CZASOPISMO GÓRNICZO-HUTNICZE

POŚWIĘCONE SPRAWOM RODZIMEGO PRZEMYSŁU GÓRNICZO-HUTNICZEGO

WYCHODZI CO MIESIĄC W KRAKOWIE.

REDAKCYĄ KIERUJE KOMITET REDAKCYJNY,

WYDAWNICTWO „ZWIĄZKU GÓRNIKÓW i HUTNIKÓW POLSKICH WAUSTRYI“.

Rocznie . . . Kwartalnie . .

Cena pojed. numeru .

Prenumerata z przesyłką pocztową :

. K 32.—

• » 8-» 3.-

Dla członków Związku Rocznie . . . Kwartalnie . .

K 24-— • » 6—

Cena ogłoszeń:

Za całą stronę    . . K 100*— za */₄ strony . . . K 25* —

» 7* strony . . .    „ 50-—

» V10    M

Zresztą według umowy.

. n 10—

Rękopisy niezużytkowane zwraca się na żądanie. — Przedruk artykułów dozwolony tylko z podaniem źródła.

Wszelkie korespondencye prosimy wysyłać pod adresem: Związek górnikowi hutników polskich w Austryi, Kraków, Pańska 7. Nr. tel. 2431. Zastępstwo dla Warszawy^Łodzi i Lublina w księgarniach: Gebethnera i Wolffa.

Myśli do ustawy górniczej

napisał

Roman Brzeski.

(Ciąg dalszy).

Przechodzę do stosunku przedsiębiorcy górni- ew. skutków odbudowy) na rzecz specyalnego fun-czego do właściciela gruntowego. Odnośnie do pra- duszu melioracyjnego, celem rekultywowania tych wa wywłaszczenia prug (§ 136) stawia jako zasadę, gruntów.

iż odstąpienia dla celów przemysłowo-górn. można    Co do właściwego odszkodowania t. j. wynagro-

odmówić tylko z powodu przeważającego interesu dzenia za szkody spowodowane robotami górniczemi, publicznego; jest to zasada jedynie racyonalna bo to jest to kwestya najsporniejsza i w żadnym usta-skoro za wywłaszczeniem przemawia znaczenie gór* wodawstwie należycie nie uregulowana. Pug n. p. kwe-nictwa dla interesu publicznego, to tylko silniejszy styę szkód górn. wyrządzonych na gruntach, źródłach interes publiczny może przemawiać przeciwko niemu; i t. d. zupełnie pomija, pozostawiając tern samem ocenę pozatem prug wyklucza wywłaszczenie tylko odno- jej podług norm ogólnych puc. wzgl. ustawy wodnej; śnie do gruntów pod budynkami mieszkalnemi, go- co do szkód powstałych na budynkach, wodociągach spodarczymi i fabrycznymi, tudzież stojących z nimi i innych urządzeniach powiada zaś, iż przedsiębiorca w związku ogrodzonych podwórców; dodałbym tu jesz- gór. za nie nie odpowiada, o ile urządzenia te po-cze ogrodzone ogródki domowe do pewnej powierz- wstały bez konsensu władzy. Takie wyłącznie nega-chni, bo one stanowią nieodłączną część mieszkania tywne załatwienie kwestyi pozostawiło ją oczywiście i gospodarstwa domowego. Prug i pług idą w ochro- od strony pozytywnej otwartą; widocznie ustawoda-nie wł. gruntowego za daleko usuwając z pod wy- wca chciał uregulowanie stosunku pozostawić usta-właszczenia oprócz powyższych objektów nietylko wie budowlanej ; ustawodawstwo budowlane należące każdy obwiedziony ogród, ale także i przestrzeń do krajów regulowało zaś kwestyę w najrozmaitszy na odległość 38 m od tych objektów.    sposób, lub wcale nie. Niektóre ustawy budowlane

Co do zapłaty, to pug określa ją jako „angemes- zapewniają wprawdzie wł. pola górn. wzgl. U- g. lub sene Schadloshaltung“ powołując się na § 365 puc., znawcom górn. współudział w komisyi budowlanej chcąc w ten sposób zaznaczyć, że wł. gruntu należy się i prowadzenie jej przenoszą na starostwo polityczne, wynagrodzenie zupełne, t. j. za szkodę bezpośrednią jednakowoż warunków pod jakimi konses. bud. na i pośrednią powstałą przez wyłączenie pewnej części polu gór. udzielonym być może — nie podają, domy-z całości gospodarstwa. Ponieważ wywłaszczenie na- ślać się tylko należy, że o ile znawcy, wzgl. U. g. stępuje tylko ze względów publ., przeto słuszny jest orzekną, iż zachodziłoby niebezpieczeństwo zawale-przepis prug (§ 141), iż wł. gruntu zachowuje prawo od- nia się konsens udzielonym być niemoże. Czy jednak kupu i pierwokupu na wypadek, gdyby grunt stał się w takim razie przedsiębiorca górn. obowiązany jest dla celów górniczych zbytecznym. Ponieważ wywłasz- dać wł. gruntu odszkodowanie za to, że stracił grunt czony gruut skutkiem odbudowy, lub pewnych urzą- pod budowę t. j., że parcela budowlana staje się par-dzeń staje się często niezdatnym do użytku przy celą gruntową ? Zapewne, że tak być powinno, gdyby czem nieraz całe okolice ulegają dewastacyi, przeto nie to, że w takim razie nie tylko cała powierzchnia sądzę, iż wskazanem byłoby aby cena wywłaszczę- już nadaniem objęta, ale cały teren kopalniany nia obejmowała także pewną kwotę (stosownie do zmieniłby się w parcelę budowlaną. Wobec tego,

że pug daje na początkową odkrywkę bardzo małe władze górn. Cele nadania mogą być dwojakie: albo pole, a do dalszego nadania potrzeba pędzić nowe eksploatacya sama, albo też stawianie potrzebnych chodniki, podczas kiedy wł. gruntu potrzebuje tylko do niej urządzeń; o ile chodzi o te ostatnie, to mie-wnieść podanie o udzielenie konsensu budowl. ; ust. libyśmy do czynienia z wywłaszczeniem i takie po-buddownictwa galicyjsk. stawia przedsiębiorcę górn. stanowienie ustawy byłoby zupełnie słusznem; o ile jeszcze w gorszem położeniu, bo uznając zwierzchność jednak chodzi o skutki eksplotacyi, to postanowienie gminną jako władzę budowlaną powiada, że o ile takie jest w wysokim stopniu krzywdzącem dla właści-chodzi o budowy w obrębie nadanych miar górn., to cielą gruntu, bo budowę na jego własnym gruncie czyni do komisyi bud. należy także zawezwać wł. pala zależną wyłącznie od dobrej woli przedsiębiorcy górn., górn. lub jego zastępcę, o ile on mieszka w tej sa- a warunek potwierdzenia przez władze górn. tylko mej gminie lub w pobliżu; a zatem jeśli nie mieszka niekonsekwencyą ustawową, bo gdyby grunt ten nie tam. jak to zwykle się dzieje, to nie potrzebuje wie- był potrzebny dla eksploatacyi, to nie byłoby na dzieć, że w obrębie jego pola górn. się buduje. Ale niem nadania górn. przypuśćmy, że mieszka. Quid juris? Jaką ma inge-rencyę, czy może sprzeciwić się budowie i w jakim przed nieuzasadnionem odmówieniem mu prawa bu-wypadku? Zupełnie inaczej kwestyę odszkodowania dowy ani przedsiębiorcy górn. przed spekulacyą na reguluje prug (§ 148); przedsiębiorca górn. obowią- odszkodowanie inaczej, jak przez ustanawianie przez zany jest wynagrodzić wszelką szkodę na wł. grun- władze górnicze w porozumieniu z władzami bu-towej, lub jej przynależności przez roboty górn., spo- dowlanemi planów zabudowania na pewien okres wodowaną, bez różnicy czy roboty górn. pod tym czasu; w ten sposób miejscowość będzie się musiała gruntem prowadzono, lub nie i bez różnicy, czy szkoda rozwijać podług pewnego planu, co będzie dla niej powstała z jego winy, lub nie i czy mógł ją przewi- z pewnością z korzyścią połączone, a pojedynczy wł. dzieć, lub nie. Tu już co innego, zasada jasno i kon- gruntu będą mieli zapewnione grunta pod budowę, sekwentnie wypowiedziana; doznaje ona tylko ogra- z drugiej strony przedsiębiorca górn. nie będzie na-niczenia w § 150 odnośnie do budynków i innych rażony na wyzysk ze strony spekulantów; rejon urządzeń, albowiem przedsiębiorca górn. nie odpo- ochronny dla całej miejscowości spowoduje mniejsze wiada za szkody na nich wyrządzonego ile budynki straty w odbudowie aniżeli dla pojedynczych budyn-lub urządzenia te powstały w takim czasie, iż gro- ków i za możność konsekwentnego przeprowadze-żące im z powodu odbudowy niebezpieczeństwo nie nia planu odbudowy — z korzyścią i dla przedsię-mogło wł. gruntu przy zwykłej uwadze pozostać nie- biorcy górniczego i dla społeczeństwa. Ustanowie-znanem; gdyby z powodu takiego niebezpieczeństwa nie planu zabudowania powinno oczy wiście już wten-urządzenia te, lub budowle musiały być zaniechane, czas nastąpić, gdy znachodzenie się minerału w stanie to wł. gruntu nie ma prawa żądania odszkodowania godnym odbudowy na danej przestrzeni nie ulega z powodu zmniejszenia się wartości gruntu, jeżeli się wątpliwości, a nie jest do tego potrzebnem nadanie; okaże, iż zamiar budowy tych urządzeń ujawniono przy ustanawianiu planu musiałby być branym wzgląd tylko dlatego, aby takie odszkodowanie uzyskać. Przy- zarówno na rozwój kopalni, czy kopalnictwa wogóle toczyłem tu odnośny przepis ustawy w całem brzmię- jak i miejscowości, a zmiana planu dopuszczalną, ale niu, aby okazać, jak trudnem jest tu ustanowić pe- tylko za zgodą zastępców miejscowości, wną normę; chociaż zamiar nstawodawcy jest jasny, ciężki ten wysiłek nie prowadzi do celu, bo naprzód odszkodowania za odprowadzanie wody względnie skąd budującemu może być znanem niebezpieczeń- obniżenie się jej poziomu skutkiem robót górniczych, stwo, a gdyby o niem i wiedział, to jak mu to udo- Przedewszystkiem należałoby roztrzygnąć kwestyę wodnic; budujący bona fide chcąc zachować potrze- czy przemysłowiec górniczy powinien odpowiadać bną ostrożność mógłby się zapytać przedsięb. górn. za tego rodzaju skutki odbudowy. O ile dane urzą-ale ten mu z pewnością nigdy budować nie poradzi; dzenia studnia, rezerwoar i t. p. nie zostały uszko-nie znam pruskiej ustawy bud. ale chyba tylko przy dzone to na podstawie analogii sądzę, że taka od-komisyi budowlanej mógłby się coś dowiedzieć od powiedzialność prywatno - prawna nie istnieje, tak znawców, lub od władzy górniczej — w takim razie nie jak nie odpowiada za odprowadzenie wody ktoś należałoby jednak mówić o zwykłej uwadze samego wł. co wykopie sobie studnię powyżej; z natury rze-gruntu; zresztą to co w czasie komisyi budowlanej czy wynika, iż woda we wnętrzu ziemi nagroma-nie było niebezpiecznem, może niem się stać później, dzona lub płynąca jest czyjąś własnością, o ile się Budujący mała fide t. j. spekulujący na odszkodo- nią zawładnie. Przy przeciwnej zasadzie wł. nadania wanie, będzie je mógł zawsze uzyskać, bo jak mu byłby narażony na niesłychane ciężary, każdy chłop udowodnić, że on nie miał zamiaru budować, skoro wykopawszy studnię 5 m. głęboką twierdziłby, że tam on w rzeczywistości nawet wybuduje. Pług również woda była, lub być powinna. Inaczej przedstawia się czyni przemysłowca górn. odpowiedzialnym za wszel- sprawa odnośnie do komuny, do ogółu mieszkańców kie straty i uszkodzenia na powierzchni spowodo- miejscowości, naprzód, że owa analogia już nie ist-wane eksploatacyą, ale sprawę budowy na polach nieje, gdy bowiem jeden właściciel drugiemu wodę górn. reguluje (art. 388) jeszcze niefortunniej, bo każe odprowadzi, to woda ta się nie traci i pozostaje dla wł. gruntu mającemu zamiar budować, zawiadomić ogółu dostępną, powtóre, że sprawa przybiera cha-o tern wł. nadania, który ma w przeciągu miesiąca rakter publiczny, a w takim razie decydować musi oświadczyć się czy grunt ten jest potrzebny dla ce- potrzeba społeczna; wł. nadania będzie zatem mułów nadania; w razie twierdzącym jest przedsiębiorca siał postarać się o zaopatrzenie kommuny we wodę. górn. na żądanie wł. gruntu obowiązany nabyć ten O ileby istniał obowiązek planów budowlanych, to grunt; wł, gruntu, który przedsiębiorcy górn. o za- i tę kwestyę usunęłoby się prawie zupełnie albo-miarze budowania nie zawiadomi, traci prawo do wiem wraz z budynkami byłyby chronione i studnie, odszkodowania za budynek. Że grunt jest potrzebny a w razie zmian w poziomie wody mógłby przedsię-dla celów nadania musi być potwierdzonem przez biorca górn. bardzo łatwo miejscowość pod wzglę-

Zdaniem moim nie da się ustrzedz ani wł. gruntu

Jednym z trudniejszych problemów jest sprawa

dem budowlanym uregulowaną w wodę zaopa- tylko za wielkie obłożenie; pug. przewiduje też z jednej strony udzielenie zwłoki z reguły nie dłuższej Jeżeli państwo nadaje daleko sięgające prawa jak rok, tudzież z drugiej strony kary pieniężne celem umożliwienia eksploatacyi pewnych produktów ewent. odebranie nadania w razie nieutrzymywania ze względu na ich społeczne znaczenie, to jodnak w ruchu. Są to przepisy dość surowe, a jednak wiele musi sobie zastrzedz ograniczenie tych praw, o ile pól górn. stoi odłogiem raz dlatego, że w myśl rozp. chodzi o jeszcze żywotniejsze interesa społeczne np. wykon, do pug przy nadaniu nie bierze się pod uwagę kanały, koleje i t. p. Pug takich ograniczeń nie prze- ew. rentowności kopalni, powtóre dlatego, iż widuje i wprowadziło je dopiero rozp. min. z 2/1 1859 przestrzeń nadania jest zbyt mała na rezpoczęcie eko-dzup. nr. 25 odnośnie do kolei, przyznając przytem nomicznej eksploatacyi, wobec czego i powód udzie-przedsiębiorcy górn. odszkodowanie, o ile trasa kolei lenia zwłoki znaleść się musi. Prug (§ 65) zobowią-prowadziłaby przez już nadane pole górn., a wł. na- żuje wł. nadania do prowodzenia kopalni (das Berg-dania musiał z tego powodu ruch ograniczyć. Jak werk zu betreiben), jeżeli przeciwko zaniechaniu niesłusznem jest jednak aby takie ograniczenie eks- ruchu nie przemawiają przeważne względy dobra płoatacyi miało zastosowanie tylko odnośnie do publicznego; O.B A. roztrzyga, ew. wzywa do roz-kolei, tak samo niesłuszną jest zasada, iż zawsze poczęcia robót w terminie 6-ciu miesięcy, a w razie nie-kolej ma większe znaczenie społeczne; tern mniej zastosowania się orzeka utratę nadania, (charaktery-można to powiedzieć o danej trasie, trasę bo- styczne, że przeciwko orzeczeniu przysługuje prawo wiem można zwykle zmienić, a złoża mineralnego skargi sądowej, ale zdaje się istnieje tylko formalna przenieść nie można ; możnaby wprawdzie twierdzić, możność zaczepienia go nie zaś co do motywów roz-że o ile dane złoże mineralne przedstawiałoby wię- trzygnięcia). Przepisy te ściśle stosowane byłyby zbyt ksze znaczenie społeczne miałoby też taką wartość, surowe, bo nabyte prawa prywatne powńnny iż kolej wolałaby zmienić trasę aniżeli płacić odszko- też znaleść uwzględnienie; słusznem jest aby roztrzy-dowanie, nie zawsze to jednak będzie słusznem, bo gnięćie należało do 2-giej instancyi; u nas pod tym będzie zależało od tego co się weźmie za podstawę względem wyrobiła się dziwna praktyka, bo U. G. odszkodowauia i nie zawsze wartości społeczne wy- ani nie nadaje ani nie ma prawa odebrania, ale raz swój znajdują w odpowiedniej cenie. Wychodząc udziela zwłoki, zawsze ze stanowiska potrzeby społecznej sądzę, że przebsiębiorcy górn. powinno być przyznane prawo wie utrzymania w ruchu danego pola górn. byłoby ew. żadania przełożenia trasy kolejowej.

trzyć.

