybciej usuwać, a wszelkiemu niebezpieczeństwu przeciwdziałać. Sił mamy dosyć, poświęcenia i zaparcia się tam, gdzie chodzi o dobro publiczne nie brak, należy tylko te siły zaprządz do pracy, wyzyskać dodatnie ich strony. Miejmy nadzieję, że przy patryotyzmie polskiego robotnika, przy naszych wysiłkach i współpracy, nawet tak trudna kwestja węglowa zostanie pomyślnie rozwiązaną, a odzyskanie Górnego Śląska i Księstwa Cieszyńskiego stworzy prawdziwe podwaliny gospodarczo niezależnej, potężnej, zjednoczonej i po wszystkie czasy wolnej Polski.

Kraków, 12 listopada 1919.

Przez pewien czas używano dla uniknięcia wytwa- należy na to baczyć, aby do ładunku, o ile możno-rzania się ciśnienia, wydrążonej iglicy (żygadła) składa- ści wolnego od śladów pirytu nie przyłączyły się jącej się z silnej, na 5 mm długiej — wewnątrz wydrążo- żadne szumowiny, ani też kawałeczki minerałów nej igły; —pozostaje ona przy zakładaniu nabójuw otwo- lub jakiekolwiek inne przymieszki, ponieważ —porze skalnym, a gazy powstające w otworze wiertniczym minąwszy już inne ujemne tego strony — mogłyby uchodzą przez nią. Różne braki związane z używaniem one zatkać małe szczeliny, którymi gaz uchodzi tej igły — jak powiększona praca przy wprowadzaniu z ładunku, igły w otwór skalny, konieczność uważnego obchodzenia się i powstawanie iskier przy wyciąganiu przytoczyć należy : staranne usunięcie miału wiert-z następującą potem ewentualnie detonacją, zmusiły niczego, zawierającego nieraz piryt, przed wprowa-do zaniechania tej myśli, — tembardziej, że uboższy dzeniem naboju, dalej unikanie naboji wytwarzają-ładunek iłowy o wolnej przestrzeni, dający się jesz- cych wysokie ciśnienie (n. p. naboji trocinowych), cze w ręku urabiać, a zatem przepuszczający gaz — wreszcie używanie naboji o średnicy mniejszej zna-przedstawia, jak to Riedel’a doświadczenia z ciśnie- cznie, niż średnica otworu wiertniczego. Bardzo komami wykazały, dostateczny środek, by uniknąć rzystnem jest także umieszczenie w otworze wilgo-ewentualnych wysokich ciśnień. W każdym razie tnego naboju z gliny

N>

Cm

•O

'SJ

Oo

'O

11    12    13    75*    16

Minuty

1?    18 19

IZ oz

T"0

//

//

V.

\\

Atmosfe ry

f\s

CM

'T

•>.

» '.fca/ j

/' V. :

' / v

/    ’v/

i / • h

/.

.•

/;/

V/

’A!

trocinowe z kopalni „Brandenburg“.

z kopalni „Donnersmarck“.

z korkowych trocin z kopalni Romera.

naftalinowe („Królowa Ludwika“).

trocinowe (Pniowice).

Naboje ze sadzy.

fV)

\\

o>

(V

'// /

<*> -

!}

>!/

Atmosfery

-C"

-i

9    10    11    12    13 1t 15    16    17    13    19 ZO

Minuty

1Â

- IV.

■W

77

trocinowe z kopalni „Brandenburg“.

z kopalni „Donnersmark“.

z korkowych trocin z kopalni Romera.

naftalinowe („Królowa Ludwika*⁴)-

trocinowe (Pniowice).

Naboje ze sadzy.

zostanie wprowadzony, w tym celu aby pozostały miał wiertniczy wyprzeć z otworu wiertniczego przed przednio raz używanych — może nawet po odcze-jego przodek.

Przy nabijaniu otworów wiertniczych już po-

kaniu całej godziny nastąpić przedwczesna detona-

gromadzonego ciepła dawnych nabojów. Oprócz tego

Przy mokrych otworach wiertniczych, oraz otwo- cja lub przedwczesne zapalenie się, a to mianowi-rach w bardzo szczeliniastym węglu wskazanem cie bezpośrednio wskutek pozostałego lub też na-jest używanie suchych łusek z papy.

Nie możemy zaś zaliczyć do przyczyn tych, wytwarzania się ozonu i elektryczności tarcia, jak jak również i samozapalania się naboji.

Wysoka zdolność absorbcyjna otaczającego węgla ze ścian otworu wiertniczego ułatwia w znacznej miprze wszystkie przedwczesne detonacye i przedwczesne zapalania się.

Najbardziej niebezpiecznemi są naboje tro

Wobec zaś mimo wszystko czasem zdarzają- mogą tu odgrywać rolę także i momenty powodu-cych się przedwczesnych detonacyj, oraz przedwcze- jące przedwczesne detonacye w świeżych, nowych snych zapaleń, jest dalej bardzo wskazanem, pod- otworach wiertniczych — (jak n. p. nadciśnienie, czas zakładania naboji, oraz wszelkiego manewrowa- nagłe rozprężenie i t. d). nia przy otworze wiertniczym, stać zawsze na uboczu.

Nabijanie starych otworów strzelniczych.

cinowe.

Pozatem niema innych źródeł niebezpieczeństwa, pominąwszy niedbałość, lekkomyślność i nieumiejętność postępowania.

Reguły zapobiegawcze niebezpieczeństwu są następujące :

każdorazowe dokładne wyczyszczenie z miału wiertniczego otworu wiertniczego, oraz wprowadzenie wilgotnej przybitki iłowej ;

stanie na uboczu od otworu wiertniczego; powolne usuwanie naboju zapomocą drewnianego kija, używanie uboższych, na pół suchych, ale dających się jeszcze ręką urabiać przybitek iłowych; używanie suchych tekturowych łusek przy wilgotnych otworach wiertniczych.

bezwzględny zakaz ponownego używania otworów wydmuchowych, (po minach wydmuchowych), otworów skalnych puszkowych oraz niedostrzałowych;

wyczerpujące i powtarzające się pouczenia robotników co do własności powietrza rozsadzającego i celu przedsięwziętych ostrożności.

Wychodząc z założenia, że napojony nabój, po ujściu powietrza wybuchowego nie stanowi już więcej materyału wybuchowego i opierając się dalej na twierdzeniu, że nabój mniej więcej po upływie pół godziny zupełnie już jest pozbawionym gazu, przeważnie nie doceniano należycie, w najkrótszym czasie po wprowadzeniu w użycie strzelki zapomocą płynnego powietrza, niebezpieczeństwa powtórnego używania otworów wiertniczych. Dopiero liczne wypadki, wywołane przedwczesnemi detonacjami, lub przedwczesnemi zapaleniami właśnie w otworach ponownie używanych, skłoniły do bliższego zbadania przyczyny.

Jako otwory wiertnicze mogące być po raz drugi używane — uważamy : otwory po minach wydmuchanych, otwory skalne puszkowe oraz otwory niedostrzałowe. Podczas gdy w ścianach obu pierwszych rodzajów otworów wiertniczych pozostaje pewna część ciepła wytworzonego przez zapalenie pierwszego ładunku, to w trzecim wypadku dołącza się jeszcze ciepło pierwszego ładunku, który stosownie do okoliczności zaczął się żarzyć. To dawało oczywiście powód do przypuszczeń, że to pozostałe, lub też nagromadzające się ciepło jest przyczyną przedwczesnych detonacji i przedwczesnych zapaleń.

Zapalanie.

Zapalanie naboju rozsadzającego odbywa się w różnoraki sposób : albo zapomocą od lat już w górnośląskich kopalniach zaprowadzonego lontu, opatrzonego kapslą wybuchającą lub też bez niej, albo zapomocą elektrycznej maszyny zapalczej, przez za-tlenie naboju zapalnikiem mostkowo-żarowym — albo Stosownie do samej natury rzeczy trzeba by też zapalnikiem spaltowym (Spaltglühzünder) — w naj-robotnicy przedewszystkiem poznali dokładnie nową nowszych zaś czasach także zapomocą wyłącznika materję wybuchową co do jej działania i jej wła- strzałowego z warsztatów Siemens’a i Schukerfa sności. Fachowe i powtarzające się pouczenia zwięk- połączonego z przewodami o silnem napięciu. Ponie-szają bezpieczeństwo manipulowania. W zasadzie waż jednak lont dzisiejszy nie dorównuje swą ja-zdarzają się przy zakładaniu nowych otworów wiert- kością lontom przedwojennym i składa się częściowo niczych przedwczesne detonacye, oraz przedwczesne z materjałów zastępczych, więc szybkość z jaką się zapalenia się, ułatwione przez ewentualną bliskość spala, a wskutek tego i bezpieczeństwo doznały bar-otwartego płomienia (lampa kopalniana, fajka). Mo- dzo niekorzystnej zmiany. Zasada elektrycznych za-żna je tłomaczyć przez powstające w danym razie palników jest przeważnie znaną. Ulepszenia wszel-w otworze wiertniczym nadciśnienia i gwałtowne kie zdążają mianowicie do tego, by je mimo niską tychże rozprężenia. Przy tych rozprężeniach rozża- temperaturę utrzymać w stanie zdolnym do użytku, rzają się w danym razie przez tarcie cząsteczki wę- Najlepszymi okazały się tutaj zapalnik Wulkan, oraz gla, pirytu, żelaza, zawarte w miale wiertniczym lub spejalny zapalacz powietrza rozsadzającego zesta-też w sąsiednich ścianach otworu i albo zapalają wiony przez ‘„Sprengluft - Gesellschaft“ w Char-najpierw nagromadzoną przy wyrzucaniu ładunku lottenburgu. Musimy choć w przybliżeniu obja-(miny) mieszaninę miału węglowego, sadzy lub tro- śnić ten model, z góry przyjmując, że inne są ein, bogatą w tlen i ta paląca się mieszanina zapala ogólnie znane. Kapsla tworzy jedną całość wraz potem nabój — lub też owe żarzące się cząsteczki z zapalnikiem mostkowo-żarowym, a utworzoną jest bezpośrednio zapalają odrazu sam nabój.    z masy, której skład trzymany jest w tajemnicy,

Riedel przeprowadził badania nad tą decydującą kwestją, czy owo pozostałe lub też nagromadzone ciepło jest w stanie bezpośrednio czy też pośrednio zapalić świeżo założony ładunek. — Próby te zostały przeprowadzone na powierzchni ziemi, nie są jednak jeszcze ukończone, nie można więc jeszcze wobec tej kwestyi zająć ostatecznego stanowiska.

(C. d. n.).

i która dopiero po napojeniu płynnem powietrzem staje się środkiem zapalającym. Kapsla ta nie znosi zbyt długiego leżenia, ponieważ częściowo skład jej się zmienia, a dalej, ponieważ szczelina, przez którą płynne powietrze ma wnikać, zostanie zatkaną. — Prócz tego musi się przy owym specjalnym zapala-czu powietrza rozsadzającego zważać na to, by kapsla do nasadzania mocno była na zapalnik wciśnięta, inaczej go nie zapali.

Zapalenia przedwczesne i uprzednie przy zapalaniu lontu.

Doświadczenia odnoszące się do zwiększenia bezpieczeństwa przy używaniu lontu polegają głównie na zjawiskach, wywołanych przez :

1)    przedwczesne zapalania, to znaczy detonacje, deflagracje, lub tuż wyrzucenie ładunku bez lub też z następującem dopiero później zapaleniem, pojawiające się przed zamierzonem zapaleniem lontu, oraz zapalenia uprzednie, t, j. te same zjawiska, wywołane rozmyślnem, prawidłowem zapaleniem lontu, lecz według ludzkich obliczeń przedwcześnie,

2)    spóźnione zapalenia, t j. zapalenia pojawiające się po zapaleniu, ale — za późno.

