\

ł

5*

s-

’ł- iàrïï&v' ■

V

■

//

/

!* '&.    ww: SrJSiww•&ivrjV'V'.v".^& & s£rî: j$(%*ivr"<^<v ijĄj

æMMSOTM

iü»iliÂÜÜSIÜiSl»i^œ»IIÜîi^^»ii»

wœ^ÂB^^^Â^œœÂœÂ^œœM^œÉ^œ^Âipœ^

gMü^iii^Piliü^^Ä^^SIP^^Siü^^ii

^M^^MM^^(PM)œœ^B^æBe*œMÂ^œBeœ(B(æœ^^)MB

SSSSSSSSSSäiÄSSÄHil^IRSSSSSSäiSSlÄÄISiSSiSÄSSSSÄI

ftSliliiSi^^ÄliiiPillliiiliiSiiiiiii^iiiiiiSlplilliiiiÄiS^&iSöl aaœœàÂ

r&Mr-ćtt

WKmamgxmmmmm

nsæasæsæn^nnnffiSMH

siüü^^^ügsissüæ^^ü^iïüüüis

v**<**»* -»*■£■ *?**;**'* *J- v *v* *î* v v* •>* *o? -r *1- v *1* -’r -',* *1?-!* v -I- v *!* rr ■•* "V *r *!* *1* v- *1 * *r *!«■ *1* v* %-_*»* "'* jvr %- ~'r -y* 7-1* -!-    *!* *r -,’- *!* ■** -J- -r »J* -,'- -,'- -,'- -.'-■vv’ %* *r ■!*.v‘ -r. v v“*- v v v **?■ *1*'!"!' -I* %* v v 7

rv; ?>^vf yyW^aiiM'»- vv-y:    -yf■& ivi v: •& yy^y vf-ffi ry~ -£ y-yrrv: -£vïf-£ y- ■£• •%• ^ ffiy !yI vr % -y- -yr-& •$• •& ^ %» ^ & •£’ ”-ÿ &    ■% # y^IÓfr 4g -yf ■%■. -y- ?£•&•£: &f%f jg Ife & y- ?

ÂiïiiSSæiip»ÂPi«SSMg»S|»»S»SS|*«S*»SS®|»»iSS»p|i»MS

8i^^^«8æ^^^p^^^ii||^piië»p||p8ëëëplii||ëiliil»8§plg

ï**æ»Â€»»*»»mœœæ»M«a®Âm«»««mÂ*®Â«:€œ:€œÂ«»

ææ^^œ^^sssæissMi®^^8g«Œsiii8iæssgs^s

s^^^üSi^^i^Âsœssiss^ssisss^iMgæiî^^i

»^œsgæsæ»æsiigiÂSgæi^Â»s^®8sgs»s«i

SS^SÂSSSSéSïSa®5é®SÂÂÂ$^Si^^^^^^^^â^èfeÂ&^^^^^ÿ'«SÂï--:'Sæ®î:‘:'SSS¹S';--»Sô<-:-;:^ÂÂS&

il^»^»»»^^^^^^S»ægl»SillSiœS8SS*l«îll8îl8

^^^MüüillÄi^üiiiiiii^^^^iüiii^i^Äiiiülli^PSPlüiilliii

iMæsæisii^ssssssi^giœœssiissssÂSSssiœÂ

gî8M8Hîsisîgæiig®iM8^^^S8SS*æ^ssis8iisaa^|

/• '

■

- -

mm :

m

•M WE LWOWIE) *

%S#

... C.#ś

'

*

/

Vv

>

/

Oo

-M

fe/ p m

2 i ^    |^i

m § .5

w#

-r

Tmmiin iiliiîtlutiitsi ii Limit

KOMITET HEDAKCYJHY:

Heppe Edward, nadinżynier kolei Karola Ludwika, Jägermann Jó\ef, profesor c.

k. szkoły politechniczne), Władysław Słoniński, dyrektor ruchu kolei Rumuńskiej, Taweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola Ludwika, Julian Zachariewicę, profesor c. k. szkoły politechnicznej, i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. szkoły politechnicznej.

ODPOWIEDZIALNY REDAKTOR

LUDWIK

RADWAŃSKI

AUTORYZOWANY INŻYNIER CYWILNY.

B oc z xi i k XXX.

IST©.

Z 13 tablicami i drzeworytami w tekście.

P w ó w.

NAKŁADEM TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO

Z DRUKARNI K. PILLERA.

1 8 8 0.

*(welwnię)4

fi

zawartych w roczniku III. „Dźwigni“ z r. 1879.

Numer 1.

Do czytelników ......

Sprawy Towarzystwa: Ogłoszenie

Sprawozdania z posiedzeń Zarządu

„    ze zgromadzeń tygodniowych

Do Towarzystwa przystąpili    ,

O planimetrach, przez prof. Dominika Zbrożka (z rys na tabl. I.) .

Projekt budowy gmachu na Sejm i biura Wydziału kra jowego we Lwowie, przez Adolfa Markla (Dok.)

Rozmaitości ......

Wiadomości personalne .....

I Rozmaitości : Literatura techuiczua j I Wiadomości personalne .

IN (M N CO CO CO

(M CO CO

Numer 2.

Numer 5.

j Sprawy Towarzystwa : Ogłoszenie ....

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu . g I    „    ze zgromadzeń tygodniowych

I Doświadczenia, tyczące się oporu, na jaki natrafia ruch pociągów, przez R. Gostkowskiego (c. d.)

Uwagi nad projektem uregulowania Starej Wisły M. Mo-raczewskiego, przez J. Hanusza, c. k. nadinżyniera ! Rozmaitości .......

i Literatura techniczna ......

CO CO OS

co w co co co co

co

t— os o CO CO ^

Sprawy Towarzystwa : Ogłoszenia .

Sprawozdanie z Walnego zgromadzenia Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych Stara Wisła pod Krakowem i przekop pod Dąbiem, przez R. Iszkowskiego, c. k. adjuukta budownictwa, (z rys. na tabl. IV i V) .

l—¹ OD OD

Numer 6.

Rozmaitości

Numer 3.

Sprawy Towarzystwa: Ogłoszenia .    .    .    .

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu .

O poglądach J. Świecianowskiego na harmonię w architekturze, wykład prof. J. Zachariewicza

O planimetrach, przez prof. Dominika Zbrożka (c. d.) .

Stara Wisła pod Krakowem i przekop pod Dąbiem, przez R. Iszkowskiego, e. k. adjunkta budownictwa (dokończenie) ......

Rozmaitości .......

| Sprawy Towarzystwa : Ogłoszenie ....

1 i Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu .

Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych ! Wykład p. Henryka Machalskiego o telefonie ulepszo-1 i nym jego pomysłu, (z rys. na tabl. VIII) .

1 i O znaczeniu maszyn dla ludzkiego społeczeństwa, przez K. Stadtmüllera, prof. instytutu techniczno-prze-mysłowego .......

17:0 planimetrach, przez prof. Dominika Zbrożka, z rys. na tabl. VIII, (c. d.)    ....

to

T—ł T—J

-"t¹

to

17

i Rozmaitości

17 I Literatura techniczna,

CO lO to co

19

Numer 4.

Sprawy Towarzystwa: Ogłoszenia    .    .    .    .

Sprawozdania z posiedzeń Zarządu

» ze zgromadzeń tygodniowych Do Towarzystwa przystąpili    .    .    .    .

Przemówienie prof. J. Jägermanna w dyskusyi nad wykładem prof. Rychtera: „O środkach zaradczych przeciwko wylewom rzek oraz o nawodnianiu i osuszaniu według systemu Hobohma“

Doświadczenia, tyczące się oporu, na jaki natrafia ruch pociągów, przez R. Gostkowskiego

Numer 7.

i Sprawy Towarzystwa : Ogłoszenia .    .    .    .

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu .

Do Towarzystwa przystąpili . i Odczyt p. R. Iszkowskiego : „O środkach zaradczych przeciw wylewom rzek, według systemu Dumas, mylnie przypisanego inżynierowi Hobohmowi-1 251 Doświadczenia, tyczące się oporu, na jaki natrafia ruch 25j pociągów, przez R. Gostkowskiego (dokończenie) . 26 i O znaczeniu maszyn dla ludzkiego społeczeństwa, przez K. Stadtmüllera, prof. instytutu techniczno-prze-mysłowego (dokończenie) ....

to to

26

Numer 8.

27 ! Sprawy Towarzystwa: Sprawozd. z posiedzenia Zarządu Sprawozdanie z wycieczki do krajowego zakładu dla obłąkanych na Kulparkowie

31 !

SO CO CC

rf-

OS

>o

c—

Rozmaitości

O kanalizacyi miast w Niemczech i potrzebie ulepszenia kanalizacyi miasta Lwowa, odczyt L. Radwańskiego, inżyniera cywilnego .....

O planimetrach, przez prof. Dominika Zbrożka, (z rys. na tabl. X. (c. d.)    .....

Linie influencyjne dla mostów łukowych o trzech zawiasach, przez M. Thuliego, dypl. inżyniera, (z rys. na tabl. X.)    ......

Rozmaitości .......

Literatura techniczna

Numer 9.

Sprawy Towarzystwa : Sprawozd. z posiedzenia Zarządu Do Towarzystwa przystąpili ....

O kanalizacyi miast w Niemczech i potrzebie ulepszenia kanalizacyi miasta Lwowa, odczyt L. Radwańskiego, inżyniera cywilnego (c. d.)

O planimetrach, przez prof. Dominika Zbrożka (dok.) .

Linie influencyjne dla mostów łukowych o trzech zawiasach, przez M. Thuliego, dypl. inżyniera (dokoń.)

Numer 10.

Sprawy Towarzystwa: Ogłoszenia .    .    .    .

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu .

Do Towarzystwa przystąpili .

O kanalizacyi miast w Niemczech i potrzebie ulepszenia kanalizacyi miasta Lwowa, odczyt L. Radwańskiego, inżyniera cywilnego (c. d.)    .    ,

Oświetlanie pociągów kolejowych, przez R. Gostkowskiego Maszyny na wystawie przemysłowej miasta Berlina w roku 1879, przez K. Stadtmftllera, prof. instytutu tech.-przemysłowego w Krakowie Rozmaitości .......

Literatura techniczna ......

Numer 11.

Sprawy Towarzystwa: Sprawozd. ze zgromadzenia tygod.

O kaualizaeyi miast w Niemczech i potrzebie ulepszenia kanalizacyi miasta Lwowa, przez L. Radwańskiego, inżyniera cywilnego (dok.) .

Oświetlanie pociągów kolejowych, przez R. Gostkowskiego, (dok.) .    .    .    .    ;    .    . •

Maszyny na wystawie przemysłowej miasta Berlina w r. 1879 przez K. Stadtmüllera, prof, instytutu tech.-przemysłowego w Krakowie (dok.)

Rozmaitości .......

Literatura techniczna ......

Numer 12.

Sprawy Towarzystwa: Ogłoszenia .

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu .

„ ze zgromadzeń tygodniowych .

Do Towarzystwa przystąpili .... Sprawozdanie komisyi o wystawie rysunków uczniów szkoły politechnicznej .... Budowa kościoła i klasztoru PP. S. Św. Franciszka i

Przenajśw. Sakramentu we Lwowie, przez prof. J. Zachariewicza, z rys. na tabl. II, III, VI, VII,

IX, XI i XII......

Wykład p. Jankowskiego, inżyniera Wydziału krajowego: O regulacyi Dniestru, z rys. na tabl. XIII

Literatura techniczna

t- 05 O c- t~ co

f.

v-H

59

61

CO

62

64

64

05 05 Ul U'

cc cc cc

OO CC 05

89

05 05

-a u»

89

89

90

—1 05 K-i CO

90

co co co

E— t— t—

92

92

Rozmaitości

96

96

■ Jako dodatek załączano, począwszy od nr. 2 do włącznie nr. 12, (razem 11 ćwiartek), materyaly do słownika technicznego, wydane przez komisyę słownikową Towarzystwa politechnicznego we Lwowie.

