Rocznik IT.

Lwów, 20. Maja 1880.

i*,(WE LWOWIE).*)

\-<2X    y Mj I

Ir. 5.

Prenumerata z przesyłką pocztową iv Austryi icynosi:

(> złr.

półrocznie ....    3    „

Numer pojedynczy kosztuje 60 ct.

rocznie

DŹWIGNIA

Bedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Wałowej l. 4

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO WE LWOWIE.

Rękopisma nie użyte zwraca Redakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Jan Franke, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej; Roman br. Gostkowski, inspektor kolei Albrechta; Edward Heppe, nadinżynier kolei Karola-Ludwika; Józef Jägermann, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej; Pawef Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika i Julian Zachariewicz, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej.

Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK BADWANSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Sprawy Towarzystwa.

Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych.

Wybór przedmiotów w szkole wyrabianych należałoby tak zaprowadzić, aby prace uczniów służyć mogły częścią jako okazy dla szkoły, częścią przechodziły na własność uczniów, a pewna część zostałaby sprzedaną.

Cżęść funduszu ze sprzedanych przedmiotów mogłaby służyć Przewodniczący p. Gostkowski. Obecnych 53 członków i 2 gości. i zakupno materyału, druga część zostałaby rozdzieloną jako zarobek Protokół z ostatniego zgromadzenia przyjęto bez zarzutu. P. przewo- i mWdzy chłopców i tantiemy dla nauczycieli, tudzież możnaby zakupy-dniczący wzywa sekretarza do odczytania sprawozdania Wydziału Kra- i wać dla uczniów przybory potrzebne do wykonywania zawodu. Co do jowego o regulacyi Dniestru, które ma być przedłożone Wys. Sejmo- I przedmiotów w szkole wykładać się mających, nie zgadza się p. pre-wi. Następnie oznajmia p. przewodniczący, iż Towarzystwo techniczne ■ Jegent z tern, aby uczono buchalteryi, gdyż szkoła, mająca na celu do-w Cieszynie, które się gorliwie zajmuje urządzeniem wystawy przemy- i starczenie jak najwięcej i najprędzej wprawnych sił roboczych dla 8łowo-rolniczej, mającej się odbyć wb.r. w Cieszynie, uprosiło Zarząd i przemysłu domowego, powinna tylko tego uczyć, co do -wykonywania o rozpowszechnienie pomiędzy członkami odezwy komitetu wystawy, i praktycznego zawodu garncarskiego jest niezbędnie potrzebnem. Czyniąc zadość temu życzeniu rozdaje p. przewodniczący egzemplarze tej odezwy. Na mocy uchwały Zarządu uprasza p. przewodniczący, aby ; przemysłowej, w skutek czego program tejże szkoły należałoby zmienić, członkowie zajmujący się studyowaniem budownictwa wodnego zechcieli i Warunki przyjęcia uczniów do szkoły garncarskiej winny być jak naj-na zgromadzeniu tygodniowem wyjaśnić poglądy, ogłoszone w dziele j przystępniejsze, gdyż w przeciwnym razie nie znajdzie się dostateczna p. Wexa, co do ubywania wody w rzekach. Nakoniec ogłasza p. prze- : liczba chcących naukę pobierać. Znajomość czytania i pisania winna wodniczący, iż artystyczny kierownik gmachu sejmowego poszukuje ry- i bjc dostatecznym warunkiem do przyjęcia. Nadto należałoby przy sownika, któryby mógł mieć zajęcie na kilka tygodni.

Z porządku dziennego udziela p. przewodniczący głosu p. Pra- i którzy juz zajmowali pizemyslem garncarskim. Przy obsadzaniu głowskiemu, który mówi „O niektórych łeiznach“. Pan prelegent obiera ; Posa<^ nauczycieli należałoby się upewnić, aby wszystkie korzyści osią-sobie za przykład sposób sztucznej konstrukcyi metalu przy działach. ;    Przez szkołę stały się własnością całego kraju i w tym celu

Na wstępie wykładu omawia części składowe działa, chyżość zapalenia j wjnna @zkoła udzielić wyjaśnień zgłaszającym się z prowincyi. Obja-i spalenia prochu, tudzież warunki, od których takowa zależy. Nastę- i w^en*e s0kretu chemika winno być zastrzeżone przez uwzględnienie pnie opisuje p. prelegent przyrząd Uchacyusza, służący do mierzenia ; -ie£⁰ Pa^en^u, a praktyki wykonywane przez garncarzy za granicą na-prężności gazów wytwarzających się przy spaleniu prochu. W szczegół- ; leża,łoby spopularyzować dla naszych stosunków. Co do umieszczenia ności omawia p. prelegent prawa, według których natężenia w lufie ; sz^°^7 wykazuje p. prelegent, iż najwłaściwiej byłoby korzystać z ce-działa się rozdzielają w chwili strzału. Następnie opisuje sposób sztu- ;    miasta    na Stryjskiem. "W końcu wykazuje p. prelegent potrzebę

ćznej konstrukcyi metalu dział Uchacyusza, podnosi zalety tych dział i *a^ej szkoły w naszym kraju i przyszłość, jaką by mieć mogła przy co do wytrzymałości i taniości, tudzież sposób sztucznej konstrukcyi i P°Parciu reprezentacyi miasta. Zarazem podnosi p. prelegent, iż tego

rodzaju szkoły za granicą zaprowadzone nie mogą służyć wzór, gdyż tam są inne warunki dla rozwoju przemysłu.

Zgromadzenie przyjęło wykład z uznaniem.

P. przewodniczący uprasza p. Wierzbickiego, jako członka ku-•atoryi dla drobnego przemysłu, aby zechciał rozwinąć swoje poglądy co do założenia i programu szkoły. P. Wierzbicki czyniąc temu życzeniu za-Z gromadzenie odbyte na dniu 17. kwietnia b. r.    ; dość, omawia szczegółowo zapatrywania kuratoryi na sprawę zaprowa-

Przewodniczący p. Gostkowski. Obecnych 42 członków i 3 gościj dzenia i urządzenia tejże szkoły we Lwowie. W końcu czyni pan Protokół z ostatniego zgromadzenia przyjęto bez zarzutu. Z porządkuj Wierzbicki następujący wniosek: „Towarzystwo politechniczne zechce dziennego udziela p. przewodniczący głosu p. prof. Zachariewiczowi, j -w tej sprawie wypowiedzieć swoje zapatrywanie i przedstawić Badzie który mówi „O szkole garncarskiej założyć się mającej we

Zgromadzenie odbyte na dniu 10. kwietnia b. r.

metalu metodą Kruppa i Bodmana.

Nakoniec przytacza p. prelegent daty podane przez doświadczenia robione w Ameryce na lufach chłodzonych ze strony zewnętrznej i wewnętrznej. — Ponieważ w dyskusyi nad wykładem nikt głosu nie zabiera, zamyka p. przewodniczący posiedzenie.

na

Naukę rysunków i modelowania winni uczniowie pobierać w szkole

przyjmowaniu uczniów przedewszystkiem takich kandydatów uwzględniać,

u nas za

Lwowie“. ; miasta Lwowa potrzebę założenia takiej szkoły“. P. Merunowicz czyni P. prelegent omawia program szkoły, wypracowany przez kuratoryę j wniosek, „aby Zarząd dla przedyskutowania poruszonej kwestyi powo-dla przemysłu domowego, i podnosi, że w tej szkole winni się kształ- j jad komisyę, złożoną z członków Zarządu i z innych osób“. W dyskusyi cić uczniowie na praktycznych i postępowych garncarzy nie zaś na : na(j tym wnioskiem zabierają głos pp.: Tuszyński, Jägermann i By-nauczycieli. Szkoła ta winna być raczej wzorowym warstatem, w któ- i kowski. Zgromadzenie uchwala wniosek p. Merunowicza. Na tern rym odbywaliby uczniowie praktykę, gdyż przez samych nauczycieli j knięto posiedzenie, podniesienie przemysłu nie da. się uskutecznić. Smutne doświadczenie jakie zrobiono na szkołach przemysłowych założonych na prowincyi dowodzi dostatecznie, iż kierownictwo zostało powierzone nauczycielom, którzy wyzyskiwali prace uczniów. Do kierownictwa szkoły garncarskiej winni być powołani: architekt, chemik, rzeźbiarz i inteligentny garn-

zam-

Sprawozdanie z posiedzeń Zarządu.

Posiedzenie Zarządu odbyte na dniu 22. marca 1880. Przewodniczy pan'Gostkowski. Obecni pp. : Bykowski, Górecki, carz wraz z pomocnikiem. Płaca kierowników szkoły stanowi ważny ; Janowski, Kovats, Patelski, Eaciborski, Badwański, Sarę i Stwiertnia. bardzo czynnik i możnaby dla zadośćuczynienia stawianym wymogom w następujący sposób zarządzić:

Przedmioty, w szkole wyrabiane, powinne nie tylko służyć jako i wszystkie stawiane wnioski bez względu na to, czy zostały przyjęte okazy, lecz trzeba je tak wyrabiać, aby znalazły popyt w handlu, j czy też odrzucone. P. Kovats czyni do tego wniosku poprawkę, aby

Protokół posiedzenia Zarządu z d. 9. lutego b. r. przyjęto z po-rawką. P. Bykowski czyni wniosek, aby w protokole były zapisane

— 34 -

wnioski odrzucone tylko wtedy były zapisane w protokole, jeżeli wnio- i okoliczność, Że korespoudeucya telefoiliczua nie zostawia za SO* skodawca poda takowe na piśmie. Zarząd uchwala wniosek p. Byków- j foą ładnych Śladów. W sprawach zatem większej doniosłości,

skiego z poprawką p. Kovatsa.    i gdzie na tem zależy, aby stwierdzić dokładnie przeprowadzoną

