Prenumerata 3 przesyłką poczto-icą w Amtryi wynosi: rocznie . półrocznie ISumer pojedynczy kosztuje60 ct.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

Wszelkie reklamacye należy wnosić najdalej do dni 14.

0 złr.

Redakcya i administracya znajduje się przy ulicy Wałowej 1.4,

;ł

*⁹ r>

O B G- iT

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO WE LWOWIE

Inseraty przyjmuje w Wiedniu, Pradze i Peszcie, eæpedycya emensów Haasenstein & Vogler jakoteź jej ajeneye w A astry i. Niemczech i Szwajcaryi.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.    __

Komitet redakcyjny składają panowie: Heppe Edward, nad inżynier kolei Karola Ludwika, Jägermanh Józef, profesor e. k. Szkoły Politechnicznej, Paweł Stwiertnią, iniynier-elew kolei Karola Ludwika, Julian Zacharfewięz; profesor c. k, Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, rektor c. k, Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor LUDWIK RADWAŃSKI autoryzowany inżynier cywilny.

5ü

mana plac Mariacki 1. 9.

<Uów ny skład dla Lwowa u Jana Selm-

U A\

I «£• 3

^ C' !»r

SET Ct- '“* ‘ J5, CD <0

o 'g £

er p g

*S‘ o O'

3* £ 2.

—. ï ®

p' a e

J³ ®

5 fr »

i as

5 * 5.

TIH0Û

Ąs

/■

za w »ze świeży

mający

szerokie zastosowanie

i lądowych

stacja kolei Albrechta

ÖS

/>

t=o o

S m

cr=a ^

«=9    2

OQ

e-31

ć?

do wszelkich budowli wodnych

H O IM

B'

3S

V-

nicznym wyrobom

.P SP

oa g^T H

CSTED

er=R c

FABRYKA

Pierwsza krajowa

poleca

Z'

nie ustępujący w dóbr od zagra

s=s

ag

ł=?

CO

e> a

CD

otrzymał dostawę

CO

SF=«

TRZEMA MEDALAMI ZASŁUGI

Wyszczególniony

fsg

Do nabycia w biurze Towarzystwa Politechnicznego.

AiO}U0i) oy    | WU9Q

•w

3?

»..

SI

~v

~ » a * » a,

napisał

5“

z.

2.

sr

E.

™i wyUaiow prof. D. Zbrożka

najmniejszych kwadratów

TEORYA

»QS

»61

<"aapV......>*

ZASADY

Ktoby chciał odsprzedać

ćLjziełłr:©:

„Die Anlage der Wassermühlen“ von J. Pohl

raczy się zgłosić do redakcyi „Dźwigni,“ łub też listownie wskazać swój adres.

perspektywy wolnej

NAPISAŁ

KÂROL MASZKOWSKI

profesor e. k. szkoły Politechnicznej we Lwowie.

Nabyć można u autora i w biurze Towarzystwa politechnicznego, ulica ł Wałowa liczba 4, na 1 piętrze.

Cena egzemplarza I złr. w. a.

%nwt ,*

W'

PRACOWNIA STOLARSKA

BRACI W C Z E L A K I

Lwów, ulica Łyczakowska I. 37.

wykonuje wszelkie wyroby w zakres stolarstwa wchodzące, jako to :

Drzwi, Okna, Sufity, Posadzki, Okładziny ścian, Werandy, Pawiloniki ogrodowe, Domki studzienne, Portale, Bramy wjazdowe.

Urządzenia wewnętrzne: Szafy i tady sklepowe, Bióra kancelaryjne i t. p.

Wszelkie powyższe roboty uskutecznia według najnowszych wzorów i najlepszej konstrukcyi

ryałów doborowych różnych gatunków.

Zamówienia tak w miejscu jak i z prowineyi wykonuje jak najstaranniej

po cenach nader umiarkowanych.

z mate-

./V

A. BRATKOWSKI I SYN

polecają

SKŁAD WYROBÓW Z BLACHY

i pracownię

ROBÓT BLACHARSKICH BUDO WLANYCH.

ulica Teatralna Ir. 9. naprzeciw Katedry

we Lwowie.

mm

SPÓŁKA

dla

umil

■. TECHNICZNY

PISMO

poświęcone sprawom techniki i przemysłu.

Wychodzi w zeszytach

raz na miesiąc w Warszawie.

Skład główny

Przeglądu Technicznego

na Austryę, Niemcy, Francję itd.

zBajflnje się w Księgarni

*1 Ł -W ILE A

WE LWOWIE.

B.

Podkładka szyny (bud. kol. żel.) n. Untertags plat

B.

ROBÓT asfaltowych

w Galicji.

TOWARZYSTWO PRZEMYSŁOWE

Dr. K. E. LEW AKOWSKI

WE LWOWIE

ulica Kopernika 1. Q.

wykonują z materyałów w Europie najbardziej renomowanych, robotnikami wprawionymi, po cenach najumiarkowań-szych, wszelkiego rodzaju roboty asfaltowe jako to: chodniki, terasy, posadzki w gorzelniach, browarach, stajniach, piwnicach i t. p. warstwy izolacyjne itd. itd.

99

<§&<

Prenumerata z przesyłką pocztową iv Austryi icynosi:

rocznie.....6 złr.

półrocznie ....    3    „

Turner pojedynczy kosztuje 60ct.

DŹWIGNIA

Hedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Wałowej 1. 4

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO WE LWOWIE.

