Rocznik III.

Lwów, 20. Grudnia 1879.

Ir. 12.

Prenumerata s przesyłką pocztową w Austryi wynosi: rocznie półrocznie .... 3    „

Numer pojedynczy kosztuje 60 ct.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

Wszelkie reklamacye należy wnosić najdalej do dni 14.

6 złr.

DŹWIGNIA

Redakeya i admmistracya znajduje się przy ulicy Wałowej 1.4.

O !E2. G- .A. 3>T

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO WE LWOWIE

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

lnseraty przyjmuj e w Wiedniu, Pradze i Peszcie, escpedycya anonsów Haasenstein & Vogler jakoteż jej ajencje w Anstryi, Niemczech i Szwajcaryi.

Komitet redakcyjny składa ją panowie: Heppe Edward, nadinżynier kolei Karola Ludwika, Jägermann Józef, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Władysław Słoniński, inspektor kolei czerniowieckiej, Paweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola Ludwika, Julian Zachariewicz, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, rektor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor LUDWIK BADWAŃSKi autoryzowany inżynier cywilny.

l!

„Inżynierja i Budownictwo“

półmiesięczne

pismo techniczne iliustrowane

ZASADY

perspektywy wolnej

dla

NAPISAŁ

inżynierów, właścicieli fabryk i maszyn, przemysłowców, górników, budowniczych, przedsiębiorców, obywateli ziemskich i t. d.

Cena prenumeraty wynosi

! na prowincji i zagranicą rocznie 7 rubli sr. 20 kop. | półrocznie 3 rubli sr. 00 kop.    j

I

Prenumeratą przyjmują wszystkie ksiągarnie | | i redakcja w Warszawie pod 1.18, ul. Sto.-Krzyzka. i;

i:

KAROL MÄSZEOWSEI

profesor c. k. 9zkoł.y Politechnicznej we Lwowie.

Nabyć można u autora i w biurze Towarzystwa politechnicznego, ulica Watowa liczba 4, na 1 piętrze.

Cena egzemplarza 1 złr. w. a.

SfiM

WC.

iRt

od

£3.

O/j

,o

Oj

r-

_9*r(ł

PSL9

ip!

<5

cP

⁵a

polegających

cŁe*-

na odwodnianiu i nawodnianiu ziemi

7%

*50,

rQ.

Podręcznik dla użytku inżynierów kultury, wyższych szkół technicznych i agronomicznych oraz postęp, gospodarzy wiejskich,

\|

tCf

opracowany przez

®BSHS W

rn BaB

a mArnim

j\

><y

hm

upow. inżyniera cywilnego w Tarnowie.

Cena egzemplarza 2 złr. 70 cnt. w. a.

jggggT* Do nabycia u autora za pinem »cm zamówieniem.

.<sn?

D*.6

a-'

rU

Cr

PRACOWNIA STOLARSKA

RAGI WCIEL

Lwów, ulica Łyczakowska 1. 27.

wykonuje wszelkie wyroby w zakres stolarstwa wchodzące, jako to :

Drzwi, Okna, Sufity, Posadzki, Okładziny ścian, Werandy, Pawiloniki ogrodowe, Domki studzienne,. Portale, Bramy wjazdowe.

Urządzenia wewnętrzne: Szafy i iady sklepowe, Bióra Kancelaryjne i t. p.

Wszelkie powyższe roboty uskutecznia według najnowszych wzorów i najlepszej konstrukcyi z inate-

ryałów doborowych różnych gatunków.

Zamówienia tak w miejscu jak i % prowincji wykonuje jak najstaranniej po cenach nader umiarkowanych.

A. BRATKOWSKI I SYN polecają

SKŁAD WYROBÓW Z BLACHY

i pracownie

ROBÓT BLACHARSKICH B UDO WLANYCH,

ulica Hetmańska Ir. 14. obok kawiarni Wiedeńskiej

we Lwowie.

'mm

as

i @@

O:

Przegląd Techniczny

Od d. 1. lipca S87S r. wychodzi w Krakowie pod re-i dakcyą Dra. Władysława Wisłockiego, kustosza bi-® blioteki Jagiellońskiej

9®

pismo miesięczne

poświęcone sprawom techniki i przemysłu

redagowane

| A. Brauna, S. Kossutha, F. Kucharzewskiego i AL Sadkowskiego.

1 Każdy zeszyt obejmuje cztery arkusze druku ósemce i jedną lub więcej tablic rysunków.

“^s7"ar-o.ni^i przedpłaty :

„Przewodnik bibliograficzny“

era

ja-

miesięcznik dla wydawców, księgarzy, antykwarzy, koteż czytających i kupujących książki. Każdy numer w objętości */₂ — lVi arkusza druku w zwykłej 8ce, 49 wierszy (61 petitowych) wysokiej, zawiera dwa działy : 1. bibliografią właściwą bieżącą; 2. Ogłoszenia czyli in-seraty księgarskie, drukarskie, antykwarskie i t. p.

Warunki prenumeraty:

z przesyłką 1 złr.

w Warszawie:

H Bocznie .... Bs. Półrocznie .    .    . „

HA Od

Na prowincyi i w krajach Związku pocztow.

Bocznie .... Bs. 10

Półrocznie . .

„ 5

I Prenumerować można w Itedakcyi „Przeglądu Technicznego⁴⁴ w Warszawie, ulica j Krakowskie Przedmieście Nr. 03, oraz we wszystkich polskich księgarniach.

■■

4im

'mjŁ

cent.

całorocznie 1 złr.

„    50 cnt.

28 „

10 „

Opłata od ogłoszeń za każdą Vio część strony 50 ct. za całą stronicę czyli 61 wierszy petitowych 5 złr.

Księgarniom i antykwarniom, jakoteż reda kcyom pism naukowych i literackich, prenumerującym dla swoich czytelników znaczniejszą liczbę egzemplarzy, odstępuje się stosowny rabat, mianowicie przy każdych 20 egzemplarzach V, część stronicy czyli 10 wierszy petitowych bezpłatnie do ogłoszeń.

Prenumeratę w gntówce i wyraźnie pisane ogłoszenia przysyłać należy za pośrednictwem księgarni krajowych © i zagranicznych najdalej 20 każdego miesiąca albo do @ księgarni Gt&tjt&'tJa.sx&x'su A S*jjs. w Krakowie, H albo wprost do redaktora „Przewodnika bibliograficznego.

v.

V.

7»

to CO O CC

O to ł-

999999®

Rocznik III.

Lwów, 20. Grudnia 1879.

^ /

>* iV

Sr. 12.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Austryi luynosi:

G złr.

półrocznie ....    3    „

Numer pojedynczy kosztuje 60cfc.

rocznie

DŹWIGNIA

Hedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Wałowej 1. 4.

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO WE LW]0WIE.

Rękopisma nie użyte zwraca Redakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Edward Heppe, nadinżynier kolei Karola-Ludwika, Józef Jägermann, profesor c.k. Szkoły Politechnicznej, Władysław Słoniński, dyrektor ruchu kolei Rumuńskiej, Paweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zachariewicz, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej i Pr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Zarząd tegoż Towarzystwa ofiarować naszemu Towarzystwu ; zostały one złożone na ręce p. Romana br. Gostkowskiego. Zarząd uchwała najpierw porozumieć się ze syndykiem Towarzystwa, czy ze stanowiska prawnego nie zachodzą jakie trudności co do przyjęcia tej sumy i Pan Roman bar. Gostkowski zrezygnował z godności prezesa ; w japi sposób ma być dokonany akt doręczenia. Na tern zamknięto Towarzystwa. W miejsce jego obejmuje z dniem dzisiejszym czynności ; posiedzenie.

prezesa dotychczasowy zastępca prezesa p. Ludwik Raciborski.    i    --

Lwów, 14. grudnia 1879.

Sprawy Towarzystwa.

L. 519.

Ogłoszenie.

Zarząd Towarzystwa.

Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych.

L. 520.

Ogłoszenie.

Dotychczasowy reprezentant w Rzeszowie p. Józef Olszański z powodu służbowego przeniesienia złożył swój mandat. W miejsce

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu IG. listopada 1879 i\

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 58 członków i 7 gości.

Po przyjęciu protokołu z ostatniego zgromadzenia odczytuje se-jego obejmuje czynności reprezentanta z siedzibą w Rzeszowie, p. Ju- ; kretarz spis zgłaszających się o przyjęcie do Towarzystwa. Następnie lian Felkel, inżynier-elew kolei Karola Ludwika.    i udziela p. przewodniczący głosu p. prof. Maszkowskiemu, który wT swej

przemowie do wykładu „O wpływie techniki na cywilizacyę“ uprasza zgromadzenie, by zechciało wstrzymać się z dyskusyą do jednego z następnych zgromadzeń, na którem nastąpi dokończenie wykładu, z posiedzenia Zarządu, odbytego na dniu 17. listopada 1879 r. : Zgromadzenie przyjęło z uznąniem pierwszą część wykładu. Na tern Przewodniczący p. Raciborski.

Obecni pp, Bartelmus, Jägermann, Kakowski, Kamienobrodzki

Lwów, 14. grudnia 1879.

Zarząd Towarzystwa

Sprawozdanie

zamyka p. przewodniczący posiedzenie.

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 22. listopada 1879 r.

Radwański, Stwiertnia.

Protokół posiedzenia Zarządu z dnia 6. października b. r. przyjęto bez zarzutu. Przyjęto 3 nowych członków. P. przewodniczący oznajmia, iż stosownie do uchwały zapadłej na posiedzeniu poprzedniem, wystosowało prezydyum odpowiednie pismo do Koła Polskiego, dyre- ! P; przewodniczący głosu p. Maszkowskiemu, który mówi w dalszym kcyi krajowej szkoły rolniczej w Dublanach i do p. Hausnera. Zarazem j ciągu „O wpływie techniki na cywilizacyę“. Na tern zamyka p. prze-udziela p. przewodniczący do wiadomości, iż p. Dr. Wolski z powodu iwodniczący posiedzenie, ciężkiej słabości złożył swój mandat jako przewodniczący komisyi do oceny konstrukcyi mostu pomysłu p. Ibjańskiego. Z tego powodu ma być zarządzony nowy wybór. Sekretarz odczytuje pismo członka Towarzystwa p. Śmiałowskiego w którem tenże czyni wniosek, aby Zarząd

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 56 członków i 2 gości.

Pr przyjęciu protokołu z ostatniego zgromadzenia udziela

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 29. listopada 1879 r.

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 58 członków i 4 gości.

Po przyjęciu protokołu z ostatniego zgromadzenia przedstawia wystosował pismo do Koła Polskiego z prośbą o wywarcie skutecznego j ^ gc]inej₍jei.j dentysta we Lwowie, na zaproszenie p. prezesa, przyrząd wpływu na c. k. Rząd co do uwzględnienia îezolucyi Wysok. Sejmu ; c]₁[rlu.gjczny ₀ giętkiej osi do wiercenia zębów jako przykład, o którym w sprawie zaprowadzenia jęzjka polskiego na kolejach galicyjskich..    MaszkowsPi w swoim ostatnim wykładzie wspomniał. P.Schnei-

Zarazem uprasza o udzielenie wyjaśnienia, w jaki sposób instytucya ' budowniczych w nowej ustawie przemysłowej uwzględnioną będzie.

Co do pierwszej części listu, uchwalono odpowiedzieć w myśl wniosków komisyi wybranej dla sprawy przeniesienia generalnych dyrekcyj kolei galicyjskich. Udzielenie wyjaśnień co do drugiej części listu, polecono p. Radwańskiemu. Ponieważ dotychczasowy reprezentant w Rzeszowie p. Olszański, został przeniesiony do Zborowa, przeto uchwala Zarząd zaprosić na reprezentanta w miejsce jego p. Felkla, inżyniera-elewa kolei Karola Ludwika w Rzeszowie. Zarazem uchwala Zarząd zaprosić pana Słonińskiego, dyrektora ruchu kolei Rumuńskiej, reprezentanta z siedzibą w Jassach. P. Radwański udziela do wiadomości, iż członek komitetu redakcyjnego „Dźwigni“ p. Dr Zajączkowski, zgłosił swoje wystąpienie z Redakcyi, z powodu słabości. Komitet redakcyjny nie przyjął jednak tej rezygnacyi, gdyż wkrótce skoń- j Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 6. grudnia 1879 r. czy się jednoroczna działalność komitetu a tern samem nastąpi nowy wybór. P. przewodniczący zaprosił na posiedzenie p. prof. Zbrożka jako sprawozdawcę komisyi wybranej dla kwestyi generalnych dyrekcyj kolei galicyjskich. Sprawozdanie komisyi przyjął Zarząd do wiadomo-i kretarz spis zgłaszających się o przystąpienie do Towarzystwa. P. prof. ści. W księdze życzeń zapisany wniosek a poparty przez 5 członków, i Maszkowski i 8 towarzyszy przedstawiają na piśmie następujący wniosek; aby Zarząd dla sprawy komasacyi gruntów, powołał osobną komisyę ; „Uprasza się Zarząd, by zechciał wybrać komisyę, której zadaniem fachową, przydzielono prezydyum do załatwienia. P. px⁻zewodniczący i byłoby obmyśleć środki, jakiemi by Towarzystwo jako tak poważna oznajmia, iż Towarzystwo techniczne, które przed pięciu laty we Lwo- j korporacya wpłynąć mogło na poruszenie kwestyi reformy szkół śre-wie istniało, zostało na mocy uchwały Zarządu tegoż Towarzystwa i dnich w sferach, które mają prawo decydować w podobnych sprawach“, rozwiązane. Fundusze tego Towarzystwa w kwocie 453 złr. uchwalił ' P. przewodniczący odstępuje ten wniosek Zarządowi do dalszego tra

na

der opisując szczegółowo i rozebrawszy wszystkie części składowe przyrządu, poczynił z takowym odpowiednie doświadczenia. Zgromadzenie wyraziło p. Schneiderowi podziękowanie za poniesione trudy, spowodowane przez sprowadzenie i okazanie przyrządu objaśnia-ącego zapatrywanie p. Maszkowskiego, wypowiedziane na ostatnim wykładzie. Z porządku dziennego udziela p. przewodniczący głosu p. prof. Maszkowskiemu, który kończy swój wykład „O wpływie ;echniki na cywilizacyę“. Nad trzema wykładami p. prelegenta, jrzyjętymi z wielkiem uznaniem przez zgromadzenie, wywiązała się ożywiona dyskusyą, w której brali udział pp. Łaba, Stwiertnia, Jäger-asystent, Pragłowski, Darowski i ,p. przewodniczący. Na tern zamknięto posiedzenie.

mann

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 85 członków i 2 gości.

