Rocznik IY.

Lwów, 20. Lutego 1880.

i *i WE LWOWIE'*}

Ir. 2.

Prenumerata z przesyłką pocztową ic Austryi wynosi: rocznie .    .    .

półrocznie ....    3 B

Sumer pojedynczy kosztuje 60ct.

6 złr.

DŹWIGNIA

łiedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Wałowej 1. 4.

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWABZTSTWA POLITECHNICZNEGO WE LWOWIE.

Kękopisma nie użyte zwraca ßedakcya na żądanie.

Wychodni dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Edward Heppe, nadinżynier kolei Karola-Ludwika, Józef Jägermann, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Paweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika i Julian Zachariewicz, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Sprawy Towarzystwa.

L. 19. Ogłoszenie. Z powodu służbowego przeniesienia naszego dotychczasowego reprezentanta w Wieliczce, p. Miszke, przyjął w miejsce tegoż mandat na reprezentanta p. Stanisław Strzelecki, nadza-rządca salin w Wieliczce, o czem się Szanownych Członków uwiadamia.

Zarząd Towarzystwa

Lwów, dnia 16. lutego 1880.

wnem zadaniem Zarządu była czynność organizacyjna, przeto mógł on w ubiegłym roku poświęcić większą uwagę sprawom fachowym. Zarząd ukonstytuowawszy się na dniu 31. stycznia 1879 wybrał z pomiędzy siebie sekretarzem p. Stwiertnię, zastępcą sekretarza p. Bartel-musa, skarbnikiem p. Kakowskiego i odbył 13 posiedzieć. Ponieważ pan prof. Zachariewicz wyboru do Zarządu nie przyjął, przeto powołał Zarząd w jego miejsce p. Janowskiego, który niestety także z powyższego wyboru zrezygnował. W skutek tego nie powołał Zarząd w miejsce p. prof. Zachariewicza nikogo.

Sprawozdanie z Walnego Zgromadzenia

odbytego na dniu 31. stycznia 1880 r.

Jedną z najpierwszych czynności Zarządu było wykonanie uchwał Walnego Zgromadzenia. Powołując komisyę dla sprawy oddalonych urzędników kolei Czerniowieckiej, polecił Zarząd tej komisyi zbadanie

Przewodniczący p. Raciborski. Referent ze strony Zarządu pan i stanu rzeczy i wskazanie środków, mogących złemu zaradzić. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności, oddaleni uzyskali napowrót swoje posady Po skonstatowaniu kompletu przepisanego statutem, przedsta- ia dalsza działalność komisyi w tym kierunku okazała się zbyteczną* wia p. przewodniczący zgromadzeniu obecnego komisarza rządowego i Również uwiadomił Zarząd oddalonych urzędników, którzy z brakli i wzywa na sekretarzy pp. Chowańca i Jägermanna junior. Następnie i środków materyalnych z Towarzystwa wystąpili, iż na mocy uchwały zagaja p. przewodniczący posiedzenie przemową, w której podnosząc i Walnego Zgromadzenia mogą pozostać członkami a wkładki będą za trudne zadanie jakie technika w obec upadku ekonomicznego ma do : n*°b opłacane z funduszów Towarzystwa. W sprawie urzędników ka-rozwiązania, wykazuje zarazem, że zawód techniczny w naszym kraju i ^as^ra^nJc^ wnlósł Zarząd dwukrotnie petycyę do Koła Polskiego jest zastąpiony przez mężów, którzy idąc z postępem nauki technicznej, i w Wiedniu, wykazując konieczność obsadzenia posad mierniczych kra-potrafią swój zasób wiedzy zużytkować dla dobra ogółu. — Z porządku !    technikami, tudzież smutne następstwa, jakie dla całego kraju

dziennego wzywa p. przewodniczący sekretarza Towarzystwa p. Stwier- : wyniknąć mogą przez powierzanie posad urzędników katastralnych tnie do odczytania protokołu z ostatniego Walnego Zgromadzenia, i obcokrajowcom.

Protokół przyjęto bez zarzutu. P. przewodniczący udziela głosu sekre- j tarzowi Towarzystwa p. Stwiertni. który imieniem ustępującego Za- i tego bliższych szczegółów nie podaję. Zarząd wniósł petycyę do c. k.

Ministerstwa spraw wewnętrznych i Wydziału krajowego o wydanie stosownych rozporządzeń co do przestrzegania ustawy przemysłowej

Stwiertnia. Obecnych 112 członków.

rządu odczytuje następujące sprawozdanie.

Z⁵

ZANOWNE ^GROMADZENIE !

Co siła stworzy, to siła zniszczy — Dzieła ducha tylko trwają wieki.

Wiadomy Wam Szanowni Panowie przebieg całej sprawy, dla-

przy przedsiębiorstwach publicznych, tudzież aby przedsiębiorcy byli zobowiązani do składania rachunków wedle zasad technicznych. C. k. Namiestnictwo we Lwowie uwiadomiło Zarząd iż c. k. Ministerstwo odstąpiło ten przedmiot c. k. Namiestnictwu do załatwienia. C. k. Na-Znowu minął rok od chwili, w której zastanawiając się nad ; miestnictwo zaś w załatwieniu prośby Towarzystwa oznajmiło, iż usta-przyszłym losem naszego Towarzystwa, z ożywioną nadzieją witaliśmy ; wa przemysłowa sama przez się przestrzeganą być musi a tern samem 3 rok istnienia tegoż. Dzisiaj zapytujecie się Panowie, czy pokładane j zażalenie Towarzystwa nie daje powodu do wydania nowych rozpo-wtenczas nadzieje ziściły się, czy podjęta praca nie okazała się bez- : rządzeń. Od Wydziału krajowego nie otrzymaliśmy dotąd na nasze skuteczną i czy możemy wykazać się w naszem gospodarstwie zdro- : pismo żadnej odpowiedzi, Z końcem roku administracyjnego wniósł wemi owocami, jakie zdrowe ziarno wydać powinno. Powołanym do za- ; Zarząd petycyę do Koła Polskiego upraszając o wyjednanie u c, k. szczytnego spełnienia obowiązku, niech nam przedewszystkiem z dumą ; Rządu mocy obowiązującej dla rezolucyi Wysokiego Sejmu co do za-wolno będzie zaznaczyć, że Towarzystwo podejmując czynności skiero- : prowadzenia języka polskiego na kolejach galicyjskich. W tejże samej wane ku pielęgnowaniu wiedzy i poprawieniu społecznych stosunków ; petycyi przedstawiono Kołu Polskiemu wielką szkodę jaką ponosi cały garstki pracowników na polu wiedzy zastosowanej, spełniło podwójne ! kraj przez to, iż główne Zarządy kolei galicyjskich znajdują się we zadanie, gdyż pracowało nietylko dla siebie, lecz pamiętało także o i Wiedniu, a w szczególności podniesiono fakt, iż główny zarząd kolei obowiązkach jakie stawia interes całego kraju. Nieodstępnym towa-: Albi’echta winien mieć według statutu tej kolei swoją siedzibę w rzyszem prac Towarzystwa była myśl przewodnia, iż dla osiągnięcia j Lwowie, gdy tymczasem wbrew obowiązującym przepisom Rada za-celu zakreślonego statutem, takich tylko środków użyć trzeba, które , wiadowcza i główny Zarząd w Wiedniu urzędują. Nadto powoływał zapewniają naturalny i stopniowy rozwój obliczony na siły nasze. Dla ; sie Zarząd na istniejące ustawy, które przyznają c. k. Namiestnictwu tego Towarzystwo przystępując do podjęcia jakiejkolwiek myśli nie i władzę kontrolowania czynności i zarządu kolei krajowych. Ponieważ zapoznawało trudnych warunków i właściwości naszego kraju, w po- ; jednak c. k. Namiestnictwo nie posiada organów technicznych, któ-śród których głęboko zastanowić się trzeba, która droga do celu pro- \ reby kontrolę nad kolejami wykonywać mogły, przeto ustanowił c. k. wadząca jest najpewniejszą i najkrótszą. Czy Zarząd Towarzystwa po-; Rząd wyłącznie generalną inspekcyę w Wiedniu, która przez dejeżdża-wołany wolą Waszą do spełnienia tego trudnego i ważnego zadania, i jących urzędników, nie znających stosunków i wymogów naszego kraju, pojął ducha, który organizmowi Towarzystwa życie i ruch tętna nada-; ze szkodą publicznego dobra i bezpieczeństwa, ważnego tego urzędu nalewać winien, dopiero wtedy Szanowni Panowie orzec możecie, gdy l życie sprawować nie może. Zarząd przedstawiając i podnosząc wszyst-przedstawię Wam w chronologicznym porządku wynik jednorocznej j kie ważniejsze momenta, które za decentralizacyą generalnej inspekcyi działalności, która stanowi nową kartę w historyi Tawarzystwa.

przemawiają, przedstawił Kołu Polskiemu wniosek, aby część general-Ponieważ w pierwszych początkach istnienia Towarzystwa, głó-inej inspekcyi została przeniesioną do c. k. Namiestnictwa we Lwowie

przyczem musiałyby odnośne organa używać w swem urzędowaniu j nasze a tern samem zostaliśmy zachęceni do wytrwania w pracy dla języka polskiego. Z powodu nastąpić mającej budowy kolei Tarnopol- i dobra naszego stanu. — Wydawnictwo naszego organu „Dźwigni“ w sko-Husiatyńskiej, wniósł Zarząd do Koła Polskiego petycyę uprasza- i roku administracyjnym nie doznało żadnej przerwy. Organ nasz zdo-jąc, by Koło użyło swego wpływu celem wyjednania przedsiębiorstwa ; bywa sobie

szersze koło czytelników a rozchodzi się wszędzie.