Zdaniemmojem naj ważniejszym przepisem w spra-

aby odmawiać nadania tam gdzie w danych sto-

Prug (§ 153) odmawia wprawdzie wł. nadania sunkach niema warunków ekonomicznej eksplo-prawa sprzeciwu odnośnie do budowy dróg, kolei, atacyi, a w dokumencie nadania naznaczyć już ter-kanałów i innych środków komunikacyjnych, dla któ- min rozpoczęcia robót; dalsze prowadzenie robót mu-rych zastrzeżone jest prawo ekspropriacyi, nakłada siałoby się odbywać wedle planu ruchu zatwier-jednakowoż na władze przeprowadzające kollaudacyę dzonego przez władzę górniczą; władza górnicza trasy obowiązek przesłuchania go, w jaki sposób mo- miałaby przytem prawo odmówić zatwierdzenia planu żnaby ją z jaknajmniejszą szkodą dla niego popro- ruchu nietylko ze względów górniczo-polieyjnych ale wadzić; co do odszkodowania (§ 151) zaś to ograni- także ze względu na nieekonomiczną odbudowę lub cza je tylko do szkody rzeczywiście poniesionej niedostateczną eksploatacyę. Taki obowiązkowy plan wskutek konieczności nowych urządzeń, lub przepisuje prug (§ 67) i prug (art. 411) tudzież gal. zmian trasą spowodowanych; prug wychodzi tu wi- ust. naftowa. Korzyści jego są ogromne i to zarówno docznie z założenia, iż wł. nadania nie ponosi straty dla przedsiębiorcy górn. bo zabezpiecza mu stałość przez samo ograniczenie prawa eksploatacyi wnętrza, stosunku prawnego ale i dla władz górn., jest podstawą skoro otrzymał je od państwa bezpłatnie; byłoby to ich działania i ułatwia im nadzór; w ten sposób od-może słusznem, ale tylko co do tego właściciela, który pada w znacznej mierze potrzeba wydawania specyal-je nabył w sposób pierwotny. W każdym razie przyj mu- nych zarządzeń górniczo-polic. Oczywiście plan ru-jąc taką zasadę, tembardziej należało przyjąć też za- chu powinien być utrzymany w granicach ogólnych, sadę równorzędności górnictwa i urządzeń transporto- aby zbytnio ruchu nie krępować, o możność zmiany wych, gdyż w takim razie (jak wyżej wspomniano) zagwarantowaną Nieodzownym dodatkiem do tego wartość wnętrza o potrzebie danej trasy decydować musiałoby być postanowienie (zawarte także w prug) nie będzie.    aby kopalnia jeden egzemplarz karty kopalnianej spo-

scowe

Ponieważ ostatecznym celem nadania jest eks- rządzonej przez końces. miernika górn. do-ploatacya, przeto wł. nadania powinien być obowią- starczyła władzy górn. i peryodycznie go uzupeł-zany do bezzwłocznego rozpoczęcia robót do niej niała, o ileby się nie przyjęło instytucyi mierników bezpośrednio zdążających, następnie zaś eksploatacyę rządowych jak w pług; w każdym razie karty ko-prowadzić w takim rozmiarze, jak na to warunki miej- palniane powinny być sporządzone przez koncesyo-(warunki odbudowy, zbytu i t. d.) pozwalają; nowanego miernika, bo pug nie daje żadnej gwa-pug nakłada wprawdzie (§ 174) na wł. miar górni- rancyi ich dokładności.

czych (o obowiązku utrzymania w ruchu wyłączności    Co do odpowiedzialności za prowadzenie robót

ru-

górn. tutaj nie wspominam, ponieważ instytucyę tę wedle planu ruchu i przepisów, to ustawa austr. tzw. zupełnie zarzucam), obowiązek utrzymania ich w ru- Betriebsleiterges. z 31 /XII. 1893. dzup. nr. 12 zawiera chu, określa go jednak zbyt formalnie, jako obowią- bardzo wielkie braki; nietylko bowiem nie przewiduje zek odbudowy możliwie zupełnej i utrzymania głó- na kopalni innych funkcyonaryuszy zatrudnionych wnego włomu, a nadto obłożenie w każdym dniu ro- przy ruchu jak tylko kierownika i dozorców o niższem boczym przez taką ilość robotników, jaka odpowiada wykształceniu fachowem lub tylko praktycznem, ale warunkom miejscowym i celowi ruchu; dziś oczywi- nadto czyni wyłącznie wzgl. wspólnie z przedsię-ście sama ilość robotników o rozmiarach ruchu nie biorcą górn. kierownika kopalni za wszyst-decyduje, a celom ruchu mogłoby nie odpowiadać ko odpowiedzialnym. W dzisiejszych warunkach

chu kierownik kopalni nie tylko nie może rzeczywiście kierować ruchem kopalni we wszystkich szczegółach, ale brak mu nawet szczegółowych wiadomości w działach maszyneryi, elektrotechniki i t. d.; przy większej rozciągłości kopalni nie może on nawet skontrolować całego ruchu podziemnego (tak np. w rewirze ostrawskim przydzielony inżynier w swoim rewirze faktycznie zupełnie zastępuje kierownika). Kierownik kopalni powinien mieć tylko możność ew. wkroczenia i sprawować ogólny nadzór, w każdej gałęzi zaś musi mieć osobę, któraby była bezpośrednio odpowiedzialną. Bardzo trafnie kwestyę tę reguluje prug (§ 74) i tak żąda przedewszystkiem aby przedsiębiorca góra. zgłaszając kierownika i innych funkcyo-naryuszy obok dowodów uzdolnienia podał zakres ich działania; każda zgłoszona osoba jest w swoim zakresie odpowiedzialną (§ 76). Wł. kopalni, pełnomocnik, prowadzący zarząd kopalni, lub przełożony osób, którym powierzono nadzór są tylko wówczas obok tamtych odpowiedzialni, jeżeli 1) wydali zarządzenia, co do których wiedzieli, lub wiedzieć musieli, że wykonanie ich sprzeciwia się planowi ruchu, wydanym na jego podstawie zarządzeniom, lub przepisom ustawowym, 2) przez swe działanie lub zaniechanie odebrali swym podwładnym możność spełnienia swych ustawą lub rozporządzeniem przepisanych obowiązków, (jest to przepis bardzo słuszny bo bierze w obronę podwładnych, przeciwko zarządzeniom przełożonych, którym oni ze względów służbowych sprzeciwiać się nie mogą), 3) wiedzieli o takim działaniu lub zaniechaniu swych podwładnych, które sprzeciwiało się ustawom lub planowi ruchu, a temu nie przeciwdziałali, 4) nie zastosowali dostatecznej staranności w nadzorze podwładnych organów, o ile on w danych stosunkach i wedle ich faktycznego

stanowiska przy ruchu był możliwym, i Są to przepisy ujęte bardzo trafnie i wyczerpująco, tak, że uwalniają władzę góra." od ^wydawania opinii (wobec ustawodawstwa austr. niezbędnej) co do ew. odpowiedzialności sądowo-karnej, lub cywilnej.

Zająwszy stanowisko-odpowiedzialności przełożonego za wydane rozporządzenia „o ile wiedzieli lub wiedzieć musieli, iż wykonanie ich sprzeciwia się planowi ruchu, lub przepisom ustawowym“ powinno się mieć co do tej wiedzy pewną gwarancyę, a zatem każde przedsiębiorstwo góra. powinno mieć także odpowiedzialnego dyrektora technicznego, któryby musiał posiadać conajmniej takie kwalifika-cye jak kierownik ruchu.

Kwesty a służebności góra. jest dziś mało aktualną (prug ich niezna), stałaby się nią jednakowoż niewątpliwie gdyby w obrębie tej samej przestrzeni dopuszczalnych było więcej nadań (na rozmaite minerały); służebności te musiałyby być uregulowane przez sam akt nadania, w przeciwnym razie mogłoby się później okazać, iż ze względu na ciężary ew. służebności nie powinno ono było mieć miejsca Pomijam instytucye gwarectwa jako formę spółki przestarzałą, rugowaną przez spółkę akcyjną lub spółkę z ogr. por., obie bowiem mają przed spółką gwarecką te korzyści, iż dają łatwiejszy kredyt i z góry wiadomą odpowiedzialność majątkową.

Spółka gwarecka miała swe uzasadnienie dawniej, kiedy eksploatacya górnicza nie wymagała znacznych kapitałów, lecz raczej współdziałania osobistego (stąd prawo pierwokupu udziału przez gwarków wzgl. przepadnięcie udziału na ich rzecz w razie nieuiszczenia dopłaty) i kiedy rozmiary przedsiębiorstwa, a zatem i wysokość kapitułu potrzebnego ani w przybliżeniu nie były znane.

(Ciąg dalszy nastąpi).

Górnicy polscy w Westfalii i Nadrenii

napisał

Dr. Stanisław Wachowiak.

(Ciąg dalszy).

Profesor Max Weber w dziele swem: „Stosunki robotników rolnych na wschodzie Niemiec“ pisze na pewnem miejscu : „Jak wschód dostarczył materyału ludzkiego do militarnej wielkości, tak dziś dostarcza przemysłowi na zachodzie sił roboczych do stworzenia ekonomicznej potęgi Niemiec. Wschód przez wspaniały rozwój przemysłu niemieckiego i wielkich miast traci swą krew serdeczną i swe swe siły robocze“. To zupełnie zgadza sie z rzeczywistością. W rzeczy samej bez robotnika ze wschodu nie mo-żnaby sobie wyobrazić przemysłu niemieckiego.

Robotnik przemysłowy musi mieć szczególne zdolności i przymioty, musi być przedewszystktem silny i wytrwały. Dlatego nie każdy naród może dostarczyć robotników przemysłowych. Znanym jest fnkt, że w przemyśle niemieckim na zachodzie rzadko tylko napotyka się n. p.Włochów lub Holendrów, pracujących w górnictwie pod ziemią. Wolą i oni roboty lżejsze, mniej niebezpieczne, na wierzchu. Nie jest to wynikiem jakiegoś amatorstwa lub jakiegoś przypadku, ale ma powód swój w tern, że ciężka, robota pod ziemią nie odpowiada ich organizmowi.

Przed laty 50 żaden znawca stosunków przemysłowych nie byłby uwierzył, że element słowiański, że robotnik polskistanie się kiedyś alfą i omegą całego przemysłu niemieckiego. Polak od stuleci był rolnikiem. A znaną jest rzeczą, jak trudno zmieniają się wiekowe przywyknienia. Rzadkie pewnie są w historyi przykłady, że z narodu na wskroś rolniczego w jednej generacyi staje się naród przemysłowy. Emigracya polska na zachód jest jaskrawym takim przykładem.

Polak posiada rzadki dar przystosowania się do danych stosunków i okoliczności. Tern się tłumaczy, że emigrant polski w przeciągu krótkiego czasu oswoił się zupełnie na zachodzie, że przyzwyczaił się do swej pracy i do nowych stosunków.

Jedno zwłaszcza przyniósł z sobą wychodźca: silne muszkuły, pilność i wytrwałość — a tego przemysł potrzebuje.

Masowa emigracya nie mogła zostać bez wpływu na całokszałt stosunków robotniczych. Jedna zwłaszcza sprawa tak w życiu organizacyjnem robotników jak w publikacyach naukowych wiele narobiła wrzawy, a mianowicie kwestya, czy robotnik polski

Ciężkie czasy, jakie górnictwo przechodziło doniosłą odgr, w a rolę. Wszyscy prawie autorzy, jąknie około roku 1880 tłumaczą się nadprodukcyą, której mniej męż:wie praktyki, na pytanie,czy przychodz'ca zapobiedz było można jedynie przez zrównoważenie polski tworzy tamę w podwyższaniu zarobków, odpowia- podaży i popytu... Dopiero syndykat z roku 1893 dają przecząco.Chcąc w tej sprawie zająć naukowe stano- zdołał uregulować rynek i tym środkiem do dziś wisko, objektywne, bezstronne, przytaczamy najpierw dnia operuje. I tu trzeba szukać powodu, że w in-głosy autorów, którzy wychodz'ctwem polskiem w ja- teresie syndykantu jest owszem obniżenie cen, ale kimbądźkolwiek związku się zajmowali. Jedna z naj- nigdy pomnożenie produkcyi, o ile nie otworzy się lepszych publikacyj o górnictwie na zachodzie jest równocześnie większy rynek zbytu. Dopóki tego rynku książka dr. Piepera¹) „Położenie górników w obwo- zbytu niema, syndykat górniczy działałby przedzie nad Ruhrą“. Dr. Pieper zna bezpośrednio z wła- ciwko swym celom, jeżeliby zaprowadzał nową te-snej obserwacyi stosunki ludzi i kraju. Zdania jego chnikę.

obniża zarobki. W całej literaturze sprawa ta bardzo

są więc na ogół trafne i naukowo uzasadnione.    Tymczasem nowa technika mogłaby znacznie

Te propozycye Berdta należą w dziedzinę fan-

Ale takie znajdujemy przeważnie nad rzeką

Także Polakom poświęca kilka uwag i pisze: „Naj- zmniejszyć zapotrzebowanie robotnika, bo maszyna ważniejszą stroną przychodźctwa polskiego jest strona oszczędza rąk do pracy. Jeżeli ktokolwiek wogóle gospodarcza. Odczuli to instynktownie robotnicy nie- może rozwiązać kwestyę polską, to nikt inny, jak mieccy i stąd też ich niechęć do nowych przybyszów, przedsiębiorcy. Inna rzecz, czy przedsiębiorcy to ze-Widzą w nich swych wrogów, którzy obniżają za- chcą uczynić. Oni zresztą sami o tern nie decydują, robki. To coprawda nie ma miejsca, skoro przy- ale czynnik, od którego wszystko zależy, to jest syn-chodźcy się przyzwyczają i oswoją ze stosunkami, dykat węglowy. A więc — o kwestyi polskiej w West-Ale to zdarza się regularnie początkowo“. Nie ko- falii decyduje w ostatniej instancyi kapitał“, niecznie zgadzalibyśmy się z autorem, że robotnik tubylczy w robotniku polskim widzi swego wroga, tazyi. Nie wiedział widocznie, że w Nadrenii i West-Ludzie, stojący w praktyce, jako też długoletnie falii wydano na zaprowadzenie zachwalanej maszyny własne obserwacye przeciwnie utwierdziły nas w tern setki tysięcy marek. Maszyny do wydobywania węgli przekonaniu, że stosunek między robotnikiem polskim można bowiem tam zaprowadzić, gdzie niema po-a niemieckim jest znośny. Więcej nawet, że stosunek kładów nieregularnych i spadzistych, ten poniekąd jest przyjazny. Zdanie nasze podziela Max Metzner w dziele swem : „Opieka socyalna Ruhrą. Tyle jest pewnem, że nigdzie technika gór-w górnictwie“. Mówi on tam na stronie 10: „Robotnik nicza nie stała tak wysoko jak nad Ruhrą. Jeżeli tubylczy sympatycznie odnosi się do robotnika poi- wogóle możnaby poważnie myśleć o propozycyach skiego, bo robotnik ten bierze udział w organizacyi Bredta, to dawno byłyby w czyn obrócone, i nie jest łamistrejkiem“.    Ale stosunki na zachodzie są tego rodzaju, że