Lont wsysa pewną ilość powietrza płynnego czy to podczas zanurzania naboji, czy też później z naboju samego, z powodu włoskowatości opakowania, które składać się może z różnych zastępczych materjałów, papieru, bawełny, konopi — i może potem bezpośrednio lub pośrednio stać się przyczyną przedwczesnego zapalenia się lub zapalenia uprzedniego. Zdarzyło się n. p., że żeleźnik został ciężko rannym przez wybuch, spowodowany przedwczesnem zapaleniem się, gdy po nabiciu otworu chciał mu jeszcze nadać lejkowaty kształt, przyczem według wszelkiego prawdopodobieństwa powstała iskra, która zapaliła lont na pół napojony, a zatem, przy o tyle szybszem spalaniu się lontu nasyconego — wywołała przedwczesne zapalenie się. — Zwłaszcza przy otworach wiertniczych, umieszczonych skośnie ku górze, gdzie płynne powietrze, parujące z naboju, może spływać po loncie, zwłaszcza przy nabojach trocinowych, odparowywujących w większej ilości płynne powietrze, — mogą podobne nieszczęśliwe wypadki łatwo się zdarzać. Niezależnie od tego, czy iskra powstaje przy robocie żeleźniczej, lub też od palącej się fajki — nie odłożonej na bok przy zakładaniu naboju, czy też w ostatecznym razie lont się zapala przez nieostrożność w używaniu lampy otwartej, to zawsze lont częściowo nasycony ciekłem powietrzem jest właściwą przyczyną następnych zjawisk obok jeszcze właściwego, wewnętrznego niebezpieczeństwa samego lontu, spowodowanego jego niedostateczną, złą sprawnością

Próby przeprowadzone na kopalni G. z lontem wojennym impregnowanym specjalną masą, wykazały wprawdzie, że mimo 3-godzinnego zanurzania w ciekłem powietrzu, tenże po zapaleniu lampą spalał się w normalnie długim okresie czasu podobnie, jak lont przedwojenny z gutaperki, z którym przedsiębrano próby uwieńczone tymsamym wynikiem. Również nie zauważono nagłych płomieni przy spalaniu się na powietrzu, ani też wybuchów w otworze wiertniczym. Gdy tedy raz postawione pytanie, co do samozapalności lontu napojonego powietrzem rozsadzającem na podstawie doświadczeń przedsiębranych na kopalni G. i na kopalni K. L. zaprzeczono, to tern samem odrazu wypowiedziano przypuszczenie , że lont nie może być bezpośrednią przyczyną przedwczesnych zapaleń się, oraz zapaleń uprzednich.

Tymczasem wkrótce próby przeprowadzone na kopalni K. L wykazały rzecz przeciwną. Partsch w tych doświadczeniach wykazał, że zewnętrzny oplot lontu podwójnie napojonego dziegciem łatwiej i szybciej się pali w prądzie tlenu, niż rdzeń prochowy. Doświadczenia te przedsiębrano w długiej na 1 m rurze ze szkła kwarcowego, każdym razem o innej grubości (8. 10, 12, 18 mm), z której jednego końca wisiał mniejwięcej na 5 cm lont, mający być badanym, zaś drugi koniec połączony był ze szklan-nym dzwonem. Pod nim leżał nabój z ziemi okrzemkowej, na zewnątrz zamknięty, z którego uchodził tlen przez ową rurę ze szkła kwarcowego. Partsch próbował zastąpić szczelność ewentualnego ładunku odpowiednią szerokością rury.

Zawsze palił się lont w tlenie uchodzącym z pod dzwonu szybciej, aniżeli rdzeń prochowy. Według Partsch’a szybkość palenia się zewnętrznej powłoki lontu zależy od równomiernego rozmieszczenia prądu tlenu naokoło lontu, od tego, by tlen poprzez lont przepływał, wreszcie od tego, by siła jego pozostawała dostatecznie wielką, przyczem zastrzeżoną być musi tak duża wolna przestrzeń pomiędzy ścianami otworu a lontem, by gazy spalające się mogły łatwo uchodzić.

Prócz tego przy próbach tych zostało stwier-dzonem, że w rzeczywistości nie zdarzają się rzekome wydłużenia się płomienia lampy w prądzie tlenu, które przez czas jakiś były również uważane jako powód przedwczesnych zapaleń; zatem, że wydłużanie się płomienia nie może wchodzić w rachubę jako przyczyna zapaleń.

Przy próbach zapalania podwójnie białego lontu, grnbego na 1 mm, paliła się zewnętrzna powłoka nieco wolniej aniżeli rdzeń prochowy; Partsch tło-maczył to zjawisko tern, że zewnętrzne oplecenie lontu pociągnięte było wapnem lub kredą, zamiast jak zwykle dziegciem.

Zatem możemy bezwątpienia twierdzić, że niektóre rodzaje lontu mogą bezpośrednio stać się przyczyną tak przedwczesnych zapaleń się, jak i zapaleń uprzednich. Tern się tłomaczy także ów wypadek, który właściwie stał się powodem tych wszystkich doświadczeń przeprowadzonych na kopalni K. L. Robotnik napróżno wówczas usiłował zapalić lont podwójnie napojony dziegciem, przy minie o naboju z rozsadzającego powietrza, gdy wtem nagle mina explodowała i ciężko go pokaleczyła. Podczas przeszukiwań przodka, znaleziono tam jeszcze koniec lontu użytego przez żeleźnika i zauważono, że podczas gdy rdzeń prochowy pozostał całkiem nietkięty, to zewnętrzne oplecenie lontu było całkiem zwęglone. Prawdopodobnie zewnętrzna powłoka zaczęła się palić zanim jeszcze udało się robotnikowi zapalić rdzeń prochowy i spowodowała przedwczesne zapalenie się naboju.

Wieliczka i jej pokłady solonośne

napisał

inż. górn. W. Hanasiewicz.

Pod 50° północnej szerokości, a około 14 km. dzą resztki korali, mięczaków i skorupiaków znaj-na wschód od Krakowa, w kotlinie wzniesionej prze- dujące się w iłach i łupkach nakładu, ciętnie 250 m ponad poziom morza, opasanej dokoła prawie pagórkami południowego stoku karpackiego p ijące warstwy: leży Wieliczka.

Kotlina ta otwarta od zachodu łączy się z szeroką doliną Wisły. Od południa ograniczają ją wyższe pagórki wzgórz podkarpackich (Siersza + 370 m), które zniżają się dalej ku północy i otaczają dolinę Wisły (+ 200 m). Od wschodu zamykają ją również pagórki stoku podkarpackiego (Sułów + 410 m), które na wschód opadają ku nizinie Raby a na północ ku Wiśle.

Wody zbierają się w rzeczce Serafie, która przecina kotlinę w kierunku północno-zachodnim.

Kotlina ta ma kształt elipsy, której oś długa natrafiono na zys, którego miąższość dochodzi do biegnie w kierunku północno-wschodnim. Ten sam 5-ciu i z wyż metrów.

kierunek zachowują też pokłady solonośne.    Szare margle z przerostami gipsów tworzą

Północny ten brzeg stoku podkarpackiego, który nadkład górnej nieuławiconej części pokładów sol-tworzą piaskowce, wapienie, iły i margle w for- nych i również rozmaicie głęboko pod powierzchnią macyi kredowej i eoceńskiej, a których warstwy występują. I tak szybem Daniłowicza natrafiono na zapadają ku południu, graniczy częściowo poziomo, kłąb soli zielonej już w 30 m pod powierzchnią częściowo pionowo z zapadającymi iłowatymi pia-~ ziemi (Komora Włodkowice), podczas gdy obecnie skowcami i warstwami układu trzeciorzędnego, które głębionym szybem wentylacyjnym na Lednicy nie-są przykryte dyluwialnymi iłami aluwialnymi i pia- mieckiej dopiero w 106 m ogólnej głębokości netra-skami doliny Wisły.

Ogólnie biorąc odróżniamy tu w tym utworze fliszowym dwa gatunki warstw: 1) młodsze z cień- uwarstwione, ciemno-szare lub zielonawe, zwięzłe, kich pokładów się składające drobno - ziarnistego złomu muszlowego iły solne, wśród których znaj-łupliwego piaskowca, koloru ciemno szarego t. zw. dują się nieregularne bryły soli zielonej. Iły te prze-warstwy lednickie, wieku paleoceńskiego ; 2) starsze, chodzą często w szaro-zielone lub brunatne margle grube, lite warstwy sybkiego, bryłowego a miejscami a z domieszką ziarnek soli w tak zwany zuber, warstwowego piaskowca tomaszkowickiego, z granicy ^ Powstałe w nich wskutek tektonicznych zaburzeń

szczeliny, są wypełnione solą włókniską. Włókna

Jako drugorzędne występują zdruzgotane złomy soli biegną zawsze prostopadle do ścian szczeliny oraz wapienne bloki i kwarcowe zlepieńce spojone i są częstokroć przerośnięte anhydrytem lub gipsem, żeleziakiem brunatnym.

Od południa zasuwają się one na warstwy iłów iest młodszym od niej. i margli górno-mioceńskich i piasków bogucickich.    Zuber i szpak znajdują się zwykle obok brył

Pod tymi to warstwami leży bezpośrednio for-    zielonych, są więc ich zwiastunami. Charaktery-

inacja solna, która rozciąga się w kierunku pół- stycznem dla iłu towarzyszącego solom zielonym nocno-wschodnim, w którym to kierunku pokłady 3est brak przymieszki piasku, podczas gdy iły obok lekko się wznoszą, a tworząc nie zawsze siodło, za- pokładu soli uławicowej są zawsze piaskiem zame-padają ku południowi.

Ze względu na uławicenie i czas pochodzenia dzielimy je na górne nieuławicone i dolne uwar-stwowione.

Szybami oraz wierceniem stwierdzono nastę-

1)    ziemię urodzajną,

2)    ił i żółtawą glinę,

3)    kurzawę,

4)    niebiesko - szary margiel z przerostami gispsu a sporadycznie żwir i zlepieńce,

5)    ił solny z bryłami soli zielonych,

6)    uławicone pokłady solne, naprzemian z pokładami gipsu, anhydrytu, piaskowca, iłów, łupków i margli.

Warstwa ziemi urodzajnej i gliny nie jest zbyt grubą, bo już w 15 m prawie wszystkimi szybami

fiono na sól grubo-krystaliczną.

Pod tą warstwą margli i iłów występują nie-

kredy i trzeciorzędu.

Często „szpak“ taki przerzyna żyłę gipsu a więc

czyszczone.

Sól zielona nieuławicona, występuje pośród wyż opisanego iłu solnego w nieregularnych bryłach, zwanych także ciałami zielonemi, wielkości od kilku do kilku tysięcy metrów sześciennych, grubokrysta-lićzna koloru zielonego, zanieczyszczona tylko przy-liczce zalicza dolne pokłady do burdigalienu, górne mieSzką iłu. Czysta zawartość NaCl=95-16%. zaś nieuławicone iły z bryłami soli zielonych do „szlieru“, a więc do górnego burdigalienu.

Przypuszczenie to jednak w ostatnich latach kładów soli szybikowej i nad nią leżących spiżowych, upadło a opierając się na pracach Dr. Wilhelma    Jako przerosty płonne i towarzyszące im skały

Fnedberga (Utwory mioceńskie w Europie i próby nadkładu wymienić należy :

podziału tych utworów Polski, Kosmos, część II.    a) ciemno-szary ił uławicony z domieszką dro-

r. 1912), który wnioskował na podstawie fauny mię- bno-ziarnistego piasku, miki, wapienia i bardzo ma-czakow, musimy zaliczyć dolny otwór solny do hel- }ej domieszki soli,

vetienu, a górny ił solny do młodszego vidobonienu    5) piaskowiec koloru szaro-zielonego lub jasno-

a więc tortonienu.    żółtawego, drobno lub grubo-ziarnisty, bardzo cha-

Cały ten otwór musimy uważać jako postać rakterystyczny dlatego, że spoiwem jest tu sól, lagunową ginącego morza fliszowego, czego dowo- często grubo-krystaliczna ;

Prof. Niedźwiecki w swojej monografii o Wie-

Pod temi solami występują pokłady uwarstwo-wione, miąższości około 150 m i składają się z po-

c) twarde iły, poprzerastane anhydrytem i gip- pokładami soli szybikowych. Przy>iększej domieszce Anhydryt pojawia się tu zwykle jako kiszko wiec piasku przechodzi w tak zwany smulec. Jako jej a gips w włóknistych płytkach lub bezpostaciowo odmiany odróżniamy: sól orłową, trzeszczącą, lodo-przerośnięty iłem.    watą, krystaliczną i włóknistą. Znajdujemy w niej

sem.