coraz

budowy tej kolei dla krajowych przedsiębiorców. Zarząd popie- j gdzie tylko polscy technicy utworzyli sobie nowe ognisko, Redakcya rając prośbę Towarzystwa wykazywał wielkie korzyści, jakie dla ogółu |.,Dźwigni“ znając potrzebę naszego ogółu, umiała pogodzić teoryę wypływają, jeżeli przedsiębiorstwo budowy nie zostaje powierzone je-1 z praktyką, gdyż obrała kierunek pośredni. Nie należy zapoznawać dnemu generalnemu przedsiębiorcy, lecz kilku przedsiębiorcom. W sku- j trudnego zadania redakcyi pisma technicznego, wydawanego w naszym tek projektu nowej ustawy przemysłowej, wypracowanego przez c. k. : kraju, gdzie zaledwie co kilka lat powstaje jedno nowe dzieło techni-Eząd, udał się Zarząd z prośbą do Posła Rady Państwa p. Hausnera, ; czne, gdzie nie ma sposobności zastosować najnowszych wyników olbrzy-aby zechciał przy dotyczących obradach wpłynąć na uwzględnienie i miego postępu wiedzy technicznej. Trzeba bowiem w takim wypadku rezolucyi Sejmu galicyjskiego, powziętej w tym duchu, iżby c. k. Rząd j korzystać z doświadczenia szczęśliwszych, którzy naocznie o tern wszy-udzielenie konsensów na budowniczych uczynił zawisłem od egzami- j stkiem przekonać się mogą, o czem inni tylko z opisu wiedzą. Dla nów państwowych, zaprowadzonych w ostatnich czasach na szkołach j tego też wszyscy członkowie winni dopomódz redakcyi w jej pracy, politechnicznych. Na przedstawienie krakowskiego Towarzystwa tech- | gdyż tylko zbiorowa siła może podołać temu zadaniu. Zarząd uregu-nicznego, zajmował się Zarząd gorąco sprawą wydawania wspólnego or- ; tował czynności komitetu redakcyjnego, ustanowił jego stosunek do ganu dla obydwu Towarzystw. Niestety jednak, propozycyę naszego To- j Zarządu przez wydanie regulaminu, który oprócz tego zawiera podział warzystwa odrzucono a wszelkie rokowania rozbiły się ze szkodą dla ; pracy. Komitet redakcyjny odbywał raz na miesiąc posiedzenia, naktó-sprawy, która przecież jest wspólnem dobrem moralnem obydwu To- j ryCh zajmował się sprawami tyczącemi się programu każdego numeru, warzystw. Zarząd tern silniejsze żywił przekonanie, iż proponowane wy- j oćenieniem artykułów itd. Jednem słowem praca Towarzystwa także dawnictwo jednego organu dla obydwu To warzystw przyjdzie do skutku, ; w tym kierunku postępuje naprzód, wywierając przytem wpływ zba-gdyż postawił tak przystępne warunki, iż odrzucenie takowych nie ; wienny na wyrobienie samodzielności poglądów. — Zarząd wydał drugi mało zadziwić musiało.    i rocznik kalendarza technicznego na rok 1880. Redakcya uzupełniła

W ciągu roku administracyjnego wpłynęło 646 spraw, które treść przeszloroczną przez dodanie działu z miernictwa. W drugim bądź to samo Prezydyum, bądź też Zarząd załatwił.    : roczniku nie zmieniono w zupełności treści, gdyż wydawnictwo kalen-

Z powodu służbowego przeniesienia członka Zarządu p. Słapy, i darzy fachowych musi być rozłożone na dłuższy czas, jeśli się chce powołał Zarząd w jego miejsce p. Iszkowskiego, który później także i bodaj w części pokryć koszta nakładu. Treść ich nie może być co roku w skutek swego przeniesienia do Wiednia ze Zarządu wystąpić musiał, i nowa, lecz uzupełniona, względnie poprawiona.

Z końcem roku osierociało Towarzystwo przez rezygnacyę prezesa To- ;    Z końcem roku administracyjnego liczyło Towarzystwo 560 '

warzystwa p. bar. Gostkowskiego. Zdaje mi się, iż zbytecznem byłoby ; członków zwyczajnych i 2 korespondentów, przybyło prze'o od roku tutaj silić się na przytoczenie i podniesie nadzwyczajnych zasług, j przeszłego 83 członków. Liczba tak poważna dowodzi dokładnie, jakie p. bar. Gostkowski dla Towarzystwa w ciągu swej kilkoletniej ■ praca Towarzystwa wzbudza coraz większe zaufanie i że instytucyi wytrwałej i niezmordowanej czynności położył. Poprzestaję przeto na ; nasza pojmuje swoje chlubne zadanie.    »

W ciągu roku wystąpiło 16 członków. — Nieubłagana śmierć I nie oszczędziła także naszego Towarzystwa i wyrwała przedwcześnie naszego grona kolegów ś. p. Koschinę, Słotołowicza i Angermanna-Oby im lekką była ziemia, dla której nigdy nie byli ciężarem,

; a pamięć nasza niech będzie pomnikiem świadczącym o bolesnej stra-i cie, którą ponieśliśmy !

tern, iż zapisuję nagi fakt, który niezawodnie każdego o dobro i przy- j szłość naszej instytucyi dbającego głęboko obejść musiał.

Po p. bar. Gostkowskim objął prezydyum Towarzystwa zastępca i ' prezesa p. Raciborski.

Na prowincyi było Towarzystwo zastąpione przez 17 reprezen-

Liczne komisye, powołane z łona Towarzystwa, obradowały nad najważniejszemi sprawami technicznemi. Zaraz z początkiem roku powołał Zarząd komisye hydrotechniczną dla sprawy regulacyi Dniestru.

czas

Co do zbiorów posiada Towarzystwo małą bibliotekę złożoną

Olbrzymia praca komisyi ze wszech miar zasługuje na uznanie, — gdyż rezultaty tej pracy niezawodnie posłużą władzom decydującym ; tantów, którzy grupowali około siebie członków, oderwanych przez za pewną skazówkę przy wyborze systemu regulacyi, a dla Towrarzy- i czynności zawodu od ruchu umysłowego i skazanych na wygnanie. — stwa stanowić to będzie niezbity dowód jego pożytecznej dla ogółu : Działalność reprezentantów pod każdym względem zasługuje na uzna-pracy. Przyznać należy, iż pokonanie wielkich trudności, jakie się pod- : nie, gdyż oni nietylko powiększają nasz zastęp, lecz nadto są tłuma-studyum tego przedmiotu nasuwały, wymagało głębokiej znajo- : czarni potrzeb i żądań pojedyńczych członków, tudzież przyczyniają się mości fachowej i poświęcenia, gdyż członkowio komisyi prawie przez i do popularyzowania wzniosłej idei Towarzystwa w jak najszerszych rok cały ofiarowali swój wolny czas tej żmudnej, bezinteresownej pracy. i kołach. Również był pomocnym Zarządowi w sprawach prawnych syn-Również każdy przyklaśnie mrówczej pracy komisyi słowniko- i Towarzystwa p. Dr. Karol Mały, który swoich rad bezintereso-wej, która z żelazną wytrwałością zbierając i szykując słowo po sto- ■ wn*e Towarzystwu udzielał, wie, z wielkiem powodzeniem przyczynia się do tego, iż wiedza techniczna stanie się z czasem w całym swym obszarze także własnością ! z 121 dzieł w 282 tomach. Od roku przeszłego ma biblioteka do

polskiej literatury.

misyi było umieszczone w „Dźwigni.“

Jestem Szanowni Panowie u końca sprawozdania Zarządu, lecz

wykazania przyrost wynoszący 32 dzieł w 72 tomach. Oprócz tego pre-Zarząd wydelegował komisye dla oceny rysunków wystawionych i numerował Zarząd kilka czasopism. — W ciągu roku zajął się Zarząd przez uczniów tutejszej szkoły politechnicznej. Sprawozdanie tej ko- j urządzeniem zbioru kamieni budowlanych. Jakkolwiek dotychczas zaledwie kilkanaście okazów członkowie ofiarowali, to przecież z czasem Oprócz tego obraduje w łonie Towarzystwa jeszcze kilka korni- i powstanie rzecz pożyteczna, a wszelki początek jest trudny, syj, które także wkrótce z wynikami swej pracy wystąpią. Są to: ko-

misya oceniająca konstrukcyę mostu p. Ibjańskiego, komisya dla koma- i pozwólcie raz tylko jeszcze sięgnąć myślą wstecz, aby się rozstać na sacyi gruntów i komisya dla reformy szkół średnich    j    zawsze z czasem i czynami, które przestają być bieżącymi ustępując

Co do zgromadzeń tygodniowych starał się Zarząd o jak naj- j miejsca nowym. Towarzystwo zajmując się w ciągu ubiegłego roku większe urozmaicenie wykładów. Ogólne powodzenie, jakiem się zgro- i sprawami naukowemi i społecznemi składało tern samem hołd wiedzy madzenia tygodniowe szczycić mogą, dowodzi wymownie o żywotności i technicznej i starało się zarazem o poprawienie stosunków materyalnych i ruchu umysłowym naszego Towarzystwa. — Ożywione dyskusye a j swoich członków. Tak dalej postępując nareszcie zdoła się do tego przytem ustrój poważny, nadają tym zgromadzeniom cechę, właściwą ; przyczynić, że na ruinach ekonomicznego przesilenia powstanie nowe tylko instytucyom, które umieją ocenić rozgałęzioną kombinacyę myśli. ; życie, któreby stanowi technicznemu w naszym kraju wyjednało oby-Zgromadzeń tygodniowych odbyło się 24.    j    watelstwo, o które się dotychczas bezskutecznie ubiegamy.