P. Janowski interpeluje prezydyum, dla jakich powodow został ; f    , J :    ,    ,,    , r ,    . .

opuszczony ustęp z protokołu umieszczonego w 2 numerze „Dźwigni“ | korespondencyą, telegrafy systemu Morsego bez kwestyi mają a zawierający uchwałę Zarządu co do nieprenumerowania „Strażnicy ] pierwszeństwo przed telefonami, gdyż na pasku tych aparatów Polskiej“. Powody takiego zarządzenia przez prezydyum wyjaśnia se-i telegraficznych uwidocznioną jest każda depesza, pasek taki kretarz ku zadowoleniu pana interpelanta. Na wniosek uchwala Za- j ^la wszelakich dochodzeń przechowanym być może, i rzeczy-rząd, iż protokoły z posiedzeń Zarządu mają być w dosłownem brzmieniu drukowane w „Dźwigni“, a opuszczenie niektórych ustępów w pewnych razach ma zależeć od uchwały Zarządu. Przyjęto nowych człon-    _

ków. Sekretarz odczytuje pismo Wydziału Krajowego, w którem wyra-j zna, jest ograniczoną i według doświadczeń któie robiłem, żono Towarzystwu uznanie i podziękowanie za ocenienie projektów ijllO kilm. przenosić nie może, podczas gdy telegraf Morsego poglądów odnoszących się do regulacyi Górnego Dniestru. Zarazem • jub Hughesa funkcyonuje pewnie na odległość 800 kim. przysłał Wydział Krajowy do oceny nowy memoryał w sprawie regu- ' lacyi Dniestru, opracowany przez inżyniera Łuniewskiego. Zarząd poleca prezydyum wybrać dla oceny przysłanego memoryału osobną ko-misyę. Sekretarz odczytuje pismo dyrekcyi ruchu I. węgiersko-galicyj- j gły, chociaż mają wiele zalet, mianowicie, Że są do użytku skiej kolei w Przemyślu, w którem uprasza Zarząd o polecenie ukoń- i bardzo przystępne i nie wymagają poprzedniego ćwiczenia, do czonego technika na obsadzić się mającą posadę przy służbie ruchu, j obsługi ich zatem użyć można osób mniej inteligentnych, a Zarząd powziął to pismo z uznaniem do wiadomości i przekazał zała- '

twienie tej sprawy prezydyum. Sekretarz odczytuje pismo członka To-, ....    .,    , . c

Śmiałowskiego, który przedstawia Zarządowi wnioski i “uia SpieäzuiejSze mi za pomocą telegrafu, tyczące się reorganizacji słuiby technicznej przy Wydziałach powia- i    We wszystkich więc wypadkach, gdzie tylko odległość

towych. Dla rozpatrzenia przedstawionych wniosków poleca Zarząd \ stała dotąd na przeszkodzie , a porozumienie musiało się od-prezydyum wybrać komisyę. Zarazem uchwala Zarząd przekazać tej j bywać lia drodze pisemnej lub telegraficznej, telefony Z wielką samej komisyi rozpatrzenie projektu ustawy budowniczej dla miast i miasteczek, opracowanego przez ankietę, powołaną przez Wydział Krajowy. Sekretarz odczytuje pismo c. k. radcy ministeryalnego p. Wexa w Wiedniu, który oznajmia, iż ofiaruje Towarzystwu 2 egzemplarze swego dzieła p. t.: „tJeber die Wasserabnahme in den Quellen, Flüs- i ruchu pociągów wymaga ścisłości W wykonywaniu przepisów, sen, Strömen etc. etc.“. Zarząd powziął to pismo z uznaniem do wia- j [ wszelka korespoudeucya dokładnie kontrolowaną bywa, ZO-domości i poleca prezydyum, by się postarało o prelegenta, któryby na ; gj-ailje j na(jal aparat Morsego przeważnie W użyciu, a zasto-zgromadzeniu tygodniowem przedstawił poglądy autora. Sekretarz od-:    .    , . „    .    ,    . , ,,    ,    .    i

czytuje pismo członka Towarzystwa p. M. Wysockiego, w którem tenże j s0^aiue telefonów tylko do niektórych Celów feędzie mogło

żąda wyjaśnienia w kwestyi technicznej. Zarząd poleca, aby w tej : wejść w życie, sprawie zasiągnięto informacyi u pp. prof. Brühla, Jägermanna i \

Kychtera. Zarząd powziął do wiadomości zgłoszenie co do wystąpienia j które mi się praktycznem być wydaje, mianowicie o użyciu z Towarzystwa pp. Heidenreicha i Złotnickiego. Sekretarz odczytuje | telef₀n6W do porozumiewania sie strażników kolejowych ze następujące uchwały zgromadzenia tygodniowego : „Towarzystwo zaj- ' mie się wydawnictwem dzieł technicznych w języku polskim, bądź oryginalnych, bądź przełożonych z literatury obcej. Czynność ta powierzy się osobnej komisyi“. — „Towarzystwo wniesie do rządowego j węgierskiem umieszczony jest W każdej strażnicy aparat dzwo-konserwatora zabytków architektury, tudzież do rady miasta Lwowa j nowy, poruszany za pomocą prądu elektrycznego ze stacyj przedstawienie, aby wzbronionem zostało tak często się powtarzająće : sagi₀(jajßb

we Lwowie niszczenie pamiątek architektonicznych“. Zarząd przychyla ;    "    „    .

się do powyższych uchwał zgromadzenia tygodniowego. Pierwszą i    Uiządzeuie to w głównych zaiysach je&t następujące.

uchwałę przekazuje Zarząd do załatwienia osobnej komisyi, której skład j    Ze staeyi A (fig. 1) prowadzi drut przewodni do stacyi

odroczono do następnego posiedzenia. Co do drugiej uchwały, poleca j ß,    łączy aparata dzwonkowe Ax A₂ A₃... Na stacyach

Zarząd piezydyum powołać komisyę, w skład której ma    ze    i    samych również sa umieszczone takie same aparaty dzwon-

strony Zarządu p. Janowski. Ponieważ wybór czasopism prenumerowa- :    J    -    L .    .

nych dla członków Towarzystwa należał dotychczas do prezydyum, j kowe S₀ i lub małe aparaty zbudowane na tej samej za-uchwala Zarząd zmienić przyjęty w tym względzie sposób postępowa- i sadzie i umieszczone w biurze telegraficznem. W obu stacyach nia. Od 1. lipca b. r. o wyborze czasopism decydować będzie Zarząd. : włączone są w tę linię, zwaną linią sygnalizacyjną lub dzwon-Na wniosek komisyi słownikowej poleca Zarząd prezydyum zakupić ] k baterye B i Bu tak, Że drut przewodni łączy się W sta-słownik Karmarsza i mechanikę rolniczą Bylskiego. Na wniosek ko- '

mitetu redakcyjnego „Dźwigni“ uchwala Zarząd zaprosić członka pana. .    ,    .

Bzirzeka na członka komitetu redakcyjnego „Dźwigni“ na rok 1880. | ziemi, W stacyi B zaś dlllt pizewodni idzie do bieguna mie-Zarazem poleca Zarząd prezydyum, aby sie zastanowiło nad wyborem j dzi a biegun cynku do ziemi, redaktora w obec rezygnacyi przedstawionej przez bar. Gostkowskiego.

Na tem zamyka p. przewodniczący posiedzenie.

I wiście w praktyce przez dłuższy czas się przechowuje.

Nadto odległość, na jaką telefonami korespondować mo-

Z tych powodów nie można spodziewać się, aby aparaty telegraficzne przez telefony w zupełności zastąpione być mo-

nadto każde porozumiewanie się przez telefony jest bez porów-

warzystwa p.

korzyścią zastosować się dadzą, zbliżając niejako do siebie osoby, aby się wzajemnie słyszeć i rozumieć mogły.

Przy eksploatacyi dróg żelaznych, gdzie bezpieczeństwo

O jednem z tych zastosowań chcę obecnie pomówić,

stacyą najbliższą.

Przy wszystkich drogach żelaznych w państwie austryacko-

cyi A z biegunem cynku bateryi, a drugi jej biegun idzie do

Zasada konstrukcyi rzeczonych aparatów jest następująca: Aparat w strażnicy składa się z elektromagnesu z kotwicą na drążku i z przyrządu mechanicznego poruszanego za pomocą wagi. Nadto na dachu strażnicy umieszczony jest dzwon będący w połączeniu z przyrządem mechanicznym. Wzajemne połączenie drążka kotwicy i przyrządu mechanicznego jest tego rodzaju, że przy każdorazowem przyciągnięciu lub odciągnięciu kotwicy od elektromagnesu przyrząd zostaje wychwycony i wchodzi w ruch, podnosi młotek, który Chociaż ostatniemi czasy telefony znacznie udoskonalone i następnie przy spadaniu o dzwon uderza, poczem przyrząd zostały, tak, że przenoszą głos ludzki z należytą siłą i wyra- i oapowrót się zachwyca, zistością, to przecież zastosowanie ich do celów praktycznych w Austryi jest dość małe. Głównym powodem tego jest i które obie wzajemnie się wspierają, i rzeczone kotwice są

O zastosowaniu telefonów przy drogach żelaznych w liniach sygnalizacyjnych.

Odczyt p. Henryka Bachalskiego na zgromadzeniu tygodniowem dnia 28. lutego 1880 roku.

(Z rysunkiem na tablicy V.).

W stanie normalnym płynie prąd ciągły bateryi B i Bu

zo-

1) Liczba wiadomości, które za pomocą powyższych grup udzielić można, jest bardzo ograuiczouą, uadto grupy te są za

przyciągnięte do elektromagnesu. Skoro prąd przerwany

stanie za pomocą odpowiedniego klawiszu przy każdym apa-    .

racie stacji i u strażnika umieszczanego, kotwica odrywa się, ; długie, przezco łatwo mogą byc źle zrozumiane, młotek uderza o dzwon, co równocześnie będzie miało miejsce j 2) Ażeby każdego czasu, gdy zajdzie jaki wypadek z po-we wszystkich strażnicach miedzy obiema sąsiedniemi stacya- j ciągiem, dac odpowiedni sygnał z linii, potrzeba utrzymywać mi, jak również i w obu tych stacjach granicznych. Przyci-jprąd nieustający, przez co baterye elektryczne prędko się skaiac klawisz kilkakrotnie w równych odstępach czasu otrzy- j zużywają, a utrzymanie ich znaczne sprawia koszta, mamy grupy uderzeń, a kombinując rozmaicie podobne grupy j Ze względu na powyższe niekorzyści zaprowadzono w ilość sygnałów, zktóryebkażdy będzie miał! Niemczech następujący system sygnalizacyjny.