Rocznik III.

Lwów, 20. Stycznia 1879.

ïr. 1.

DŹWIGNIA

PRZEMYSŁOWE

Reddkcya i administracya znaj duje się przy ulicy Wałowej 1. 4

Inseraty przyjmuje w Wiedniu, Pradze i Peszcie, escpedycya anonsów Haasenstein & Vogler jakoteż jej ajencye w Austryi. Niemczech i Szwajcaryi.

Prenumerata 2 przesyłką pocztową 10 Austryi wynosi: rocznie półrocznie .... 3    „

Numer pojedynczy kosztuje 60 ct.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

Wszelkie reklamacye należy wnosić najdalej do dni 14.

6 złr.

DŹWIGNIA

O BG-AłT

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO WE LWOWIE

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Heppe Edward, nad inżynier kolei Karola Ludwika, Jägermann Jó:ef, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Pawet Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola Ludwika, Julian Zachariewicz, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, rektor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor LUDWIK RADWAŃSKI autoryzowany inżynier cywilny.

A-4-

/ Wszelkie zamówienia uskutecznia fabryka 3g w najkrótszym czasie. Na żądanie udzielają się wszelkie objaśnienia, informacye itp.

'S

DOLINA.

stacya kolei Albrechta

CEMENTU

FABRYKA

nieustępujący w dobroci zagra-^ nicznym wyrobom

a o 40% tańszy

do wszelkich budowli wodnych i lądowych    /

szerokie zastosowanie / mający

zawsze świeży

poleca

pierwsza krajowa

'S

to Mowy pacte sejmowego

otrzymał dostawę

TRZEMA MEDALAMI ZASŁUGI

Wyszczególniony

III

CZŁONEK

Towarzystwa politechnicznego, były asystent rysunków przy tutejszej c. k. szkole politechnicznej,

udziela lekce rysunków

wolnoręcznych, geometrycznych, architektonicznych i t, d. i t. d.

ZA MIERNEM WYNAGRODZENIEM.

Uprasza się kolegów, którzyby o takich lekcyach wiedzieli , aby się zechcieli zgłosić do Zarządu Towarzystwa politechnicznego lub Redahcyi „Dźwigni.“

Już wyszedł i jest do nabycia

Cena jednego egzempl. 2 zi. 30 cent. w. a.

Zamówienia uprasza się nadsyłać pod adresem: „Biuro Towarzystwa politechnicznego we Lwowie“ ulica Wałowa 1. 4, na I. piętrze.

Lwów w Grudniu 1878.

Zarząd Towarzystwa politechnicznego.

PRACOWNIA STOLARSKA

BRACI WCZELAK

Lwów, ulica Łyczakowska 1. 27.

wykonuje wszelkie wyroby w zakres stolarstwa wchodzące, jako to :

Drzwi, Okna, Sufity, Posadzki, Okładziny ścian, Werandy, Pawiloniki ogrodowe, Domki studzienne, Portale, Bramy wjazdowe.

Urządzenia wewnętrzne: Szafy i lady sklepowe, Bióra kancelaryjne i t. p.

Wszelkie powyższe roboty uskutecznia według najnowszych wzorów i najlepszej konstrukcyi z mate-

ryałów doborowych różnych gatunków.

Zamówienia tak w miejscu jak i z prowincji wykonuje jak najstaranniej

po cenach nader umiarkowanych.    J

99999999

SPÓŁKA

l, TECHNICZNY t

PISMO

(■

poświącone sprawom techniki i przemysłu.

dla

ROBÓT ASFALTOWYCH

w Galicji.

TOWARZYSTWO PRZEMYSŁOWE

fl

L-

Wychodzi w zeszytach

raz na miesiąc w Warszawie.

Skład główny

Przeglądu Technicznego

na Austryę, Niemcy, Francyę itd.

znajduje się w tsiprnl

WE LWOWIE.

Q9

Dr. Ł E. LEWAKOWSKI

WE LWOWIE

ulica Kopernika l. 9.

wykonują z materyałów w Europie najbardziej renomowanych, robotnikami wprawionymi, po cenach najumiarkowań-szych, wszelkiego rodzaju roboty asfaltowe jako to : chodniki, terasy, posadzki w gorzelniach, browarach, stajniach, piwnicach J i t. p. warstwy izolacyjne itd. itd.

09999999

A. BRATKOWSKI I SYN

polecają

SKŁAD WYROBÓW Z BLACHY

i pracownię

ROBÓT BLACHARSKICH BUDOWLANYCH,

ulica Teatralna Ir, 9. naprzeciw Katedry

we Lwowie.

Eoznik III.

lwów, 20. Stycznia 1879.

Ir. 1.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Aiistryi wynosi: rocznie półrocznie .    . . . 3 „

Numer pojedynczy kosztuje 60ct.

6 złr.

DŹWIGNIA

Redakcya i administracya znajduje się przy ulicy Wałowej 1. 4*

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO WE LWOWIE.

Rękopisma nie użyte zwraca Redakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Edward Heppe, nadinżynier kolei Karola-Ludwika, Józef Jägermann, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Paweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zachariewicz, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, rektor ces. król. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK RADWAŃSKI,

autoryzowany inżynier cywilny.

E>© czytelnikô'w!

Z numerem niniejszym rozpoczyna „DŹAYignia“ trzeci rok bytu swego.

Dzienniki techniczne nie miały dotychczas w (Micyi powodzenia. Starannie redagowana „Gazeta przemysłowa“ upadła brakiem poparcia ze strony publiczności, mianowicie techników a „Czasopismo techniczne“, które tak świetną rokowało przyszłość, nie utrzymało się także.

Wydawnictwo „Dźwigni“ powstało w czasie, kiedy duch zwątpienia ogarnął był techników w skutek znanego przesilenia ekonomicznego; czasopismo nie posiadało ani funduszów, ani zapewnionego wspólpra-cownictwa znakomitych techników, lecz powstawało pod jednym bardzo sprzyjającym warunkiem: jako organ a więc pod opieką, na ówczas wprawdzie dopiero co zawiązanego, Towarzystwa ukończonych techników, które z silną wiarą i młodzieńczą energią dało impuls do skonsolidowania stanu technicznego.

Szlachetne usiłowania nie pozostały bez skutku: Towarzystwa ukończonych techników- rozwijając się z dniem każdym przeobraziło się w⁷ TowarzystAvo politechniczne i skupiło poAYażne grono 500 pracowników7 na polu zawodu technicznego.

Jeżeli więc możemy dziś święcić ważną rocznicę, to zasługa w⁷ tym jedynie tych techników, tych członków Towarzystwa politechnicznego, którzy pojęli doniosłe znaczenie stanu technicznego w społeczeństwie polskiem a bezpośrednio tych SzanoAvnych współpracowników⁷ czasopisma, którzy pracami swemi „Dźwignię“ wspierali.

Redakcya powołana w swoim czasie przez Zarząd do wydawnictwa organu Towarzystwa, przejęta była Aviarą w powodzenie — licząc nie bez przyczyny na współudział kół technicznych ; dzisiaj, po przełamaniu pierwszych lodów, tych probierczych, w każdej sprawie trudnych początków, zapewnić może Szanownych czytelników, iż dołoży ze swej strony AYSzelkich starań, aby cel właściwy: wytworzenie poważnego pisma polskiego, tak ay kierunku wiedzy jako też wr traktowaniu spraAY techniczno - społecznych, osiągnięty został.

Z tego też powodu poŚAYięcać będziemy obecnie, gdy byt TowarzystAYa a tern samem i „DŹAYigni* zapeAvniony, szczególną UAYagę spraAvom społecznym i upraszamy SzanoAYnych czytelnikÓAY aby zasilać raczyli redakcyę, jeżeli nie artykułami to materyałami w spraAvach tego rodzaju, abyśmy trudnemu zadaniu odpowiedzieć mogli.

Œ3e d.aJ£C3ra,.

Lwów, ay Styczniu 1879.

Sprawy Towarzystwa.

3. Sprawozdanie z czynności Towarzystwa (Referent

L.488.

Drugie zwyczajne walne zgromadzenie Towarzystwa , p Rakowski), politechnicznego odbędzie się w niedzielę dnia 26. b. m. j o godzinie 3. po południu w auli lwowskiej szkoły poli- ! ]isandrowicz) technicznej.

Ogłoszenie.

Porządek dzienny :

1.    Zagajenie zgromadzenia przez prezesa.

2.    Odczytanie protokołu z pierwszego walnego zgromadzenia.

p. Stwiertnia).

4. Sprawozdanie z rachunków Towarzystwa (Referent

5. Spra wozdanie komisy i lustracyjnej (Referent p. Alè-

6. Wybór prezesa, zastępcy prezesa, członków Zarządu i komis y i lustracyjnej.

Lwów, 14. Stycznia 1879. Zarząd TowarzystAYa.

P. przewodniczący oznajmia iż dyrekcya szkoły realnej z wszelką ; gotowością przyobiecała odstąpić salę w tej szkole dla posiedzeń komi-; syi słownikowej. Zarazem oznajmia p. przewodniczący, iż w myśl Przewodniczący p. Gostkowski.    j uchwały Zarządu, reprezentował Towarzystwo na bankiecie urządzonym

Sprawozdanie

z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu 25.listopada 1SÏ8 r.

Przyjęto protokół posiedzenia Zarządu z dnia 28. październik b. r. z poprawką. Przyjęto 18 nowych członków. List Towarzystw technicznego krakowskiego usprawiedliwiający postępowanie co c sprawy poparcia petycyj Towarzystwa wniesionych do Wys. Sejmu powziął Zarząd do wiadomości. Zarazem poleca Zarząd Redakcy „Dźwigni“ aby wszystkie sprawozdania o czynnościach polskich Towa rzystw technicznych były umieszczane w „Dźwigni“. List p. Aleksan drowicza, w którym tenże rozwija swoje poglądy na sprawę utworzeni sekcyi inżynierskiej w łonie Towarzystwa , powziął Zarząd do wiado mości. Jako odpowiedź uchwala Zarząd wyrazić podziękowanie p. Ale ksandiowiczowi za trudy poniesione w tej sprawie, tudzież ma by uproszony, aby zechciał sprawę tę ostatecznie załatwić. Zarazem m

być w odpowiedzi nadmienionem, iż na razie nie ma potrzeby tworze- i gowanie komigyi do próby różnych gatunków cementu, która pod kie-nia podziałów sekcyi inżynierskiej. List p. prof. Zachanew.cza , w j rownicfcwem p. Porowskiego, dyrektora szlązkiej fabryki, odbyć się którym tenże zaprasza członków pracujących w zawodzie budownictwa i architektury na poufne zgromadzenie celem omówienia sprawy utwo rżenia sekcyi architektury, powziął Zarząd do wiadomości. Sekretär odczytuje pismo p reprezentanta Miszke , w którym tenże donosi , i p. inżynier Witkowski posiada znaczny zapas materyału dla komisy

słownikowej i „Dźwigni“ który chce bezpłatnie Towarzystwu ofiarować. ; Towarzystwa wydelegowana, jeżeli cement wełdzirski także tej samej Zarazem uprasza o przyjęcie Go na członka korespondenta. Zaiząd pr(^je poddany będzie. Zarazem ma być nadmienionem w odpowiedzi, poleca prezydyum odpowiedzieć p. reprezentantowi, iż z należytem uznaniem powziął Zarząd propozycyę do wiadomości i że uprasza nadesłanie ofiarowanych prac. Co się zaś tyczy przyjęcia na członk