Po przyjęciu protokołu z ostatniego zgromadzenia odczytuje se-

ktowama P. Maszkowski jako autor broszury wydanej p. t. „O refor-; wżyciu praktycznem na każdym kroku spotykać bidzie, tudzież obzna-mie szkół średnich“ składa na rzecz Towarzystwa kilkanaście egzem- j jamia go ze sposobem rysowania. Nadto podaje się uczniowi plarzy swej publikacyi i uprasza p. przewodniczącego o rozdanie tako- j bność poznać konstrn

sposo-atem samem może on

s: g.

wych pomiędzy obecnych członków. P. przewodniczący czyni zadość j studyować sposób przedstawiania szczegó w, jak takowe opracowane temu życzeniu. Z porządku dziennego udziela p. przewodniczący głosu i być winne, aby, gdy wydane zostaną przez biuro techniczne, mógł być p. Raciborskiemu, który jako sprawozdawca koinisyi hydrotechnicznej ! z nich użytek na placu budowy lub też w pracowni rzeźbiarskiej wybranej dla kwestyi regulacji Dniestru, przedstawia poglądy i kilko-i względnie kamieniarskiej. Rysunków tego rodzaju nie widzieliśmy na miesięczną czynność tejże komisyi. Zgromadzenie powzięło z uznaniem ; wystawie i dla tego brak tychże szczegółowo podnosimy. Nie możemy do wiadomości sprawozdanie i wyraża komisyi na wniosek p. Łaby j także pominąć, że wystawione rysunki były bardzo starannie lecz nie-podziękowanie przez powstań e za skuteczną i wytrwałą działalność, i właściwie wykończone. Widzieliśmy n. p. kompozycyę fryzu bardzo P. prof. Rychter czyni uwagę, iż w swej publikacyi „O regulacyi : mozolnie przedstawioną sposobem lawowania Mimo tego nie spra-Dmestru“ umieszczonej w „Przeglądzie technicznym“ nie pojmowa¹' j wiał rysunek właściwego wrażenia, gdyż lawowanie przyczynia sie odrębnego systemu Hobohma, lecz Eedakcya „Przeglądu technicznego“ j raczej do wymuskania niż do wykończenia rysunku a przy tern wy-bez wiedzy autora pozwoliła sobie rzecz inaczej nazwać. P. prof. Ja- i maga bardzo wiele czasu i znajduje w praktyce rzadko zastosowanie, germanu czym następujący wniosek: „Zważywszy, iż przykre stosunki i Naszem zdaniem, śmiało i pewną ręką narysowany kontur i w odpo-społeczne, które obecnie techników najbardziej dotykają, wpływają zgu. j wiednich miejscach rzucony cień silny, więcej nadałby efektu i pla-bnie ira rozwoj^ Towarzystwa, gdyż pozbawiają Go bardzo wielu wy-i styczności aniżeli lawowanie. Niektóre jednak okazy zdradzały pewna trawnych i pożądanych sit, najeżało by się zastanowić, czy dla pod- j rękę rysownika i biegłość w wykończeniu. Z modelowania wystawione trzymania materyalnie podupadłych członków nie udałoby się stworzyć j prace wykazały brak chęci u uczniów do oddawania się tej pracy. mlyź osobnego funduszu rezerwowego, na któryby członkowie dobrowolne j zaledwie trzy prace reprezentowały ten ważny przedmiot Dekoracya datki składali. Zgromadzenie raczy przeto uchwalić: Uprasza się Zarząd, j fryzu sprawiała na widzu miłe wrażenie i zdradzała wprawna reke by zechciał się zastanowić nad myślą prof. Jägermanna utworzenia j    Geometrya wykreślna. Przystępujemy do oceny prac z Ge-

funduszu rezerwowego dla pokrycia chwilowych potrzeb materyalnie j ometryi wykreślnej. Dział ten uderzał zwiedzającego swojem bo°-a-P ot upadłych członków“. (Wniosek przyjęty). Na tern zamyka p. prze- ! ctwem materyału przez uczniów podanego, umiejotnem przeprowadzeni niczący posiedzenie.    i niem prac, jako też zewnętrzną formą, na którą, jak to z okazów prze-

Do Towarzystwa przystąpili:

Halicki Władysław, architekt.

Kędzior Andrzej, inżynier-pomocnik biura melioracyjnego. Niedźwiedzki Julian, rektor Szkoły Politechnicznej.

Schein Franciszek, c. k. komisarz telegrafu.

Szułkowski Piotr, inzynier-asystent kolei Karola Ludwika.

Sprawozdanie

na połączeniu teoryi

komisyi, wybranej przez Zarząd Towarzystwa politechnicznego do z Praktyką, uważamy za bardzo odpowiedni, gdyż tą drogą postępując

wydania oceny rysunków, uczniów lwowskiej szkoły poiitechniczej wyrabia sią u uczma Pewna samodzielność. Widzieliśmy tu bogaty

zastęp prac praktycznych, wykonanych powyższemi metodami Jako zastosowanie Geometryi wykreślnej widzieliśmy perspektywę gmachu tutejszej politechniki. Praca ta, jak

: konać się mogliśmy, także wielki nacisk kładziono przyzwyczajając i uczn^a do czystego wykonania, jak niemniej, aby tenże przedstawiał ; przedmioty rysunkiem w formie dla oka przystępnej, mając przytem : na uwadze, zachować takie ugrupowanie, ażeby całość z pojedynczych : zagadnień, umieszczonych n i jednej tablicy odznaczała się pięknem ; ułożeniem. Jest to dla technika ważnym punktem, którego wąykonania i katedra Geometryi wykreślnej nie zaniedbała. Prace dotyczące wykonali wyczerpująco uczniowie trzema metodami; mianowicie: metodą : rzutów prostopadłych, metodą perspektywy równoległej i metodą je-; dnorzutową rzutów odśrodkowych, czyli perspektywą wolną. Sposób I udzielania Geometryi wykreślnej zasadzający się

okazanych na wystawie urządzonej w październiku b. r, staraniem

tejże szkoły.

na siłę początkową, zasługuje

na

ucznió;tŻŚU,rfierrfUhb: ^ °dbna WyStaWa rySUnkÓWiwarunki wola^^ÿevspéktywj^gdji sama,n pei'spek^wa^ni^pozosr^ia

tem sTei l    7 pollte(\hmczne.> ’ ktora występując z rezulta-; nic do życzenia. Że polichromia i formy architektoniczne nie były

w perspe-

swej całorocznej pracy przed szerszą publicznością zasięga tern sa-: zachowane, tego nikt nie może wymagać od ucznia I. roku politechniki, Tjdfan;a kompetentnych co do kierunku naukowego, jaki pojedyńcze j gdyż tego wymagać powinno się od ucznia, słuchającego form archi-wzaWi fach(me obrac Powmne, aby rozwoj i postęp zakładu tak pod ; tektonicznych ; tu zwłaszcza architekci powinni iak najwięcej temi ₀lędem teoretycznym jako tez praktycznym z każdym rokiem doznał ; pracami się zajmować, bo od arckitekty żada sie biegłości

Tnwai WfSZ?riP°r-Cia- Tą prZew0dnia^ m^ kierowany Zarząd ; ktywie wolnej. Pięknie i umiejętnie wykonani była grupa, przedsta-Iskierskifo-rKr rTieg0> I⁰™™ ™hl1* komis^ złożon^ z PP-i wiająca przekroje ciał geometrycznych; również ocienienie kuH, za po-ecu wydfć    ; 1    g°’ Sł0mÓ8kir 1 StWierfcni’ ktÓrej P0-^0C^    trzech metod zasługuje na wyszczególnienie. Z L

sunki oduowiadir fac]l0we, mające wykazać, czy wystawione ry- | nych przykładów, przedstawiających zastosowanie Geometryi wykreślnej, :    ⁷“1 P°StęP “aUk tecLnicznycL ! Podstawił rysownik po mistrzowsku w perspektywie równoległej

&

O pw

wzięła sobie za "łówn^ E°7JaW^c si? z **go polecenia i piastę koła młyna wodnego. Praca ta zdradza zarówno gruntowna znajo-rklVne 1 K o    S ktÓV&g0 prace i m0ŚĆ Geometryi wykreślnej jakoteż biegłość w wykonaniu pędzlem.

2^pode mowa I'komika 17*77*7 T pojedyóc^ch uczniów ; Oprócz tych prac widzieiiśmy bardzo wiele innych starannie im,mień-ïlasyfikacT nie za doyf; f ?    m’.    ^ d° ! nie ^konan^- Wiązem z uznaniem podnieść musimy, że rysunki

sie do traktowania urzprl C.¹fWej] oceny’ ’ °^a    ’° u^agi odnoszące : noszą na sobie cecho plastyczności, która zwykle przy rysunkach ge-

mpoczn“emy od“ dm t    ™’.SPra-oz ^ nasze i ometrycznych pomijaną bywa. Z prawdziwek zaJowoleniem opuści-

zalowaTTaki ustanotT    ^ \ J *** *** p0^dek ! liśmJ *e prace uczniów roku Igo i przyznać trzeba, że okazami tego

zachować jaki ustanowiono w rozkładzie nauki szkolnej.    [ rodzaju nie każda szkoła politechniczna pochlubić się może.

konie r W7m.Aw j"“¹“"^ ^yui dziale napotykamy przeważnie ;    Rysunki z Geodezyi bardzo czysto i dokładnie wykończone

komuozvovp nrname +' m0C 6 1 o¹PS0wJc ) w malej tylko części ; przedstawiają przeważnie ćwiczenia w szrafirowaniu, plan warstwie czenk nabyli u aTu 7- ' .SZCZef°l0W -^tektonicznych. Mało ćwi-; i kopie planów sytuacyjnych miast. Z większych prac uczniów zasłu-

W kTP0Zy?yV r^nku SZC^6łó-    zdjęcie okolicy Sanoka i Lwowa. Zdaje nam się

powinien być pobieżnie ^rak to Z 7° °Wynr d° !zkolyarcłlltektui'J mej jednaką że zbyt wiele czasu poświęcili uczniowie ćwiczeniom w szra-wieniu szczegółów iest rzee ^an7‘ i a y^anie wpiawy w przedsta- ; firowaniu. Zdjęcia planów sytuacyjnych choćby pomniejszych, jak naj-Xr i sZfe tlhiel    ’ 'V.,7SU"t"    | więcej radziliby^y podejmować, Jyi p„ea takie praMyczoe ćwicze-

aby z gotowych szczegółów iitwoi-7v> llCZe-' l fe_ I¹¹ wygotowany, ^ nia uczeń zapamięta najlepiej rektyfikację instrumentów, rozmaite letniem winien każdy"uczeń n ^ laimonijną ca ose. W półroczu ; sposoby zdjęcia stolikiem i przyrządami niwelacyjnemi i jest to dla PlZZT°Wt P1'ZynTmej C0 miesiąc jeden i nie^° piei'wsza sPos°bność zużytkowania wiedzy teoretycznej. Uważamy 12 ^ofilet mi f,T    PMnaĆ ornamen.: za stosowne podnieść okoliczność, iż uczniowie winni robić jak naj-

przedstawiaiacy w naturalne’ a."° pi,Z'P ' ad posłuzJc tu może rysunek ; więcej ćwiczeń w zdejmowaniu profilów poprzecznych, gdyż czynność

T brUS0Wanie ozdobne w widoku | te, jakkolwiek elementarna, wymaga wpiUy i biegłości a z nią po-j    p    ima wiele momentów, z którymi się uczeń i czątkujący praktyk niezawodnie najpierw się spotyka. Przyznać należy,

Budowa mostów i kolei. Tego przedmiotu słuchało w ostatnim Budownictwo IQQ.0W6. TV tym dziale widzieliśmy najwięcej ; roku zaledwie kilku uczniów, dla tego też wielkich wymogów co do prac szablonowych. Wiązania murów z kamienia warstwowego przed- j rezultatu pracy stawiać nie można. W każdym razie liczba°wystawio-stawiono bardzo niewłaściwie. Pojedyncze kamienie mozolnie wycie- i nych rysunków dowodzi o skrzętnej pracy uczniów. Oglądaliśmy prze-niowane kreskami, zdradzały, że słuchaczowi nie chodziło o konstru-! pusty płytami kryte, most kolejowy, leźajowe, blaszane, zestawienie kcyę, lecz o obrazkowe przedstawienie kamienia. Następnie widzieliśmy : porównawcze systemów konstrukcyi torów o żelaznych progach podłii-rozmaite systemy sklepień w rzutach poziomych i przekrojach, wre- i żnych, szczegóły zwrotnicy, szemata wymian i zwrotnic” dla kolei szcie wiązania dachowe z drzewa i żelaza i kilka rysunków cokułów j konnych jedno i dwutorowych, przekroje dźwigara pod drogę jezdną Oglądając rysunki w tym dziale sądziliśmy, iż napotkamy ćwiczenia j i t. d. Nie możemy jednak zgodzić się na system traktowania tych w projektowaniu, gdy tym czasem prac podobnego rodzaju nie udało i najważniejszych przedmiotów szkoły inżynieryi i dla tego pozwalamy nam się odszukać, a przecież głównym celem nauki budowniczej jest | sobie w tym względzie podnieść niektóre uwagi co do rysunku, jako zestawienie całości. Zauważać także musimy, iż sklepienie krzyżowe : wyniku rachunku ścisłego. Konstrukcye przepustów, płytami krytych, przedstawione w perspektywie a akwarelą wykonane nie należy tutaj, j naszem zdaniem stanowią szczegół, który należy do notatek słuchacza, tudzież przedstawienia wymalowanego kafaru, nie można uważać za i a jako przedmiot do obszernego traktowania za pomocą rysunku, wcale odpowiednie ćwiczenie. Chodzi bowiem tutaj głównie o konstrukcye j się nie nadaje. Są ważniejsze działy w budowie mostów, których opranie zaś o zasady nakładania, lawowTania i cieniowania. Wszystkie te ; cowanie uogólnia przedmiot a tern samem przynosi rzeczywistą ko-czynności są przygotowawczemu, z któremi uczeń ma sposobność obzna- j rzyść słuchaczowi. Wyrabia bowiem u niego pewną samodzielność, jomić się w szkołach realnych i na technice przy rysunkach wolnorę- : którą tylko przez rozwiązywanie trudniejszych zagadnień osiągnąć cznych. Widzieliśmy także kilka rysunków, które raczej jako tablice i można. Mamy tu na myśli budowę mostów żelaznych, których kon-objaśniające wykład służyć winne, jak n. p. konstrukcya dachu nad | strukcya i obliczenie przecież stanowią szczyt wiedzy technicznej, ujeżdżalnią w Wiesbaden. Radzilibyśmy przeto wystrzegać się obraz- j Oprócz jednej kopii mostu żelaznego nie widzieliśmy żadnego projektu, kowego przedstawienia myśli konstrukcyi, a natomiast nie zapomi- : któryby uczniom podawał obszerniejsze pole działania. Zauważyliśmy nać o zagadnieniach praktycznych, do których zaliczamy także nowsze i także że projektanci przykładąją bardzo mało wagi do rachunku, gdyż do sposoby zaprowadzania wentylacyi i ogrzewania, a które niestety tutaj j konstrukcyi brakowało często odpowiednego obliczenia a przecież rysunek zupełnie pominięto.    : winien być tu tylko uważany za środek. Konstrukcya mostów dre-