Przeciw twierdzeniu, że Polak obniża zarobki,

Najobszerniej zajmował się sprawą polską na górnictwo żadną miarą bez licznych robotników obyć zachodzie dawniejszy asesor sądowy a obecnie pro- się nie może. Dlatego jest i pozostanie ska-fesor uniwersytetu dr. Wiktor Bredt²). O książce zane dla robotnika polskiego ze wschodu, jego, która pełna jest błędów naukowych i która wskutek tego wywołała w obozie fachowców naj- zwraca się przedewszystkiem urzędowy zastępca to-ostrzejsze krytyki,³) mówić będziemy jeszcze na in- warzystwa dla interesów górniczych (Verein für Berg-nych miejscach naszej pracy. Tu na razie obchodzi bauliche Interessen), dr. Jüngst. Powiada on, że nas tylko zdanie jego o Polakach jako robotnikach, twierdzenie to najlepiej zbite jest faktem, że w ob-Zdanie to pod każdym względem jest ujemne. Jest wodzie nadrzecza Ruhry, gdzie załoga przeważnie zdaniem Bredta jedyny środek, aby pozbyć się Po- jest polska, płaci się największe zarobki na konty-laków, a mianowicie zaprowadzenie nowej techniki nencie Zrozumiałą jest rzeczą, że wobec wielkiego wydobywania węgla, za pomocą nowej maszyny dopływu obcych żywiołów w czasie małego popytu zwanej w technice niemieckiej „Schrämmaschine“, na robotnika nieraz mogły się zacząć wahać zarobki. Projekt bardzo oryginalny, ale bardzo także próbie-    Ale popyt ten przy stale rozwijającej się in-

matyczny i wątpliwy w swych skutkach. Zaprowa- dustrii zachodniej jest zawsze żywy. Masy przychodź-dzenie tej maszyny szczególnie w górnictwie ame- ców znajdują zatrudnienie. Pozątem nie można prze-rykańskiem miało się przyczynić do kolosalnych oczyć, że dzisiejszy wychodz'ca jest zgoła inny od zmian. „Eksploatacya węgla się podniosła, podczas tego przed lat 15—20. Polski robotnik przemysłowy kiedy cena stale się obniżała“ (str. 124). Autor przy- zwłaszcza w tym czasie wyemancypował się duchowo, chodzi więc do takiej konkluzyi : „czytając te słowa Silna organizacya zjednoczyła masy Polaków pod pojmiemy, dlaczego kopalnie nie mogły się zdecydo- jedną chorągwią. Polacy biorą żywy udział w życiu wać na zapro wari zenie tej maszyny. Bo kopalniom publicznem, ich wpływ z dnia na dzień staje się ani ilościowe pomnożenie produkcyi, ani obniżenie coraz większy. To wszystko pośrednio i bezpośrednio się cen najmniejszej nie przynosi korzyści. Właści- działa na nowych przychodźców. A o jednem jeszcze ciele kopalń w górnictwie nad Ruhrą nie chcą wcale nie trzeba zapominać Cała emigracya odznacza się tej korzyści, jakie ma Ameryka z zaprowadzenia silną łącznością, że tak powiemy, familijną. Polak wspomnianej maszyny, bo dzisiejszy ustrój stosun- emigruje zazwyczaj za radą znajomych i krewnych ków nie sprzyja tym reformom“.    i to w tę samą okolicę, gdzie oni mieszkają U nich

‘) I. c. Str. 246.

2) Bredt: „Kwestya polska w obwodzie dorzecza Ruhry" już o to, aby nie przyjmował pracy, gdzieby go

można wyzyskać.

To są momenty o których zapominać nie trzeba. Są one charakterystycznemi znamionami wychodźtwa

zasięga rady, czy z kraju wyprowadzać się opłaca. Zna więc doskonale stosunki i położenie. Jeżeli przeprowadzi się na zachód, znajomi i krewni jego dbają

Lipsk 1909.

⁸) Patrz miażdżącą krytykę książki Bredta w czasopiśmie „ Archiv für Socialwissenschaft und Socialpolitik“ tom 29. Str. 931- 942.

polskiego. Można więc twierdzić zupełnie śmiało, że Polak nie obniżał i nie obniża zarobku. Tak samo Polak nie był i nie jest łami-strejkiem. W historyi Zjednoczenia Zawodowego Polskiego szczegółowo o tern mówić będziemy.

Polacy w trzech wielkich strejkach westfalsko-nadreńskich w roku 1889 — 1905 — 1912 brali udział. W ostatnim, w roku 1912 jedynie dlatego, ponieważ nie chcieli w oczach swych współobywateli Niemców uchodzić za łamistrejków. Przywódcy robotników polskich doskonale zdawali sobie sprawę z tego, że strejk będzie bezowocowny, tern bardziej, że wielki odłam górników, grupujący się około Związków chrześciańskich, udziału w strejku wziąć nie chciał.

Nieprzyjemnym objawem ruchu polskiego jest zwłaszcza częste łamanie kontraktu, co w najnowszym czasie chce się zwalczać przymu-sowem zaprowadzeniem legitymacyi, dalej ścisły związek Polaków z ojczyzną i ich odosobnienie się miejscowe i kulturalne“. Na to należy odpowiedzieć co następuje: Do prac rębaczy ch dostaje się górnik Polak tak samo jak górnik Niemiec Każdy, kto zna stosunki górnicze nad Ruhrą, wie, że tu nie robi się żadnych wyjątków. Kto ma poza sobą dwa lata pracy górniczej, zostaje zazwyczaj rębaczem. Na kopalniach tak zwanych polskich, gdzie większą część robotników tworzą górnicy polscy, liczba rębaczy polskich jest odpowiednio większa od niemieckich Co zaś do twierdzenia Metznera, że Polak dla rzekomego braku inteligencyi nie zostaje nigdy urzędnikiem, to należy na to odpowiedzieć, co organ oddziału górników Zjednoczenia Zawodowego Polskiego w ostrym artykule¹) swego czasu napisał.

Powiedziano tam wówczas, gdzie szukać należy powodów, że Polak nie zostanie urzędnikiem. Przeciwieństwa polityczne nie mniejsze były na zachodzie Prus jak na wschodzie. Chcąc z okoliczności wspomnianych wnioskować, że robotnik polski mało jest inteligentny, byłoby takim samym błędem, jak gdyby kto z faktu, że na wschodzie niema polskich radców rejencyjnycb, sędziów i profesorów gimnazyalnych, chciał wyciągnąć okólnik: „Polacy są narodem niezdolnym“.

To wszystko dotyczy nietylko górników polskich, ale niemniej robotników Polaków w koksowniach, w przemyśle budowlanym i t. d. Wogóle elementy mało wartościowe wśród robotników polskich w miarę rozwoju organizacyi zawodowych stają się tak samo rzadkie, jak wśród robotników niemieckich. W dawniejszych dziesiątkach lat, gdzie masy polskie mało lub wcale nie były zorganizowane, możliwość obniżenia zarobków istniała. Ale to skończyło się, gdy związki coraz szersze zataczać zaczęły kręgi.

W prasie, w dyskusyi publicznej a nawet w literaturze naukowej, Polak zawsze uchodził za mate-ryał mniej wartościowy. Twierdzono mianowicie, że robotnik polski ze wschodu jest mało inteligentny.

Zdanie to i dziś jest rozpowszechnione — czy trafne, to rzecz inna. Wobec niezbitego faktu, że przychodźca ani nie obniża zarobków ani też nie był łamistrej-kiem, wynika, że zdanie takie conajmniej ma wątpliwe podstawy. Bo to chyba jest jasne, że głupi, nie inteligentny robotnik nigdy nie będzie miał zrozumienia dla strejku i tym podobnych rzeczy. Wszyscy

autorzy, którzy o sprawę polską potrącali, ogólnie    Zupełnie inaczej ma się sprawa z twierdzeniem,

mówią o nizkiem poziomie kulturalnym przychodź- że robotnik polski staje się nieraz powodem nie-ców, mimo, że twierdzenie to ograniczają nieraz na ~ szczęśliwych wypadków. Raz dla tego, że jako przy-robotników zagranicznych. Głębiej, o ile sięgają in- bysz zupełnie nowy nie zna stosunków, powtóre, że formacye nasze, sprawą tą nikt się nie zajmował, często zmienia kopalnie, a ostatecznie, że nie zna Dr. Metzner¹) w wspomnianej swej książce dostarcza nieraz o tyle języka niemieckiego, aby mógł zrozu-rzekomego dowodu niższości robotnika polskiego, mieć przepisy bezpieczeństwa. Zwłaszcza powód ostatni pisząc co następuje: „Poziom kulturalny wszystkich badzo jest ważny, obcych robotników, także Polaków jest w porównaniu do robotnika niemieckiego o wiele niższy. Pomimo to posiada Polak, który przedstawia największą część przybyszów, ogromną zdolność zastosowania się. Używa go się do wszystkich prac górniczych, także jako rębacza, nie zostaje natomiast Polak nigdy urzędnikiem. Dla swej większej siły muszkularnej nadaje się do wykonania prac ciężkich, w których zastąpi inteligentniejszego robotnika niemieckiego

Zresztą Metznera zbija najlepiej ta okoliczność, że Polacy tam, gdzie urzędników swych wybierać mogą, jak n. p. starostów kopalnianych, nie dadzą się wyprzedzić przez swych kolegów Niemców. Liczba ich starszych knapszaftowych, mężów bezpieczeństwa i ławników przy sądach procederowych rośnie przy każdych wyborach.

Bądź jak bądź fakt jest faktem, że liczba nieszczęśliwych wypadków u robotników ze wschodu jest znacznie większa, niż liczba wypadków u robotników niemieckich.

„Wobec stałego przyrostu robotników obcojęzycznych w obwodzie rzeki Ruhry uważała sobie władza górnicza za obowiązek ograniczenie ilości tych robotników do tego stopnia, aby niebezpieczeństwa wynikające z niedostatecznej znajomości języka podług możności usunąć“¹). Oto dosłowne zdanie właścicieli kopalń wypowiedziane w pamiętniku jubileuszowym Towarzystwa dla interesówów górniczych (str. 115). Wydane 25 stycznia 1899 roku przepisy skierowane były głównie przeciw Polakom, co zresztą jednogłośnie potwierdzają organizacye niemieckie. Obwieszczenie to z roku 1899 brzmi jak następuje :

Robotnik tubylczy sympatyzuje na ogół z robotnikiem polskim, ponieważ Polak bierze udział w ruchu organizacyjnym i ponieważ nie można go nazwać łamistrejkiem.

Bardzo sporną sprawą jest stanowisko Polaka do zarobków. Autorowie, którzy zajmowali się kwestyą polską w zagłębiu rzeki Ruhry, dr. Pieper i dr. Bredt, są zgodni w tym punkcie, że Polak nie obniża zarobków. Ale podczas gdy dr. Pieper twierdzi, że Polak czyni to początkowo, przypisuje dr. Bredt ży- dniać na kopalniach i należących do nich fabrykach wiołowi polskiemu wedle jego stałej wędrówki do- tylko wtedy, jeżeli dostatecznie znają język niemiecki, broczynny wpływ na stosunki zarobkowe.    —------

§ 1. Robotników obcojęzycznych wolno zatru-

') Dr. Metzner: „Die sociale Fürsorge im Bergbau“ Sir. 10.

9 Odpowiedź ogłosiłem w „Głosie Górnika“ 1912 nr. 14 tudzież po ukazaniu się dzieła Metznera.

aby zrozumieć ustne zlecenia swych przełożonych i współpracowników.

§ 2. Jako dozorców, kierowników maszyn, dozorców pomp i kotłów, przodowników przy strzelaniu i przy szybach wiatrowych oraz przy reparacyach tudzież jako sygnałowych, odbieraczów, hamulczych przy szybach i pochylniach, kierowników maszyn parowych, zwrotniczych przy kolejach na wierzchu wolno zatrudniać obcojęzycznych robotników tylko wtedy, jeżeli znają język niemiecki i potrafią czytać po niemiecku.

§ 3. Należy prowadzić specyalną listę obcojęzycznych robotników, zatrudnionych na kopalniach i należących do nich fabrykach, listę, z której wynika, że robotnicy ci dają gwarancyę ścisłego wykonania odnośnych przepisów.

Przeciw temu rozporządzeniu Polacy kilkakrotnie zajmowali stanowisko. Żądali oni mianowicie, aby wszystkie obwieszczenia i przepisy górmicze ogłaszano wszędzie w polskiem tłomaczeniu

U w a g a : Stosunki górnicze nie wszędzie są równe, stąd też wyrażenia techniczne niemieckie trudno nieraz przetłomaczyć tak, aby odpowiadały duchowi języka polskiego — mimo, że nie brak słowników górniczych polskich. Także Zjednoczenie Zawodowe Polskie słownik taki własnym wydało nakładem. Poniżej podajemy tekst niemiecki przepisów z roku 1899.

1. Fremdsprachige Arbeiter dürfen beim Betrieb von Bergwerken und den dazugehörigen Aufbereitungsanstalten und Brikettfabriken nur beschäftigt werden, wenn sie genügend deutsch verstehen, um mündliche Anweisungen ihrer Vorgesetzten und Mittelungen irrer Mitarbeiter richtig aufzufassen.

§ 2. Als Aufseher, Maschinenführer, Pumpen- und Kesselwärter, Schiessmeister, Wettermänner, Ortsälteste (Driltelfiihrer), Schachtreparaturhauer, Anschläger, Abnehmer und Bremser an Schächten, Bremsschächten und Bremsbergen, als Zugführer, Bahnwärter, Weichensteller und Rangierer bei Eisenbahnen über Tage dürfen fremdsprachige Arbeiter uur beschäftigt werden, wenn sie deutsch sprechen und in Schrift und Druck lesen können.

§ 3. Über alle auf einem Bergwerke und dazu gehörigen Aufbereitnngsanstalten und Brikettfabriken beschäftigten fremd sprachigen Arbeiter ist eine Liste zu führen, wiche für jeden dieser Arbeiter erkennen lassen muss, dass er den für seine Beschäftigung vorgesehenen Bedingungen geuügt.

tam, gdzie pewna ilość Polaków pracuje. Żądaniu temu naturalnie zadość nie uczyli i o n o. Konferencya właścicieli kopalń odbyta 4 kwietnia 1913 podkreśla, że postulatów tych polskich przyjąć nie można, z powodów narodowych y. Robotnicy, a zwłaszcza także niemieccy, napiętnowali podobną ochronę życia i zdrowia górnika. Tego dowodem memoryał²) centralnego związku chrześciań-skiego w sprawie reformy pruskiego prawa górniczego. Memoryał ten co do sprawy językowej zajmuje następujące stanowisko : „Żądamy, aby przepisy górniczo-policyjne ogłaszano dla obcych robotników w języku dla nich zrozumiałym. Przy rozdzielaniu robotników na poszczególne obwody należy uwzględnić znajomości językowe poszczególnych robotników“.

Prócz przepisów z roku 1899, o których wyżej była mowa, istnieje pozatem regulamin górniczo-po-licyjny z dnia 24 maja 1894 roku o zapobieganiu nieszczęśliwym wypadkom.

Regulamin ten opiewa:

§ 1. W kopalniach nie wolno zatrudniać osób niżej lat 16, tndzież osób, które do 60 roku życia nigdy w kopalni zatrudniane nie były.

§ 2. Do samodzielnego wykonywania robót rę-baczych mogą być dopuszczone jedynie osoby, które ukończyły 21 rok życia i najmniej 3 lata na kopalni pracują pod nadzorem samodzielnego rębacza. Skoro czas nauki przerwany zostanie przez odsługiwanie wojskowości, można 1 rok wojskowości zaliczyć za czas nauki.