Sól szybikowa, grubo-ziarnista, ma odcień bru- resztki flory jak buku, brzozy i rodzaju palmy Ra-natno-żółtawy, bardzo mało zanieczyszczona, bo za- phia. Tak w samych pokładach soli spiżowej jak ledwie 1%, występuje tylko w pokładach od 2 —6 i w jej otaczającym górotworze znajdują się dość a czasem i więcej metrów grubości.    obfite zbiorniki metanu, które szczelinami przedostają

Sól spiżowa, drobno-ziarnista, zanieczyszczona się do miejsc odbudowy, powodując nie dość rzadko przeważnie drobnym piaskiem i bituminami, (czysta eksplozję gazów wybuchowych, zawartość NaCl = 93T5°/₀), występuje w pokładach    Wszystkie te pokłady podług hipotezy Hrdiny,

o większej grubości, do 20 m i zasadniczo ponad niegdyś poziomo ułożone, zostały wskutek działania

rJP-*

S/iwzMsvô^    yc£^\ ,D/ZA^bM/ /OM. SHXrujA/. % a^cxi-ivu^^ uAiy.

f~

t-

i- *ń y

Jr ~

snyWiWW >>?/< ^*>ssxig \    iX"

-r~

*r

-V

ftartf

ïï,zo/<* 7-

-V

v*7^

>/*■

y-

~y~

•\

-V

XI

\Fh «ccr^o sr^.r^. y ^

~t-

ifek

•h

j^ylr/TS.]

«lllIiiinîŒÊ

[*?S

V~

wâJ^Sb

___....... _ JSSHfli

k::-kassMifers:;:s!J “'Silili®

-tli

♦/

UMI

ggl

-X"

W-z

^V/fvr^eoz/ny -jpz/zwjo/ufi $Wj/K>, QâqcfôocLnic^/p^ù:

J?n.    SzyćJfegrtj    ' ,.~    ^

jSxt/è Scîrsicp.

Vrf/AS

ys

7Z-

- >a

PC

— X-— y<

y*-

■\~

y¹'

x.

Ve-

jPofi. Jrięt?*oć.

t-

i~

1-

r.

>r

St

icjcr-.

£•*&%

y-

/-

-/-

7**0 ft.

6^ Mot5oYi

Ł.

><

7~

1~

•*»

SU

■x

V\ '

/oA

V»¹

sF»U

♦“

>SW

? /7«-t

A'

■ł-

X?

Jx

>-,

-N

ł-

-\

7"

y-s.

f-

hieA

clzadęto/) /|i<>ct6vvi-iUj /j

SzJS&ircc /Po/c*

Tys.3

Ł, AJO/ïdixQÀ/YWÆ/A//&0LC%)0<bYłA#'*

Si.Jîeg-is

Wt&L/ AVO

■j: ĄO-OOO. Sx.Dœrtt Yocvccz.

Sx-SorsÂo    St.FacierewjAt. JV.    XcA.

Jt.Kosct-ic si4t.

/J > ! t/ ^ ^\\\\

BT

, 1-

V*

x:

—vr

>\

X.

raiD

XL

-Î1

2»

TT

x\.

Ys

~Z\

y<

>\

<1

J&.

X,

“>v

w**

x-p-x-

‘...ci•• [vJ«

13

sił dynamicznych, jednej pionowo z dołu, drugiej po- się to zjawisko wytłumaczyć procesem chemicznym ziomo od południa, ze swego pierwotnego położenia przy tworzeniu się soli, co nie odpowiada rzeczy-wytrącone i poprzerywane, wznosząc się ku wscho- wistości, gdyż całkiem podobny przykład pofałdo-chowi a zapadając równocześnie na południe i czę- wania pokładów spowodowany wyciśnięciem soli ściowo na północ. (Rys. 1, 2, 3). Wskutek tej ewo- mamy w kopalniach soli gwarectwa „Deutschland“ lucji północna część pokładów soli szybikowej w Hanowerze. (Strukturbild des Benther Salzgebirges i spiżowej wygięła się tylko i utworzyła siodło, po- von K. Stier, Hannover 1914). łudniowa zaś część przerywając się, spiętrzyła się dwukrotnie i została wciśniętą w nadkład, podobnie żyłem tylko przy pokładach soli spiżowej, pokłady jak sole północno-hanowerskie.f(Zur Frage der Auf- zaś soli szybikowej porównałbym więcej z potężnymi pressungsvorgänge und des Alters der Nord-west- żyłami, podobnie jak przy rudzie, które się rozdzie-deutschen Salzvorkommen, vom E. Harbort, Vortrag łają i znowu łączą, zapadając nieraz zupełnie pio-gehalten auf der Kalihauptversammlung ;zu Göttigen nowo. Podczas gdy we wschodnim polu odbudowy

wspomniane trzy grupy dość wyraźnie dadzą się od-W ten sposób otrzymujemy trzy grupy soli różnić, w^zachodnim zatracają swój bieg regularny

Dodać tu muszę, że formę soczewkową zauwa-

am 10 Juni 1912).

wm

>< ł.

•aK-’-v-V'

tę

v-

aa

⁹⁹ Avcfcma/.

⁹⁹ /D/^WoAva/.

.-ŚA Z4A&CV (/i6 /Dv£oA\C^^A^ J,

BW À&/& /x/n&ÀAvyhym/.

v/iv/i&y.

<x/.

uławiconych, leżących ponad sobą. Górny zaś naj- i łączą się czasem tak ściśle, że jeden i ten sam wyższy pokład soli zielonej popękał tylko wraz pokład ma strukturę tak soli szybikowej jak i spi-z otaczającym go górotworem, uległ zgruchotaniu żowej. (Pokłady I. i II. grupy na poziomach Régis i przekrystalizowaniu w niekształtne bryły, które i Layer). Charakterystycznem jest tu także i to, że również zaliczamy według miejsca ich rozmieszczę- niektóre z tych pokładów mają wybitne ziarno soli nia, do wyżej wspomnianych trzech grup pokładów, zielonych, przypuścić więc należy, że nie cały po-Podobny przykład zgniecenia pokładu solnego wyższy pokład soli zielonych został rozbity i utwo-mamy w kopalni soli Slanik w Rumunji. (Congrès rzył bryły, lecz że część jego przecież nie została international du pétrole, troisième session, L. Ma- wytrąconą ze swego położenia i pozostała ponad rzec III. Excursion à la saline de Sianie, district de solami spiżowemi, tern więcej, że przykłady tego la Prahova. Str. 142).    mamy również w południowej części pola wschodniego

Śledząc gruntownie bieg pokładów uławiconych obok pokładów spiżowych pola Sanguszko, Rittner w kopalni widzimy, że nie ciągną się one regularnie, i Lichtenfels, nie wyliczając innych, gdzie mniej wy-owszem wyklinowują się, to znów grubieją, tworząc bitnie występują. Niedźwiedzki podaje w swoim prze-jużto wielkie soczewki lub jednolity pokład a w kie- kroju przez szyb Régis i Górsko cały szereg pokła-runku poprzecznym rozdzielają się i znowu łączą, dów soli zielonej naprzemian ze spiżowemi i szybi-Wszystkie te oznaki przemawiają za tem, że kowemi, co mniej odpowiadałoby prawdzie, gdyż mamy tu do czynienia z pokładami wtórnie ułożo- sole te występują w typowym górotworze właściwym nymi. wciśniętymi w okresie, kiedy nie były jeszcze tylko pokładom soli spiżowych, zupełnie różnym od całkiem wykrystalizowane i sztywne. Dowodem tego iłów i margli, które otaczają kłęby ciał zielonych, są również przeróżne spiralne pofałdowania szczegół-    Na północ od szybu Régis układ pokładów

nie soli białych w pokładach spiżowych obok anhy- traci swą ciągłość a przynajmniej w górnych po-drytów i iłów uławiconych. Sól łatwo rozpuszczalna ziomach.

i względnie więcej plastyczna od anhydrytów i iłów    Wszystkie pokłady soli uławiconych są tutaj

wyciśnięta ze swego pierwotnego położenia, niema jąc jakby nagle urwane i zsunięte. Part ja ta uległa ua tyle miejsca pofałdowała się tworząc najrozmaitsze prawdopodobnie wskutek zaburzeń dynamicznych skręcone figury. (Rys. 4). Prof. Niedźwiecki starał przerwaniu a pokłady zostały jużto przerwane i zsu*

nięte, jużto wymyte i wypełnione górnotworem nie-uławiconym oraz wodonośnymi piaskami bogucickimi, których przebicie poprzecznią Kioski spowodowało wielki zalew kopalni w r. 1868. Dokładnie obecnie przeprowadzone badania potwierdzają w zupełności to przypuszczenie tern więcej, że o jakie 500 m dalej ku wschodowi na III. poziomie natrafoao przy odbudowie ciała zielonego Tworzyjanki północne, również na nagle występującą mydlarkę i silny przypływ wody słodkiej.

Jako zasadniczą oznakę blizkiej granicy uważamy występujące czerwone i zielone, pstre margle i iły. Ten to właściwie górutwór poprzedzał według urzędowego sprawozdania ówczesnych inżynierów miejsce wybuchu wody w poprzeczni Kioski, co również stwierdził prof. Niedźwiedzki przy sposobności badania czeluści powstałej wskutek tego wybuchu. Te same jednak iły i margle znalazłem w poprzeczniach Stampfer i Kunegunda na II. i III. poziomie a nawet w środku prawie kopalni na południe od szybu Régis na II. poziomie, gdzie wody żadnej nie napotkano; należy więc przypuścić, że nie jest to ich pierwotne i właściwe położenie, a zostały tu tylko nasuuięte lub wciśnięte.

Wychylenie całego systemu pokładów w kierunku szerzenia ku wschodowi ustaje już w najdalej na wschód wysuniętej podłużni Baum, gdzie daje się zauważyć pewne wahanie faliste, gdzie pokłady kładą się poziomo. Fakt ten naprowadził na przypuszczenie, że dalej jeszcze ku wschodowi pokłady zapadają znowu, co rzeczywiście stwierdzono otworem wiertniczym na Zwólce. Otwór ten odwiercono systemem kanadyjskim w r. 1889, w odległości jednego kilometra na wschód wysuniętej odkrywki soli Baum na II. poziomie, do głębości 427 m.

Do 245 m wiercono tylko w zielono-szarych iłach; następnie przebito dość grubą warstwę iłów z anhydrytem i gipsem, a w 266 m natrafiono już na zuber, po którym w 285 m przebito najpierw pięcio-a potem dziesięcio- metrowy pokład soli. W 307 m napotkano na silne gazy metanowe, coby wskazywało na górutwór spiżowy Nie wyklucza to, że niżej prawdopodobnie zalega pokład szybikowy, tern więcej, że w 399 m napotkano znowu na sól, prawdopodobnie grupę drugą lub trzecią.

Tak więc przy obfitych jeszcze, na dziesiątki lat starczących zapasach naszej prastarej kopalni, mamy już stwierdzone nowe, nietknięte jeszcze pokłady nowej kopalni na Zwólce.

Sprawy Związku Górników i Hutników Polskich.

Sprawy Związku Górników i Hutników Polskich.

Obradująca w Krakowie w przeddzień otwarcia Akademji górniczej Delegacja górników i hutników polskich, najwyższa i wyłączna reprezentacja polskiego górnictwa, powołana przez Zjazd Górników i Hutników Polskich, która pierwsza podjęła starania o otwarcie Akademji Górniczej w Krakowie jeszcze za czasów niewoli i doprowadziła je do pomyślnego końca — uchwaliła jednogłośnie wyrazić i imieniem Związku Górników i Hutników Polskich p. inż. górn. Janowi Zarańskiemu najgorętsze podziękowanie za jego wytrwałe i owocne trudy i zabiegi podjęte i niestrudzenie prowadzone przez szereg lat w celu powołania do życia Akademji. Szereg nazwisk członków Delegacji zasłużonych około kreowania Akademji wymienił przedstawiciel Delegacji przemawiający podczas uroczystości otwarcia Akademji. — Przemawiał imieniem Delegacji p. inż. Zarański.