że okazy zdradzają wytrwałą pracę, dokładność techniczną. Wykład i słuchaczów do tego, iż w praktyce nie wolno czasu trwonić na spotę-winien być jednak poparty praktycznemi ćwiczeniami, bo tych nigdy i gowanie efektu rysunku, nie jest za w.ele.

sze-

Arehitektura, Tu napotkaliśmy przeważnie prace samodzielne, i wnianych nie ma tyle momentów do wyzyskania dla nauki. Konstru-z wyjątkiem kilku ko pij. Z projektów według danych programów wy- i kcya żelazna jest to niewyczerpane źródło najściślejszych prawd, konanych zasługuje na uwagę projekt salonu ogrodowego (Kursalon). i z których nowe korzyści praktyk ciągnąć może. Łatwiej też z konstru-W skutek nieodpowiedniego umieszczenia rysunków i programów tru- i kcyi żelaznej przejść do każdej innej niż odwrotnie. W dziale budowy dno nam było ocenić, o ile ten lub ów projektant z danego zadania i kolei radzilibyśmy zupełnie zmienić dotychczasowy program. Szczegóły się wywiązał. Mogliśmy jednak zauważyć, iż przy projekcie założonym j takie, jak porównawcze zestawienie systemów konstrukcyi torów,

na

nas ze

wielką skalę w francuskim stylu Odrodzenia, niektórzy projektujący i mata wymian i zwrotnic dla kolei konnych, części składowe zwrotnicy przekroczyli miarę estetyczną przyjmując stosunek wysokości budynku i i t. d. są prawie przy każdej kolei odpowiedniemi instrukcyami ściśle, do dachu prawie jak 1: 1. Pawilony wypadły również niekorzystnie i unormowane i dla tego jako rzecz podrzędnej wagi tutaj nie należą, do całości przez znaczną swą szerokość a małą wysokość. Zauważyliśmy i Odpowiedniej byłoby takie rysunki przygotować jako tablice objaśnia-także wpływ r.planów konkursowych gmachu sejmowego w niekorzy-i jące wykład. Każdy z uczniów winien opracować podczas roku jeden stnem świetle, gdyż w jednym z rysunków fasady projektant zadał i projekt budowy kolei, a mając dany plan sytuacyjny przedstawić plan sobie więcej pracy na jej otoczenie, grupując znaczną ilość figurek, i trasy, profil podłużny, profile poprzeczne i profil brył. W ten sposób samą zaś fasadę traktując bardzo pobieżnie. Projekty kominka i deko- ; obznajomiłby się uczeń z niektóremi trudnościami, jakie się nasuwają racyi sali pod względem wykonania przedstawiały się korzystniej niż i podczas robót inżynierskich. Jakkolwiek uczniowie w budownictwie poprzedni. Projekt dworu wiejskiego z zabudowaniami jest to tylko szkic : drogowem pracują w tym kierunku, to przecież zaprzeczyć się nie da, projektu, odznaczającego się niemieckim systemem ścian ryglowych, u j że miedzy projektem budowy kolei a drogi, jest co do stawianych względów klimatycznych do zastosowania zupełnie się nie na- j wymogów tak wielka różnica, iż budowa kolei kieruje się pod wielu dających. Rysunki kaplicy ogrojcowej, z natury zdjęte, przedstawiały j względami odrębnemi zasadami. Następnie byłoby bardzo poźądanem, się bardzo dobrze i pragnęlibyśmy jak najwięcej ćwiczeń tego rodzaju j aby uczniowie z budowy wierzchniej opracowali plan stacyi it. d. przy spotkać w roku przyszłym. Uwzględniając bardzo skąpą liczbę słucha- i danych warunkach. N. p. stacya ma mieć tyle torów, tyle budynków czy w tej szkole przyznać trzeba, że uczniowie bardzo wiele pracowali, i stacyjnych i t. d. opracować wszystkie dotyczące dyspozycye. Tym czego najlepiej dowodzi znaczna liczba okazów. Radzibyśmy jednak na i sposobem mogliby uczniowie poznać funkcyonowanie i przeznaczenie najbliższej wystawie spotkać się z pracami z jednej strony u nas wie- j wszystkich urządzeń stacyjnych. Co do wykończenia rysunku także ksze zastosowanie mającemi, z drugiej zaś, aby wypełniły braki w ; tutaj wytknąć musimy, iż uczniowie tracą bardzo wiele czasu na upię-rzeczywistości. Tym sposobem przyczyniłaby się szkoła do zbijaniai kszenie rysunku przez mozolne przedstawienie gruntu budowlanego, mylnych zapatrywań i popchnęłaby nie jednego praktyka na lepszą i wody i t. d. zaniedbując przez to główny cel, do którego się dążyć drogę. Mamy tu na myśli budowle miejskie, szkół ludowych, kościo- j powinno, t. j. konstrukcye. Widzieliśmy n. p. rysunek przedstawiający łów małych parafij, domu mieszkalnego dla miasta, nie zaś pałacu, ! urządzenie przejazdu w poziomie kolei. Na całym rysunku było zalecili, gdyż zadawalniać nam się trzeba domem, noszącym cechę do- ; dwie kilka kresek konstrukcyjnych a rysownik mimo tego bardzo statku, wygody i dobrego gustu na zewnątrz i wewnątrz.    j    się napracował, gdyż przedstawił bardzo bogato zeskarpowanie, trawę

na

Budownictwo drogowe i wodne. Prace w tym dziale dobre i i t. d. W taki sposób przedstawiano rysunki w dawnych czasach, wrażenie robiły na zwiedzającym tak pod względem pilności uczniów i kiedy dobroć rysunku technicznego oceniano według efektu, jaki jako też odpowiedniego kierunku szkoły. Widzieliśmy tutaj przedsta- ; widzu sprawiał. Dzisiaj zaś dokładność konstrukcyi stanowi wartość wionę różne metody fundowania, projekty jazów, ujęcie wody pod Hor- ; rysunku. Zwracamy przeto uwagę na tę okoliczność, która w praktyce dynią dla namulenia bagien dniestrzańskich, projekt drogi (z dobrze j bardzo ważną odgrywa rolę.

opracowanemi szczegółami), ubezpieczenie brzegów i projekt ulepszenia:    Budowa machin. W tym dziale widzieliśmy po największej

rolnego. Bardzo odpowiedniem nazwać trzeba opracowanie projektu i części prace samodzielne, które pod każdym względem na uznanie za-drogi, przyczem mają uczniowie najlepszą sposobność poznać przebieg ; sługują. Przyjęty tutaj sposób przedstawiania szczegółów konstrukcyj-pracy, tudzież mogą się obznajomić z wszystkiemi zadaniami,, jakie i nych za bardzo właściwy uważać musimy, gdyż uczniowie nie tracą oczekują inżyniera drogowego. Z budowli wodnych brakowało konstru-i drogiego czasu na bezpożyteczne kopiowanie i malowanie, lecz zajmują kcyi tam, których urządzenie i zastosowanie uczniowie szczegółowo i się właściwem studyum przedmiotu opierając rysunek na rachunku, znać winni. Opracowany projekt ulepszenia rolnego, zastosowany do i Rysunki przedstawiające w formie szkicu połączenia części składowych własności naszego kraju, czyni zadość ogólnemu żądaniu, aby na te- ! maszyn, zdradzają uwzględnienie potrzeb praktycznych. W ogólności chnice wykładano także zasady amelioracyj technicznych. Co do wy- i przyznać trzeba, że dokładność rysunku, jako też przedstawienie maszyn kończenia rysunków, zwracamy uwagę, iż należy unikać obciążenia ; w naturalnej wielkości na sposób, jaki w biórach konstrukcyjnych i fabry-rysunku zbytecznemi malowidłami, w pośród których konstrukcya się i kach jest praktykowany, nadaje wystawionym pracom cenną wartość. Naj-gubi. O ile możności jak najmniej kolorów, gdyż trzeba przyzwyczajać i więcej pracowali słuchacze nad szczegółowem poznaniem rozmaitych

konstrukcyj maszyn parowych. Co do wyboru zagadnień, które słuchacze j mi wiadomem jest, pisali, bo mam tylko opis budowy na oku, rozwiązują, zauważyć wypada, iż należałoby pod tym względem więcej i wspominam O tern tylko dla tego, ażeby podnieść, że w ró-przestrzegać uwzględniania potrzeb naszego kraju. Zbyt obszernie j żnycli czasach na podstawie wykreślania pojedynczych figar traktowano niektóre konstrukcye, które żadnego zastosowania u nas i geometrycznych oznaczano proporcye w budowlach. Przytem znaleźć nie mogą jak n. p. żuraw okrętowy i t. d. Nie widzieliśmy j nadmienić muszę, że ani jeden artysta, estetyk lub historyk także przeprowadzonego projektu młyna parowego, papierni i t. p. za-j nie podaje wyczerpująco systemu. Widzimy jednak z tego, że dań, które bodaj w sposób encyklopedyczny słuchaczów o takich bu- i w różnych czasach szukano zasady i podstawy dla ułożenia dowach pouczyć winne. Nadto zbyt pobieżnie opracowano dział moto- i harmonii stosunków i że trądycye sposobu wykreślenia tychże, rów wodnych. Oprócz tych kilku drobnych usterek nie mamy nic do j datująca się prawdopodobnie od czasów najdawniejszych: roz-zarzucenia i cieszy nas niewymownie, że najmłodsza szkoła fachowa j kwitu sztuki egipskiej, w średniowiecznej epoce były znane naszej politechniki śmiało rywalizować może z pierwszorzędnemi za-j stowarzyszeniom budowlanym a później dopiero zatracone zo-kładami tego rodzaju za granicą.

stały.

Z literatury i z wymiarów budowli starożytnych mamy

Komisya nie zapoznaje jednak wielkich trudności, jakie wykładający ma do zwalczenia, skoro się zważy, iż uczniowie z początkiem | niektóre wskazówki dla oznaczenia stosunków na podstawie roku nie posiadają dostatecznych wiadomości, aby z korzyścią od razu i figur geometrycznych. Starałem się na podstawie takiego za-większe konstrukcye podejmować mogli. Nie można także zaprzeczyć, i patrywania wyznaczyć proporcye przy budowje w mowie bę-iż od programu szkolnego nie mało zależy właściwy kierunek wykła-i dącej. Zdaje mi się, że stosunki przyjemne dla oka wtedy uło-danych nauk, dla tego też komisya uwzględniając tę okoliczność, obja-i żyć potrafimy, jeżeli wybitne wymiary założenia budowy i wia swoje zapatrywanie tylko co do przewodniej myśli którą profesor i szczegółów podług jednego i tego samego systemu geometryczne-wykładający pewne przedmioty przejęty być winien, nie wchodząc j go oznaczymy. Bez wszelkiego ściśnienia wolności artystycznej jednak ściśle w rozkład nauki, gdyż trudno o tern orzekać, skoro się j mogę wykreślić proporcye, jak to rysunki lia tabl. XI i XII nie zna zdolności i pilności uczniów. Kończąc uwagi, które czło nkowie j wykazują. Budowę i jej części wynoszą lia podstawie krysta-komisyi podzielają, nie wątpimy, że w roku przyszłym zapatrywanie j lograficznej figury W taki sposób, Że proporcye rozpiętości do powyższe jako słuszne, bodaj w części chętnie uwzględniane będzie, i wzniesienia się, w stosunku takiej figury geometrycznej ozna-Komisya wydając swój sąd, kierowała się zasadą, iż zadaniem każdej | czam. Jest to korektlira dla poczucia oka, według mego spo-bezstronnej krytyki jest podniesienie zarówno zalet jak i wadliwości, ; sobu widzenia, bardzo cenna, a dla wykonania budowy zna-a tern samem winna być rzecz tak przedstawioną, jak na to zasługuje, i komita.

Dla wykonania budowy uproszony jest komitet, który pod przewodnictwem Matki przełożonej, Siostry Maryi od krzyża Morawskiej obraduje. W skład tego komitetu wchodzą pp. J. Janowski, Otton Hausner, Waleryan Podlewski, Hen-PP. S. Św. Franciszka i Przenajśw. Sakramentu j ryk Rodakowski i ja. Architektoniczne kierownictwo powierzono mnie, a kontrolę powierzono p. Janowskiemu. -

Budowa kościoła i klasztoru wykonuje się w materyale ceglannym bez tynku. Cegły dostarcza pierwsza spółka fabry-racyi cegieł maszynowych. P. Gregor objął wykonanie robót ziemnych, murarskich, kamieniarskich i ciesielskich. Stolarskie roboty wykonują bracia Wczelacy, blacharskie p. Kruk. Prze-Iział chóru wielkiego od kościoła z ołtarzem głównym i wystawie-liem baldachinowem powierzono p. Schimserowi do wykonania alabastru. Malowidła w szkle do okien nie mogą być wykonane w kraju. Posąg Św. Franciszka, do kaplicy tegoż, wykonuje z marmuru kararyjskiego p. hr. Jadwiga z Hansne-•ów Łubieńska.