§ 3. Jeżeli przy jednej i tej samej pracy zatrudnionych jest kilku robotników, podział robotników winien być taki, aby przynajmniej jeden z nich na każdej szychcie był zdolen do samodzielnego wykonywania prac rębaczych.    (Dok. nast).

’) „Aus nationalen Gründen unannehmbar“.

²) „Denkschrift des Centralverbandes des Gewerkvereins christlicher Bergarbeiter, betr. Reform des preussischen Berggesetzes“. Altenessen. 1901.

Akademia górnicza w Krakowie.

Sprawa akademii górniczej w Krakowie stała się dla nas znowu aktualną, wskutek wstawienia po raz pierwszy w budżet państwowy — dzięki staraniom i zabiegom ministra Twardowskiego — sumy 153.800 koron, jako pierwszej pozycyi na ten cel.

O tem, że akademia górnicza w kraju z siedzibą w Krakowie jest niezbędnie potrzebną, wydała sąd jednomyślny ankieta, odbyta pod przewodnictwem posła p. Zarańskiego w dniu 24 lutego 1912 roku w Krakowie, zwołana przez Delegacye Polskich Górników i Hutników, której się za inieyatywę w tej tak żywotnej dla najwybitniejszej gałęzi rodzinnego przemysłu, sprawie — pełne uznanie należy.

Rzecz zatem została przesądzona. Gmina miasta Krakowa ofiarowała przy alei Mickiewicza grunt pod budowę gmachu oraz zasiłek finansowy, a rząd rozpisał konkurs na plany budowy z terminem do 15 października 1913 roku. Na konkursie tym otrzymał * I nagrodę projekt architekty p. S. Odrzywolskiego, ze współudziałem architekty p. A. Bellenstedta.

Jakkolwiek projekt nagrodzony odpowiadał w zasadzie zupełnie potrzebom zamierzonego zakładu, nasuwała się wątpliwość, czy możliwem będzie postawienie nowego gmachu w granicach kosztów preliminowanych na 1,680.000 K? Wątpliwość ta była tern więcej uzasadnioną, że wskutek starań Komitetu Krakowskiego, zajmującego się organizacyą przyszłej Akademii górniczej, zgodziło się ministerstwo na rozszerzenie pierwotnego programu. Przy tej sposobności niektóre katedry wspólne zostały rozszerzone, co spowodowało znów potrzebę kilku nowych sal. Wskutek tego ministerstwo uznawszy niedostateczność pierwotnie preliminowanej na budowę sumy, podniosło ją do 2,100.000 koron.

Wreszcie ze strony ministerstwa robót publiez, powołaną została osobna komisya, złożona z kilku członków Komitetu krakowskiego i delegatów ministerstwa, mających czuwać nad wejściem w życie nowej instytucyi i budową Akademii. W tym celu komisya ta zwiedziła gmachy i urządzenia akademii techniczno-górniczych we Wrocławiu, Berlinie, Klausthal, Freibergu i Leoben.

Półrocze letnie trwa od 1-go marca do końca

Owocem spostrzeżeń tej podróży informacyjnej był plan budowy przyszłej akademii, wykonany po czerwca. Nauka odbywa się w pierwszych pięciu powrocie, a przedłożony star. radcy bud. w minister- dniach k. t. przed i popołudniu, stwie robót publiez., dr. I. Piskaczowi, czuwającemu z poleccenia tegoż ministerstwa nad opracowaniem jest na składanie egzaminów i kolokwiów z mate-projektu we wszelkich szczegółach.

W trakcie najenergiczniej prowadzonej pracy

wybuchła wojna. Okoliczność ta, jak i brak sił robo- minów kursowych z pojedynczych przedmiotów, czych sprowadziły zawieszenie dalszej pracy nad projektem akademii górniczej...

Suma wstawiona w budżet minist, robót publicznych jest prawdopodobnie pierwszą ratą na rozpoczęcie budowy akademii. Jeśli weźmiemy pod uwagę, i) Fizyka — wykład że na budowę akademii przed wojną preliminowana

Czas od 15-go do końca lutego przeznaczony

ryału I. półrocza.

Lipiec przeznaczonym jest na składanie egza-

II. Rok studyów (III. i IV. półrocze).

Ilość godz. w półr-zim. let.

. 3 3 . 1    1

Przedmiot

(wsali - wpofuj . 2    4

ćwiczenia z miernictwa

seminaiyum z paleontologii i ćwiczenia 2 —

przedstawia się nader daleką.

..64

rysunki i ćwiczenia z element, maszyn .    8    4

A tymczasem zapotrzebowanie polskich inżynie- 4) Geologia, część I. — wykład . . rów górniczych jest ogromne. Zamknęły się dla mło- 5) Elemęnty maszyn — wykład . . dzieży polskiej dawne zakłady w Petersburgu, Leo-

sługa i konserwacya — wykład .    .    .

rysunki i ćwiczenia.......

dium, Saint Etienne ; niedostępny jest Freiburg i Klaus- 6) Generatory i motory maszynowe, ich ob-thal ; ogromnie utrudnione obecnie studya w Leoben i Przybramie.

i kamieni — wykład........

ćwiczeniu z chemii technologicznej .    .

Czy wobec tego nie byłoby bardzo na czasie 7) Chemia technol. w odniesieniu do glinek kreowanie jak najrychlejsze kursów fachowych polskiej akademii górniczej w Krakowie?

Kursy przygotowawcze do akademii górniczej 8) Encyklopedya prawa i administracyi .    .

są zorganizowane na politechnice we Lwowie ; w Krakowie urządzićby można w adoptowanym na ten cel budynku III-ci i IV-ty rok studyów.

Ażeby dać pogląd na całokształt studyów przyszłej Akademii górniczej w Krakowie, przytaczamy projekt planu studyów, programu nauk i preliminarz budżetu zestawionego w czasie przedwojennym, a więc dziś domagającego się znacznych, wysokoprocentowych uzupełnień.

(prawo prywatne i administracyjne) . .

Razem . . 36 35 z tego wykład .    . 21 20

ćwiczenia . . 15 15

Półrocze zimowe trwa od 10. października do połowy lutego. Nauka odbywa się w pierwszych pięciu dniach k. t. przed i popołudniu, w soboty zaś przed południem.

Plan studyów przyszłej Akademii górniczej. I. Rok studyów (I. i II. półrocze).

Przedmiot

Ilość godz. w piłr.

zim. let.

Półrocze letnie trwa od 1. marca do końca czerwca. Nauka odbywa się w pierwszych pięciu dniach k. t. przed i popołudniu. Soboty przeznaczone są na seminarya i wycieczki z geologii, jakoteż do kotłowni, maszyn i turbin parowych, cegielni, fabryk cementu, hut szkła etc.

1)    Wyższa matematyka—wykład

Czas od 15. do końca lutego przeznaczonym jest na składanie egzaminów i kolokwiów.

W pierwszej połowie lipca odbywają się 15-.dniowe samodzielne zdjęcia miernicze; pod koniec zaś drugiej połowy lipca I. egzamin państwowy.

III. Rok studyów (V. i VI. półrocze).

Przedmiot

Holc godz. w półr.

zim. let.

1)    Miernictwo kopalniane — wykład ...    2    2

ćwiczenia z miernictwa kopalnianego .    2    2

to io to to

rysunki z miernictwa kopalnianego ..22

2)    Geologia część II. (historyczna) — wykład 6 —

ćwiczenia i seminarya z geologii I. i II. .2 U w a g a : Wykład geologii częśc II. trwa do połowy stycznia, od tego zaś czasu godziny wykładu przeznaczone są na wykład o złożach.

3)    Nauka o złożach (gruntownie: o złożach

o, o

węgla, rud, glinek i kamieni, encykole-dycznie: o złożach soli, nafty i wosku

ziemnego)............—

Półrocze zimowe trwa od 10 października do

ćwiczenia i seminarya z nauki o złożach —

tO )-*■

ciu dniach każdego tygodnia przed i popołudniu, w soboty zaś do południa.

połowy lutego. Nauka odbywa się w pierwszych pię- 4) Analiza gazów kopalń., materyałów opałowych i rud — wykład .    .

ćwiczenia w laboratoryum. .

CO Ol t-h

Ilość godz. w pólr

zim. let

..44

CO <N

o co r>

to 03

Ilość godz. w pólr. zim. let.

Wspólnie z A)

Wspólnie z A)

CO Ol tH

CO Ol t—i

CO 05 00

Ilość godz. w pólr zim. let.

polnie z A)

CG

£

lO ^ co co

Wspólnie z a)

o. o

5) Elektrotechnika prądu galwaniczn, i silnego 3    3

ćwiczenia z elektrotechniki .

.6) Budownictwo — wykład. _________

rysunki i ćwiczenia z budownictwa ..44

7)    Encyklopedya hutnictwa i technologii metali 3 —

ćwiczenia w obróbce........

8)    Górnictwo część I. — wykład.....

’9) Nauka o handlu i przemyśle z szczegól-

Półrocze zimowe, trwa od 10. października do połowy lutego. Nauka odbywa się w pierwszych pięciu dniach przed i popołudniu. Soboty przeznaczone są na seminarya i wycieczki naukowe z geologii, nauki o złożach, elektrotechniki, budownictwa, ency-klopedyi hutnictwa i górnictwa.

Czas od 15. do końca lutego przeznaczony jest na składanie egzaminów i kolokwiów z materyału

I. półrocza.

W pierwszej połowie lipca odbywa się 15-dniowa wycieczka z geologii i nauka o złożach wraz z geo-logicznemi zdjęciami.

W ciągu roku mają się odbywać ćwiczenia z miernictwa kopalnianego w ten sposób, by doprowadziły do zdjęcia pewnego terenu kopalnianego wraz z rozwiązaniem stosownego zadania.

Czas od 15. do końca lipca przeznaczony jest na składanie egzaminów z pojedynczych przedmiotów

IV. Rok studyów (VII. i VIII. półrocze).

A) Wydział ogólno-górniczy :

Przedmiot

1)    Górnictwo część II. — wykład

9)    Prawo górnicze . .........

10)    Administracya przedsiębiorstw produkcyj

nych z szczególnem uwzględnieniem potrzeb górnictwa oraz nauki pomocnicze, buchalterya, nauka o ubezpieczeniach — ćwiczenia............

11)    Nauka o komunikacyach lądowych i wodnych. Nauka o taryfach ......

B) Specyalizacya w górnictwie solnem:

Przedmiot

1)    Górnictwo część II. — wykład ... 7

ćwiczenia i seminaraya

rysunki i ćwiczeria ........

9)    Nauka o złożach solnych ......

10)    Odbudowa złoży solnych ......

11)    Geografia i strona handlowa przemysłu

solnego . . . ..........

12)    Przepisy monopolu soli i organizacya

władz skarbowych .    ......

13)    Administracya przedsiębiorstw produkcyjnych z szczególnem uwzględnieniem potrzeb górnictwa oraz nauki pomocnicze, buchalterya, nn-

ćwiczenia

2)    Wiertnictwo poszukiwaw. (za złożami) 2 —

3)    Prawo górnicze........

4)    Pierwsza pomoc, hygiena i ratownictwo ............

5)    Nauka o złożach ropy.......

10) Ustawy naftowe i przepisy bezpieczeństwa kopalń naftowych.......

11)    Administracya przedsiębiorstw pro

dukcyjnych z szczególnem uwzględnieniem potrzeb górnictwa oraz nauki pomocnicze, buchalterya, nauka o ubezpieczeniach (ćwiczenia) .    7    6

12)    Nauka o komunikacyach lądowych

Na wszystkich półroczach poleca się naukę obcych języków.

Tak ma wydziale ogólno-górniczym, jakoteż na kursie górnictwa solnego i wiertnictwa naftowego trwa półrocze zimowe od 10. października do połowy lutego, zaś półrocze letnie od 1. marca do połowy czerwca.

Nauka w obydwóch półroczach odbywa się w pierwszych pięciu dniach k. t., soboty zaś przeznaczone są na wycieczki, ćwiczenia i seminarya.

W drugiej połowie czerwca odbywa się 15-dniowa wycieczka naukowa do kopalń węgla, kruszców, soli, nafty i wosku ziemnego.

Ź końcem lipca odbywa się II. egzamin państwowy (termin zwyczajny).

■S*-. •

’&

mi

i-

wm

HSEZr

■^r    - V

i Æ.mw

» wm

'$ ■. - tb&Żi > mmm

J i f ^ -. - * ■

rtt

, -s,

'    '    '■ A

~V. ../*

Ji

wElfiSl

M.

Ii-

rai

s»:

« ■ ■* V..-^

SE

-i

to

i-;

..

»iri

»I

WE

ls?~

.. ...

o

ÎJ

SS

IgRmfcJSir gsse

|f

ir

«asäsa

AKADEMIA GÓRNICZA W KRAKOWIE.

l¹

-P

kSB.

■ Ü”

AKADEMIA CX-;ąXKXVW KRAKOWIE l piçrnci

f- -

Pp;- JJ®S

rf

lu

~ 1'

I Î ®j «

® brr!

-H-

i ii

l ®! l

O O O O

1m4- I t I

O O O O

r~T i i i

O O O O |

i i • rn

O O O O

1. 1 1 HJ

O O O

C_,

Si®

'W

y O O O O

m r i

? O O O O

i i •£ n

O O

no

- <5** 5—o" ô"

I ' 'l'TT⁷!

O O O O

iin

©u

Ol

«*?=

ir

4»

I T*

O O O O

LUTU

OOP O ⁻

rm.i

O O O O

rrm

‘17

-i

.Em

HSti

1©“

—fl ••

: »i

fi

Ji

«i

10

»•

4-

Ei

mfllilfiii | ®

III 1:1

Jm. ®

ifiMi

ffltl

*¥

o o o o o

OlŁ-Li-J

O O Q O O-

i i i i n,

o o o o o

1 LI ILUI

o o o o o

o o o o o

iTirn

o o o o o,

( .1 J . L.JJ

o o o o o

□rrrr

* rl

-VI,'

‘i

5a

140 n *7

«mi

o o o o o ■

ClmjjB

iziMraT

Q, O O O O Ul

Fl^rWl

O O OOP

rnrn

O OOP o

[Q-1-1--1

o o o o o

L L.LLU

tfEEÛÜÎ

PLAN AKADEMII GÓRNICZEJ.

godz., półr. let.

CO CO

CO CO

05 LO

CO cM

.    .    2 godz.

Sprawozdania z wycieczek i praktyk wakacyjnych.

Z wycieczek i objazdów naukowych mają słuchacze składać wymagane sprawozdania pisemne. Sześć tygodni z pory wakacyjnej pomiędzy H. a HI., IV. a»V., jakoteż VI. a VII. półroczem mają słuchacze spędzić na praktyce w kopalniach węgla, rudy, soli, wosku ziemnego, lub przy wiertnictwie. Pisemne sprawozdanie, zawierające opis wykonanych prac, jakoteż własne spostrzeżenia mają słuchacze przedłożyć najpóźniej do końca pierwszego miesiąca nauki następnego półrocza.

Program nauk.

I. rok studyów.

1. Wyższa matematyka.

Wykład — półr. zim. .    .

•Ćwiczenia półr. zim..... „    „ w

Wykład: Analiza wyższa — rachunek różniczkowy i całkowity i zastosowanie go do rozwiązywania zadań technicznych. Równania różniczkowe i ich zastosowanie.

Geometrya analityczna — zasady geometryi analitycznej, płaskiej i sferycznej. Linie krzywe i powierzchnie. Rektyfikacya i komplanacya krzywych płaskich, komplanacya i kubatura powierzchni.

Ćwiczenia i seminarya : Rozwiązywanie i roztrząsanie zagadnień wyższej analizy, wyższej geometryi i zastosowanie matematyki.

2. Geometrya wykreślna.

Wykład — półr. zim.....4 godz., półr. let.