Eękopisma nie użyte zwraca Redakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składa ją panowie: Edward Heppe, nadinżynier kolei Karola-Ludwika, Józef Jägermann, profesor c.k. Szkoły Politechnicznej, Paweł Stwiertnia, inżynier - elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zachariewicz, profesor c.k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, rektor ces król. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK RADWAŃSKI,

autoryzowany inżynier cywilny.

Sprawy Towarzystwa.

risirten Civil-Arckitekten und Ingenieure , werden von nun an Bau-meisterconsense nicht ertheilt“. Zarząd powziął sprawozdanie do zadowalającej wiadomości i poleca prezydyum odpowiedzieć lwowskiej Izbie handlowo-przemysłowej, która uczyniła Towarzystwu przedsta-Zarząd Towarzystwa zamierza utworzyć zbiór kamieni, które : wienie, iż Zarząd w myśl wniosku komisyi odniesie się do c.k. Mini-się w kraju znachodzą ido budowli używane bywają. Dla dopięcia tego : sterstwa handlu. Zarazem ma być Izbie handlowo-przemysłowej prze-zamiaru uprasza podpisany Zarząd P. T. członków Towarzystwa, aby : słane sprawozdanie komisyi w odpisie. Dodatkowy wniosek p. jSIiedziel-zechcieli nadsyłać próbki kamieni budowlanych wraz z opisem miej-: skiego, aby dla przedsiębiorstw fabrycznych wydaną została osobna scowości obfitujących w takowe, z oznaczeniem ceny, dobroci i jakości ustawa normująca warunki, pod jakiemi zarządy fabryk powierzane tychże, tudzież jakie środki transportu w tych miejscowościach są być mogą, przekazuje Zarząd komisyi do rozpatrzenia, ewentualnie do używane i do jakiej budowli ten lub ów materyał użyto i jakim się : postawienia wniosku nowemu Zarządowi. P. Kakowski zdaje sprawę w użyciu okazał. Co do ilości próbek uprasza się przesyłać kostki ; z czynności komisyi wybranej dla postawienia wniosku co do złożenia objętości 1 dcm. sześć, uwzględniając nadto, iż przy kamieniach cio- podziękowania osobom, które czyniły gorliwe zabiegi celem korzystnego sowych przynajmniej jedna strona ma być na czysto odrobiona; ka- załatwienia petycyj Towarzystwa w Wys. Sejmie, i czyni wniosek, mienie przydatne do bruku winne być odpowiednio obrobione a kamień aby tym osobom, które Zarząd wybierze, przesłano pisemne podzięko-łomowy należy tylko z grubego obrobić. Tym sposobem pragnie Zarząd wanie. Zarząd uchwala przedstawić Walnemu Zgromadzeniu następu -przez porównawcze studya wykazać bogactwa przyrody kraju i ocenić j jacy wniosek do uchwały: „Drugie zwyczajne Walne Zgromadzenie wartość takowych na podstawie rezultatów praktyki. Żywiąc nadzieję, Towarzystwa politechnicznego we Lwowie , uznając gorliwe zabiegi że dobre chęci członków poprą nasze usiłowania, oczekujemy licznych : uczynione przez niektórych pp. posłów sejmowych celem korzystnego darów pod adresem: Biuro Towarzystwa politechnicznego, ulica Wa- załatwienia petycyj wniesionych do Wys. Sejmu w r. 1878, wyraża łowa 1. 4 na 1. piętrze franko.    podziękowanie przez powstanie: pp. Dr. Ottonowi Hausnerowi, Dr. Ja-

Lwów, 14. marca 1879.    Zarząd Towarzystwa.    i »»« Spławi,,stiemu , Władysławowi hr. Koziebrodakiemu i Włady-

sławowi hr. Badeniemu. Zarazem poleca się nowemu Zarządowi, aby dotyczących pp. posłów sejmowych zechciał o tej uchwale uwiadomić.“ Na tern zamknięto ostatnie posiedzenie Zarządu wybranego nar. 1878-

L. 75

L. 76.

Odezwa.

Podziękowanie.

Składamy serdeczne podziękowanie p. Józefowi de Perelli c. k. ; inspicyentowi telegrafu za dzieła techniczne ofiarowane bibliotece j

Towarzystwa.

Lwów, 14. marca 1879.

Zarząd Towarzystwa.

------

0 poglądach J. Świecianowskiego na harmonie w architekturze

Sprawozdanie

z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu 13. stycznia 1819 r.

jj U L I A N A

przez

JZachaf^iewicza.*)

Przewodniczący p. Niedzielski.

Obecni pp. Goltental, Janowski, Jägermann, Kakowski, Badwań- : w układzie Świata,

W roku 1877 wyszła w Berlinie broszura architekty Juliusza Świecianowskiego pod tytułem „Skala muzyczna z wyciągiem z dzieła uwieńczonego, lecz drukiem jeszcze nie ogłoszonego : Skala estetyczna greckiej i rzymskiej architektury“.

Przedstawienie zasad o proporcyach w architekturze,

ski, Słapa, Stwiertnia.

Przyjęto protokół posiedzenia Zarządu z dnia 22. grudnia 1879 r.