W porze letniej zamiast zgromadzeń tygodniowych, urządzał i    Szanowni Panowie! Jeżeli wykolejenie stosunków ekonomicznych

Zarząd wycieczki, których odbyło się 6. Nie będę się tutaj rozwodził j wydarło nam podstawę materyalnego bytu, jeżeli nam odebrano monad korzyściami, jakie uczestnicy z wycieczek odnieśli. Nie mogę i żność pracy produktywnej, to przecież nie mógł nam czas wydrzeć jednak pominąć, iż przez wycieczkę, urządzoną do Krakowa zbogaci- i wielkiego bogactwa — bogactwa myśli. Bogactwo myśli stanowi liśmy nietylko naszą wiedzę, lecz nadto pokrzepiliśmy naszego ducha, ; skałę, której żadna siła naruszyć nie może — bogactwo myśli nie gdyż zastawszy tamże nowy zastęp współpracowników, uczuliśmy się i podlega krachom i kaprysom społeczeństwa. Głownem przeto za-silniejszymi do walki szlachetnej, podjętej przez dwa Towarzystwa \ daniem Towarzystwa winno być powiększenie tego bogactwa myśli, techniczne. Zbliżyliśmy się do naszych braci, wymieniliśmy myśli ! które jedynie jest w możności przywrócić nam materyalne środki, wy-

11

jednać w świecie szacunek i znaczenie, tudzież coraz bardziej nas ; działalności jako kierownika Towarzystwa. Na tem zamyka p. przewo-uszlachetniać i uczynić niezawisłymi.    i    dniczący posiedzenie, które niezawodnie każdego obecnego przekonać

Że w skład Towarzystwa wchodzą mężowie, którzy potrafili i musiało o ożywionem życiu Towarzystwa, i doniosłości pracy przez zużytkować myśli swoje dla ogólnego postępu. każdv z członków to j nie podjętej, przyzna, gdy wspomnę tutaj nazwisko członka Towarzystwa pan Ma- ! chalskiego, który swoim wynalazkiem w świecie naukowym przyniósł :

zaszczyt polskiemu imieniu, przyniósł zaszczyt polskiej technice.    Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych.

Dlatego też proszę mnie zrozumieć, dlaczego początek mego :

sprawozdania zdobi hasło: „Co siła stworzy, to siła zniszczy, dzieła!    Zgromadzę nie tygo d n io we odbyte na dniu 10. stycznia 1880

ducha tylko trwają wieki...“    ’    i r. Przewodniczący p. Raciborski, obecnych 57 członków i jeden gość.

Zarząd Towarzystwa mając powierzoną przez Was Panowie i    Przjj?c^u protokołu z ostatniego zgromadzenia i odczytaniu

opiekę nad Towarzystwem zdaje sprawę z tego. co czynił i jak czynił. ! opisu zgłaszakcyck si? ⁰ przyjęcie do Towarzystwa udziela p. prze-Raczcie przeto Szan. Panowie niniejsze * sprawozdanie powziąć do wia- ! wodnicziW głosu P- Prof- Jägermanowi, który podaje różne uwagi domości z przeświadczeniem, iż ustępujący Zarząd wedle' możności : z dziedziny budownictwa. — Przewodnictwo obejmuje p. Kovats. — słabych sił swoich spełniał sumiennie obowiązek, do którego Waszem ! W dyskusyi nad wygłoszonemi uwagami zabierają głos pp. Górecki,

I Maszkowski, Pragłowski, Radwański, Łuniewski, Babel i bar. Gost-

zaszczytnem zaufaniem powołany został.

Składając nasze mandatyjako wygasłe, oddajemy w dalszą opieke ! kowski- ~ Z Porz%dku dziennego następuje wybór komitetu mającego Towarzystwo przyszłemu Zarządowi, któremu życzymy, aby jego dzia- ! si® zaH⁶ przedstawieniem Walnemu Zgromadzeniu kandydatów na

zabiegi' ^ członków przyszłego Zarządu. — W skutek tego obejmuje przewodni-i ctwo p. Niedzielski, uproszony do tego przez Zgromadzenie. Na tem zamknięto posiedzenie.

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 17. stycznia b. r. Zajęte sprawą wyboru nowego Zarządu.

łalność była uwieńczoną pomyślniejszym skutkiem, niż nasze Po raz ostatni pozwólcie Zarządowi odezwać się do Was :

Panowie!

Towarzystwo jako instytucya młoda a mająca na celu dobro j stanu technicznego, którego filarami jesteście, potrzebuje dla pokona- j nia trudności, z któremi każda praca publiczna spotykać się musi, i ciągłego poparcia ze strony ogółu, wymaga zespolenia sił Waszych, : aby rozpoczęte dzieło świadczyć mogło o żywotności ducha, jako potę i gi władzy umysłowej. Użyczajcie przeto Szanowni Panowie i nadal swej prcy Towarzystwu, które z takiem powodzeniem zaskarbiło sobie ! zaufanie i sympatyę całego kraju — poświęcajcie i nadal wolny swój :

czas sprawom Towarzystwa a tym sposobem dorzuci każdy z Was Pa-:    .    . m

nowi, cegiełką do budowli rokpoceątej. Wtedy oczekuje Was niechybnie i ™“‘ J*» ‘»'T"!

takie nagroda, bo pamięć, jaka. zachowa przyszłość o Was, jako o me ! _ Z PO^u dzrennego udz.ela p. przewodn.czacy głosu p. prof

iach czynów szlachetnych będzie niezawodnie najwiąkszem'„znaniem ! Zb'M "‘’J    ⁷    wykład O rachubie czasu.« Wdyskusy,

u ■    ,    ,    .    .    ,    ,    .    ., ,    ,    .    , .    : nad wykładem zabiera głos p. bar. Gostkowski. Na tem zamyka pan

Ponieważ w dyskusyi nad sprawozdaniem nikt głosu me zabiera, ;    , .    . ,    .    j r

udziela p. przewodniczący głosu p. Reuttowi, który j ako sprawozdawca i klzewo mcza«cy Posie zeme. komisyi lustracyjnej przedstawia stan funduszów Towarzystwa za rok I 1878. Koinisya lustracyjna konstatuje zgodność stanu kasy z prowa- j dzonemi rachunkami i wnosi udzielenie absolutoryum Zarządowi za i rok 1878. PP. Darowski i Łaba zażądali niektórych wyjaśnień co do : zaległych wkładek i zakupna dwóch losów na rzecz funduszu żelazne- i

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 24. stycznia ; b. r. Przewodniczący p. Raciborski. Obecnych 34 członków i 1 gość.

Po przyjęciu protokołu z ostatniego Zgromadzenia, oznajmia p.

; przewodniczący, iż Walne Zgromadzenie odbędzie się w sobotę dn. 31 i stycznia b. r. o godzinie 6. wieczorem. Zarazem przedstawia p. przewodniczący ważność Walnego Zgromadzenia i uprasza o najliczniejszy udział członków, aby także w ten sposób zamanifestować zaintereso-

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 7. lutego b. r. Przewodniczący p. Gostkowski. Obecnych 47 członków i 2 gości.

Po przyjęciu protokołu z ostatniego Zgromadzenia, odczytuje i sekretarz opis zgłaszających się o przyjęcie do Towarzystwa. — Na-i stępnie odczytuje sekretarz udzielony do wiadomości Towarzystwu i przez c. k. Namiestnictwo we Lwowie, konkurs, wyznaczony przez ; króla Belgii na najlepsze dzieło, traktujące o środkach ulepszających : budowę portów położonych nad niskiemi i piasczystemi wybrzeżami i morskiemi, tudzież portów w Belgii się znajdujących. Z porządku I dziennego udziela p. przewodniczący głosu p. Bablowi, który omawia ...    : kilka ustępów z historyi nauk ścisłych. — Zgromadzenie przyjęło wy-

Komisy, lnstraoyjn, konstatuje zgodność stanu kasy z prowa- j klad hucznemi „klaskami. W dyskusyi nad wykładem zabieraj, głos dzonemi przez Zarząd rachunkami, i wnosi udzielenie absolutoryum ; jägermann, Kretkowski, Maszkowski, Chowaniec, Franke, Pragło-Zarządowi za rok 1879. W dyskusyi nad sprawozdaniem zabierają głos ; wsti Łaba ; przewodniczący. P. przewodniczący oznajmia, ii stara-pp. Pragłowski. Łaba, Aleksandrowicz, Gajewski, bar. Gostkowski, By- ; niem Zal.z,da odbedzie sie MIka publicznych odczytów na rzecz gło-owskr, Stwiertnia, Bieńkowski, Długoszowski, llychter i ltadwański. ; dem dotknietych Sziazaków. - Zarzad uprosił w tym cełu kilku człon-Zadanych wyjaśnień udziela skarbnik pan Kakowski. - W myśl ; k4w Towar„stwa, którzy przyobiecali opracować stosowne tematy, wniosku komisyi lustracyjnej udziela Zgrom, absolutoryum Zarządowi ; w obec dobl.oczy„nego celu, uprasza p. przewodniczący, by członkowie za rok 1879. — Celem porozumienia się co do wyboru przyszłego Zarządu, przerywa p. przewodniczący posiedzenie na kilka minut. —

Następnie przystąpiono do wyboru Zarządu i komisyi lustracyjnej.

