Rocznik IV.

Lwów, 20. Grudnia 1880.

K(wE LWOWIE

Ir. 12.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Austryi wynosi: rocznie

półrocznie ....    3    „

Numer pojedynczy kosztuje 60ct.

(ł złr.

DŹWIGNIA

Bedahcya i administracya znajduje się przy ulicy Wałowej 1. 4

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWARZYSTWA P0LITECHNICZHE60 WE LWOWIE.

Eękopisma nie użyte zwraca Uedakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Jan Franke, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej i Roman br. Gostkowski, inspektor kolei Albrechta; Edward Heppe, nadinźynier kolei Karola-Ludwika; Józef Jägermann, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej

i Paweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika.

Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK EADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Sprawy Towarzystwa.

ogrzewania. W roku 1824 powstała pierwsza myśl zużytkowania gazu wodnego do ogrzewania.

L. 442. Ogłoszenie. P. Jakób Merunowicz, inżynier kolei czer- j niowieckiej w Stanisławowie, przyjął mandat na reprezentanta Towa- j doprowadziły do celu i miały tylko znaczenie teorytyczne. Dopiero rzystwa, o czem się Szanownych członków uwiadamia.    i w roku 1876 przedstawił Amerykanin Strong na wystawie w Filadelfii

Lwów dnia 15. grudnia 1880..    Zarząd Towarzystwa. j nowy sposób wyrabiania gazu wodnego. P. prelegent podaje bardzo

ciekawe daty dotyczące zwyczajnego procesu palenia, które wymownie dowodzą, iż ciepło utajone nie jest zużytkowane, gdy się używa jako materyał palny ciało stałe lub płynne. Na tej zasadzie polega wynalazek Stronga, który w odpowiednim piecu zamienia zarżący węgiel

Wszystkie następne wynalazki poczynione w tym kierunku nie

Sprawozdanie ze zgromadzeń tygodniowych,

Zgromadzenieodbytena dniu 13. listopada 1880. j w gaz i doprowadza zarazem parę, przyczem palenie nie odbywa się Przewodniczący p. Gostkowski. Obecnych 59 członków.    !    w powietrzu, lecz w gazie. P. prelegent opisuje szczegółowo urządze-

Pan przewodniczący zagaja to pierwsze zgromadzenie w sezonie, j nie takiego pieca i proces w mm się odbywający. Za zastosowaniem zimowym nastepujacemi słowy: .Panowie! Przedewszystkiem spełniam j gazu wodnego do ogrzewania przemawiają następujące okoliczności: miły obowiązek powitania panów; witam was nie na tern miejscu, | do wyrabiania gazu wodnego można użyć metylko węgiel, lecz także na którem z końcem wiosny żegnałem, a to z tego powodu, iż się | miał węglowy, odpadki nafty 1 torf Gaz ten me wydaje dymu po-uskarżano na dawniejszą naszą salę wykładową, że była niewygodną- j piołu, jest skoncentrowany, jest czysty, me eksploduje me tiac¹ na W myśl tego uchwaliło Prezydyum, aby opuścić tamten lokal ! sile przez zimno 1 w końcu można go uzyc do oświetlenia pizez -i postarać sie o odpowiedniejszy. Sala rysunkowa muzeum miejskiego, j stosowanie procesu Hollanda. Co do ujemnych własności, zachodzi ta w ^której się obecnie znajdujemy, nie kosztuje nas wiele, bo wynagra- j okoliczność, iż ten gaz zawiera blisko 70®/, czadu, a będąc bezwonny, ..    , ,. 1QiQTn-i7    i jest niebezpieczny, Nadto jest ten gaz bardzo lekki 1 dlatego potize-

ZamJDrugi powód, dla którego przenieśliśmy się by! ten, że Zarząd ! ba by wielkiego ciśnienia by takowy użyć do ogrzewania całych myślał iż zgromadzenia nasze beda wieeej ożywione niż dotąd, a to j miast. Z tego to powodu może tylko znaleźć zastosowanie przy o ize-j”st w obecneiThwili rzeczą wieikój wagi!    i waniu poi.dyńczych domów Fabrykacya ;est bardzo prosta, gdyż po-

Panowie przypominacie sobie, że na jednem ze zgromadzeń ty- j trzeba tylko czadu, wodorodu i kwasorodu. godniowych sekretarz nasz, p. Stwiertnia, wniósł projekt zjazdu te- j    Co do kosztów fabrykacyi wynoszą takowe według prob d°kona-

chników monarchii austryackiej; panowie przyklasnęliście tej myśli, j nych na kolei zachodniej Elżbiety w Wiedniu 1*2 centa za 1 kbm. a życzenia wasze zostały spełnione.    i    gazu, a razem z kapitałem zakładowym 2 centy. W każdym razie za-

Kono-res inżynierów i architektów przyszedł do skutku ; co było j przeczyć się nie da, iż wynalazek ten ma wielką przyszłość 1 z cza-treścia jego obrad, czytaliście panowie w dziennikach politycznych i j sem wywołać może przewrót w metodach zastosowania ciepła o w Dźwigni, a czego nie czytaliście, to panom powiem.    j    ogrzewania pomieszkam Huczne oklaski wynagrodziły trudy p. prele-

Otóż zjazd ten zwrócił uwagę uczonego świata na Towarzystwo : genta. W dyskusyi nad wykładem nikt głosu me zabrał. P. Darowski nasze, zapoznał nas z kolegami całej monarchii, zjednał nam przy- j czyni wniosek, aby Zarząd postarał siew kuratoryi biblioteki Osso-iaciół i dobra opinie za granicą    kraju naszego    i    wzmocnił tern sa-    j lińskich o podarowanie Towarzystwu w    zamian za    Dźwignię    s.owmka

mem nasze stanowisko, stawiając    nas zupełnie    inaczej,    niż dotąd    i Lindego. (Wniosek przyjęty). W końcu    oznajmia    p. przewodniczący,

staliśmy    i iż członek p. Bauer, architekt we Lwowie, ofiarował na rzecz utwo-

Mówią, że łatwiej jest bitwę wygrać, aniżeli kraj podbity utrzy- j rZyć się mającego funduszu konkursowego Towarzystwa kwotę 30 złr. mać. Od nas’jedynie zależy, aby zdobycz utrzymać, a uczynić to mo- j 94 cent. w. a. (Huezne oklaski).    . OA .    , o 1RRO

żerny jedynie silna, nieprzerwaną i niezmordowaną    pracą,    zestrzelając    ; Zgromadzenie odbyte na    dniu 20.    listop    dalb.

siły nasze w wspólne ognisko.    i    Przewodniczący p. Kovats. Obecnych 62    członków

Myślę, że lokal ten przyczyni sie do $ego, bo będąc przystęp-i    Protokół z ostatniego zgromadzenia przyjęto bez zaizutu Z po-

niejszym i wygodniejszym, zachęci nas do licznego uczęszczania na j rządku dziennego udziela p. przewodniczący głosu p dr. Stize ec 1e-zoromadzenia, a przeto i do brania udziału w dyskusyi nad tematami j mu, który przedstawia doświadczenia z rurkami Geisleiows iemi,

obrad naszych, przez co znów życie naukowe raźniej pulsować po-j przyrządem Bumkorfa i radiometi^m Crooks a, celem okazania zj

cznie.    y    i fosforescencyi, jakie po przeprowadzeniu prądu elektrycznego pizez loz-

Z porządku dziennego zabiera głos p. przewodniczący i mówi : j rzedzony gaz zamknięty dostrzedz można, P. prelegent opisuje uizą-„0 zastosowaniu gazu wodnego do ogrzewania.- P. prelegent omawia ! dzenie wspomnianych przyrządów, które na wstępie dotychczasową metod, ogrzewania za pomocą kominków i ; przez którą prąd elektryczny przechodzi . podno

pieców. Przez palenie na kominie użytkujemy tylko 2»/. ciepła, reszta ; zjawiska różnią się głownie od innych w pizy    ’^    p . na

znika, gdyż w tym przypadku działa tylko ciepło promieniste. Przy j gdy wszystkie inne objawiają się na matery ,    ’ J 0 y y .

które oddaja 10°/₆ ciepła przewodniego. Jest to

gl⁻ o m a d z e n i e odhyt.    listopada 1880.

zmianę w konstrukcyi pieców co do formy, nie zaś co do samego pro- j Przewodniczący p. Gostkowski. Obecnych 37 czło •

Już Lavoisier wykazał, iż woda składa się z wodorodu i kwaso- ;    Protokół z ostatniego zgioma zema PlzyJ.    Zbroźkowi

nikomu nie przyszło na myśl zużytkować te dwa składniki do | rządku dziennego udziela p. przewodniczący głosu p. piof. Zbiozkowi

piecach ten stosunek jest korzystniejszy, gdyż nagromadzamy gazy, j materyi, gdyż w próżni czyli raczej na bar zo vonzt' J0nyc^    »    •

F    rzecz dziwna, iż w obec i Zjawiska odnośne tłómaczy p. prelegent jako iuch cząstek îozizedzo-

cesu rodu, a

102 —

który przedstawia uwagi nad dokładnością niektórych przyrządów | często, że hamownik siedzący na dachu wozu, nie widzi takiego sy-mierniczych. P. prelegent podnosi na wstępie ważność teoryi naj- j gnalu. Sygnał Gasebnera daje się także zastosować przy pociągach mniejszych kwadratów, bez której przy mierzeniu popełniane błędy j mieszanych.

nie dadzą się obliczyć. Przy mierzeniu długości taśmą lub łańcuchem i    Sygnały optyczne kombinowane z akustycznemi, byłyby najpra-

otrzymujemy zawsze    rezultat nieprawdziwy,    a mianowicie wypada    j ktyczniejsze,    lecz    nigdy    same    optyczne,    gdyż    budnik    nie    zobaczy    sy-

długość większa. Ta    wadliwość nie leży w naszej nieudolności,    tylko    j gnału    optycznego, jeżeli    podróżny    wywiesi    takowy    po    przeciwnej    stro-

w tern. iż przy mierzeniu długości wychodzimy z linii prostej, mierząc j nie od budki. Nadto z uwagi, iż budki bamowników są oszklone, widok wielobok. Chodzi przeto w rachunku o to, aby ten błąd obliczyć. Niej takich sygnałów jest prawie niemożliwy. System proponowany przez może być także mowy o rzeczywistej długości, gdyż tylko najprawdo- j p. bar, Gostkowskiego, mógłby znaleźć praktyczne zastosowanie, podobniejszą wartość jej znać możemy, a to, co nazywamy rzeczywistą i    Na tern zamyka p. przewodniczący posiedzenié.

długością, jest tyłku idealną, gdyż rzeczywistej wartości nie znamy.

Wszelkie pomiary, choćby najdokładniejsze, podają rezultaty, które się tylko zbliżają do    rzeczywistej wartości.    Błędy popełniane    przy

mierzeniu, dzielą się    na stałe i przypadkowe.    Z tern samem    pra

wdopodobieństwem, jak popełniamy błąd stały, popełniamy także błąd przypadkowy. Następnie omawia pan prelegent błąd średni i przeprowadza dyskusyę nad odnośnemi równaniami. Nawiązując do teoryi najmniejszych kwadratów, poddaje pan prelegent krytyce normy przyjęte w rozmaitych państwach co do błędów dopuszczalnych przy pomiarach i zaznacza, iż pod tym względem przepisy w Wirtembergii są najlepsze. W dyskusyi nad wykładem

Sprawozdania z posiedzeń Zarządu.

Posiedzenie odbyte na dniu 30. październik ab. r Przewodniczący p. Gostkowski. Obecni pp. Bykowski, Janowski, Kasprzycki, Kovats, Patelski, Stwiertnia.