Za pomocą dzwouów daje staeya tylko dwa sygnały,

Według ustawy sygnalizacyjnej dla dróg żelaznych w pań- j mianowicie : Pociąg jodzie ku końcowi linii i pociąg jęte vveu°    jj j    .    j, iVn noczatkowi linii. Wszystkie inne wiadomości, które w sku-

stwie austro-węgierskiem jest w używaniu 15 takich sygnałów:, tapo^ątow^^    ^ ,... ^    ^ ^

dnie, uskuteczniają się za pomocą aparatów Morsego.

Urządzenie niemieckich linii sygnalizacyjnych jest stępujące : W normalnym stanie krąży tylko słaby prąd, słu-| żący jedynie do korespondencyi telegraficznej, zaś w obu są-* i siednich stacyach i w każdej drugiej strażnicy umieszczone I są kompletne aparata Morsego. Aparata te u strażników są *¹ zwykle zamknięte i tylko w razie potrzeby, gdy się pociągowi zdarzy jaki wypadek, strażnik jest upoważniony włączyć aparat dla odtelegrafowania depeszy na stacyę, poczem aparat bywa zapieczętowany. Sygnały ze stacyi dają się przez chwilowe wzmocnienie prądu za pomocą magneto-induktorów, • — ••••• — • | poczem znowu przywraca się prąd słabszy. Eorespondencya ! telegraficzna odbywa się przez całkowite przerywanie prądu

otrzymamy pewną inne znaczenie.

1.    Pociąg jedzie ku końcowi linii: ©I

2.    Pociąg jedzie ku początkowi linii :

••• — ©f • — •«©

na-

3.    Pociąg nie jedzie ku końcowi linii :

•© — • — •• — • — •• —

4.    Pociąg nie jedzie ku początkowi linii:

••• — • — ••• — • — ••• —

5. Niech przyjedzie lokomotywa :

••••• — ••••• — •••••

znowu

(Stacya oddaje, że zrozumiała •••••)

6. Niech przyjedzie lokomotywa z robotnikami:

• — •••©•

•••••

7. Zatrzymać wszystkie pociągi:

słabszego.

Niemiecki system przedstawia tę korzyść, że wiadomo-

(minimum 4 razy)

8. Wagony odbiegły:    j śei z linii do stacyj dawane mogą być szczegółowe, a zatem

dokładne; następnie utrzymanie linii sygnalizacyjnych jest tańsze od austryackiego i tylko pierwsze urządzenie większych

10.    Pociąg jedzie na torze niewłaściwym ku końcowi linii :! kosztów wymaga. Natomiast wymaga ten system inteligen-

••••6 —    — ••••• —    — ••••• ! tniejszych strażników, którzy bardzo rzadko mając sposobność

11.    Pociąg jedzie na torze niewłaściwym ku początkowi linii i telegrafowania, mimo nabytej pierwotnie wprawy łatwo ją •«©•© — ©•© — •©•©• — ••• — •••••! tracą, i w danym razie z trudnością porozumiewają się apa-

9. Zegary zregulować :

•• —

•••

12. Niech przyjdzie pług:

(minimum 4 razy).

ratem Morsego.

Mojem zdaniem możnaby niedogodności obu opisanych

13.    Pociąg    wraca    z    linii    ku    końcowi linii :    j systemów usunąć    przez używanie telefonów do    porozumiewa-

•©•©•©©•© —    ••    —    •© I nia się strażników ze stacyami, i uważałbym    niemiecki sy-

14.    Pociąg    wraca    z    linii    ku    początkowi linii:    j stem za całkiem    odpowiedni z tą modyfikacyą,    iżby w każdej

•••••••©• — •©•    —    ••• | drugiej strażnicy    umieścić telefon zamiast aparatu Morsego.

(Kółko (#) oznacza uderzenie. Między jednem a drugiem uderzeniem tej samej grupy przepisana jest pauza 2 sekund, | zacyjnycb (fig. 2). zaś pauza między jedną a drugą grupą 6 sekund wynosić powinna.)

••••

• — •••• — •

Proponuję zatem następujące urządzenia linii sygnali-

W każdej stacyi umieszczone są 2 grupy galwanicznych elementów B i Bt.

Grupa B zawiera Vs n lVs w

Powyższe linie sygnalizacyjne służą przytem zwykle do telegraficznej korespondencyi między obiema sąsiedniemi stacyami, w którym to celu włączone są w nią relais R i Rt. ; gdzie n oznacza ilość elementów każdej stacyi przy obecnym Eorespondencya ta uskutecznia się nie przez przerywa- j systemie austryackim. nie prądu, lecz przez osłabianie go. W tym celu umieszczony ; K jest zwykły klucz Morsego, który z bateryami i z li-jest w każdej stacyi klucz w ten sposób zbudowany, że za|nią połączony jest w sposób jak linie aax, ßßu 771 uwi-przyciśnieniem jego klawisza prąd zmuszony jest przechodzić | doezniają. przez znaczny opór sztuczny, przyczem o tyle się osłabia, aby

r    B\

elementów

Wstanie normalnym działają tylko baterye B i B, któ-kotwica relesu została od magnesu odciągnięta, a mimo to j ryC^ prf^ jest słaby, tak, że kotwice aparatów dzwonkowych, kotwice mniej czule ustawionych aparatów dzwonkowych przy | jak₀też i relesów (te ostatnie są na rysunku opuszczone) nie elektromagnesach swych się trzymały.    ! gą przez elektromagnesy przeciągnięte. Chcąc dawać sygnały

rozerwane

System powyższy przedstawia tę korzyść, że sygnały i ze stacyi przyciska się drążek klucza K, przezco nietylko ze stacyi ale i z każdej strażnicy dawać można, nad- : zostaje połączenie op, natomiast nastąpi połączenie kontak-to, że dla zrozumienia wiadomości, za pomocą umówionego j tów o i g ze sobą. W skutek tego połączenia baterya Bx przy-sygnału przesłanej, niepotrzeba nabywać ćwiczenia; nie dadzą j chodzi do działania i wspiera równocześnie działające baterye się jednak zaprzeczyć dwie znaczne niedogodności, a miano-iB i B. Przez działanie zjednoczonego prądu bateryi B, B i wicie :    i Bx kotwice zostają do elektromagnesów przyciągnięte, po-

Te elemeuta działać będą tylko podczas dawania sygnałów. Elemeuta w ten sposób używane, potrzebują średnio rocznie 0.₈ klg. witriolu miedzi i 0.₂ klg. cynku.

Ponieważ każdy strażnik jest w połączeniu z obiema są-; Jeden element rocznie kosztować będzie siedniemi stacyami, przeto wypada oznaczyć odmienny sposób wołania każdej z tych dwóch stacyj.

Rozmowa toczyć się wprawdzie będzie tylko z jedn stacyą to jest ze stacyą wołaną, druga zaś stacya może słu chać i protokołować całą rozmowę, co będzie kontrolą roz mowy. Ciekawą jest rzeczą porównać koszta utrzymania obe cnego systemu sygnalizacyi austryackiej z proponowanym sy stemem.

Przyjąwszy za podstawę drogę żelazną o długości 400 kilometrów, droga taka ma średnio stacyj . .    .32

Ilość aparatów dzwonkowych stacyjnych wynosi .    64

»    »    »    ,, strażniczych. 280

. 730

.    . 1190 złr.

. 660 ^ Razem . 1850 ~

po 55 ct.

B)    Zwrot.

Uzyskanie 90 kl. miedzi po 92 ct. .

„    400 kl. starego cynku po 14 ct.

Zwrot razem J 139 złi\

C)    Materyał kosztuje zatem AĄ-B .    . 1711

B) Koszta robocze przy napełnianiu elementów można przyjąć w wysokości

E) Razem więc wynonoszą koszta utrzymania bateryj obecnego systemu C -f- D — 1951 złr.

okrągło .......

Zaprowadzając system telefonowy, będziemy mieli koszta roczne :

. 5160 złr.

. 974 złr.

kszenie bateryj. Kwota ta wynosi

cj Koszta elementów stale działających t. j. grup B.

= 306 złr.

czem przez zwolnienie drążka znowu nastąpi wykluczenie Spotrzebowanie elementów oblicza się wedluo-bateryi Bu a pozostanie tylko prąd słaby bateiyi B i ko-!    formułki C — aJN

twice powrócą do normalnego położenia t. j. oddalą się od    gdzie C oznacza spotrzebowanie materyału

elektromagnesów.    j natężenie prądu

W ten więc sposób przy przyciśnięciu drążka nastąpi i    N ilość elementów a

uderzenie o dzwon u każdego strażnika.    a współczynnik stały.

Jeżeli zajdzie jaki wypadek pizy pociągu na linii, stra- ■ Zważywszy, że natężenie prądu elementów B pro-żnik, który o tern stacyę chce uwiadomić, woła ją poprze- :    jektowanego systemu wynosi ł/₃ natężenia

dnio, przyciskując kilkakrotnie w odpowiednich i naprzód i    prądu systemu obecnego, nadto że ilość ele-

oznaczonych odstępach klawisz apai atu sygnalizacyjnego; relais;    mentów B będzie także wynosiła ^3, zatem

w stacyi oddaje odpowiednią grupę uderzeń, jak również i dzwo- ;    spotrzebowanie wynosić będzie (¹/₃) ax2000 — 222 złr.

nek elektiyczny z relesem za pomocą bateryi lokalnej połą— i d) Koszta utrzymania elementów grup Bt. czony. Stacya słysząc powyższe wołanie odpowiada na telefonie strażnikowi, który równocześnie swój telefon włączył, słucha, poczem następuje rozmowa, a po skończeniu jej, stra żnik wyłącza znowu swój telefon z linii.

w przy

. 219 złr.

ma

za

AG

■jg = cosinus

AE

GB

-T5Î — sinus

AB

BB

jë = tangens ?