Prezesem obrano pana Romana bar. Gostkowskiego, inspektora kolei Albrechta, zastępcą prezesa p. Ludwika Raciborskiego, nadinży-niera Wydziału krajowego. Członkami Zarządu wybrani pp. Adolf Brückner, inżynier kolei czerniowieckiej; Juliusz Bykowski, profesor szkoły politechnicznej ; Wincenty Górecki, inżynier urzędu budowni- i Przewodniczący p. Raciborski. Obecni pp. Bartelmus, Kovats, Jä-czego miejskiego; Józef Janowski, architekt; ^Pjotr Kasprzycki, inży- i germann, Kakowski, Stwiertnia.

nier kolei Albrechta; Napoleon Kovats, inżynier kolei czerniowieckiej; j    Protokół posiedzenia Zarządu z dnia 9. grudnia z. r. przyjęto

Franciszek Patelski, inżynier asystent kolei Karola Ludwika; Ludwik i bez zarzutu. — Przyjęto 4 nowych członków. — P. prof. Jägermann Radwański, autoryzowany inżynier cywilny; Józef Sarę, inżynier Na-i oznajmia, iż według polecenia prezydyum udała się delegacya Towa-miestnictwa i Paweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola Ludwika, j rzystwa do Posła Rady Państwa p. Hausnera celem złożenia mu po-Członkami komisyi lustracyjnej obrani pp. Józef Gajewski, inżynier- ! dziękowania za poparcie, jakiego użyczał Towarzystwu przez wstawia-elew kolei Karola Ludwika ; Aleksander Pragłowski, inżynier-elew i nie się za sprawami, które Towarzystwo podnosiło. Zarazem uprosiła kolei Kaiola Ludwika; Wiktor Łaba, inżynier-elew kolei Karola Lu-i delegacya p. Posła, aby się zechciał wstawić u c. k. Rządu, co do dwika; Edward Prokopowicz, inspektor urzędu budowniczego miejskiego i obsadzania stałych posad mierniczych w Galicyi krajowymi technikami, i Gustaw Reutt, inżynier Wydziału krajowego. — Z powodu spóźnionej ; P. Hausner zażądał dla poparcia prośby opracowania memoryału, któ-pory, uchwala Zgromadzenie, by wnioski członków mające być przed- iryby zawierał najdrobniejsze szczegóły odnoszące się do przeprowa-stawione przez Zarząd, były dyskutowane na jednem ze zgromadzeń jdzonych robót reambulaeyjnyeh w Galicyi.

tygodniowych. — Na wniosek p. Bykowskiego wyraża zgromadzenie j    Żądany memoryał opracowała wspomniana delegacya i przed-

podziękowanie przez powstanie p. bar. Gostkowskiemu, za znakomite i kłada takowy Zarządowi z prośbą, • aby został przesłany p. Hausnero-zasługi położone dla rozwoju Towarzystwa w ciągu Jego trzyletniej i wi. Zarząd poleca p. prof. Jägermannowi, aby poczynił w memo-

go, poczem Zgromadzenie w myśl wniosku komisyi lustracyjnej udziela Zavzadowi absolutoryum za rok 1878. — Z porządku dziennego udziela p. przewodniczący głosu p. Bauerowi, który jako sprawozdawca korni' syi lustracyjnej wybranej na ostatniem Walnem Zgromadzeniu przedstawia stan funduszów Towarzystwa za rok 1879.

zechcieli jak najliczniej uczęszczać na te odczyty. Na tem zamknięto posiedzenie.

Sprawozdanie z posiedzeń Zarządu.

Posiedzenie Zarządu odbyte na dniu 12. stycznia 1880 r.

ryale niektóre poprawki co do treści. Zarazem poleca Zarząd prezydyum ;    Zarząd po ukonstytuowaniu obiera sekretarzem p. Stwiertnię,

szczone

Do Towarzystwa przystąpili :

aby jak najspieszniej przesłało ten memoryał p. Hausnerowi. — Se- j zastępcą sekretarza p. Sarę, a skarbnikiem p. Góreckiego. — Właści-kretarz odczytuje pismo p. Słonińskiego, w którem tenże oznajmia,! ciel kamienicy, w której się mieści biuro Towarzystwa°oświadczył, iż iż z powodu swego służbowego przeniesienia do Jass, zmuszony jest j tylko wtedy odstąpi nadal* ubikacyę na biuro, jeżeli Zarząd odnajmie wystąpić z komitetu redakcyjnego „Dźwigni“ tudzież złożyć mandat j także trzeci przyległy pokój. Roczny czynsz za całą ubikacyę ma przewodniczącego komisyi wybranej dla spraw inżynierskich miasta j wynosić 400 złr. a. w. Ponieważ dla posiedzeń licznych komisyj Lwowa. Zarząd powziął to oświadczenie z ubolewaniem do wiadomo- j i urzędowania prezydyum obecny lokal jest za szczupły i nieodpowie-ści. — Reprezentant w Wieliczce p. Miszke donosi, iż z powodu służ- j dni, przeto uehwala Zarząd wynająć na biuro Towarzystwa trzeci po-bowego przeniesienia jest zmuszony złożyć swój mandat. Zarząd j kój. Również przyjmuje Zarząd ofertę co do czynszu rocznego za powziął to oświadczenie do wiadomości i polecił prezydyum złożyć po-1 całą ubikacyę w wysokości 400 złr. a. w. pod warunkiem, iż czynsz dziękowanie pana Miszke za jego skuteczną i wytrwałą działalność. : będzie płatny jak dotychczas w ratach miesięcznych przy miesięcznem W miejsce p. Miszke uchwala Zarząd zaprosić na reprezentanta pana i wypowiedzeniu lokalu. — P. Górecki zdaje sprawę z czynności komisyi Strzeleckiego. — Zarząd powziął do wiadomości zgłoszenie pp. Stani-| powołanej przez Zarząd dla zajęcia się urządzeniem odczytów publi-sława Poroszkiewicza i Pindelskiego, iż występują z Towarzystwa. — j cznych na rzecz głodem dotkniętych Szlązaków. Komisya postanowiła W myśl statutu uchwala Zarząd, zwołać Walne Zgromadzenie na 31. ! urządzić 4 odczyty i uprosiła na prelegentów 4 członków Towarzy-stycznia b. r. — Prezydyum przedkłada program Walnego Zgroma- i stwa. Komisya uprasza, by Zarząd udał bię z prośbą do Prezydyum dzenia, który Zarząd w zupełności zatwierdza. — Zarząd poleca pre- j Magistratu celem odstąpienia sali ratuszowej na te odczyty za cenę zydyum uwiadomić wszystkich reprezentantów Towarzystwa pisemnie j zniżoną. Zarząd poleca Prezydyum Towarzystwa uczynić zadość przed -o mającem się odbyć Walnem Zgromadzeniu; zarazem ma być umie-i stawieniu komisyi. Przyjęto 3 nowych członków. Na tern zamknięto ogłoszenie we wszystkich politycznych czasopismach. — Sekretarz ! posiedzenie, odczytuje pismo p. Radwańskiego, w którem tenże uprasza, by Zarząd j w myśl regulaminu dla komitetu redakcyjnego „Dźwigni“ zechciał! przedstawić przyszłemu Zarządowi kandydatów na członków komitetu !

redakcyjnego „Dźwigni ' i redaktora Zarazem uprasza p. Radwański, j Barański Emil. inspicient kolei rumuńskiej, Pascani. aby Zarząd na jego osobę jako redaktora „Dźwigni“ w przedstawić ; Barański Jan, inźynier-elew kolei rumuńskiej, Liteny sie mającej propozycy. me zechciał: reflektować, gdyi zawodowe zajęcia j Barwiński Szymon, urzędnik techniczny kolei czerniowieckiej me dozwalają mu nadal pełnio dotyczących obowiązków. Zarząd j Blażowski Sas Leopold, inspektor koiei łnpkowskiej przekazuje rozpatrzenie tej sprawy komisyi złożonej z pp. Koratsa ; Bogtlsz Aifred| ;„żvnier miasta jaas.

i Stwiertni. Odnośny wniosek ma komisya przedstawić na najbliź- j Bołdeskuł Maryan, inżynier.

szem posiedzeniu Zarządu. - Prezydyum oznajmia, U komisya wy- j Borecki Władysław, nadinżynier kolei Karola Ludwika, brana dla sprawy reformy szkół średnich rozpoczęła juź swoje czyn-; Breda stefan> intj.niel..aSyStent kolei rumuńskiej, Pascani. nosci. W skład tej komisyi powołano pp. Chowańca, Gajewskiego, | chrzanowski Zygmunt, urzędnik kolei rumuńskiej, Jassy.

kolei Albrechta.