Rysunki i ćwicz. półr. zim. . 3    „    *    „

Wykład: Rzuty prostokątne graniastosłupa, ostrosłupa, walca, stożka i kuli, ich przekroje, siatki i przenikania. Punkt, prosta i płaszczyzna. Linia śrubowa i powierzchnie śrubowe. Powierzchnie obrotowe. Rzuty technicznych utworów z maszynoznastwa i budownictwa.

Aksonometrya ukośna i prostokątna. Perspektywa środkowa. Rzuty kołowane i ich zastosowanie do rozwiązywania zadań z miernictwa nadziemnego i górniczego.

Rysunki i ćwiczenia: Rysunki odręczne. Rozwiązywanie zadań uzupełniających wykład i rysunkowe ich przedstawianie.

3. Rysunki sytuacyjne i stosowane.

Wykład — półr. zim. ...    2 godz., półr. let. 2.

Znaki przyjęte. Czytanie map, kopiowanie ich na kalce i papierze. Plany warstwicowe, rozwiązywanie zadań warstwicowych, przekroje.

4. Mineralogia i petrografia.

Wykład — półr. zim.....5 godz., półr. let.

Ćwiczenia i sem. półr. zim. . 4    „    »    »

Wykład : Mineralogia. Mineralogia ogólnia : krystalografia geometryczna i krystalo-fizyka, budowa chemiczna minerałów, powstawanie minerałów. Mineralogia specyalna ze szczególnem uwzględnieniem rud i minerałów wchodzących w skład budowy skał.

Petrografia: Tekstura skał. Sposoby petrograficznego badania. Skały wybuchowe, osadowe i łupki krystaliczne.

Ćwiczenia i seminarya: Mineralogia: ćwiczenia w rozwiązywaniu form jkrystalicznyćh. Oznaczanie minerałów za pomocą mikroskopu, dmuchawki i ich wewnętrznego wyglądu.

Petrografia: Oznaczanie skał według ich zewnętrznego wyglądu.

5. Chemia ogólna.

Wykład — półr. zim. ...    3    godz.,    półr.    letnie    2

Laboratoryum: półr. zim. .    2    „    „    »    3

Wykład : Zasady chemii. Chemia fizykalna. Pierwiastki i ich połączenia główne w odniesieniu do mineralogii i petrografii. Zasady chemii organicznej głównie w odniesieniu do minerałów i gazów organicznego pochodzenia.

Laboratoryum: Samodzielne wykonywanie doświadczeń chemicznych. Operowanie przyrządami. Jakościowe badanie minerałów i skał.

6.    Mechanika techniczna I.

Wykład — półr. zim. .    .    .    godz.,    półr.    letnie    3

Ćwiczenia i sem. półr. zim.    „    »    »2

Wykład: Kinematyka. Dynamika punktu mate-ryalnego. Statyka. Statyka wykreślna. Środek ciężkości. Praca i sprawność. Sprężystość i sztywność. Opory tarcia i ruchu. Prawo ciężkości. Geometryczne prawa ruchu. Działanie kół zamachowych. Maszyny proste. Zasady mechaniki cieczy, gazów i par.

Ćwiczenia i seminarya mają na celu pogłębić wykład i uzupełnić go rachunkowem i wykreślnem rozwiązywaniem przykładów.

7.    Mechanika techniczna II.

(Nauka o wytrzymałości).

Wykład — półrocze letnie......2 godz.

Ćwiczenia i seminarya........2 „

Wykład: Wytrzymałość materyału. Stan odkształcenia i stan równego napięcia. Praca odkształcenia. Obliczanie wytrzymałości prętów, belek, płyt i naczyń. Wytrzymałość złożona.

Ćwiczenia i seminarya; Rozwiązywanie technicznych zadań. Praktyczne badanie wytrzymałości materyału.

8. Stenografia polska i niemiecka.

Zakres nauki : Tworzenie i skracanie słów, znaczniki, skracanie zdań, ciągłe ćwiczenie w szybkiem czytaniu i pisaniu (do 120 głosek na minutę), ćwiczenie w odczytywaniu własnych i cudzych stenogramów.

9. Encyklopedya prawa i administracyi.

(Prawo publiczne).

Wykład — półrocze zimowe .    .    •

Pojęcia wstępne. Prawo publiczne. Prawo prywatne.

Prawo publiczne: Nowoczesne państwo i jego ustrój. Monarchia Austryacko-Węgierska i wspólne jej sprawy. Ustrój polityczny Przedlitawii. Rada Państwa. Izba Panów. Delegacye. Kraje i Sejmy krajowe. Powiaty. Gminy. Ustawy i rozporządzenia. Ustawy zasadnicze. Ogólne prawa i obowiązki obywateli. Organizacya władz administracyjnych państwowych i autonomicznych ze szczególnem uwzględnieniem organizacyi władz przemysłowych i górniczych. Pogląd na organizacyę pruskich i rosyjskich władz przemysłowych i górniczych.

-o

Ci

sj

u:

u:

P3

II. rok studyów.

1. Fizyka.

4. Geologia, część L (fizyczna).

Wykład — półr. letnie ....    5 godz.

W soboty: seminarya i wycieczki.

Ćwiczenia i sem. póir. zim.' 1 S°^'’ ^    1    Wykład : Zakres geologii. Tektonika geol^iczna.

Wykład: Wstęp. Nauka o cieple: Pomiary cie- Geologia dynamiczna : działanie powietrza, wody, pu-

tonizmu i organizmów. Woda w ziemi ze stanowiska górniczego i gospodarczego (hydrologia praktyczna).

Seminarya i wycieczki mają na celu pogłębić wykład i obserwować w naturze zjawiska dynamiczne. Rysowanie map i przekroi geologicznych. Użycie kompasu.

pła. Rozszerzalność ciał pod wpływem ciepła. Cieplik właściwy. Zmiana stanu skupienia pod wpływem ciepła. Spalanie. Mechaniczna teorya ciepła w odniesieniu do kotłów i maszyn parowych. Promieniowanie ciepła. Temperatura wnętrza ziemi.

Nauka o gazach i parach: Porównania stanu gazów i par. Zmiany w stanach. Wypływ gazów i par z naczyń. Przepływ gazów i par przez przewody Wykład — półr. zim. ... 6 godz., półr. letnie 4 rurowe. Parcie wiatru.

5. Elementy maszyn.

Rysunki i ćwicz. — półr. zim. 8    „    „    »    4

Wykład: Zasady technologii metali. Konstrukcya i obliczenie części składowych maszyn: nity, kliny Magnetyzm: Potencyał magnetyczny. Pole ma- i śruby, czopy, osie, wały, korby, sprzęgła, łożyska, gnetyczne. Magnetyzm ziemski i przyrządy do jego koła tarciowe, zazębione, pasowe i linowe; transmi-mierzenia.

Optyka w zastosowaniu do przyrządów optycznych i analizy spektralnej.

sye. Tłoki, trzony, wodziki, mimośrody, dławiki, ar-Cwiczenia i seminarya: Doświadczalne badanie matury. Rury. Maszyny do podnoszenia ciężarów:

wielokluby, windy, żórawie.

Rysunki i ćwiczenia: Zdjęcia i szkice z modeli.

Wykład — półr. zim.....4 godz., półr. let. 2 Wykonywanie rysunków fabrycznych na podstawie

Ćwicz.—półr. zim. 2 godz. (w sali), półr. let. 4 (w poluj sporządzonych szkiców.

15-dniowe zdjęcia samodzielne.    Obliczanie, szkicowanie i konstrukcya części

Wykład: Wstęp. Zasady rachunku prawdopo- składowych maszyn, różnych przyrządów.

Rozwiązywanie zadań rachunkowych.

praw fizyki.

2. Miernictwo naziemne.

dobieństwa. Zasady teoryi najmniejszych kwadratów.

Wyrównanie spostrzeżeń. Przykłady.

Zarys miernictwa naziemnego. Części składowe narzędzi mierniczych. Teorya, opis, sprawdzanie i rek-

tyfikacya narzędzi do pomiaru długości i kątów. Wykład — połr. letnie Zdjęcie poziome. Operacye i zasadnicze zadania mier- Rysunki lcwiczenia .    .    .    .    .    .    .    .    . 4    „

nictwa,metody zdjęcia poziomogo, tryangulacya, zdję-    Wykład: Kotły parewe, ich omurowanie i ob-

6. Generatory i motory maszynowe, ich obsługa i konserwacya.

3 godz.

cia polygonalne i szczegółowe.

Instrument niwelacyjny i uniwersalny. Niwela-cya. Trygonometryczny i barometryczny pomiar wysokości. Warstwice.

Tachymetrya. Zasady fotogrametryi. Trasowanie, parowych.    .

Wypracowanie zadań z uwzględnieniem rachunku    Turbiny cisnące i reakcyjne. Regnlatory. Obsługa,

wyrównania.    Motory eksplozyjne. Ich budowa i obsługa.

Ćwiczenia: a) Ćwiczenia w sali: Operowanie śród-    wodne.    ^    ,    .

kami pomocniczymi do rysowania    Sprawdzanie dzielności generatorów i motorow

planów i liczenia. Sprawdzanie i rek- maszynowych.

tyfikacya instrumentów. Rozwiązy-    Ćwiczenia i rysunki. Zasady obliczania gene-

wanie zadań    ratorow i motorow maszynowych i projektowanie

b)    Ćwiczenia w polu: Przedwstępne pojedynczych części składowych.

ćwiczenia do samodzielnego zdjęcia: . Praktyczne sprawdzanie dzielności generatorów pomiar długości i kątów, zdjęcia ¹ motorow maszyn. Wycieczki naukowe, parcel, szkicowanie, polygonowanie, niwelowanie, tachymetryczne oznaczanie punktów.    ...    „    ,

c)    15-todniowe samodzielne zdjęcie Wykład połr. zim. . . . 2 godz.

obejmuje pomiar poziomy i pionowy ćwiczenia —- połr zun. .    .    2 godz., połr letnie

na podstawie przeprowadzonej try-    Wykład: Materyały ogniotrwałe i fabrykacya.

angulacyi. Profilowanie podłużne Fabrykacya cegieł, wapna, cementu, farbziemnych itp. i poprzeczne. Trasowanie. Plan    Ćwiczenia: chemiczne badanie materyałow su-

zdiecia    rowych keramicznych na ich przydatność przemy-

J *    słową. Próby sporządzania mas na wyroby kera-

miczne.

Budowa maszyn parowych na podstawie teoryi tychże. Stawidła. Koła zamachowe. Fundamentowanie maszyn parowych. Kondenzatory. Obsługa maszyn

7. Chemia technologiczna w odniesieniu do glinek i kamieni.

3. Paleontologia.

Wykład — półr. zim, Ćwiczenia ....

Wykład. Rozwój i zadania nauki o skamielinach. Systematyka. Podział, jakoteż charakterystyka najważniejszych klas, rodzin i gatunków świata zwierzęcego i roślinnego. Skamieliny przewodnie.

Ćwiczenia. Pogłębianie wykładu i określanie pojedynczych okazów.

2    Wycieczki naukowe do cegielń, hut szkła, fabryk

2 cementu, kamieni ogniotrwałych i fabryk farb zie-. mnych.

8. Encyklopedya prawa i administracyi.

Prawo prywatne.

Wykład — półr. zim. .    .

Prawo prywatne: Podmioty i przedmioty praw i zobowiązań i ich rodzaj. Najważniejsze zasady prawa

.    . 4 godz.

Wykład — półr. letnie

(Dok. nast.).

majątkowego. Prawo rzeczowe. Własność i posiadanie. Zobowiązania. Poszczególne umowy prawa cywilnego i handlowego. Odszkodowanie. Przedawnienie firmy. Towarzystwa akcyjne i spółki. Główne zasady prawa wekslowego.

Stosunki prawne pracowników handlowych (urzędników prywatnych).

Organizacya sądownictwa. Główne zasady procesu cywilnego i karnego. Sądy przemysłowe.

Prawo administracyjne.

3 godz.

Najważniejsze zasady ustawodawstwa przemysłowego. Przemysły wolne i koncesyonowane. Personal przemysłowy i przepisy ochronne. Odpoczynek niedzielny. Inspektorowie przemysłowi. Odpowiedział

ność cywilna i karna za nieszczęśliwe wypadki. Porównawcze zestawienie najważniejszych przepisów z dotyczącymi stosunkami w państwie rosyjskiem i niemieckim.

Zasady ustawodawstwa o ochronie patentów, wzorów i marek w Austryi, Rosyi i Niemczech.

Zasady ustawodawstwa skarbowego austrya-ckiego. Organizacya władz państwowych. Podatki bezpośrednie i pośrednie i sposób ich wymiaru. Daniny publiczne na rzecz państwa, kraju, powiatu i gmin. Taksy i należytości. Monopole państwowe. Cła. Objaśnienie taryfy celnej i ulg celnych w odniesieniu do górnictwa. Porównawcze zestawienie najważniejszych przepisów skarbowych w Rosyi i Niemczech.

Borysławski okręg naftowy.

SPÓŁKA FAKTUROWI w KRAKOWIE

Biuro sprzedaży i spedycyi soli T.W.S.

Borysławski okręg naftowy.

Wiadomości bieżące.

Sprawa podwyższenia płac robotników ohręgu borysławshiego.

W czasie od 14 do 18 czerwca odbywały się w Borysławiu posiedzenia komisyi ministeryalnej pod przewodnictwem radcy min. p. Jana Holoubka w sprawie podwyższenia płac i zarobków urzędników i robotników okręgu borysławskiego.

Przedstawiciele rządu oświadczyli, że konferen-cya ma na celu przyjść z wydatną pomocą robotnikom przez poprawę ich aprowizacyi, przez zaopatrzenie ich w suknie, obuwie i inne artykuły potrzebne do codziennego użycia.

Po zbadaniu żądań robotników i odpowiedzi pracodawców nabrano jednak w końcu przekonania, że o żadnem zbliżeniu tych dwóch stron mowy byc nie może, gdyż robotnicy nie są zadowoleni z przyrzeczeń rządu, a pracodawcy trwając przy dawnych swoich propozycyach oświadczyli, że do żadnych dalszych ustępstw nie są skłonni prócz dodatku 150 K. miesięcznie na głowę robotnika (urzędnika) stałego za czas od 1 maja do 31 sierpnia 1918 r. Udzielenia stałego procentowego dodatku odmówili pracodawcy z powodu nader ciężkiego położenia finansowego przemysłowców naftowych.

Podczas dalszych rokowań wyrazili pracodawcy przekonanie, że rząd, który ma interes w utrzymaniu przemysłu naftowego, powinien wyjście znaleźć z tego położenia przez podwyższenie cen ropy, ustanowienie premij, lub inne odciążenie przemysłu naftowego.

Z powodu, że przedstawiciele rządu nie posiadali w tym kierunku żadnego pełnomocnictwa, została konferencya odłożoną z terminem ponownego zwołania we Wiedniu w dniu 24 czerwca b. r.

Ostateczne uregulowanie płac robotniczych.

W sprawie żądań podwyższenia płac robotników nastąpiło pomiędzy robotnikami a pracodawcami przemysłu naftowego porozumienie, na podstawie którego postanowiono :

a) Nieżonaci rebotnicy naftowi otrzymają 40%, żonaci 60% podwyższenia zarobków; prócz tego otrzymają 100% podwyższenia dodatków rodzinnych i 25% podwyższenia dodatków mieszkaniowych.

b) Robotnicy warsztatowi otrzymają bez wyjątku 50% podwyższenia.

Robotnicy woskowi otrzymają:

Robotnicy nieżonaci otrzymają 30% podwyższenia zarobków, żonaci 50%; dalej 100% podwyższenia dodatków rodzinnych.

Robotnicy warsztatowi otrzymają 40 do 50% podwyższenia.

Elektryfikacya zakładów naftowych w Borysławiu i Tustanowicach.