P. S.

Budowa kościoła i klasztoru

WE LWOWIE.

(Z rysunkiem na tablicach nr. II, III, YI, VII, IX, XI i XII).

Julian Zachariewic\.

Z zbiegiem nadzwyczajnych okoliczności zostałem zniewolony do wykonania planów dla powyżej wymienionej budowy. Za podstawę służyły mi plany budowniczego pana Karola Gregora ze Lwowa, który w swoich planach wszelkie tak liczne i różnorodne wymagania klauzurowe w bardzo dobrze obmyślany sposób uwzględnił. Podział wewnętrzny budowy klasztoru pozostał prawie ten sam jak w projekcie pana Gregora.

Budynek ma służyć dla zakonu, którego ubóstwo w budowie ma być odźwierciedlone a zatem w skromnem wyposażeniu i w stylu odpowiednim czasowi założenia tego zakonu. Oznaczenie proporcyj architektonicznych w duchu średniowiecznej epoki, przy użyciu najskromniejszych środków w dobrem wykonaniu, uważałem jako moje zadanie.

Św. Franciszek z Asyżu (*1182 f!226) założył zakon

Wykład p. Jankowskiego,

inżyniera Wydziału krajowego

„O reg -u-lsic^i Dniestru.“

swego imienia około 1210 roku. Zakon Sióstr pod przeW0-:/;a posiedzeniach komisyi Towarzystwa politechnicznego dla sprawy regulacyi dnictwem św. Klary powstał w r. 1212. Zgromadzenie sióstr :    Dniestru, dnia 20. i 27. listop. 1879 r.

Św. Franciszka przybrało cel nieustającej adoracyi Najświęt- ;    (Z rysunŁiem na tabh°y XIII)-

szego Sakramentu w roku 1856. Daty, podane mi przez Wie-i Długość biegu Dniestru wynosi 960 km. według W. lebną przełożone tego zakonu, przy wyborze stylu uwzględnione ; Pola, z tego przypada na Gralicyę 460 km. według Tatomira. być musiały, również wywarły one wpływ na oznaczenie pro- i W r. 1796 dyrektor robót wodnych Abbé Uaspari zaj-jektowanego baldachinu i wzniesienia dla ustawienia Św. Sa-; mował się osuszeniem i regulacyą Dniestru, tak w celu krameutu.    i osuszenia, jako też w celach żeglugi. Odnośne plany

Nie poruszam kwestyę czy styl średniowieczny w na- ; jednak, w r. 1809, zabrane zostały wraz z planami Wisły szych czasach może lub powinien być użyty w budowlach | przez generała Kamińskiego. W skutek tego zarządził kościelnych i poprzestaję na uwadze, że pożądany nastrój i w r. 1819, dyrektor robót wodnych Rauchmüller nowe wnętrza osiągnąć będzie można uajodpowiedniej i najwłaśei- j pomiary i przy tern równocześnie jako początek dal-wiej zastosowaniem tego stylu do naszej budowy.    i    szych robót rozpoczęto przekop czyli kanał Hordyńsko-Do-

Oznaczenie proporcyj architektonicznych w duchu tego ; łubowski. Projektowany ten kanał dla skrócenia biegu czasu, starałem się osiągnąć na podstawie pewnych poglądów, i Dniestru miał 3836° dług. ; równocześnie projektowano przy które pozwalam sobie uzasadnić kilkoma uwagami.    i    początku tego kanału tamę na starem korycie dla sprowa-

co w

Oznaezenie stosunków w budowie jest najgłówniejszem ; dzenia prądu w nowe koryto ; dalej projektowano tamę pod zadaniem architekty. Najczęściej mniemano, że oznaczenie i Hordynią w miejscu, gdzie Dniestr rozdziela się na główny tych stosunków, mianowicie w średniowiecznych stylach, tylko i prąd i na odnogę, a za pomocą której podczas wylewów od poczucia zależy, gdy tym czasem do wykreślenia tychże i woda dostaje się na dolinę; roboty te zakończono w r.1819 w stylach klasycznych lub odrodzenia, wystarczają podane dla : i w sierpniu puszczono wodę do przekopu. Był on zdaje się proporcyi porządków reguły. Każdy w tym zawodzie pracu-|4° szeroki, a przytem w ten sposób wykonany, iż przy pojący przyzna, że te podstawy nie są wystarczające. Różni au- i czątku był szerszy, liczono bowiem na to, że z wpuszczeniem torowie wspominają o tradycyi wykreślenia propozycyj z je- j wody, nastąpi rozszerzenie przekopu prądem wody. To jednak dnego elementu budowy. Nie zamierzam tutaj powtarzać to, j nie nastąpiło, gdyż przekop przecina doliny poprzeczne, któ-tym przedmiocie teoretycy w różnych epokach, o ile ; rych grunta są torfowe. Później rozszerzono ten przekop tak,

iż obecnie ten profil je3t 15 m. szeroki na wysokości małej ikową instrumentem. Profil rzeki zdejmowałem na nowo; wody i około 1 m. głęb. przy 4 m. wysokich brzegach. Cie- j przypuszczając iż w skutek zmiany wysokości wody o nie-kawem jest działanie tego przekopu, gdyż istnieje on już od j znaczną ilość, spadek rzeki nie zmieni się, wykonaną zo-lat 60 a mając daty dawnej niwelacyi i porównywując je z dzi- i stała cała operacya w czasie małej wody, więc zmiany były siejszemi, widzimy od razu różnicę, a mianowicie: pod Hor- ; bardzo nieznaczne, a przytem spadek Dniestru jest bardzo dynią (która leży o 2 kilom, powyżej początku przekopu) ; mały. Keócząc pracę w jednem miejscu a zaczynając na gdzie się odnoga rozpoczyna, znalazłem, iż obecny najniższy | drugi dzień, brałem dwa razy wysokość w tym samym pun-stan wody jest o l*7m. niższy od dawnego, widzimy tedy iż j kcie, przypuszczając dalej iż spadek w przybliżeniu będzie koryto się pogłębiło, a równocześnie i przekop się pogłębił, j taki sam, chociaż stan wody opadł trochę. Przy tej niwe-Daty te nie są dokładne, gdyż dawniejsza niwelacya : lacyi korzystałem z wodoskazów, których jednakże jest barnie ma stałego punktu wyjścia. Takie zniżenie stanu wody ! dzo mało, bo tylko w Samborze, w Koniuszkach na Strwią-w Dniestrze wpłynęło na części Dniestru powyżej położone, j żu i Rozwadowie; gdyby ich było więcej to mając wysokości prawie aż do Sambora. W r. 1819, zarządził dyrektor Rauch- : O wody a przytem wiedząc z dat miejscowych wysokość do miiller sporządzenie nowych planów, i zrobiono je w r. 1818; jakiej woda    podnofi    się podczas    wylewów, możnaby    na pod-

i 1819 dla całej przestrzeni od Hordyni do Niźniowa; Wy-i stawie tych    danych    mieć profil    podłużny w czasie    wielkiej

dział krajowy posiada tylko plany do Czartoryi t. j. do i wody. Te wszystkie daty, jako też i dawniejsze, wciągnięto ujścia Stryja ; plany te wykonane zostały przez 4 inżynierów ; w mapy katastralne. Co do obszaru, który należy do tych pod kierownictwem inżyniera Przybysławskiego w skali 1:7200. ! projektów, to jest on ten, który był w dawniejszych planach Jako poziom porównawczy przyjęto najniższy stan wody    ; z r. 1819.    Z tego    obszaru na    wylew narażone są 60.000

pod Hordynią, a oprócz tego nie dano żadnego stałego pun-! morgów (6 mil²), to    się dotyczy 51 gmin; jednak    do tego

0 0*

ktu. Cyfry czarno pisane oznaczają daty pod poziomem po- i należy dodać jeszcze Błożewkę i obszary wzdłuż Bystrzycy równawczym, zaś czerwone, daty nad tymże poziomem. Plany ; i Tyśmienicy, które należy także wciągać do projektu z r. 1818 i 1819, składają się z planu przeglądowego, i ulepszenia, z planów szczegółowych, profilu podłużnego wody i profilów! Spadki Dniestru według mojej niwelacyi: poprzecznych w niektórych miejscach; mierzono także pręd-! Od Sambora do wsi Krużyk na dług. 12-5 kilom, kość wody, która na profilach poprzecznych i na planach i spada Dniestr na 16 m., a więc średni spad 1*28 m.*/ szczegółowych jest oznaczoną. Na podstawie tych planów wy-! Od Krużyk do Hordyni, a więc do miejsca od którego pracował nadinżynier Malicki w r. 1820 projekt dla prze- ! te plany się zaczynają, wynosi długość biegu 6’5 kilom strzeni od Hordyni aż do Niźniowa, która wzdłuż biegu; spad ogólny 4‘3 m., a więc średni 0’66 m.°/₀o-rzeki wynosi 41.5 mil dług., zaś wzdłuż doliny tylko 21 mil. ; Od Hordyni do ujścia Strwiążu (przestrzeń w której Projekt Malickiego składa się z dwóch części: z regulacyij jest zamknięty nowo przekopany kanał) wynosi dług. biegu samej rzeki, i następnie z rowów osuszających. R.egulacyę ! 9*3 kilom. Dniestr spada na 4 m. a więc 0'43 m.°/₀o. rzeki projektowano za pomocą różnych przekopów, które! Od ujścia Strwiążu do ujścia Tyśmienicy wynosi dług. skracają bieg rzeki o 13^4 mili; osuszenie tych bagien, które ; wzdłuż biegu Dniestru (który tutaj jest bardzo kręty) 54-7 wtedy liczono na 80.000 morgów (8 mil²), projektowano za i kilom., a wzdłuż doliny tylko 23*5 kilom., spada na tej pomocą rowów wpadających w kierunku ukośnym do Dnie- ! przestrzeni na 10’4 m. w skutek tego spadek rzeki jest stru. (Rowy podrzędne wpadały znowu do rowów głównych). I 0*19 m. °/₀o, a doliny 044 m. °/₀o-

Koszta tego projektu obliczono wraz z rowami i wywłaszczę- ; Od ujścia Tyśmienicy do mostu w Rozwadowie długość niem dla całej przestrzeni na 207.100 zł. m. k. Kosztorysu ; biegu rzeki wynosi 31*7 kilom, a dług. doliny 14 0 kilom., w aktach nie ma, a obliczenie to jest dla tego tak małe, iż j spada na tej przestrzeni na 4*8 m. więc spadek rzeki wy-sądzono, że przekopy te same się powoli wyrobią, zresztą i nosi 0’15 m. °/₀₀ a doliny 0'34 m. °/₀o.

może z powodu małej wartości pieniędzy w owych czasach.; Od mostu w Rozwadowie do ujścia Stryja (do Czartoryi) Roboty projektowano rozłożyć na lat Î5, projekt przędło-j dług. rzeki wynosi 45*9 kilom, a doliny 24*0 kilom., spada żono Ministeryum, i pomimo iż został dobrze przyjętym, ; na 8*5 m. więc średni spadek Dniestru je3t 0H8 m. °/₀₀ zaś sprawa ta poszła w odwlokę. Należy tutaj wspomnieć o mły-; doliny 035 m. °/₀₀. Z tego widać, że spadek od ujścia Strwią-nach, które istniały wówczas w Podolcach i w Dołubowie, i żu do Czartoryi jest mniejszy niż 02 m. czyli na 5 kilom, których zniesienie zmieniło stan rzeki pomimo, iż istnienie ! wypada mniej niż 1 m. To są daty z niwelacyi z r. 1876. ich już wtedy uważano za szkodliwe; toć przecież młyn!Daty z dawniejszych źródeł są następujące:

w Podolcach zniesiono dopiero w r. 1827 a sprawa młynu w Dołubowie ciągnęła się przez 46 lat.

W r. 1861 podniesiono sprawę regulacyi Dniestru dla żeglugi parowej, sprawa ta jednakże upadła. W r. 1875 i w 1876 ! ogólny 79 m., śred. spad O‘325o/₀o. c. k. Rząd oddzielił sprawę górnego Dniestru jako sprawę! Porównywując te spadki doliny ze spadkami rzeki, oka-należącą do kultury krajowej i w skutek tego dostała się; żuje się możność łatwego skrócenia biegu, dla tej właśnie sprawa ta Wydziałowi krajowemu. W r. 1876 Sejm prze-j wielkiej różnicy, jaka zachodzi n. p. od ujścia Strwiążu do znaczył 4000 złr. na wykonanie przedwstępnych projektów. ! Tyśmienicy. Z tego zestawienia widać, iż gwałtowny przełom Ankieta zwołana przez Wydział krajowy postanowiła, że;spadku następuje pod Hordynią, t. j. poniżej Hordyni od dawniejsze plany możnaby przyjąć za podstawę dalszych prac, ! ujścia Strwiążu; równocześnie od tego miejsca zmniejsza się należałoby tylko w niektórych miejscach takowe sprawdzić. ! także profil poprzeczny Dniestru, podezas gdy pod Hordynią Niwelacyę podłużną rozpocząłem od Sambora, przyjmując ! profil ten (fig. 1.) jest jeszcze bardzo znaczny, wynosi bo-tam wysokość szyny mostu kolejowego, potem wzdłuż Dnie-! wiem około 200 m² powierzchni, i mieści w sobie całą stru aż do ujścia Stryja, a równocześnie niwelacyę z prawej ! wielką wodę jak n. p. podczas wylewu w r. 1867. strony doliny do Rozwadowa t. j. na tej przestrzeni, która i Obliczając prędkość wody w tern miejscu i używając jest najwięcej zabagnioną. Oprócz tego przeprowadzoną została ! wzorów Darcy Bazaina a po części i Hagena wypadało, mi niwelacya na części Strwiąża, potem jest kilka profilów!400 do 500 m. na 1 sekundę, co jednakże wydaje mi się poprzecznych. Oprócz tego profile poprzeczne samej rzeki i! trochę za wiele. Profil kanału Hordyńsko-Dołubowskiego prędkości małej wody w niektórych miejscach. Razem wy- ; uwidoczniony jest na fig. 2.    .    .

nosi ta niwelacya 95 kilom, wzdłuż linii operacyjnej, i 163; Profil Dniestru po połączeniu z Strwiążem. pod Gzaj-kilom. rozmaitych profilów poprzecznych. Profile są spraw- ! kowicami (fig. 3). wynosi przy zwyczajnej wielkiej wodzie, dzane, bo sieć cała jest zamknięta. Wysokości odnosiłem do j t. j. przy takiej wodzie, kiedy już wylewa, mniej wiece, wysokości szyny mostu w Samborze i szyny na moście j 100 m²

w Rozwadowie. Dla uwidocznienia tej niwelacyi, zakupione! Profil w Monastyrcu przedstawiony, na fig. 4.tłómaczy, zostały mapy katastralne, w których takowa jest oznaczona, i dla czego woda nie może się pomieścić,, ta bowiem woda Równocześnie z niwelacya robiłem pomiar odległości obie-;która się jeszcze mieści pod Czajkowicami, tutaj musi wyrajać punkta w odległości od 200 do 300 m. i mierząc ta-1 lewać, tern bardziej iż spad tutaj jest bardzo mały.