Obecni pp. Goltental, Jägermann, Rakowski, Kovats, Raciborski, j (1]a p< Henryka strzeleckiego. Obydwa te oświadczenia przyjmuje Zarząd Radwański, Stwiertnia.    j z zadowoleniem do wiadomości. Zarząd uchwala polecić prezydyum,

aby p. reprezentantowi Rudkowskiemu udzielone zostały wskazówki co do pozysk mia niektórych urzędników telegrafu na członków. Sekretarz odczytuje pismo nowo zawiązanego Towarzystwa „Techniker Club“ w Cieszynie. W piśmie tern donosi Zarząd tegoż Towarzystwa o swem ukonstytuowaniu i żywi nadzieję, że nasze Towarzystwo nie odmówi swej przychylności w zawiązaniu koleżeńskich stosunków. Zarząd poleca prezydyum odpowiedzieć na to pismo w tej myśli, iż z wszelką gotowością przychyla się nasze Towarzystwo do tej propozycyi. Zarazem uchwala Zarząd polecić Administracyi „Dźwigni“, aby temu Towarzystwu jeden egzemplarz „Dźwigni“ bezpłatnie przesyłano. Sekretarz odczytuje pismo p. Diamanda, spedytora we Liwowie, w którym tenże jako zastępca fabryk cementu w kraju używanego, uprasza o wydele-

ma. Zarazem uprasza o podanie warunków, pod jakiemi by członkowie wydelegowanej komisyi rezultaty próby protokolarnie zestawili. Ponieważ w spisie tych gatunków cementu, które próbie poddane być mają, nie znajduje się cement wełdzirski, przeto uchwala Zarząd odpowiedzieć p. Diamandowi, iż tylko wtedy zostanie komisya ze strony

iż cement wełdz rski jest nie tylko używany obecnie przy wszystkich większych budowlach w kraju, lecz nadto jest fabrykatem krajowym, zatem pominięty być nie powinien. Sekretarz odczytuje pismo członka Towarzystwa p. Poźniaka i towarzyszy, w którein poczyniono wnioski:

1.) Aby Zarząd porozumiał się z członkami ankiety wysadzonej przez Wys. Wydział krajowy, w celu zbadania projektów częściowej regulacyi Dniestru, o wyjednanie u Wys. Wydziału krajowego udzie-enia Towarzystwu dotyczących planów i o zaproszenie członków tejże ankiety na zgromadzenia tygodniowe Towarzystwa, w celu udzielenia objaśnień do projektów ankiecie powierzonych.

korespondenta należy zwrócić uwagę p. reprezentanta na statut Towa rzystwa. List p. Wierzbickiego wystosowany do p. prezesa w sprawie uregulowania stosunków Towarzystwa technicznego, powziął Żarząc do wiadomości. W sprawie obchodu 40. letniej rocznicy działalności p. Henryka Strzeleckiego dyrektora krajowej szkoły gospodarstwa la-sowego w zawodzie leśnictwa, donosi komitet wykonawczy, iż w dziei uroczystości zostanie wręczony jubilatowi album dla którego uprasza

się nadsyłać fotografie członków za złożeniem 2 złr. a. w. W księdze ;    2) Zgromadzenie wybierze komisyę z 11 członków i poleci jej

dnem z następnych Zgromadzeń tygodniowych do przedyskutowania i uchwały.

Nad tymi wnioskami wywiązała się ożywiona dyskusya. Ponieważ p. prof. Jägermann miał już w tym przedmiocie wykład wstępny, mdzież p. prof. Rychter zapowiedział dwa wykłady „o środkach zarad-zych przeciw wylewowi rzek, oraz nawodniania i osuszania we-ług systemu p. Hobohma“, przeto uchwala Zarząd odpowiedzieć panu vnioskodawey, iż wybór komisyi byłby przedwczesny, gdyż dopiero >o dyskusyi nad wykładem p. prof. Rychtera będzie można osądzić, czy dalszy rozbiór tej kwestyi będzie potrzebny, a tern samem do-)iero wtedy będzie stosownem dalsze kroki poczynić.

Sekretarz odczytuje pismo członka Towarzystwa p. Nawarskiego v Dolinie, w którym tenże czyni uwagi co do nadużyć popełnianych irzy powierzaniu przedsiębiorstw technicznych i żąda, aby To-varzystwo zechciało w tej sprawie stosowne kroki poczynić. Celem mówienia sprawy przedsiębiorstw technicznych i poczynienia wnio-ków, któreby podały środki zaradcze przeciw nieodpowiedniemu trakto-vaniu tych spraw wybiera Zarząd komisyę złożoną z pp. Jägermanna, Kovatsa, Radwańskiego. Raciborskiego i Slapy. 7arazem poleca Zarząd rezydyum odpowiedzieć p. Nawarskiemu, aby zechciał nadesłać swoje formuł.wane uwagi, któreby do poparcia przyczynić się mogły.

Celem poczynienia wniosków, co do zwołania walnego 7groma-zenia, wybiera Zarząd komisyę złożoną z pp. prezesa, Rakowskiego i twiertni. Dla tej sprawy ma być zwołane posiedzenie Zarządu naj-alej 18. stycznia 1879 r. W sprawie rezygnacyi p. Radwańskiego, co o pełnienia obowiązków redaktora „Dźwigni“, zdaje p. Goltental spra-imieniem do tego wybranej komisyi.

Po dłuższem umotywowaniu czyni imieniem komisyi wniosek, by redaktorowi „Dźwigni“ przyznano fundusz dyspozycyjny 25 złr. miesięcznie. Fundusz ten ma służyć na pokrycie wydatków redak-yjnych. Wniosek przyjęty. Zarząd poleca prezydyum, uwiadomić pisemnie o tej uchwale p. Radwańskiego. Członek Towarzystwa p. Bauer z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu 23. grudnia 18Î5. r. ₀ferUje dla „Dźwigni“ swój projekt szpitUa, za który otrzymał list Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecni pp. Golcental, Jägermann, Rakowski, Kovats, Niedzielski, do zbadania i poczynienia wniosku. P. Rakowski czyni imieniem komisyi słownikowej wniosek, aby Z trząd zaprosił członków Towarzy-

życzeń zapisany wniosek, aby Towarzystwo postarało się u kompeten- ; dokjadne zbadanie projektów, jako też i przedłożenie wniosków na je-tnych władz o ogłaszanie konkursów na wypracowanie planów dla publicznych budowli, przekaże Zarząd w swoim czasie sekcyi architektury do załatwienia. Uchwalono uprosić p. prezesa, aby zechciał się porozumieć z p. Walterem, starszym komisarzem górnictwa, co do obsadzenia posad inżynierów górnictwa przy Wydziale krajowym i co do kwali-fikacyj jakiemi kandydaci o te posady się ubiegający, będą musieli się wykazać. Celem przejrzenia norm dla cementu, przyjętych przez austry-ackie Towarzystwo inżynierów i architektów, wybiera Zarząd komisyę złożoną z pp. Horoszkiewicza, Janowskiego, Radwańskiego, Rychtera i Stahla. Komisya ta, ma zdać sprawę Zarządowi ze swoich czynności.

Następnie zdaje p. Goltental, jako delegat Towarzystwa w komitecie urządzającym obchód 40. letniej rocznicy działalności p. Henryka Strzeleckiego, sprawę ze swoich czynności i składa swój mandat po załatwieniu obowiązków na się przyjętych. Zarazem czyni wniosek, aby p. prezes zechciał reprezentować Towarzystwo na bankiecie, kt)ry na cześć jubilata urządzony będzie. Wniosek przyjęty. P. Radwański uprasza Zarząd z powodu braku czasu o zwolnienie go z obowiązków redaktora „Dźwigni“ z dniem 1. stycznia 1879 r. Zarząd wybiera komisyę złożoną z pp. Goltentala, Jägermanna i Sfcwiertni, która ma na najbliższem posiedzeniu Zarządu poczynić w tej sprawie odpowiedne wnioski. P. Kovats zdaje sprawę z czynności komisyi językowej i do nosi o wzmocnieniu komisyi nowymi członkami. Zarazem nadmienia o podziale komisyi na poikomisye t. j. na podkomisyę inżyniersko-budowniczą, mechaniczno-technologiczną i architektoniczną. P. sprawozdawca czyni następnie wniosek o zmianę nazwy „komisya językowa“ na zmianę nazwy „komisya słownikowa“. Nadto czyni wniosek, aby zbiór słów przez k< misye przyjęty, był umieszczony w „Dźwigni“,

Obydwa wnioski przyjęto. Ponieważ lokal Towarzystwa jest za szczup^ aby pełne posiedzenia komisyi słownikowej odbywać się mogły, przeto uproszono p. prezesa, aby zechciał postarać się o odpowiedniejszy.

S prawozdanie

»ochwalny w Szwajcaryi. Zarząd przekazu e tę sprawę p. Radwańskiemu

Slapa. Stwiertnia.

*<■ U/r

' *H.

•O-

<2

- r/Si

lwqwie^*)

év/

stwa pp. Rayskiego, Epiera i Stanisława Zajączkowskiego, tudzież nie-: Szporek Jan, inżynier-adjunkt urzędu budowniczego miejskiego Stanisławowskiego.

członków pp. Frankiego, Niedźwieckiego i Minasiewicza na członków komisyi słownikowej. Zarząd pozostawia zaproszenie członków do ko- I Swiecianowski Juliusz, architekt, misyi słownikowej — samej komisyi. Wniosek o zaproszenie nieczłon- Witkowski Maksymilian, inżynier, ków do komisyi słownikowej, upada. Nadto czyni p. Rakowski imieniem komisyi słownikowej wniosek, aby do tych członków komisyi, którzy na posiedzenia nie uczęszczają regularnie, wystosował Zarząd odpowiednie wezwanie. Zarząd przekazuje na razie tę sprawę samej komisyi, a gdyby jej wezwania nie skutkowały, wtedy dopiero poczyni Zarząd stosowne kroki.

0 PLAIIIETRACH.

Napisał profesor

Dominik Z brożek.

(Z rysunkiem na tabl. I).

Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych.

TX7-stęp-

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 14. grudnia 1878 r

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 115 członków.

cru

. i.

Jedno z najważniejszych zadań geodezyi jest dokładne obliczenie powierzchni przeprowadzonego pomiaru. Najsta-Po przyjęciu protokołu z ostatniego Zgromadzenia, oznajmia: raimjej przeprowadzony pomiar i najsumienniej wykonane

sekretarz, iż miesięczne posiedzenie pełnej komisyi słownikowei od- i, ,    .    •    , ,    .    , , .    -, , . . ,    • , ,.

, , .    .’ , . 1Q , :    , . . n J . J . i, kartowanie nie ma zad-Dej wartości dla właściciela, leżeli

będzie się dnia 18. grudnia o godzinie 6. wieczorem w biurze Towa-    ’ J

powierzchnia jest obrachowana niedokładnie.

Zważywszy, że od dokładnego obrachowania powierz-

rzystwa. Następnie udziela p. przewodniczący głosu p Machalskiemu, i który mówi o fonografie Edissona. Wykład został objaśniony expery- i mentami. Starannie opracowany wykład i znakomite powodzenie expe- I chni zawisła ilietylko wartość majątku, ale także zależny rymentów, przyjęło Zgromadzenie głosnemi oklaskami. P. przewodni- ; j0S^ Wymjar podatku, przyznać musimy temu działowi geo-czący oznajmia, iż w skutek nadchodzących świąt Bożego Narodzenia, : odbędzie się następne Zgromadzenie tygodniowe dopiero 4. styczni 1879 r. i zamyka posiedzenie.

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 4. Stycznia 1879 r

Przewodniczący p. Gostkowski. Obecnych 89 członków.

dezyi wielką wagę ; a tein więcej, że cena gruntu wzrasta a przeprowadzenie komasacyi w Galicyi z każdym duiem staje się nieodzownem.

Obliczenie powierzchni parcel z karty należy bezsprzecznie do najżmudniejszych prac rachunkowych miernictwa

dlatego też starano się już na początku tego stulecia ulżyć Po przyjęciu protokołu z ostatniego Zgromadzenia, odczytuje ; sobie przyrządami, zwauemi planimetrami.