Przyjęto 18 nowych członków- P. Szczepaniak inżynier w Zagrzebiu uprasza o udzielenie mu skazówek co do przyjmowania członków. Zarząd ;    .    ,    .    •    •

przekazuje tę sprawę prezydyum do załatwienia. P. Świecianowski archi-; szczególnie W zestawieniu ze skalą muzyczną, te    ę J

tekt w Cielcach, uprasza o przyjęcie na członka Towarzystwa, czemu . jest zajmujące gdy tak często wypowiadane twierdzenie O staje się zadość, tudzież o wydanie orzeczenia fachowego ze strony j pOWjuowactwie architektury z muzyką, dotychczas, O ile mi Towarzystwa o jego studyach harmonii w ogóle. Zarazem przesyła wjadomo nje zcstało wyczerpująco uzasadnione.

„woje publikacje u,jdane w tym przedmiocie. Zarząd uchwala zaprosić :    'pierwszej części tej broszury tłumaczy autor różne

n Janowskiego aby zechciał utworzyć komisyę z członków towarzystwa,;    vv 1    J .    J    J .

celem wydania wspomnianego orzeczenia. P. Witkowski uprasza o ; zjawiska w układzie świata na podstawie skali muzycznej, wydanie kosztem Towarzystwa zbioru wyrazów technicznych, które do ; "Wypowiedziane axiomata przypominają mi rozumowania z druku przygotował. Zarząd poleca prezydyum odpowiedzieć p. Witko- ; czaS(5w średniowiecznych, W których pojęć symbolicznych, wskiemu, iż dopiero po nadesłaniu jego prac, które by przydzielono : <reome^ryczayCj₁ j matematycznych W połączeniu Z kablisty-komisyi słownikowej do ocenienia, będzie można o dałszych wmoskacl* i *    Hczbami używail0 do tłumaczenia poporcyj W archi-

decydować. Wnioski zapisane w księdze zyczen przekazuje się do za^a-,    . ;    . , ,    ,A .    „„n:A

twienia przyszłemu Zarządowi. Zarząd przyjmuje progam i wnioski, | tekturze. Omawiać lub OCeniac tę CZęŚC broszury nie CZUję

przedstawione przez p. Stwiertnię imieniem komisyi wybranej dla ; sję powołanym, opracowania programu Walnego Zgromadzenia. Komisya wybrana do przejrzenia projektu nowej ustawy przemysłowej zdaje sprawę i stawia wniosek, aby w §. 11- projektu nowej ustawy, umieszczono dodatek : „Mit Rücksicht auf die schon bestehende Institution dev behördlich auto- ! rysunkami.

Zgromadzeniu

*) Według prelekcyi p. Zacharie wieża, mianej tygodniowem Tow. politechnicznego dnia 15. lutego r. b. a objaśnionej

(Przyp. Red).

na

W drugiej części broszury, do której się zwracam 11 ścisłe zachowanie proporcyj modelu, „gdyż każda zmiana którą omawiać będziemy, wykazuje autor ua podstawie skali j popsułaby całą muzykę utworu". Leonardo da Vinci w swoich muzycznej pochodzenie stosunków w porządkach greckich,;traktatach o malarstwie, mówiąc o proporcyach, podaje

rzymskich i niektórych ze stylu odrodzenia.

I wymiary tylko ze względu na wysokość, nie uwzględniając Rozumowania o zasadach sztuki są zawsze interesujące i rozmiary ciał w szerz. Wychodzi bowiem z tego zapatry-i pouczające, tern więcej zaś w przypadku niniejszym, gdy i wania, że na wymiarach wysokości, przeważnie wymiary już inni, przed p. Swiecianowskim, wyrazili swoje w tymi budowy szkieletu jako ogólne wrażenie budowy przedsta-względzie zapatrywania.    iwiające oceniać trzeba i można.

Autor, zamiłowany w sztuce, opiera swą teoryę ua i W późniejszych czasach nie brak na porównaniach pro-podstawie długoletnich studyów nad muzyką i znajduje ją i porcyj architektonicznych z muzycziiemi. Dla przykładu stwierdzoną w utworach sztuki greckiej.    !    niech mi wolno będzie przytoczyć Franciszka Blondela.

na

Jako podstawę do układu proporcyj w całym szeregu j Podzielając zupełnie zdanie wielce uczonego muzyka , Ou-porządków świątyń greckich, przyjmuje p Świecianowski j vrarda, poleca on do studyowania jego dzieło, traktujące siedm tonów akordu. Wysokość porządków dzieli przez 7 I o „architekturze harmonijnej, czyli o zastosowaniu zasad o równe części i ocenia takiemi ułamkami wysokość poje- proporcyach w muzyce, do architektury". dyńczych członków i części porządków.    Powinowactwo muzyki z architekturą powołanemi zda-

To samo powtarza dla niektórych porządków innych ! uiami tych powag zdaje się już być stwierdzonem. Wszyscy świątyń na podstawie podziału oktawy lub dziesiątki, jede- | przytoczeni wyżej artyści i myśliciele wyrażają to powiuo-nastki lub dwunastki.    ; wactwo w proporcyach i zawsze w formie liczb, stosując je

Z takiego przedstawienia stosunku pojedynczych części j Przevvazaie do wymiaiu wysokości. Oznaczenia i ocenienia porządków do wysokości całego porządku, mi»aówicie na!takie proporcyj znajdujemy często u Vitrnwiusza, u Leo podstawie nadmienionego podziali, tej wysokości na równe i BattlatJr AIbert,eS° , „mych. Barozzi da Vignola przyjmuje części, wynikają często stosunki liczb bardzo proste i po- ;z ^truwiusza dokładniejszy sposób oznaczania proporcyj

działy, które w rzeczy samej z wykonanemi budowlami często dziwnie się zgadają.