AG

BG

100 ' cos m = ta“g »

— sec 9

AE

BB

100

AD

BE

100

100

cm. sze-

Ilość elementów galwanicznych

A) Koszta obecne utrzymania wynoszą na rok średnio : 3400 klg. witriolu miedzi po 35 ct.

1200 „ cynku

83 złr. •    56 „

. 2000 złr.

aj Zakupno dla każdej stacyi i dla każdej drugiej strażnicy garniturów telefonicznych, 172 garniturów po 30 złr. bj Powiększenie liczby elementów. Całkowita ilość obliczy się z proporcyi

n : 1²/₃re = 730 : x

x — 1217

Przybywa zatem 1217 — 730 = 487 elementów Zakupno 487 elementów po 2 złr.

Zakupno telefonów i elementów 5160 -j- 974= 6134 Z tego jednorocznego wydatku biorąc 5°/₀, otrzymamy kwotę, która reprezentuje roczny wydatek przez zakupno telefonów i powię-

6134 X 5

100

bliżeniu 45 ct., zatem 487 elementów Całkowite roczne koszta projektowanego systemu, wynosić będą . 309 -f- 223 -f- 219 = 747 złr.

Stosunek kosztów rocznych obecnego systemu do proponowanego, ma się jak 2000: 747. Projektowany system jest zatem znacznie tańszy.

Zamiast bateryj Bt można przy proponowanym systemie używać maguetoinduktorów, jakto w Niemczech miejsce.

Diagram goni ometryczny

napisał

(Aleksander Ty c hoirs ki.

(Z rys. na tat. Y. fig. 3.).

Odetnijmy AB — 100 mm. jako jednostkę i zatoczmy koło promieniem AO — 50 mm.; następnie wykreślmy w punktach A i B prostopadłe do AB. Przyjąwszy punkt A wierzchołek kątów, których funkcye goniometryczne wymie-zyć chcemy, i zważywszy że < ACB — 90°, wynikają trójkąta ACB, którego kąt CAB — 9, następujące związki :

— =s cotangens

AB — = secans 9

BE jj2 — cosecans 9

Ponieważ AB = 100 mm. = jednostce konstrukcyjnej, irzeto z tych równań wynikają dalsze związki :

ÏÔÔ — si“ = cotg 9 = cosec 9

Należy zatem długości AC, BD& wymierzyć dokładną ipodziałką milimetrową, przyczem jeszcze ułamki milimetra ; z odpowiednią celowi dokładnością ocenić można, a funkcye i goniometryczne, odczytane na tym diagramie, będą w ogół-j ności dokładne w pierwszych trzech miejscach dziesiętnych.

; Dla praktycznego użytku wystarczy pas papieru 15 i roki i 30 cm. długi.

Jako przykład odczytajmy funkcye kąta © = 30°. Zmie-; rzywszy wyżej wymienione długości, okaże się : AC'~ 86,₆ mm., \BD' = 57,8 mm., BC‘ — 50 mm., AD'— 115,4 mm.; długości AE i BE w granicach rysunku odczytać nie możemy.

nie przestudyowałem był tak dokładnie, a nawet w swoim czasie nie

Dzieląc otrzymane długości przez 100, otrzymamy : cos 30° = 0.866 sin 30° = 0.500 tg 30« = 0.578 sec 30° — 1.154

a za

pomocą logarytmÓW mamy: i przywiązywałem tak wielkiej wagi do Strwiążu, później jednak prze-oAo _ n.äßßox    : konałem się, iż ten silny dopływ Dniestru jest właśnie nadzwyczaj

sin 30° = 0-50000

: wielkiej doniosłości dla całej sprawy regulacyi.

tg 30° = 0-57735 sec 30» = 1-1547

Bardzo słusznie moźnaby posądzić o małoduszność, o brak po-; glądu dowódcę armii wdającego się tylko w szczegóły, a któryby nie ! objął całości kampanii; jak również i inżyniera zabierającego się do

W cela obliczenia cotangens i coseeans katów mniejszych idaiela tat    tylko przedstawienia w ogólnych zarysach

od 30° mogą posłużyć wiadome własności funkcyj goniome-trycznych: cotg ? =

większych od 60° : tg ? =    ,

, cosec 9 =

projektu wstępnego) gdyby nie objął całości. Najtężsi hydrotechnicy nie pracujący tylko przy zielonych stolikach, ale hydrotechnicy wyko-^ za§ dla kątów i nywujący amelioracye na większą skalę — zgadzają się jednomyślnie ⁸*n ^    ; w tern, że nim się do większego dzieła regulacyi przystąpi, powinno

sec o = ■—

*    COS 9

się przedewszystkiem objąć całość dzieła w różnych kierunkach. Te różne kierunki są następujące : 1) ze stanowiska oro- i hydro-grafi-Kąt żądany przenosi się za pomocą dokładnego kąto- ■; cznego ; 2) ze stanowiska geologicznego względnie geognostycznego ; mierzą, przyczem uważać dależy, że punkt A jest wierzchoł- j 3) ze stanowiska historycznego, i 4) ze stanowiska kultury. Otóż i ja

jednak 2 razy tak wielkiego, jak dany.

Diagram goniometryczny pomysłu inżyniera Wiktora Pronia nastręcza tę trudność, że wykreślenie linij krzywych ; w G-alicyi, ciągnie się wzdłuż jej wschodnio-południowej części, a wy-4go Stopnia dla tangens lub cotangens nie daje się dokładnie j stępuje około Okopów wyżej Chocimia z terytoryum Galicyi, przechodząc

' na terytoryum cesarstwa rossyjskiego, tak iż po dłuższym biegu Dniestr wpada do tak zwanego „limanu dniestrzańskiego“ zostającego w bez-pośredniem połączeniu z morzem Czarnem. Kotlina Dniestru wzglę-że wskutek ukośnego przecinania się linij punkty przecięcia j dnie jego całe dorzecze wynosi podług mego obliczenia 71.240 kilom.²

z czego na Galicyę przypada 32.400 kilom.² a na Bukowinę (tylko część

które z dokła-

kiem kata; można także obrać punkt 0 za wierzchołek kąta, ; chca-c p° mJśli ^ inżynierów postępować, obrałem taką drogę ; przedewszystkiem omawiać więc będę stosunek oro- i hydrograficzny

Dniestru.

Linia ścieku Dniestru rozpoczynająca się u źródła położonego

wykonać. Przy mierzeniu wszystkich funkcyj goniometry-cznych na ramieniu danego kąta powstaje ta niedokładność,

nie mogą być dokładnie wyznaczone.

W końcu wymaga diagram p. Pronia rozwinięcia w kie- iP° prawym brzegu Dniestru) 320 kilom.² Daty te,

runku poziomym i pionowym co najmniej po 25-30 cm., i kart oblf-J¹“"¹-‘zgadaj, się z dato,mi, które wgeosraflach ,    ,.    .    .    , .    ; (nawet nowszych przez krajowych pisarzy wydanych) w opisach kotli-

podczas gdy diagram Avyzej opisany wymaga w poziomym kie- : ny Dniestru znajdujemy, owszem są nadzwyczaj znaczne różnice, gdyż runku 12 cm.—15 cm., W pionowym zaś 25    30 cm.    io j|e mnie wiadomo, geografowie pobieżnie rzecz traktują i podług

-3SSg~tt~Sä35=-~

Wykład p. Jägermanna, prof. Sfkoły politechnicznej

O regulacyi Dniestru

na posiedzeniu komisyi Towarzystwa politechnicznego dla sprawy regulacyi Dniestru, dnia 27. marca 1879.

zabrania się przezemnie do sprawy tak ważnej dla kraju naszego, a która wielokrotnie w dziennikach publicznie tak pięknie jako sprawa

na

stopni geograficznych długość biegu jak i obszar dorzecza mniej więcej oznaczają. Obliczenia moje nie zgadzają się również z podaną w geografii handlowej państw europejskich, (wydawaną od r. 1874 a ukończoną w r. 1877) długością rzeki; i tak: znajdujemy tam, iż odległość źródła od ujścia Dniestru w prostym kierunku mierząc wynosi 92 mil geograf, co równa się około 700 kilom. ; zaś długość rzeczywistego biegu podana na 148 mil geograf, czyli 1.12U kilom., podczas gdy podług mego obliczenia wynosi cała długość 1338 kilom. Również nie od Dniestrzyka dubowego (jak w geografiach podane jest) Pozwolą Panowie, że w krótkim wstępie przedstawię genezę \ musimy liczyć źródło Dniestru a więc i jego początek, lecz z południowego stoku góry Rozłuckiej nad terytoryum wsi Wołcza. Jeżeli dokładnych mapach długość Dniestru w Galicyi we wszystkich ser-nader piekąca omawianą była.    i pentynach dokładnie oznaczymy, to długość ta wynosi 608 kilom.;

Długość biegu Dniestru na Galicyę do Okopów względnie do

Działy, które między kotliną Dniestru a innemi kotlinami

Rosy i dział Kagilniku i Dniestru; od Karpat zacząwszy (po lewej

ca Nowosiółek, Rudek i Kołbajowic ; tutaj wynosi wysokość działu Wykazywali także w projekcie tym braki, jednak nie otwarcie ; (wzniesienie działu w poprzecznym kierunku nad łożysko) tylko 5 6 tylko pokątnie. Sie mając więc sposobności publicznie sprawy tej j metrów ; w drugiem miejscu zaś koło Raszkowa w Rossyi, w miejscu traktować, postanowiłem w naszem towarzystwie ją omówić, tern bar- i gdzie się kolej Odeska dzieli do Olwiopola, odległość działu i linii dziej, że zależało mi na tern, ażeby publicznie przed gronem facho- ; ścieku wynosi kilkunaście kilom. Po prawej stronie zbliżony jest dział wych ludzi wystąpić i oto teraz właśnie jest najstosowniejsza pora ku | (mianowicie między Prutem i Dniestrem) na większej długości do temu. Wyznać muszę, że zarys projektu, który w r. 1877 miałem wy- ; samej rzeki Dniestru t. j. na wyżynie Korszowskiej (mniej więcej u pracowany, był cokolwiek w ogóle i w niektórych szczegółach od- i źródła rzeczki Tłumacza) przez źródła rzeczki Gzoitowca po nad Za miennym od tego, który Panom obecnie przedstawić zamierzam. Od- j leszczyki (względnie Kriszczatik), aż w pobliże Mohylewa, zbliżenie miennym w niektórych tylko partyach (chociaż w zasadzie ten sam) dla | wynosi od 1 do 3 kilometry, zatem na długości biegu Dniestiu mniej tego, że niektórych dopływów i części Dniestru, mianowicie zaś Strwiąża : więcej 780 kilom.