Oprócz innych spraw z otwarciem i przyszłą działalnością Akademji Górn. w Krakowie związanych obradowała także Delegacja na powyższem zebraniu nad sprawą przyjścia z pomocą niezamożnym słuchaczom Akademji. Uchwalono popierać w każdym kierunku nowo zawiązany Komitet pomocy dla niezamożnych słuchaczy. Z uznaniem podniesiono obywatelski czyn p. Michaliny Osadcowej, która zapisała 20.000 K na stypendja dla słuchaczy. Jednogłośnie uchwalono wyrazić p. Osadcowej najgorętsze podziękowanie. — Uchwalono jednogłośnie wyrazić także Wydziałowi III Rady narodowej w Cieszynie uznanie i podziękowanie za ufundowanie trzech do czterech stypendjów po 1400, względnie 1600 K rocznie dla słuchaczy Akademji, absolwentów gimnazjum pols. w Orłowej i szkoły górn. w Dąbrowie na Śląsku.

Z powodu braku miejsca umieścimy sprawozdanie z uroczystej immatrykulacji słuchaczów Akademji Górniczej, oraz tradycyjnej górniczej uroczystości św. Barbary, oraz sprawozdanie z posiedzenia delegacji odbytego w dniu 7 go b. m., dopiero w styczniowym numerze.

Z Akademji Górniczej.

Katedra chemji ogólnej i technicznej analizy gazów w Akademji górńiczej, na którą mianowany był profesor Dr Kazimierz Kling, została opróżniona, bo prof. Kling został mianowany profesorem chemji organicznej w politechnice lwowskiej. Wobec tego mianowało Ministerstwo wyznań religijnych i oświecenia publicznego p. Dra Edwarda Drozdowskiego dotychczasowego asystenta U. J., zastępcą profesora i powierzyło mu wykłady i ćwiczenia chemiczne w Akademji Górniczej.

Te wykłady i ćwiczenia miały się odbywać w Szkole przemysłowej męskiej przy Aleji Mickie-wieża, ponieważ jednak władze wojskowe mimo kilkakrotnych przyrzeczeń tej szkoły nie opróżniły, przeto nauka chemji była zagrożona. Wreszcie udało się znaleźć salę do wykładów chemji, ale nie znaleziono pomieszczenia dla ćwiczeń chemicznych, wskutek czego ćwiczenia chemiczne nie doszły do skutku.

Dziekan Akademji Górniczej wystosował do Komitetu Organizacyjnego następujące pismo:

Grono Profesorów Akademji Górniczej ma zaszczyt zawiadomić Komitet Organizacyjny o następującej uchwale, powziętej na posiedzeniu Grona dnia 24 listopada.

100 „

100 „ 100 „ 100 » Razem . . . 4390 K Razem (z poprzednio wykazaną kwotą 3950 K. 8340 „ Dr Jan Stock mp. Prof. Akad. Górn.

Wobec tego, że słuchacze Akademji nie mają niemal żadnych podręczników, dostosowanych do potrzeb wykładów i ćwiczeń w Akademji Górniczej, każdy z jej profesorów obowiązuje się do lat trzech od chwili rozpoczęcia swej działalności nauczycielskiej w Akademji ogłosić swe wykłady drukiem lub litografją, jednakowoż z tern zastrzeżeniem, że nie jest obowiązany własnym kosztem je drukować i wydawać.

Grono profesorów zawiadamiając Komitet o swej uchwale, wyraża nadzieję, że i przyszli wykładający w Akademji poddadzą się tej uchwale w imię ogólnego dobra.

Grono Profesorów Akademji Górniczej wystosowało następującą depeszę do Naczelnika Państwa :

W Krakowie, dnia 8 listopada 1919 r.

Panie Naczelniku Państwa:

Grono Profesorów Akademji Górniczej w Krakowie na pierwszem posiedzeniu po otwarciu Uczelni prosi, abyś Panie Naczelniku raczył przyjąć nasze gorące i z głębi serca płynące podziękowanie za uświetnienie Swą Osobą uroczystości otwarcia tej pierwszej na ziemiach polskich Szkoły, której ideałem będzie zawsze nieść wysoko sztandar wiedzy i nauki, budzić w sercach słabych wiarę w swe własne siły i kształcić dzielnych pionierów przemysłu górniczo-hutniczego, tego najsilniejszego fundamentu bogactwa narodowego naszej Ojczyzny.

Oo Rektoratu Wyższej Szkoły Górniczej

w Przybramie.

W Krakowie 25 listopada 1919.

Grono Profesorów Akademji Górniczej w Krakowie dziękuje najuprzejmiej za łaskawe zawiadomienie o obchodzie 70-letniej rocznicy założenia Waszej Uczelni oraz za zaproszenie do wzięcia w niej udziału. Nie mogąc z powodu trudności przy przekraczaniu granicy wysłać Delegata, przesyłamy wraz z młodzieżą akademicką Waszej Szkole życzenia dalszego, jaknajlepszego rozwoju.

Szkoła Wasza przetrwała chlubnie ciężką epokę ucisku narodowego, niechże zatem teraz, w epoce wolności rozwija się szybko i będzie kolebką prawdziwej wiedzy i umiejętności górniczej. Życzenia te ślemy teraz tern szczerzej, że wierzymy silnie, że gdy hasła, które głoszą ludzie nauki, do których Wasze grono Profesorów należy, znajdą posłuch w społeczeństwie, to znikną powody tarcia i zapanują między naszymi narodami stosunki sąsiedzkie i bratnie, takie, jak to przystoi narodom tak blisko pokrewnym i spojonym wspólną walką przeciw wrogom postępu.

W tej wierze wołamy, stara i sławna już Szkoła Przybramska „Niech żyje ! Szczęść Boże“ !

Z Towarzystwa Pomocy dla Słuchaczów Akademji Górniczej w Krakowie. Poniżej podajemy dalszy ciąg składek na Towarzystwo Pomocy:

5)    „Galicyjska Spółka Gazowa“ (Borysław) 500

6)    Golden i Sp. Przedsiębiorstwo (Borysław) 500

7)    „Hanza“ Sp. naftowa (Borysław). . . . 500

8)    Inż. T. Niepokojczyc 100 marek =. . . 190 „

9)    Inż. E. Nowak (Dąbrowa). .

10)    Inż. Z. Russowski (Borysław)

11)    Dr F. Rybarski (Warszawa) .

12)    Inż. A. Styczeń (Borysław) .

13)    „Trapp Feliks“ Żarz. kopalni (Borysław) 500 „

14)    Tow. dla handlu, przem. i roln. (Lwów) 500 „

15)    Inż. L. Wąsowski (Borysław)

16)    Inż. B. Windisch (Warszawa)

17)    Inż. S. Zakrzewski.....

„Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Akademji Górniczej w Krakowie Prof. Dr. Józef Morozewicz zgłosił podaniem z 30 października swą rezygnację z wyżej wymienionego stanowiska. Bacząc na dotychczasową wysobe owocną i pełną społecznej ofiarności działalność Prof. Morozewicza Pan Minister W. R. i O. P. zwrócił się do niego, aby pozostał na tern stanowisku przynajmniej do końca roku naukowego 1919/20.

Prof. Morozewicz przyjął to zaproszenie i oświadczył pismem z 26 listopada, że do końca roku 1919/20 pełnić będzie w dalszym ciągu obowiązki przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego.

SZCZEGÓŁOWY

PRZEGLĄD OBSZARÓW NAFTONOŚNYCH

KARPAT POLSKICH dzieło opracowane przez Dra Józefa Grzybowskiego Profesora Uniwersytetu Jagiell. na które składa się alfabetycznie zestawiona Część Opisowa obejmująca dwa arkusze druku 8-o i Mapa w skali 1:400.000, wykonana w czterech kolorach.

Jest do nabycia w Towarzystwie „Tewuge“ w Krakowie, ut Jagiellońska 5, w Reprezentacjach w Warszawie (ul. Bielańska 18), w Borysławiu (Związek Techników Wiertniczych) i we wszystkich większych księgarniach.

CENA 40 Mk. (70 Kor.).

Ze względu na ograniczony nakład należy już zamawiać wydawany staraniem Związku

Górników i Hutników Polskich

Kalendarz górniczy „Szczęść Boże“ na rok 1920

Adres wydawnictwa: TEWUGE~Kraków, ul. Jagiellońska L. 5. Warszawa, Bielańska 18.

DANE STATYSTYCZNE

o rozchodzie i przychodzie węgla kamiennego za miesiąc październik r. 1919 w Dąbrowskim

okręgu górniczym.

I. Ruch zapasów węg'a.

452.253 centarów metr. węgla niesortowanego 734.083    „    „

19.520    „

1.    Zapas węgla na początku miesiąca sprawozdawczego

2.    W miesiącu sprawozdawczym złożono \ złożono +

na zapas lub wzięto z zapasu \ wzięto ■

1,166.816

3.    Zapas węgla w końcu miesiąca sprawozdawczego

W y szczególnienie

Gatunki Gatunki grube średnie

Gatunki Węgiel drób a e niesortowany

RAZEM

a+ó+c+rf

centnarów metrycznych

II. Rozchód węgla.

a) Sprzedaż

4.    Sprzedaż cząstkowa na kopalni........

5.    Wysyłka drogami żelaznemi zakładom własnym

6.    Wysyłka drogami żelaznemi odbiorcom obcym

7.    wysyłka drogą wodną............

49.311;    47.635    47.301

4.633    6.081    16.057

1,566.680 752.990 527.531

37.819;    182.066

260    27.031

387.103    3,234.304

8. Razem (4+5+64-7)

1,620.624 806.706j 590.889:    425.182| 3,443.401

9. W tej liczbie sprzedano drogom żelaznym . . .

520.901 141.166    2.525    17.875!    682.467

b) Rozchód na potrzeby własne.

10.    Opał mieszkań pracujących i postronnnych oraz domów zbornych i zabudowań kopalnianych . .

11.    Opalanie kotłów parowych..........

12.    Wydano cząstkowo na różne inne potrzeby . ,

13.    Wysłano drogami żelaznemi na różne inne potrzeby

14.    Skreślono węgiel, który stracił wartość ....

15.    Razem (10+11 + 12+13+14) .........

16.    Rozchód ogólny węgla (8+15)........

39.853

2.624

9.851

52.328

99.616 2.796    23,542

8.120 476.646    30.226

6.906

400

165.807

517.616

16.157

114.642 479.442

54.168    700.580

1,672.952 921.34811,070.331    479.350! 4,143,981

17. Rozchód ogólny węgla (16)

18.