Najstarsze badania *) przedsiębrane były w dwóch kierunkach, mianowicie :

sekretarz spis zgłaszających się o przyjęcie do Towarzystwa, tudzie ogłoszenie Wydziału krajowego tyczące się oddania w przedsiębiorstw budowy domu administracyjnego w krajowym zakładzie dla obłąkanych na Kulparkowie.    1) wynaleźć przyrządy, za pomocą których oznaczyć

Następnie udziela p. przewodniczący głosu p. prof. Kychterowi, j można powierzchnię trójkąta lub czworoboku, albo takich który mówi „o środkach zaradczych przeciw wylewom rzek, oraz na-j figur, które się dają rozłożyć lia trójkąty lub Czworoboki; wodhianiu i osuszaniu według systemu Hobohma“. P. prelegent

oznajmia, że na następnem Zgromadzeniu dokończy swój wykład W dyskusyi nad wykładem biorą udział pp. Darowski, Pragłowski,

Przetocki, Jägermann i Łaba. Na tern zamyka p. przewodniczący po- i dię ma powierzchni parceli.

2) przemienić parcelę dowolnie ograniczoną na figury mniej więcej regularne, których suma powierzchni równać

siedzenie.

Do Towarzystwa przystąpili:

Accord Cyrjak, inżynier Wydziału krajowego.

Bandrowski Sylwer, c. k. inspektor oddziału mierniczego. Bauer Konstanty, inżynier-elew, kolei czerniowieckiej. Birnbaum P., naczelnik warstatów kolei czerniowieckiej. Boziewicz Karol, urzędnik Wydziału krajowego. Buchowiecki Jan, c. k. mierniczy w Tarnopolu.

Ceglinski Paweł, inżynier cywilny.

Dąbrowski Stanisław, ukończony technik.

Dutczyński Władysław, c. k. nadinżynier.

Gargas Maciej, inżynier-elew kolei czerniowieckiej. Gleitzman Józef, c. k. mierniczy.

Grtin Alfred, inżynier.

Halicki Władysław, architekt.

Heinrich E (ward, inżynier kolei czerniowieckiej.

Hejmba Karol, c. k. mierniczy.

Herrmann Jakób, urzędnik kolei Karola Ludwika. Jezierski Włodzimierz, c. k. mierniczy.

Kessler Eugeniusz, inżynier Wyiziału krajowego. Kirchenbeiger Michał, ukończony technik.

Kmicikiewicz, inżynier-asystent kolei Karola Ludwika. Kwapniewski Jan, inżynier-asystent kolei czerniowieckiej. Lieberman Adolf, inżynier-asystent kolei czerniowieckiej. Merunowicz Jakób, inżynier kolei czerniowieckiej. Obmiński Jan, inżynier.

Pielruski Maryan, inżynier-elew kolei czerniowieckiej. Scheurich Schrankenstein Henryk, c. k. mierniczy. Słoniński Władysław, nadinżynier kolei czerniowieckiej.

Do pierwszego gatunku planimetrów należy planimetr Harkorta ²) i znany planimetr Posenera ³). Przy tych obu planimetrach mnoży się otrzymane liczby z planimetru, albo szuka się iloczynu w tablicach. Planimetry Wagnera ⁴). Schmidta ⁵), Horskiego ⁶), Zobla ⁷), Krafta i Colberga ⁸)

podają już iloczyn.

Do drugiego gatunku plauimetrów należą : a) Szklanna tablica przejrzysta, podzielona na kwadraty; A) nitkowy planimetr Oldendorpa ⁹), poprawiony przez inspektora katastru Aidera ¹⁰); c) planimetr Westfelda 1J), który przeobraża igury na współśrodkowe pierścienie.

Pierwszą myśl do urządzenia planimetru, za pomocą itórego otrzymujemy powierzchnię oprowadziwszy wodzidło

Wien 1823.

1)    Schweizerische Politechnische Zeitschrift.

²)    Universal Planimeter, Köln 1824.

³)    Anweisung zum Gebrauche des Berechnungs - Apparates*

*) Uiber den Gebrauch und die Einrichtung des vor Kurzem rfundenen Planimeters. Frankfurt 1821.

⁵) Zugabe zu den Anfangsgründen der Mathematik.

«) Abhandlung über den Planimeter. 1850.

⁷) Beschreibung einer Flächen und Theilungsmaschine. Mün-

hen 1815.

⁸) „Sylvan“ gazeta leśnicza. 1820.

s) Härtner, Handbuch der niederen Geodäsie. Wien 1872.

¹⁰) Lemoch, Lehrbuch der praktischen Geometrie. Wien 1857. 1J) Frunks Planimeter. Halle 1865.

Jak widzieliśmy, mamy w tej gałęzi geodezyi bardzo

po obwodzie parceli jakiejkolwiek, podał profesor Gonel z Florencyi ia) w roku 1825. W roku 1827 urządził podług j bogatą literaturę i zdawałoby się zbyteeznem coś w tym wskazówek szwajcarskiego inżyniera Oppikofra ¹³) mechanik i kierunku ogłaszać. Lecz przejrzawszy tę literaturę, przeko-Pfäffli Grondli planimetr, a mechanik Ernst w Paryżu po- j namy się, że teorye wyprowadzane są na podstawie przypuszczeń, które przez mechanika albo z wielką trudnością wy-Główną składową częścią tego planimetru jest stożek, i konane mogą być, albo nie są możliwe do urzeczywistnienia, którego oś jest tak nachylona, ażeby z najwyższą rodzącą j Przy planimetrze Wetliego żąda teorya, by kółeczko pę-stożką była równoległą do podstawy, na której cały przy-jdzone obrotem krążka, przechodziło przez środek krążka, rząd jest ustawiony. Planimetr Ernsta polega na zasadzie, i Nie zdarzyło mi się widzieć planimetru Wetliego, któryby że powierzchnie trójkątów o tej samej podstawie stoją w pro-1 odpowiednio temu warunkowi był urządzony, co poznać mo-stym stosunku do wysokości. Na tej samej zasadzie urzą- i żna po tern, że po dłuższem używaniu cały krążek powlecze dzili prostszej konstrukcyi planimetry John Sang lł) i Henry i się jakby nader delikatną warstwą grafitu z wyjątkiem malutkiego koła, którego środek stanowi środek krążka, przez Największą zasługę w urządzaniu planimetrów położył;co nie zostaje nigdy użytą ta część koła, którą nazywam inżynier szwajcarski Wetli ¹⁶) w roku 1848, przemieniwszy j kołem martwem. stożek Gonelli w krążek płaski. Podług wskazówek jeg wyrabia teraz firma Starke et Kämmerer w Wiedniu tego j na dobroć planimetru, gdyż liczby, które nam liczbownica gatunku planimetry. Hausen zmienił niektóre, mniej ważne ; planimetru podaje, będą zawsze w prostym stosunku do po-części składowe, lecz bez pożądanego skutku. Najlepsze, ale j wierzchni ; dotychczas nie zwracano należycie uwagi na to też najwięcej skomplikowane i drogie planimetry tego ga-j dla tego, że na zboczenie to teorya nie ma wpływu. Inaczej tunku wyrabiał inżynier Trunks w Eisenach.

Planimetr Wetliego zasadza się na systemie współ- i wszelkich tego planimetru było dotychczas przypuszczenie, rzędnych prostokątnych. W roku 1856 urządził Buniakow-; że oś kółeczka ma być w przedłużeniu osi ramienia wodzą-ski ¹⁷) „planimetre pantographe“ i prof. Decker 1S) w Augs-icego. To orzeczenie jest jednostronne. Planimetr biegunowy burgu planimetr na zasadzie współrzędnych biegunowych. ; jest ogólnie dobrze wykonany, jeżeli wyżej wspomnioua oś Równocześnie ogłosili Amsler-Laffon ¹⁹), Schmid w Leoben²⁰) ; jest równoległa do osi ramienia wodzącego, inaczej daje nam i Miller ²¹) w Wiedniu swe koustrukcye planimetru biegu-j liczbownica planimetru ilości, które są funkcyą oddalenia od nowego. Gierer i Füchtbauer z Fürth 2a) urządzili w now-; bieguna ; przeto planimetry biegunowe jeżeli nie mogą być szych czasach planimetr na podstawie pierścieni Westfelda* i rektyfikowane, aczkolwiek z początku są odpowiednio dokła-Z wszystkich wymienionych planimetrów są teraz naj-jdne, po dłuższem użyciu z przyczyn rozlicznych i przypad-więcej w użyciu Aidera planimetr nitkowy przy katastrze | kowych nie zadawalają i nieraz zdarza się, że inżynier mając i planimetr biegunowy przy zarządach kolejowych, rzadziej | do dyspozycyi planimetr polarny, obrachowuje powierzchnie już planimetr Wetliego, który daje powierzchnie z najwięk -1 krążydłem i trójkątem, szą możliwą dokładnością. Dziwić się trzeba, że w urzędach

prawił go w roku 1836.

Moseley ls).

Okazanie się takiego koła martwego wcale nie wpływa

rzecz się ma przy planimetrze biegunowym. Podstawą teoryj

Do sprawdzenia i rektyfikacyi planimetrów, potrzebna mierniczych, tak zwanych katastralnych, używają planimetru | jest nieodzownie teorya, która ze stanowiska ogólnego wy-Aldera, za pomocą którego z mniejszą dokładnością otrzy- j ehodząc, podaje możność poznania istoty instrumentu, mujemy powierzchnie parceli jak planimetrem Wetliego.

Koszta planimetru Wetliego wynoszą wprawdzie 190 złr. J że uczynię kolegom Towarzystwa politechnicznego malutką lecz gdy się zważy, że planimetrem Wetliego dzięcięćkrot- ! przysługę, jeżeli podam w naszem piśmie oprócz rozprawy nie prędzej i dokładniej manipulować można, tak że koszta; o biegunowym planimetrze także teoryę planimetru Wetliego. te zwracają się z procentem w ciągu jednego roku, to mi- i mowolnie ciśnie się gorżkie słowo na usta, czy może odpowiednio orgauizacyi urzędu mierniczego, muszą być używane i przyrządy zastarzałe.

Teoryę planimetru biegunowego ogłosiłem ²³). Myślę,

Planimetr biegunowy czyli polarny.

§. 2. Opisanie planimetru.

Między rozlicznemi konstrukcyami planimetru polar-ego planimetr Starkego, mechanika w Wiedniu, niezaprze-na pierwszeństwo. W rysunku (Tab. I. g. 1) przedstawiony planimetr Starkego ma Nr. 60.

Główuemi częściami składowemi planimetru polarnego

¹²)    Hiillse, amtlicher Bericht über die Londoner Industrie-Ausstellung im Jahre 1851. Berlin 1852.

¹³)    Mittheilungen der naturforschenden Gesellschaft in Bern, i czenie zasługuje Wolf, Notizen zur Ges, hichte der Mathematik und Physik in der Schweiz-XXII. — Abhandlung des Ingenieurs Wild in der 11. Uibersicht der Verhandlungen der technischen Gesellschaft in Zürich. — Grunerts Archiv der Mathematik und Physik. Theil 18. 1852. — Bulletin de la ! są dwa ramiona AG i DC, połączone ze sobą osią EH', société d’encouragement pour l’industrie nationale. Paris 1841

¹⁴)    Civil Eng ner and Architects-Journal. 1851.

¹⁵)    Politechnisches Centra'blatt. 1847.

¹⁶)    Uiber den neuen Planimeter des Ing. Wetli von Stampfer.    .

Sitzungs-Berichte d. math, naturwis. CI. der k. k. Acad. der Wissen.!² ramieniem CD sprzęgnięty jest śrubkami b, c, przyrząd,

¹⁷)    Bulletin physico mathématique de l’Academie de St. Pettrs-! który uwidocznia całe działanie planimetru. Wszystkie czę-

ci planimetru obracają się około jednego punktu B, uazwa-ego biegunem, zkąd powstało nazwisko .planimetru polar-ego czyli biegunowego.“

Punkt B jest środkiem gałki, wpuszczonej w bębenek ⁷ i objętej płytką, kuliście wydrążoną ; tym sposobem po-

skutek czego powstaje staw kolankowy, który przez me-lanika Łapczyńskiego we Lwowie tak jest urządzony, że amię CD około osi HH‘ o 360 stopni obrócić się może

bourg. I. XIV.

iS) Dinglers politechnisches J>urnal B. 136.