Przed laty 10. powziąłem myśl dokładnego studyowania Dnie- i znajdujemy więc kolosalną różnicę z poprzednio przez niektóiych Pa-stru i jego dopływów, gdyż wówczas znałem tenże tylko na małej prze-; podaną. Pojmuję, iż ta niedokładność wkradła się z tego powodu, strzeni i to dość ogólnikowo; znanym mi był zły stan w okolicach i Panowie oznaczyli długość tę z mniej dokładnych kart; ja ozna-naddniestrzańskich, i stosunki niekorzystne dla kraju naszego, bo jako i czałem z mapy generalnego sztabu wykonanej w skali 1:288.000, jak rzeka dość wielka o znacznej długości nadzwyczaj małą frekwencyę i niemniej z jeszcze dokładniejszych kart wojskowych specyalnjch co do spławu posiada — ogółem rzeka ta dla kraju naszego nad- ; w nowszych czasach wykonanych w stosunku 1.75.000. zwyczaj małe korzyści przynosi, choć prawie w połowie swej długości jest w naszem obecnie posiadaniu a o której my właśnie po- i Kozaczówki wynosi 608 kilom, a więc cośkolwiek mniej jak połowa winni decydować i stosunki na niej tak urządzić, aby z rzeki tej jak i całego biegu Dniestru, który wynosi 1338 kilom. Od Okopów w górę największą korzyść odnieść. Dotychczas jednak brakowi temu nie zara- ; do ujścia Czarnego Potoku, prawy brzeg na długości 55 kilom, należy dzono, a teraz właśnie jest pora ku temu ażeby na przyszłość rzeka j do Rossyi, ztąd zaś na długości 58*3 kilom, przypada na Bukowinę, tak wielka przynosiła odpowiednie korzyści dla kraju, pożytek dla okolic naddniestrzańskich, jak również pośrednio dla skarbu państwa ! i^nieją, są następujące: wzdłuż Karpat dział Dunaju i Dniestru, a względnie skarbu naszego. Otóż studya te moje chciałem częściowo na widownię publiczną wystawić i pod tytułem: „Zarys projektu re- j stronie kotliny) dział Sanu i Bugu a Dniestru, Dniepru i Dniestry gulacyi Dniestru“ przedstawiłem je na wystawie krajowej w r. 1877. i ]ß₀bu j Dniestru, wreszcie Kujalniku i Dniestru. Dniestr po lewym Znaleźli się ludzie którzy ramionami wstrząsali nad rozmiarami pro- i brzegu kotliny swojej najwięcej zbliża się na niewielką odległość, bo 3 jektowanego olbrzymiego dzieła, czemu się jednakże nie dziwię, bo nie j kilometry do działu, który jest stosunkowo nie wiele tylko wzniesiony wiedzieli dokładnie „jak, kiedy i jakimi środkami wziąłem się do tego i naą właściwe łożysko Dniestru, t. j. w tyip punkcie, gdzie jest grani-dzieła.“

Ważną jest także rzeczą poznać spadek ogólny dopływów tak ; po lewej stronie położonych jak i po prawej; różnią się one między Otóż pokazuje się, że najznaczniejszym dopływem Dniestru jest : sobą bardzo, i tak dopływy po lewej stronie Dniestru mają ła-Seret, którego dorzecze wynosi 3829 kilom.* z czego jednak (z powodu \ godne spady, bo przy stosunkowo długim biegu tych dopływów, wzglę-blizkości suchej granicy Galicyi i Rossyi), przypada na stronę rossyj- ; ^na -wysokość źródeł i ujścia nie jest wielką i w swoim biegu dopły-ską 96 kilom.²; następnym znaczniejszym dopływem jest Zbrucz, któ- ; Wy w układzie tarasowym wstrzymywane są założonemi stawami, a rego dorzecze wynosi 3302 kilom.², przyczem część po lewej stronie : nawet przez spuszczenie stawisk moczarzyskami z wyjątkiem tylko Zbruczu przypadająca na państwo rossyjskie wynosi 1257 kilom, kwadr., ; Strwiążu. Wszystkie zaś dopływy po prawej stronie Dniestru położone pozostaje więc po stronie galicyjskiej wodozbiór prawego brzegu Zbru- •: juj ^la tego, że źródła swoje posiadają na znacznej wysokości po nad cza wynoszący 2045 kilom, kwadr.    i poziomem morza, mają nadzwyczaj silne spady, kończące się jednakże

Wybitną granicę po lewej stronie kotliny Dniestru do działu | wielką ilością wysokości rozrzuconych punktów, tak tryangulacyjnych stanowi Zbrucz (zwany także Podhorce); dalej na dziale rozciąga się i jak i podrzędniejszych), w pagórkowatej części wypuszczone są war-sucha granica, która się wkrada w kotlinę najznaczniejszego z dopły- : stwice 50 m. (bo byłoby ich za wiele) a w górzystej wypuszczone są wów Dniestru, t. j. Seretu na dziale między Dnieprem a Dniestrem, ! niektóre 10 m., tak, iż warstwice co drugą setką są oznaczone.

Nie od rzeczy będzie przytoczyć niektóre wyniki z obliczenia dorzecza pojedynczych dopływów, mianowicie dopływów znaczniejszych.

Najznaczniejszym dopływem Dniestru po prawym brzegu w dru- ; przeważnie u podnóża górskiego, co jest w zupełności w ścisłym stosunku gim rzędzie jest rzeka Stryj, której wodozbiór wynosi 3080 kilom. : z układem geologicznym całego dorzecza.

kwadr.; dalej połączone Bystrzyce (złota i czaina) îazem, któie w po-.    Mogę więc Panom jako ilustracyę przedstawić profile podłużne

bliżu Jezupola do Dniestru wpadają, mają także znaczny obszai wy-; ^ cajej rozciągłości tak dzisiejszego Dniestru jak i znaczniejszych donoszący 2463 kilom.²; następnie Łomnica 1515 kilom, kwadr.; dalej j , ów • Q "

Dniestr może być w swoim biegu, przypadającym na Galicyę, rozdzielony na 2 partye, t. j. na partyę górnego i średniego biegu,

Świca 1447 kilom.², Tyśmienica z Bystrzycą 1158 kilom, kwadr, i Siwka;    °

608 kilom.². Po lewym brzegu zaś : Strypa 1609 kilom.², Złota lipa i

1377 kilom.². Gniła lipa 1222 kilom.², Strwiąż z Błoźewką (283)—949 ;    .    .    , . ,    ,,

kilom.», Wereszyca 888 kilom.» i Szczereli z Znbrzankf, 684 kilom.» j ?d7ż mezawodnie dolna część Dniestru, wynosząca nawet większ, diu-Reszta z dopływów tak po lewym jak i prawym brzegu zajmuje każdy j g°śc mz g°rny ¹    średni bieg razem,    uważaną yc może    ja -o leg o -

z osobna mniejszy obszar.    ! "* Przypatrując    się spadkom bliżej    również stosunkowi zwarcia i roz-

Interesujacem będzie dowiedzieć się o wysokościach linii dzia- i »“rżenia si, samej kotliny w pobliżu łożyska Dniestru począwszy od

łowych nad poziomem morza Adryatyckiego - W tym względzie działy | P»d"6ża    ,_od *"«» •* W lże>

wód położone po prawej stronie kotliny Dn    stru    są nierównie wyższy- i (fc- Î- w miejscu    gdzie Jab on -a    o o mo nic i    aczyny wpa a

mi nad działy położone po lewej stronie. I    tak,    gdy źródło Dniestru !d» Dnieztn. jako    dopływ z lewej strony położony) bieg    górny, od te-

znajduje sie na wysokości 885 m. nad poziomem morza Adryatyckiego, ! ?» P'™ttu zaś do Okopow bieg średni -, można by wprawdzie zakwestyo-to najsilniejszy dopływ po lewej stronie, Strwiąź ma swoje źródła na i nować ten podział bo mimo załamania spadek od Smolmcy do Sam-

wysokości 700 m., zaś Błożewka (która dawniej była dopływem bezpo- i b»ra i»st JesMze dose    tak;,'ż ta, “'f wlasMe m?***^. bf

Skala długości 1 cm. = 4 kilom., czyli 1: 400.000 ; skala wy-

średnim Dniestru, a nie dopływem Strwiążu) posiada źródła na wysok. ! sP°™t, jednakowoż od Sambora w doi można stanowczo uważać Dniestr 400 m., Wereszyca na 850 m., najznaczniejszy dopływ po lewej stronie ! ^ biegu średnim. - Profile te podłużne przedstawione są ile możności Seret 420 m„ takie Zbrucz, Strypa, Złota i Gniła Lipa, Szczerzec i t. d. j dokładnie podług dat wysokości z kart specyalnyeh, i gdyby nawet na maja swoje źródła na tej wyżynie płaskiej, która od Lwowa ciągnie i dziesiętne metra me były dokładnemi gdyby więc me przedstawiały sie na Podhorce ku Zbruczowi, t. j. na wysokości niżej 400 m. Zupeł- i "»“> średniego lub nizkiego stanu wody ale tylko punkta niektóre na „ii inaczej przedstawia się rzecz z dopływami, które leż, po prawym i legach położone, to profil sam jest zupełnie wystarczającym aby brzegu Dniestru, a więc po prawej stronie kotliny dniestrzańskiej i j dad «telz wykazujący w »8»>« różnice tych spadków które właśnie które to dopływy początek swój w wysokich Karpatach mają, nadziale;¹¹ podnóża górskiej okolicy silnie się amią. 10 e e są wy-ona-pomiędzy Galicyą a Węgrami. Przyjmując dość znaczny dopływ po ;ne w następującej skali: stronie prawej, Tyśmienicę, to źródła jej są na wysokości 840 m. i

a więc o 5 m. wyżej niż źródła Dniestru ; Bystrzyca zaś, która po po- j sokości 1 cm. = 20 metr., czyli 1:2000. — Widzimy zatem, że Dniestr łączeniu z Tyśmienica wpada do Dniestru, ma źródło swe na wysok. i od źródła swego w dość silnym spadzie przechodzi wyżej Starego 580 m. ; Stryj, jeden z znaczniejszych dopływów (stosunkowo nawet o i Miasta t. j. koło Spasa w spadek mniejszy (gdzie z powodu założenia dłuższym biegu niż Dniestr) posiada źródła na wysokości! .000 m. nad ! drogi i jej rozwinięcia na odsypie, Dniestr dostaje silnego skrętu w sa-poziomem morza ; Bystrzyca Czarna czyli Nadwórniańska i Łomnica mają i mym Spasie; spadek tam jest złagodzony, w skutek czego wyżej Spa-