Od Hordyni do Niźniowa dług. rzeki 310 kilom, spad ogólny 81 m. śred. spad 0*26 %„•

Od Niźniowa do granicy dług. rzeki 240 kilom, spad

Profil Dniestru .w Kołodrubach t. j. po ujściu Tyśmie-: zwyczaj pod Czajkowicami a następnie poniżej; oranica teo-o mcy.¹ Bystrzycy, uwidocznia fig. 5. Wielka woda wynosi ! wylewu naznaczona na karcie, dochodzi mniej wiece] do po-tutaj według obliczenia mego 129 m.    iłowy bagna. Zwiedzając tamte okolice miałem sposobność wi-

. .    6 przedstawia profil w Rozwadowie. W Brze- jdzieć w r. 1876 w maju wylew taki, cośkolwiek mniejszy od

zimo poniżej Rozwadowa szerokość u dołu ochę zmienia się. i zwyczajnego, jednak był on tego rodzaju, iż komunikacya mie-głębokość wody się powiększa, a szerokość góry i wysokość j dzy prawym a lewym brzegiem była przerwaną. W Poborcach brzegów pozostają takie tamę.    jbrzegi Dniestru wolne były tylko na 50 cm., dolina z jadnei

S.trwiąz: Średnie spadki Strwiąźu są trochę wie-i i drugiej strony pokryta była wodą. Cała okolica od Tersza-i ?.. Bmestru, a dat), które tylko dla dolnej części ikowa aż do Rozwadowa pokryta była wodą; wylew taki trwa od Babiny posiadamy, wykazują 0-33 m. 7oo. Profil Strwiąźu i tydzień a czasem i dwa. Jeżeli wylew taki następuje w mie-pomiędzy Pinianami a Czernichowem wykazuje glębok. wody | siącu lutym, kwietniu lub maju wówczas nie wyrząda on 1*5 m., wysok. brzegów 4 m. Pod Czernichowem (gdzie jest i takiej szkody znacznej, lecz wylew z r. 1867 który nastanil przekop) Strwiąż jest szerszy (22 m. u góry) ale za to płytki i 14. lipca, sprowadził ogromne spustoszenia.

Powyżej w Biskowicach wynosi profil u góry 54 m , na wy-i Według opowiadania, wody Dniestru wystąpiły wtedy po-sokosci. małej wody 29 m. Z tego widzimy, iż profil Strwiążn I wyżej Hordyni pod Krużykami i tworząc bałwany" popłynęły powyżej jest znacznie większy i mieści w sobie wielką wodę, j na Koniuszki i zalały całą okolicę, równocześnie wystąpiła podczas gdy poniżej pomieścić takowej nie może i wylewa, i woda pod Hordynia przez odnogę.

Tak samo ma się rzecz z Bystrzycą i Tyśmieuicą. Pro- j    Chcę dodać także słów kilka o młynówce Samborskiej

fil Bystizycy w iynowie wyuosi 44 m. u góry, a na wyso-jktórą studyowałem z tej przyczyny, że znaczenie jej podnie-kosci małej wody 27 m., następnie dalej t.j. poniżej: ugóryjsione było na ankiecie Wydziału krajowego i przy dyskusyi 14 m; a m* ua wysokość małej wody a przy połączeniu j nad systemem p. Hobohma była również omawianą. Początek z. lysonieuicą tylko 15 m. u góry. Tak samo i Tyśmie- jjej jest powyżej Sambora, na Dniestrze umieszczony jest jaz nica ma profil u góry większy a przy ujściu profil ten j palowy, który spiętrzając wodę, sprawia, iż takowa wchodzi do zmniejsza się. len stosunek profilów poprzecznych tło- jtej młynówki;>poniżej zaś znajduje się szluza. która wtedy, gdy maczy bardzo dobrze wylewy pod Koniuszkami, spowodowane ; za wiele wody wchodzi, takową do Dniestru odprowadza. Mły-nadmiarem wody w Strwiąźu i Dniestrze. Profil poprzeczny dla i nówka przyjmuje tylko pewną ilość wody z Dniestru itawy-lyśmienicy i Bystrzycy uderzającym jest z po wodu, iz wodo-i starczającą jest do poruszania umieszczonych na niej młynów, dział dla górnego Dniestru wynosi 940 m², dla Strwiąźu i reszta wraca napo wrót i z tej przyczyny młynówka ta nie 600 m²., zas dla Tyśmieuicy i Bystrzycy 1.100 m².    jmoże wpłynąć na zwiększenie lub znmiejszenie wylewów.

Ufas doimy:    !    Przystąpię teraz do opisania projektu swego z roku 1877.

Piofil pomiędzy Czajkowicami a Biliną przedstawia fig. 7. !    Pod osuszeniem należy rozumieć melioracyę, a dla osią-

1 w oi zenie się prawego brzegu można wytlómaczyć osia- ! gnie nia tego celu pierwszą rzeczą jest zmniejszyć wylewy: re-damem się uamułu podczas zwykłego wylewu wcdy. Część ; gułacyę więc koryta Dniestru uważałem za rzecz najważniejsza, z a kr es ko w a na jest torfem nasiąkniętym wodą o głębokości i Zresztą potrzeba tego znaną już była dawniej. Przez uregulo-2m., ó d a nawet do 4 m.; przy brzegu rzeki w głęboko- j wauie i skrócenie rzeki należy się spodziewać: 1) Zniżenie sd Do'm. me ^nachodziłem jeszcze torfu lecz glinki, rów- j stanu wody w czasie wylewów; 2) Zniżenie stanu zwykłej mez robiłem sondowania pod Biliną do głębokości 1*8 m ! wody, a równocześnie stanu wody zaskórnej czyli osuszenie, i znachodziłem .-na głębokość 0 60 m. ziemię czarną i namuI i Takie zniżenie stanu wody w Dniestrze i wody zaskórnej be-zólty,zaś głębiej namuł żółty z piaskiem.    idzie działało nietylko na osuszenie, ale też kanały i rowy

lorf tutaj stanowi trzęsawiska, tak, iż w jednym puuk- i osuszające, wykonane na całej dolinie, będą mogły skutecznie] cie stojąc trzęsienia rozchodzą się ua 10—20 m., przejście | działać. Jednem słowem regulacya rzeki jest w nao-lacy spo-jest możebne ale dosyć niebezpieczne, gdyż woda stojąc a/isób potrzebną tak dla osuszenia bagien, jakoteż dla zumiej-do powierzchni tworzy tak zwane „oka*. Dalej profil jestiszenia wylewów. Zgodnie z tym stanem w czasie wylewów także podobny, jakkolwiek nie wszędzie jest taki sam torf, j który opisałem, regulacya dolnej części Dniestru t.j. tej przeleć/, przecież pokład taki zajmuje najmniej połowę prze* i strzeui od Terszakowa idąc po niżej, jest najważniejszą, bo strzem od kanału do Bystrzycy. Prócz tego w soudowaniacb i projektowane rowy będą mogły mieć tylko wtedy dobry odrobionych przez rządowych inżynierów kolo gościńca od;pływ, jeżeli regulacya poniżej zostanie wykonana."

Sambora do Rudek okazuje skł d gruntu fig. 8. Sondy doi Co do sposobu regulacyi projektowałem przekopy. Pomysł przekopu pod Rozwadowem na głębokość Hm, okazały mi i wykonania nowego koryta" dla Dniestru środkiem bagna namu i giiimę żółtą.    , .    _    i od Babiny przez kanał Hordyńsko - Dołubowski aż do

TT i V⁰, °P1SU. doJloy należy dodać jeszcze^ opisanie odnogi i Brzeziny nie był mi obcym w" czasie studyów; miałby on Hoi yns lej, jest to właśnie bardzo szczególne, Dniestr bo- i 7 mil długości, óa rozszerzenie koryta liczyć nie można, więc wiem w tern miejscu rozdziela się, przy najmniejszym wy-1 dla pomieszczenia średniej wody trzebaby wykonać przekop lewie wchodzi woda w odnogę, obecnie ponieważ Dniestr i na całą normalną szerokość t.j. więcej niż trzy miliony me-znaeznie . się pogłębił, woda w odnodze tej znajduje się o ; trów sześciennych, Kie ma kwestyi, że nowe koryto należycie ^•o m. wyżej aniżeli w Dniestrze. Profil odnogi na po- ; wykonane i ubezpieczone lepsze jest niż stare zregulowane, ale czątku przedstawiony jest na fig. 9._ Profil ten coraz to sie ! czy to jest najlepsze rozwiązanie wobec rozmaitych trudności zmniejsza, a w końcu zupełnie ginie, dla tego też podczas i wykonania, to rzecz inna. Uważam tedy przekopy i zatrzyma-wiemej wody następuje wylew na dolinę, a przy końcu ; nie rzeki w dawnem korycie za odpowiedniejsze. Co się tyczy tworzą się jeziora, z których największ wynosi około 50i obwałowań, to nie mogłem o obwałowaniu nowego koryta my-moigow. Z tego profilu doliny wfidać, że oda zaskóma znaj-i śleć z powodu wielkich trudności i znacznego przekroju dla po-uje się na povvieizcbui. Zni/euie tego stanu wody w czasie i mieszczenia wielkiej wody, oraz braku odpowiedniego materyału, suchego lata sprowadza choroby, a brak dobrej wody zarazę ; bo z torfu, który panowie widzieli, niesposób zrobić wału, któ-na bydło, przytem dodać należy, że tylko bydło miejscowe j ryby wytrzymał parcie spiętrzonej wody; oprócz tego znane w®^aiU 1 a każde sprowadzone z innej okolicy ginie i są niedogodności obwałowań wynikające z'niebezpieczeństwa kiótkim czasie.    _    ^    _    ; przerwania takowych. Projektowane przekopy oznaczone są

o bx)

,,    , uzupełnić opis doliny ornego Dniestru i dodać; na planach karminem długość obecnego koryta od ujścia

slow kilka ostanie kolicy w czasie wykłyek wylewów. Trzy-; Strwiąża do Czartoryi ynosi około 130 kilometrów, po spro-dinowy deszcz w . órach wystarcza, że Dniestr, Bystrzyca, j stowauiu byliby 67 kilometrów, skrócenie zatem wynosiłoby btrwiąz i iyśrmemca występują z brzegów ; czasem występują 149°/₀. Jako podstawę do obliczenia tych przekopów przyjąłem tylko Bystrzyca i Tyśrnienica, tamte inne zaś nie, jak to u. p. j normalną szerokość rzeki, zastosowaną w przybliżeniu dozwy-miało miejsce w czasie wylewu w r. 1876. Co się tyczy miej-; kiego przepływu w czasie wielkiej wody, jak" następuje: scowości to btrwiąż występuję pod Czernichowem i zalewa całą:    Od ujścia Strwiąźu do Tyśmieuicy :" według fig. 10, od uj-

dolinę pod Koniuszkami, Chłopczycami i Dołubowem; cały go-; ścia Tyśmieuicy t. j. od Terszakowa do Rozwadowa: według scmiec pod Koniuszkami bywa zalewany ; Dniestr występuje za-; fig. 11., od ujścia Brydnicy do Czartoryi, t.j. do ujścia Stryja:

- 95 —

według fig. 12. Przekopy projektowałem: do 200 m. mniej j na 1 metr bieżący, wtedy H=J L. Żeby spiętrzenie działało aż więcej około ¹/₄ normalnej szerokości, od 200 do 1000 m. i do ujścia Stryja potrzeba aby H— 27 m. Takie spiętrzenie wody około V₃ normalnej szerokości a powyżej 1000 m. około ł/₂ ! pod Niżniowem w skutek tego, że koryto jest niezregulowane normalnej szerokości tak, że n. p. między Tyśmienicą a Roz-| wyniknąć nie może. Niesposób zatem przypuścić, aby regulacya wadowem projektowałem do 200 m. długości według fig. 13. i w tycb dolnych częściach rzeki wprost wpływała na odpływ od 200 do 1000m. według fig. 14, powyżej, 1000 m. według: wody z górnego Dniestru.