Heppego Komorowskiego, Kulczyckiego, Kokowskiego, Maszkowskiego j Dzbaiski Stanisław, inżynier-mechanik, Warszawa, i Stwiertnię. - Prezydyum oznajmia, ii według uchwały Zarządu po- i Ebenberger Mateusz, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika, rozumiano się z syndykiem Towarzystwa co do przyjęcia funduszu j PrMte Jan Nepomlloe„, profesor szkoły politechnicznej, b. Towarzystwa technicznego na rzecz Towarzystwa politechnicznego, j Hupert Franciszek inżynier

- Pan syndyk oświadczył, ii ani pod względem formalnym ani pra- ! jachner Sta„islaw; iniynier-mechanik, Praga czeska, wnym me zachodzą trudności co do przyjęcia ofiarowanej sumy. i Jatubowicz ₁ g„acy, b. dJrektor BztoIy Malnej.

Lateiner Alfred, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Legier Alfons, inżynier-asystent kolei rumuńskiej, Jassy.

W skutek tego oświadczenia, poleca Zarząd skarbnikowi, aby ten fun- ; Krrttowski Władysław, docent szkoły politechnicznej, dusz odebrał od p. bar. Gostkowskiego, u którego Zarząd Towarzystwa : Kuba,ski EmU jniynier-asystent kolei rumuńskiej, Jassy, technicznego takowy deponował. Zarazem przeznacza Zarząd oflarowa- i ną sumę na rzecz funduszu żelaznego. — Kursor Towarzystwa uprą- !

sza Zarząd by raczył udzielić mu zaliczki w kwocie 20 złr. płatnej j Lukas Antoni, ukoń,ozony technik.

czytów publicznych na rzecz głodem dotkniętych Szlązaków.“ Dla patrzenia tego wniosku uchwala Zarząd powołać osobną komisyę złożoną z pp. Babla, Góreckiego, Kłapkowskiego, Świątkowskiego i bar.

Gostkowskiego. — Na wniosek p. Jägermanna uchwala Zarząd wystosować pismo do p. Aleksandrowicza, by zechciał wpłynąć na komisye i    J J J . , ,

wybraną dla oceny konstrukcyi mostu p. Ibjańskiego celem przysp” ['^ K’    ²²

szenia jej obrad. Na tern zamyka p. przewodniczący posiedzenie.    ' 'S °Pa 3

Posiedzenie Zarządu odbyte na dniu 26. stycznia!    (Ci3o dalszy),

b. r. Przewodniczący pan Raciborski. Obecni pp. Goltental, Ka- ! n ,,    . .,    , .    . .    .

kowski, Kamienobrodzki, Kovats, Radwański i Stwiertnia. Protokół! . CÓŻ mam mówic> 0 zelazie? Powiem tylko, Z6 wszyscy posiedzenia Zarządu z dnia 12. stycznia b. r. przyjęto bez zarzutu. —    ! historycy dzieląe    dzieje ludzkości,    wynajdowali epoki różne

Przyjęto 25 nowych członków.    jw rozwoju jej;    i    tak    znają epokę    pra-człowieka, który

P. Kovats zdaje sprawę imieniem komisyi wybranej na osta- j żywot swój pędził bez żadnego narzędzia, prócz kości zwierząt; tmem posiedzeniu co do wyboru redaktora i komitetu redakcyjnego j odróżniają dalej epoke kamienia, gdzie narzędzia człowiek „Dźwigni.“ — Komisya proponuje, by na redaktora zaproszono p. bar. i J ,J, . , ‘    ^iuvviojt

Gostkowskiego a na członków komitetu pp. Heppe, Jägermann, prof-    ! S0®ie sP01zĄdzał    JUZ    z kamienia;    a W tej epoce archeo-

Franke, Radwański, Stwiertnia i Zacharie wicz. Zarząd po dłuższej    ; l°g°wie znajdują    dwie    fazy historyczne: I. gdzie narzędzia-

dyskusyi przychyla się w zupełności do wniosku komisyi. P. przewo- ! mi tómi były niezgrabne, prosto z ziemi podjęte głazy i II. dmczący składając członkom Zarządu serdeczne podziękowanie za ich j gdzie te narzędzia kamienne już były ręka ludzka obrabiane

ÄtÄÄ    7    ¹ upi?:

tnie posiedzenie Zarządu.    i kszone. Dalej przechodzą do epoki, w której człowiek używał

Posiedzenie Zarządu odbyte na dniu 9. lutego 1880.1do zasPokojeilia potrzeb życia codziennego jakoteż do salwo-Przewodniczący p. Janowski. Obecni pp. Brückner, Bykowski, Goreckij ! waaia tycia, swego i mienia, narzędzi Z miedzi lub bronzu. Kasprzycki, Kovats, Patelski, Sarę i Stwiertnia.    j    I tu już zaznaczają pewien zmysł piękna, gdyż w tych z me-

w 10 ratach miesięcznych. - Ponieważ czynności kursora w obec cią,-1 Schönhuber Antoni, iniynier-asystent kolei Karola Ludwika, głego wzrostu liczby członków coraz bardziej się wzmaga, tudzież gdy j Sch#nbllb(,r Józef, iniynier-elew kolei Karola Ludwika, spełnia on obowiązki swoje «siennie . wzorowo, uchwala Zarząd uczy- i gomlawicł Boili,.cy, inspicient kolei rumuńskiej, Botosani. mc zadość jego prośbie Nadto uchwala Zarząd udzielić mu tytułem ; Dr. strzelecki Mitg, pr„fesor szkoły politechnicznej, datku noworocznego 10 złr. a. w. - W księdze życzeń zapisano nastę- j Szczepański Llldwik, „adiniyilier kolei rumuńskiej, Jassy, pujący wniosek. „Podpisani upraszają o wzięcie imcyatywy przez To- ; Wm Adolf> mdiniynjer kolei rumuńskiej, Jassy, warzystwo względnie Zarząd Towarzystwa celem urządzenia kilku od- ; wierzbicti Neczuja Eustacby, asystent szkoły realnej.

roz- i

0 wpływie techniki na cywilizacye.

0 wpływie techniki na cywilizacye.

Powyźej ograniczyłem się na przytoczeniu kilkunastu faktów, z któryeh daje się z łatwością wywnioskować, jak znakomicie oddziaływa technika, nawet w znaczeniu poziomem prostej tylko zręczności, na rozwój ludzkości. Nie wiem, czy moja technika wyrażania się była wystarczającą do . uwydatnienia przewodniej mej myśli, którą w tern chciałem kom obcyeh a wrogich plemion, znajdują sio sprzęty służące i 3treś(,ic-, że t8Chnika jako taka wpływa na lepsze pojmowanie do upiększenia osoby i uprzyjemnienia życia domowego. Już:prawdyi u w,ewa w serea 2amilowania piek]la. ża_podając w tej epoce znajdują się wzory - piękności niewymownej - j towar dobry ; ted) a forma swa p0]letn _ zlliawaIa m różnych ozdób ciała ludzkiego, naszyjniki, bracelety, kolczyki ;do p0C2llwailia pietuaj zbliża prza2 to te ma do warstw pod i pierścienie. Sądząc z rozmiarów tych zabytków, można przypuścić, że wtedy tak ród męzki jak i żeński równie partycypowały w używaniu tych ozdób. — Ja sądzę jednakowoż biorąc na uwagę stałość w zachowywaniu się człowieka od kiedy go z historyi znamy, że i wtedy tak jak dzisiaj, powodem do tworzenia tych wykwintności była kobieta, ta istota» która rodu ludzkiego sama będąc ozdobą, dba też o ozdobę

talu wytworzonych, w wykopaliskach znajdowanych narzędziach, • umożebnia życie, uprzyjemnia je i upiększa, a żądając pracy, daje się już czuć dążność ówczesnych mieszkańców ziemi nie- i uszlachetnia je. tylko do nadawania im form najpraktyczniejszych, lecz także dążność do nadawania im form dla oka miłych, form estetycznych — choćby nawet kosztem praktyczności. I już w tej epoce historycznej prócz narzędzi koniecznych do zaspokajania potrzeb życia codziennego rodziny, i broni używanej tak przeciw dzikiemu i wrogiemu zwierzu, jakoteż przeciw najezdni-

względem stosunków soeyaluych wyżej stojących, bardziej wykształconych — że przez wpływ, jaki swoją pracą wywiera, wykształca i uszlachetnia masy narodu, że daje sposobność do zaspokajania coraz to nowych wykwintniejszych potrzeb a zarazem przekonywa te masy najdobitniej, iż do zadośćuczynienia owym zachciankom potrzeba pracy, pracy bez ,    ,    , .    .    ,.    , ,    . której ludzkość nigdy by się nie była podniosła nad poziom

mężczyznę przynagla do wyszukiwania wszystkiego, co dobro j zwier2eC0Śei. Narzucając zaś na barki człowieka pracę, nie

i piękne....    i    jest technika barbarzyńską, przeciwnie prawdziwie 1 u dzką,

Nastała nareszcie epoka żelaza, która trwa dotychczas.-dobroczynną; z tych bark ludzkich bowiem zrzuca cały I ta epoka dla naszych pojęć o życiu najprzystępniejsza, od-; ciężar tej pracy, krwią i potem ludzkim lub zwierzęcym oku-znacza się tern, że wszelkie narzędzie, wszelki sprzęt z tego : pionej, na siły przyrody, nie mającą (o ile to człowiek oce-metalu wylany lub też wykuty, nie ma ceehy tylko utilitar- ; nić jest w stanie) ani czucia, ani świadomości jestestwa swego, ności, lecz także cechę piękna. Epoka ta stoi o tyle wyżej | T o, co dawniej, bez techniki przypłacało życiem peł-nad poprzedzającą, że używa materyału trwalszego, twardsze- ; nem trudu i cierpień tysiące ludzi i zwierząt, dziś się odbywa go, i do wszelkiej pracy przydatniejszego.    j    lepiej i szybciej przy pomocy wiatraków, kół wodnych, turbin