¹⁹)    Dinglers polit. Joum. B. 140.

²⁰)    Bauernfeind. Elemente der Vermessungskunde. Stuttgart

1873.

1853.

²¹)    Härtner, Handbuch der niederen Geo läsie. Wien 1872.

²²)    Programm der königl. Gcwerb- und Handelsschule zu Fürth.

²³) Pamiętnik Akademii umiejętności. Kraków 1876.

Cały przyrząd opisany, jest połączony, jak pierwej powiedziano, śrubkami i, e z ramieniem planimetru DC. Dwie Na gałce wyżej wymienionej zuajduje się czopek okrą- j śrubki dx, d₂, z których tylko jednę w rysunku widzimy, gły, który wystaje nad powierzchnię bębenka ; na niego na- i mają swe wloty w ścianach bocznych pryzmatu M i opie-sadza się stale czop płaski ramienia AG-, składającego się i rają swe wrzeciona o wrzeciono śrubki c. Zwalniając śrubkę z rurki mosiężnej i czopów płaskich na końcach trwale z nią j c i jednę ze śrubek d, możemy, przyciągając drugą śrubkę spojonych. Drugie ramię CD złożoue    jest z dwóch rurek, \d, obrócić cały przyrząd o    mały kąt    około    śrubki b jako

wstaje staw gałkowy, w skutek czego przy obrocie gałki, i tegoż, za pomocą kreski i₂ na blaszce n, przymocowanej do punkt B swego położenia nie zmienia. Aby ustawiony na ! ramy PP'. podstawie przyrząd nie przesuwał się łatwo, napełnia się bębenek F w części ołowiem.

z których jedna Cx Ci daje się wsunąć w    drugą Dx    D₂. Na i osi, i nadać całej tej części    narzędzia    inne    nachylenie do

Ustawiając planimetr na płaszczyźnie poziomej, na któ-

końcu rurki Cx C₂ jest osadzone wodzidło, to jest czop pła- i osi ramieuia DC. ski, przez który przechodzi najpierw ćwieczek stożkowaty CW, a potem prostopadle do kierunku ćwieczka wkręcone i rej narysowana jest jakąkolwiek parcela x tak, że koniec W

są dwie rączki r\ r", tworzące rękojeść.

wodzidła da się oprowadzić po całym obwodzie parceli, mo-Dla zapobieżenia przypadkowemu suwaniu się rurki łżemy tak przed oprowadzeniem, jako też po wykonaniu tej Cx C₂ w rurce Dx D₂ służy śrubka a. Wrzeciono tej śrubki ! czynności odczytać z łatwością na iiczbownicy planimetru przechodzi przez siodełko s, ślizgające    się    po rurce    Dx D₂,\ całe, dziesiętne i setne obrotów bębenka O i    nadto jeszcze

ma swój wlot w ścianie rurki Cx C₂ i    w    połączonej z nią I tysiączne ocenić,

§. 3. Teorya planimetru.

Jeżeli podstawa, na której planimetr ustawiamy, jest poziomą, natenczaś oś HIP jest pionową. Dwie płaszczyzny przesunięte przez HH', z których jedna przez punkt W wodzidła, druga przez punkt biegunowy B przechodzi, jakoteż inne dwie płaszczyzny pionowe, położone przez oś S bębenka O i przez obwód koła /r, w którem się pierścień bębenka O dotyka podstawy, przecinać się będą z płaszczyzną podstawy w śladach :

blaszce m. Tą śrubką a sprzęgamy obie rurki, a kreska ix na rurce Dt D₂ pozwala nam odczytać ilość wysuniętych kresek wyrytych na rurce Ct C₂.

WA, BA. bl. oo' ; (fig. 2).

Linie te przedstawiają główne części składowe planimetru polarnego.

Dotychczasowe teorye opierają się ua przypuszczeniu,

Rurka Dx D₂ osadzona jest w pryzmacie D, którego część lewa jest prostokątnie wyciętą. Przez ten pryzmat, jako też przez czop ramienia AG przechodzi sworzeń, ujęty śrubkami H, H\ tworząc tym sposobem oś, około której każdy punkt ramienia CD w kole obracać się ma. Oś ta musi być tak urządzona, aby była prostopadłą do płaszczyzny podstawy, na której planimetr ustawiamy.

że punkty

W, A, b, l

Na wyciętą prostokątnie część pryzmatu D nakłada się pryzmat M, także prostokątnie wycięty. Przez całą szerokość tego pryzmatu wyrżnięty jest żłobek, którego głębokość wynosi czwartą część grubości pryzmatu; na dnie tego żłobku znajduje się podłużny otwór u, przez który przechodzi wrzeciono śrubki c. Koniec prawy pryzmatu M jest łukowato . muszą leżeć w jednej linii prostej. Prof. Antoni Schell przyjął ścięty i śrubką b połączony z pryzmatem D. Obie śrubki w swej ogólnej teoryi²⁴) planimetru polarnego, że linie

b, c mają swe wloty w pryzmacie D.

W, A, b, /

Dla ułożenia ogólnej teoryi planimetru przyjąć należy

W A i Ib przecinają się w punkcie b pod kątem >J,, i udo-Z pryzmatem M stale połączoną jest rurka R, do niej wodnił pod jakiemi warunkami planimetr polarny daje nam przyśrubowany jest słupek Ti nasadzone są kawałki E, E‘ j powierzchnię parceli. Przyjmując zamiast dowolnego punktu, odpowiednio wycięte, do których jest przytwierdzona rama pewny punkt b, około którego oś bębenka obrócić należy, PP‘ w kształcie podkowy. W ïamce P P' mają swe wloty ażeby kąt «4,, był zerem lub miał 180 stopni, oznacza on wrzeciona śrubek /, V. Końce stożkowate tych wrzecion trzy- : stałe planimetru na podstawie, że punkty mają oś S, na którą jest nasadzony ile możności prostokątnie bębenek O. Krawędź bębenka O jest podzielona kreska- leżą w jednej linii prostej, zkąd wnosićby można, że tylko mi na sto równych części. Na drugiej krawędzi opasany jest ; p₀d warunkiem, jeżeli oś bębenka O leży w przedłużeniu bębenek pierścieniem o,o\ o kulistej powierzchni. W punk-i linii WA, planimetr odpowiednio działać może. cie O dotyka się pierścień podstawy i stanowi z punktem W i z punktem B, to jest ze środkiem gałki w bębenku F dowolne położenie osi £ bębenka (fig. 3), prostopadle do niej

trójkąt oparcia planimetru ua podstawie.

Punkt B jest punktem stałym, około którego cały

AW przedstawiają nam ramiona planimetru, ich długości Aby ilość całych obrotów bębenka O z łatwością odczy-i R i r są stałe. Kąt niemi zawarty nazwiemy Ô. tać można, są na osi S wycięte śrubowe skręty r, w które chwyta koło zębate p. Oś tego koła swe łożyska w kolan- ; BX i oznaczmy:

promień wodzący

musi być kolo k, przedstawione na figurze w rzucie pozio-Przy obrocie bębenka O dotykają się podstawy coraz ; mym przez linię o o, która przedłużona przecina linię AW inne punkty obwodu pierścienia; te punkty dotknięć leżą w punkcie m. na obwodzie koła k, a położona przez nie płaszczyzna K musi być prostopadłą do podstawy i do osi, około której przyrząd, jak już powiedziano, obracać się może. Linie BA bębenek się obraca.

Poprowadźmy przez punkt B dowolnie oś biegunową

BW = ę xBW — ©. xBA — 4,, WBA =

kąty

²⁴) Sitzungsberichte der Akad. d. Wiss. in Wien, 58 Band, 2te

kowej podporze e, przymocowanej do ramy P. Na końcu tej osi osadzona jest stale tarcza L, podzielona kreskami o równych odstępach na dwadzieścia części. Kółko zębate p jest tak urządzone, że przesunięcie się jednej części tarczy L koło znaku i₃ na słupku T, oznacza nam obrót jeden bębenka 0. Części obrotu bębenka odczytujemy na krawędzi: Abth. 1868.

(1)

licząc wszystkie kąty w kierunku posuwania się wskazówek

Długość łuku odwiuiętego przez obrót koła /r (pierścienia bębenka) między końcowemi punktami ss' otrzymujemy Przy oprowadzaniu punktu W wodziła po obwodzie i rozkładając drogę ss' na dwie składowe prostopadłe do sie-WFW" danej parceli, powłóczy przyrząd swemi ramionami ; bie, z których jedna s'g prostopadła do linii ms na obrót BA i AW część powierzchni rysunkowej BAWFW"A'B

Aby oznaczyć położenie ramion planimetru, gdy wo-i zatem: dzidło znajduje się w punkcie W", potrzebujemy tylko i z punktu B opisać łuk AJ' promieniem R, i z punktu W"\

na zegarze.

i pierścienia nie wpływa, druga zaś w kierunku sg wytyczona i przedstawia właśnie długość łuku odwiniętego koła/r. Mamy

sg = s-s' cos gss‘ — r“ dĄ, sin hsg = r" dĄ, sin (/x—u)

= r" sin a cos u dF —r" cos[x sinu c?4

—    sing, d\[r ' — R cos (ó -j- v — /x]

— cos g, d\R sin (ó -j- v — g,)

—    r' sin g, ć/4 — R sin (ó -j- v) ć/4

Przy prowadzeniu wodzidła z punktu W' do punktu

przeciąć go promieniem r.

Wykreślmy oprócz tego promieniem wodzącym p łuk W W' i przetnijmy go z punktu A' promieniem r w punkcie W'. Zatoczmy nareszcie z punktu A' promieniem r łuk W'W". Prowadząc po tych lukach WW' i W'W" wodzidło, przyjdziemy także do punktu W", a ramiona planimetru i W" zmienia się ó o ć/4, następstwo dotknięć koła Jc daje

nam łuczek promieniem r' wykreślony s's" — r' dó

(?)

powłuczą powierzchnie.

BAWW'A'B + W'A'W" W'

(8)

Odwinięty łuczek koła /r równać się będzie s'g\ który

przyczem kąt -A zmieni się o A4- » a kąt ramion 4 o A4

Ponieważ punkty W i W' są równo oddalone od bie-i otrzymujemy, rozkładając ślad s-'s" na dwie składowe pod guua B, to ślady ramion w tych skrajnych położeniach mu- j kątem prostym, z których jedna do m's' prostopadła na sza zawierać kąt 4 o równej wartości, a powierzchnia powłu- : obrót pierścienia nie wpływa, druga zaś

s'g' — s‘s" cos g's's" = rdló sin g. obwodem i skrajnemi promieniami wodzącemi. Ponieważ ; właśnie długość łuku odwiniętego przedstawiać będzie, nadto opisana część obwodu jest lukiem kołowym ze środka

czona będzie równoważną wycinkowi zawartemu między

(9)

Naznaczając przez dO element różniczkowy odwiuiętego B wykreślonym , więc powierzchnia powłuczona wynosić i obwodu koła /r, spowodowany przyrostem ć/4 i odpowiednem będzie

BW² A4

p2

A4 = i R² + ?'² - 2i'R cos ó]

A4

Powierzchnię powłuczona, jeżeli wodzidło oprowadzimy po obwodzie parceli WFW", możemy złożyć z trzech części BAWW'A'B ; A'W'W'A'; WW'W"FW

dó, otrzymamy według (7), (8), (9)

dO — r' sin g, (ć/4 + dó) — R sin (ó -f- v) ć/4

— r' sin /x (<74 + dó) — R sin v cos ó ć/4 —R cos v sin ó ć/4-

(C. d. n.)