Protokół posiedzenia Zarządu z dnia 7. września b. r. przyjęto bez zarzutu. Sekretarz odczytuje pismo członka Towarzystwa p. Ku-siby, w którem tenże donosi, iż odkrył w okolicach Sambora torf, któryby chciał zużytkować jako materyał palny dla tamtejszej ludności, uprasza przeto o przeprowadzenie analizy przesłanego kawałka ,    , . .    ,    , , .torfu. Zważywszy, iż analiza chemiczna nie mogłaby wykazać wartości

biera głos p. Oo.tb.wkl ! zapytuje, czy «twoje na to ścisły dowod, j    Zarząd wyrfad ten okaz do Brixlogg w Ty-

iż potęga druga ma być najlepszym wyrazem błędu? P. prelegent od- ■ powiada, iż istnieje na to ścisły dowód Gaussa.

za-

rolu, gdzie znajduje się zakład geologiczny zajmujący się przeprowa-

. dzeniem analizy kalorycznej, podczas gdy w kraju nie posiadamy od-Zgromadzenie odbyte na dniu 4. grudnia 1880 ; powiednich kutemu urządzeń. Nadto uprasza p. Kusiba, aby przesłany Przewodniczący p. Gostkowski. Obecnych 75 członków.    j okaz glinki czarnej, został poddany analizie chemicznej. Zarząd

Protokół z ostatniego zgromadzenia przyjęto bez zarzutu. Z po- :    uprosić do tego profesora szkoły politechnicznej p. Freunda.

rządku dziennego udziela p. przewodniczący głosu p. W ierzbickiemu» j prZesłany przez p. Kusibę ząb mamuta, uchwala zarząd ofiarować w jego który mówi o sygnałach interkomunikacyjnych przy pociągach kole- ; imjeniu muzeum hr. Włodz. Dzieduszyckiego. — Sekretarz odczytuje jowyck. P. prelegent podnosi na wstępie swego wykładu potrzebę j pjsmo reprezentanta Towarzystwa w Stanisławowie p. Drewnowskiego, środka komunikacyi między podróżnymi a maszynistą i służbą, prze- ; j^ôry z powodu słabości uprasza o uwolnienie go od dotyczących obo-znaczoną do czuwania nad pociągami będącemi w ruchu. Zaprowadzę- i wiąZ]jów. Zarząd przyjmuje to oświadczenie z ubolewaniem do wiadome sygnałów umożliwiających pożądane porozumienie, natrafiało do- ; mości i poleca prezydyum podziękować p. Drewnowskiemu, za jego tychczas na wielkie trudności, gdyż każda kolej proponowała inny ; skuteczną i wytrwałą działalność podczas kilkoletniego zastępywania sposób, zapatrując się na tę sprawę z odmiennego stanowiska. Sygnały j gpraw Towarzystwa. Zarazem uchwala Zarząd zaprosić p. Meruno-tego rodzaju podzielić można na trzy grupy, to jest: mechaniczne, : wjcza na reprezentanta w Stanisławowie. —Sekretarz odczytuje pismo optyczne i akustyczne, a wreszcie sygnały elektryczne, z któremi po_ , członka Towarzystwa p. Bauera i 4 towarzyszy, w którem oświadczają, dobnie jak z akustycznemi są w połączeniu sygnały optyczne. P. pre- : ^ chcąc przyczynić się do wypełnienia §. 2 lit. e statutu Towarzystwa, legent opisuje szczegółowo urządzenie wspomnionych sygnałów, uzy- j składają na rzecz utworzyć się mającego funduszu konkursowego To-wanych na kolejach angielskich, francuzkich, niemieckich i austryac- j warzystwa, kwotę 30 zł. 94 ct. a. w. Zarząd powziął to oświadczenie kich, przyczem czyni uwagi co do ich praktyczności. W końcu podnosi ; z wielkiem uznaniem do wiadomości i polecił prezydyum umieścić pan prelegent, iż dzisiaj na wszystkich kolejach starają się zaprowa- ; w najbliższym numerze „Dźwigni“ stosowne podziękowanie. Ofiarowana <izić sygnały mechaniczne, a pod tym względem w najnowszych cza- j kwota ma być przez skarbnika złożoną na osobną książeczkę wkładcach wynaleziony przyrząd Gasebnera zaleca się jako najpraktyczniej- ; kową pod tytułem „fundusz konkursowy“. Zarazem oświadcza Zarząd szy, albowiem znajduje się przy takowym tylko jedna linewka, tudzież ; gotowość, iż skoro rachunki roczne Tow. będą zestawione, z fundu-można także ten przyrząd sygnałowy używać przy wozach przechodzą- j szu dyspozycyjnego będzie odpowiednia suma na ten cel przeznaczoną, cych z jednej kolei na drugą. Jako środek akustyczny zaleca się pizy-1 o czem ma prezydyum dawców zawiadomić. — W sprawie komisyi po-rząd Szymkowskiego. Zgromadzenie przyjęło wykład z uznaniem. ; wołanej do ocenienia nowej konstrukcyi mostu, pomysłu członka W dyskusyi nad wykładem zabiera głos p. br. Gostkowski i podnosi j p. Ibjańskiego, uchwala zarząd wydelegować do tej komisyi pp. Ren-okoliczność, iż chcąc za pomocą opisanych przyrządów dać sygnał, j zenberga, Skibińskiego i Tbulliego. potrzeba wykonać ruch, bądź to przez pociągnięcie targańca lub innym sposobem. Zdaje się, iż fale głosu wystarczyłyby do dania sy- j regulacyi Dniestru, opracowanego przez członka p. Łuniewskiego, do gnału, gdyby zastosowano takie samo urządzenie, jakie jest przy tele- i ukończenia dotyczących obrad i przedstawienia wniosku Zarządowi.— fonie. Nie można jednak twierdzić, iż taki przyrząd byłby prakty. | Do wniosku, zapisanego w księdze życzeń, aby zakupić dla biblioteki

: fizykę Reissa, nie przychyla się Zarząd z uwagi, iż polskie tłumaczenie Co do sygnału Gasebnera nasuwa się myśl, iż ruch osi użyty | zostało dokonanem z 1. wydania niemieckiego, a od tego czasu już do szarpnięcia line wki, mógłby być, ponieważ jest dostatecznie silnym, j wyszło 4. poprawne wydanie. — Zarząd uchwala rozpocząć zgromadzenia zastosowany wprost do czego innego, n. p. do zatrzymania pociągu, ! tygodniowe z dniem 13. listopada b. r. i poleca prezydyum uwiado-P. prelegent odpowiada, iż taki sposób hamowania wozów uważa za ; mić o tern członków przez czasopisma codzienne. Co do lokalu, bardzo niebezpieczny. P. br. Gostkowski zwraca uwagę, iż miał na j w którym się będą odbywać zgromadzenia tygodniowe, poleca Zarząd myśli hamowanie wozów za pośrednictwem hamulców ciągłych n. p. : i prezydyum udać się z prośbą do Zarządu muzeum przemysłowego, Smitha, Hardiego. Westincshawe, Heberlema etc., które dozwalają cały : aby zechciał odstąpić na ten cel salę rysunków za wynagrodzeniem pociąg hamować. Hamowanie pociągu następuje w takim razie zawsze i kosztów oświetlenia. — W sprawie rozszerzenia biblioteki wybiera Za-z jednego punktu, czy ten punkt jest lokomotywą, czy też hamuje się j rząd komisyę złożoną z pp. Patelskiego, Radwańskiego i Stwiertni, z wozu, to rzecz obojętna, hamowanie zawsze jednako bezpiecznie od- j która ma odpowiednie wnioski poczynić, bywać się będzie. W każdym razie jednak możnaby tym sposobem pociąg zatrzymać prędzej, aniżeli za pośrednictwem sygnału, gdyż uniknęłoby się czynności przygotowawczej. P. Darowski utrzymuje, iż opisane sygnały akustyczne, elektryczne i mechaniczne, dadzą się użyć tylko!    _

przy pociągach pospiesznych i osobowych, podczas gdy na naszych:    . .    ^    _    .....

kolejach kursują przeważnie pociągi mieszane. Przy pociągach miesza- ;    (Dokończenie )

„jeh najpraktyczniejsze byłoby użycie chorągiewki jako Środka porożu i; pozogtaje liam jeszcze ostatni układ ziem t. j. gdy war-mienia się podróżnych ze służbą kolejową. P. prelegent odpowiada, izj    .    .    . ,

już w roku 1839 używano chorągiewek, lecz gdy chyźość pociągu jest ; stwâ ŚledlllO pizopuszczalllń spoczywa bozpośie 1110 na je 110.

osazuje się ten środek jako niedostateczny; nadto zdarza się i litym pokładzie nieprzepuszczalnym, a zatem nie ma ani

Zarząd uchwala wezwać komisyę wybraną do ocenienia projektu

cznym.

O usuwiskach.

znaczna,

103 -

warstwy wodonośnej, ani żyłek piasku, gniazd o materyale j dnienia odpływu deszczowej wody z warstewki zupełnie przepuszczalnej, znajdującej się pod niem, co przy drugim rodzaju W tym razie odcieki wzdłuż stoku nie mogą ziemi osu- j pokryć nastąpić może w skutek zanieczyszczenia prżepuszezal-szyć o tyle by zapobiedz ciśnieniu wód wewnętrznych, zresztą j nego materyału ziemią lub też siecią korzonków roślinnych, osiągnęlibyśmy bardzo wątpliwy skutek odwodnieniem pod-ziemuem, gdyż nie ma miejsca, w którem by większa ilość j z Epinay do Luzarches warstwę przepuszczalną pod pokry-zebrauej wody tamowaną była w swym odpływie. Nie można i ciem z miału lub gruzu kamiennego nie przydatnego do in-również nie uwzględnić uwagi p. Lefevre, który wbrew zasadnych celów, można jednak używać ku temu i żwiru rzecznego, dom zalecanym bezwzględnie przez większość inżynierów nie- j piasku, kawałków cegły i żużli kowalskich, należy jednak mieckich, twierdzi, iż samo wykopywanie rowów dla odcieków j niezmiernie przestrzegać by materyał sam był czysty i oczy-w ziemiach takich działałoby zgubnie i sądzi, iż winniśmy j szczony z wszelkich mechanicznych przymieszek. Grubość w tym wypadku unikać wszystkiego, co by sprowadzało po- j warstwy przepuszczalnej mierzy 5 do 10 centymetrów, gru-dział masy, a starać się o jak najlepsze zewnętrzne odwo- j bóść zaś bruku 0.35 m., (przyczem nie radzi dawać mniejszej dnienie i zapobiegać podziałowi masy.

Będziemy zaś dążyć ku temu, sprowadzając takie wa- : od ukosu skarp, stałości ziemi gliniastej i staranności wyko-runki właśnie, pod którymi podział się nie uskutecznia, sta- j nania roboty. Nadmienia dalej, iż w razie, gdy wzgląd na

koszta nie stoi na zawadzie, wykonywać należy zawsze bru-Przekop o zupełnie pionowych ścianach sprowadza mo- i kowanie, w przeciwnym zaś razie wypada uskuteczniać po-żliwość oddzielania sie mas, które niknie w miarę słabszego ! krycie z darni lub ziemi urodzajnej w jeszcze znaczniejszej nachylenia stoków. Ponieważ jednak w miarę umniejszania i grubości celem zastąpienia stałości i wagi; a nachylenie stoku nachylenia ułatwia sie wnikanie wody w glinę, a możność i uczynić łagodniejszem nie zapominając i o warstwie zupełnie usunięcia takowej z wnętrza staje się mniejszą, musi więc j przepuszczalnej, która przy odarniowauiu otrzymuje grubość istnieć granica nachylenia, tern bardziej też, że bezwzględne j °d 10 do 15 centymetrów, zadość uczynienie temu warunkowi sprowadza niezmierne zwiększenie bryłowatości przekopów, a przez to i kosztów, i odpływu z warstwy zupełnie przepuszczalnej urządzono (z bardzo Wypada zatem w wyborze nachylenia liczyć się z okoliczno- | dobrym skutkiem) mury przystokowe, a raczej wymurowanie ściami miejscowemi, względami na koszta, i pamiętać o tem, j rowów w sposób wskazany w fig. 19 (tab. VII.). iż i przez utworzenie oporu dla parcia ziemi zapobiega się podziałowi masy, mianowicie odpowiednio zastosowanem po- j trzymują wody zbierające się z warstwy przepuszczalnej, odpływając ztąd do rowu nozdrzynami a (barbacanes). Nie-Na wstępie nadmienić jeszcze wypada, iż potrzeba nie-j zmiernie wiele zależy na bezwłoeznym wymurowaniu dna równie mniejszego oporu by uchylić tworzenie się rozpadlinek | rowu natychmiast po uskutecznionym wykopie, aniżeliby zapobiedz rozwieraniu się już istniejących, a szczególniej rozpadlin głębokich (nazwanych głównemi), zatem j ₀^u sąsiednim nozdrzynom i dobrze jest dać jej polewę łatwiej jest uniknąć wypadków w ziemi, która nie ulega je- ; z dobrej zaprawy, wygładzając tę ostatnią, przez co się ułatwia wodom odpływ.

przepuszczalnym i t. p.

wiając następnie opór parciu ziemi.

kryciem stoków.

szcze podziałowi masy niż w już podzielonej.

Inżynier Lefevre wykonywał przy robotach około kolei

od 0.3 m. a większej od 0.5 m.) Grubość oskałowania jest zawisłą

Celem uzyskania oparcia dla pokrycia i zapewnienia

W tylnej części widzimy odsadzkę, na której się za

Górna powierzchnia odsadzki musi posiadać spad ku

Zależy więc niezmiernie wiele na tem, by pokrycie sto- j ków było uskuteczniane nim podział masy nastąpić może. : oj^fbw a wymiary W razie więc gdy przekop w korzystnej porze i w jednym roku ; gorszego rodzaju ziemi, dokonanym być nie może, to należy go wybrać w pierwszym

Nozdrzyny robiono najczęściej w oddaleniu od 5 do 5 muni przystokowego wzmacniano w razie

P. Lefevre przytacza dalej, iż w ten sposób osiągnął roku na całą szerokość tylko w wierzchniej warstwie średnio ; üjer(5wn^e większe korzyści aniżeli urządzaniem odcieków przepuszczalnej, w pokładzie dolnym zaś tylko część środkową, ; w zjemi [ radzi użyć kamieni, które by miały być wło-ograniczając ją li do niezbędnej potizeby a w diugim dopieio j ^O110 w odcieki jako wypełnienie na zgrubienie pokrycia. Przy wykończyć przekop t. j. wybrać część dolną aż do stoków rł_a i budowie wyżej wspomuiouej kolei nie stawiano murów opo-lewo i prawo, wyprawić i pokryć należycie stoki. Gdzie zaś nie j r0WyC^ jecz uprzątano natychmiast w danym razie usuniętą można temu warunkowi zadość uczynić należy, nie wybierać j z^em|g₅ pokrywając stoki i przeprowadzając jak najstaran-przekopu na całą długość odrazu, lecz tylko częściowo, po- j u|ejsze zeWnętrzne odwodnienie powyż stoków ; niektóre krywając stoki natychmiast.    ; miejsca wypełniono napowrót ziemią, lecz oddzielano

Pokrycie stoków zapobiega podziałowi masy przez swój j ci0SypPę 0fi ziemi stałej warstwą przepuszczalną o zapewuio-ciężar i skupienie większe czyli stałość, sztywność albo : Uym odpływie u dołu, i tak grubą, by się nie zatykała, oporność. Przy ścianach pionowych działa pokrycie oczywi-;    Zestawiając dotychczas przytoczone wskazówki możemy

ście tylko swą stałością, przy nachylonych stokach zaś j zwr(^c^ Uwage na następujące główne punkty: także i swym ciężarem, a tem skuteczniej im mniejsze jest ' nachylenie do poziomu (ponieważ składowa prostopadła do stoku stoi w prostym stosunku do dostawy kąta nachylenia).