Złożono na zapas lub wzięto z zap. (2) j

III. Wytwórczość węgla.

..... 1,672.952

złożono +    167.757

5.302

wzięto

921.348

110.049

608

1,070.331

263.792

3.108

479.350

192.485

10.502

4,143.981

734.083

19.520

19. Razem (17+18)

1,835.407

1,030.7891,331.015    661.333| 4,858.544

IV. Wysyłka węgla drogami żelaznemi.

20.    W kraju . ............

21.    Za granicę............

22.    Ogółem wysyłka drogami żelaznemi: (20+21) = (5+6+ 13). ........

1,555.262 741.696 495.344|    374.577i    3,166.879

16.051

17.375

48.2441    12.786    94.456

1,571.313! 759.071 543.588    387.363: 3,261.335

DANE STATYSTYCZNE

o rozchodzie i przychodzie węgla brunatnego za miesięc październik 1919 r, w Dąbrowskim

okręgu górniczym,

I. Ruch zapasów węgla.

1.    Zapas węgla na początku miesiąca sprawozdawczego 39.262 centnarów metr. węgla niesortowanego

2.    W miesiącu sprawozdawczym złożono na f złożono +    49.550    *    „    „    *

zapas lub wzięto z zapasu ( wzięto -    1.230    *    „    „    „

3.    Zapas węgla w końcu miesiąca sprawozdawczego

87.532

Wyszczególnienie

Gatunki

grube

Gatunki

średnie

Gatunki Węgiel drobne niesortowany

RAZEM

centnarów metrycznych

II. Rozchód węgla.

a) Sprzedaż

4.    Sprzedaż cząstkowa ną kopalni........

5.    Wysyłka drogami żelaznemi zakładom własnym

6.    Wysyłka drogami żelaznemi odbiorcom obcym

7.    Wysyłka drogą wodną............

2.383

9.806!    31.857    44.046

103.475    103.475

8.    Razem (4+5+6+7).............

9.    W tej liczbie sprzedano drogom żelaznym . . .

b) Rozchód na potrzeby własne

10.    Opał mieszkań pracujących i postronnych oraz domów zbornych i zabudowań kopalnianych . .

11.    Opalanie kotłów parowych..........

12.    Wydano cząstkowo na różne inne potrzeby . .

13.    Wysłano drogami żelaznemi na różne inne potrzeby

14.    Skreślono węgiel, który stracił wartość ....

15.    Razem (10+11+12+13+14).........

16.    Rozchód ogólny węgla (8+15)........

2.383

9.806

135.332

147.521

732

447;

6.567    7.746

12.654    12.654

5.0001    5.000

732

447 j

24.221    25.400

3.115!

10.253!    159.553    172.921

17. Rozchód ogólny węgla (16)

III. Wytwórczość węgla.

...... 3.115

18. Złożono na zapas lub wzięto z zap. (2)

złożono + wzięto —

10.253    159.553    172.921

12!    49.538!    49.550

1.2301    1.230

19. Razem (17+18)

3.115

10.265'    207.861¹    221.241

IV. Wysyłka węgla drogami żelaznemi.

20.    W kraju............

21.    Za granicę...........

22.    Ogółem wysyłka drogami żelaznemi:

(20+21)=(1+6+13)........

97.600    97.600

5.875    5.875

103.475'    103.475

Dąbrowa, d. 28. listopada r. 1919.

NAFTA.

Rumuńska polityka naftowa.

Oddawna Anglicy interesują się bardzo rumuńskie- skąd mogłaby nafta na barkach cysternowych do-minaftowemi stosunkami — poza Rosją mającemi dla stać się do Konstanzy; również i koleją mogłyby nich najdonioślejsze znaczenie. Zwłaszcza teraz, o ile wielkie ilości być dowiezione, o ileby tylko rozpo-Rumunja istotnie powiększy się o Siedmiogród wraz rządzano dostateczną ilością cystern i lokomotyw, z jego naftowemi obszarami, to kwestja ta jeszcze więk- Niestety, obecnie z Konstanzy droga morska odgry-szejnabierze wagi. Zrazu chciano unarodowić wszyst- wająca dawniej tak wielką rolę, jest całkiem zam-kie te przedsiębiorstwa, z powodu jednak braku dosta- kniętą. Alianci starają się ożywić na nowo wywóz tecznych kapitałów, usiłowania nacjonalistów rumuń- z Konstanzy i tyle cysternowych parowców w ruch skich nie osiągnęły przewidywanego skutku „Pe- puścić, wiele tylko Rumunja dla swego przemysłu troleum World“ zwraca uwagę na pewne momenty naftowego uzna za potrzebne. Niestety wszystko ekonomicznej polityki Rumunji,-[zdające się wyka- rozbija się o brak zrozumienia w samym rządzie zywać skłonność popierania raczej niemieckich, ani- rumuńskim doniosłości tej sprawy, nikt się tam pra-żeli angielskich ‘ interesów*    [Podnoszono także wie o export nafty nie troszczy, albo wpadają na

w południowo-wschodniej Europie myśl, by wszelkie tak chybione pomysły, jak owa państwowa agencja obroty ropą i naftą ująć w ręce państwowej agen- wywozu czyli „konsorcjum“ i t. p. Najlepsi znawcy cji, należałoby jednak czemprędzej rzecz tę utrącić, rumuńskiej polityki nie radzą mocarstwom zachod-zanim wyrządzi ogólnej produkcji i handlowi szkodę, nim narzucać pewnych wytycznych co do nafto-

zbyt na rękę Niemcom. Tylko taka polityka — koń-

Obecny stan obrotu naftą w Rumunji streszcza wych spraw; zwracają jednak uwagę na to, by Ru-się w tern,“że wywóz równym jest zeru, prócz zni- munję nakłonić do zajęcia własnego, zdecydowanego kornych ilości wysyłanych do środkowej Europy, stanowiska w tej kwestji, nie będącego jednakowoż nie odgrywających zresztą prawie żadnej roli, w po- w sprzeczności z interesami aljantów i nie idącego równaniu?z nagromadzonemi zapasami.

Z. 8.

Dzięki niemieckiejfokupacji prowadzi odgałę- czy „Petroleum World“ — może zapewnić Rumunji zienie narodowego systemu rurociągów do Dunaju, świetną przyszłość.

Z drohobyckiego okręgu górniczego.

Drohobycz, dnia 14 listopada 1919 r. ;yjęto do zatwierdzającej wiadomości przejście upra-do wydobywania na kopalni nafty „Giusel—Perutz“

a to : na parc. lk. 670

Podaniem de praes. 11 listopada 1919 L. 4047/19 zawiadomiła Spółka „Hanza“, że obecna jej firma brzmi : „Hanza“ Spółka naftowa z ogr. por. obecnie z siedzibą w Borysławiu. Zarazem przedłożyła pełnomocnictwo z daty Borysław, dnia 7 listopada 1919 zeznane na rzecz Leona Dunina w Borysławiu, upoważniające go do zastępowania Spółki przed władzami gór-niczemi. Wzmiankowana Spółka posiada obecnie następujące kopalnie: „Glück auf“, „Phönix“, „Hansaglück“, „Simonshall“, „Berolina“ w Tustanowicach i 50% w kopalni „Olex“ w Borysławiu.

Prz

wnienia

w Borysławiu na parcelach lik. 670, 688/1, 689/1, 689 2, 664, 665, 666 i 667 na „Sasko-Galicyjski Syndykat Spółkę z o. p.“

w 100°/o

„    „    „    664, 666,    667 ......w    85.248%

„    „    „    665 ...........w    66.718%

„    „    „    689/2    ..........w    100%

„    „    „    688/1,    689/1 .......w    100%

Zarazem przyjęto do wiadomości wznowienie ruchu w otworach świdr. Nr. 2 i 4, oraz zatwierdzono zmianę planu ruchu tej kopalni, polegającą na wystawieniu kotłowni wraz z dynamo, kuźni, budynku na pomieszczenie kancelarji, ogrzewalni, magazynu i łazienki, wyciągów tłokowych oraz dołów ropnych i szlamowych.

Akc. Spółka naft. „Schodnica“ we Wiedniu L, Strauchgasse 1 zgłosiła podaniem de praes. 4 listopada 1919 podjęcie na nowo ruchu w szybie „Las Nr. 3“ na terenie parcel gr. lik. 968/5, 1156/18, 2595/1 i 2595/2 w Borysławiu — odnośnie do tutejszej zatwierdzającej uchwały z 24 listopada 1904 L. 5689 z tem, że kopalnia ta będzie odtąd nosić nazwę „Warszawa“. Wskutek niepomyślnego wiercenia, zmuszoną była Spółka ruch w tym szybie po wywierceniu go do głębokości około 1000 m zastanowić, — obecnie zaś zgłasza zmianę planu ruchu tej kopalni przez przesunięcie tego otworu świdrowego oraz usytuowanie budynków kopalnianych.

Przyjęto do zatwierdzającej wiadomości przejście uprawnienia do wydobywania na parc. Ik. 617,3 w Mraźnicy, w skład kopalni oleju skalnego „Mirjam“ dotychczas wchodzącej na Spółkę naft. z o. p. „Angela“ w 86V2°/o zaś na Reginę Kroo, Sabinę Kupfermann, Fridę Amarant, Mindlę Andermann, Antoninę Erdheim i Feliksa Adlersteina w 13V2% udziale, — wyłączenie tej parceli z terenu kopalni „Mirjam“ i utworzenie na części tejże o wymiarze 3 ha 44 ar 71 m³ nowej kopalni pod nazwą „Republika“ zaś na drugiej części tejże parceli o tym samym wymiarze nowej kopalni pod nazwą „Concordia“.

Ustawa tymczasowa z dnia 4. listopada 1919 r. o doraźnej pomocy dla bezrobotnych. Do chwili wydania ustawy o prawie do pracy i o ubezpieczeniu na wypadek bezrobocia stosowana będzie ustawa tymczasowa, której brzmienie podaje urzędowy „Monitor Polski“ w Nrze 252 z dnia 19 listopada 1919.

Wykaz produkcji i tłoczeń ropy w drohobyckim okręgu górniczym za październik 1919 r

Zestawienie ogólne.

Miejscowość

Zapas z d. 30/IX. na kopalniach

Produkcja

Opał

Manko

Odtłoczenie

Zapas z d. 31/X. 1919 na kopalniach

w tonach

Tustanowice . Borysław . . Mrażnica I. .

5.681

12.043

512

22.710

27.823

8.978

to t-1 >—¹ to >-* to to to *-*■ -.1 to

2.854

1.582

424

18.756

24.308

8.306

5.659 11.738    ‘

639

Razem . . .

18.236

59.511

3480

4860

51.370

18.036

Mrażnica , . Schodni ca . . Urycz .... Kropiwnik . . Opaka .... Rajskie . . . Ropienka . . Wańkowa . . Paszowa . . . Strzelbice . . Ustrzyki dolne Polana . . .

34

327

102

1.152

1.856

804

38

0.6

103

830

302

210

5.442

203

752

26

74

r-

8

tH

22

17

67

27*5

15

68

20

0'5

93-5

21-5

43

7-5

1.577

676

780

228

66

551

1165

103

S4

301

420

6545

239

890

41

72

Razem . .

27.691

64.247

3.676

5.043

54.697

28.523

Wykaz kopalń oleju ziemnego stanisławowskiego okręgu górniczego za miesiąc październik 1919 r.

(Zestawienie szczegółowe).

Uprawnieni do wydobywania

Nazwa

kopalni

Gmina

Zapas

ropy

Miesię-

przeJsięhiorstwa

transportowo-

magazynowego

(Opiag)

Wyekspe-

dyowano

Zapas

ropy

z końcem miesiąca

w cetnarach metrycznych

tDQ0<IO3O>łfi.WtOM

Austr. akc. To w. dla przem. naft.

Skarb państwa austr. ⁴). . . . . Wschodnio-karpacka Ska naft.

Tow. naft. „Bitków“.....

Akc. Tow. dla przem. olejów miner. Société industrielle de Galicie. . Kraków—Bitków Ska naft. . . .

Juliusz Haevecker²).....

Spółka naftowa „Sołotwina“ . . Wschodnio-galic. Ska naft. . .    .

„Opiag“ „Dział“ „Austrya“ „Stella“ „Uiernica“ i „Polanka1 „Stefan“ „N. Gold“ „Tepege“ „Ropex“ „Viribus“ „Oliga“ „Compes“ „Oliga III.“

„Bitków“

50991

4669

yy

30

49

824

437

Pasieczna

1723

8184

8184

14689

54642

10

2856

o Ol O Ot

00

to

10

2836

1480

1161

50

49

98

100

52

1723

Leisor Griffel²).......

M. Pfeffel i Ska²)......

Robert Rudolf²).......

Spółka naft. „Bitumen“ ²)    ...

Akc. Tow. dla przem. olejów miner.²] Zakład gazu ziemn. Ska z o. p. . Galie. Tow. akc. „Galicya“ . . . Słoboda rungurska Ska z o. p. . Aron Rosenkranz i Ska .... Beri Lautner . . . . . . . •. Spółka naftowa „Premier“ z o. p.⁴)

»>    »    »    V    »

„Ropa kosmacka“ Ska z o. p.⁵) .