Wynikiem odbytego w dniu 5 kwietnia komisyjnego omówienia kilku projektów dotyczących ele-ktryfikacyi kopalń naftowych w Borysławiu i Tustanowicach było powzięcie przekonania, że ze względu na bezpieczeństwo ruchu i celowość urządzeń byłoby w dzisiejszych trudnych warunkach wielce pożądane ku oszczędzeniu metali, materyałów a także i sił roboczych porzucenie projektów urządzenia kilku centrali na stosunkowo małym obszarze. W tym celu zawezwano Zjednoczone To w. akcyjne Elektryczne we Wiedniu tudzież firmę Stowarzyszenia Elektrycznego T. z o. p. we Lwowie, by odstąpiły od zamiaru tworzenia dwóch osobnych elektrycznych centrali i porozumiały się co do utworzenia jednej wspólnej elektrycznej centrali, przycżem zaproszono obie te firmy do uzyskania prawomocnych zastępstw i do oznaczenia terminu, w którym miałyby odbyć się dotyczące pertraktacye.

Jak nam wiadomo, udaje się w niedługim czasie p. radca dr. Czapliński, inspektor górniczy do Borysławia, celem ostatecznego załatwienia tej tak ważnej sprawy.

Wytwórczość ropy w okręgu borysławskim.

Wytwórczość w otworze świdrowym „Kozak“ w kopalni naftowej „Silva Plana“ w Borysławiu, która podczas wiercenia 11 czerwca 1918 dała wybuchowo 9 cystern dziennie, spadła w dniu 22 czerwca na 4 cysterny, 23 czerwca na 2 cysterny, a dnia 24 czerwca wynosiła około SU cysterny. Wybuchy gazu wynosiły około 20 m:! dziennie. Głębokość otworu wynosi, 1490 m. Zarurowany 5” rurami.

Tow. naftowe „Galicya“ nabyło kopalnię „Ho- czenia dla pól naftowych „Marya“ i „Elżbieta“ w gmi-henstein“ w Tustanowicach i ustanowiło inżyn Ale- nie Dolina, ksandra Stycznia kierownikiem kopalń i zakładu

Walter Braun, kupiec w Halle n S. dyrektor Spółki „Galizische Erdöl Verwertungs - Gesellschaft Dr. Wilhelm Rosenberg we Lwowie zgłosił w dal- m. b. H.“ w Drohobyczu zgłasza pola naftowe w gmi-szym ciągu 12 szurfów w gminie Mielniczana, 8 nie Stefkowa górna, powiat polityczny Lisko, na par-w Turce a 4 w Łośnicach, powiat Turka (Chyrow), celach wchodzących w skład ciała tabularneho whl.

„Premier“ zgłasza zamierzoną budowę haspla 589 pod nazwą Komanów I — HI, Ogrody I — IH, na szybie „Magdalena XV“ parcela 4437/3 w Tusta- Horb I — V, Strymyna I IV, Semenów t — II,

Obicz I — V.

Hansa „Erdölproduktionsgesellschaft m, b. H. w Berlinie zawiadamia, że z dniem 20 lipca b. r. puszczono prowizorycznie w ruch kopalnię „Phönix II“ w Tustanowicach i prosi o kolaudacyę.

gazowego.

nowicach.

Akc. Tow. dla olejów skalnych zgłasza, że przewiercone zostały nasunięte górne warstwy w otworze szybowym Nr. III. „Photogen“ w Mraźnicy i że w najbliższym czasie rozpocznie się zamknięcie wody.

Tow. wydobywania olejów skalnych we Wie-

Przyjęto do wiadomości założenie instalacyi ga-dniu donosi o założeniu szybu Nr. III. na kopalni zowej na parceli lkt. 1560 gminy Tustanowice przy „Hucuł“ parc. 2593/5 w Tustanowicach zgłoszonego szybie Nr. XXV Galicyjskiego Karpackiego Towarzy-w Urzędzie górniczym w Drohobyczu w r. 1914.

Na kopalni „Tip-Top“ parcela 1849, 1850, 1852 Na kopalni nafty Towarzystwa Karpackieho otwór

świdrowy Nr. 36 w Tustanowicach sekcya Glinik

stwa naftowego i zezwolono na jej uruchomienie.

i 1857 w Tustanowicach podjęto ruch i naznaczono termin rozpoczęcia pracy na szybie Nr. 2 w sześć zamknięto wodę wgłębną rurami 10" w głębokości miesięcy po szybie Nr. 1. Na założenie szybu Nr. 3 410 metrów, nie zezwoleno jednak ze względu na nieprzepisową odległość granicy północnej od sąsiedniej kopalni parowego przy szybie „Glück auf⁴ na parc. gr. lkt. „Maksymilian“ ; zgodzono się jednak na skomaso- 1575/4 w Tustanowicach. wanie terenu „Tipp-Topp“ z terenem kopalni „Maksymilian“.

Gal. Karpackie akc. Tow. naftowe i rafinerya 1918 podjęty zostanie ruch. dla olejów ropnych, zgłosiły zamiar rozpoczęcia otworu

Zezwolono na uruchomienie drugiego wyciągu

Zezwolono na wiercenie otworu świdrowego Nr. I kopalni „Gmina II“ w Polanie. Z dniem 1 lipca

Na kopalni nafty rPotok Dobra“ zamknięto świdrowego na Ratoszynie na terenie    „Borysławski    wodę    12" rurami hermetycznemi w głębokości 297

Syndykat“ parc. 777 w Borysławiu.    metrów i proszono o przeprowadzenie próby. Na ko-

Rozpoczęto wiercenie szybu Nr. IV    na    kopalni    painj    nafty „Kinga I“ w Tustanowicach zamknięto

„Las Lindenbaumów“ w Borysławiu.    wodę    wgłębną w głębokości 130 metrów 12" rurami

Na kopalni „Emil“ w Tustanowicach zamknięto i pr0szono o przeprowadzenie próby, wodę gruntową w głębokości 464 metrów 10" rurami.

Na kopalni „Kopernik“ w Tustanowicach zgłosił Herman Bloch szyb Nr. III.

Towarzystwo „Premier“ donosi, że w otworach świdrowych Nr. VII i VIII kopalni nafty „Staatsland“ w Tustanowicach zamknięto wodę rurami 9”. Na ko-Na polach naftowych „Halina“ parcela 640 1, paini Towarzystwa „Premier“ kopalnie „Katarzyna I“ 640 2, 641/2 w Mraźnicy zgłosiło Tow. akc. dla rafi- „Kalifornia I i II“ w Tustanowicach rozpoczęto ro-neryi olejów skalnych założenie nowego przedsię- boty około uporządkowania spalonych w czasie in-biorstwa kopalnianego „Halina I“ i „Halina II“ i o- wazyi tych otworów świdrowych które mają na celu twór szybowy 1 na panu grunt. 640/1.

uzyskanie gazów dla opału kotłów parowych.

Zezwoloną została projektowana zmiana ruchu    Uprawnieni do wydobywania w kopalni nafty

na kopalni naftowej „Potok Dobra“ w Borysławiu, „Würzberg-Hahn“ przez pełnomocnika Dra Marka która przewiduje przyłączenie do terenu tej kopalni Tiegermanna adwokata w Drohobyczu zgłaszają za-parcel gruntowych L. 68, 69, 70, 71, 72, 393/1, 392 miar podjęcia ruchu kopalni nafty „Würzberg-Hahn“ i 391/2 jakoteż parcel budowl L. 204 w Borysławiu; w Borysławiu.

projektowane założenie nowego otworu szybowego    s ;półka kopalniana Rogawski, LÖW i Ska przez

Nr. V na pare, grunt. L 140811 a to po poprzedmem pełnonfocnika p£ Marka Tiefermana adwokata w Dro-hermetycznem zabiciu starego, w sąsiedztwie poło- £obvczu łasza zamiar podjecia ruchu kopalni nafty zonego otworu szybowego Nr. VII - założenie no- n/Beku“ w Borysławiu. ' wego otworu szybowego Nr VIII na parc. gr. L. 71    „    , .    ₀    .

a to po usunięciu topiarni która się znajduje w odle-    Kopalnię nafty „Artur w Schodmcy, w asnosc

głości 38 m. na wschód - założenie nowego otworu Towarzystwa akcyjnego naftowego „Galicya w Bo-szybowego Nr. IX na parc gr. L. 72 a to po poprze- rysławiu nabyh na własnosc Bracia Backenroth i zg o-dniem hermetycznem zabiciu starego otworu szybo- S11 ^zaa^a Thorna pełnomocnikiem tej kopalni.

wego „Perkins V“ który się znajduje w odległości 5 m. na wschód. Równocześnie podjęto na nowo ruch zrekonstruowanych wieżach wiertniczych otworów w starym otworze szybowym na parc. gr. L. 391/2 świdrowych Nr. 18 i 19 kopalni Towarzystwa Gali-prowadzonym dotychczas przez firmę Perkins & Mac cyjskiego Karpackiego „Bank“ Sekcya I w Tustano-Intosh jako otwór szybowy Nr. XI. Zgłoszonego za- wicach pod warunkiem usunięcia wytkniętych braków, łożenia otworów szybowych w Nr. 4, 6, 7 i 10 nie    Zezwolono na zmianę planu ruchu kopalni

dozwolono, gdyż podana odległość tychże od in- „Union“ w Mraźnicy przez założenie otworu świdro-nych budowli (z paleniskami) nie odpowiadała wa- wego Nr. IV na parc. lkt. 617/2 pod warunkiem, iż runkom przepisów policyi górniczej.    kuźnia kopalniana zostanie przesuniętą na odległość

Mikołajowi Terleckiemu, właścicielowi dóbr 50 m. od tego otworu świdrowego. Otwór świdrowy w Krechowicach, powiat Dolina, wydano poświad- Nr. IV będzie oddalony od otworu Nr. IV w kie-

Zezwolono na ponowne podjęcie ruchu w nowo

runku wschodnim na 97 metrów a od południowej wców a delegatami Związku Polskich Techników granicy terenu kopalni na 38 metrów.    wiertniczych i Związku urzędników naftowych w Ga-

Izba pracodawców przedkłada umowę zawartą licyi. jednak jeszcze, nie podpisaną między Izbą Pracoda-

Zestawienie produkcyi gazu za miesiąc maj 1918.

Ilość produkujących gaz

GMINA

!. = !

fil

fi!

otworów

będących w ruchu wyk r.

całkowicie zastano-wionyeh

RAZEM

1.

2.

3.    4.    5.

Produkcya gazu przeor eiętnie za miesiąc sprawozdawczy w m3 w 1 min.

Produkcya.gazu za miesiąc sprawozdawczy przeciętnie

na 1 otwór będący w ruchu

na jeden otwór produkujący gaz

Ilość otworów świdrowych produkujących

mniej

więcej

2œ

5 ti ■ .STs

:s'l

e

mz_ przeciętna ilość gazu 3-463 m 3

niż podwójna przeciętna ilość gazu

RAZEM

UWAGA

7.

8.

9.    10. ! 11.    12.

13.

!!

Tustanowice

190    92    38

130

287-99

1-447

2215    74    28 ¹ 28    130

Borysław

188 j 83    7

90

260-18

1-383

2890

40    23    27    90

Mraźnica

31

6646

2206

8-557

2 15    7

Popiele

Razem

422    182

45 227

616-67

1-465 2-716 114

53

60    227

Zestawienie produkcyi gazu za czerwiec 1918.

Tustanowice

198

96

39    135

302-77

Ol

lO

Borysław

191

92

9    101

263-95

tH

CO

tO__05

2242

2609

cn 00 to

Mraźnica

31

00

00

88-97

2-870

11-687

IO lO rH

r*H

o co

Ü1

00

Popiele

244

Razem I¹ 424 ¹¹ 196 !! 48 jj 244 j 665 65

1546 2-687 136    51    57

Przegląd literatury górniczej.

Górnictwo — opracował Hieronim Kondratowicz.

Nakładem fundacyi zapomogowej Kasy pomocy

Autor mówiąc o źródłach, któremi posiłkował dla osób pracujących na polu naukowem im. Dra się opracowując 2-gie wydanie, wspomina o książce Józefa Mianowskiego*) pojawiło się drugie wydanie Hersego Herbsta: „Lehrbuch der Bergbaukunde“, cennego tego dzieła.    które uważa za najlepszy ze znanych podręczników

Spis rzeczy zawartych w tomie i. Górnictwa.

Przedmowa do wydania 1-go, przedmowa do

Dobre przyjęcie jakiego doznało „Górnictwo“, górnictwa, które w ciągu niespełna lat 10-ciu zostało wyczerpane, pobudziło autora do opracowania wydania drugiego. W tern nowem wydaniu idąc za postępem nauki wypadło wiele zmienić, a niektóre działy cał- wydania 2-go.    .    ,

kowicie przerobić i znacznie rozszerzyć. Szczególną    Literatura. Spis przedmiotów. Wstęp. Rozdział I.

uwragę zwrócił autor na sposób odbudowy grubych Złoża minerałów użytecznych. Złoża foremne Złoża pokładów węgla z zamulaniem wyrobisk, które coraz nieforemne.

więcej wchodzi w użycie Dłużej zatrzymał się autor . Rozdział II. Nasze bogactwa mineralne. Roz-nad sposobem pogłębiania szybów za pomocą zamra- dział III. Poszukiwania górnicze. Sposoby wiercenia, żania a oprócz tego dodał krótki opis złóż minera- Stratametry. Skrzywienie otworu i oznaczenie wiel-łów użytecznych, zalegających na ziemiach polskich, kości tego skrzywienia.    ..    .    .    T

który umieścił autor w rozdziale zatytuływanym :    Rozdział IV. Sposoby urabiania minerałów I.

Nasze bogactwo mineralne“.    *    Maszyny wiertnicze pracujące na kolumnach. II. Ma

szyny wiertnicze pracujące bez kolumn.

*) Warszawa. Skład główny w księgarni Gebethnera Wolffa 1918. Cena 15 mk.

Rozdział V. Roboty przygotowawcze. Wyrobiska górnicze. Chodniki. Obudowa chodników. Szyby.

Pogłębienie i obudowa szybów. Obudowa wodotrwała Sposób pogłębiania szybów za pomocą cementowa-w skałach zwięzłych przy umiarkowanym przypły- nia. Pogłębianie szybów za pomocą zamrażania. Szyby wie wody. Sposób Hönigmann’a wiercenia szybów, pochyłe. Komory podziemne większych wymiarów. Pogłębianie i obudowa szybów w kurzawkach. Obudowa wbijana. Obudowa opuszczana. Sposób pogłę- wimy o niem obszerniej, biania szybów za pomocą powietrza zgęszczonego.

Po ukazaniu się wydania w komplecie pomó-

Sprawy bieżące.

Nowe pokłady rudy żelaznej. Jak się dowiadujemy, Instytut geologiczny w Wrocławiu dostał polecenie dyrektor Gzieliński z Częstochowy znalazł rudę że-wydatniego wzmocnienia badań geologicznych na lazną w powiecie częstochowskim, we wsi Starokrze-obszarach wschodniej Europy. Chodzi o stwierdzenie pice, w gminie Kuźniczka, Kotary, Aleksandrów, istniejących pokładów i o projekty przyszłej odbu- w gminie Panki, w Łazach Iwanowickich, w gminie dowy pożytecznych minerałów.    Opatów.

° li    -    » '

Kopalnie chińskie w japońskich rękach. Na podstawie zawartej pomiędzy Chinami a Japonią ugody przeszły nader bogate kopalnie żelaza w miejscowości Fenghvangshan koło Nanking pod zarząd Japonii.

Wytwórczość stali obejmują wspólnie Chińczycy i Japończycy. Na koszta zakładowe dają Japończycy 20 milionów Yen, wskutek czego właściwy nadzór całej produkcyi górniczej będzie istotnie w rękach japońskich.

Badania geologiczne obszarów wschodniej Europy.

Wspomnienie pośmiertne.

ALEKSANDER TYSZKA.