źródła swe na jednakowej wysokości, t. j. 1.500 m. ; Złota Bystrzyca ; su czyli Sołotwińska 1.400m.; Świca na wysok. 800m.; Siwka na wysok. i kość 1 kilom, kotliny; przyczyną tego złamania spadku jest jaz zało-500 m. ; dalsze zaś dopływy są już mniej znaczne mianowicie Letnian- i żony na Dniestrze dla młynówki w Spasie) ten spad łamie się powoli ka tudzież Tłumacz i Czortowiec , których to dwóch rzeczek źródła i ku Staremu Miastu z powodu młynówki, która od jazu na młyn bta-znajdują się na wyżynie Korszowskiej zbliżonej działem swoim bardzo i rego Miasta prowadzi, od tego jazu pod górę biegu utworzyły się od-do kotliny Dniestru.    i sypiska aż do Tereszowa (tam gdzie znaczny górski dopływ Lenina

Tłumacz n. p. posiada źródło na wysok. 350 m., a że łożysko i do Dniestru wpada); od Starego Miasta t. j. od punktu gdzie Jabłon-Dniestru (w przekroju poprzecznym od źródła Tłumacza do łożyska ; wpada koło Baczyny względnie Smolnicy jeszcze więcej spadek się Dniestru) posiada wysokość 207 m., wynosi więc wzniesienie się tej j zmniejsza, zkąd się rozciągają silne odsypiska aż poniżej Samboia do wyżyny nad właściwe łożysko Dniestru 143 do 150 m.    ‘ i Radłowie (na granicy Radłowie i Krużyk). Najsilniejsze odsypiska są

Co się tyczy zalesienia, mogę zapewnić, że największe zalesienie ; cokolwiek wyżej Sambora, naprzeciw kolonii Neudorf, gdzie naDnie-posiada obszar należący do dopływu Stryja wraz z Oporem (który po- ; s^rze założona jest ostroga, która ma wodę kierować do tejże młynówki wyżej Synowódzka do Stryja wpada), dalej dorzecze Łomnicy, Świcy, i i jakkolwiek nie jest to jaz stały w poprzek rzeki zbudowany, pizecież Bystrzycy i Tyśmienicy, podczas gdy obszar należący do Strwiążu jest i ostroga ta sprawia, iż powyżej tego punktu utwoizyły się silniejsze mniej zalesiony, toż samo i obszar należący do samego górnego Dnie- ; odsypiska. Od Krużyk zaś do ²/₃ części długości kanału Dołubowskie-stru. Mniejsze zalesienie jest po lewej stronie Dniestru, i tak: zna- i spadek jest cokolwiek tylko silniejszy, a 2 kilom, wyżej ujścia ka-czne dość zalesienie ale u samego prawie źródła posiada Wereszyca i na^u Dołubowskiego (łączącego się z Strwiążem) spadek jest bandzo (klucz Janowski, Lelechówka, Wiszeńka, Wereszyca i t. d.) nareszcie ; mały, wynosi bowiem 1: 3.000. Podobnież małe spadki z małemi ió-zalesienie także dość znaczne posiada Strypa, potem Złota Lipa, mniej i źnicami utrzymują się aż do Zurawna, a tuż pized ujściem Stiyja do Gniła Lipa, a jeszcze mniej Seret; potem cośkolwiek prawy brzeg • Dniestru spadek na Dniestrze na długości 31 o kilom, wynosi około Zbruczu    ! 1: 19.000, i jest to spadek najmniejszy, jaki na całym Dniestrze aż do

i Okopów spostrzegamy.

silne odsypiska się potworzyły, rozciągające się prawie na szero-

Ponieważ organa rządowe rozpoczęły już częściowo od Żurawna

na

Interesującą rzeczą dla Panów będzie poznać kartę czysto oro-i hydro-graficzną całego dorzecza Dniestru, którą wykonałem w tej sa- ; mej skali co karta sztabu jeneralnego, t.j. w skali 1: 288.000; na kar- i regulacyę Dniestru, ażeby uczynić go spławnym, spowodowały tamże cie tej znajduje się tylko to, co do dorzecza Dniestru w granicach i samoczynne trzy wykonane przekopy, iż spadek powiększył się jego działów należy; a z kart w skali 1: 75.000 (specyalnyeh) są i 1: 1.200, podczas gdy niżej tych przekopów spadek się znowu zmniej-w zmniejszeniu prowadzone warstwice, które w nizinach są tak samo ; sza i wynosi 1: 2.800, a cokolwiek dalej 1: 3.250, a jeszcze dalej wykonane jak w kartach specyalnyeh, a więc co 50 m. (z nadzwyczaj i w pobliżu ujścia Siwki 1: 6.000.

— 39

Ładunek stanowią deski i gonty aż do Żwańca 3 kilometry po-

Przejdę teraz do najbliższych i najwięcej nas interesujących dopływów, które się po lewej stronie błot dniestrzańskich znajdują, niżej Okopów, zkąd ładują zboże i kukurudzę podolską spławiając 725 I tak : Strwiąż może być podzielony na dwie części. Górny bieg od kilom, aż do Maniak nad Limanem Dniestrzańskim. Galar jeden obej-źródła do Chyrowa, a ztąd do ujścia bieg dolny, a nawet chcąc ostatecznie średni bieg od dolnego oddzielić, można powiedzieć, że począwszy od Chyrowa do Biskowic jest średni bieg, a ztąd do ujścia w kanał Dołubowski ciągnie się bieg dolny, posiadający najmniejsze i bywają zbożem, i transportowane wodą znowu do Maniek na przestrzeni

około 460 kilom.

Tratew wychodzi rocznie 300 sztuk po

spadki.

muje przeciętnie 600 korcy zboża. Słabsze galary rozbierają a materyał sprzedają, podczas gdy silniejsze restaurują i wracając holują pod ę aż do Syroki między Jampolem a Mohylewem, gdzie naładowane

wo-

Od Chyrowa do Biskowic są spadki 1 :580, 1: 1.070, od Biskowic 1:1.310, a nareszcie ta część fatalna od Pienian na Czernichów,

Koniuszki, Chłopczyce, Dołubów posiada spad 1:3.200, zatem punkta i także tylko do Żwańca. Strwiążu położone w poprzecznym kieruuku kotliny dniestrzańskiej i strwiążskiej znajdują się wszystkie niżej niż odpowiednie punkta sa-

100

100 kloców * 1.000 desek

Stosunek na Elbie (Łabie):

Na granicy czeskiej i saskiej, t.j. koło Schandau, kursuje rocznie:

1.069 parowców tam i napowrót, razem 2.138

1.420

lo przewozu osób

Biorąc w poprzecznym kierunku kotlinę Strwiążu i Błożewki na ! do przewozu towarów uwa^e widzimy, że punkta od Ostrowa począwszy (ujście Błożewki) są i statków holowniczych 1.841 w dół, 2.721 w górę

888 „

mego Dniestru.

710

4.562

888

niżej położone niż odnośne punkta samego Strwiążu. W tern mamy i tratew wytłómaczenie, dla czego dolny bieg Błożewki dzisiaj nie jest rzeką, j Suma wszystkich w dół 4.508, pod górę 4.500, razem 9.008 sztuk, lecz tylko w kotlinie swej moczarzyskiem bez wybitnego łożyska. Jako j    Przewożą surowce (węgiel brunatny, dachówki, drzewo budulco-

wybitna struga występuje dopiero powyżej, gdzie spadek silnie się ła- i we, zboże, nasiona, owoce it. p.) i tak: w dół 7,460.000 cetn., pod górę mie i Błożewka stromy bieg posiada.    ; 286.000 cetn., razem 7,746.000 cetn. cłowych.

Następnym dopływem jest Wereszyea, która na granicy Mona- j    W innych towarach mniejszej wagi : w dół 147.000 cetn., pod

styrca i Terszakowa do Dniestru wpada. W ereszyca aż do Komarna : górę 276.000 cetn., razem 423.000 cetn.

na dług. 30 kilom, (a nawet za Komarnem) ma nadzwyczaj mały spad, j    Całkowity obrót przewozu: w dół 7,605.000 cetn., pod górę

tak, że różnica wysokości w Komarnie wynosi zaledwie 2 m. Jest to i 562.000 cetn., razem 8,167.000 cetn. cłowych.

ta część kotliny wereszyckiej, która w swoim czasie, jak to na starych i    Daty są najwymowniejszemi świadkami stosunków na Dniestrze

kartach wykonanych przed laty 60 widzieliśmy, posiadała kolosalne i w Galicyi w porównaniu ze stosunkami na Elbie w Czechach, stawisko łowczyckie, a które później zostało spuszczone, z powodu,1    d> n3

iż jako stawisko nie mogło się ostać obok Dniestru.

Mamy dalej potok od Tatarynowa ku Sasce tak zwany „potok Kożuszny“, który znowu w dolnej swej części na błotach leży, gdyż na kilka kilometrów swego biegu znów zaledwie 1 m. (aż pod sam stok

R, ozmaitości.