fig. 15. Liczyłem na to, iż przekopy te same sie rozszerzą, i Osuszenie bagien za pomocą rowów i opierając się na następujących danych: 1) przekopy te sąjkanałów. Samą regulacya koryta rzeki nie można osu-w gruncie namulistym lub glinkowatym; 2) za dowód, że j szyć obszaru doliny, która w niektórych miejscach jest je-Dniestr może w tym gruncie utworzyć sam koryto, służą owe i dna milę szeroka. Najważniejszym jest pas między kauałem serpentyny, które istnieją; 3) jako dowód rozmaite inne istnie- i Hordyńsko - Dołubowskim, Bystrzycą i Tyśmienicą; średnia jące już przekopy, i tak : a) pod Czernichowem przekop Strwiąża i długość jest 23 kilometrów, średnia szerokość 6 kilometrów, co był pierwotnie tak ważkim, iż go przeskoczyć można było, i daje około 13600 hektarów czyli 24.000 morgów. Dla osusze-dziś jest bardzo szeroki; b) pod Czajkowicami można widzieć i nia tego obszaru projektowałem wykonanie większego rowu dzisiaj nowe koryto, tam, gdzie dawniej wykopano wazki rów. i środkiem bagna ; położenie tego rowu nie odpowiada wprawdzie I w innych miejscach poniżej można widzieć jak Dniestr sam ! najniższym punktom doliny, spadek jednak poprzeczny jest sobie wyrabia nowe koryto. Wreszcie można dla najmniejszego ! tak mały, iż skuteczność jego wcale przez to nie ucierpi, przekopu rachunkiem wykazać, iż gdyby spad po zregulowauiu i Kanal środkowy ma sie rozpoczynać z jeziora i odnogi Hor-wynosił 0-34°/oo, to średnia prędkość wynosiłaby M m. a j dyńskiej, która musiałaby być odpowiednio zregulowauą ; oprócz taka chyżość wystarczy zupełnie do poruszenia gliny, gdyż; tego najniższymi punktami doliny projektowałem gałęź tego ka-wystarcza ona nawet do poruszenia żwiru. Przy tej pred- ; iiału, która wpada do głównego pod Susułowem. Przekrój tego kości średniej wypadałoby około 08 m. prędkości wody na dnie. i rowu głównego obliczony jest nie tylko dla odprowadzania Projektowany sposób regulacyi za pomocą przekopów ma i wody deszczowej, ale także na pomieszczenie tej wody, która na celu zmusić rzekę nie gwałtem ale stopniowo do przyjęcia i w czasie wylewów przelewałaby sie w odnogę Hordyńską i nowego, prostszego kierunku, i wytworzenia sobie koryta odpo- : miałaby się dostawać do jeziora. Obecnie zaś woda ta dosta-wiedniego, aby zaś utrwalić ten kierunek projektowałem dlajwałaby sie do rowu, a przez Tyśmieuicę do Dniestru. Prze-zabezpieczenia brzegów zakładanie płotków i sadzenie wikliny, ; krój kanału tego (fig. 17) jest zmienny według spadku w gór-sztueznyeh tam nie_projektowałem wcale na starych korytach, j nej części.

noszą razem 1,140.000 złr.

sądząc iż takowe same się zamulą. Koszta wykonania stają się i Następnie na planach zaznaczone są rowy 2go-rzędne tern większe, im przekopy są niżej położone. Według obliczenia i wpadające ukośnie do rowu głównego; do tych 2go-rzędnych wynosi koszt 1 m. bieżącego, od ujścia Strwiążu do Tyśmie- i wpadają rowy 3cio-rzędne; kanał główny wpadałby do Tyś-nicy, z regulowanego koryta (roboty ziemne) 7 złr., od Ty-imienicy pod Terszakowem, a przy ujściu projektowałem urzą-śmienicy do Rozwadowa 15 złr. a od Rozwadowa do ujścia i dzenie podwójnego upustu w celu zabezpieczenia kanału od Stryja 18 złr. Koszta całej regulacyi Dniestru od ujścia j zamulenia w czasie wylewu Tyśmieniey. Największą trudnością Strwiążu do Czartoryi, dolnej części Strwiąża, także częściowej j przy projektowanem osuszeniu jest właśnie bardzo mały spa-regulacyi Bystrzycy i Tyśmieniey z dodatkowemi robotami ! dek doliny w kierunku poprzecznym, który nieco większy z wykup nem gruntów, wynagrodzeniem za szkody, z dodatkiem j jest w kierunku podłużnym i dlatego też wszystkie rowy zbli-.20°/o na administracyę i inne nieprzewidziane-potrzeby, wy- ;-żają się do kierunku głównego. Rowy 2go-rzędue mają na 1 kilometr spadek 07— 1*0 m , inne rowy mają mniejszy lub wię-Najważniejszą jest regulacya poniżej Terszakowa; żebyjkszy, jednak nie mniejszy jak 0-4"/₀₀. Przekrój rowów obli-regulacya ta była skuteczniejszą, żeby okolic poniżej poło-leżałem rachując iż z Igo hektara odpływa w 1 /y=l*9 litra żouyeh nie narazić na jeszcze większe wylewy, należy zregulo- i wody deszczowej. Niemając dat miejscowych co do ilości wody wać część od Rozwadowa, do ujścia Stryja." W ten" sam spo- j deszczowej, przyjmowałem, iż w 24 godzinach spada warstwa sób pożądaną jest regulacya aż do Żurawna, Część regulacyi i wody na 4 cm., iż z tego odpływa 0*4 a więc wypada na i" od ujścia Stryja do Żurawna jako przestrzeń sporna nie należy j 04 X 0-04 X 10.000 _000 q ,7vli i qiur9 pr7vnns7C7ft-wprawdzie do projektu Wydziału krajowego, podniosłem jednak j    86.400    '    ‘    ’    ^

potrzebę tej regulacyi i przedstawiłem koszta. Sądzę, że pro-i nie to może podlegać krytyce, ale chodziło o wstępny projekt jektując regulacyę od górnej części Strwiąża aż do Żurawna, jj przybliżone obliczenie. Najtrudniejszem byłoby wykonanie zwiększony przepływ wody na ł " w skutek regulacyi w gór-i głównego kanału. Projektowałem wykonać najprzód wazki nej części byłby dostatecznie zapewniony. Muszę jednak to j przekop 2 m. szeroki u góry, rozpoczynając roboty od dołu usprawiedliwić, gdyż uważam za nieuzasadnione mniemanie, j t. j, od Tyśmieniey i rozkładając takowe na lat kilka. Po -iż dla osuszenia bagien i regulacyi górnego Dniestru potrzebną j osuszeniu gruntów należałoby przystąpić do rozszerzenia iwy-byłaby regulacya poniżej Żurawna. Nie można zaprzeczyć, iż; konania kanału potrzebnej głębokości i szerokości. O rowach, regulacya poniżej oddziaływać będzie na powyższe części, że na-; które projektowałem poniżej Tyśmieniey, nie mam nic szcze-stąpi pogłębienie koryta a równocześnie pogłębienie wody za-|gólnego dopowiedzenia. Koszta wszystkich robót osuszających skórnej. Jednak najprzód można sobie postawić pytanie: o ile i obrachowałem na 455.000 złr. zniżenie stanu wody zaskórnej jest pożądauem. W górnej części, j Na mul a nie. Że osuszanie nie jest wystarczającem, w okolicy bagien, zniżenie stanu wody zaskórnej jest koniecznie i nie potrzeba tego dowodzić, z tej więc przyczyny dla całej potrzebnem, i będzie osiągnietem wskutek projektowanej re- i przestrzeni miedzy kanałem Hordyńsko-Dołubowskim a Tyś-gulacyi ale w okolicach poniżej położonych, gdzie stan wody i mienicą projektowałem namulanie czyli nawodnianie w czasie zaskórnej jest mniej więcej w normalnych stosunkach, zbytnie; wezbrania wody, t. j. wtedy, gdy Dniestr a szczególnie Strwiąż obniżenie tejże mogłoby pociągnąć za sobą złe następstwa, | zawiera znaczną ilość namułu. Dla namulenia części między łąki bowiem tracąc potrzebną wilgoć mogłyby stracić zamiast j kanałem środkowym a prawym brzegiem doliny, która składa zyskać na regulacyi. Regulacya Cissy w Węgrzech miała już; się z gruntów Biiiny wielkiej, Majnicza i Wołoszczy ma słu-częściowo ten skutek, według tego, co przytacza p. Hobohm | żyć specyalny kanał namnlająey w przedłużeniu odnogi Hor-w swojem dziele na stronie 146 (wyciąg z urzędowej staty-; dyńskiej. Kanał ten ma przekrój potrzebny do namulania nie styki zbiorów na Węgrzech w 1870 r.). Dla wyjaśnienia po-jod razu dla całej tej przestrzeni, lecz pojedyńczo na każdy trzeby regulacyi pod Źurawnem przeprowadzę mały rachunek poddział, średni profil tego kanału uwidocznia fig 18; spad ka-przypuszczam, iż biorę część Dniestru od ujścia Stryja doNi-jnału 0.4°/₀₀. Przypuszczając iż woda w tym kanale podniesie żuiowa; jest tam mniej więcej 168 kilometrów. Dniestr spada j się do wysokości 2 m. otrzymujemy 18 m.² przekroju, średnia na 53 metry, co stanowi C*32⁰/₀o ; przy tym spadzie można i prędkość wody wypada 0.9 a zatem przepływ wody byłby 16 m.3 rachować iż spiętrzenie wody pod Niżniowem na 1 m. wyso-iua 1". Projektowałem zarazem stosownie urządzone szluzy słu-kości zredukuje się do O powyżej w odległości 6—8 kilom., j żące do skierowania wody na każdy dział, do czego służyć też mają bo przy wysokości H spiętrzonej wody, (fig. 16) sięga śpię- i upusty urządzone w wałach tego kanału. Obszar cały podzie-.trzenie do punktu A odległego o 2L. Jeżeli / oznacza spadek Ilony jest za pomocą rowów i wałów na części, a każda prze

— 96

strzeń między dwoma rowami podzielona jest za pomocą dwóch ; które teraz nie mają żadnej wartości, przedstawiają około wałów (fig. 19) na 3 części; woda, która za pomocą upustu i 20.000 morgów, a ponieważ, wartość Igo morga dobrej łąki przelewa się z kanału namulającego do części pierwszej, od- i wynosi w tych stronach najmniej 200 złr., okazuje się, iż pływa z niej za pomocą stosownych „przecieków“ do części 2, ; obracając te łąki na urodzajne byłoby 4,000.000 czystego zy-z tąd do 3. a następnie do rowu osuszającego. Naturalnie na-i sku, nie mówiąc o podniesieniu wartości innych gruntów mulanie części 1. będzie najskuteczniejsze. Po osiągnięciu celu ; Podałem panom tutaj ogólny zarys projektu mego z 1877 r.; można będzie za pomocą- specyalnego rowu sprowadzić wodę ; jest to tylko wstępny projektów którym chodzi głównie o od razu na dział 2gi lub 3ci. Z lewej strony rowu głównego i zasady i o przybliżone koszta,, nie zaś o szczegóły. W czasie osuszającego projektowałem kanał, któryby się zaczynał od i projektowania mego nie wiedziałem o pomysłach zmniejszenia przekopu Hordyńsko-Dołubowskiego i namulałby w sposób i wylewów za pomocą robót górskich. Teoryi tej nie mam nic podobny jak z prawej strony, ale dla części położonej przy j do zarzucenia w zasadzie, ale chodzi o to, czy ta teorya da samym Dniestrze projektowałem główne namulanie urządzić i się zastosować, i to ma być przedmiotem dalszych study ów, z samego Dniestru, uważając go jako kanał namulający. Da się i które może jeszcze tej wiosny będą rozpoczęte. Nie sądzę to łatwo uskutecznić, gdy zważymy przekrój poprzeczny do-i jednak, aby regulacya koryta mogła być zupełnie zaniechaną, liny Dniestru (fig. 20) ułatwiający wpuszczenie wody na do-i jak chce p. Hobohm. Zdaje mi się, że najlepiej będzie użyć linę. Obecnie istnieje upust pod Susułowem i rów, za pomocą i wszystkich możebnych środków dla odwrócenia złego, którego wpuszcza się wodę z Dniestru na dolinę podczas ; wielkiej wody, a następnie ten sam rów służy do odprowa- i dzenia wody z bagna; system ten jest oczywiście wadliwym.;

Ja także dla namulenia lewej części projektowałem takie same j upusty z tern jednak, że woda będzie się przelewać w działy obwałowane i stosownie urządzone, a odpływ nastąpi do głównego rowu osuszającego. Namulanie będzie się odbywać w sposób ciągły, jak na prawym brzegu rowu głównego. Z powodu, iż dla tej części sam Dniestr służyć ma jako kanał namulający wypadają koszta nawodnienia jej bardzo niewielkie.

Regulacyę tej części Dniestru odłożyłem na koniec, aby mieć większą siłę do namulania. Namulanie tej całej przestrzeni odbywać się będzie w czasie wielkiej wody; z przyczyn oszczędności nie projektowałem żadnych jazów na Dniestrze, za pomocą których można otrzymać potrzebne spiętrzenia wody do skuteczniejszego namulania; koszta wszystkich robót nawodniających bez jazów obliczyłem na 306.000 złr.

Nie miałem sposobności zrobić doświadczenia co do ilości namułu, zawartej w wodzie Strwiąża i Dniestru, to pewna jednak, iż wody te są bardzo mętne, nawet w czasie niskiego. stanu. Żeby zdać sobie sprawę z namulenia choć w przybli- ! żeniu, robiłem następujące obliczenia: Przypuszczałem, że na-i mulanie odbywać sie bedzie każdego roku przez 30 dni, ra- i

chowałem iż 1 m.» wody zawiera 10 litrów (0.01) namułu;! Pr2egląd techniczny,^XI(listopad)zawiera:B.Oost-na. dany. oddział, ktoiy wynosi 9.00 heiit., można Śiednio Użyć ; kowski, O ruchu pociągów po torach dróg żelaznych ułożonych na wznie-najmniej na I“ 10 m.³ wypada więc iż w 20. dniach przypłynie sieniach. W. Wielicki. Rugowanie fosforu z wytworów żelaznych. J.M. 30 X 24 x 60' x 60" X 10 = 26,000.000 rn.³ wody, wktó- i Cięślikowski. O torfach (c. d.). F. Kucharzewski. Szkic przedwstępny

rej bedzie 260.000 namułu a to podzielone przez 900 liekta- i „‘“studnJi^wŚe^iY^^ar^wie ^ inŁ Koźniew~ rów daje nam 3 cm wysoką warstwę, a po 5. latach bę-|s leg°InJUy°Te^Trb\dow“™Ó.Nv.21.0badaniachprzedw8tę-dzie lo cm. lizez wybudowanie jazu na Dniestrze moznaby ; nyCh w sprawie wodociągu p. W.Gzarlińskiego. O projekcie dworca cen-namulać po każdym deszczu, a tym sposobem skuteczność ; tralnego i nowego połączenia dróg żelaznych w Warszawie. — Analiza namulenia można byłoby podwoić lub potroić. Warstwa 15—i estetyczna gzemsu głównego nad portykiem Panteonu i świątyni Diosku-20 cm. wysokości wystarczyłaby, ażeby te torfowe warstwjr J

pizy iownoczesnem zniżeniu stanu wody zaskómej, zamienić ; szkodliwego wpływu wilgoci, p. J. Al. Funiewskiego. Pospiesznik p. Lana urodzajne łąki, a sądzę to z tego, iż łąki pod Koniuszkami, ! wickiego w zastosowaniu do pługów wieloskibowych p. G. G JRembie-Ealinowem, Horuckiem są obecnie bardzo dobre, podczas gdy i lińskiego. Wskazówki, jak się obchodzić z lokomobilami i lokomoty-dawniej przedstawiały takie same torfowiska i trzęsawiska jak i <^re°z"j^gt^s^'Wpai.^k st⁰³⁰’'™¹¹!⁰*1 w Pałacu przemysłu

Nr. 22. (listopad). O sposobach obliczenia przypuszczalnego do-; chodu brutto z kolei żelaznej budować się mającej, p. M. Cossmann ; inżynier. Most stalowy nad rzeką Forth, p. W. C. Lubrifikator do ; cylindrów parowych. Kocioł parowy rurkowy rotacyjny. Zabezpieczenie ■ domów od szkodliwego wpływu wilgoci p. j■ Al. Funiewskiego. (dok.).