Dnia 18 czerwca b.r. zmarł po krótkich cierpieniach inżynier górniczy, zawiadowca kop. Kazimierz

Ilość pism fachowych w Niemczech. W Niemczech Warszawskiego T-wa kopalń węgla i zakładów wychodziło przed wojną 5630 pism fachowych. Ilość tych hutniczych w Niemcach. W Zmarłym tracimy pism wyspecyalizowanych dla każdej gałęzi wiedzy technicznej wzrastała z każdym rokiem. Od r. 1890 wzrosła o 838. Aż po rok 1913 t. j. w przeciągu 23 lat wzrosła ich liczba z dziedziny przemysłu i handlu o 461, wiedzy prawniczej o 458, teologii i filozofii o 435, filologii i pedagogii o 383, nauk przyrodni- czasopisma, czych i medycyny o 351, rolnicze i leśnicze o 309, dla kobiet i młodzieży o 340, dla sportu, wojska i marynarki o 28. W czasie wojny zaniechało trwale swe wydawnictwa 1503 czasopism, zawiesiło przejściowo 1171, natomiast powstało 1319 czasopism nowych. Obecnie pojawia się w Niemczech 1355 czasopism fachowych, to znaczy mniej niż w r. 1914, co obniża ich liczbę o V₄ danych wydawnictw.

zacnego Kolegę i dzielnego obywatela Kraju. Pamięć Jego zawsze wysoko czcić będziemy! *)

*) Życiorys Zmarłego podamy w następnych zeszytach

P. R.

Od Redakcyi.

W dziale naftowym (Borysławski okręg naftowy) rozpoczynam z niniejszem zeszytem druk „Wiado

mości bieżących“, które czerpane wprost, bezpośre-Do Górników. Kółko Górników słuch, politechniki dnio z właściwego źródła sprawdzane są prócz tego, we Lwowie wzywa wszystkich byłych członków co d₀ jakości i autentyczności przez członka komi-w okresie przedwojennym, a zwłaszcza członków

ostatniego wydziału i prosi o łaskawe i jaknajli- .    „L

czniejsze nadsyłanie wszelkiej wiadomości tyczących powierzony został oddział naftowy.

się majątku „Kółka“ i jego ówczesnego stanu.    O analogicznych wiarygodnych korespondentów

W szczególności zwracają się przez pisma do W. dla zachodniej Galicyi postarała się Redakcya również P. P. J. Dójki i St. Witkowskiego, gdyż nie znają ich adresu z prośbą o przysłanie bliższych informacyj i sprawozdań do Wydziału „Kółka Górników“ słuchaczów Politechniki we Lwowie, które z dniem 11. na terenach naftowych Galicyi wschodniej (Bitków, czerwca 1918 roku zostało reaktywowane. Wszystkie Pniów, Dobrotów, Lubiżna), podawać będzie w przy-pisma uprasza się o łaskawy przedruk.

tetu redakcyjnego Czasopisma Górn. Hut., któremu

w okręgu Jasielsko-Krośnieńskim, a także uwzględniając pomyślny rozwój przemysłu naftowego

szłości o postępach robót tamtejszych, jak nie mniej Nowe odkrywki węglowe. Nigdy jeszcze Sosnowiec o transakcyach terenowych zupełnie objektywne, nie posiadały tyle odkrywek węglowych co obecnie, a więc pozbawione tendencyj reklamowych wiado-Na „hałdach“ po za rurkownią T-wa hr. Renarda mości, funkcyonuje już kilka odkrywek, oprócz tego odbywają się poszukiwania i świdrowania na tych samych polach obok kopalni Niweckiej i około zabu- najusilniejszych ze strony redakcyi „Czasopisma Górn. dowań na Dębowej Górze. Zaznaczyć wypada, iż i Hut.“ zabiegów i starań — najniezbędniejszych ze-przedsiębiorstwa te są przeważnie w rękach dorob- cerów, wychodzą zeszyty czasopisma z niezależnem kiewiczów i z pewnością muszą być zyskowne, na co niestety nie zwrócono widocznie w porę baczniejszej uwagi.

Z powodu nieuwzględnienia rekiamacyj — mimo

od redakcyi opóźnieniem.

4}

fê

[9

OGŁOSZENIE.

KON KU RS.

Przy rządowej kopalni w Brzeszczach zostanie obsadzonych

dla dozoru kopalnianego

16 posad podurzędników.

Z temi posadami są związane następujące dochody: Pensya według postanowień ustawy z dnia 25. stycznia 1914 r. Dz. u. p. L. 16, z uwzględnieniem postanowień rozporządzenia całego ministerstwa z dnia 25. stycznia 1914 r. Dz. u. p. L. 19. Dodatek aktywalny według art. III. § 1. ustawy z 19. lutego 1907 Dz. u. p. L. 34, a mianowicie 30% pensyi. Ekwiwalent na ubranie służbowe w kwocie 50 K rocznie.

Dodatki służbowe nie wliczalne są do pensyi, a mianowicie : po ukończeniu 5 roku służby 50 K

100 „

150 „

200 „

Czas służby liczy się przytem od dnia złożenia przysięgi jako sługa państwowy pobierający pensyę roczną i mający prawo do emerytury.

Rozpisane posady są w myśl ustawy z dnia 19. kwietnia 1872 Dz. u. p. L. 60 zastrzeżone dla uprawnionych podoficerów. Obsadzenie tychże posad innymi kompetują-cymi może nastąpić tylko o tyle, o ile uprawnieni podoficerowie, którzy przepisanym wymaganiom w pełni odpowiadają, nie znajdują się między kompetującymi.

Starający się o wymienione posady mają wykazać w podaniu własnoręcznie napisanem i należycie udokumentowanem prócz ogólnych wymogów dla służby rządowej :

1)    ukończenie z dobrym wynikiem szkoły górniczej ;

2)    kilkuletnią praktykę w kopalniach węgla (rudy). Z tej służby praktycznej musi przypadać najmniej jeden rok i to bezpośrednio przed staraniem się w kopalni w Brzeszczach i najmniej jeden rok na kopalni z gazami wybuchowymi w Brüx i w Brzeszczach;

yy

yy

10

yy

yy

yy

15

yy

yy

yy

yy

20

yy

yy

3) pełną fizyczną zdolność do służby kopalnianej wykazanem świadectwem rzą

dowego lekarza;

4) znajomość języka niemieckiego i polskiego (według wymagań ruchu kopalni). '

W podaniach należy również podać, czy i z którymi urzędnikami lub sługami c. k. kopalni w Brzeszczach kompetujący jest spokrewnionym lub spowinowaconym.

Podania należy wnosić do c. k. Dyrekcyi kopalni w Brzeszczach bezpośrednio, albo, jeżeli kompetujący już sprawuje służbę w rządowej kopalni, przez przełożony urząd. Termin do wniesienia podań 6 tygodni od lipca 1918 począwszy.

C. k. Dyrekcya kopalni w Brzeszczach.

fj

wego lekarza;

OGŁOSZENIE.

KONKURS.

Przy rządowej kopalni w Brzeszczach zostanie obsadzonych

dla ruęhu kopalni

12 posad sług państwowych.

Z temi posadami są związane następujące dochody : Pensya według postanowień ustawy z dnia 25. stycznia 1914 r. Dz. u. p. L. 16, z uwzględnieniem postanowień rozporządzenia całego ministerstwa z dnia 25. stycznia 1914 r. Dz. u. p. L. 19. Dodatek akty walny według art. III, ustawy z 19. lutego 1907 Dz. u. p. L. 34, a mianowicie 30% pensyi. Ekwiwalent na ubranie służbowe 50 K rocznie.

Rozpisane posady są w myśl ustamy z dnia 19. kwietnia 1872 Dz. u. p. L. 60 zastrzeżone dla uprawnionych podoficerów. Obsadzenie tychże posad innymi kompetują-cymi może nastąpić tylko o tyle, o ile uprawnieni podoficerowie, którzy przepisanym wymaganiom w pełni odpowiadają, nie znajdują się między kompetującymi.

Starający się o wymienione posady mają wykazać w podaniu własnoręcznie napisanem i należycie udokumentowanem prócz ogólnych wymogów dla służby rządowej :

1)    kilkuletnią praktykę w kopalni węgla, o ile możności w rządowej kopalni w Brzeszczach. Z tej praktyki musiał starający się o posadę odbyć najmniej jeden rok w wyżej wspomnianej kopalni;

2)    pełną zdolność fizyczną do służby w kopalni za pomocą świadectwa rządo-

3) znajomość języka niemieckiego i polskiego (według wymagań służby).

W podaniach również należy podać, czy i z którymi urzędnikami, podurzędni-kami lub sługomi c. k. kopalni w Bszeszczach kompetujący jest spokrewnionym, lub spowinowaconym.

Podanie należy wnosić do c. k. Dyrekcyi kopalni w Brzeszczach bezpośrednio, albo, jeżeli kompetujący już pełni służbę w rządowej kopalni, przez przełożony urząd. Termin do wniesienia podań 6 tygodni od lipca 1918 począwszy.

C. k. Dyrekcya kopalni w Brzeszczach.

\m

m

lia

m

■m

J-

Bo 1. 1486/18.

Rozpisanie

publicznej rozprawy ofertowej

Celem zabezpieczenia dostawy niżej podanych materyałów w czasie od 1 lipca 1918 do końca czerwca 1919 rozpisuje c. k. Zarząd salinarny w Bochni publiczną rozpawę ofertową:

1. Materyały palne.

IV. Materyały zelazne.

1. ) Węgiel kowalski

2. ) Węgiel drzewny

q. 200 hl. 50

II. Materyały drzewne.

A.    Drzewo okrągłe.

1.) Drzewo jodłowe okrągłe 10-16 cm. średn. 6 m. dł. ca 100 m.

B.    Drzewo ciosane.

1. ) Rygle sosnowe 10/10 c/m. gr. 6 m. dł......sztuk 200

2. ) Ślizy szybowe sosnowe (Kieferschacht-Führungslatten.)

.    . sztuk 200

3. ) Drzewo ciosane jodłowe (Tannenkantholz) 10/13 do !30/30

cm. grube ca........ 100    m³

2-)

3.)

4.1

5.)

6.)

„    16-25    „

„    35-30    „

„ ponad 30 „ sosnowe „    5-10 „

„ półokrągłe 25-30 „

JJ .

JJ

1. ) Blacha ślusarska żelazna 2'/*-8 c/m. gruba .    . . kg. 20.000

2. ) Żelazo okrągłe 4-70 m/m........

,, kwadratowe 10/10-100/100 m/m .    .

„ płaskie rozmaitej grubości i szerokości.    .    „

3. ) Gwoździe różne deskale, półdesk., gontale i półgont. „

4. ) Cyna czysta do lutowania..........

5. ) Łożyska mosiężne gwintowane z dwóch części do łą

czenia śrubą do maszynek wiertniczych według wzoru szt. 100

6. ) Płyly zwrotnie żelazne 1000/1000/7 m/m. .    .

7. ) Blacha mosiężna */a-3 m/m gruba ....

8. ) Drut mosiężny...........

V. Smary i uszczelniacze.

. „ 10.000 5.000 5.000

<>00

40

. „ 100 . kg. 100 . „ 100

14/16 c/m gr. 6 m. dł. .    .

G. Drzewo rznięte.

1. ) Deski jodłowe (Tannenbretter)

3. ) Taczki kute

4. ) Konewki z obręczą z drzewca miękkiego 40 c/m. wys.,

16/30 c/m. szerokie 12 m/m grube .

5. ) Cebrzyki z obręczą z drzewa miękkiego 21 c/m. wys.,

40-45 c/m. u góry 35-40    u    dołu    szer. 15 m/m.    grube    „    100

6. )    Drabiny z bukowemi szczeblami    płaskimi ó m.    dług.    „    100

n 200

1. ) Oliwa maszynowa............

2. )    „ cylindrowa............

3. ) Ter pogazowy...........    .    . .

4. ) Smar do wózków kopalnianych...... .

5. ) Łój topiony...........\ . . .

6. ) Klingerit 2-5 m/m grube 1 m² powierzchni . . .

7. ) Płyta gumowa 3-5 m/m. gruba 1 m. szeroka . .

kg. 1.200 „ 1.200 „ 2.000

600

200

300

100

m³

VI. Materyały do oświetlenia.

7.)

7.)

99

JJ

JJ

JJ

JJ

99

JJ

JJ

JJ

JJ

JJ

JJ

JJ

>> 6 „ „ „ 100 „

.    . szt. 2000

JJ

100

szt 100

1.) Nafta

ca 2.000 kg.

VII. Materyały budowlane.

1. ) Wapno gaszone . .

2. ) Piasek rzeczny . .

3. ) Szuter rzeczny . .

4. ) Cement portlandzki

5. ) Cegły zwykłe . . .

20.000 sztuk

VIII. Materyały powroźnicze*

1. ) Szpagat konopny ordynarny 3-4 m/m. gruby .... kg. 100

2. ) Pramzle 4 m. długie 15 m/m grube . .

3. ) Konopie czesane maszynowe.....

4. ) Licarki 13 m/m. grube 11 m. długie .

5. ) Reb sznur 3-5. m/m gruby.......

6. ) Postronki 3-6 m/m długie 18 m/m grube

7. ) Cutry 30 m/m grube 9 m. długie . . .

8. ) Kłaki do czyszczenia . ........

IX. Materyały sklepowe.

1. ) Miotły brzozowe

2. ) Mydło zwyczajne

3. ) Torf ....

„ 600

„    100

„    100

20

sztuk 2.000

kg-

100

„ 20.000

Należycie ostemplowane oferty w zapieczętowanej kopercie opatrzone napisem: „Oferta na mate-ryały do lićytacyi dnia 24 czerwca 1918“. należy wnieść na ręce Naczelnika c. k. Zarządu salinarnego w Bochni najpóźniej dnia 24 czerwca 1918 do godziny 11 przed południem.

Od składania wadyum odstępuje się.

Otwarcie ofert przy którem mogą być obecni oferenci, nastąpi dnia 24-go czerwca 1918 o godzinie 10'³⁰ przed południem w biurze naczelnika wymienionego Zarządu.

Oferenci mogą przeglądać warunki dostawy w c. k. Zarządzie salinarnym w Bochni.

Oferty spóźnione lub nieodpowiadające ustanowionym warunkom nie będą uwzględnione.

Po przyjęciu najbardziej odpowiadającej oferty nie będzie zawarta osobna umowa, lecz wniesiona oferta i warunki licytacyjne, które przed wniesieniem oferty muszą być podpisane przez oferentów, zastępują tę umowę.

C. k. Zarząd salinarny

Bochnia, dnia 16-go maja 1918 roku.

C. K. ZARZĄD SALINARNY W WIELICZCE.

L. 4613/918.

Ogłoszenie licytacyi.

Celem zabezpieczenia dostawy dla c. k. Zarządu salinarnego w Wieliczce w czasie od 1. lipca 1918 do 31. grudnia 1918 następujących materyałów a to:

I. Materyały opałowe.

Węgiel drzewny.

II. Wyroby z żelaza.

Gwoździe, śruby, mutry, rury gazowe, flanszowe, łączniki do rur, siekiery, łopaty do węgla, kłódki, taczki żelazne, drut i pilniki i szyny kopalniane.

III. Wyroby z drzewa.

Konewki i czerpaki, drabiny kopalniane, szybowe i kosze z wikliny.

IV. Wyroby z lnu i konopi.

Licarki, sznurki, postronki, cutry i pramsle.

V. Artykuły sklepowe.

Smar Tovota, olej cylindrowy i maszynowy.

VI. Drzewo i deski.

Drzewo okrągłe do kopalni, kantowe i deski, — rozpisuje się niniejszem publiczną rozprawę ofertową. Oferty opiewać mogą na dostawę poszczególnych grup lub materyałów franko stacya kolejowa Wieliczka.

Cała dostawa ma być uskutecznioną albo naraz albo w dwu partyach po otrzymaniu zawiadomienia o zatwierdzeniu oferty.

Późniejszy termin dostawy należy dokładnie w ofercie oznaczyć.