„Bitumen“ „Maurycy“ „Kałusz“ I. „Galicya I“

J>

Pniów

Ki

(N <N <N >0

21

252

Kałusz Dobrotów Słoboda rungurska

yy

„Premier“

„Premier“ Kosmacz „Ropa kosm."

yy

yy

5 Sjoo CN S IO

--fi 00 «5 ta <M 05

05 Tft OJ 05 O COONO)I> CO IOCO Tit 00

836

1331

699

851

572

246

44

87

292

953

Razem

57.781    20.170

352    13.671    18.978    58.609

⁴) Ruch czasowo wstrzymany. — ²) Ruch wstrzymany. — ³) Nie pompowano. — ⁴) Manco 360 kg. — ⁶) Nie pompowano z powodu braku miejsca na magazynowanie ropy.

Ilość zatrudnionych robotników : 491.

Ilość otworów wiertniczych: 169, z czego w wierceniu: 8, w instrumentewaniu: 2, w tłokowaniu: 4, zapomocą in* iekt: 5, wpompowaniu: 60, samopłyn. : 16, w montowaniu: 2, czasowo zastanowionych : 84.

Drohobycz P. F. olei mineralnych

Drohobycz— Galicia

Drohobycz—Dros

Drohobycz—Wiszniewski

Ustrzyki

Krosno

Jedlicze

Jasło

Libusza

Glinik Maryampolski

Limanowa

Trzebinia

Dziedzice—Schodnica Dziedzice—Vacuum Razem Dokąd

Drohobycz P. F. olei mineralnych

Drohobycz—Galicia

Drohobycz—Dros

Drohobycz—Wiszniewski

Razem

nastąpiła ekspedycja

Ookąd

10502

371

3599

6532

12695

1478

920

4465

33701

1453

937

72

boryslawska

•g

1171 4460

117

specjalna

g)

Petrolea

1098

24621

900

borysławska

'S

s >i 3

specjalna

■g

Karpaty

Nazwa

338

338

borysławska

g>

*■

(A

specjalna

O³

Montan

p>

4503

4503

1855

18551

TJ

(D

borysławska

■g

(A

<<

specjalna

■g

Fanto

H-

p)

4301

4301

rurociągiem

203||

203

P)

a>

,p>

borysławska

specjalna

borysławska

specjalna

borysławska

o³

'S

o³

"g

gj

■g

gj

gj

■g

Galicia

Ronag

p)

(Û

Cyfry w tonach.

P)

(D

(Û

19307

371

3599

43021

11035

1284 19549

fSZl

specjalna

g3

"o

Urycka Spółka

2576

920

4465

3370

2462

1453

937

900

411

1855

Ropy

borysławskiej

19307

371

3599

4302

1035

1603 21153

202

2779

920

4465

3370

2462

1453

1284

2221

900

411

1855

117

■ 117

Ropy

specjalnej

Razem

Ogółem ekspediowano

ekspedycji ropy koleją i rurociągiem przez Towarzystwa magazynowe w zagłębiu borysławskiem w miesiącu październiku 1919 r.

WYKAZ

Rozporządzenia i mianowania.

ROZPORZĄDZENIE

Ministra Przemysłu i Handlu o utworzeniu Rady Handlowo-Prze-mysłowej.

a) występuje z inicjatywą do Ministerstwa Przemysłu i Handlu w sprawach dotyczący cli przemysłu chemicznego w Polsce ;

b)    wydaje opinję fachową we wszystkich zasadniczych sprawach przemysłu przemysłu chemicznego, rozpatrywanych w Ministerstwie Przemysłu i Handlu;

c)    wypowiada opinię swą o przedłożeniach prawodawczych

Cel i zadania Rady.

§ 1. Na mocy uchwały Sejmu Ustawodawczego z dnia 21. lipca 1919 r. tworzy się przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu, jako organ doradczy, stałą Radę Handlowo-Przemy- Rządu wnoszonych do Sejmu, a dotyczących przemysłu ehe-słową.

ulicznego.

3) W skład Rady wchodzą :

a) Minister Przemysłu i Handlu lub delegowany przez

§ 2. Rada Handlowo-Przemysłowa jest powołana do wypowiadania opinji i stawiania wniosków w zakresie całokształtu spraw polityki gospodarczej zarówno na wezwanie Ministra niego urzędnik, jako przewodniczący ;

Przemysłu i Handlu, jak i z własnej inicjatywy.    b) delegowani przez Ministra Przemysłu i Handlu urzę

Członkowie Rady.

dnicy ;

c)    delegaci innych Ministerstw, zapraszani przez Ministra Przemysłu i Handlu ;

d)    delegat Politechniki Warszawskiej ;

e)    delegat Uniwersytetu Warszawskiego :

f)    przedstawiciel Koła Chemików przy Stowarzyszeniu Techników w Warszawie ;

g)    przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Chemicznego w Warszawie ;

h)    trzej przedstawiciele Towarzystwa Przemysłowców w Warszawie, z których dwóch powinno posiadać zawodowe wykształcenie chemiczne ;

i)    przedstawiciel Stowarzyszenia Techników w Poznaniu;

j)    przedstawiciel Krakowskiego Towarzystwa Technicznego w Krakowie;

k)    przedstawiciel Towarzystwa Politechnicznego we

§ 3. Rada składa się:

1)    z członków z urzędu:

a)    z Ministra i wiceministra, szefów sekcji handlowej, przemysłowej i górniczo-hutniczej Ministerstwa przemysłu i handlu,

b)    przedstawicieli Ministerstw: spraw zagranicznych, skarbu, kolei żelaznych, robót publicznych, pracy i opieki społecznej, rolnictwa i dóbr państwowych, oraz b. dzielnicy pruskiej, ewentualnie też innych urzędów państwowych, delegowanych przez właściwego ministra lub naczelnika urzędu na wezwanie ministra przemysłu i handlu w poszczególnych wypadkach,

c)    po dwóch przedstawicieli terytorjów, zajętych przez wojska polskie, a wchodzących niegdyś w skład Rzeczypospolitej Polskiej, delegowanych na wezwanie ministra przemysłu i handlu przez naczelników zarządów cywilnych wymienionych terytorjów z uwzględnieniem sfer przemysłowych i handlowych.

2)    z członków delegowanych przez organizacje o charak

terze społeczno-gospodarczym, których listę ustali Minister gatów. przemysłu i handlu,    5) Radzie przysługują prawo powoływania w drodze

3)    z członków mianowanych przez Ministra przemysłu kooptacji dalszych członków za zgodą Ministra Przemysłu

i Handlu.

Lwowie.

4) Instytucje naukowe i techniczne, mianujące swych delegatów do Rady, wyznaczają równocześnie zastępców dele-

i handlu z pośród działaczy społecznych na polu przemysłu    .

i handlu w liczbie nie przewyższającej 1—3 liczby członków,    6) Plenarne posiedzenia Rady w sprawach ważniejszych

wymienionych ad 1 d. c i ad 2 łącznie.    z udziałem członków zamiejscowych odbywają się przynajmniej

§ 4. Czynności członków Rady są honorowe.    raz na trzy miesiące; posiedzenia członków miejscowych odby-

Członkowie Rady, mieszkający stałe poza Warszawą, otrzy- waJ3 przynajmniej raz na miesiąc.

7) Posiedzenia Rady zwołuje przewodniczący w miarę potrzeby lub na żądanie 5 członków.

mują djety i zwrot kosztów podróży w skali urzędników IV kl. Organizacja wewnętrzna.

§ 5. Przewodniczy w Radzie Minister przemysłu i handlu, a w jego zastępstwie wiceminister lub jeden z szefów sekcji, delegowany przez Ministra.

8) Rada ma prawo powoływać na swe posiedzenia rzeczoznawców z głosem doradczym.

9) Opinje Rady zapadają większością głosów. Na żądanie § 6. Posiedzenia Rady odbywają się w miarę potrzeby    mniejszości opinja jej wraz z motywami winna być zakomuni-

na wezwanie Ministra, lub na żądanie wniesione do Minister- kowana Ministrowi Przemysłu i Handlu równocześnie z opinja stwa przynajmniej przez 5 członków Rady.    większości.

§ 7. Rada może do spraw specjalnych wyłonić z pośród    10) Protokuły posiedzeń prowadzi urzędnik Ministerstwa

siebie stałe komitety lub czasowe komisje i przeprowadzać Przemysłu i Handlu, delegowany do pełnienia czynności ankiety.    kretarza Rady.

se-

§ 8. W komitetach i komisjach, wyłanianych przez Radę, przewodniczą przedstawiciele Ministerstwa przemysłu i handlu.

§ 9. Minister przemysłu i handlu może powoływać zarówno do Rady, jako też Komitetów i Komisji rzeczoznawców z głosem doradczym. Otrzymują oni wynagrodzenie w wysokości ustalonej przez Ministra.

§ 10. Minister przemysłu i handlu powołuje według swego uznania na posiedzenia Rady oraz jej Komitetów i Komisji urzędników Ministerstwa z głosem doradczym.

§ 11. Przedmiotem obrad mogą być tylko sprawy, wymię

li) Członkowie oraz delegaci i rzeczoznawcy, zamieszkali poza Warszawą mają prawo do zwrotu kosztów podróży, związanych z przyjazdami na posiedzenia, oraz djet, wysokość których określi Minister Przemysłu i Handlu.

12)    Instytucje naukowe i techniczne, których delegaci nie przybędą na trzy kolejne posiedzenia, będą wezwane do wyznaczenia nowych delegatów.

13)    Postanowienie niniejsze uchyla moc obowiązującą postanowienia Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 6 marca

nione w porządku dziennym. Porządek dzienny będzie zakomu- 1919 roku („Monitor Polski“ Nr. 62, 1919 r.). nikowany członkom Rady wraz z odnośnemi materjałami przynajmniej na 3 dni przed posiedzeniem.

§ 12. W protokółach Rady będą zamieszczone opinje zarówno większości, jaki mniejszości członków Rady.

§ 13. Sprawozdania z obrad i prace Rady mogą być ogłaszane drukiem przez Ministerstwo przemysłu i handlu.

§ 14. Czynności biurowe i wykonawcze Rady prowadzi sekretarz Rady — urzędnik Ministerstwa przemysłu i handlu, wyznaczony przez Ministra.

Minister Przemysłu i Handlu :

w. z.

(—) Henryk Słrasburger.

Szef Sekcji :

(—) Dr. K. Zembrzycki.

Warszawa, dnia 7 listopada 1919 r.

Minister przemysłu i handlu :

(—) Szczeniowski

Warszawa, dnia 7. listopada 1919.

POSTANOWIENIE

Ministra Przemysłu i Har.dlu w sprawie utworzenia Państwowej Rady Chemicznej przy Ministerstwie Przemysłu i Haudlu.

1)    Przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu zostaje utworzona jako organ doradczy Państwowa Rada Chemiczna.

2)    Państwowa Rada Chemiczna

„Monitor Poiski“ podaje w Nrze 266 z dnia 3-go grudnia 1919 odnośne rozporządzenie, podzielone na dwa artyknły, z których pierwszy dotyczy uwolnienia od cła na przeciąg trzech miesięcy niektórych towarów, drugi zaś, który poniżej podajemy, jako szczególnie nasze sfery przemysłowe interesujący, dotyczy innej grupy towarów, dla których w ciągu roku od dnia wprowadzenia taryfy celnej można uzyskać zwolnienie od cła. Zwolnienie to wydawać będzie Ministerstwo Skarbu w porozumieniu z Ministerstwem Przemysłu i Handlu i opiewać może na okres nie przekraczający 1-go roku od czasu wejścia w życie taryfy celnej.

Art. 2.

W ciągu roku od dnia wprowadzenia w życie taryfy celnej Ministerstwo Skarbu ma prawo po porozumieniu z Minister-stwem|Przemysłu i Handlu uwalniać od cła na okres nie przekraczający 'terminu^rocznego od czasu wprowadzenia tej taryfy w życie następujące przedmioty przywożone z zagranicy:

Gotowe~pasyJjnapędne zszywane i sklejane i niezszywane, poz. 57 p. 4 b, c.