PEOJEj^T

i ustawić następujący związek:

(2) bawfw"a'b=baww'A'b+A'W'W'A'+ww'W"fw- jMowy piaclm 113 SGjm i Mora Wyflziałii Krajowego we Lwowie,

Pierwsza część leży między śladami o równych kątach ó i łukiem kołowym W W', będzie zatem według (1)

(Dokończę⁻iie artykułu umieszczonego w Nr. 2. Dźwigni“ z Września r. 1877.)

(3)

W terminie oznaczonym wpłynęło ogółem 30 projek-

(4)

BAWW'A'B = (/?’ 4- r* — 2r R cos Ó)

druga część jest również wycinkiem kołowym ze środka A', i    ^ szystkie piojekty były przez dwa tygodnie wysta-

: wionę na widok publiczny, mieliśmy zatem sposobność oglą-

i dać je szczegółowo. Przyznać należy, że wynik konkursu był świetny; nie możemy jednak pominąć z ubolewa-| niem okoliczności, że tak szczupła liczba architektów polskich trzeciej części W W FW powierzchnia stanie się ilością ui©⁻ i udział wzięła w konkuisie. Powodom tego nie jest wcale skończenie małą rzędu drugiego, skoro założymy    : ailj brak dostatecznego wykształcenia, ani też brak chęci do

pracy, lecz tylko bardzo smutne stanowisko architektów naszych. Nawet w głównych miastach, jak Lwów lub Kraków,

promieniem r wykreślonym, o wartości

r² A4 2 ⁵

A'W'W" =

A4 ==: r/4-

i może w takim razie być zupełuie opuszczoną.

Powierzchnię BAWFW"A'B uważać możemy jako nie-

(5)

ogół publiczności nie jest jeszcze o tyle postępowym, ażeby skończenie mały element różniczkowy powieizchui Pparceli, j llZQawaj potrzebę powoływania arcbitekty do projektowania któią. ramiona planimetin podczas opiowadzenia punktu W j kierownictwa budowy; brak dostatecznego zajęcia i walka po jej obwodzie, zaczynając i kończąc w tern samem miej-; 0 cbleb codzienny, zmuszają nie jednego zdolnego architektę scu, powłóczą. Będzie więc według (2), (3), (4),    i do wyszukania sobie innego zajęcia i tylko szczególnie szczę-

R² — 2rR cos Ó ..    i śliwy zbieg okoliczności umożebnić może udział architektów

krajowych w pracach konkursowych, które wymagają oprócz Oznaczmy kąt stały, który tworzy linia m‘o rzutu i głębokich studyów, a tern samem wiele czasu, także zna-koła k z ramieniem r przez », kąty stałe, które zawiera i cznego nakładu pieniężnego, promień r', przechodzący przez punkta A i s z linią rn o

dP =

(<24+^)+

d 4.

Komisya konkursowa przyznając przeważnej liczbie pro

(6)

jektów wiele zalet, tak pod względem estetycznym, jak też Wskutek obrotu trójkąta BAW o stałym kącie ó około wewnętrznego rozkładu, przedstawiła następujące 4 projekty puuktu B o nieskończenie mały kąt ć/4, ślad dotknięć ó- jako nagrody godne: koła h wykreśli na podstawie łuczek ss' promieniem stałym Bs = r" o długości

przez /a, a z linią Bs przez u.

ss' = r" ć/4-

Wagner.

1. ) Spes, projekt architektów Wedeler et Hiser.

2. ) Nil de uobis, sine nobis, projekt architekty Ottona

Suteren całego gmachu może być na pomieszkania żej wymienionych projektów nie nadaje się bez zmiany do i użyty. Podłoga suterena bowiem nie sięga nad 1 do 1*5 bezpośredniego wykonania, gdyż odstępuje albo nadto od j metra poniżej terenu, wszystkie ubikacye są dostatecznie programu, lub też jest za kosztowny; zużytkowaniem pomy-i oświetlone, a przeciw wilgoci ziemi warstwą izolacyjną as-słów zawartych w projektach uwieńczonych, wytworzyć mo- i faltową zaopatrzone, żna jednak projekt ostateczny, któryby programowi w zupełności odpowiadał, chociaż jest niemożebnością wystawić bu- bióra referentów Wydziału krajowego. Nad westibulem jest dynek tak obszerny i z natury rzeczy wymagający ozdobniej- : sala obrad Wydziału krajowego, w której arcydzieło naszego szego wyposażenia, niż zwykłe budynki prywatne, za sumę mistrza Matejki „Unia“ umieszczone zostanie. Z tego też 500.000 złr. i że należy powiększyć sumę kosztów do wy- powodu jest wysokość tej sali nieco większą, niż normalna

3. ) Honor praemium, projekt architekt Ottona König. ; rożnych do wszystkich ubikacyj piętrowych. W suterenie

4. ) Per ardua ad astra, projekt architektów Lausil i Ziffer, i po bokach przejazdów są loże portyerów.

Równocześnie oświadczyła komisya, że żaden z powy-

W traktach od ulicy Słowackiego znajdować się będą

sokości 1,200.000 złr.

Trakt środkowy między podwórzami, mieści główną

964.000 zł.

Konstrukcye dachu i sufitu nad główną klatką schodową

wysokość Igo piętra. Nad salą obrad jest biblioteka bióra Wydział krajowy zgodnie z powyżej nadmienionem : statystycznego ; architektura głównego występu nie zezwala orzeczeniem komisyi powierzył opracowanie takiego planu i na bezpośrednie oświetlenie tejże oknami z frontu, będzie ostatecznego p. Juliuszowi Hochbergerowi, dyrektorowi miej-: zatem otrzymywać światło drugorzędne przez okna umie-skiego urzędu budowniczego, zmieniając równocześnie nieco j szczone w ścianach kurytarzowych i przez dach oszklony program przez opuszczenie niektórych ubikacyj, a to w celu ; nad główną klatką schodową, umniejszenia kosztów budowy. Projekt opracowany przez p. Hochbergera, znakomity tak pod względem wewnętrznego i klatkę schodową i ubikacye sejmowe. Główne schody służą rozdziału, jak też ukształtowania architektonicznego, został i dla członków sejmu, którzy z ulicy Słowackiego przez we-ostateeznie przez Sejm i Wydział krajowy jako w zupełno- i stibul do gmachu wstępują. Schody główne są sześciora-ści odpowiedni przyjęty i do wykonania zalecony. Pomimo i mienne i ułatwiają w wysokim stopniu wygodną i bezpo-że wszelkim warunkom obszernego programu w zupełności i średnią komunikacyę pomiędzy salą sejmową a ubikacyami zadośćuczyniono i gmach cały odpowiednio swemu przezna- i traktu środkowego, gdzie wszystkie sale posiedzeń komisyj czeniu bogatą architekturą się odznacza, koszta nie będą i sejmowych, bióra komisarza rządowego, biblioteka sejmowa bardzo znaczne, preliminowane są bowiem tylko w kwocie ; i bufety się znajdują. Stopnie schodów będą wykonane z kamienia trembowelskiego, jak w ogóle wszystkie schody w ca-Przy pomocy planów, które do pojedynczych numerów iłym budynku. Pod spoczynkami i ramionami górnemi scho-„Dźwigni“ (nr. 3 i 4 z r. 1877 i nr. 1, 10, 11 i 12 z r. 1878) i dów umieszczone są garderoby. Światło otrzymują schody załączone zostały, przypatrzmy się teraz nieco bliżej całe- | z góry za pomocą szklaunego sufitu i oszklonego dachu, mu ukształtowauiu gmachu.

Sala sejmowa pomieścić może 230 posłów. Siedzenia

Stosując się do polecenia Wydziału krajowego, który i wykonane zostaną z żelaza. Części traktu środkowego po wymagał, ażeby ewentualne powiększenie budynku przez i bokach klatki sehodów są tylko jedno-piętrowe. dobudowanie uzyskać się dało, umożebnił to projektujący przez pozostawienie wolnego miejsca od strony ulicy Mic- : posłów umieszczone w półkole, wznoszą się amfiteatralnie i kiewicza. W razie zabudowania i tej części budynku przed- i przedzielone są przejściami wzdłuż promieni koła. Przy ścia-stawi rzut poziomy całego gmachu zupełnie symetryczną ; nie tylnej na podniesieniu znajdować się będzie siedzenie figurę, z 2ma wielkiemi podwórzami prostokątnemi po bo- j dla marszałka, po bokach dla 4 sekretarzy sejmowych. Przed kach traktu środkowego, 2ma podwórzami mniejszemi przy i krzesłem marszałka znajduje się mównica. Przy tejże ścia-granicach realności sąsiednich, które umożliwiają oświetlę- j uie mieszczą się także siedzenia dla komisarza rządowego i nie traktów podwórzowych i jednem większem podwórzem i 3 referentów sejmowych. Przed mównicą w miejscu nieco między budynkiem sali sejmowej a traktem od ulicy Ko- j pogłębionemu umieszczeni zostaną stenografowie. Kurytarz ściuszki, kształtu wielokątnego, lecz symetrycznego. Na ra- ! przechodzący wzdłuż ściany pod siedzeniem marszałka prozie będzie miejsce, przeznaczone na dobudowanie, drzewami i wadzi z miejsca dla stenografów do biur tychże w prawem

zasadzone.

poprzecznem skrzydle podwórzowem. Cztery w wnętrze sali Główny front od ulicy Słowackiego naprzeciw ogrodu : wystające loże wrogach tejże, przeznaczone są dla namiest-Miejskiego okazuje facyatę bogatą i bardzo poważną. Naro- i nika, marszałka i członków sejmu. Po lewej są loże dla żne pawilony i występ środkowy ozdobione pięktiemi kolum- | wice-marszałka, członków Rady państwa i dla dziennikarzy, nami, sprawiają wzniosłe wrażenie. Ponieważ ogród Miejski j Loże po prawej i loże w łukowej części sali, przeznaczone oddalając się od budynku znacznie się wznosi, zostanie śród-1 są dla publiczności. Przystęp do lóż dla publiczności, uła-kowa część ulicy Słowackiego o 1 metr po nad dzisiejszy i twiają schody okrągłe po obu bokach traktu środkowego, poziom wzniesioną, ażeby budynek nie robił wrażenia, ja-! Do przedsionka tych schodów wstępuje się z podwórzy głó-koby był nadto w ziemi zatopiony. Po obu bokach pawilo- i wiiych na lewo i prawo traktu środkowego. Członkowie sej-nów narożnych, graniczących z ulicą, a przed elewacyami do- i mu przystępują do lóż dla nich przeznaczonych z wnętrza mów prywatnych na realnościach sąsiednich, zostaną założone ; sali, za pomocą 2 schodów okrągłych, żelaznych, umieszczo-skwery. Ażeby ulicę Słowackiego, nadto nie zwężać, nie jnych w rogach sali sejmowej. Podium sali spoczywa na urządzono podjazdu przy głównym środkowym występie —! sklepieniach opierających się na słupach żelaznyeh. Miejsce

będzie tam tylko przechód kryty dla publiczności.

obszerne pod salą sejmową, przeznaczone jest na archiwum. W środku obu traktów frontowych od ulicy Słowac- i Oświetlenie otrzymuje sala wyłącznie z góry, za pomocą kiego są przejazdy, prowadzące tak do podwórzy, jak też i szklaunego sufitu i dachu. Z powodu wielkiej rozpiętości do kurytarzy parterowych, a schodami przy pawilonach na-!zostaną konstrukcye sufitu i dachu z żelaza wykonane.

Oświetlenie wieczorne odbywać się będzie za pomocą płomieni gazowych, ewentualnie może za pomocą światła elektrycznego. Cały prawy trakt podwórzowy, trakt podwórzowy po-

Rozmaitości.