Ciężar pokrycia zależy od grubości warstwy pokrywającej i wagi materyału, skupienie i stałość od właściwości materyału i sposobu wykonania roboty. Przy jednakiej grubości pokry-.

cie kamienno czyli bruk będzie lepszy od darniowego lub j^reby w skutku sprowadzały icb podział i ułatwiały pękanie.

4) Uchwytywanie w odcieki podłużne (n. p. systemu

war-

1) Zapewnienie odpływu wodom zewnętrznym, dopływającym, zbierającym lub znajdującym się w pobliżu stoków przekopowych.

2)    Nadanie stokom odpowiedniego ukosu.

3)    Unikanie w ziemiach gliniastych (jednolitych) robót,

pokrycia z ziemi urodzajnej, a skuteczność jego tem pewniejszą im staranniej zostanie wykonaną robota. Oskałowanie ma zaśip. Sazilly) wybitnych wysączeń, znajdujących się powyż jeszcze i tę zaletę, że nie sprowadza zatamowania lub utru-jstwy gliniastej.    ₊

— 104 —

obie strony nasypu, powierzchni gruntu zaś nadać wszech-

5)    Odwodnienie pojedynczych większych gniazd terrain przepuszczalnego, a będących szkodliwemi zbiornikami, j stronny spad ku tym odciekom. Wypełnienie odcieków należy

gliniastych niejednolitych pomieszanych z piaskiem lub ] uskuteczniać troskliwie materyałem przepuszczalnym wedle podziemnych kotlin, utworzonych powierzchnią j zasad poprzód wyłuszczonych, zaś na całej powierzchni przy-pokładu gliniastego. '    |    szłej posady nasypu utworzyć jednostajną warstwę, również

6)    Tworzenie sztucznej warstwy przepuszczalnej na sto- j z materyału przepuszczalnego takiej grubości, by przepin

kach w ziemi gliniastej zapewniając wodom z niej odpływ, ajszczalność jej nie ucierpiała pod ciśnieniem nasypu. Warstwa do niej przypływ.    i    ta działać będzie odwodniająco na dolną część nasypu i zapo-

7)    Obłożenie tych stoków pokryciem ciężkiem i opornem. j bieży usuwiskom mogącym zajść w

8)    Spieszne wykonanie wszystkich tych robót t. j. zaraz | w skutek rozmoknięcia i rozmiażdżenia gliny. Po upływie tego

po dokonaniu wykopu, nie dając mu zimować w stanie nie- ; okresu t. j. po ustaleniu się nasypu zastosuje się pokiycie opatrzonym. *    i    stoków zewnętrzne z warstwą przepuszczalną, zapewniając u

‘    ’    !    podnóża nasypu odpływ wodom tak z warstwy przepuszczalnej

rnas żwirem lub

z ma

czasie okresu osiadania,

9) Dokonanie odwodnienia przed rozpoczęciem przekopu,

ieśli ziemie w miejscach, w których się mają przedsiębrać I Jak 1 z odcieków.    . .    _

roboty¹⁶sa już « Jistemi czyli znajdują sie w ruchu.    Wnikauie wody w nasyp już ustalony jest mniej latwem

^ Ł ^    ,    ,    ,    . .    : niż w grunt, w którym jest weięty przekop, a to w skutek

Przeważna cześc autordw badających usuwiska, mmo;    »    nasypu i jego położenia nad poziomem

iż zapatrywania ich były odmienne przyszła mniej więcej do; ⁶

tych samych wyników, zazuaczyć jednak wypada nowe i ory-;Sum powierzchni prm które wody wnikać mogą, są ginalno pomysły p. Lefeyre, a odnoszące sie mianowicie do :    ^    ściśle ogralliczone i stosunkowo nie zbyt

unikania wszelkich robót sprowadzających podział mas gli-

wszelkich razach sztucznych warstw

nam

rozległe, by nie można zapobiedz zatrzymywaniu się wody deszczowej na nich stosownem urządzeniem spadów.

Ponieważ nachylenie stoków nasypowych jest zazwyczaj łagodniejszem, niż u przekopów, to pokrycie ich nie potrzebuje być ani tak ciężkiem ani opornem; a brukowanie bywa zbytecznem, chyba tylko u podnóża, gdzie potrzebny większy opór, wyżej zaś wystarczy darń lub ziemia urodzajna.

Pokrycie stoków nasypów staje się jednak czasem szko-Przejdźmy teraz do nasypów. Przy stokach nasypów, ; ^wem zamiast hyć pożytecznem, gdy przy złym materyale których materyał osiągnął już skupienie ziemi stałej, nie ma | nag układa się wprost na ziemi gliniastej bez urządzenia powodu zastosowywać innych środków,, jak te, któreśmy | warstwy przepuszczalnej, wskazali przy stokach przekopowych: a więc pokrycie zewnę-

niastych, tworzenie we przepuszczalnych na powierzchni stoków gliniastych, obkładanie stoków pokryciem ciężkiem i opornem, a wreszcie przestroga, by bezwzględnie i bezpotrzebnie nie mnożyć ilości odcieków prawie w nieskończoność, jak to niejedni zalecają.

Przy dobrym materyale zewnętrzne pokrycie jest zbę-trzne ze sztuczną warstwą przepuszczalną wystarczy zawsze, jeśli ;    lecz korzystniej jest wykonać takowe choćby w nie-

mianowicie usypywanie odbywało się w warstwach mniej wiece] ; Zliaeziiej grubości celem uchylenia działania mrozów i przy-poziomych nieznacznej grubości. Inaczej jednak rzecz się ma j spieszeùia, zamurawienia stoków, przy nasypach dokonanych wózkami kolejowemi od razu na całą. wysokość. Dolna część nasypu zawiera największe bryłki, przedstawia między niemi najwięcej próżni, tu zbiera się woda, a roztwarzanie się bryłek staje się moźliwem nietylko

przez podział masy w skutek tworzenia się rozpadlinek i par- i fevre, zdolnych rzucić niejakie światło na zawiłą sprawę cia hydrostatycznego, lecz wprost przez rozmakanie, ułatwia- j wisk, dać popęd do badań w nowych kierunkach, a w przyszło-jąee rozmiażdżenie, a zatem osiadanie nasypu. Pokrycie ze- ; §ci przyczynić się mogących do rozwinięcia teoryi ścisłej, znie-wnętrzne nie zapobieży temu i należy uciec się do środków ; woliło mnie głównie do przepolszezenia pracy jego, którą osuszających, jednak takich, któreby nie przeszkadzały osia-1 pełniłem tylko wstępem i niektóremi szczegółami z innych daniu, ponieważ szybkio, ile możności prawidłowe i jednostajne i autorów.

osiadanie jest jednym z najważniejszych środków utrudniają- ! Że praca p. Lefevre zrobiła wrażenie w świecie techni-cyeh wnikanie wód do wnętrza. Sądzi jednak p. Lefevre, że i cznym dowodzi okoliczność, iż tak czasopisma techniczne pol-wykonywanie poprzecznych odcieków wypełnianych, jak się i skie, a mianowicie Przegląd Techniczny, jak i niemieckie zwykle dzieje, nie osiągnie w zupełności zamierzonego celu, i Zwróciły na nią uwagę, poświęcając jej rozbiorowi ustępy albowiem powoduje podział masy, również nie da się dobrze ; w łamach swoich, a nie zdarzyło mi się dotychczas napotkać uskutecznić przed ukończeniem budowy nasypu, a więc staje ; nigdzie oceny nieprzychylnej lub artykułu polemizującego, się kosztownem, naraża w czasie roboty na wypadki i nie- ; W końcu niechaj mi wolno będzie przytoczyć jeszcze przyspiesza wcale osiadania; bo gdy się odbywa przed zu-i dalsze założenia, jakie p. Lefevre do zbadania sobie zakreślił, pełnem osiadaniem, to takowe opóźnia, w razie przeciwnym ; Ze spostrzeżeń jego wiemy, iż pierwotne cząstki skła-zaś zmniejsza spójność całej masy, dzieląc ją.    ;    dające rozmaite rodzaje ziem są zdolne układać się w bryłki

W obec dopiero co wypowiedzianych uwag następujący i czyli fragmenta, których skupienie zbliża się do skupienie ciał sposób postępowania odpowie najwłaściwiej danemu założeniu, j stałych ; są one oddzielone próżniami,, którym nadaliśmy U posady nasypu odbywa się działanie najszkodliwsze, ; miano rozpadlinek, a których powstawanie sądząc z wszelkich zatem przedewszystkiem tu odwodnić należy, co się znów naj- j pozorów dzieje się według pewnych prawideł, zawisłych od łatwiej da uskutecznić przed rozpoczęciem usypywania wału. j własności cząstek wchodzących w skład , ziemi. Wiemy, ile Należy zatem na gruncie przeznaczonym pod nasyp wy- j one wpływają na przepuszczalność, krążenie powietrza, rozwój konać odpowiednią ilość odcieków wypełnianych, nie zbyt ! korzeni roślinnych i na stałość ziemi.. Również (co do osta-głębokich, ze starannie urządzonym odpływem w jedną lub I tniego punktu) stają się przez umniejszenie stanu skupienia,

Zakończenie.

Kilka nowych pomysłów francuzkiego inżyniera p. Le-

usu-

uzu-

przebywanie w nich wody i wywierania w skutku tego ciśnie nia hydrostatycznego, przyczyną usuwisk. :

Dalsze badania w tym względzie mogą sprowadzić zna czną zmianę w teoryi murów oporowych. Odnośne wzory daja nam obecnie dokładne wyniki tylko przy ziemi piasczystej szczerkonatej, żwirze, pulchnej, urodzajnej i t. p. czyli przy tych, u których spójność nie wchodzi w grę, w razie przeciwnym nie sprawdzają się one zawsze, bo nie możemy obliczyć dokładnie ani masy, ani sił, którym mamy stawić opór.

Gdyby jednak zostały zbadane prawidła tworzenia się rozpadliuek, mianowicie głównych, czyli wynajdowanie powierzchni najmiejszego oporu, wedle których tworzą się rozpadlinki, przedstawiłaby nam się rzecz inaczej ; bo mielibyśmy stawić opór ciężarowi masy znanej, ograniczone; rozpadliną, ciśnieniu hydrostatycznemu w niej wywartemu z uwzględnieniem tarcia, i to by dawało nam maximum sił

Wreszcie nie można zaprzeczyć, iż rozpadlinki graja ważną rolę w świecie roślinnym i są równie ważnemi, jak skład chemiczny ziem. Odmienny sposób tworzenia się ich w ziemiach wapiennych, a gliniastych, może nam posłużyć do wyjaśnienia, dlaczego pewne rośliny rozwijają się łatwie; w jednych niż w drugich.

Jeżeli l + li + a>»xi>l-j-^ p ^ 4~ ^i — x „    1 4~ h

Q = Db —

li

li

64)

linia prosta epi', gdy bbt = 1 li - t _

„ x[= 1 -J- li -j- a, Q = — r- = nn'

— ee,

65)

li

Przęsło ,NB jest symetryczne do AM, linia wpływowa taka sama tylko poniżej osi.

Dla ciężaru własnego otrzymamy z Fig. 28 Qg = g (amib — bee' -f- eeiC — cn'd) a ponieważ amtb = cn'd więc

1

Qg = g (eetc — bee')

jak dla belki zwykłej linia prosta.

Dla £ = o,

(h - 8²

Jr'im

to

66)

Oznaczenie sił działających w belce ciągłej przegubowej

i-¹ tO| »—*

Qg —- g £ li

li Qg o

67)

-Qi

tOI

g li

za pomocą

linij wpływowych.

Napisał

Maksymilian J'hullis,

dypl. inżynier i docent szkoły politechnicznej we Lwowie. (.Z rysunkiem na tab. VIII.) (Dokończenie.)

§. 6. Przęsło średnie bez przegubu.

a) Siły poprzeczne.

Jeżeli ciężar P = 1 działa w punkcie F, to otrzymamy, gdy b >> x > o siłę działającą w M (Fig. 27)

^ aztąd. D* = y (ll + a)

Px

w punkcie E

więc siła poprzeczna

Px /h “f“

Q=:_Dm+ Db = -

li

li

■)

Co do ciężaru ruchomego powinna być belka dla maximum sił poprzecznych obciążona na długościach AB i ËC, największe ciężary mają stać około przegubu M i punktu E, na M i E mają stać ciężary, ciężar ruchomy ma być więc rozdzielony na dwie części. Dla systemu ciężarów skupionych sunąć mamy część znajdującą się na AB na prawo, jeżeli Pi    Pa

-T-l ^> —, gdy Pt i P₂ są wypadkowemi sił działających na

D    cl

długościach AM względnie MB. Co do drugiej zaś części ciężaru w polu środkowem, czy pierwszy czy drugi ciężar ma stać na przekroju E, rozstrzygnąć musimy według równania 1).