; Obchodzenie się z młocarniami parowemi, wydającemi ziarno rozga-i tunkowane, lub tylko dwa razy przewiane z elewatorem kubkowym lub ; odśrodkowym. Kilka uwag o projekcie oszczędnej stodoły. O wpływie : monopolu na inżynieryą.

razom (zaokraodaiae)    2 000 000 złr    Nr. 23. (grudzień). Tramway linkowy na Clay-Street. w San

lazem. (za(MiąoiająGJ .    . 2,UUU.UUU Zll.    , ; Francisco. Kran 120-tonnowy pływający. O sposobach obliczania przy-

Roboty projektowałem rozłożyć na lat 14 1 rozpocząć ; puszczalneg0 dochodu brutto z kolei żelaznej budować , się mającej, regulacyę poniżej Terszakowa do Czartoryi, a równocześnie ; p. M. Cossmann, inż. (dok.). Kanalizacya wiejska w Anglii, p. W. Gzar-wykonywać główne rowy osuszające. Korzyści, których należy i lińskiego. Teorya maszyn parowych złożonych (componnd). Pałac • a • ö'    i • x -u J -uh -aa    i A Borsio-a w Berlinie. Obchodzenie sie z młocarniami parowemu

się spodziewać wskutek wykonania tych robot, me dadzą Sie :    w cela zbadania starego loi-yta i-zetiAma-Darył V.A.Zdńar-

z łatwością ocenie, można mieć jednak wyobrażenie o rzeczy \snego. Listy do redakcyi: Palenie odchodów stałych w ustępach, y.J.Jct-z tego, że obszary bagnistych łąk, torfowisk i moczarów, i rockiego.

pod Biliną i Czajkowicami.

Zestawiając wszystkie koszta razem, otrzymamy :

na regulacyę......

„ osuszenie ......

„ namulanie......

„ regulacyę Błożewki, projektowaną przez pana Skowrońskiego .....

1,140.000 złr. 455.000 „ 306.000 „

99.000 „

Rozmaitość i.

—■ Na pierwszym zjeździe inżynierów cywilnych ; z npoważ. rządowem, z Galicji, uchwalono na posiedzeniach dnia 27. ii 28. listopada: 1) Zawiadomić c. k. Namiestnictwo o powziętem po-; stanowieniu używania w pieczęci i jako godło napisu : „NN. inżynier cy-; wilny z upoważnieniem rządowem w N“ a w pośrodku napisu orla ; rządowego. 2) Przyłączyć się do podania austryackich Izb inżynier-; skich o udzielenie inżynierom cywilnym prawa glosowania w I kuryi. i 3) W myśl petycyi Towarzystwa politechnicznego o zmianę ustawy ; przemysłowej petycyonować do Rady państwa. 4) Wypracować o) uwagi ; nad projektem ustawy budowniczej dla miast i miasteczek, b) projekt i statutu Izby inżynierskiej dla Galicyi. 5) Wnieść prośbę do c. k. Na-; miestnictwa i Sądu krajowego wyższego o popieranie instytucyi cy-; wilnych techników. — Dla wykonania powyższych uchwał wybrano : komisyę z 3 członków. Następny zjazd uchwalono odbyć w marcu 1880 r.

• Literatura techniczna.

Do dzisiejszego numeru załącza się trzy tablice (nr. XI, XII, XIII) /dodatek: materyady do słownika technicznego.

Treść : Sprawy Towarzystwa. — Sprawozdanie z wystawy rysunków urządzonej w szkole Politechnicznej;. — Budowa kościoła i klasztoru PP. S. Św. Franciszka. (Z rys. na tab. II, III, VI, VII, IX, XI i XII). — Wykład p. Jankowskiego „O regulacyi Dniestru“. (Z rys. na tab. XIII). — Rozmaitości — .Literatura techniczna.    /

Nakładem Towarzystwa politechnicznego.

Z drukarni K. Pillera.

■

1

■ ■■■

: *

\

X-

'A •

Tablicu

TT

Ns

JAlĄSZTGR.

5ii$Vr ^Jra/nciszka jfajświeb^p atramentu

•we Lwpwie.

ÿlrcl] i tekbjcro|. jvüjan'Hacliariewt c j.

i/

-4

;M

Vx

ÿ) ijVrèsTe rue jorojwrctji arctyteTtfrmicjttijcIj.

•Ą

H:

H#

/\A i \/i .

V. /

i/\t

n. if

i- I

/,N/i \ i -

i;

'Mr

* SH

”1

P

/!'

y\

■r*

•/

,4

p/

/

SH !

fx

(pu H«"-

fi'

i\

nj!/

n!/

^1/

y..-r

\/

i,

■■

KAX

4>:

"T

v'

)«<

Vi*=

\l

\l/

P=

\

«t

N)/

-x

w_

/tfTOx \

Ł HD À

=“ /=■* :

\N

(7ir

fAT'

OA)

!\ ^ /\

uaà ,y_^_ z

iU

⁼^⁼

/|\

/ y^\ \

lui luJlUJ

i/\

oÆi.

/l\

sN

\n

,//

rrs

x'

\i/

n/

/!'

1/

1\

/i\

\>

HA

'Ahu

7~~

J-

/\ \

/1\

ffS\ AfH\/

•    / l ^ /

TT

k----

\x

\

Tr- f

t tAx

:ol

v7

iL

TT

-Hi.

JJzaiiąniot ff’Ul 1879*

*>

*ł

?    s    -i iÙÿu.

H-1-! ¹

♦

3$|j5j

§

$

■M

M

Ü À

;. m

y

y'/ ■

7otbhcot j/f ₄

—~Mäsm

&ZYS7fr>,

;cC

aC

:-i

CÛ

cX"

Xt~~!

-•>

J7;

£

i*

UJ

CC

;/

>'

z''

.J

z'

z^

<>

Czf

<-•

z"^

-------

- :V' IV

pfTT

~r^

li

■'

zc

!?

ii

i,

z-'

-4jj^--

*    • « «    \\    Z

r4!

\ . ..

----"

cV

TT

■-■~:::ó\--v>;> ' -

u«..

S,

żX

-v

=4

ii

“A*

xm\

‘V

.z

ij

II

v\

— — “N~ — •-• vx

----ç» -~>ę -

-;;^---------

--'I

—7 - a-----? - <

<x

i!

./

---rH--

■----H~tf~

ii

—«UtÜ—-H-

!\

—.111

>1

SS

C\

•W-"------

o- -

>vx

V,

‘"x

\s

% Î»

i-

i!

'v

OcT

\\

ii

ii

ii

«J.

X \v

S.

x%

Vx

Vv

", vxv-

■/-

Ss

Ci- xc

"tCx

\\

ii

ii

ii

ii

ij

\l

Ss

XC

vj

xi

----!------

XJX I

7k

\\

\N

\'

i/

//

\y

if

b<r

>3

ii

'h

!i\ i'//

//

xx

l\

Stój

•k

V:

»•

VX

XJ

W.

Hf-fer-r

-___________

’z' * /I

N.

fl

-i-i.

><

-■;>

i—

X?

Tc

\y

><

x%

>x_

\n

\-

ramenivi~.

x^

xx

o.

-V

^z'

X^

x:

cź

Ni

piostr ^ j- ranci sika Jfajswiętszego

**\j

anetytc

omcxn

x>

CI---------'T~~i~

/.

a>

CO

^rcT]iléktj9T£^: Iwljan Haclj

]\ i|kreślenie 'jorcyorcijt architekt

Vv

''v

\v

\v

<h

x.

•5

■I,

'S

m m'i2ZL

» u    r ' #

■h

|î;

«r;

if

î‘

R\

VÜ

S.-»

W 'J

joilinoL.

V« I'

•Ä '

'«ffo

NSgS

U&&K

>*,

IV

xiiild

?~WV,

»*•

.•«âsS*

ttC..

”4î”

S^Vlv

-5*

'*>2 H Ut.

Vf

8-

\- OA ~4£

fS

£-<8.0 â*î---K'

-•4-

>•

XT

-Æ

.3

! «J

i-.—ir

’T

<y

■ i fi

■--■* I

'ł

—->

0)

N.

'•Cj

.06

Yk

V

.    -<    X.x

X*.

IV

*K'

.^s

TioHt'ttif .

60"?

II

o *- «-«

8’

i'

CV

«i

«--SA—ł

- --

T*

k-

it

"Hf-

-t-

f" 5-t-

-ł>fi

Cl

rîi

oct> m

<;

i*-

* ■*>

Qtooo

ii*;

».

K:

Æ^W~

>1

Ci

SK*

*-

V-

St

SS

îR ^

* ?

■ |l £ «r i &

i?

v>

3>ooq c

lK

O'Ç

?#->V.

: K -*-• si

|-X

Ç?

§►

I;

N    ^x

^ Û '

r> s

*§

............ł

%i

#

g?

N-

0 'fl¹

éoo c

\ x . .

Bx

mm

ÿmr

Üi

,:iV

'*'• «.'•

!■’*-*

i

-u '

r-o>H

4.

x*

fil

4Î

-w.

?;«9.

>.s

iâ --

‘ -iv-i

W— n *=

i»‘

tn

i.r-

x->t

Si

-ci "X

IIt*. Kv

.4

niah!i <bti

x*

mm

Hi

«: >ÎS'

Tics %#

si

Fif *'

K-

A'

a.

*f

?W«i

i» !

>H-*»

■K

,^-t*

»i

t"7

f«ł

».f !

'U '*w

<-

f f-

I *r

UT

- iOł

s:

"ł-

-|---A

t— 5,5

-•-*

!i

— 1*5"-

ît- 0.-ï~>

?- Vl-i

j*- l-X“*

i ..f

•o

«o

f*

.1-VI+

S Or

I»

«O

'Si .A

r* ¹

fł

- 18*or

Ht&t

tt»-

I

f«-

Je—

;t*

i».

W.~i

Lx____y

------ar

-----

|r>

L—*

*■

>xl

ri

yi

tx

Aiof. V-

•j-

■)

RS

6lit Jiijf »

•v*

îî

fs

è

Wyrazy do słownika technicznego.

;4,'    • : > ;,

■Éiisi

B; r-:<|É «

41

658.    Bawełna I. u. B aumwo II pflanze, f. cotonier, a. cotton-tree,

roślina której łacińska nazwa „gossypium“.

IL n. Baumwolle, f. cotora, a. cotton, cotton-wool, włókno z nasienia rośliny tegoż nazwiska, bywa:

659.    o długiem włóknie n. langstapelige Baumwolle, f. coton longe soie.

660.    o krótkieiii włóknie n. kurzstapelige Baumwolle, f. coton courte soie.

661.    o martwein włóknie n. todte Baumwolle, f. coton mort.

662.    Chłodziarka, chłodnica (młynarstwo) n. Meli'ab kühl er,

f. bâteau, refroidisseur, a. hopperboy, przyrząd do chłodzenia miewa.

663.    Forma odlewu (Odlewnictwo) n. Guss form, f. moule

de fonte, a. mould, casting -mould.

664.    Formowanie do odlewu (Odlewnictwo) n. Gussfor

merei, f. moulage, a. moüding, wyrabianie formy w której ma być odlew wykonany, tegoż rodzaje :

665.    formowanie w skrzynkach n. Kastenformerei, f. moulage, en châssis, a. sand casting — between flashs.

666.    w przedimciu n. Herdformerei, f. moulage à découvert, a. open sand - casting.

667.    w piasku n. ’ Sandformerei, f. moulage en sable, ą. sand casting.

668.    w masie u. Massenformerei.

w glinie n. Lehmformerei, f. moulage en terre, a. Soam - casting, soam - moulding, w metalu n. Schalenformerei, f. moulage en coquilles.

669.    Jedwab (przemysł) n. Seide, f. soie, a. silh, nić którą

jedwabnik ze siebie wysnuwa.

670.    Juta (przemysł) n. Jute, Judhauf) Jud, Pathhauf, f.

Jute, a. Jute, pant-heap, indian gross, gunny fibre, włókno z łyka rośliny coroborus, capsulorius i coriborus olitorius.

671.    Konopie (przemysł) n. Hanf, f. chanvre, a. hemp, ro

ślina canabis sativa, tej rodzaje :

672.    męskie, suszka płoskonka n. Hanfhahn, f. chanvre male, chanvre a fleures a. hemp.

673.    żeńskie, głowaczka, maciorka, n. Hanfhenne, f. chanvre femelle, chanvre à fruits, a. female hemp.

674.    Lejarnia (odlewnictwo) n. Giesserei, Giesshaus, Schmelz

hütte, f. fonderie, a. fonndry, casting -house, miejsce w któ-rem się odbywa odlewanie.

675. Leizna (odlewnictwo) n. Guss, f. fonte, coulage, a.

casting, materyał odlewu.

676. Len (tkactwo) I n. Flachs, Leinpflanze, Lein, f. Un a. flax, roślina linum, tejże odmiana:

677.    pospolity n. gemeiner. Flachs, f. lin commun, lin cultivé, a. common, flax, lac. linum usitatissimum.

678. Łodyga lnu (przemysł) n. Rohflax, Strobflachs, Flachs-

strob, f. Un en paille, lin en bois, Un en chaume, paille de lin, a. flax-strou, len niemiedlony.

679.    Miażdzarka (p r z e m y s ł) n. Quetschwerk, Quetschwalzwerk,

f. machine à broyer, broyeur, broyeuse, a. crushing mill.

680.    Miażdzarnia (przemysł) n. Quetschwerk, Erzquetschwerh,

ma-

a. crushing - worh, miejsce, zakład mechaniczny drobienia teryałów.