— Tramway lwowski. Otwarcie ruchu na dwóch sek-cyach tramwaju lwowskiego, t.j. od koszar Ferdynanda na (ulicy Gródeckiej) do placu Gołuchowskich, a ztąd do placu Cłowego, nastąpiło dnia 5 maja r. b. Stosunkowo dosyć ożywiony ruch na tej małej prze-za_ ; strzeni, nie mającej jeszcze połączenia z dworcami kolejowymi, rokuje

wyżyny) spadu posiada.

Znaczniejszym potokiem jest Szczerek w połączeniu z Żubrzą, który wpada w Uściu do Dniestru. I ta rzeczka w dolnej części posiada nadzwyczaj małe spadki a nadto serpentynuje bardzo.

Z powodu, iż stosunkowo dość wody prowadzi, formuje się

wsze po opadaniu wody w Dniestrze wybitne koryto, gdyż występując ; pizysz ość prze się tors wu. .    h    t d

, . c ..    ./    ,,.    •.    • i • ₀:ia rin    !    Według umowy z gminą miasta Lwowa, obowiązany jest zaiząd

powyżej Sojkowa z silnym spadkiem ma odpowiednią siłę do wyżło-.    .    .    . .    „..„u n„

bienia, i chociaż Dniestr przy znaczniejszym wylewie zamula ujście |    * “p“£iu“.rtcyaeh ; spodziewać się jednak

tejie’ ÄTÄCi potoczek Wisznię hoży, że przedsiębiorstwo we wtasnym, dobrze zrozumianym interesie,

posiadaja.ee dość silne spady, dalej rzekę Ług, przedstawiając, przed j P™y»P»«J kontraktem oznaczony termin

ujściem szereg dość znacznych stawów jak np. Chodorowski, Bortnicki itd. •    — P o świ ę c e n i e sz p i t a 1 i k a a zieci po

Po prawej stronie Dniestru są znaczniejsze dopływy w pobliżu, nie m św. Zofii we Lwowie, odbyło sio ze zwy ą w a kici ia

błot Samborskich (abstrahując od dopływów, które znajdują się po-Uach uroczystością dnia 15 b. m. Szlachetne to dzieło jak wiadomo przyszło

wyżej Sambora) t. j. Tyśmienica z Bystrzycą.    ! do skutku Słównie dzlSkl micyatywie ¹ zabiegom Księżnej Jadwigi Sa-

spad raptownie w punkcie ko o Michalow.ec . Bychc.c nżej D.oho- ,    ^    zakład miłosierdzia, ale także prawdziwa

bycza tak, iz wskutek tego załamania na tej przestrzeni silne odsypi- ,

ska sa utworzone, a ztad moczarzyska się rozpoczynaj,, które sięgaj,,02 0 a aic te omezna. aż do‘samego Dniestru kolo Wypuczek i Horucka.    !    t Jan Pietraszek W Warszawie umarł cichy ecz niema-

,    .... i r i tej zasługi pracownik na polu techniki. Pietraszek pochodził z Gali-

Podobny stosunek zachodzi z Bystrzycą, która mniej więcej koło ;    3 . J' ? ^ ^ ^ do Wftr f gdzie w zakładacłl żeglugi

Mokrzan a można powiedzieć koło Uroża swój silny spadek łamie ; J P ^    hj._ Zarnoyskieg₀ pełnił najprzód obowiązki inży-

a ztąd tworzy odsypiska, później zaś moczarzyska az ku Wołoscy, | ^era^echanika> a następnie dyrektora. Pod jego to kierunkiem zbu-

*ącząc się z ysmienicą.    ^    .    i    dowano we wspomnionych zakładach żelazny most łyżwowy na W iśle

Nareszcie pomijam Letniankę, Nieżuchówkę i tak zwaną Bry- | ^d włocławkieill) most na prośnie pod Kaliszem i pierwsze w kra. dnicę, która nie jest rzeczywistą rzeką, lecz albo dawnem korytem i wagQny żelazne dla koiei Warszawsko-Terespolskiej. Rozpoczął też Dniestru, albo odnogą, łączącą Nieżuchówkę z Dniestrem.    j budowę dwóch parochodów dla drogi Warszawsko-'Wiedeńskiej lecz za-

Stryj pomiędzy Źydaczowem a Międzyrzeczem ma spad nadzwy- j mjar ten z powodów od niego niezależnych nie przyszedł do skutku, czaj mały, jednakże zawsze silniejszy niż odpowiedni spadek Dniestru j iiteraturze technicznej imię jego również jest znane; przypomina-w pobliżu położonego. Dalej od Hnizdyczowa jest spadek silniejszy i :    tu jego dzieła: „Przewodnik dla maszynistów“ z 200 drzeworyta-

dość regularny aż pod Synowódzko, ztąd spadek łagodnieje z powodu ; j mapą: broszury: „Żniwiarka, jej historya, budowa i użycie, i ostrych załomów biegu, a w pobliżu Turki spad jest bardzo silny. i nQ eksplozyi kotłów parowych;“ wreszcie „Mechanikę popularną“ wy-Jeżeli więc w ogólnym zarysie wszystkie prawie rzeki prawej j daną w roku 1875. strony przedstawiają profil podłużny wklęsły, to tylko jedna rzeka Stryj    — Reforma szkół politechnicznych. Z początkiem

przedstawia wyjątek, gdyż jej profil jest w znacznej części wypukłym. ; z    odkył się w Berlinie zjazd delegatów tych szkół politechnicznych,

To nam będzie tłumaczyło pewne zjawiska, o których później wspomnę. ; w których wykłady odbywają się w języku niemieckim a mianowicie Pogląd na stosunki handlowe na Dniestrze i porównanie z rze- i delegatów zakładów Niemiec i szkół politechnicznych : Wiednia, Grad-ką Elbą (którą co do wielkości dorzecza można z Dniestrem porównać) j Cu, Pragi i Zurychu. Przedmiotem obrad były kwestye tyczące się jest ze wszech miar uwagi godnym.    ;    jednolitego ukształtowania niemieckich szkół politechnicznych. a o

Z wykazów Izby handlowej we Lwowie widzimy, że przeciętnie j poż,dane reformy uznano : a) Usunięcie przeszkód, "^mających rocznie budują galarów sztuk 850, t. j. w Źurawnie 100, w Haliczu 250, : przeniesienie si, z jednej szkoły politechnicznej do d.ugicj (volle w Mariampoiu 300, a w Wistowej koto Kałusza na Łomnicy 200.    !    Freizügigkeit): l) ogolne wprowadzenie świadectw (Abgangszeiig ,

na-

wezwą-

w celu ewidencyi co do czasu przyjęcia i wystąpienia ucznia z zakładu; ; sposób do utworzenia kontaktu za pomocą żywego srebra. Wywo-c) jednolite postanowienia co do składania egzaminów. Prawie jedno-: łanie takiego kontaktu ma znaleźć zastosowanie przy wodoskazach głośnie (18 głosami przeciwko dwom głosom) uchwalono: Należy wy- ; podających ilość wody zawartą w zbiornikach na kolejowych stacyach jednać Szkołom politechnicznym prawo udzielania stopni doktorskich, j wodnych, przy przyrządach sygnałowych u których koło lokomotywy Następny zjazd odbędzie się w Monachium podczas świąt wielka-1 zamyka prąd elektryczny i przy zwrotnicach, które sie zamykaja z od-nocnych w roku przyszłym. (Ciy. Tech.)    • - - . -    j j .

i ległości.

—    Sztuczne drzewo. W północnej Ameryce wynaleziono i — Przyrząd Dorpmiillera służący do mierzenia

sposób fabrykacyi sztucznego drzewa ze słomy. Do słomy dodaje się; drogi i chyżości. Składa się z czasomierza i drogomierza. Czaso-mieszanina chemiczna, poczem się masę poddaje wielkiemu ciśnieniu ; mierz jest to zwykły przyrząd zegarowy, który posuwa jednostajnie pa-a następnie wyrabia się nadzwyczaj silne i nieprzemakalne bloki, które i sek papierowy z podziałem godzinowym i minutowym. Drogomierz po-bardzo łatwo przyjmują politurę. W San Francisco wyrabiają beczki; daje drogę odbytą przez koło w ten sposób, iż za pomocą sznurka z takiej masy słomianej.    i kauczukowego umocowanego na osi koła a przechodzącego przez po-

—    Firma Siemens i Halske ubiega się w Berlinie o i d^°g§ wozu, wprowadza się takowy w ruch. Ruch sznurka przenosi się

koncesyę dla budowy elektrycznej kolei, mającej połączyć północną iza P0m0C£! tarczy na przyrząd opatrzony w ołówek, który daje znaki i południową część miasta z berlińską koleją miastową.    ; na Poruszanym pasku papierowym.

— Breadley i Marsden wynaleźli nową maszynę

Odznacza się prostą konstrukcyą.

— W Iwałuni (Japonii) znajduje się most dziwnej i konstrukcyi. Jest zbudowany z drewnianych łuków pomiędzy filarami ;,    .    .    ,    , .

kamiennemi. Projektant zamiast utworzyć przet obmurowanie łuków I mV“‘""“""V™^.w.njch pow.emhn, znajduj, si, przy maszynie poziomą drogę urządził na lukach schody, przez co przedstawia most ! °S°b",e    iUma' nawet WW » jakiejkolwiek formie wy-

rzęd schodów po których przechodzący do góry i na dół zstępuje. : Fa ia m02;na"

do obrabiania kamieni.