Jakkolwiek niezupełnie wystarczającem się wydaje ozna- : czauie proporcyj architektonicznych wyłącznie na podstawie    dla naśladowców,, lutynistów, którzy w pro-

stosunku wysokości pojedyńczych części utworów do całości. | Porcyac^ poi zadków tajemnicę piękna w architekturze odkryć

mniemają. To też śmiało powiedzieć moźua, że Vignola się przyczynił do zrozumienia proporcyj porządków, że

podług średnicy kolumn. Niezaprzeczeuie sposób ten oznaczania proporcyj porządków jest postępem w porównaniu z poprzedniemi. Lecz o ile jest dokładniejszym, o tyle i

muszę jednak tutaj podnieść, że w sposób zupełnie podobny i

już i inni, i to znakomici mężowie, w różnych epokach na- | .

szej kultury przedstawiali proporcye w sztuce w ogóle, aNe^tla£ Przez łatwość ślepego używania jego przepisów

w architekturze w szczególności.    !    ™ przyczynił się do rozwoju architektury. Po-

Tr. , Ł    -    .    .    ...    , . i wyżej wypowiedziane zdanie Pythagorasa o znaczeniu liczb

W starożytnym swiecie filozofowie i artyści podają    ...    ,    , J , ⁰    ,    .    ,    ,.

. .    , ,    ,    .    .    . ,    .    . : harmonijnych w sztuce da sie wykazać pomimo, ze klucza

podobne podstawy do oceniania lub oznaczania proporcyj. i , V. .    ,T ; .

* . ,    , J . .    .....    .    .    , :do zagadki nie mamy. Muzyk lub dyletant, nie mający po-

Podstawy te uzasadnione są liczbami i wymiarami stosun-;. .    , ..    .    ,    ..    .. J 5

, .    L .    , ,.    .    ,    , ,. , t , : jęcia o skali muzycznej, Diapazonie lub teoryi harmonii, uło-

ków, opartemi na symbolicznem znaczeniu tych liczb. Juz : , ,    ,    .    /    .,J r . ,.    ,    . .    , .

^    /    .    ,    .. ,    ,    .    : zyc może piosnkę albo hymn, który w zupełności w układzie

Pythagoras wykazuje powinowactwo liczb z harmonią muzy-,; .    ,    ,    .    ,    . , ,    ,    , ,    ..

J    Jm    .    . „i .    *    : swoim zasadom teoryi odpowiadać może; tak samo, iak

czną i doskonałość liczby 10. To samo podnosi Plato. Ary- :    , ,    .    ,    , ,    .......

,    ,    .    .    ,    , *'• : przed dawnemi czasy, bez podstaw dzisiejszej wiedzy zesta-

stoteles wskazuje na doskonałość figur geometrycznych ¹ :    .    „ ,    .    ,    ,    , . . , \ .J . , . /.

.. ,    TT., .    .    , . ®    . ,    : wiony fortepian, z matematyczną dokładnością i dzisiejszemu

Widzimy z poprzednich uwag, ze zasady proporcyj

w architekturze greckiej i rzymskiej podane przez p. J. Świe-

*) arytm.

harmon.

geom.

ciauowskiego podzielali przed nim i inni, i to znakomitości»

że zatem nowy sposób zestawienia tych zasad na uznanie

4 X 9 == 36

\ 3ti rri 6 4:6:9

⁼ g' — zasługuje i że odmówić mu nie można zalet, pomimo że

ÎO

3:4:6

: podług mego sposobu widzenia nie jest on jeszcze wyczer-

i pująco przedstawiony.

19 —

*(WE LWOWIE;,*)

V%ĆHH\|X

Z wykopalisk odtworzona w zarysie świątynia Jowisza w Olimpii dziwnie stwierdza poglądy na stosunki architektoniczne autora, który jednak w swoich tablicach wymiarów porządku tej świątyni nie podaje, gdyż dopiero po wydaniu broszury została restytucya w zarysie wykonaną. Podług zapatrywań i podziału pana Świecianowskiego utworzoną jest ta świątynia na podstawie skali 7.

Jeżeli w zapale i zamiłowauiu do sztuki autor dalej jeszcze idzie i wychodząc z zasady, że „utwór greckiej sztuki jest ur zeczywistnieniem prawidła przyrody i ze w tern tezy zagadka jego wiecznej piękności“, którą to zasadę za motto przyjmuje, jeżeli mówię, autor szuka i widzi w skali muzycznej prawidło twórcze dla sztuki wszechświata, to usiłowanie wyniesienia ducha do takich wyżyn w każdym razie zasługuje na uznanie.

Granice całki

R sin 6 df

będą w pierwszym przypadku różnić się o 2ir, w drugim zaś trzeba pomnąc na to, że każdemu <p odpowiadają dwie wartości na 6, dajmy na to, wartości 4,, i jj, a w skutek tego napisać należy:

R sin 6 df —

J R sin df — J

R sin df

0 PLÀÏÏIIETRACH.

gdzie ?' i 9" oznaczają nam kąty, które skrajne, stycznie do obwodu parceli poprowadzone, promienie wodzące zawierają z osią biegunową.