Nowe maszyny do obrabiania granitu i innych przeczny i trakt frontowy od ulicy Kościuszki, przeznaczone i t w a r dych kamieni. Budowniczy Schmidt na Szląsku, wynalazł są na biura techniczne, kasowe i manipulacyjne Wydziału ! do obrabiania kamieni maszyny, które jeżeli się okażą praktycznemi, krajowego. Faeyata frontowa ulicy Kościuszki, jako też fa- \zdoim wpłynąć na zniżenie cen materyałów budowlanych. Wynalazca

cyaty podwórzowe, są skromne odpowiednio wymogom pro-:: fCe. m0Z°!ną i kosztowną pracę łupania i obrabiania najtwardszych J J r    ’    7    ...    f    . : kamieni jak n.p. granitu, zastąpić wyłącznie pracą maszynową. W tym

gramu. Z powodu, Że ulica Kościuszki ma kształt piawi6:ce]u skonstruował maszynę do łupania, tudzież maszynę, która co do łukowy, nie było możebnem trakt frontowy ulicy Kościuszki : swej budowy jest podobną do świdra, używanego przy wierceniu ka-zalożyć W prostej linii, gdyż ulica zostałaby nadto zwężoną. ; mieni. Maszynę do łupania można porównać z młotem parowym, przy Dla tego też sa pawilony narożne nieco pochylone do ulicy :    kowadło jest zastąpione stale osadzonem ostrzem stalowem,

. Przejazd w trakcie od ulicy Kościuszki ! I’odcMS druf ruchomy ostrz i«t umocowany na młocie. Kamień, "    /    . .;mający byc przełupany, przesuwa się ku maszynie na krążkach, a ude-

służy w Środko ej części dla powozów, zas boczne części ; rżenie młota następuje bezpośrednio za pomocą tłoka parowego. Da-Są przejściem dla publiczności udającej się do sali sejmowej i leko ciekawszą jest druga maszyna Schmidta. Składa się z dowolnej

i liczby cylindrów parowych, które są przytwierdzone na ramach rucho-Sutereny w całym budynku, jak również wszystkie ku- ; mycłl w poziomej płaszczyźnie. Kształt tych ram może być prosto-

rvtar/e heda zasklenione W kurvtarzach bedzie ułożone ! kątny lub kołowy- Każdy trzon tłoka « cylindra jest opatrzony na rytarze będą zasklepione. W mytarzacn oęazie uiozone ; dolnym końcu w 8taiowe dłuto, które wywiera wprawdzie działanie

terazzo; posadzki w pojedyóczych ubikacyach są parkietowe : przez uderzenie, jednakowoż funkcyonuje podobnie jak piła, gdyż końce

lub też zwykłe fryzowe. Z wyjątkiem sali posiedzeń Wy-: dłutów odbywają ruch równocześnie z cylindrami parowymi. Buchten

działu krajowego, głównej klatki schodowej i sali sejmowej, i może bJć dokładnie regulowany i może się odbywać w płaszczyźnie

które otrzymają sufity kasetowe, beda wszystkie inne sufity ! P°zi°mej> w kierunku prostym lub kołowym. Do wykonania tego ru-

gładko wjkouaue, Cokdly, kolumuy wo.uo stojące i siu-1 £    1 S^"°S TI

py w elewacyi ulicy Słowackiego, gzyms kordonowy tamże, ; jak również gzymsy główne w elewacyach ulic Słowackiego! i Kościuszki, zostaną wykonane z kamienia; tak samo też: wszystkie ozdoby figuralne. Wszystkie inne ornamenta zewnę- :

traktu

i dla urzędników Wydziału krajowego.

Wiadomości personalne.

Minister wyznań i oświaty’zamianował Wiktora Fronia, asystenta tizne będą odlewane z Avapna hydraulicznego, zaś ornamenta c. k. szkoły politechnicznej we Lwowie, profesorem przy c. k. instytucie wewnętrzne z gipsu. Gzymsy główne w podwórzach będą ! techniczno-przemysłowym w Krakowie. Eada miejska we Lwowie za-

: mianowała Wincentego Góreckiego, adjunkta urzędu budowniczego

wykonane z blachy cynkowej.

Wszystkie schody mają być z kamienia trembowelskiego, i “liełskie^°> inżynierem. Bolesław Długoszowski w Wełdzirzu otrzymał

....... ,    , , .    ,,    . o . , konsens na budowniczego. Franciszkowi Bychnowskiemu, inżynierowi

. me prowadzić wyżej jak do wysokooci podłogi 2go piętra ;we L„owie, prîyz„an0 na wjstawie paryilej medal za komtrukcre

Schody strychowe są w różnych miejscach zupełnie odrębnie ; pieca żelaznego pokojowego. (Bysunek i opisanie tego pieca zawarte

jest w nr. 6. „Dźwigni“ z r. 1878).

Główna klatka schodowa z otaczającemi ją kurytarzami i + Oddalenie urzędników przy kolei czerniowiec-

jak też i sala sejmowa będą ogrzewane kaloryferami, które !k!ey K‘lkudziesi(?clu urzędników kolei czerniowieckiej zostało w tym

‘    „    ..    : miesiącu bez żadnego powodu oddalonych. Dyrekcya ruchu podaje za

pomieszczone byc mają. Komumkacya pomię- : pow4d tego radzenie rady zwiadowczej, ii wielki, koszta roch,, dzy salą sejmową przez główne schody do ubikacyj sejmo-i w stosunku do dochodów wymagają koniecznej redukcyi personalu. wych, odbywa się zatem w ogrzanem powietrzu. Wszystkie j inne ubikacye gmachu ogrzewane będą zwykłemi piecami i urzędnicy kamyczkowemi, lub też piecami źelaznemi. We wszystkich wychodkach urządzone będą water-closets ; wychodki przy sali sejmowej, objęte są w systemie ogrzewania sali.

Kanalizacya przeprowadzoną zostanie na podstawie od-! częstokroć i życia do gorliwego pełnienia obowiązków służbowych jeżeli dzielenia części płynnych, za pomocą dewizorów z drzewa ! ^arzad pozbawia kolegów egzystencyi wystawiając ich na nędzę? Nie

dębowego. Części pljnoe odchodzą 'kanałami mnrowanemi I    każdy mimowolnie, czjprzytakwielkiem przedsiębiorstwie

‘    .....    , . . .    .    .    : nie umiał wynaleźć Zarząd, który w dobrze zrozumianym interesie przed-

do kanałów miejskich; pozostałości W zbiornikach umieszczo- ; siębiostwa kolejowego powinien dbać szczerze o losie całego personalu,

nych W suterenach budynków będą wywożone.    :    innego sposobu do poczynienia koniecznych zaoszczędzeń, jeno przez

Podwórza budynku będą brukowane kostkami kwarco-i takie bezwzględne odjęcie kawałka chleba kilkudziesięciu urzędnikom

i ich rodzinom?

założone.

w suterenach

Pomiędzy oddalonymi znajdują się dyetaryusze, aspiranci i

za dekretami.

Bozsądne gospodarstwo kolejowe wymaga niezbędnie zorganizowanie chętnego, oddanego ciężkim obowiązkom zawodowym, personalu,

: bo od niego zawisł także winik rocznego bilansu. A zarządzenie takie ; czyż zachęcić może urzędników do poświęcania swego zdrowia a nawet

wemi, wszystkie przejazdy będą asfaltowane.

W końcu nadmienić należy, że odprowadzanie wody deszczowej z dachów nie będzie się odbywało na zewnątrz murów, lecz wszelkie rury spustowe wprowadzone zostaną do wnętrza budynku, a ztamtąd małemi kanałami murowa- i szych ciężkich czasach od razu tak znaczną liczbę osób postąpiła w

nemi do kanałów głównych; tym sposobem zapobieże się ! wysokim stopniu — co najmniej — nietaktownie.

Nie wątpimy, że Towarzystwo politechniczne ujmie się za pokrzywdzonymi a to tern więcej, o ile że postępowanie takie jest także ; odmowną odpowiedzią na petycyę, wniesioną w sprawie języka pol-: skiego.

tak częstemu i bardzo szkodliwemu zamarzaniu rynien umieszczonych na zewnątrz budynku.

Adolf Marki.

Jeneralua dyrekcya, śmiało powiedzieć możemy, nie wyczerpała wszystkich sposobów dla zapobieżenia tej katastofie i postąpiła dla tego nie ludzko.

Prócz tego spotkać ją musi ciężki zarzut, że oddalając w dzisiej-

Do dzisiejszego numeru załącza się dwie tablice i spis rzeczy zawartych w rocznika II. „ Dlwigniu z r. 1878.

Treść: Do czytelników. — Sprawy Towarzystwa. — O planimetrach (z rys. na tabl. I.) — Projekt budowy gmachu na Sejm i biura Wydziału krajowego. — Bozmaitości. — Wiadomości personalne. — (Do artykułu później zamieścić się mającego: fasada klasztoru Sióstr św. Franciszka Najświętszego Sakramentu na tabl. II).

Z drukarni K. Pillera

Nakładem Towarzystwa politechnicznego.

i^r

X.

T al). 1

Fin.l.

te;

46

sy -

te» B

?"

hs

te*

fe

,Sio~

H*

te

te;

■rvj

te»

>•*

#1

Fia. Z.

bi

Fig. 3.

Fig .4.

Ç:

v.

lrM

A%1 74 \

ś/v7 ^

/y y '.!/ /

s'

tri

•\

Z"

h)

/

1/

K¹.

4/*/

A'

o r --F

, ,n7.

/ j¹

/"T*

*W

NS

//

-4

*/,W7

...

o/

j!

e>A

S'

JC

(ML

Dźwignia NM 187.9.

.

V

\

18

>-

]•"

1i

Su

jvLAßZTDfe

Cfi'

;ü ,o a l

ive Jjwowie.

\>

f4ß4m QLDWNA.

Łj_.

\s

!§

v;:

|A

Pfeil

fei

il

m\i

i vÆS\

z§=\

H

W¹

Jt

rO'

ikiii I

al

i.

ii

11 im

fe#

Sf

“li

Jtb

IU 11:1

;Ś

iii

El

■:

IE”

Pt

■g=p

i: fefe

I*

n- U

-J..1 :

il

r«H

tî --

w

Uhj

ii

i?

»i

Si

-&=

-----

api*.

=âjj|

»• 'Wilii

ij

l|lł!

tw

umm

'u

sa

/&

ï/ -4

r>’

Ij

₍'i '

:;i

\pf

:Er.

fe

a;; I:

::i

77

-,

%(l

jjf

~C7

:x 1

r7~v~-

SH33¹-

Ilill

ajŁ-fel 1 ,-J

?P=

irr*

dilii

fi

■’:X

fe.

^ee

!'-Ll :;

=m

't,

■SFTa»

Mr-

i|l!:

±3 ’

(i

Fâ

.y

-i

fH

'I

Vi

fe¹

i|j

i:.:

1E

§=

ri

ifer

1#

jfe ii‘ -

"mt;‘ ‘zt ^ '

ia

■

~ZZ

3ŚP+

il

i⁻

jr>

mf.

rz—¹

iHfe

fe

7,fe

.i::

■fe

I,

u, rrr-j ä

L----“••• 'fe:

pa

pi

H

Fi

lii'

r-

: r—

liii :

m

a::i

ilFÜÜlîJ

fefe:-

xV" "

41-

mim

■S.X,.

-P

II

gaRS

pn.p.ipp :

il

—r...

t=frr

■MM

fe

fe

il

.....44.1411

TpH

mm

••■s

. -!

ß“

i--.

fe

p 1 ■ 1    r-=*

11

-,

10

B)

-----_•'---1

rX

ûOïwiania .À ~ I. /<5 '/IP.

f.

-I

‘h

4F-

i

M

w.

PRZEMYSŁOWE

Sto warzyszenie zarejestrowane z nieograniczoną poręką

WE LWOWIE

ulica Kopernika liczba 9.

wykonywa pod gwarancyą, na podstawie tak własnych jak i cudzych projektów, wszelkiego rodzaju roboty budownicze, wodne, irrygacyjne i miernicze.