,r    — Zniszczenie ścian kanału przez kwasy za-

szyny ; 8) oszacowanie ekonomicznego wyzyskania materyałn »W-i czeniai glina, cegła i cement. Na wszystkie te materyaty oddziaływa

tata ciec”tt6ra - -r    nie-

— Najkorzystniejsza wysokość głowy przy szy-i nach stalowych i porównanie kosztów budowy i konserw a c y i takowych według wykonanego profilu. —

Spostrzeżenia robione co do działania przewożonych ciężarów na szyny j stalowe, wykazały, iż dobre szyny stalowe zużywają się tylko w sto- i dotyczące kanalizacyi domów. Droga żelazna przez Andy (Peru). Winda sunku do mechanicznej pracy, wytworzonej pomiędzy kołem a szyną. ; dwutonnowa do napełniana węglem tendrów u parowców. Najnowsze Ta praca mechaniczna, która jest potrzebną do zniszczenia szyny i światło Edisona. Rzeźbienie na szkle i kamieniu piaskiem. Wentylacya obręczy koła jest proporcyonalną do sumy ciężarów przewożonych ! oświetlenie i ogrzewanie mieszkań. Przystępny wykład prowadzenia nadto zależną od tego, czy linia jest pozioma, nachylona, prosta i Poszu^owań za pomocą szurfowania. O Rybactwie. Galwanoplastyka lub krzywa i czy pociągi bywają hamowane. Ze sumy wszystkich cię- i amał°iska. Eudromedon. O wynalazkach Edisona, żarów przewożonych w jednym roku na pewnej linii kolejowej otrzy-i    ^r- ^ 31. i 32. zaAviera: W sprawie oświetlenia m. Warszawy

mać można oznaczoną ilość, która wyrażać będzie przy danych wa- ; °azem- Profilometr Sieglera. Tunel pod górą ś. Gotarda. Most na rzece runkach zużycie przekroju głowy szyny w jednym roku. Na tej zasa- i Tay- Aparat dla stłumienia szumu wody skroplonej uchodzącej z Cydzie usiłuje Boedeeker przy pomocy statystycznych dat wynaleść i lindi'ów parochodowych. Odfosforowywanie żelaza podług patentu pp. szczegółowe warunki dla najkorzystniejszej formy przy głowie szyny. ^ Thomas et Gilchrist p. L. Stradomskiego. Przesyłanie siły za pomocą -Wierzchnia budowa kolei konnej" V i - n o 1 a ! «lektlTC™°ści. Nowy kondensator elektryczny. Dwór wiejski w dobrach

°    Kamień w powiecie Lipnowskim. Przystępny wykład prowadzenia po-

Literatura techniczna.

— Inżynier ja i Budownictwo nr. 29 zawiei-a : Przepisy

składa się ze stalowej szyny rowkowanej, która przechodzi w szyjkę ■    .

i wały 18 kg „a b. m. W punktach 90 cm. odległych spoczywa szyna i T    z!* pomoc!> szul'fowama- Galwanoplastyka amatorska. O upię-

w siodle zlanego żelaza, które jest omocowane na progn poprzecznym.! I™ !”iaSt *»!»■«»».»£•«» publicznych. Nasze czasopiśmienni-Progi poprzeczne, siodła i szyjki spoczywają na warstwie betonu, i ctw00 sawrejach sn.egowych na kolejach żelaznych. Środki Koszta budowy 1 km. wynoszą 5500 ztr    ■ zaP»¹»<!Sające wypadkom na kolejach żelaznych. Żelazo lane kowalne.

; Przyrząd Edisona do otrzymywania próżni. Sposób zrównoważenia cieża-.    - Solennych progow podłużnych używa Buchnall ; ru s2tong przy wiereeniu głębokich otworów świdr owych i studzien‘ar-

av Anglu dla kolei drogowych. Szkło przytem. uzyAvane me rozbija się na : tezyjskich kawałki, lecz łamie się podobnie jak żelazo lane. Takie szklanne progi ; mają te same wymiary jak progi drewniane. Szyna umocowuje się na : płycie w ten sposób urządzonej, iż nie potrzeba robić otworów w pro- : gach.

— Przegląd Techniczny zeszyt II. i III. zawiera : Prze-; gląd nowszych ulepszeń, doświadczeń i badań dokonanych w zakresie . stali zlewnej. W przedmiocie słownictwa techniczego. W przedmiocie

.    i dyfuzyi. Maszyny parowe złożone („Compound“). Zasady wykreślania

— Kolej linowa prowadząca do hotelu Giess- ; diagramu Zeunera. bach (w Szwajcaryi) została otwartą 15. lipca 1879 r. Na długości i °    „    ' . m

350 m. musiano pokonać różnicę wysokości 100 m. Tylko na 150 m. i    , za so pismo ec nic z ne ni. 4. zawiera: Sprawy To-

jest kolej zbudowana na gruncie, w dalszym ciągu prowadzi most o 5 i    techn.czego krakowskiego. Sprawozdanie komisyi wydele-

żelaznych Inkach 250 m. długi, rzucony nad potok i kotliny. H.mo- i g°“7 z Towaiz techmk trak w sprawie budowy gmachu kasy wanie pociągów odbywa si, za pomoc, pr,ta i koła zębatego.    i    Odpow.edż Zarządowi Tow. politechnicznego we Lwowie

budowy wynoszą 65,000 złr.    ! 0 1'ozsadzamu zatoiw. Sgrafitto pod względem historycz. techn. i

'    :    artystycz. Koszary straży pożarnej w Krakowie. Kolej Arulauska.

^ or ma przenośna kolej żelazna przez Paupier; Nr. 5 zawiera: Sprawozdania z posiedzeń Towarzystwa techni-w Paryżu z udowa na. Obydwie szyny są połączone za pomocą ■ czneg₀. Sgrafitto pod względem historycznym, technicznym iartysty-płaskmh w poprzek ustawionych kawałków żelaza. Bieżący metr toru ; cznym. o rozsadzaniu zatorów. Przebicie góry św. Gotarda. Koszary waży przy 40 cm. szerokości 1 t.    i    straży pożarnej w Krakowie. Kilka ogólnych uwag o przewietrzaniu

Kontakt elekt rycz ny za pomocą żywego s r e- ; według Spona. O sposobach zaznajomienia szerszych kół z pracami te-bra. Ponieważ metalowy kontakt nie pewno działa, wynalazł Lartigue i chników. Literatura techniczna. Rozmaitości.

Do dzisiejszego numeru załącza się dwie tablice (nr. IY. i Y.) i dodatek: materyały do słoicnilca technicznego.

Treść : Sprawy Towarzystwa. — O zastosowaniu telefonów przy drogach żelaznych w liniach sygnalizacyjnych, (z rys. na tab. Y.) — Diagram goniometryczny. (z rys. na tab. Y.) — Wykład p. Jägermanna : O regulacyi Dniestru. — Rozmaitości. — Literatura techniczna.

Nakładem Towarzystwa politechnicznego.

Z drukarni K. Pillera.

'

V¹- :

V-

; *te: i

te

.    ' 'te-

- -

r :

ł

5

-

,v i‘

%

WĘ

%

VÜi

-, >.

-

.

Sg

te«;

X'

M

'■>' /

\

l~Y

«

■ ' ■• :-te ;.

:

V

'

; ;

-5!

'

•⁴I

I

p.

$■

tete -

J ‘

r

Ssą

V'K

*■>/,■. j

y

..r?.f

.'V

«:

/

f

V

(ł¹- V' w%V ^

g

■i

■

. • - •-

:.v

te -~ł

y te

- te:-v

Yy

Ifla

- ivßmaf\ >U IFJIVQi u^tRł fljff Lłłf|l

:a

0777/

ilff!

li

'tłr

I liiii

nTi

IjHJïl

l-lj

\i

li

) < . Lv¹ 1+

v*

^ k »

mi

Wti'ÜL

>-

/*

Vy

Projekt konkursowe

na

Zz/ZTW/

wmm

[ii

przytulisko dla starców iu Amer es.

'///////77///

y.:

7777/}.

,v-

iii

fetrłt

fy

ul

wm

lir

,/jjl

/•«

jit

•** .......

BÜ

rW$

i«»'.

WilêlalB

-ZŁ,

7/

77,

//.

<-

V.

V/

!•

=£

///

gn_

a. c

TtZTTTtTTTZ

V//

y////

WM

ÏÜÉg

11151

W/

Ęucmnia.

rz

Z3

4«

:t.®M

i.

r¹-

3^,

wmm.

'm.

k

SS

i-

Zł Tj==^.

i r tjjf?

ftTîMZ

W*t*m

y/7

///////Z////.

77

'7

3En--—-

i!-,

:n

iH

mmmm

Hf

Z- Z-

btis

mm

gs^epig

-Î

■ÜB*

Ifwarei

! I * I *¹1 Pm ' liffWa 1¹ ¹1* r ,///.■

liilM

H|

Hi

|[irU Ili¹

liii

th

i ;..

i*

li

ŻfS

Î

7° .....|!

:: -:r"

-- 1

-E: J . ;

Klip

II

liii!

iii I

iiiiiii;

iiilkii

Hm.

yy/

-]&

Izl

i^l g

bJ

JA

li

Z"

fij

i !l

'77W/77

wm

V.,

rr 1

r⁼⁼⁼

ii I!

YS

Wtyy

I«

k::]

¹

Li -

lit

II

Tafrâca Æ.

aöi

ot

m,

ii

ilZ

r^iJp

i/V:

Cm

v>

//

mmmmmm

JJŹwignia JV~ V. 1880.

mm

fnZEKHOJ POSŁUŻm

jZkala* i.-ZOCZ.

V.

■jup

^WW⁷'

llHulli.

\$Mk

:v

«    «H.

y-

y//////A

Z/

*7}

. «siss: :...

lift

llilililillilii

ww

///

W/y

yy-

wMMMmmmi,

■Prqj. .Ih: TBauer.

//

/5*

(Q)

Si.

JBi

■W/3-n

OH /

©£-

K.

Jr- J/3

o i---

©)

m:

f g, i—p^n—jyg/ ] -i~ vf g?!—v»3—

Op-

-cs-cs—

Fl. a+icxrcxt olxtao-rto uïlj S traci ni cl/ JJ. te tâtent.

JJ Tf/ucX. </Morsą&o

JB r JJi' interne ,

^ jityty icte-m ma. .

Fier J.

Ihacjram cjomomelrijczny.

fil

•\

e/w

S»

(jr&MlXrVl

TCvwtO'

/9°r

U;

,3o‘

\es

<?

J go°,Y\

•9.

-100 **/Jr

'$0

7a Mi ça JJ.

-i /S H

r r<§fi

90°

J?.

Q)

WM

-3i.

■ ik.

y,

ai

il

■

t

■

i

■

r:

-

»

i

5

■

i

?•

■

.

■