Uskuteczniwszy powyższe podstawienia w równaniu ( 12), otrzymamy dla pierwszego przypadku:

P— sinv ⁰ +

^/i² 4-r²

sin tx - 2;• r' ~—

SIU V

Napisał profesor

Dominik Zb rożek.

r co i v

<P +2k R sin 6 df ;

(13)

<p,

(Z rysunkiem na tał)l. I).

(Ciąg dalszy).

Na mocy (5) i (10) mamy: sinv d P — r dO — R

dla drugiego

r    r P"

'-=r.‘+'-L/ j

<p'

R sin df —

<P"

sin v <24, -j-

mk

W + dé)

sin v —

r r‘ sin /xj -f* r R cos v sin ê <^4-

z czego otrzymamy :

dP —

. stnu, — rr ——

stn t

CU)

+ rcot v R sin Ô d-\,. Całkując równanie (11) otrzymamy:

4- —rr'

nv ⁰⁺ ¥ ^+[]}

sin fj. sin v

(12)

|~ 4 + 4 J rcot v j R sin 6 d-\,.

Dla oznaczenia granic poszczególnych całek rozróżniać należy dwa przypadki, a mianowicie:

1)    Biegun B znajduje się wewnątrz parceli.

2)    Biegun B znajduje się zewnątrz parceli.

W obu przypadkach wyżej wymienionych granice wyrazu 10 są liczby, które odczytamy na liczbownicy planimetru w początku i w końca oprowadzania punktu W po obwodzie parceli. Bóżnica tych liczb, którą nazwiemy także O, daje nam ilość obrotów bębenka t. j. długość odwiniętego łuku, jeśli uważamy długość obwodu koła k za jednostkę.

Graniczne substytucye wyrazu /4 będą w obu przypadkach równe, zaś wyrazu /4 różnić się będą w pierwszym przypadku o 2r, w drugim będą równe. W skutek relacyi

rozpadnie się całka

B sin Ô d*\, na dwie, mianowicie:

R sin Q dĄ, =

R sin Ô df -f

J R sin i dx,

W obu przypadkach będzie J' R sin 4 d<%

4~ sin ô d<%

gdyż jakiemukolwiek

odpowiadać musi

— sin Ô d%.

sin fx\

Ry -J- r* — 2 rr'    r

jest powierzchnią koła zatoczonego promieniem

sin f* sin v

z punktu B, i nazywa się stałą planimetru.

Z równań (13) i (14) czytamy, że powierzchnia P nie tylko stoi w prostym stosunku do ilości obrotów bębenka , lecz także zależną jest od całki, w której zachodzi sin 4> (funkcya zależna od promienia wodzącego p); z tego powodu wartość całki zmieni się wraz ze zmianą położenia parceli względem bieguna w skutek czego przy tej samej powierzchni P ilość obrotów bębenka będzie zależną również od położenia parceli względem bieguna.

Jeżeli tak urządzimy planimetr, że v — 90° lub 270°;

otrzymamy, podstawiając te wartości w równaniach (13) i (14) dla przypadku „biegun wewnątrz parceli“

P = -f- rO + (R² -f- r² -f 2rr' sin fx) w : dla przypadku zaś „biegun zewnątrz parceli“

P = + rO.

W razie, gdy oś bębenka spada z linią WA, to jest, gdy px — 90»

otrzymamy dla przypadku „biegun wewnątrz parceli“

P — rO -\- (R² -|- r² 4 2 rr') ir. Przypuszczając v = 90* lub 270°, to jest, że płaszczyzna K ma być prostopadłą do linii AW, czyli, że oś bębenka ma być równoległą do linii AW, orzekają równania (15), (16) i (17), że ilość obrotów bębenka albo bezpośrednio stoi w prostym stosunku do powierzchni parceli, albo dopiero wtedy, jeżeli tę ilość o odpowiednią stałą zmienimy.

Zastanówmy się teraz nad znaczeniem stałej planimetru , która jak powiedziano jest powierzchnią koła zatoczonego promieniem

Wyraz

]/r² 4- r²

— 2 rr'

(15)

(16)

(17)

Jeżeli podstawimy w równaniu (15) 0—°, to wnioskować należy, że bębenek bądź żadnych obrotów wykonywać

Jeżeli dodamy równanie (13) do (18), równanie (14)

nie będzie, lub że obroty w dodatnim i odjemnym kierunku i są rówue. Oba przypadki są możliwe. Drugi przypadek czę- i do (19) będzie: ściej zdarzyć się może, pierwszy zaś tylko przy niezmieuuem ó ■ takiej wielkości ażeby linia s m fig. 3. (tab. 1) przechodziła przez punkt biegunowy B. Nakreśliwszy pod tym warunkiem figurę, I oznaczyć można p, które równać się będzie powyżej napisanemu wyrazowi.    Na podstawie ostatnich równań możemy orzec, że przy

Równania (15) i (16) służyć mogą jako wskazówki do dowolnem nachyleniu osi bębenka, gdy oprowadzimy wodzidło napisania teoiyi popularnej.    j p₀ obwodzie parceli, zaczynając i kończąc w tym samym

Jeżeli biegun znajduje się zewnątrz parceli a t; równa | kd bedzie średllia arytmetyezna ilości obrotów bebenka się 90° lub 270° to otrzymaliśmy

P = r O

+ [*+"

_r_ r ±a

1 uin v 2 J

sin fj. ^rr sin v

(21)

nie zważając na znak —, jako powierzchnię równoległo -boku, którego podstawa jest r a wysokość 0. Zaczynając oprowadzać wodzidło od jakiegokolwiek punktu obwodu parceli, możemy powłóczenie ramieniem r planimetru rozłożyć na równoległoboki i wycinki kołowe³⁵). Wynik algebraiczny: powłóczenia ramieniem r jest powierzchnią parceli, wynik powłóczenia ramieniem R jest 0. Odpowiednio temu obrót

|przed i po przerzuceniu ramienia wodzącego: albo bezpośrednio w stosunku prostym do powierzchni parceli, albo stanie

i się proporcyonalną do tej powierzchni dopiero wtedy, jeżeli i ją od stałego składnika uwolnimy. Wyjątek w tej mierze stanowią pzypadki v — O, i v — 180.