Oferty w kopercie z napisem „oferta na dostawę materyałów na 11-gie półrocze 1918“ wnosić należy na ręce Naczelnika Zarządu salinarnego w Wieliczce, najpóźniej do dnia 19. czerwca 1918 do godziny 11 -tej przedpołudniem.

Do oferty mają być dołączone próbki oferowanych materyałów.

Otwarcie ofert nastąpi w biurze Naczelnika c. k. Zarządu salinarnego w Wieliczce w dniu rozprawy ofertowej t. j. 19-go czerwca 1918 o godzinie 11-tej przedpołudniem, przyczem oferenci mogą być obecni.

Bliższe szczegóły co do właściwości oferty, jakości i ilości materyałów powziąć można z warunków licytacyjnych i wykazów materyałów, które wraz z formularzem oferty otrzymać można w biurze c. k. Zarządu salinarnego w Wieliczce.

W Wieliczce, dnia 15. maja 1918.

ELEKTROWNIA

F. LORD

ZWIĄZKOWA

SPÓŁKA Z OGR. ODPOW.

WE LWOWIE,

UL. LEONA SAPIEHY L. 3.

Na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia podwyższenie kapitału z 1,200.000 koron na 5,000.000 koron celem budowy elektrowni okręgowych, pędzonych gazem ziemnym, torfem i wodą.

PRZYJMUJE ZGŁOSZENIA NA UDZIAŁY PO 1000 K.

BIURO TECHNICZNE

Kraków, Lubicz 1.

Telefon 230.

Skład maszyn i artykułów technicznych.

Lokomobile — motory parowe i benzynowe. — Kompletne urządzenia tartaczne, gatry, cyrkularki, heblarki, piły, toczki szmirglowe, wały transmisyjne, tarcze pasowe żelazne i drewniane, łożyska.

Maszyny młyńskie, kamienie francuskie i holendry, gaza jedwabna, narzędzia do ostrzenia kamieni.

Oleje maszynowe i cylindrowe. — Tłuszcz do maszyn, uszczelnienia wszelkiego rodzaju, klingeryt, oliwiarki, rury gazowe, łączniki, armatury do wody i pary.

Pompy parowe, transmisyjne, ręczne i elektryczne, studzienki, sikawki, węże gumowe i parciane. Pasy skórzane, bawełniane, parciane, sierściowe i żelazne. — Narzędzia i pilniki.

Przybory elektryczne, dynamo, elektromotory, rozdzielnice, przewody miedziane i żelazne, żarówki, telefony, dzwonki elektryczne. Przewody elektryczne. — Materyał instalacyjny.

i=

GALICYJSKIE KARPACKIE 1 NAFTOWE TOWARZYSTWO AKCYJNE

Biuro centralne : Wiedeń L, Graben 29 Trattnerhof.

Kopalnie ropy

Rafinerye nafty

Fabryki maszyn i narzędzi wiertniczych.

Dyrekcye kopalń w Borysławiu i Krośnie. — Dyrekcye Rafineryi jakoteż zakładów budowy maszyn i narzędzi wiertniczych w Gliniku

maryampolskim.

SPÓŁKA FAKTUROWI w KRAKOWIE

Stowarzyszenie zarejestrowane z ogran. poręką

ULICA PODWALE L. 7

oraz

FILIA W TARNOWIE

UL. KRAKOWSKA L. 8

eskontuje faktury, remesy, zaliczki kolejowe oraz wszelkie pretensye kupieckie, finansuje przedsiębiorstwa przemysłowe, udziela kredytu w rachunku bieżącym, c= przyjmuje wkładki na książeczki oszczędności oraz na rachunek bieżący ■——■

na 4%.

Wypłaca nawet większe kwoty bez wypowiedzenia.

Podatek rentowy wraz z 1OO°/₀ dodatkiem do podatku opłaca Spółka Fakturowa h z własnych funduszów.

Ml

Biuro sprzedaży i spedycyi soli T.W.S.

w Wieliczce oferuje dostawę wszelkich gatunków soli po cenach umiarkowanych loco salina w Wieliczce.

Czysty dochód przeznaczony na wsparcia dla wdów i sierót po funkcyonaryuszach salinarnych.

Bliższe informacye listownie pod powyższym adresem.

LWÓW, ulica SYKSTUSKA L. 44.

WAŻNE DLA P. T. ROLNIKÓW

TOWARZYSTWO AKCYJNE EKSPLOATACYI SOLI POTASOWYCH

W KAŁUSZU ma zaszczyt zawiadomić P. T. Interesowanych, że z dniem dzisiejszym otwiera:

— BIURO SPRZEDAŻY —

KAINITU i wysoko procentowych SOLI POTASOWYCH

we Lwowie przy ulicy Sykstuskiej L. 44, gdzie z zamówieniami wprost i wyłącznie zgłaszać się uprasza

DYREKCYA.

LWÓW, ulica SYKSTUSKA L. 44.

WOJENNA CENTRALA

HANDLOWA

w Krakowie, ul. Sławkowska L. 1

zakupiła większe ilości materyałów budowlanych i oddaje na cele odbudowy pod najkorzystniejszymi warunkami:

W oddziale drzewnym:

drzewo kopalniane, budulcowe okrągłe, ciosane i ma-teryały tarte, belki do budowy mostów i gotowy ma-■    teryał dla wież wiertniczych. =====

W oddziale budowlanym:

blachę pocynkowaną, dachówkę prasowaną, ciągnioną

i szklaną, papę, szkło, wapno, cement, płytki szamotowe

wyroby cement., okucia, żelaza budowl. i cegłę murarską.

........—--------■—

01

TOWARZYSTWO

DWIE

DYREKCYA WE LWOWIE, UL ROMANOWlCZA L 1.

DOM WŁASNY

ADRES TELEGRAFICZNY: TOWARZYSTWO HANDLOWE, LWÓW.

TELEFON NR. 564.

FILIE ORAZ SKŁADY: W BORYSŁAWIU, TUSTANO-WICACH, HU BICZACH, NADWORNEJ I KROŚNIE.

WYŁĄCZNE ZASTĘPSTWO NA GALICYĘ I BUKOWINĘ:

Mannsemarma walcowni rur stalowych bez szwu w Komotau i żelaznych patentowo spawanych w Schönbrunn; Galicyjskiej fabryki narzędzi wiertniczych Perkins, Mac Intosh, Zdanowicz w Stryju i Borysławiu; Fabryki uzbrojeń (armatur) i odlewów z bronzu fosforowego zr=z== firmy E. von Munsterman w Bielsku i t. d.

TOWARZYSTWO UTRZYMUJE NA SKŁADACH I DOSTARCZA:

Rury wiertnicze, pompowe, gazowe i wodociągowe, oraz wszelkie połączenia do tychże. Kotły, maszyny i pompy parowe; kompletne źórawie wiertnicze różnych systemów, oraz przybory i narzędzia wiertnicze, Liny stalowe, druciane i manilowe. Pasy wielbłądzie, bawełniane i skórzane. Materyały uszczelniające i izolacyjne. Kompletne urządzenia oświetlenia elektrycznego, kompletne urządzenia kuzienne.

-    ......... Przybory i artykuły techniczne.    ¹

mm

KRAKÓW =

UL. STAROWIŚLNA L. 19.

ARTUR LORIE

POLECA SWÓJ

SKŁAD MATERYAŁÓW BUDOWLANYCH

zaopatrzony bogato w cement portlandzki: Górka, Szczakowa i Podgórza. — Gips murarski, sztukaterski i alabastrowy, wapno skaliste, proszkowe, nawozowe i hydrauliczne (Romanceraient), dachówkę w różnych gatunkach wyrobu firmy „Aktiengesellschaft der Wiener Ziegelwerke, Wien“, papę dachową, karbolineum, posadzkę betonową i rury betonowe, posadzkę

szteingutową i rury szteingutowe.

Wykonuje konstrukcye dachów (patent „Stefana“) jakoteż podłogi asbestowe (Feuertroth). —Zamówienia uskutecznia szybko i starannie po cenach bardzo przystępnych.    - =■■-

Polska Spółka handlowo-naftowa

Spółka z ogran. odpow. w Drohobyczu

otworzyła dnia 22-go maja 1918 roku

Filię w Krośnie.

Spółka przeprowadza na rachunek własny lub obcy wszelkie tran-sakcye wchodzące w zakres przemysłu naftowego, jako to: kupno i sprzedaż terenów naftowych, udziałów brutto i netto, kopalń, urządzeń kopalnianych i t d. pod najprzystępniejszemi warunkami.

PAMIĄTKOWY ZESZYT CZASOPISMA GÓRNICZO-HUTNICZEGO

poświęcony nabyciu przez Kraj Krakowskiego Zagłębia węglowego,

ozdobiony licznemi ilustracyami i mapą poglądową

zawierający artykuły: Fr. Bartloneca, inż. Czerlunczakiewicza, inż. Fr. Drobniaka, Dra Władysława Jahla, inż. Jana Naturskiego, inż. Antoniego Schimitzka, Dra Jana Steczkowskiego, prof. Dra

Wł. Szajnochy, prof. Leona Syroczyńskiego i w. i.

jest do nabycia w Biurze Związku Górników i Hutników polskich (Kraków, ul. Pańska 7) za cenę Kor. 3.

000B0000B000000000000ES00EII30

ips

C. K. UPRZYW.

Fabryki maszyn i wagonów L. ZIELENIEWSKI

w Krakowie, Lwowie i Sanoku, Tow. Akcyjne

r. -

%Ł

MM

jp

wyrabia :

Maszyny parowe, maszyny wydobywcze, maszyny wiertnicze, rygi kopalniane.

Pompy, kompresory, rurociągi, transmisye itd. Kotły parowe wszelkich systemów, kotły lokomobilowe dla celów wiertniczych. Wieże szybowe, konstrukcye dachowe. Przyrządy do podnoszenia i przenoszenia ciężarów. Pogłębiarki (bagry) łyżkowe, chwytaczowe i czerpakowe. Obrotnice kolejowe. Wagony wszelkich typów, normalnotorowe i wązkotorowe. Cysterny do przewozu ropy, nafty, benzyny i t. p. Wózki dla kolejek górniczych. — Odlewy: Drzwiczki paleniskowe, ruszta, koła pasowe. Rury cienkościenne i t. d. Motory ropne „Elzeta".

Zagaił:

QES^:

e.

MMMMM

•"OK

GÓRKA

TOWARZ. AKCyjNE FABRyKI CEMENTU

POLECA

PORTLAND CEMENT

NAJLEPSZEJ MARKI

STACYA KOLEJOWA: SIERSZA WODNA.

LUX“ Kraków, plac Dominikański 2

33

Ul

poleca wszelkie przybory do urządzeń światła elektrycznego a w szczególności ======■■ przewodniki miedziane, żelazne i cynkowe. '—j

8êSESê2Eî§8

Przy kopalniach Gwarectwa jaworznickiego

w Jaworznie

wakują 2 posady sztygarów.

Reflektanci z ukończoną szkołą górniczą i praktycznem doświadczeniem w kopalniach węgla otrzymają pierwszeństwo. Podania z odpisami świadectw i życiorysem należy przesłać do Dyrekcyi w Jaworznie (Galicya).

BANK PRZEMYSŁOWY

dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem

FILIA W KRAKOWIE

Zakład Centralny we Lwowie. Filia w Drohobyczu. Ekspozytury: w Borysławiu i Wiedniu. Reprezentacye: w Lublinie i Dąbrowie Górniczej

KAPITAŁ AKCYJNY K 10,000.000. aaaaaaaa TELEFON : 0092, 2375, 2377. Uskutecznia wszelkie transakcye bankowe, a w szczególności przyjmuje

WKŁADKI na książeczki wkładkowe i rachunek bieżący

za korzystnem oprocentowaniem dziennem.

Podatek rentowy od wkładek oszczędności ponosi Bank z własnych funduszów.

Kupno i sprzedaż walut, dewiz i papierów wartościowych, inkaso weksli, przekazów i czeków. Uskutecznia przekazy i akredytywy i wydaje listy kredytowe na miejscu krajowe i zagraniczne itd. Udziela wszelkich wyjaśnień i wskazówek odnośnie do korzystnej lokacyi kapitałów i do przeprow, wszelkich transakcyi finansowych. Wynajmuje SCHOWKI (Safe deposits) w skarbcu stalowym.

Kasy otwarte codziennie w godzinach: 9—12'/₂ i od 3—4 po południu z wyjątiem niedziel i świąt.

»'l

[♦

BIURO ZWIĄZKU    g

GÓRNIKÓW I HUTNIKÓW POLSKICH l

KRAKÓW, UL. PAŃSKA L. 7.

MA DO SPRZEDAŻY NASTĘPUJĄCE WYDAWNICTWA:

1. Nakładem Związku górników i hutników polskich:

Monografia - Krakowskiego zagłębia węglowego, część I., II.

i IV. z mapami....................

Stosunki ekonomiczne zagłębia Krak., prof- J. Michalski . . . Droga wodna Dunaj-Odra Wisła-Dniestr, Dr. Józef Rosłoński . Uwagi gospodarcze, przemysł górniczy i fabryczny w zagłębiu Krakowskim, Dr. Artur Benis ....

Taryfy kolejowe, Bronisław Chodkiewicz Handel węglem kamiennym, Tadeusz Filippi

Pieśni górnicze, Zdz. Kamiński i P. Mooss, opraw.......

brosz...... .

Sprawdzanie pokładów węglowych w otworach świdrowych,

F. Jastrzębski ....................

Pamiętnik I. Zjazdu górn. i hutn. poi. w r. 1906 (wyczerpany) .

„ II. Zjazdu górn. i hutn. poi. w r. 1910.......

Memoryał w sprawie założenia Akademii górniczej w Krakowie Kalendarz górniczy „Szczęść Boże" na r. 1910/11/12/13/14    . •

Woda w przyrodzie i górnictwie..............

Podsadzka płynna.....................

Przyszłość polskiego górnictwa, prof. Uniw. Jag. Dr. Wł. Szajnocha Badania geologiczne terenów naftowych na wyspie Sumatrze

(z ilustracyami), Dr. K. Tołwiński............

Uboczne opory ruchu w wyciągach kopalnianych (z ilustracyami),

prof. górn. Karol Miłkowski..............

Początki opieki socyalnej robotników przy górnictwie solnem w Police, inż. Erwin Windakiewicz.........

Koron

40 —

3*50

3*—

2*—

2*—

3*60

99

99

99

99

99

3*—

2*—

10*—

6*—

1*—

— 80 —*60 —•60

1*50

1*50

1-50

2. Posiada na składzie komisowym:

Budowa geologiczna utworów węglowych w zagłębiu Dąbro-

wskiem, St. Czarnocki................

Wypadki nieszczęśliwe w kopalniach węgla kamiennego w zagłębiu Dąbrowskiem w r. 1904, 1905 i 1906, Wł. Choro-

szewski i }. Hofman.................

Wapień muszlowy w zagłębiu Dąbrowskiem, Karol Bogdanowicz Przemysł węglowy w Królestwie Polskiem, K. Srokowski i J. Hofman

Geologiczny opis Polski, Jerzy Bogumił Pusch........

Pokłady węglowe wzdłuż przyszłego kanału Dunaj-Odra-Wisła,

Dr. W. Petraschek..................

Słownik techniczny niemiecko-polski, prof. K. Stadmüller . . . W królestwie nocy, zbiór nowel z życia górników, Kazet . . .

Pamiątka I. Zjazdu górników z 66 ilustracyami .......

Matka, poemat z doby współczesnej, Kazet..........

Galicyjski przemysł naftowy, (z wykresami) wydanie na kredowym

papierze Dr. Leon Rymar...............

W zapadłym szybie, Ludwik Stasiak .............

Niemiecko-polski słownik górniczy, inż. górn, Feliks Piestrak

3*75

1-90

—•50

30*—

5*—

3-50

2*—

14 —

[9

Nakładem Związku Górników i Hutników Polskich w Austryi. — Redaktor odpowiedzialny : Zdzisław Kamiński.

Drukarnia Związkowa w Krakowie, Mikołajska 13.