Dla min. Qp podobnie otrzymamy najniekorzystniejsze położenie systemu ciężarów skupionych ze względu na Fig. 28. Dla ciężaru jednostajnie rozłożonego mamy

1 ria

max. (+ Q) = p (am'b -j- eeic) — g P I y +

(li-£)²

li

] 68)

ax

bl.

60)

max. (— Q) = - p (bee' -f cn'd) = - f P V Ï7 + Ï7 J * * ⁶⁹)

równanie linii prostej ami (Fig. 28). Punkt ma otrzymamy zrobiwszy cc' = 1 i wykreśliwszy c'b aż do mt, wtedy bo-

cl

wiem mmi =-, a z równania 60) otrzymujemy

li

Oba równania określają parabole o osi pionowej przechodzącej przez punkt C względnie B (parabole b"'Ci i btc'" Fig. 29).

i-¹! s»

Dla £ = o otrzymamy

dla x = o Q — o a dla x = b, Q =    = mmt

Jeżeli 1 + £ > x > b Db == P ¹    -- a ztąd Q = — P + Dt

li

P (1 — x) _ __ P (x — 1) _ ___

ll    ll    ll

Podstawmy x = b otrzymamy Q = ~ j

Q = o

Q = -

. 61)

. 62)

CO

x = 1 + S «

Równanie 62) określa więc linią prostą n^e' przedstawioną na Fig. 28.    ;

max. (+ Qp) =

h (id+\)

1 la

max. ( - Qp) = — g p Ił dla £ = li

1 la

max. .(-j- Qp) = 2 P

ïïp (b +¹¹ )

70)

71)

max. (— QP) = —

Linie bivc' i b'cIV przedstawiają maximum i minimum ił poprzecznych dla obciążenia zupełnego, w .punkcie h

Q<ł — o = g (li — 2 £i) g P

a ztąd

i,-..« ±Vi.'(G)+»

— al .

b) Momenty.

Siła P = 1 działa znów w punkcie P (Fig. 30).

Px x

Dopóki b >• x > o, Dm =    = ^    ⁼ b

więc moment w E

M'

72) 1 Dla £ = o i £ = li M = - g agi .

Dla ciężaru ruchomego, aby uzyskać maximum mo-| mentów, ma być całe średnie przęsło obciążone, dla mini-; mum momentów zaś przęsła sąsiednie. Największe ciężary x Ii + a i muszą się przytem znajdować w pobliżu, a względnie na ~ i przekroju dla maximum, na przegubach dla minimum.

Dla systemu ciężarów skupionych łatwo wynaleść | z Fig. 31 najniekorzystniejsze położenie systemu. Dla mini-

73)    | mum muszą być dwa systemy rozdzielone.

; Dla obciążenia jednostajnie rozłożonego otrzymamy:

1    . , h - £

2    P ^ ¹¹ U

79)

1.

M = — Dm (a 4~ 0 4“ Db £

M    x    a + Ç x li 4~ a

gdyż dla x = o

a 4~ £

M' =

li

a --Q = mm'

li

max. (-f- M) = p £. be'c =

gdyż ee' = Dla b + a

Db =

li - l

a ztąd mm' = —

P 1 4~ lj x

a (li - 0

= |P l (li - 0

80)

li

^ l---- a moment w E

ii

M = — P (i 4- £ — x) 4-    £ —

i 4“ li — x

M' —

- 4-

£ ztąd (i-x)    -8

li

li

Równanie to przedstawia prostą n^e' (Fig. 31),

gdyż dla x = b, dla x = 1,

M' = —

M' = o

a b- -    = mm'

li

li - £

parabola jak dla belki zwykłej przedstawiona linią br₂c (Fig. 32)

max. (— M) = — p£ (amtb -f- cn'd) =

la (h - 0 li é

! linia prosta b"c" równoległa do osi.

I Dla £ = o i £ = 1 mamy

74): max. (+ M) = o, max. (— M) = — i- h max. (-}- M) = i pli2 min. (—M) = —~ pal

tOi t-i

dla £ =

la\

⁺ rr

pal .

81)

fcwl h-

pal

82)

— = ee'.

dla x = 1 4~ 0 M' =

Dla 1 4- h 4- a > x > 1 4- l mamy

p l 4~ lj x __

h

M

M = Db£ ztąd M' = -£ = Db =

Db =

li

1 4” li — X

li

1 4~ lj x

li

75)

Wykład p. Jägermanna, prof. Sokoły politechnicznej

O regulacyi Dniestru

jak równanie 64) określające prostą e'n'.

Gdy siła P przekroczy punkt N, te jest gdy 1 _i_ 1₄ _j_ lt ;> x > 1 4- li 4- a, wtedy mamy

21 4- h — x

na posiedzeniu komisyi Towarzystwa politechnicznego dla sprawy regulacyi Dniestru, dnia 8. maja 1879.

(Z rysunkiem na tab. IX. i X.)

(Dokończenie.)

D _p i + i. +__L=

Un — f    b

Db — — Dn

tr\s»

dalej M — Db £ a M' = Db 21 4- R — x

OS Ir-?

więc M' = —

które to równanie oznacza prostą n'd, gdyż dla x = 21 4- h M' = o a

76),

Na podstawie niwelacyi z r. 1819, przeprowadzonej przez inżynierów rządowych, oznaczyłem przekrój kotliny od granicy między Bilinką i Biliną, a więc od stoku po prawej stronie błot dniestrzań-skich położonemu, wzdłuż granicy tych dwóch siół, potem w jednym ciągu granicą między Dołubowem a Czajkowicami przecinając tuż niżej ujścia kanału Hordyńsko-Dołubowskiego Dniestr w teraźniej-jego łożysku ku stokowi po lewej stronie w Czajkowicach

szem

położonemu.

;    Porównywając uzyskany przekrój na podstawie tych dat dawniej-

; szych z przekrojem, który p. Jankowski, inżynier wydziału krajowego ; podaje, przyszedłem do przekonania, że kotlina położona wdłuż dzi-; siejszego koryta Dniestru podniosła się nieco, tern samem podniosły łamaną ■brzegi i same łożysko, co spowodowało w następstwie wzniesienie ; się wszystkich stanów wód Dniestru. Dawne zapiski wykazują, ze | średni stan wody już wówczas spowodował wylew po za brzegi Dnie-Istru, zaś najwyższy stan wody, jaki zauważano w roku 1813 w tych I okolicach, sięgał najwyżej 6' =; l⁻896m po nad średni stan, a wzglę-j dnie po nad dawniejsze brzegi. Przyjmując poziom najwyższego stanu I wody z r. 1813 znajduję z profilu kotliny, że przecięcie tego poziomu j (najwyższego stanu wody) z terenem kotliny sięga mniej więcej środka i błot dniestrzańskich, zaś teraźniejszy wysoki stan wody sięga zna-⁷⁷);cznie dalej. Według podania p. inż. Jankowskiego „poziom nadzwy-I czajnego wylewu z r. 1867, tylko 0.8m nad teraźniejsze brzegi Dniestru jest to równanie paraboli O osi prostopadłej (Fig. 32). ; wzniesiony, sięgał nawet pod Bilinkę“, zalewając kotlinę w szerokości

i prawie 6 kilometrów.

Po zniesieniu jazu w Podolcach w roku 1846 nastąpiło pogłębie-j nie łożyska, ale tylko powyżej ku przekopowi Hordyńsko-Dołubow-'7g\ i skiemu, niżej zaś nic woda zdziałać nie mogła. Że zaś po zwiększeniu ; spadku, skutkiem wykonania kanału Dołubowskiego i zniesienia mły-

— = nn'

„ x = 1 4~ li 4~ a M' —

Otrzymaliśmy więc jako linię wpływową linię amt e'n'd (Fig. 31).

Z figury tej otrzymamy dla ciężaru własnego M = gH- amib + be'c — cn'd) f 1 a (R - 0 ¹ - ii i

ii

Im

la\

h)

M =₂-g

4- ii

J + ll ~ 0 * ~ 2'g (al - ^ (l1ö)

Maximum otrzymamy dla £ = ^, mianowicie

max. M,

U (al " t) •

na w Podolcach, nie zregulowano Dniestru poniżej, stan cały nietylko i Hordyńską, a zarazem wszystkie strugi mniejsze, sprowadzające wody że się nie polepszył, ale nawet pogorszył; bo jakkolwiek uzyskano wię- i swe na błota, kszy spadek i raźniejszy odpływ wody ku Podolcom, a nawet ku Su-sułowowi, to z powodu niezregulowanego stanu i bardzo małych spad-i w poprzek kotliny załoźonemi płotkami, lub sadzonkami wikli, których ków następowało tamowanie wód, osadzanie namułku i częste wylewy- i przeznaczeniem będzie wstrzymanie i prędsze osadzenie namułku przy Na zniesieniu młyna w Podolcach skorzystali szczególnie ci, którzy j wezbranym stanie Dniestru. Skoro te płotki dostatecznie swemu za-posiadali grunta swoje wyżej Podolec po jednym lub drugim brzegu, \ daniu odpowiedzą, wtenczas będzie można je podnieść lub na osa-gdyż wskutek zniesienia dawniejszego stanu średnie wody już niejdzonym namułku w innych miejscach wykonać nowe płotki, wylewały, ale tylko wysokie, które bądź to z przyczyny, że się mniej

Dalszą pomoc do prędszego zamulania chcę uzyskać niskiemi

Przejdę teraz do podziału na okresy robót wy-

Skoro rząd od Źurawna począwszy ma Dniestr w swojej opiece,

Pierwszy okres robót, kosztem kraju wykonywanych, obejmowałby przełożenie rzeki Stryja od Kawczegokąta na Hnizdyczów, na Zabłotowce do Młynisk i wykonanie przekopów na Dniestrze od Młynisk do Nadiatycz, co równocześnie w roku lub dwóch latach wykonać by wypadało. Stare łożysko Stryja przeznaczone na powolne zamulenie służyłoby dla wezbranej wody, któraby jeszcze w tym czasie, nim się przekop zupełnie trealizuje, mogła być przejętą i odprowadzoną.

Drugi okres robót regulacyjnych obejmować będzie przekopy od Nadiatycz na Kołodruby, Terszaków i Mosty z odpowiednią regulacyą w pobliżu ujścia Tyśmienicy i Bystrzycy.

Bystrzyca w obecnym swym stanie wpadając do przekopanego Dniestru (naturalnie już pogłębionego) zdołałaby koryto swoje toż samo pogłębić, zatem profil podłużny Bystrzycy wyrobiłby się tern korzystniej przy ujściu do Dniestru. W tym celu potrzeba wykonać bardzo krótki przekop u samego ujścia.

często wydarzają, bądź też w takiej porze nastają kiedy mniej szkody i konać się mających, wyrządzić mogą, temsamem nie są tak dotkliwymi dla właścicieli gruntów. Inaczej zaś jest niżej Podolec, tu bowiem orne grunta ustę- ; chodziłoby przedewszystkim o to, aby tenże objął na siebie zregulo-pują robiąc miejsce tworzącemu się bagnisku. Zwrócić muszę uwagę j -wanie Dniestru wyżej Źurawna do Młynisk, gdzie wypadałoby 3 kró-na świniuszę, która leży obok Mostów po lewym brzegu; w planach : tkie (jeden cokolwiek dłuższy, już po drugiej stronie Źurawna) prze-z r. 18 i 9 zaznaczona jest jako mokrzysko, podczas gdy dzisiaj j est : t₀py wykonać, rzeczywistem bagnem, rodzajem jeziora płytkiego, leżącego w tern zagłębieniu po lewej stronie.