§. 4. Sprawdzenie i rektyfikacya planimetru.

U wyrabianych dotychczas planimetrów nie da się bębenka będzie się równać sumie algebraicznej wysokości i ramię wodzące przerzucić, przeto musimy się zapewnić, czy równoległobobów, gdyż obrót bębenka spowodowany wyciu- : planimetr, którym obliczać mamy powierzchnię parcel, odkami kołowymi w skutek zwrotu równać się będzie 0. j powiada swemu zadaniu.

Jeżeli biegun znajduje się wewnątrz parceli otrzymaliśmy ;    Aby się o tern przekonać, ustawiamy planimetr tak,

P = r O -j- (iż² -f- r² + 2rr' sin p.) r.    i żeby parcela była jak najwięcej oddalona od bieguna, opro-

Powłóczoną ramionami r i R parcelę rozłożyć można j wadzamy wodzidło po obwodzie parceli i odczytujemy ilość na dwie części: na koło, którego promieniem jest R i na i obrotów bębenka. Zbliżywszy następnie biegun jak najbar-część powłóczoną przez ramię r ; obrót zaś bębenka, gdy jak i dziej do parceli i powtarzając działanie, możemy z poró-pierwej część powłóczoną ramieniem r rozłożymy na równo- [ znania odczytanych ilości obrotów bębenka w obu razach ległoboki i wycinki kołowe, będzie przy u=90, wyrazem j wnosić, czy oś tegoż równoległa do linii AW czynie. W razie sumy wysokości równoległoboków więcej 2 r'sin p. ir. Zwa- i niezgodności należy oś bębenka przyprowadzić do równole-żywszy, że obrót# bębenka jest pomnożony r, przeto należy i głości z linią AW,    chodzi tylko o    to, na którą    stronę oś

2rr*sin tx.Tr odciągnąć, a natomiast r² Tt dodać, gdyż idąc ijegt nachylona,    to    jest, zachodzi    pytanie, czy    kąt    v jest

w około, ramię r w rzeczywistości tę powierzchnię powłóczą, j większy lub mniejszy niż 90° lub 270°.

Jeżeli zaś v~210°, to obrot bębenka przy wycinkach koło- i wych jest odwrotny do obrotu w równoległobokach, przeto : 0 ile mi wiadomo, nie pokuszono się dotychczas o udowo-w tym przypadku należy 2 rr‘ sin p.v dodać.    i dnienie ogólnych prawideł, podając do rektyfikacyi tylko

Dla ominięcia dwuznaczności w obrocie bębenka zwa- j niektóre z nich. żać należy, by kolanko w punkcie A zawsze tylko na jedne :    Aby prawidła rektyfikacyi ustanowić i udowodnić, mu-

stronę naginane bywało, to jest, kąt Ô może się tylko w gra- j simy zastanowić    się    nad znaczeniem wyrazu:

nicach O i 180° zmieniać. Z tej przyczyny są planimetry I    r    rę"    rr    ~i

tak urządzone, że punkty B, J, W nie dadzą się sprowadzić !    rcotv Rsinót dy—J Rsinô₂d$J.

do linii prostej.    <?'    <?"

Prof. Schell w swojej teoryi omija to dochodzenie, i

Narzędzie przedstawione w rysunku (fig. 1) jest taki

Poprowadziwszy od bieguna B prostopadłą do linii AW, przerobione, że ramię DC planimetru da się przerzucić na i otrzymamy długość tej prostopadłej drugą stronę, dlatego rurka AG jest pod spodem wyciętą i i staw kolankowy osi HH' odpowiednio urządzony.

Jeśli przerzuciwszy ramię AG planimetru przeprowa- i oznaczać nam będzie łuczek kołowy wykreślony promieniemp. dzimy na tych samych podstawach teoryę, licząc kąty w odwrotnym kierunku posuwania się wskazówek na zegarze, ! parceli Z, otrzymujemy kąty: pBx — v kBx = <p", na ozna-lecz oprowadzimy wodzidło w tym samym kierunku co pier- ! czeaie granic, między któremi całkę

jR sin Ù dip ,

wej po obwodzie parceli, otrzymamy :

— Sin v *

0'-f|^ß³ -j-7'²

— 2rr'

—    sin [x

—    sin v

\ a wyraz

R sin Ô =p, pdę — R sin Ô dq>

Prowadząc w fig. 4 skrajne styczne Bp, Bk do danej

czyli raczej całki

(18)

rcotv

/

9'

'P'*}- 27T

R sin Ô d <p,

*<P"

I Rsin Ôi d<p = A,

9'

r

J R sin óz dę =

(p//

— sin v ’

-O' —

(19)

r cot v

/

9'

Rsin Ód

R sin ó d

i obliczać potrzeba.