Jeźli sobie uprzytomnimy (choćby nawet asumpt biorąc j i machiny parowej, z naszego codziennego życia) stan, w którym się dziś znajduje

o czem

Wyobraźmy sobie tylko n. p. budowle, świat cały wpro-nasze społeczeństwo, to zaiste trudno nawet nam się wmyśleć j wadzające w zdumienie, jak n. p. piramidy; wmyślmy w stosunki życia poprzednich stuleci. Czyliż nie trudno sobie i się w stosunki czasów, w których one powstały; uprzytomnij-wyobrazić n. p., że królowa, władczyni trzech królestw, mięso j mj sobie, ile to rąk ludzkich było potrzeba, * aby masy gra-palcami od kości oddzierała, by je spożyć i że dla niej wide- j nitu (tego tak ciężkiego a do obrobienia tak trudnego mate-lec wenecki był podarunkiem arcypożądanym. Czyliż nie tru- j ryału) o objętości częstokroć kilkunastu metrów kubicznych, dno nam wytłómaczyć sobie, że w wyprawie księżniczki j obrobić i wynieść na wysokość kilkudziesięciu sążni. Ile przy idącej zamąż za króla, poduszeezka wyposażona w kilkadzie-j tej pracy ginęło niewolników pod brzemieniem nie na dl ud z-siąt szpilek i igieł była darem drogocennym, pozazdraszcza- j ki ej — lecz po prostu nieludzkiej pracy; — nym przez wszelkie magnatki krajowe ! Dziś widelce, szpilki, j wspomina historya krwawemi głoskami spisana. Dziś — dzięki igły są sprzętami, bez których się najlichsza wyrobnica obyć | technice — wystawienie jednego z „siedmiu cudów świata“

nie może.

nikomu-by krzywdy ani cierpienia nie przyspożyło ; gdyż w ua-I któż nie przyzna, że zwrot taki w stosunkach życia i szych czasach zacząwszy od wyłomu bryły ze skał granito-nazwać można tylko zwrotem do wyższej kultury, do wyższej j wych, aż do osadzenia jej na wyżynach sprawiających zawrót cywilizacyi? A komuż to mamy do zawdzięczenia, jeżeli nie i głowy, a ukształtowyeh podług myśli arehitekty — uskute-tej biednej (a tak bogatej !), tak zapoznawanej, tak nawet przez i czniłby to sam proch albo para, t.j. siły przyrodnicze, a czło-swych adherentów i pracowników swoich sponiewieranej tech- j wiek miałby tylko zadanie kierowania temi siłami ; miałby nice ? ! A przecież, jak ująwszy żelazo w obręb swej czynno- : zatem tylko pracę umysłową przed sobą.

ści, tak i zajmując się bawełną, lnem, konopiem, technika; Biorąc z tego jednego tylko przykładu asnmpt do arguai¹*¹³" że dziś pierwsza lepsza pokojówka piękniej, gusto- ; mentacyi _ C2yż da mamy prawa u]10si(i sia dnmą z p0.

wniej i rozmaiciej się zdobi, niż za dawnych czasów cóiki ; wodu wiedzy, która może uśmierzać niedolę, zastępować praeę i żony senatorów i kiólów.    !    ludzką lub zwierzęcą siłą pary, lub inną jaką siłą nieczułą,

prawdziwie humanitarnym, gdyż zdejmując z człowieka I rzeczywiście, wziąwszy na uwagę, ile tysięcy głów j więzy fizycznej pracy, dozwala mu puśeić wodze wrodzo-(może najzdolniejszych) — ile milionów rąk zręcznych, te- j nych mu siłom psychicznym?! Nie jestże to humanita-chnika rok rocznie spotrzebowuje, ilu rodzinom utrzymanie j ryzmem, jeżeli zamiast batoga, używamy wody i węgla, które daje, ile rodzin przez to, że] im daje uczciwą pracę, od mo- igo nie potrzebują?! Jeżeli miasto istot, myślą i uczuciem ob-ralnej i materyalnej zguby ku lepszemu bytowi sprowadza — j darzonych, do prac czysto mechanicznych zużytkowujemy nie można jak tylko błogosławić tę ideę: „technika.“ Ona to:siły bezwiedne przyrody, pozostawiając przezto człowiekowi

Możnaby na ten temat całe tomy spisywać — ja się ; utajoną w przyrodzie ? ! Czyż nie mamy prawa powiedzieć, że na tern ograniczę, co dotychczas powiedziałem. Na jedno;ten kierunek wiedzy, który dozwala zdjąć z człowieka ciężar tylko chcę uwagę zwrócić, a co (wedle mego zdania) nosi ; pracy zwierzęcej, ażeby tenże natomiast oddawać się mógł znamię wielkiej cywilizacyjnej misyi, jakiej technika się pod- ; skutecznie pracy umysłowej — że ten kierunek wiedzy jest jęła. Znamieniem tern praca !

Przeci-

czas i swobodę, do kształcenia swego umysłu i serca? Czyżjsią też wcale uie można, że despoci i ich rządy despotyczne me jest to najwyższy humanitaryzm, że przy pracy j czy to z góry czy z dołu wychodzące a znajdujące racyę swego umysłowej, a opartej na prawach natury, jak n. p. przez i bytu właśnie w tym rozdziale niejednakowo wykształconych osuszanie bagien,. irrygację pól i łąk, przez regulacye rzek j warstw społeczeństwa, z ukosa najczęściej patrzyli na rozwój i brzegów morskich, przez możność przebieżania odległo- j techniki i na jej reprezentantów. Nie dziw, że ile tylko było ści., tysiące mil liczących, w krótkich odstępach czasu, umoże-jw ich mocy tamy kładli rozwojowi techniki, a z wyznawców bniamy milionom naszym współbraci byt; że przez budowanie i jej usiłowali zrobić paryasów!

zdrowych, przewiewnych mieszkań, zabezpieczamy rodzinom j Nawet dziś, gdzie olbrzymie postępy techniki, kroczącej całym zdrów i życie, a przez wznoszenie gmachów monu-jzwycięzko naprzód krok za krokiem zdobywają sobie teren mentalnych zbudzamy zmysł piękna, uzacniamy żywot du-jpo terenie, dziś jeszcze mówię, nawet w najoświeceńszych chowy i prowadzimy ludzkość do coraz to wyższych sfer? jkrajach, technik nie zajmuje jeszcze przynależnego mu stano-Wszystko,. co dotychczas wypowiedziałem, odnosi się dojwiska. A jeżeli już inaczej mu przeszkadzać nie mogą, to techniki zrozumianej wtem znaczeniu, że jest ona tylko umie-i przynajmniej dają mu do boku jakiego „Rechtsconsulenta“ jętnem zużytkowaniem zręczności pewnych. Jednakowoż|albo co jeszcze gorzej „Hofrata-⁴ ’ jako kontrolorów, a chcąe wychodząc nawet z tego tak płaskiego, tak niskiegojgo kompletnie dobić, obdarzają go orderem. Jednakowoż (cho-rozumienia, wysnuć można wnioski, świadczące o niezmiernej jciąż powiedziałem: „nie dziw“) przecież się dziwią, że doniosłości nauk technicznych; świadczące, że pierwszorzędnejtakie uprzedzenie, taka niechęć do techniki mogła się wyro-stanowisko w umiejętnościach humanitarnych zajmuje teehni-jdzić i przez tak długie lata być podtrzymywaną⁰ Aczkolwiek ka. A przecież inaczej należy rzeczy pojmować, wznieść się!bowiem technika jest z gruntu niwelatorką, demokratką, nieco wyżej, zajrzeć nieco głębiej w tajnie nauk techni-j rewolucyonistką, to jednak nie w znaczeniu owej strasznej! cznych, by wydać sąd sprawiedliwy o ich wartości i donio- j czerwoną szatą i frygijską czapką obleczonej fuiwi. słości.

: wnie; — gdyż ta ostatnia, jak wiadomo, niwelować chciała Dla tego (jakkolwiek wiem, że nie będzie to dla Panów ; i chce w taki sposób, że wszystko, co się wzniesie nad jej nowością) ośmielę się wypowiedzieć, co ja rozumiem pod wy- [poziom, zaraz o długość głowy chętnieby skróciła... techniki razem, „technika“, a dopiero na podstawie tego orzeczenia j zadaniem zaś jest niwelacya taka, żeby warstwice poziomości wysnuję wnioski, które mi dają dość powodów do twierdzenia, ! co raz wyżej a wyżej posuwać. Nie chce ona nic niszczyć co że niezmierny (niekiedy, w początkach, nawet groźny) wy-j jest dobrem, lecz chce to, co dobre, podnieść do lepszego, a wiera wpływ technika na cały ustrój życia ludzkiego i na ! to eo lepsze, do jeszcze lepszego. I w tern to leży prawdziwie rozwój społeczeństw. Usiłowałem w wykładzie poprzedzają- j cywili żacy j na misya techniki.    (C. d. u.)

cym wykazać, jak ta nisko oceniania, tylko jako zużytkowana !    __

Projekt konkursowy *)

na przytulisko starców w Anières (kantonie Genewskim) pod dewizą „Refugium pauperibus.“

(Z rysunkami na tabl. Nr. 1, załączonej do Nr. 1. „Dźwigni ⁴ Reszta odnośnych planów wyjdzie w następnych numerach czasopisma).