Proponując przeprowadzenie całej trasy Dniestru przekopem środkiem kotliny, w lekkiej serpentynie o lukach, które posiadają wielkie promienie, pragnąłbym tutaj zatrzymać zasadę, albowiem łuki te o znacznych promieniach (jak n. p. o 30 kilom.), jakkolwiek na krótkich przestrzeniach są prostymi, przecież oddziaływać muszą korzystnie na cały ustrój łożyska utrzymując nurt rzeki przy wklęsłym, lewym brzegu. Starałem się łuk ten, mianowicie na błotach Samborskich, jednolicie tak przeprowadzić, aby ku stronie Koniuszek był brzeg wklęsły. Po wykonaniu przekopu ubezpieczam pas leżący bliżej osad na Dniestrze położonych (pas ziemi który stosunkowo dla tych osad jest najcelniejszy), groblą, względnie obwałowaniem, lecz obwałowaniem jednostronnem. Wał ziemny (uzyskany z materyału

Inaczej się rzecz ma z Tyśmienica. Wody tej rzeki nie po winne

wykopu) założony tylko przy brzegu wklęsłym, zabezpieczy już na zawsze od wylewu Dniestru cały pas ziemi między wykonać się mającym przekopem, a dzisiejszem łożyskiem, również i sioła tamże położone. Łuk ten i obwałowanie sięgają tylko do Mostów. Wylewy i żadn%    mi<tdzJ Wypuczkami a Wołczą łączyć się z wodami By-

nadzwyczajne rozprzestrzeniać się mogą po prawej stronie na gruntach i krzycy i wpadać razem do Dniestru, gdyż naturalny spadek ly śmie-(w środku błot), nieprzedstawiajacych dzisiaj żadnej wartości.    inicy ma kierunek na Horucko. Dziś rzeczywiście z biot Tyśmienickich

Nim się przekopany Dniestr pogłębi własną wodą na tej całej j dostaje się woda między. Horuckiem a Medenicami do. Dniestru niżej przestrzeni do Mostów, stare łożysko będzie uprowadzało tylko Strwiąż i Horucka. Gdyby małemi stosunkowo robotami Tyśmienica wprowa-z Błożewką. Gwałtowne deszcze na dorzeczu samego Strwiąźa powo-;dzon^ została w tę dzisiejszą strugę Horucka: Letniankę, to nieza-dują małe wylewy już w Pienianach, a względnie Koniuszkach. Wy- j wodnie uzyskałby się dla Dniestru silny prąd, a zatem i pogłębienie lewy te jednak dla tego następują, że nawet niski stan Dniestru j koryta Letnianld, a raczej już Tyśmienicy na tej całej przestrzeni, w Dołubowie może spowodować tamowanie połączonych wód Strwiąźa i    Jeżeli zaś pozostawimy stan obecny obu dopłwów, albo oddzie-

i,Błożewki, tak, że przy małym spadzie na ‘ eałej tej przestrzeni ! ^y Tyśmienicę od Bystrzycy powyżej Wypuczek do nowo prze-

Strwiaż podnosi sie i mimo głębokiego koryta wylewa.

Od Dołubowa dopływ wody dniestrzańskiej będzie usunięty i [ujściu tak dostatecznego spadku, żeby przy większych wezbraniach dopływ ten łączyć się będzie z wodą Strwiążu dopiero w Mostach, i Dniestru wody jej nie wylewały.

więc tern samem wylewy na przestrzeni Pieniany-Mosty (po lewej j    des^ to jeden z ważnych punktów, któiy do ogólnego planu

stronie kotliny) z    wód Strwiążu i Błożewki nie powstaną. Dopiero po ; regulacyjnego bezwarunkowo w drugim lub    trzecim okiesie    lobót

zrealizowaniu się    wszystkich przekopów, i po zamuleniu (dostatecznie i wciągniętym być powinieu.

wodą z Strwiąźa)    głębin zawartych w pasie między dzisiejszem ło- i    Wereszyca i Szczerek    z Żubrzą    byłyby    przeznaczone, do    zamu-

żyskiem, a wałem    ochronnym przekopu dniestrzańskiego, a zatem po ; lania odbudowanego łożyska    dawnego    Dniestiu w peryodzie diugim.

podniesieniu terenu w tym pasie nastąpi okres wprowadzenia Strwiążu |    Kównież i wezbrane wody z przekopanego Dniestru dostawałyby

od Biskowiec przekopem w łuku i przeciwłuku do przekopu dnie- j się w stare odnogi, zamulając takowe.

Trzeci okres obejmuje roboty od Mostów wzdłuż błot

j kopanego Dniestru, to żadną miarą nie będzie miała Tyśmienica przy

strzańskiego w Kalinowie.

To bodzie niejako zakończeniem w ogólnych zarysach regulacyi, ! Samborskich na Kalinów do most,, kolejowego w Eadłowicach, a za-

którą kraj wykonać jest obowiązanym przy pomocy powiatów.

Regulacya zatem przezemnie proponowana, którą kraj miałby wykonać, ma się rozciągać od Młynisk (powyżej Źurawna) w górę do Sambora-Radłowie ; ustalenie szutrowisk od Sambora-Radłowic do Spasa, powyżej Staregomiasta mają wykonać gminy z pomocą po-I częściowego zamulenia starego łożyska Dniestru od Dołubowa do Mo-wiatów, zaś wstrzymywanie wody w potokach małemi zatorami na ; stów. W późniejszym czasie możnaby wody Błożewki, która przecież całej przestrzeni od Baczyny do źródła Dniestru i wszystkich poto- ; posiada obszar do 300 kwadratowych kilom., użyć na założenie mły-ków dopływowych ma się odbywać kosztem kraju, gdyż skutki bło- ; nów we wszystkich tutaj położonych siołach, tak jak to było w da-

wnych czasach, gdyż na Błożewce istniało dawniej 6 młynów, z któ-

' tern przekop obwałowany po lewej stronie począwszy od Kalinowa do Mostów, do czego również należałoby zaliczyć roboty pomocnicze w celu zamulenia pasma błot po za wałem leżącego.

Strwiąż i Błożewką w tym okresie miałyby posłużyć także do

gie odczuwać będą nie górniacy tylko ale i mieszkańcy nizin.

Czwarty okres obejmuje przekop Strwiążki i uzupełnienie

Zamulenie w tym pasie od Zuzanówki do Mostów da się łatwo i rych dziś istnieje tylko jeden, przeprowadzić przez wykonanie krótkich przekopów na wargach od łożyska teraźniejszego Strwiąźa lub Dniestru w poprzek (o długości j robót pomocniczych na błotach po prawej stronie położonych, a za-najwyżej 100    — 150 m.), aby przy średnim stanie namułkowe j tern robót kolmacyjnych. Tutaj podać muszę powód, dla którego ja

wody do kolmacyi sprowadzić. Ażeby jednak namulania tern spieszniej [absolutnie nie dopuszczam „obwałowania obustronnego.“i i skuteczniej dokonać, w tym celu proponuję ruchome i wędrujące j    Dotychczasowa bowiem praktyka (tak u nas jak i w innych

zamknięcie łożyska Strwiążu przy niskim lub średnim stanie wody. i krajach) poucza nas, że obwałowania obustronne, jeżeli nie odpowia-

Podniesienia terenu bagnistego po prawej stronie nowego prze- ; dają warunkom częstokroć bardzo subtelnym, sprowadzały gorszy stan kopanego łożyska ma dokonywać sam Dniestr przy wezbraniach, i od tego, jaki istniał przed obwałowaniem. Ustanowienie odstępu tych gdyż podług poprzednio wypowiedzianych zasad, namułek wirami i dwóch wałów od siebie i od łożyska, przyczem w obliczenie wchodzi uniesiony osadzać się będzie na piaskiem nadbrzeżu. Dla skutecznego j bardzo wiele czynników usuwających się prawie od rachunku, stanowi przeprowadzenia zamulenia zamyślam do pomocy wciągnąć odnogę i nadzwyczaj trudne, a wskutkach niepewne zadanie dla inżyniera.

Obrazki przemysłu angielskiego.

Wiadomo, że znakomici inżynierowie radzą przed wykona-1 niem obwałowania obustronnego przeprowadzić na pewnej prze- i strzeni próbę, zdejmować przez lat kilka lub więcej przekroje, j aby się przekonać o dobrze lub źle ustanowionym odstępie. Dalej już j

obustronnem obwałowaniu ;

(Dokończenie).

z tego powodu, że przerwanie wat przy    , .    ,

w skutek nadzwyczajnego wezbrań wody pociąga za sobą kolosalne i    Przemysł chemiczny. Przywykliśmy ważać Austryę jako jedną

zniszczenia-jestem więc za obwałowaniem jedhostronnem, albowiem ; z największych producentek soli kuchennej, a tymczasem z zapisów w tym wypadku pozostawiona jest niejako furtka dla wezbranej wody i statystycznych okazuje się, że podczas gdy Austrya wyrabia rocznie przy nadzwyczajnych katastrofach, w skutek czego woda ta rozlewając i około 8 milionów cetnarów soli, produkcya soli w Anglii wynosi ro-się po większej powierzchni, utrącą siłę swoją, a nie niszcząc wału i cznie 38 milionów cetnarów, a z jednej małej miejscowości Northwich jednostronnego mniej złe skutki za sobą pociąga.    ; wywożą roczn.e około 9 mil. cetn. soli kuchennej do Indyj Ameryki,

Katastrofy większe przy jednostronnem obwałowaniu mogą być i Prus i t. d. Pierwsze miejsce zajmuje sól warzelna (przeszło 3ö mil. prędzej odżałowane, a [nawet przerwanie walu jednostronnego zna-i cetn.) bądź z ropy, bądź z wody morskiej wydobywana; wywoź soli

cznie mniejsze szkody spowodować może.    :    w 1878 r* P™⁸²*0 16 miL cetn*’ a liczba k ,tł6w w£U'ze nych

Koronę obwałowania proponuję 1» nad stanem wody wezbranej i dochodziła do 1400. Só nie jest monopolem rządu w Anglii, która (w Dniestrze" niezregulowanym) z r. 1876 przyczem korona wału 6« iw ogólności oddawna porzuciła zasadę monopolizowania pracy, szerokości służyćby mogła jako droga komunikacyjna dla całego obszaru, j    Fabryki przetworów chemicznych w Anglii zajmują się przede-

Przybliżone koszta robót regulacyjnych.    i wszystkiem produkcya en masse, me postępując zawsze równolegle

Że koszta przy takim wstępnym projekcie mu-zą być więcej i z »^ką, jak się to dzieje we Francyi i w Niemczech, a dobrze urzą-ogólnikowo trzymane, rozumie sie samo przez się i wszelkie groszowe i dzone laboratoryum chemiczne do. doświadczeń naukowych jest dziś obliczenia byłyby istna strata czasu.    | jeszcze w uniwersytetach angielskich wielką rzadkość,a, me wspomi-

Ponieważ, mimo znacznej długości niektórych przekopów zamy- i nająć wcale o fabrykach, które tylko zyski bezpośrednie mają na oku. ślam je zawsze jako samoczynne przekopy uważać z tego tytułu, że ! W niektórych gałęziach przemysłu chemicznego urządzenie i produk-sie zyskuje znacznie silniejszy spadek, że część wody wpuszczonej ! cja febry* angielskich takie przybrały rozmiary że dalszy wzrost w "ten mały i stosunkowo długi przekop nawet przy średnim tylko j «daje się być niemożebnym Sławne St. Rollox Works w Glasgowie, stanie wody bedzie dostateczną, żeby pogłębienie i rozszerzenie spo-1 ułożone w 1799 r. w celu fabrykacyi proszku do blichowania, zajmują wodować tern "bardziej, że chce utrzymać zasadę, by po ustanowieniu i Patrzeń 130 akrów i zatrudniając 1200 robotmkow konsumują ro-parabolicznego przekroju łożyska wykonać przekop w przekroju kształtuj cznie 120.000 ton węgla kamiennego i 80.000 ton wapna, a jedną z naj-trójkata o bardzo stromych skarpach od strony wyklęsłego brzegu, j większych osobliwości tej fabryki jest komin o 4o5% stopach wyso-zaś o" płaskich skarpach prawie równających się z późniejszem łoże- j kości, który służy do odprowadzania szkodliwych gazów. Z odpadków skiem po prawej stronie, czyli na wypukłym brzegu, przyjmuję zatem j siarkonośnych tej febiyki wyiabiają dzi 500 cetn. siarki na ty-znaczna głębokość tego trójkąta, a szerokość zmienną od połowy do i dzień, która służy jako część materyału do fabrykacyi rozmaitych

% części szerokości już ustanowionego, później wyrobić się mającego, | P] przekroju.    : w

Przyjmuje, że na rzece Stryju wynosić będzie długość prze- :

" przekrój proponuje 16™ szerokości, 3™* głębokości co i 9250 ton po 8*/a fant. szt. za cetnar. Te liczby starcza do utworze-

i nia sobie sądu o wzroście produkcyi przy zniżaniu się cen, co właśnie i stanowi wybitną cechę przemysłu wielkiego.

Fabrykacya piwa w większych jeszcze przedstawia się liczbach.

; preparatóiy chlorowych, sodowych i t. p. Fabryka powyższa wyrobiła roku założenia tylko 52 ton proszku blichujacego, którego cena wynosiła 140 funt. szterl. za cetnar, w roku 1870 produkcya wynosiła

kopu 18.000 m.,

reprezentuje razem przekrój 24m2, zaś objętość 432.000™³.

Przekopy na Dniestrze :

a)    Między Młyniskami a Nadiatyczami wynosi długość wszy-j

stkich przekopów, z częściowem zużytkowaniem dawniejszego łożyska ; Piawie % część całej uprawnej powierzchni Anglii służy do produk-27.000 m., przekrój proponuję £0m², co daje 1.350,OOOm³.    j    cyi jęczmienia i chmielu, kapitał zakładowy i obrotowy wsiystkieh

b)    W drugim okresie : Nadiatycze-Mosty wynosi długość prze-; browarów wynosi razem około 4 miliardów marek, 1U0.0C0 wiader

kopu 20.000 m.,°przekrój 40™², objętość 800.000™³.    : piwa wyrabiają i spożywają dziennie Anglicy, a około pół miliona lu-

e) W trzecim okresie: Mosty-Sambor-Radłowice wynosi dłu- ! dzi jest ciągle, zatrudnionych w tym przemyśle. Gzem Leeds jest dla gość 34.000 m, przekrój 30m², objętość 1.020,OOOm³.    i    wyrobów wełnianych, Manchester dla bawełnianych, Birmingham dla

d) W czwartym okresie przekop Strwiążu : Kalino w-Biskowice : żelaznych, Sheffield dla nożowniczych i stalowych, tern jestmałamie-długość 7000 m., przekrój 20™², objętość 140.000™³.    i    ścina Burton on Treut dla piwa. Całe miasto pokryte browarami,

Suma przekopów 3,742.000™³.    'między którymi rzadko pojawiają się domy mieszkalne. Firma Allsopp

W tej sumie robót ziemnych nie są zawarte roboty na By- i and Son wyrabia dziennie 6000 wiader piwa w jednym budynku, Bass strzycy i Tyśmienicy tudzież Nieźuchówce, bo wezbrania tych dopły- i jeszcze więcej. W browarach Bassa stoi 26 machin parowych, 5 loko-wów, gdyby nie były nawet zregulowane, oddziaływać mogą szkodli-; motyw ułatwia przewóz materyałów z jednego budynku do drugiego wie tylko na ich przybrzeża, nigdy zaś na obszar dniestrzański.    i    na 5-milowym torze, liczba beczek wynosi pół miliona, a firma płaci

i na trunki, podczas gdy wydatek

naddnieprzańskich okolic wziąć do pomocy za stosunkowo małem, i kao i ryż razem wynosi tylko i funty 3 szyi. i 3 pensy. Na napoje

wvdaia Ansrlicv 400 milionów marek rocznie, z czego 60 mil.