Całki A A przedstawiać nam będą algebraiczne sumy I nieskończenie małych łuków kołowych pdy przynależnych do I części pFk i kFJp obwodu parceli. Różnica tych całek

Rsinót dip —

2S) Bauernfeind, Elemente der Vermessungskunde.

J

9-

-ł(p ‘ /

/»9'

/ R sin ó₂ d<p

==+/

da nam różnicę długości łuków, całość zaś

i różnica całek It — /₂ algebraicznie mniejsza, niż w poło-| żeuiu drugiem.

Pomyślmy sobie punkt A fig. 3. tab. 1. stale połączony i z punktem s, to możemy, zmieniając kąt v od 0 do 360», oznaczać nam będzie powierzchnię, którą algebraicznie dodać j przedstawić sobie bębenek we wszystkich czterech kwadran-

mamy do wyrazu

r cot v

\ tach, a zmieniając p. od 0 do 180° nakreślić wszystkie mo-; żliwe położenia osi bębenka względem ramienia r; we wszy-i stkich tych położeniach bębenka musi według teoryi być

v — //. + v-

We wszystkich położeniach

v od O⁰ do 90°

sin v f>'

aby otrzymać powierzchnię P parceli Z.

Poprowadźmy linię sieczną BY, wykreślmy kołoWpro-mieniem \E² + r² ze środka B i wystawmy sobie parcelę Z, nie zmieniając kierunku i położenia wspólnej siecznej w nowych położeniach Z‘, Z“. Jeżeli oprowadzając wodzidło i może być po obwodzie parceli Z‘, Z", zaczynając i kończąc w punkcie odpowiednim p, odczytamy inne ilości obrotów, musimy każdorazowo zmieniać wartości I, aby otrzymać tę samą powierzchnię parceli.

Dla oznaczenia, w jakim kierunku ta zmiana całki na-i co tak rozumiemy, że v dla pierwszego i czwartego kwadrantu stąpić musi, wypada rozpoznać wpływy, które tę zmianę ! zmieniać się może od 0⁰ do 180°.

W drugim i trzecim kwadraucie od v zmieniać się Naprzód widzimy, że kąt y pBfr,p'Bk\p"Bk", zktó-imoże v od 180° do 360°. Oprócz tego zauważyć należy, że rych każdy przedstawia odpowiednie pole zmienności nieza- i bębenek w drugim i trzecim kwadraucie dla v odwrotnie leżnej <pt maleją stosownie do wzrastającego oddalenia parceli i do liczbowauia pierwszego i czwartego obracać się będzie Z od bieguna. Przytem dostrzegamy, że część obwodu pF/c, i co także z teoryi da się wy wnioskować według równania (17). odpowiadająca dodatnim d<p, zmniejsza się o tyle, o ile się j Biorąc powierzchnię zawsze dodatnio należy dla 90° <i/< powiększa część kF'p, odpowiadająca odmiennym d<? przy|270⁹ odwrotnie na bębenku liczbownicę urządzić, to jest tern samem polu zmienności kąta Powtóre. Z równania

spowodować mogły.

4 = F ( p ) = arc cos

B² -f- V² — p²

2 Rr

dla

v = 90°

i zaś dla v od 270° do 360»

będzie

v — 360 = 90°

j zamienić O na — O, przez co

sin v

zawsze zostanie doda-

otrzymamy

d6

j tuiem. Rozróżniać należy przeto dwa rodzaje planimetrów:

1.    gdzie v jest w granicach od 270° przez O do 90°-

2.    gdzie v jest w granicach od 90° przez 180° do 270°. Na podstawie tego rozumowania przejdzie równanie

dz

+ r²) —

R²

r²

(14), jeżeli

i dowiadujemy się, że zmiana kąta ê zacząwszy od p — O aż do p = \ -\-{R²—r²) będzie mniejsza, im większe będzie p,

Y

—,— == h podstawimy sin v

P = k O r cot v J

Udowodniliśmy, że różnica J całek zmniejsza się z od-zaś odp— V+^E²^/-"²) aż do ? = ß+r zmiana kąta Ü po-faleniem parceli od bieguna; sprawdzając zatem położenie

osi bębenka względem linii AW tym sposobem, jak na Po trzecie. Funkcya sin ô ma tę własność, że jejipoczątku tego paragrafu powiedziano, możemy z łatwością

iteraz osądzić, jaki musi być drugi wyraz równania (22) po-

(22)

większa się ze zwrastającem p.

zmienność jest tern mniejsza, im ô bliższe 90 stopni.

Z tych trzech uwag wynika, że z powiększeniem odda- I łączony z pierwszym, by ich suma równała się stałej polonia parceli Z od bieguna zmniejsza się algebraicznie ró- i wierzchni P, to jest, możemy teraz rozpoznać nachylenie

osi bębenka do linii AW, a rozpoznawszy, przyprowadzić do

żnica całek

h - la = A

Naprzykład. W położeniu parceli Z'    | równoległości.

1. zmniejszyło się pole zmienności <p jako też część pFk i Niech Ot przedstawia ilość obrotów bębenka przy po-obwodu parceli, po której obiega wodzidło w dodatnim kie-| łożeniu parceli, blizkiem bieguna aJ=J\ 0₂ ilość obrotów runku niezależnej <p; część zaś obwodu kF‘p, którą przebiega i bębenka przy możliwie największem oddaleniu od bieguna

tedy będzie

wodzidło w odjemnym kierunku, jest większa.