681. Miech (hutnictwo) n. Gebläse, Geblasemaschiene, f. ma

chine soufflante, soufflerie, a. pair of bellows, blasting machine, blowing- engme, IFast - engine, blast, maszyna lub przyrząd dmący: tegoż rodzaje:

682.    walcowy n. Cif indergeb/äse, i. machine soufflante à piston.

683.    śrubowy, kaniardela n. Schraubengebläse, f. cnaniardelïe.

684. Mieszarka (młynarstwo) n. Mehlmaschiene, Mehlmisch-maschiene, przyrząd do mieszania różnych gatunków mąki.

685.    Mielniet wo pospieszne (płaskie) n. Flachmüllerei, f. moulure à la grosse, system mielenia zboża.

686.    Mielnictwo stopniowe (kaszkowe) n. Hochmüllerei, Griesmüllerei, f. moulure économique, system mielenia zboża.

687.    Model odlewu, modlą, podoba, (o d 1 e w n i c t w o) n. Guss-

model, f. modèle, a. pattern, foundry - pattern, casting-model.

688.    Odlew (odlewnictwo) n. Gusstück, Gusswaare, f.

vrage, de fonte, ouvrage en fonte, pièce moulée, pièce coulée, a. cast, casting, wyrób odlewniczy.

689.    Odlewacz

ou-

n. Giesser, Schmelzer, f. fondeur, a. fonnder, smelter, furnace-man, robotnik zajmujący się odlewaniem.

690.    Odlewanie (odlewnictwo) n. Giessen, Guss, f. fondre, jeter en moule, couler, verser, fonte coulage, a. fonnd, casting. melting, fonnding, cast of metal s, czynność w celu wyrobu odlewów.

en

691.    Odlewnictwo n. Giesskunst, Giesser ei, f. art de jeter —

moule, a. fonnding, casting, rzemiosło.

692.    Oprawa kamienia młyńskiego, oprawa walców młyń

skich n. Mühlgerüste, f. beffroi d'un moulin, a. frawing, przyrząd podtrzymujący i obejmujący kamień lub walce młyńskie.

693.    Paliwo (przemysł) n. Brennstoff, Brennmateriale, î. com

bustible, a. Fuel, combustible, materyał służący do opalania.

704.    Ruda żelazna, źeleziak (górnictwo) n. Eisenerz, senstein, i. minerai de fer, mine de fer, a. iron ore, ciało kopalne, minerał zawierający żelazo; tegoż rodzaje:

705.    magnetyczna (górnictwo) n. Magneteisenstein, Magneteisenerz.', natürlicher Magnet, f. fer magnétique, fer oxy-dux, aimant, naturel, pierre d'aimant, a. magnetic iron, magnetic-tron-stone, magnetic iron-ore, load stone, nativ - magnet.

706.    błyszcząca n. Eisenglanz, Eisenglanzerz, f. fer aligiste, /e? speculaire, peroxyd, de fer, a. specular iror-ore, iron-glance, aligist • iron. Elba - iron.

707.    czerwona u. Rotheisenstein, Rotheisenerz, f. fer aligiste, range, hémolite, rouge, a. mi haemolite, red iron- ore, red iron - stone.

708. brunatna

694:Paprzyca (młynarstwo) u. Haue, Haube, Obereisen, * amile, mlle dun moulin à blé a. ryzz/ żelazko na któ-rem zawieszony biegun.

695. stała n. feste Haue f. anille ferme, a.    rynd, fixed cross.

a balance, a.

696.    wahadłowa n, -schwebende Haue, f. ani Ile, balance rynd, bridge rynd.

697.    Przędza n. ć/ar«, Gespinnst, f. fil, a.

thread, z włókna wyrób, którego długość do grubości i szerokości.

698.    Przędziwo n. Spinstoff, f. /ü/ay«, filme, włókno

bione do przędzy.

699.    Ruda (g ó r n i c t w o) n. jSr#, f, minerai, mine,

ło kopalne zawierające metal. Gatunki rudy:

700.    wydatna n. höfliches Erz, f. «m;.e n'cÄe, a. riche veine. tui. uboga n. Pocher z,armes Erz, Flusserz, f. mine pauvre,

minerai ignoble, mine à mélangé, a, raff aine ore, base ore.

702.    gruzlasta n. Hohnerz, f. « m grains.

703.    zbita n. derbes Erz, f. mine massive.

yarn, s/raw - goo/ znaczna w stosunku

przysposo-

a. ore, cia-

n. Hrauneisenstein, f. /or oxrote hydraté, Unioniste, hemolite brune, a. brown iron - ore,

709.    spatowa n. Spateisen, Eiśenspath, f. fer oxyde carbonate, sidérose, carbonate de fer, a. spathic - iron, spathose -iron, carbonate of iron.

710.    węglo- iłowa n. Kohleneisenstein, f. black-band, clavai, a. black - band.

711.    żółta n. Gelbeisenstein, Gelbeisenery f. /er    /awrcm

a. yellow clay - iron - stone.

712.    ilasta n. Thońeisenstein, î. fer oxydé, argilifére, a. clay-iron-ore.

713.    tytanowa n. Titaneisenstein, oMenakarit, f. titanate de

fer, menaçante thérine, a. titanat of iron, menakarite therive.

714. bagnista, ruda łąkowa u. F{aseneisenerę, f. limonite, mine de marais, a. bog iron - ore, swamp - ore.

ma-

715.Skrzynka formierska (odlewnictwo) n. Gusskasten, Formkasten, f. chassis démoulage a. flash, box, casting box. 716.Suszarka młyńska (młynarstwo) n. Mehltrockenmaschine, przyrząd do suszenia mąki.

717.    Świetliwo (przemysł) Lichtstoff, Lichtmaterial/, f.

teriel d'éclairage, materyał służący do oświetlania.

718.    Tkanina (przem. tkacki) n. Gewebe, Zeffg, f.

étoffe, a. web stuff, cloth, wyrób z przędzy druta i t. p. którego długość i szerokość znaczne w stosunku do grubości.

719.    Wełna (przem. tkacki) n. TFoł/e, f. Zaira«, a. ^ooZ, po

rost niektórych rodzai zwierząt, jako to: owiec kóz i t. p.

720.    Wiejarka, wiarka młyńska (młyn a r s t w o) n. Griess-

putzmaschine, sortownik do miewa działający za pomocą prądu powietrza.

721.    Włókno (przem. t k a c k i) n. Faser, f. fibrę, a. fiber.

722.    roślinne n. Pflanzenfaser.

723.    zwierzęce u. Thierfaser.

724.    nasienne n. Samenfaser, pochodzące z nasienia rośliny.

725.    przędzalne n. Gespinstfaser, f. filament fibre texile, substance texile, filasse, a. texile fibre, włókno dające się użyć jako przędziwo.

726.    łykowe n. ‘Bastfaser, pochodzące z łyka rośliny.

727.    konopne n. Hanffaser, Hanf, f. brin de chanvre, a. fibre of hemp, włókno z łyka konopnego.

728.    lniane n. Flachs, f. lin, a. flax, włókno z łyka lnianego.

729.    wlew (odlewnictwo) n. Giessloch, Einguss, f. jet, a. git otwór we formie do wlewauia metali.

730.    Złoże, powód n. Gangart, f. gangue, a. broad, lode, czę

ści obce mineralne otaczające rudę.

731. Złożenie, związ (młynarstwo) n. Gang, Mühlgang,

para kamieni młyńskich razem działających.

ggf Udajemy się do ogółu techników polskich z prośbą o łaskawe nadsyłanie uwag i sprostowań lub też przez tychże zebranych a dotąd nie ogłoszonych wyrazów technicznych pod adresem: „Komisya słownikowa Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie:u — Ulica Wałowa I. 4.

Z drukarni K. Pillera.

Æk&k.

sc rt sok

-EC O S O S

WE LWOWIE,

[J | ulica Arsenalska i. 2 (obok kościoła 00. Dominikanów)

: !³⁵

przyjmuje wszelkie roboty w zakres sztuki

gzymsowe, pokrycia dachów kościelnych, rynny i t. p

wieży

Pod redakcyą prof. Dr. Dr. Radziszewskiego, wychodzi we Lwowie jiu rok trzeci, cza.-opismo

KOSMOS organ Towarzystwa Przyrodników imienia Kopernika.

Kosmos wychodzi w zeszytach miesięcznych, z broszurowanych, około 40 arkuszy rocznie, ? drzeworyt« mi i łaLdtcairu litografowanemi.

Półroczna prenumerata wynosi we Lwowie w księgarni Wilda złr. 2 ct. 50 — w Warszawie u Gebethnera i Wolfa Rs. 2 w Poznaniu u Żupańskiego Mk. 6.

Zbroszurowane roczniki z r. 1876 i 1877 można jeszcze nabyć po cenie prenumeracyjnej — Roczniki te zawierają prace pp. Abakanowicza, Birkenmajera, Ciesielskiego. Fa-Mana, Godlewskiego. Grabowskiego, Janoty, Kreutza, Neu- Sggj j - ckiego, Niedżwiedzkiego, Ochoroivi.cza, Rościszewskiego,    !

Staneckiego, Syrskiegó, Tynieckiego, Zacharewicza i wielu innych.

Prenumerować można we wszystkich księgarni^ niach krajowych i zagranicznych.

KOSMOS

I    Pracownia

I i skład wyrobów blacharskich

ALFREDA KRUGA

, blacharskiej wchodzące, a mianowicie: ornamen-§ to we.

Roboty wszelkie wykonywują się sumiennie i w jak najkrótszym czasie.

Zamówienia z prowincji uskuteczniają I się jak najspieszniej.

SK*

Medal zasługi na wystawie przemysłowej i rolniczej we Lwowie 187/.

PIERWSZA GALICYJSKA PASOWA PABKYKA PABI1ETÛW

»!

W Kamionce Strumiłowej.

Nowo otworzona fabryka parkietów w Kamionce Strumiłowej ma zaszczyt uwiadomić niniejszem szan. Publiczność, że urządziwszy swe warsztaty na stopę odpowiednią wszelkim wymaganiom czasu - smaku, przyjmuje i wykonywa wszelkie zamówienia które adresowane być mogą albo do samej öyrekeyi fabryki w Kamionce Strumiłowej albo do Kantoru młyna parowego łiainioueckiego we Lwowie, ulica żółkiewska Nr, 85-Fabryka parkietów zaopatrzona jest w maszyny parowe stolarskie według najnowszych wynalazków i konstrukcyj, w sztuczne aparaty suszarniane i w nader obfity wybór najpiękniejszych wzorów, tak, że przyjmując zamówienia gwarantować może za trwały i suchy materyal, oraz za gustowne i modne wykonanie.

Na żądanie rozsyła fabryka parkietów ilustrowane katalogi i cenniki.    KSFßl llf Ml8F 1 T°lîîlß⁷¹ 1 S?ll

Już opuścił prasę

teaał

55

cno

ITESTE

iv zmniejszonym, wygodnym formacie, uzupełniony działem miernictwa.

Cena jednego egzemplarza 2 zł, w. a. dla członków Towarzystwa Politechnicznego 1 złr. 80 ont.

Zamówienia uprasza się nadsyłać pod adresem: „Biuro Towarzystwa

politechnicznego we Lwowie“ ulica Wałowa 1. 4, na I. piętrze.

Lwów w Listopadzie 1819.

Zarząd Towarzystwa politechnicznego.

.dufe«

W drukarni

KORNELA PILLERA

If Stanisław Wojtyński

ulica Łyczakowska Nr. 3,

są d-T7śrie

WE LWOWIE,

ulica Akademicka w hotelu Żorża

poleca swój

ici i

] msi Łlf068&ÏIOTI. !

if    z wolnej ręki tanio do sprzedania    S* *    .    .    ^ak° t0‘

I    f Î pokrycie dac w na różne systemy i sposoby,

jeszcze w dobrym sianie i w komplecie, ze sto- f \i namenta cyn one tak lane jak tłoczone, gzymsy, i łami i z kamieniami do robót autograficznych I» f ozdoby dachowe, jak i wieżowe, kościelne i t. p., § najpraktyczniejsze, z nauka obchodzenia sie $ É    mządzenia klozetów według najnowszego

Z tak o wem i On,    * I f wyiiaiazlm> wentylącyj, kąpieli i wszelkich

ji J kres blacharstwa wchodzących artykułów. ’

PrâSR ręczna do raStlOWS-nia I î §0^ Wszelkie zamówienia tak miejscowe jak izpro-7 wszelkiemi przvborami.    j|» ! I wincji uskuteczniają s/.§ szybko, rzetelnie i najdokłu-

¹    ’    F ! r    dniej, po cenach umiarkowanych.

f=o

-o

or-

w za-

Towarzystwa plitecliziep

%/// asystent rysunków przy tutejszej c. k. szkole politechnicznej,

tr

ZAKŁAD

LITOGRAFICZNY

«É

udzi ela lekcye rysunków

wolnorącznych, geometrycznych, architektonicznych i i d. i t. d.

mm

TOWARZYSTWA PRZEMYSŁOWE&O

we Lwowie, ulica Kopernika liczba 9,

wykonywa

f|

I 5 wszelkie w zakres ten wchodzące roboty |

jP %    jako to:    5

za miersiem wynagrodzeniem. 1 5 etykiety, formularze, blankiety rachunkowe, wekslowe, 3

Uprasza s kolegów, którsrby o takich kcyaeh i 1 ”*•*? g?*?#da,?,!\ bU#P wfytowe' ^ “W itd- S

,    ......zechCMH zgłosić"óo Zanąi W f g num',a‘

rzystwa poi,(ech.możnego lub Redakcyi „DMgiiS | i    po cenach najumlarknwańszych.

wiedzieli

ss.-S⁻

25°/₀ taniej.

KHI

’àmïi

W£Sj

BS

Sfi

r&assj

lii

■m

•••

TEORYA

najmniejszych kwadratów

według wyMóf prof, E. Zbrozta

napisał

August Witkowski, asystent geoifezyi w szkole Politechnicznej we Lwowie.

Cena 1 zł. 50 centów.

Do nabycia w biurze Towarzystwa Politechnicznego.

SKŁADY KOMISOWI;

Tarnopolu u M. Kachnncgo. filia Banku Hipotecznego; 'Przemyślu n M. Kozłowskiego.

Mak lądem Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie.

Z drukarni K, Pillera.