Podanie cen jednostkowych ^ w celu ustanowienia jakiejś ana-i rocznie około 200.000 funt. szt. podatków. W samym Londynie jest lizy, wymaga badania rzeczy na miejscu; jednakowoż sądzę, że nawet i 150 browarów, wyrabiających rocznie 18 milionów wiader piwa, a z expropryacyą wykonanie tych łatwych robót ziemnych gdzie uzy- ; w browarze Meux na Tottenham Court Road znajduje się beczka na skany materyał z wykopów służyć może do zasypania zagłębień tuż j 54.01)0 wiader, której obręcze ważą 80 ton, a która kosztowała 200.00 » obok położonych, lub usypania wału ochronnego, gdzie w wielu ra- ; marek. Takie kolosalne liczby staną się bardziej zrozumiałem^ jeżeli zach nawet materyał uzyskany z wykopów może być w stare odnogi i zważymy ilość napojów gorących, jakie Anglia konsumuje. Średnio wrzucanym, aby go woda uniosła (a tym sposobem w niżej położo- i wypada na głowę wydat-.k 4 funtów, 7 szylingów i 3 pensów rocznie nych częściach teren zamulała), dalej z uwagi, aby siły robocze ludu i na trunki, podczas gdy wydatek na chleb, herbatę, cukier, kawę, ka-

CM O

a jak dla niego wcale dobrem wynagrodzeniem, sądzę, że l™³ mógł-1 gorące w_ _    .    ._

własnych utrzymać

na

by kosztować 30 ct., zatem wyniesie cały koszt wykopów i obwa- | funt. szt. przypada tylk na mocne wódki, jak Gm, VV łusky, Brandy łowania cokolwiek więcej niż 1,000.000 zł. (w czem nie mieści się i i t. p. Opłaty za pozwolenie wyszynku wynosiły w 1873 roku olbrzy-koszt robót pomocniczych). Jakkolwiek o wysokości kosztów robót i mią sumę 32 mil. funt. szt. W Londynie przypada jeden szynk na 400 pomocnicznych przy omawianiu projektu wstępnego nie można dokła- j mieszkańców, a w roku 1873 przyaresztowano w Angin i Walu 183. dnie wyrokować, to przecież twierdzić mogę, że przy podanym środku | ludzi, którzy z powodu pijaństwa nie mogli

przeprowadzenia kolmacyi nie będą one tak znaczne i nie będą wy- | się nogach, w którejto liczbie kobiety występują w pokaźnym sto-nosiły więcej nad 20°/o ogólnych robót (a więc 200.000 zł.), razem ; sunku 30%.

1,200.000 zł, do 1,300.000 zł-, a gdybyśmy nawet *00.000 zł. wyłożyli i    Birmingham i Liverpool. Miasto Birmingham, które sławny

na wykonanie mostów t. j. dla drogi Samborsko-Rudeńskiej, Lwowsko-i Burke nazwał był tandetą Europy, wyrabia w swoich murach najró-Stryjskiej i dla kolei żelaznej arcyksięcia Albrechta, dosięgną, ko- ; żnorodniejsze przedmioty codziennej potrzeby i zbytku. Mazy, urny,

szta tych robót zaledwie 1,500.0”0 zł.

źwierciadła, grające tabakierki, broń ozdobna, ostrogi, zabawki dziecinne, parasole, sprzążki, guziki, klejnoty, zegarki i niezliczone inne drobiazgi po najwyższych i najniższych cenach wychodzą z tego mia-

sta, które podług podania miało już istnieć za czasów rzymskich i który zasilał pracami swemi niektóre pisma polskie, a ostatecznie był zawdzięcza swój dobrobyt niczem niekrępowanej wolności, jakiej mie- ; redaktorem czasopisma Inèynierya i Budownictwo. szkańcy jego pod względem zarobkowania używali. „Birmingham, po- i    — Konkurs na projekt pomnika narodowego dla

Szczegółowe warunki konkursu zawarte są w nr. 46 czasopisma

wiada angielskie przysłowie, podzieliło swoje jaja na wiele koszów 5 i k r ó 1 a Wiktora Emanuela II. W konkursie tym współubiegać jeżeli jeden się zniszczy, to przecież inne wytrwają.“ W roku 1704 i się mogą wszyscy artyści, bez różnicy narodowości, tak włoscy, Birmingham dostarczyło królowi Wilhelmowi III. z Oranii pierwszych j jako też i cudzoziemcy. Autorom projektów przyznane zostaną we-rusznic, a w sto lat potem od roku 1804 do 1815 zaopatrzyło armie j dług stopnia zasługi, trzy nagrody; a mianowicie: 50.000, 30.000 i anti-napoleońskie w 2,673.400 gotowych karabinowi w 3 miliony luf j 20.000 franków. Konkurs zostanie zamknięty dnia 25. września 1881 r. karabinowych z zamkami, nie licząc w to całego materyału na milion

Dnia 29. listopada b. r. odbyło się IV. posiedź e-

sztuk broni palnej dla Indyj wschodnich. Ciekawy rys charakteru an- ! Inèynierya i Budownictwo. gielskiego, na który często natrafić można, stanowi zgoda między interesami materyalnymi a wysokiemi dążnościami idealnemi w jednej j n i e Izby inżynierskiej Galie y i i W. ks. K r akowski e-i tej samej osobie. J. Baskerville, trudniący się w Birmingham pier- j g 0 we Lwowie, na którem załatwione zostały następujące sprawy: wotnie wyrabianiem nagrobków, przerzucił się potem nagle na lakier- i Uchwalono co do wynagrodzenia za prace i czynności techniczne przy-nictwo i dorobił się w tym zawodzie znacznego majątku. Będąc już;jąć tak dla budowli architektonicznych, jakoteż pomiarów i planów bogatym, zajął się gorliwie poprawą odlewania czcionek i po mozol- ; geometrycznych taryfę ustanowioną i przyjętą przez Izbę inżynierską nych i kosztownych próbach zdołał nareszcie odlać czcionki niebywa- j czeską, i rozesłać takową wraz z listą wszystkich inżynierów, archi-łej czystości i piękności. W roku 1758 wydał w oryginale ślicznemi ; tektów i geometrów cywilnych z upoważnieniem rządowem, w król. czcionkami całego Wirgiliusza, a wydanie to należy do najwytworniej- i Galicy i i W ^s. Krakowskiem mających urządzoną siedzibę, sądom

szych i najrzadszych ozdób bibliotek publicznych.

Uchwalono prosić rząd krajowy o podanie do wiadomości Izby

obwodowym i powiatowym, władzom politycznym i autonomicznym, Całkiem odmienny charakter przedstawia Liverpool, które j instytucyom finansowym w kraju, tudzież Izbom adwokackim i no-przez ożywiony handel niewolnikami rozwinęło się w naszem stuleciu i taryalnym. tak, że liczba mieszkańców z 78.000 w roku 1801 doszła dziś do pół miliona, a liczba domów wynosi 88.000. Liverpool jest po Londynie j taryfy wynagrodzenia dla cywilnych techników, jeżeli takowi w myśl największym portem Wielkiej Brytanii, a 52.000 okrętów porusza się j ustawy z roku 1860 przez władze rządowe czasowo zatrudnieni bywają, rocznie na jego wodach. Doki ciągną się wzdłuz obydwóch brzegów \    Delegacya Stowarzyszenia (z 3 członków złożona) przedkłada

szterlingów.

— Na wielkie bogactwo marmuru w Japonii zwraca

— Kanały z betonu dla odprowadzania nieczystości kloacznych. Już w roku 1872 wiedeński urząd budowniczy miejski zarządził próby kanałów betonowych, a kiedy pierwsze z nich wypadły pomyślnie, budowano dalej takie kanały, ulepszając je stopniowo, tak, iż Wiedeń posiada obecnie około 2 kilometrów kanałów betonowych.

Niedawno też zdarzyła się pożądana sposobność fachowego przeświadczenia się o praktyczności i użyteczności kanałów tego rodzaju. Przy podjęciu mianowicie budowy kanału betonowego na Porzellan-Gasse okazała się potrzeba zniesienia części kanału betonowego, zbu-— Dr. Wawrzyniec Źmurko, profesor politechniki i uni- j dowanego w roku 1877, około 7 metrów długiej, celem dokonania

tej sposobności, ażeby

rzeki Mersey na 27 mil ang. Największe okręty mogą do portu swo- j sprawozdanie z odbytego w paździei-niku b. r. I. kongresu austryackich bodnie dobijać i z niego wypływać, powierzchnia wody bowiem pod- ; inżynierów i architektów w Wiedniu, który powiódł się świetnie i nosi się u ujścia rzeki do morza o 33*/* stóp w czasie przypływu- ; Zaszczytnie spełnił swoje zadanie. W kongresie wzięły udział wszy-Jedną z najciekawszych budowli w Liverpoolu jest spichlerz zbożowy, j st^ig korporacye i instytucye techniczne Austryi, a rezolucye powzięte największy na świecie. Ogromny, wyłącznie z kamienia wykonany bu- : zapa(Uj znakomitą większością głosów; mianowicie wywołała ogólne dynek o pięciu piętrach i obszernych piwnicach, 650 stóp długi i 185 : zadowolenie powzięta uchwała orzekująca o pożyteczności i doniosłości stóp szeroki, zamyka z trzech stron tak wielki obszar wody, że naj- ; instytucyi „cywilnych techników z upoważnieniem rządowem“ wita-większy okręt morski wygodnie tam się mieści i wyładowany być może. j jaca z radością dotychczasowy rozwój tejże. Sprawozdanie podnosi da-W spichlerzu pomieścić można 430.500 hektolitrów zboża. Zboże dostaje ; jej dołu-e przyjęcie, jakiego doznała delegacya polska, składająca się się naprzód pod wodę do piwnic szczelnych, a ztamtąd za pomocą ; z delegatów Tow. politechnicznego lwowskiego, Tow. techn. krakow-wyciągów hydraulicznych do górnych piętn. W godzinie wyładować j skieg₀ i Izby inżynierskiej, ze strony członków zjazdu kongresowego, co można zapomocą olbrzymich żurawi 5000 cetnarów zboża, które przez • przypisać należy głównie tej okoliczności, że inicyatywa kongresu techni-dowcipnie urządzony sposób kontroli w każdej chwili z łatwością od-.;köw austryackich wyszła od Towarzystwa politechn. lwowskiego, jak szukane i swemu właścicielowi oddane być może. Liverpool jest sie- j nje mniej solidarnemu i taktownemu postępowaniu delegatów polskich, dzibą największych towarzystw do przewozu osób i towarów za pomocą ; którzy najbardziej wyczerpujące opracowanie kwestyj obradować się okrętów parowych do Ameryki północnej i południowej. W roku 1877 ; mających przygotowali. — Bo przyjęciu do wiadomości sprawozdania wywieziono z tego portu wyrobów angielskich za 74 milionów funtów j uchwalono wystosować odezwę do 3 cywilnych techników z upow. rządowem, będących członkami stałej delegacyi kongresu w Wiedniu, Bogactwa Wielkiej Brytanii. Europejskie posiadłości Wielkiej i ażeby w pierwszej linii popierali interesa instytucyi, do której należą Brytanii liczą 34 milionów mieszkańców, cała zaś ludność tego pań- j i starali się wyjednać pomyślne załatwienie licznych podań wniesio-stwa we wszystkich częściach świata wynosi 287 milionów. Przywóz i nych do władz rządowych w interesie instytucyi. Dalej uchwaliła i wywóz w całem państwie reprezentuje rocznie wartość 946 mil. funt i Izba wystosować pisemne podziękowanie Towarzystwu politechnicznemu szterl., z których 648 mil. przypada na prowincye europejskie. W roku j lwowskiemu za powzięcie inicyatwy w sprawie kongresu, tudzież 1810 ceniono dochód Anglii, Szkocyi i Irlandyi, o ile podpadał opłacie j p. Schmidtowi, budowniczemu tumu św. Szczepana w Wiedniu, za ta-podatków, na 100 mil. funt. szterl. rocznie, dziś wzrósł ten dochód j ktowne i bezstronne przewodnictwo w obradach kongresu oraz uprzejme do 550 mil. funt. szt. Cały majątek narodowy Anglików wynosił przed i przyjęcie delegatów. W końcu powzięto uchwałę zwołania dorocznego 60 laty około 2000 mil. funt. szt., a dziś ocenia go naczelnik bióra ; walnego zgromadzenia cyw. techników na dzień 14. marca 1881 r. statystycznego, p. R. Giffen, na 8‘/₂ miliardów funtów. Z tych kilku olbrzymich liczb, których zestawienie moglibyśmy znacznie rozszerzyć j uwage Gagliandi, prof. szkoły polit, w Tahio. Nietylko najpiękniejszy datami podanemi w naszem źródle, można sobie wyrobić przybliżony j biały, lecz także bardzo rzadki szary marmur ma się tam znajdować obraz bogactwa narodu, który przywykliśmy nazywać „narodem kra- j w wielkiej obfitości, marzy.“ Jeżeli taka nazwa ma być identyczną z nazwą „narodu pracy,“ ' to Anglia z chlubą tą nazwę nosić może.