Boraks oczyszczony w kryształkach, proszku i bezwodny (50°/o zapotrzebowania niezbędnego dla produkcji po wykazaniu, że żądana ilość odpowiada istotnej potrzebie fabryki), poz. 93 p. 3.

KWas siarkowy wszelkiej koncentracji, poz. 108 p. 1 a.

Łańcuchy stalowe Galla, poz. 153 p. 5 b.

Pasy napędne druciane, poz. 156 p. 1 a.

Kable^elektryczne obłożone ołowiem, poz. 156 p. 3.

Pilniki o wadze tuzina do ¹/₂ kg. włącznie, poz. 161 p. 1 a.

Narzędzia stalowe hartowane do obrabiania i świdry spiralne, gwintowniki, rozwiertniki, frezy, piłki okrągłe, narzynki do gwintownic ręcznych i maszyn gwinciarskich, noże do nożyc, sztance, stemple, kroidła, numerki alfabety, poz. 161 p. 3 a, b, c.

Przybory zecerskie i drukarskie, poz. 162 p. 1, 2, 3, 4, 5.

Paro- i elektrowozy; wagony parowe, spalinowe i elektryczne ; ^turbiny,’ wodne; mechanizmy dźwigów (wind) i podnośników' (bez elektromotorów), poz. 167 A. p. 1 b.

Silbiki spalinowe do 250 kg. wagi stałe i przewoźne (lokomobile spalinowe); maszyny do wyrobu lodu i do chłodzenia, poz. 167 A. p. 1 c.

Lokomobile parowe (rolnicze), poz. 167 A. p. 1 d.

Turbiny parowe, poz. 167 A. p. 1 e.

Obrabiarki do metalu, z wyjątkiem tokarń zwyczajnych, o wysokości centrów 250 mm. i niżej, poz. 167 A. p. 1 g.

Maszyny do'przerabiania wełny czesankowej (Kammgarnspinnerei) i nowej bawełny (Baumvollfeinspinnerei); zgrzebiarki z przynależnemi aparatami, wilki zgrzeblące i wszelkie szarpaki, z wyjątkiem typów budowlanych w kraju, poz. 167 A. p. 1 h, IV. a (alfa).

Maszyny do fabrykacji wełny czesankowej i nowej bawełny : prząśnice wózkowe (selfaktory) i obrączkowe, z wyjątkiem typów budowlanych w kraju, poz. 167 A. p. 1 h. IV. B. (beta).

Maszyny i części maszyn używanych do bielenia, farbowania i wykończania towarów z nowej i odpadkowej bawełny, z wyjątkiem typów wyrabianych w kraju, poz. 167 A. p. 1 h, V. a (alfa), B (beta) G (gamma).

Części maszyn podlegających zwolnieniu od cła, sprowadzane oddzielnie lub razem z maszynami oraz sita z bronzu fosforowego, poz. 167 A. p. 4 a"

Wrzeciona, obrączki, wałki rowkowane do maszyn włókienniczych i rurki do prząśnic, poz. 167 A. p. 4 b.

Maszyny elektryczne.- prądnice, silnice i przetwornice wszelkie, transformatory; wentylatory elektryczne; części maszyn powyżej wymienionych, poz. 167 B. p. 1.

Akumulatory, poz. 167 B. p. 2.

Oprócz wymienionych w tym spisie maszyn może Ministerstwo Skarbu po porozumieniu z Ministerstwem Przemysłu i Handlu uwalniać od cła i inne maszyny typów niewyrabia-nych w kraju.

Żarówki w oprawie z nitką węglową czystą lub pokrytą metalem oraz z nitką metalową i inną, poz. 169 p. III. d. I, II.

Samochody ciężarowe, poz. 173 p. 8.

Wozy (wagony) kolejowe : pomostowe, platformy i wę-glorki, poz. 174 p. 1 a.

Cysterny kolejowe, poz. 174 p. 1 b.

Wózki (wagonetki) transportowe kolejek polowych, kopalnianych i t. p., poz. 174 b. 3.

Statki żelazne, parowe i nieparowe, rzeczne (do 600 tonu pojemności) i statki drewniane (o ile nasze warsztaty okrętowe nie będą mogły ich dostarczyć), poz 175 2 i 3.

Pasy napędne konopne i bawełniane (balata), poz. 194.

Pasy napędne z sierści wielbłądziej, poz. 202 b. 2.

Uwalnianie od cła towarów w tym artykule wymienionych odbywa się po uprzedniem zasiągnięciu opinji Komitetu ulg celnych.

Przegląd zawodowego piśmiennictwa.

Czasopismo Techniczne. Lwów, 10 listopada 1919. Drogi wodne pod Warszawą. — Recenzje i krytyki. Treść Nru 21: Dr. inż. S. Bryta: Przybliżone obli- Wiadomości z literatury technicznej. — Sprawy Meczenie mostów belkowych połączonych sztywnie żące. — Sprawy Towarzystwa, z podporami. — Sprawy publiczne. M. Matakiewicz:

Zestawienie produkcji gazów za miesiąc październik 1919 r.

GMINA

1.

Tustanowice

Borysław

Mraźnica

Popiele

Razem

■Sil

fsg

-li

lii

°||

IM

c ü J*

Ilość produkujących gaz

otworów

świdrowych

Przeciętna miesięczna produkcja gazu

Ilosc otworów swidt owych produkujących

mniej

więcej

będących w ruchu

całkowicie za-stanowionych

RAZEM

na 1 minutę w m³

na jeden otwór będący w ruchu

na jeden otwór produkujący gaz

niż przeciętna ilość gazu

niż przeciętna ilość gazu

niż podwójna __ przeciętna ilość gazu

UWAGA

2.    !    3.    4.

138

69

pi--

ÜI

5.

6.

7.

9. 10. 11, 12.

13.

rt-

222 04    1-681 3-217    70 I

22;' 22 || 114

Otwory produkujące największą ilość gazu :

Tustanowice :

165    73

33    12

338 154

00

' Oj

240-50

1-458 3-294

55

17

19

Tadeusz II.

Margary Grace 91 Bukowice XXVI.

Borysław ;

.    .    18-20 m³

. 12-«2 »

. 12 11 *

(£

-O

91-54    2 774 7-628    2

7    12 Piłstidzki I.

Mac IX. .    .

Olex II.

Olex I. .    .

Blochówka II.

I' — li

j 554 08 r 1-639 3-668,: 127 j

42 ;    48 !! 217

!| Zofia II. . i; Zofia T. . .

Mraźnica :

. . 22-80 »

. . 17-80 » I

Wiadomości bieżące.

Umowa wymienna czesko-polska. W dniu 6, września b. r. zawartą została między Ministerstwem handlu Republiki czecho-słowackiej, a Ministerstwem przemysłu i handlu w Warszawie umowa, dotycząca wymiany towarów między oboma państwami.

Umowa dotyczy pozwolenia wywozu towarów z Czecho-Słowacji do Polski, jako kompensaty za kupione w Polsce produkty ropne i ropę.

Dla wzajemnego rozrachowania obowiązuje wedle umowy zasada, że ogólne sumy przywozu i wywozu będą o ile możności z obu stron równe.

Rozliczenie pieniężne powierzone jest specjalnym miejscom wpłat w obu krajach.

Produkty ropne będą fakturowane i płatne w markach polskich, ropa w koronach czesko-sło-wackich.

Towary czesko-słowackie będą również fakturowane i płatne w markach polskich, względnie taka ich część w koronach czesko-słowackich, jaka płatną będzie za ropę w walucie czesko-słowackiej.

Doniosłość pewną dla Małopolski posiadają postanowienia punktu dziesiątego umowy, wedle którego rząd czesko-słowacki, względnie Komisja Przywozu i wywozu w Pradze nie będzie robić trudności, aby wywóz towarów zamówionych, zapłaconych i oddanych do naprawy lub przerobienia ze strony polskiej przed 1. listopada 1918 r. był uskuteczniony bez kompensaty. Towary, które były w całości niezapłacone i zakupione, mogą być wzięte na rachunek tej umowy. Fakt zakupu przed wspomnianym terminem musi być w sposób wiarygodny udowodnionym. Postanowienie to dotyczy tylko takich towarów, które są przedmiotem wolnego handlu Republiki Czesko-Słowackiej.

Poniżej wymieniamy towary, których wolny zakup i wywóz do Polski gwarantuje czecho-słowa-ckie ministerstwo przemysłu i handlu :

Maszyny rolnicze.

Bardziej skomplikowanej konstrukcji za 10,000.000 Ubrania i buty.

Ubrania i materjały na ubrania robotnicze w dowolnej ilości Buty zakupione warunkowo (zależnie od kompensaty) przez Krajowy Zakład odzieży w Krakowie na sumę około 2,700.000

C h e m i k a 1 j a.

Różne chemikalja na sumę.......

Karbid ................

Grafit.................

Kwas solny w dowolnej ilości Olej kreozotowy na sumę.......

Kwasy tłuszczowe i mydło. Przydzielone przez wiedeńską Centralę tłuszczową Związkowi Gospodarczemu dla przemysłu olejowego i tłuszczowego w Krakowie 12 wagonów kwasu tłuszczowego i 2 wagony mydła wojennego będą dostarczone ze strony Czecho-Słowackiej po porozumieniu się z Państwowym Urzędem tłuszczów, oleji i mleka (Statni Ustaw pro tuky, oleje a mleka) w Pradze).

Nasiona.

3,000.000

500.000

500.000

500.000

1,150.000

Materjały techniczne dla przemysłu naftowego.

Mk. pols.

1.    rury manesmanowskie w ilości na sumę 4,000.000

2.    kwas siarczany w ilości na sumę. . . w miarę rozwoju produkcyjnego artykułu w Czecho-Słowacji możliwa będzie dostawa większej ilości.

3.    sztaby ratunkowe na sumę.....

4.    rozmaite narzędzia.........

5.    rury szwejsowane..........

200.000

Nasiona na sumę...........

Suszone buraki, cykorja wedle możności.

Niewyczerpana suma kompensacyjna powyżej wymienionemi towarami pokryta będzie następującymi artykułami : szkło, dachówki,

rury płomienne i żarowe,

sprężyny buforowe i do aparatów pociągowych,

blachy kozłowe,

atrament,

klej,

spirytus,

wagony towarowe,

papier drukarski, introligatorski, tektury, zapałki,

cysterny na zamówienie.

2,000.000 3,000.000 dlu 1,000.000

Biuro Prasowo-Informacyjne przemysłu i han-podaje do wiadomości co następuje :

Rząd Czesko-Słowacki na mocy umowy kompensacyjnej z daty Warszawa, d. 6. września 1919 r. oraz Praga dnia 9. października 1919 r. zobowiązał 2,000.000 się udzielać bez zastrzeżeń pozwolenia wywozu na 4,000.000 towary, sprowadzane do Polski z Czecho-Słowacji, 500.000 co do których polskie Ministerstwo przemysłu i handlu oświadczy gotowość zaliczenia ich na rachunek umowy kompensacyjnej.

Pierwszeńswo w zakupach będą miały instytu-2,000.000 cje rządowe. Pozatem będą dopuszczeni do zakupów Odlewy z miękkiego odwęglonego żelaza 2,000.000 na poczet umowy kompensacyjnej przemysłowcy

i kupcy, posiadający odpowiednie uprawnienia handlowe, względnie przemysłowe.

Pozwolenia na zaliczenie poszczególnych transakcji na poczet umowy kompensacyjnej wydawać będzie Sekcja Ministerstwa przemysłu i handlu 150.000 w Warszawie, ul. Elektoralna 2.

Inne towary żelazne.

Stal resorowa............

Żelazo fasonowe...........

Liny żelazne............

Przyrządy elektrotechniczne i drut cynkowy wedle możności.

Maszyny elektryczne, motory Odlewy stalowe

2,000.000

Środki wybuchowe dla kopalń.

Dynamit Nr. 1......

Dynamon (wedle możności)

Kapiszony (wedle możności)

Palniki elektryczne ....