Na podstawie ogłoszonego konkursu z dnia 10. grudnia

byłyby dlań na zawsze tylko zagadkami.

Jednej wszakże strony działalności techniki jeszcze nie

zręczność pojmowana technika wpływa na umoralnienie ; i uszlachetnienie człowieka; jakie ona ulgi w pracy I sprowadza, jak do pracy zniewala, jak wzbudza poczucie po-i trzeb i jak znakomicie wyrabia zamiłowanie piękna, a przez ; to, jak wpływowo przyczynia się do podniesienia się ducha i ludzkiego. Odważyłem się dowodzić, że technika dozwala nami być w każdej chwili w ciągłej łączności z każdym zakątkiem i kuli ziemskiej; — że nawet za jej pomocą człowiek może i 1877 r- przez komisyę administracyjną szpitalu głównego odgadywać tajniki życia pozaziemskich sfer, które bez techniki ! VY Genewie na plan budynku dla starców, ośmieliłem się wystąpić z moją pracą, którą niniejszym opisem uzupełniam. Warunki i program konkursu były następujące: komisya podniosłem, stronę, a która podniesioną być powinna, tem bar- ! administracyjna głównego przytuliska genewskiego, rozpisuje ni-dziej, że na nią mało kto uwagę zwraca, a jest przecież bar- ; oiejszem konkurs dla architektów szwajcarskich i obcych dzo ważną, ponieważ ma niesłychany wpływ na ustrój społe- i celem opracowania projektu przytuliska dla starców, które czeństw, rozszerza poglądy na świat i w skutkach swoich j byc zbudowane w gminie Anières, na gruncie odstą-dąży do podnoszenia (tak pod względem intellektualnym jako ! pionym jej przez rząd. Plan sytuacyjny placu budowy załącza

też moralnym) ludzkości na coraz to wyższe szczeble.

Technika przez taniość swych wyrobów ułatwiając tak! znakomicie przystęp do wszelkich dzieł stwarzanych przez głębokich filozofów, genialnych artystów, swemi myślami porywających poetów, otwiera przybytki mieszczące dary ! umiejętności i sztuki całym masom narodu; sprawia, żel 2) Plan szczegółowy każdego piętra wraz z suterenom i przy-czasach zamierzchłych przypadało w udziale tylko j e- j dnostkom wyjątkowo uzdolnionym, dziś się staje własnością! duchową ogółu. Temu ogółowi — zaznajamiając go z wy-j    3) Pojedyócze części elewacyi w skali V,₀ nat. wielk.

nikami pracy wielkich talentów — podaje technika sposobność !    4) Dalsze przedstawienia, któreby konkurenci uważali jako

potrzebne dla zrozumienia ich projektów.

Projekta mają być przesłane najdalej do 15. lutego 1878

i się do programu.

Ubiegający się mają przedstawić :

serca

1) plan sytuacyjny w skali ‘/soo nat. wiel., któryby przedstawiał rozkład ogólny zakładu (jednak bez rozkładu wewnętrznego) wraz z przyległościami i ogrodzeniem.

co w

najmniej jeden widok i jeden przekrój w skali Uaoo naturalnej wielkości.

do wydawania z pośród siebie co raz to więcej pracowników i na niwie duchowego plonu. Technika zatem ułatwiając naby-j cie wiedzy przyczynia się bezwarunkowo najskuteczniej doiP°-d adresem: „A la Comission Administrative de l’Hospice przerzedzania szeregów, tłum ciemny i bezwiedny stanowią-! Général.“ Każdy projekt ma być opatrzony dewizą, która ma cych, a do przyrostu tak zwanej sofokracyi. Technika też I powtórzoną na kopercie zapieczętowanej i zawierającej zaciera — powoli wprawdzie lecz statecznie — różnice stanów,! nazwisko i adres projektanta.

jest zatem w gruncie rzeczy strasznie rewolucyjną. Dziwić *) Olszczególniony zaszczytnem uznaniem. {Przep. Red.)

c) oddział chorych, który ma zajmować salę na 8 męż-; czy z u i salę na 6 kobiet, dwa pokoiki na aptekę, gabinet na Komisya oceniająca będzie się składała z siedmiu osób, | wannę, dwa pokoiki dla służbę i wychodki. Trupiarnia w liczbie których ma się znajdywać co najmniej 4 architek- j być projektowaną w miejscu oddalonem od zabudowania głó-tów. Suma 5000 franków zostanie oddaną do rozporządzenia

Projekta zostaną wystawione na widok publiczny na 8 dni przed i po wydaniu oceny.

ma

wnego ;

uznania.

ko misy i, która z niej może dowolny użytek zrobić, naznacza- j d) dla kąpieli ma być przeznaczona : jedna izba dla umiejąc przytem każdemu z projektów nagrodzonych, stopień | szczenią kotła i maszyny, mającej wytłaczać wodę do rezer-

Projekta uwieńczone zostaną własnością „Hospice Général.“ — Program konkursu jakoteż plany terenu będą wy-!sowania; dawane w biurze „Hospice Général“, rue des Chaudronniers 7.

woarów górnych, i sześć pokoików kąpielowych.

e) pralnię wraz ze suszarnią na zimę i salę do pra-

f) magazyn na bieliznę, składający się z dwóch izb przeznaczonych na skład i pracownię, obejmujących razem 80 metrów kwadratowych ; pokoik dla wydawania bielizny i jeden Zakład mający stanąć na najwyżej położonej części tere- ! pokój służący za skład na brudną bieliznę i jeden pokój nu rozporządzalnego, ma się składać z jednego lub też ! skład ubrania (40 metrów kwadratowych) ; z kilku budynków, które jednak winne być ściśle z sobą po- ! g) rozmaite ubikacye: magazyn dla lampisty, skład łączone. Przy tern powinien projektujący mieć na uwadze j pościel, miejsce do przechowania mebli na poddaszu, tudzież ułatwienie obsługi i nadzoru, tudzież praktyczny rozkład.

Zakład, do którego będą przyjmowane osoby ubogie,

Program.

na na

dobrze przewietrzane magazyny w suterenie ;

hj piwnice z izbą dla wydawania tamże przechowanych umieszczane dotychczas na pensyi w gminach wiejskich, maj rzeczy i lokal dla bednarza. — Po nad kuchnią, praczkarnią co do konstrukcyi i rozkładu odznaczać się prostotą. Ten sam j i kąpielami nie ma być żadne mieszkanie umieszczone. Oprócz charakter prostoty ma być uwzględniony przy fasadach, które j kloak potrzebnych dla wnętrza mają być także urządzone jednak przez ogólną dyspozycyę, przez wybór materiałów itp. i kloaki łatwo przystępne ze zewnątrz.

mają sprawiać wesołe wrażenie.    Centralne ogrzewanie ma być tylko dla administracyi

Sędziowie będą    musieli uważać za podstawę klasyfikacyi    j    użyte, zaś przyrządy dla opalania mają być tam ustawione,

koszta, które według    ich zdania wykonanie przedstawionych    !    gdzie okażą się    potrzebne. Sypialnie nie będą opalane,

projektów za sobą pociągnąć by musiało..    ! Zewnątrz    głównego budynku mają być umieszczone :

Zakład ma być    na dwie odrębne części podzielony, z któ-    !    mieszkanie dla    odźwiernego (2 pokoiki) i mieszkanie dla ogro-

zabudowań, jako obydwu częściom wspólne.

rych jedna na 120 mężczyzn a druga na 80 kobiet. Do tychże i dnika (2 pokoiki). Magazyn na narzędzia ma być przyłączony części mogą być przyłączone niektóre z niżej wymienionych j do tegoż ostatniego mieszkania lub też w głównym budynku

j umieszczony.

Każda część ma zawierać :

1) Sypialnie po 10 do 12 łóżek, któreby najlepiej na pierw- j drugi dla wysuszania bielizny pod gołem niebem, szem piętrze umieścić należało. Przy sypialni ma się znajdować umywalnia i pokoik dla dozorcy.

Te sypialnie winne być tak zaprojektowane, aby je

W zagrodzeniu ma być urządzony ogród warzywny i

Określenie projektu.

A) Co do rozkładu w ogólności.

.    ^    Dla uzyskania miejsca przed głównym wjazdem do

podzielić z przejściami, zapomocą przegrodzeń do połowy ; kładUi romerZoiio ulicę o 5 metrdw i usytuowano do wysokości sięgających. W każdej celi ma stanąć mała' szafa.

2)    Jedną lub więcej sal jadalnych dla wszystkich stołowni-ków. Sale te będą w pewnych godzinach używane przez oficyalistów.

3)    Salę zebrań na 60 lab też dwie sale po 30 osób.

ża

rn e k

Po obu stronach budynku głównego założono ogrody Część korytarzy ma być dość obszerną, aby służyć mo-1 spacerowe, zaś część parceli za budynkami pozostającą zużyt-gła jako miejsce przechadzki.    : kowano na ogrody warzywne, owocowe i pole.

odźwiernego (A) po lewej, a mieszkanie o g r o d n i ka (B) po prawej stronie, w odległości zaś 30 metrów w głąb budynek główny (C) w kształcie podkowy, między której ramionami umieszczono budynek kuchenny (Bj połączony krytemi kurytarzami tak z miejscem przeznaczo-nem dla administracyi jakoteż i dwoma skrzydłami gmachu. W dziale przeznaczonym dla mężczyzn, mają się oprócz ! Dalej w podwórzu zaprojektowano domek do prania tego znajdować warstaty dla rzemiosł, które mogą być w su - | i prasowania b i e 1 i z n y (E) a po lewej stronie zakładu terenie umieszczone i mają zajmować 80 do 100 metrów ■ tuż przy ulicy trupiarnie (Fj. kwadratowych.