Dzieło, z którego wyjęliśmy kilka powyższych obrazków, najwymowniejszym jest tego dowodem.

--------■

Rozmaitości.

wersytetu, mianowany został kawalerem orderu Franciszka Józefa ; — i połączenia z drugim kanałem. Skorzystano zaś nadzwyczajny profesor lwowskiej szkoły politechnicznej Józef zebrać dalsze doświadczenia co do praktyczności takich kanałów i Rychter, zwyczajnym profesorem katedry budownictwa wodnego w tym celu przedsięwzięto dnia 27. października 1880 komisyonalne

i drogowego przy tejże szkole.

oględziny wspomnionego kanału betonowego.

— W Warszawie zakończył życie dnia 18. listopada r. b. tknięty \ apopleksyą, architekt Stanisław Grzywiński (ur. w r. 1839), {młotem silne żelazne dłuta w sklepienia i policzki kanału, a opiócz

Przedewszystkiem dla zbadania stanu tegoż, wbijano ciężkim

tego potężnymi młotami wykonano 80 uderzeń bezpośrednio na skle-1 opatrzona w żebra poprzeczne. Zimne powietrze doprowadza się przez pienie betonowe. Okazało się przytem, że masa betonowa odłupywała j kilka otworów, znajdujących się w podłodze komórki, do powierzchni się tylko w małych kawałkach i warstewkach, o muszelkowym złomie, j ogrzewalnej rury a takowe dostaje się następnie przez odpowiednie że jednakże mimo wszelkich uderzeń niepokazały się rysy lub pęknię- j otwory pod siedzenia podróżnych. Przez kondensacyę pary nagromadzo-czego wypływa, że jeżeli do kanału betonowego dodatkowo j na woda odprowadza się za pomocą klapy umieszczonej zewnątrz wozu.

cia, z

wprowadzony ma być inny kanał, to wykonanie ujścia nie jest połączone z najmniejszem niebezpieczeństwem uszkodzenia pierwszego.

i    — Stroudleya przyrząd do mierzenia chyżości, składa

i się z małej pompy centryf., która się porusza za pomocą osi lokomo-Komisya była w wysokim stopniu zadowoloną rezultatem oglę- ; tywy i pasów rzemiennych. Pompa ta wciska wodę do rury, której dżin i zarządzonego badania, uzyskawszy przekonanie, że kanały beto- j podziałka oznacza się przy pomocy odpowiednich prób, nowe, jak wyżej wymieniony, pod względem wytrzymałości znacznie ; czytane na podziałce służy do oznaczenia chyżości. prześcigają wszelkie kanały murowane.

Ciśnienie od-

.    — Przy pionowym kotle parowym Th;,waitadopro-

Nadmienić przytem wszakże należy, że kanał, który był przed- ; ,tyacjza gję materyał palny z góry rurą, która przechodzi przez parę i miotem oględzin, zbudowany został przy użyciu jedynie wapna hy- ; kończy się nad środkiem poziomego rusztu. Konstrukcya ta ma głó-draulicznego, podczas gdy obecnie do konstrukcyi podeszwy używa się ; wnie nawet cementu portlandzkiego.    ;

Kanały betonowe przedstawiają nadto następujące korzyści: 1) Ponieważ kształt i rozmiary cegły nie mają tu żadnego znaczenia, mogą być one wykonane zupełnie według profilu jajowatego, pod względem zatem gładkości i ciągłości powierzchni, posiadają nierównie większą łatwość spławiania. 2) Nadto są te kanały nieprzecie-kalne, czem się zapobiega wszelkiemu wsiąkaniu nieczystości w ziemię. 3) Z biegiem czasu stają się coraz wytrzymalsze i dozwalają, j z powodu mniej grubych ścian, zaoszczędzeń w robotach ziemnych ; a i nareszcie 4) W skutek swej wielkiej wytrzymałości i wszelkiego braku j spojeń mniej są narażone na zniszczenie w ogólności, a szczególniej j na uszkodzenia przez szczury.

( Givil-Techniker) _

na celu zużytkowanie najlichszego nawet materyału palnego.

— Niewytłómaczone dotychczas powody eksplo-i z y i kotłów. Te przyczyny polegają w bardzo wielu wypadkach na i prężności, która przez niejednakowe ogrzanie ścian kotła powstaje, i Wypadki tego rodzaju zdarzają się najczęściej przy pierwszem roz-| grzewaniu i dla tego też są kotły podczas słabego ruchu bardziej na i pęknięcie narażone, aniżeli podczas normalnego ruchu.

W Niemczech zdarzyło się w 1878 roku 21 wypadków eksplozyi kotłów, które powstały :

w 5 wypadkach w skutek braku wody w 2    „    „

w 1 wypadku „ w 3 wypadkach „ w 2    „    „

w 1 wypadku „ w 6 wypadkach „ w 1 wypadku „

Zarazem zostało skonstatpwanem, iż rewizya i próba kotłów

„ zewnętrznego uszkodzenia blachy „ wewnętrznego uszkodzenia rusztów „ osłabienia blachy „ złego materyału „ niedostatecznej reparacyi kotła „ złej konstrukcyi kotła „ zewnętrznych przyczyn.

— Usunięcie sklepionego mostu drogowego o 11.29 m j rozpiętości, znajdującego się nad koleją żelazną Saàrbrücken-Forbach, j Saarbrücken-Trier uskuteczniono przez rozsadzenie za pomocą dyna- ; mitu. Napełniono dynamitem rynewkę i otwory 30°™ głębokie, j

1® odległe. Do zapalenia użyto lontów, które pizez nadanie im odpo ;, niestety powierzoną w wielu wypadkach ludziom niefachowym, wiedniej długości, eksplozę spowodowały. Koszta wynosiły 261 mark, j

i — Lokomobile Swiderskiego w L ip s k u mają sto-

—    Zawalenie mostu w skutek burzy. Trzy pola ⁰ j sunkowo znaczną powierzchnię ogrzewalną i rusztową. Stosunek bez-

35'4m rozpiętości jednotorowego wi uktu Grand-River, na    j    pośredniej i pośredniej powierzchni ogrzewalnej wynosi 1:44, podczas

Maurutius, zawaliły się w skutek burz przy 244^g ciśnienia na 1Qm-i g^y takowy przy angielskich lokomobJach zaledwie 1:8 dochodzi.

—    Przeprowadzenie tunelu i kwestya wyboru trasy j Z powodu wielkiego rusztu i powierzchni ogrzewalnej, może być użyty kolejowej przez górę Arletańską, dały powód do obszernych dysku- j jako materyał palny węgiel kamienny, brunatny, drzewo i torf.

syj w kołach technicznych. Rozbierano trzy projekta, a mianowicie:;    — Maszynę parową dla domowego użytku

1) Projekt przedstawiony przez ankietę fachową zawierałby 12.400 m i struował Tyston. Praca tejże dochodzi 160mIf- na minutę. Jako mate-długi tunel o dwóch torach, przy 1267m wysokości. Budowa tunelu i ryaj palny może być użyty gaz, nafta, węgiel i t. d. Kocioł jest utwo-zostałaby przeprowadzoną za pomocą trzech szybów w przeciągu S¹/₂ ; rzony ze systemu rur, w którym zamienia się w parę woda wciskana roku. 2) Tunel 7.000m długi, (w wysok. 1.388’5m ) o jednym torze, prowa- j przez pompę tłoczącą. W cylindrze nagromadzona para służy do ogrze-dziłby przez warstwy krystaliczne. 3) Tunel 10.270m długi, (1.310™ wy-: wanja wody i tworzenia przeciągu. Przy tej maszynie jest eksplozya sok.), o dwóch torach, miał być prowadzony także przez warstwy kry- ; niemożliwą, staliczne.

skon-

— Ruszt dla drobnoziarnistego materyału. Per-Projekt 1) przez geologa Wolfa przedstawiony, został później ! net urządził ruszt, przy którym pręty są bardzo blisko siebie ułożone zarzucony w skutek doświadczenia nabytego przy budowie tunelu Gott- ; [ tak wysokie, aby mogły się zanurzyć w wodzie zawartej w zbior-harda, stwierdzającego możliwość przeprowadzenia robót w najtward- i niku, pod rusztem się znajdującym. Tym sposobem następuje oziębie-szych pokładach. Projekt 2) opracował Nördling. Projekt 3) został i nie prętów rusztowych, skutkiem czego takowe dłużej trwać mogą. przyjęty przez rząd. W tym przedmiocie wydano tyle publikacyj, iż j możneby z nich utworzyć osobną literaturę.

— Przy kolei Franciszka Józefa zbudowano nowe ; lokomotywy pospieszne, które przebywają 60—65 km. na godzinę,

_ Hydrauliczne wyciągi w hotelu kolejowym w Berli-1 przyczem transportują pociągi o 150 t. ciężaru po pochyłościach 1:100

nie. Zbudowano dwa wyciągi dla gości po 14-9™ skoku, do równocze- i wynoszących. W tym celu konstruowano wielkie kotły i wielkie wieńce snego transportowania sześciu osób i przewodnika, następnie urządzono i kołowe. Największy promień krzywizny kolei wynosi 380 ™. Tender wyciąg dla pakunków (750kg. ciężaru) o 20-10™ skoku i 4 wyciągi dla I jest zaopatrzony w hamulec Hardyga, który wywiera 9 t. ciśnienia na roznoszenia potraw po różnych piętrach. Przy wyciągach osobowyeh ; 12 hamulców przy trzech osiach, len system hamulców okazał się i ciężarowych wynosi chyżość 0-350¹¹¹ na sekundę, zaś przy innych ; w skutek tanich kosztów i znacznego skutku, jako bardzo praktyczny.

0'3m . Gdy pierwsze puszcza się w ruch przez pośrednie ciśnienie hydrauliczne, porusza te ostatnie wyciągi motor hydrauliczny.

_ Parowe ogrzewanie wozów osobowych na szwedzkiej

kolei państwowej, odbywa się według wynalazku Lilliehöcha w komo-urządzonej pod wozem, wzdłuż całej jego długości. Przez tę ko-mórkę prowadzi rura do ogrzewania z kutego żelaza, 9°m gruba,

Do dzisiejszego numeru dołącza księgarnia Gu-brynowieza i Schmidta prospekt na dzieła techniczne.

rze

Do dzisiejszego numeru załącza się: dwie tablice (nr. IX. i X.), spis rzeczy zawartych w roczniku IV. (1889) „Dźwigni“, oraz materyaly

do słownika technicznego.

Treść: Sprawy Towarzystwa. — O usuwiskach. — Oznaczenie sił działających w belce ciągłej przegubowej (z rys. na tab. VIII.) — Rys historyczny rozwoju dróg żelaznych. — O regulacyi Dniestru (z rys. na tab. IX. i X.). — Obrazki przemysłu angielskiego. — Rozmaitości.

Nakładem Towarzystwa politechnicznego.

Z drukarni K. Pillera.

OGŁOSZENIA.

25°/₀ taniej.

Hm

portlaud

CEMENT

^ie w i<?a/y p    ^0 b

b.długoszowskiego

DOLINA .ë

TB

“C*    *

?

O

Co ; S C_J

co

». V-

OKŁADY KOMISOWE:

Tarnopoluju M. Kacliariego, filia Banku Hipotecznego; w Przemyślu u M. Kozłowskiego.

§35

HSav

W

Wyłączny skład na Galicję.

Przez komisję, złożoną z Szan. delegatów wysok. c. k. Namiestnictwa, Wys. c. k. Jeneralnej Komendy wojskowej, Wysokiego Wydziału Krajowego i t. d. jako najlepszy ze wszystkich gatunków Cementu uznany.

Ceny najniższe!

ggys

ZSZ O S 2Æ O S

V-€Êo

s o arc s o rs:

Na prowincyi i w kra- « jaeh Związku pocztow.

Pocznie .... Es. 10 Półrocznie . .

Pocznie

Pod redakcyą prof. Dr. Br. Radziszewskiego, wychodzi we Lwowie już rok piąty, czasopismo

HOS1IOS

organ Towarzystwa Przyrodników imienia Kopernika.

Kosmos wychodzi w zeszytach miesięcznych, zbro-szurowanych, około 40 arkuszy rocznie, z drzeworytami i tablicami litografowanemi.

Półroczna prenumerata wynosi we Lwowie w księgarni Wilda zlr. 2 ct. 50—w Warszawie u Gebethnera i Wolfa Rs. 2 w Poznaniu u Żupańskiego Mk. (i.