1,000.000

Wskazanem jest zaopatrywanie się w tego ro- trzebnej ilości parowozów i wagonów naprawionych dzaju pozwolenia przed definity wnem zawarciem i nowych.

transakcji.    Techniczny Związek twierdzi jednak stanowczo,

Na podstawie tych pozwoleń będą Komisje iż przyczyną tej słabej wydajności warsztatów nie Przywozu i Wywozu w Warszawie i Krakowie wy- jest brak robotnika, narzędzi i materjału, ale leni-dawać pozwolenia przywozu.    stwo, bierny opór robotników warsztatowych, tole-

Sposób płacenia uregulowanym jest w ten spo- rowane przez urzędników na kierowniczych stano sób, że sumy, przeznaczone na zapłatę towarów, za- wiskach. Konstatuje otwarcie i publicznie, że ci kupionych w Czecho-Słowacji, wypłacać będą po- „starzy, zużyci panowie“ na te stanówi-szczególni kupcy w Pocztowej Kasie Oszczędności ska się nie nadają i domaga się stanow-na konto Sekcji handlowej Ministerstwa przemysłu czo zastąpienia ich ludźmi młodszymi, i handlu, która otworzy akredytywę na wypłaconą oczywiście fachowymi, ale energiczniejszymi. Zwią-sumę w kancelarji rozrachunkowej czesko-polskiej zek ten żąda zaprowadzenia dyktatury transporto-umowy kompensacyjnej w Pradze II, Mikulanska 6. wej, specjalnego komisarza, któryby miał daleko Akredytywa wypłaconą będzie przez wymię- idące upoważnienia, ażeby podnieść i spotęgować nionąkancelarję dostawcom czekiem za przedłożeniem: kolejowy i spławny transport węgla, a zarazem zdu-

1.    duplikatu listu przewozowego, oraz    sić paskarstwo kolejowe, które w Niemczech, a szcze-

2.    odpisu faktury, potwierdzonej przez odbiorcę golnie we wschodnich prowincjach jest ogromnie

towaru,

rozwielmożnione.

3. oświadczenia Sekcji Handlowej, że transakcja

Ta fachowa opinja katowickiego Związku techni-zostaje zaliczona na poczet umowy kompensacyjnej cznego stwierdza dobitnie, że nie Polacy, ale Niemcy

z dnia 8. września 1919 r.

na

G. Śląsku utrudniają wywóz węgla. W kopal-4. dwóch równobrzmiących za jeden ważnych niaeh bowiem pracują przeważnie Polacy, na kole-kwitów na podjętą sumę, z których jeden ma być Jach zaś przeważnie Niemcy i to zorganizowani adresowany na kancelarję Rozrachunkową w Pradze, w niemieckich socjalistycznych związkach, drugi na Sekcję Handlową Ministerstwa Przemysłu    Tę samą przyczynę klęski węglowej stwierdził

na

i handlu (Wydział obrotu towarowego) w Warszawie, w sejmie pruskim minister robót publicznych, Oeser, Transakcje z reguły zawierane być mają w mar- który zapowiedział, że po zupełnem wstrzymaniu kach polskich, a tylko w wyjątkowych wypadkach, pociągów pośpiesznych, co nastąpiło przed kilkoma za zgodą Sekcji Handlowej, w koronach czecho-sło- dniami, przyjdzie prawdopodobnie na kolejach do wackich, przyczem kurs przeliczania oznaczać będzie zupełnego wstrzymania ruchu osobowego, ażeby uła-Sekcja Handlowa w porozumieniu z Centralą Dewiz, twić przewóz opału i żywności. Minister, wspomina-W wyż wymienionej umowie z dnia 6. września jąc o braku parowozów i wagonów, użala się 1919 r. zobowiązał się Rząd czeeho-słowacki nie koalicję, „która zabrała Niemcom 5.000 lokomotyw czynić trudności przy wywozie towarów, zakupio- i 50.000 wagonów“, przyznaje jednak, że ogólne le-nych w Czecho-Słowacji przed 1. listopada 1918 r. nistwo i chęć do strajków, zwłaszcza w kolejnictwie, Szczegółowych informacji udziela Sekcja Han- jest główną przyczyną klęski węgbwej. Zakończył dlowa Ministerstwa przemysłu i handlu w Warsza- swe przemówienie oryginalną odezwą do urzędni-wie, ul. Elektoralna 2, tudzież Kontrolni a Kompen- ków i robotników: „Pamiętajcie — mówił — o obo-sacni Urad pro Mezinarodni Obchód w Pradze III, wiązku, jaki na was spoczywa, pracując w przed-ul. Josefska 4, oraz konsulat Polski w Pradze, Smi- siębiorstwie uspołecznionem i urzeczywistnijcie hasło, chow Kinskehe 4.    że „socjalizm“ znaczy: więcej pracować!“

Przyczyny braku węgla z Śląska Górnego. Koali-    Dyrekcja krajowych kopalń węgla przeniesioną

cyjna Komisja węglowa przekonała się niedawno, została z Rynku na ul. Długą L 52. II p. . co jest przyczyną braku węgla górnośląskiego w Eu-    Przystąpienie Polski do Międzynarodowej Konwen-

ropie. Mianowicie, zwiedzając kopalnie na Górnym cji Paryskiej. 1883 r. w przedmiocie ochrony własności Śląsku, zauważyła hałdy olbrzymie nagromadzonego przemysłowej. W Traktacie wersalskim z dnia 28-go węgla. Fachowe obliczenie tych zapasów stwierdziło, czerwca 1919 r. między Polską a głównymi mocar-że przeszło miljon ton węgla leży na hałdach gór- stwami sprzymierzonymi i stowarzyszonymi, Polska nośląskich. Okazało się, że górnicy pracują we dnie zobowiązała się z własnej inicjatywy przystąpić i w nocy, by jaknajwięcej węgla wydobyć, ale, że w ciągu 12 miesięcy od dnia zawarcia traktatu do kolejarze niemieccy utrudniają wywóz tego węgla. Międzynarodowej Konwencji paryskiej 1883 r. o ochro-Że tak jest w istocie, świadczy komunikat nie- nie własności przemysłowej, mieckiego Związku zawodów technicznych w Kato-    Podług nadesłanego obecnie do Ministerstwa

wicach, jaki przed paru dniami ukazał się w niemie- spraw zagranicznych i do Urzędu patentowego Rzeckich pismach górnośląskich. Odezwa ta stwierdza czypospolitej Polskiej urzędowego zawiadomienia od na początku ogólny brak węgla i katastrofalne tego Rządu Szwajcarskiego, akces Polski do powyższej skutki, jak brak chleba wskutek niewymłócenia Konwencji międzynarodowej stał się prawomocnym zboża, coraz większe ograniczenie komunikacji ko- z dniem 10. listopada roku bieżącego, lejowej i ruchu przemysłowego i t. d., słowem po-    Ceny półfabrykatów żelaznych. Rada narodowa

wszechną klęskę gospodarczą. W dalszym ciągu Księstwa Cieszyńskiego, wydział górniczo-przemy-stwierdza komunikat powyżej wymienione olbrzymie słowo-handlowy ustanowiła z dniem 10. października zapasy węgla, nagromadzone na Uórnym Śląsku b. r. następujące ceny półfabrykatów żelaznych:

i w rezultacie dalszych rozważań dochodzi do kon- Surówka stalowa............K 145'-

K 290*— K 315 -

Zapotrzebowanie wagonów kolejowych na cele przemysłowe. Celem ustalenia kontyngentu wagonów za 100 kg., wagon loco stacja huty, gotówką bez skonta. kolejowych doładowania i przewożenia przesyłek Powyższe ceny obowiązują w całem państwie wszelkiego rodzaju (z wyjątkiem węgla) przeznaczo-polskiem, są dla surówki i półfabrykatów cenami nych do produkcji przemysłowej (surowce, artykuły końcowerrii pełnemi, dla innych artykułów, wyżej techniczne, materjały pomocnicze) względnie z tej wymienionych, cenami podstawowemi, do których produkcji pochodzących (półfabrykaty, wyroby go-dolicza się zwykłe dodatki fasonowe.

Ceny te obowiązują przy dostawach dla hurto- w Małopolsce, by na ręce podpisanego Urzędu przed-wnych odbiorców pierwszej kategorji, przy drobniej- kładały wykazy miesięczne, zawierające następu-szych dostawach dolicza się 5 K za każde 100 kg. jące daty :

Źędania górników czeskich. (Tel.) Onegdaj odbył    l. Nazwa Zakładu przemysłowego i stacji ko-

się w Zagłębiu węglowem w Mostach wiec górników, lejowej, która go obsługuje ; na którym po przemówieniu Dra Vrbensky’ego po-

Rury lane . . . Odlew handlowy

towe) wzywa się wszystkie Zakłady przemysłowe

2. Jakość i ilość towaru, mającego się sprowa stanowiono podjąć pracę we wszystkich kopalniach, dzić do zakładu przemysłowego w danym miesiącu; Górnicy uchwalili następnie wyrazić votum ufności    3. Nazwa stacji kolejowej, w której ten towar

mężom zaufania organizacji, zażądali podniesienia będzie załadowany; płacy o 20 procent, następnie domagali się, ażeby

4. Jakość i ilość towaru, mającego się wysłać praca nie przekraczała w tygodniu 46 godzin, a czas z zakładu przemysłowego w danym miesiącu ; pracy ponad tę normę był wynagradzany 50 proc.    5. Nazwa stacji kolejowej do której ten towar

dodatkiem. Wreszcie zażądali górnicy zniesienia ad- będzie wysłany, ministracji wojskowej w kopalniach.

Z kopalni Hr. Renard. „Monitor Polski“ w Nrze 262 podaje, że Ministerstwo Przemysłu i Handlu zamierza znieść zarząd państwowy tej kopalni ustanowiony z powodu nieobecności właściciela i w najkrótszym czasie po przeprowadzeniu niezbędnych formalności, związanych z przejęciem zostanie kopalnia zwrócona właścicielom w osobie Zarządu Towarzystwa „Huta Bankowa“.

Nafta dla Czech. (Tel.). Dzienniki praskie donoszą, że drogą wodną przez Łabę nadeszły statki z naftą amerykańską dla Czechów. Dunajem mają nadejść statki z naftą rumuńską dla Czechów.

S. M.

W podaniu jakości towaru używać należy nomenklatury handlowej, ilość zaś obliczyć podług pełnych ładug wagonowych.

Wykazy trzeba przedkładać na miesiąc wcześniej, zatem n. p. wykaz zapotrzebowania na miesiąc marzec musi być przedłożony do końca stycznia i t. p.

Do końca listopada b. r. należy przedłożyć 2 wykazy, jeden na grudzień 1919, a jeden na styczeń 1920.

Oddział Małopolski Sekcji odbudowy Ministerstwa przemysłu i handlu, Kraków, Rynek 30.

CENNIK OGŁOSZEŃ

w Czasopiśmie Górniczo-Hutniczem (15 każdego miesiąca) i w Czasopiśmie naftowem (1-go każdego miesiąca) obowiązujący od 1-go stycznia 1920 r. (wydawnictwa rok V.).

Cała strona . l/2 strony .    .

Ul Ul

V4 strony . Vi8 strony . . 50 Mk.

. . 100

75

Vie strony .    .

Poszukiwanie posad 1 Mk za wiersz petitowy. — Dodatek za układ tabelaryczny 30%. Dodatek za skład petitowy 20%. — Dodatek za układ nonparelowy 30%. — Dodatek za ogłoszenia na okładce lub na stronach do okładki i do tekstu przyległych 50%.

Dodatek za ogłoszenia umieszczone w tekście 100°/°.

Zniżka przy umieszczeniu tego samego ogłoszenia w 3 po sobie następujących zeszytach 10° 0. — W 6 po sobie następujących zeszytach 20%. — Dla stałych in-

serentów osobne ulgi.

GEZ

Zeszyty dowodowe wysyłamy tylko na ogłoszenia od V4 strony wzwyż. Pozostające w styczności z nami biura ogłoszeń otrzymują zawsze 1 egzemplarz

bezpłatnie.

Za Administracyę.