PIECÓW KAFLOWYCH

J. Aflflmjoislp

na Zwierzyńcu pod Krakowem przyjmuje zamówienia na

PIECE KAFLOWE

€>

zwykle lub

Medal zasługi na wystawie przemysłowej i rolniczej we Lwowie 1877.

PIERWSZA GALICYJSKA PAROWA FABRYKA PARKIETÓW

w Kamionce Strumilowej.

Nowo otworzona fabryka parkietów w Kamionce Strumilowej ma zaszczyt uwiadomić niniejszem szan. Publiczność, że urządziwszy swe warsztaty na stopę odpowiednią wszelkim wymaganiom czasu i smaku, przyjmuje i wykonywa wszelkie zamówienia które adresowane być mogą albo do samej Dyrekcyi fabryki w Kamionce Strumilowej albo do Kantoru młyna parowego Kamioneckiego we Lwowie, ulica Żółkiewska Nr. 85.

Fabryka parkietów zaopatrzona jest w maszyny parowe stolarskie według najnowszych wynalazków i konstrukcyj, w sztuczne aparaty suszarniane i w nader obfity wybór najpiękniejszych wzorów, tak ż v przyjmując zamówienia gwarantować może za trwały i suchy materyal, oraz za gustowne i modne wykonani Na żądanie rozsyła fabryka parkietów ilustrowane katalogi i cenniki.    KĘPO! Î1P MlGF L TOflECF SY11

OBIJ K A RNÎA

St. T7Ś7⁻a.37-d_OTX7-Icz

KOMEL PILLEE

Lwów ulica HaMa !. I

LITOG-BAP T.A.

-sriJÆæissx-©

muzyczne

poleca swój

M AGAZY N

obficie zaopatrzony

w papiery kancelaryjne, listowe i rysunkowe, rekwizytu do pisania, rysowania i malowania, perfumy, mydlą, pudry francuzlde i wiedeńskie, książki do modlenia, albumy, pugilaresy, portmonetki berlińskie i inną galanteryę, oraz

w rozmaite przybory do robienia kwiatów,

przyjmuje wszelkie zamówienia na bilety wizytowe drukowane i litografowane jakoteż najmodniejsze monogramy na listach i kopertach w rozmaitych kolorach po najumiarkowań-szych cenach.

Zamówienia na prowlncye załatwiają się najakaratniej I najspieszniej.

«»Ciel DRÜKàRHL LITOSRAFil I &ISESNI

we Lwowie

■ulica Łyczakowska 1. 3,

poleca swój odpowiednio urządzony Zakład będący w możności

współzawodniczyć z każdym zagranicznym Zakładem.

W DRUKARNI wykonywa dzieła wszelkiej objętości, księgi tabelaryczne, raporta, rejestra, juksta i kwity gospodarskie, lasowe i bankowe, adresy, rachunki, ob'atorja, frachty i aiisze różnej wielkości, jako też i bilety wizytowe a la minute w różnych kolorach.

W LITOGRAFII portrety kredowe i ryte, listy zastawne, kwity udziałowe,. kupony i wszelkie druki manipulacyjne, bankowe, weksle, dyplomy ekonomiczne i wypisowe dla rzemieślników, nuty litografowane, pisane na kamieniu lub autografowane wraz z tytułami, sygnatury aptekarskie, etykiety kupieckie, adresy, bilety wizytowe, noworoczne, zaproszenia, listy lub bilety ślubne, jakoteż wszystkie roboty autograficzne w różnych kolorach.

W GISERNI odlewa czcionki, justunki, linje, sztegi i interlinje, przyjmuje linje mosiężne do przecinania podług Systemu.

Ceny bardzo umiarkowane,

Fiok nałożenia 17"73„

Sprzedaż po cenaeh fabrycznych

według oryginalnego cennika

ZOS1ÆOS

*"S

'S

s*.

'O

s-

Ci

mi

rs

9.

Jt

rs

k9

Na wystawie wiedeńskiej ragpF dyplomem

J. NEllOEFER

z roku 1873 premiowany uznania

c. k. nadworny optyk

Lwów, ulica Karola Ludwika liczba 9

róg ulicy Sykstuskiej.

Największy skład przyrządów optycznych,

matematycznych i fizykalnych,

a mianowicie :

wielki wybór Okularów, Lornet i Cwikierów o najlepszych szkłach w najrozmaitszych oprawach. Binokli teatralnych i potowych jakoteż dla marynarki najnowszej i najlepszej konstrukcyi. Dalekowidzów, Mikroskopów, Ciepłomierzy, Cukromierzy, Alko* holomierzy. Kompasów, Busoli, Lnp i t.p.

NAJWIĘKSZY SKŁAD

Barometrów metalowych t. z. Aneroidów,

najnowszej konstrukcyi, służących do spostrzeżeń meteorologicznych i do mierzenia wysokości, te ostatnie z tabelami redukcyjnemi.

Wielki skład przyrządów

Lwów, ulica Karola

fllapp. inżynierów, lekarzy, właścicieli ratryk i szkół

mianowicie:

Theodolity, Teleskopy, stoły miernicze, instrumenta niwelacyjne, Sesctanty, Kątomierze, Taśmy miernicze, Bajscejgi i t. p. Maszyny indukcyjne, laryngoskopy, lustra dla okulistów (Augenspiegel), zbiory szkieł optycznych dla okulistów, Manometry i inne części do montowania parowych kotłów i t. p.

Beparacye przyjmują się. — Cenniki rozsyłam. EJespedycya najszybsza.

Ludwika pod liczbą 9. róg ulicy Sykstuskiej.

Pod i edakcyą prof. Dr. Br. Radziszewskiego, wychodzi we Lwowie już rok trzeci, czasopismo

KOS1ÆOS

organ Towarzystwa Przyrodników imienia Kopernika.

Kosmos wychodzi w zeszytach miesięcznych, zbro-0 szurowanych, około 40 arkuszy rocznie, z drzeworytami i tablicami litografowanemi.

Półroczna prenumerata wynosi weLwowie w księgarni « Bełzy złr. 2 ct. 50— w Warszawie u Gebethnera i Wolfa Rs. 2 O w Poznaniu u Żupańskiego Mk. 6.

Zbroszurowane roczniki z r. 1876 i 1877 można jeszcze    O

nabyć po cenie prenumeracyjnej. — Roczniki te zawierają    5)

I prace pp. Abcikanotcicza, Birkenmajera, Ciesielskiego, Fabiana, Godlewskiego, Grabowskiego, Janoty, Kreutza, Nenckiego, Niedżwiedzkiego, Ochorowicza, Bościszewskiego, Staneckiego, Syrskiego, Tynieckiego, Zacharjewicza i wielu innych.

SI

Prenumerować można we wszystkich księgar- A niach krajowych i zagranicznych.    I

UfOSJUflCOTf

TOWABZYSTWA

PBZEMYSLO WEGO we Lwowie,

ulica Kopernika 1. 9. wyko ny w a

wszelkie w zakres ten wchodzące roboty

jako to :

etykiety, formularze, blankiety rachunkowe, wekslowe, rejestra gospodarcze, bilety wizytowe , plauy, mapy itd. itd.,

niemniej przedmioty najwyszukańszego artystycznego wykończenia wymagające

po cenach na.jnmiarkowańszych.__

18-

Lwów, uh Karola Ludwika l. 9, róg u!. Sykstuskiej.

ZYGMUNT KĘDZIERSKI

inżynier cywilny z upow. rządowem

otworzył Irancelarję

we Lwowie,

przy ulicy Majerowskiej 1. 3.

przyjmuje zamówienia do wykonania projektów lub przeprowadzenia budowli i wszelkich robót wchodzących w zakres inżynieryi lub budowniczy —

tak w miejscu, jako też i na prowincyi.

feii

Z drukarni K. Pillera.

Nakładem Towarzystwa Politechnicznego we Lw'owie.

v S W

t)

N

.

fl

i

INJ; 3s i rń j CC 1 —f i O j \ - ą LU /M

m¥

Z'

\

o

'T 'T S '

*

%

i^Hi^^»fiSS»^SIfS^»ISSSSII|l|SSSSSSSS8lî8îllS^^M^^^^®^^

SiügÂS^^M»gs»güæS»Siœ^^SSS8SSI^æi

assiæggMÂæsiisgsis^giœssgsiisisægsMi

œ»œMœiæœ^^œœMœB(^BiœœœæB8^Âæ^^æpœM >m€^æ^z^zm:^^æ<æs&æ!æm^æ^^mzmz^MmmM^mm^zm3m<æ^^^z^mæmmmmy^m&^dm^ æ^Miæ»BœMBœ^Bœ@æBœæ»»œ:)e(^œœMMB0««Msôîôees^ose

¥^8wlîîÂllîllWl^lwlîlllPI8â8iSiîSSiil^8^œSÂIi$i|iiM|îllîlli^|i$|||i

c^c^>:^^^^3ccc^^:^:c^3c^3^ccc^3^#>>3c^>ccc«>:cc^»:.»^c^

WMÄÄ»»«»^«

»SMI^œgSI^«æSS8œ8»ili8liœæ»ægg^æiiæSli

iSis^æængæisgsiiæiægssæsiSÂiM^^^^»

L^c^:cc^c«c»>:cc^>>3cc¥^>:cccc^:^ccc^3^:c«:cccc^>>3*e^c€c^

ISÂ»»S^^^S*SSI^^^æœ»SSSil8iSg^l»^^

:cc«>:c^c«^^>>>:cc^>:c»^>:cc€c«cccc^>:40c^^:^3^:cc^>3^^

ÜiHEHE^.:    -,:;->; -W- ^IJï

^œæMœœ^æMœ»^œæ;a^^œ»^MHæœBMÂœ^M0

8§feë88S8fegiii^^^^fcKijiieëS8ëë8§^iicji^ëë^i6ë888^§S^K8ë^j^S^§^fe^8ë^ë^^^§^^^^^

®t®§iiig8®§i®i^^

îæœœM5«(»œ^æ»M»^»ææMi^œœiB^ææÂMœ^^^

^a»^^«^^^s»i^»lil®lili«ilgüiisg

Kg$ste$aaa$ateaa$êgê$ês^<sa^$êêêgM?ggêMMgêS^êêêMèê$8$ê$Sê$ê$ftftMMftftêêftÆMêê*êâêêê^

ii|^^^K»§ili||ililllii|iSlliilili~i^»IPiïllll8iiillililiiPII|liS

5®®Mi8K^aâ2»55«ÿ®»4î5»$8$$î5ÉSÿ»4é&s®«*é*ô66ÿÿ®*$a«$ÿiîjât$$ÿ$®$ôMÿ$Â$$êas*$***$»$*«*$$*

i^ß«ttiSiüüiiüüiiSiSiüi»^üüiü^üpiSiiiSÜfüiiiüi«^^iSiÜi^®ii

g

igggi8ig^^®iiœii88Mœg«sgs^^^^Sii»ssi

i^^gggissa«i»»ÂSsœsgsœ»siss^^œœsMiiSi

s|gi^æiiiliœgMliS8SI^ÂIiSIS^æiæi»æiigl88Sillil»li

i«gmi8Siæi^ssœggiÂiœiiœgig^^^®i»SMîssgî

;|Sllüi8g^l88^^888æii^8SSS»»81g8^^^»æi8ææi

is^giiMi^sggiœisiiSÂSsæssiææsiigiææ^œ^

^^^^I»ææs»æ^gsss8»s»^^^^æ8îiii8«siasisg8i

SÎ®®®®i®S8ïîSïi®®®ïSii»ISï@ï^iglSïîi®S«i®g®®^SS4®l;;

mmnwmvttvnp^nBS

mmmmmm^ss^mssmsms^ssms^mm^^^^^^

œc^

S^^ffiffiiSMSSSSSSliSiSiPSSi^Âm^^i^^^Piiiii

"îfiflllîîlîîîlliîî^^^^^^ ?U- 818 8    -'^^Ë^^^Ife^^êsâSS^êî

o

BIBLIOTEKA

GŁOWNA

39

akademii GÓRNICZO H UTNICZE3

no&|g