Dla obydwóch działów ma być wspólna:

Ogród

Susxeniehieli.. _

Ogród owocowy

iPt

Studni

EJ

(Maili

mm

ißimcerajfM

Mi.' ■ —=1

a)    Administraeya, która zajmie pokój dla rozmowy z odwiedzającymi, biura dyrektora (2 pokoje, razem 50 metrów kwadratowych), pomieszkanie dla dyrektora (4 pokoje z kuchnią), 10 pokoi na kilka łóżek dla oficyalistów (z których jedna część będzie mogła być umieszczoną na drugiem piętrze a druga część na poddaszu);

b)    kuchnię z przy należnościami, spiżarnię, izbę dla umywania naczynia, izbę dla rozdawania chleba, magazyn na mięso, izbę na przechowywanie i obieranie jarzyn i magazyn. Kuchnia, spiżarnia i umywalnia dla naczynia ma być w parterze, reszta może być umieszczoną w suterenie, jednak z łatwą komunikacyą ;

- 16 —

B) Rozkład i urządzenie ubikacyj w poszczególnych bu- i dla służby kuchennej ; w przedłużeniu zaś kurytarza tuż dynkach zakładu.    i przed kuchnią położonego, schody do piwnic. — W grubości

1)    Domek dla odźwiernego {A) i ogrodnika(Z?) ifilara schodowego znajduje się wyciąg — z przeciwnej zaś

co do rozkładu wewnętrznego i wejrzenia zewnętrznego zu-1 strony wyjście na podwórze. Od południa znajduje się sala pełnie sobie odpowiadają — i obejmują 2 pokoje i sionkę, ! jadalna dla mężczyzn, od północy sala dla kobiet. Obydwie schody na poddasze i do wychodków. — Nadto zaprojektowano ; te sale połączono odpowiedniemi kurytarzami z kuehnią małą lożę w domku dla odźwiernego.    ii krytemi galeryami z budynkiem głównym. Na wschód

2)    Budynek główny (C) podzielono głównie na 3 częściJ w samym środku tegoż budyuku zaprojektowano wieżę na i tak: Część budynku w szerokości występu środkowego prze- j pomieszczenie rezerwoarów wodnych, zasilających kąpiele i ku-znaczono na biura dla administracyi i pomieszkania dla dy- j chnię, — po lewej stronie wieży łazienki, po prawej zaś skład rektora, urzędników i służby — prawą część gmachu wraz | brudnej bielizny. Obok kuchni i łazienek znajdują się wychodki, z skrzydłem podwórzowem dla 80 kobiet — lewą zaś z odpo-; W suterenach pomieszczono magazyny na mięso, jarzynę

itp. piekarnię i obieralnię jarzyn.

4) Pralnia (Ej stanowi dla siebie budynek oddzielny

Parter: Obszerny westybul zostający w bezpośre- ! obejmujący obszerną sień, w której pomieszczono schody pod-dnim związku z kurytarzem głównym i przejściem doidaszne, ubikacye do prania, prasowania i sortowania bieli-budynku kuchennego; po prawej stronie tegoż biuro dyrektora : zny. Nadbudowanie ze ścian ryglowych służy do suszenia zakładu, aptekę i jedną salę sypialną wraz z gabinetem dla i bielizny w razie niepogody.

dozorcy; w występie narożnym salę dla rozrywek, po lewej j 5) Trupiarnia (Fj mieści w sobie 2 ubikacye. zaś pokój dla odwiedzających ; dwie sale sypialne, ze współ- i    Bronisław Bauer.

nym gabinetem dla dozorcy, w występie narożnym salę dla i rozrywek w oddziale męskim. Tę to część budynku otacza! od strony podwórza obszerny kurytarz, który służy mieszkań- i com zakładu do przechadzki w razie niepogody. — Tuż za! westybulem po obu bokach przejścia do podwórza założono schody trójramienne, z których prawe prowadzą do lokalności

Wiedniem skrzydłem dla 120 mężczyzn. W szczególności obejmuje :

R ozmaitości.

Zjazd techników cywilnych z upoważnieniem rządo-wem król. Galicji i W. ks. Krakowskiego, odbędzie się dnia 11. marca r. b. we Lwowie.

Regulacya rzek. Ankieta techniczna powołana przez rząd przeznaczonych dla kobiet, lewe zaś dla mężczyzn — dalej j węgierski dla zbadania sprawy regulacyi rzek, ukończyła swoje czyn-wychodki i skład podręczny.    : ności. Projekt ankiety obejmuje budowle wodne w latach 1880 i 1881

W prawem skrzydle podwórzowem ulokowano oddział !wykonać .się mające’ których koszta na 10 milionów złr. obliczono, chorych z znpełuem odosobnieniem od innych części zakładu.    WJ,robów «H-ianyoh

Takowy zawiera jedną salę dla 8 mezczyzu z gabinetem dla :: roku przyszłym. Wystawa dozorcy i wychodek, jedną salę dla 6 kobiet z gabinetem dla i 10. sierpnia, dozorezyni, wychodek i wspólne łazienki z oddzielnem wejściem dla kobiet i mężczyzn — następnie znajdują sie w tern ! ¹⁸⁸°,mają wBosmi i Hercogowime zbudowane nowe gościńce, bu-skrzydle składy i pracownie, wychodki i schody drugorzędne.!^™ dla z<łl2ądu lasowe£° 1 lz^du miejscowego.

W lewem skrzydle 2 sale sypialne, 2 gabinety dla dozorców ! liczba i umywalnie, składy, pracownie, wychodki i schody drugo- i franków.

rzedne.    Centralne ogrzewanie całego miasta. W Troy (Nowy

Na I. piętrzę: W szerokości występu środkowego^¹*} zaprowadzają ce"tralne Rwanie w całem mieście a koszta mieszkanie dla dyrektora zakładu, zMone z 4 pokoi, przed- j    ^

pokoju, kuchni i spiżarki — w całej zaś rozciągłości prawego i Dostarczenie wody zachodnie m przedmieściom traktu frontowego i skrzydła podwórzowego 7 sal sypialnych i w i e d 11 ia* Zawiązała się angielska spółka, która się zajmuje studya-dla kobiet wraz z przynależnemi gabinetami dla dozorców i mi przedwstępnemi dla projektu celem dostarczenia wody zachodniem wychodki i schody drugorzędne. Lewa część gmachu jest m-; PrzedmMciom wied"ia “ *•“«* pochwycenia pobliskich źródeł pełnie symetrycznie urządzona dla mężczyzn.

Na II. piętrze: Dla uzyskania żądanych ubikacyj i dla urzędników zakładu okazało się najodpowiedniejszem pro- i

ma się odbyć w Berlinie w zostanie otwartą 29. czerwca a zamkniętą

Nowe budowle wBośnii i Hercegowinie. W roku

Domy w Paryżu. Według zestawienia statystycznego wynosi domów w Paryżu 75.000 i reprezentuje wartość 5750,000.000

Literatura techniczna.

jektować występ środkowy o jedno piętro wyśej, w rodzaj«j

mezaninu, podczas gdy poddasze tejże części budynku na mie- j zabytków architektury w kraju naszym. Uwagi nad zamierzoną budową Szkania dla służby zużytkowano. Nieco wyniesione poddasza i mostu pod Zamkiem w Krakowie. Sgraffito pod względem history-wystepów narożnych służą na składy mebli, lamp itp    i cznym, technicznym i artystycznym. Wodociągi miasta Augsburga.

kałe sypialne urażono w ten sposób iż podzielono je j    ^

zapomocą przepierzeń 2oOm. wysokich na odpowiednią ilość; Iniynierya i budow„ictwo nr. 26 zawiera: Konkurs „ cel przytykających uo wspólnego przejścia (jak to    na    planie    : tramwaje    warszawskie. Wodociąg i kanalizacya w Warszawie. Zała-

I. piętra W części uwidoczniono) — gabinety zaś    dla    dozor-: manie się    mostu nad rzeką Ta,y. Rzecz o tramwajach. O wykreślnem

CÓW obejmują salę dla służącego i umywalnie.    :    obliczaniu    wytrzymałości wiązarów dachowych. Praca zawarta w funcie

3) Budynek kuchenny (D). Tu grupują sie p0.    ; PaiT- Motor gazowy. Przyrząd do wycierania kominów zapobiegający

szczególne ubikacye około podwórka, pod którego powierzch- j' SÄffi nią machinę palową pomieszczono. Na zachód od tegoż : hilewskiej. Składka na Szlązaków. Konkurs, znajduje się kuchnia główna, pomywalnia naczyń i pokój

«<►

Do dzisiejszego numeru załącza się dodatek: materyały do siowniJca technicznego.

Treść: Sprawy Towarzystwa. — O wpływie techniki na cywilizacye. — Projekt konkursowy na przytulisko dla starców w Anieres. — Rozmaitości. — Literatura techniczna.

Nakładem Towarzystwa politechnicznego.

Z drukarni K. Pillera.