Zbroszurowane roczniki z r. 1876 i 1879 można jeszcze nabyć po cenie prenumeracyjnej. — Roczniki te zawierają prace pp. Abakanowicza, Birkenmajera, Ciesielskiego, Fa-||eà biana, Godlewskiego, Grabowskiego, Janoty, Kreutza, Nen- jffëâ ckiego, Niedźwiedzkiego, Ochorowicza, Eościszewskiego, Staneckiego, Syrskiego, Tynieckiego, Zacharewicza i wielu | innych.

Prenumerować można we wszystkich księgarniach krajowych i zagranicznych.

Przegląd Techniczny i

pismo miesięczne

poświęcone sprawom techniki i przemysłu

redagowane prsesis

A. Brauna, S. Kossutha, E. Kucharzewskiego, Al. Sadkowskiego i L. Wojną.

Każdy zeszyt obejmuje cztery arkusze druku w ósemce i jedną lub więcej tablic rysunków.

TX7"a.r-CLn.fei przedpłaty :

w Warszawie:

. . Es. 8 Półrocznie ...„ 4

Prenumerować można w Redakcyi „Przeglądu Technicznego“ w Warszawie, ulica g Warecka Nr. 13, oraz we wszystkich ■ fiolskich księgarniach.    ■

„Kiltiliri niiiinir m ni 183

„Kiltiliri niiiinir m ni 183

w zmniejszonym, wygodnym formacie, uzupełniony działem miernictwa.

Cena jednego egzemplarza 2 zł. w. a.

dla członków Towarzystwa Politechnicznego 1 złr. 80 cnt.

Zamówienia uprasza się nadsyłać pod adresem : „Biuro Towarzystwa * politechnicznego we Lwowie“ ulica Wałowa 1. 4, na I. piętrze.

Lwów w Lipcu 1880.

Zarząd Towarzystwa politechnicznego.

Jednorazowe umieszczenie ogłoszenia na przestrzeni jednego kwadratu kosztuje 30 ct. wr. a.

d3^=3-

Pierwsze biuro techniczne

J. KOSTIUK

c. k.

wyłącz

uprzy-

wilej.

DO OGRZEWANIA

i przewietrzania

Fr. Rychnowskiego

we Lwowie

ulica Ossolińskich 1. 10.

INTROLIGATOR,

Rynek liczba 17.

(oToolk: lï.a,aa.a.lvL p. ^SHelsaa,).

i poleca Szan. P. T. Publiczności

I Pracownią introligatorską

:    Wszelkie roboty introligatorskie usku

teczniają się w jak najkrótszym cza-; sie i po najumiarkowańszych cenach.

Cena teki na „Dźwignię* kosztuje bez oprawy 70 ct. z oprawą 1*20.

G. Schapira

| Malarz szyldów i lakiernik

we Lwowie,

przy ulicy Sykstuskiej pod 1. 10.

i poleca swoją pracownię napisów i lanych i liter metalowych, szyl-| dów na szkle, blasze i drzewie.

Również wykonuje wszelkie ro-i boty lakiernicze po najumiarko-i wańszych cenach.

Poszukuje się

dobrze utrzymanego Instrumentu niwelacyjnego j

ewentualnie

s=s

do mierzenia odległości metodą Reichenbacha j wraz z pionowem kołem j do oznaczania kątów.

Dokładny opis instumentn wraz z podaniem ceny u- j prasza si§ nadesłać do | biura Towarzystwa polite- ! chnicznego ul. Wałowa 1.4. j

ALFRED

Kamienobrodzki.

Budowniczy

ulica Kleinowska 1. 1,

Pracownia stolarska

„Inżynieria i Budownictwo“

BRACI W CZE LAK

Lwów, ul. Łyczakowska 1. 27. i wykonuje wszelkie roboty w za- j kres stolarstwa wchodzące i usku- j tecznia takowe według najnow- \ szych wzorów i najlepszej kon- j strukcji z materyałów doborowych, j Zamówienia tak w miej- i sen jak i z prowincji wyko- ; nuje jak najstaranniej po ce- i nach nader umiarkowanych. ;

półmiesięczne

pismo techniczne illustrowane dla inżynierów, właścicieli fabryk i maszyn, przemysłowców, górników, budowniczych , przedsiębiorców, obywateli ziemskich i t. d.

Cena prenumeraty wynosi : na prowincyi i za granicą Bocznie 9 rubli sr. 50 kop., półrocznie 4 rubli sr. 75 kopijek.

Prenumeratę przyjmują wszystkie księgarnie i redakcya w Warszawie pod l. 18, ulica Swięto-Krzyzka.

Nakładem Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie.

Z drukarni K. Pillera.

\

y\

;

«Ö

[I

■*>

,J

*N

-a.>

A’’"'--i

. >

J

i

i

I

«

®^L, f

/

N

Tablioa S X

ï

)

sJ<

i

/

/

/

I

I

h

>

:

//y

t

\.

y.

A

-X ^

\

>:

\ï.U

..y

—•—■

f •-".A.

!

i

______l

c

r

A

n

/

).y

."v*

•\

i

i*

v**

:

i>

t?

.v

; <rs

'••iA‘a

j*

«

<v-,

Vf

'••V. v'

*•»#

"vyx

cr *> x J

rtf-j

Il '

N

L

rt

l

?*>-' i

‘'ÿ

V

:

\î

i

0

&

*.

;i

r'-y

\

y

/

y ^

X..

i

■■•A

::

■i

»

N \

^iX

““■s

i

vs

&7

A#

i>*v#vn<4. y / /

y y ’

\

—Ï /'X,x

'*'XÎ s

i

y

t

VH

VX

y/

SÖ?

* \

v-.

y

*

£\

r—

K VjL

?VîK

•a

*-i-

-^..>y v/'

/*...v ^

■ig*

5

■S

étCty \

r

’z

• Z

.* »* i /

¹ » rX ••-

n

V-*'

«Ł

>i

^sî;

B

:.

i

i

'v'* «.

t X. V M

ShaALw

[ çao L

«L.

i:

/;

3

,-_.XX Ab .    ••-•!

;

-,

y

i

J

t^oAlvia^

/

(

/

4

V

i

“A

oj.

a'.

î!«

i

aT

3»W*;

F V

\

» r*

Si

--=3Sfe

/

■-•£3u

»

i

S"-i“ ....'K-.a-

i*

’ï

«Êl. ~S=—

ar

;

y~" a

&sX / _

t

y

la

¥v.;t

y

X-"

4**

v

'"-A

V

\\

-v-*

4*> "* **/

\

.

>

■i(y~’~S'{ (

r

!

y

^u~~:

/

^ /

I

/

»

t

t

X

X..

M>...

Lx>,

»

"s

/

JL.

/?

■y /W

y A ,/yF

v#! ' y y-'.-'W: ./

>5

-.y

y

y

/

7

/

^•X7x

a"

S^¹

\

à A tÂ) « 'W'Â

f

f

2!

Fa •

4

î

\

X

1^

^ïr

/

f>

v.

7/-

y

y

‘•A

(J*S\

>v

ik.

Vf¹—

/

/    vv -

!

;

s

fv'-x^

wvÀ-i^aL,

'---

\

/

\

*>

t

>

fy-

^ i

i

f

T

/

•X—

—«»*»

j

1

/^S "~*/S

:»/    i-..

\

j

\

f

j

i

was»;’ :«nta^i

SL

- x- /

\>

X..^

à

\

/

/

r

^•5

/

I Vt

i

i

i

'

L-

-----V-

L*

\

a

i

"Xr'—'

> ^——

"Y&r<

.■>-

.

/

/

«r

^’tCvïo-SAU^UJL

i

/

-a—

~-v    .

V

f—

t

/

y

y

;

/

/

/

/

■-'^yyXsa.

-%/a

->,łV

Xif«<va*/

/

S

&jß

X

U

i_-

>

-a&

s

N

—

^Er-

X

s

•g V.

/

/

/

4BŁ.

Jss**

■3=^

■3Bi ■

»L

y

7X

>0'

\

F

VC^-i^x y?y) .

/WXO

X    s

yyy> XAAA/x^rvyxy.

«ï*

y

-•Âa

f \ Xtfy

t

^m^U4

I*

*# *•**->, /

________

i i

* V

x

V.

h

■ ^lUJLLvleâ/ ^(łw«vł +&&+%

£jfyl*,Aiï$ooo.

—h

V>«tvCI/

^yfnSMVV «    **

<v:

S •W'-

\

X^

%

/

x—r>-—'

y

?

^S,

Y

j

\

I

\

X

3

9n^

♦ %

J*

J

vX

ÄsuavOC*x*yv

s

x

X

Ali***>

X

\

/,■

!

/*X

VX. /

h

J

Âî-^«ac*'

£.

{

/

,/xx -

[/* a" * v.

»

X

* , '?. f

CjSiP³

4

'<Z

tiL

O.

a.

*»

.K*

*:

%

X

3-'

Nf

1

X

'ÿ

/

»

\

\-

ÿ.

:

?

x

;

Va

oj

v

S-W'

X i

a

7.

a-

-

k«.\>

4.

V»-/

V,

w

X

1

;KÜ

\w.

ÀT

____x

y

\

-.<*/

V

\

i

ee

\j'

\

!

\

X

\

«.■

i ;

fV

\

WÖ

\

€

T

&■

/

/

4

a

Z]

\

/

<\fi/OLA} V«Aa^ KftA/

k

~T

X

--i*

N

\

Tl y

\ Al

■-

X

X

%

/ÏV

/a.

.•>.

••

X--

••

\/a.

:>

y

.a-.

/

"“•N P

X

W—

jX^V l/T"

^-.-w a. *£*•», JM

N

.—-

ri

ï

s

Y

IV

!

'“V

XX

N

»

y

<-x—y

ï

r

s

/•

/ ~

*X fl 1

v—-jsL y a)

-===-    ..«s^

--•«-•> Ż.

a. *-r**-L~

\

ł

— -**«-

r/7

?

S

-yr

* OX

y

».

>'

X

-* jOuLKV^KflS j

\

-Jïty

y'

i.

ł

î

\

;

(01

\

>

J;j

C\

V.,

v-1

t

i

\

:

r\

^ÆWMH'OW

/

/H

P * V"£)j

'53-

fl

y

•fa

O* i

V

V*

zV

y

% * «*«•

>‘<ây

U>

r

t*

/

..•'Ł    <v*

>u *( f

„/i ol:

⁹ l "*7J,'**"*,~

\

y

y'\

/

y

%

\

\

X

%

y

^T\

i 1

/

/

; *

/"X

i

t

î

;

!

^ **v»/

rr

v/

/

,'X:

■'v

V

---r '

*

/T

s

X Cx

L^-

a«"WM

y

V-—..

y

/

/

«

;

î

i

/

/

-S£3r

x.

X

/

/

\

/

y

:

î

V>

/

x.

\

\

•7AVs

/

\

\ ✓

A

x''

^rr-

.. ^---\ *

y

••••:*•

j

\.

\

c

■sas.

s>,

y

\

.-—T -r—a-    |

✓' *■    «•. Ä

i-T-i

X ?; <

N-,—«'*

*X

VX'’

\

î iv' ' .V

/

i

'■'1

fV'

•«

=5E

"*Hr    .—-\ v

\ 'n

U

i)

i

N

a

a.

■a

F

'■-

!*-

«r*\

y-i

/

/

«

'/

X

‘'P^.SvW^V

j

/ '-X

•=&

••■ Z

*:

“X

-N

--

a.y

>3

>®

X

''X

X

i

.♦s»“**

gj^N

’

V ‘“V

"X/

-

«x

:

L.»

y

\

t

Jf

X

t\

\

r~v

\

A--'

V

y

y"

y'

«• X

/

/ y

•^'î

v//

_V

\

=3»

\

J

’

>;

X

i

v

aan. ^

«? \

-* \

\

i

\    .A-,

,yy^y___ -—x“

■>

V

y'

/

V

F

■S-A

9

a

<L

t

»

„•r

J»

lfc

\

//

x

y

.u--n

-* 3B=,

x.

s

\ \

\

v/

K

y

Y~

**'X

s

■

y

V Xj    .

\i~-^

/

i

\

\

* %cjAmł*w*Ą/

V -

/

X

:

i

I

X

î

i

(

!

i

/

'*) É^é^vy' s i

■££?-

<

\

v

X

s-

\

c

\

\

\

jcyfotiAM*

ï

i

»

X

*~"*v

I

\

II

/

ł

t

/j

/

/

l

h

»

$

/ \

. X

/

___^

\

/ X.

\jfe.

X""A-

s

X

y"'

*

\

f

"fc

/

«

! ■

\

I

$yWx«iL.'

i

11

\ /

:

\⁵

ÿ

Dinrifrticr J^r^XK. r. fôSû.

P.

**

X-v'

Z"»«.

» »:

) ;

y

«

L

/ ^OViX^y^fX

i.

î

X

y

y

i

i

N

\

* \

-y

✓

•*

♦

#

v

« f

V

i

%

ri

l

\

\

#

*

\

». ■

\

%

■

-

/^Pl

,'ń7 ni Æ

O! 5

3= /Co,

w

:

s$r

yont\4 7

/

l

■ ■

*50®

>* 51

\ vÿ

:

_

■

«

/ :

*

»

. -- ■

4

^ s

:

,•    ,A

■

!

*

.i nera.

.

. ' •*<

-,

/

4

-

/

• .•

1