2. Sin Ô osiągnie w kole N swe maksimum. Przypuśćmy I najniekorzystniejszy przypadek, że sin Ù, przynależne do 1/9 i każdego elementu obwodu pFk powiększyło się, będzie to | czyli powiększenie względnie mniejsze niż wzrost sin Ô, przynale- i żnego do d<? każdego elementu obwodu pF‘k: w skutek czego i gdzie będzie różnica całek It —12 dodatnio mniejsza lub nawet i J0Sł odjemna.    j cnusi być

Nareszcie jeżeli różnica w pierwszem położeniu była | czyli odjemna, to teraz będzie odjemuie większą.    ! otrzymaliśmy

W położeniu parceli Z" możemy przyjąć także najnie- i musi być korzystniejszy przypadek, że wszystkie sin ê się zmniejszają, i co wtedy tylko być może, jeżeli W tern położeniu ubywają, na podstawie własności funkcyi i sinus, sin Û przynależne do górnej części pFk obwodu par-

Oh

>1 Ą- r cot v ₂ + r cot v    '

kOi + r cot v J‘ — k0₂ + r cot v J“ J¹' < J'.

Ot < Oa

r cot v J‘ r cot v J11 v C £0° lub < 270° ;

Oi > o₂

r cot v P Cr cot v J"

v >- 90° lub >> 270°.

Dla praktycznego przeprowadzenia rektyfikacyi usta-celi chyżej, niż w dolnej części pF'k; wskutek czego będzie i wiamy planimeter tak, ażeby koniec osi S bębenka (fig. 3)

był po prawej, S' lub jakikolwiek punkt, około którego oś j    ^    ^_

S S' o mały kąt nachylić można, po lewej stronie. W razie gdy i    bv' b'v'

Ot <c 0₂, przyciągamy koniec osi S ku sobie, zaś gdy i w których podług powyższego b—b\ a wreszcie i Q — Q', Ot >» 0₂ oddalamy od siebie. Przy planimetrach, które nie; (gdyż na tej przestrzeni pozostaje zawsze ta sama ilość wody) mają rektyfikacyjnych śrubek przeprowadzić możemy rekty- ; otrzymamy fikacyę naginaniem ramienia;*, tak, żeby koniec W jak pier- ; wej S odpowiednie położenie otrzymał.

Przy planimetrach, u których długość r zmieniać można, ; zafem yyynosi zniżenie zwierciadła po wykonaniu i zreali-zważać także na to należy, ażeby punkt W przy zmianie ; ZOwaniu się przekopu, przy stanie wody 3’2m* nad zerem. posuwał się w linii AW; w przypadku, jeśli wychodzi z tego ; w pobliżu mostu Fr. Józefa: Yx — h — h‘ = 433m-—3*80m-kierunku, należy oddać mechanikowi narzędzie, ażeby nale- ; _ o*53m-, okrągło O om- czyli 19 cali, przyczem się zamraża. życie poprawił. Wpływ tego błędu jest taki sam, jak wpływ \%e obniżenie zwierciadła wypadnie w samym przekopie nierównoleglości osi SS' do ramienia r ; przy zręczności z powodu działania wstecznego ivody w dolnej części Wisły oraz możliwości dał by się ten błąd przez nagięcie od po- powolej odpływającej, stosunkowo mniejszem od powyższego.

W ustępie I obliczono wzniesienie zwierciadła w tym W Starkego plauimetrach możemy rektyfikacyę wy- j profilu po zasypaniu Starej Wisły ua 0168m-, a przyjęto dla konać śrubkami d, zwalniając śrubkę c (fig. 1); w Am- ; pewności jako maximum 0*2“*; zatem, porównawszy obie te slera lub innych plauimetrach nic nie pozostaje, jak ramie ; wartości, wypada przy połączeniu obu projektów, to jest wodzące planimetru odpowiednio rekami naginć. (C. d. »i)* i zasypania Starej Wisły i równoczesnego wykopania przekopu

; pod Dąbiem, zniżenie zwierciadła właściwej Wisły przy doro-cznem wezbraniu na

wiednie ramienia r poprawić.

STARA WISŁA

pod Krakowem i przekop pod Dąbiem.

N i pisał

:es_ i s z o -w s x_

c. k. adjunlit budownictwa.

CZ rysiankiem na. ta-Tolic^r X"\7* i T7*)-

h‘ — h -, = 4*33 X

1-8

©'

2*Oö

= 3*80m-

0-3m- = (li." — 5"')

Biorąc dalej w rachunek spadek po zrealizowaniu się przekopu ua = 0*000420 oznaczony, wypada w przybliżeniu:

2 X 0*3

J ~~ 0*00042 ~

długość cofki C=

1429m-

czyli od mostu Fr. Józefa aż do profilu I, zatem do miejsca w którem obecnie Stara Wisła bieg swój zaczyna.

Wreszcie wypada jeszcze obliczyć, o ile zniży się zero wody w Wiśle po wykonaniu i zrealizowaniu przekopu pod W celu obliczenia spodziewanego zniżenia stanu wody j Dąbiem, po eweutnalnem wykonaniu przekopu pod Dąbiem, wypada analogicznie jak powyżej przyjąć za podstawę stan wody przy i przy stanie wody — 0 f\ —■ 128*6Dm- ; chyżość wody wynosi dorocznem wezbraniu , t. j. 3*2 metrów nad zerem w profilu ; przy tym stanie według mierzeń bezpośrednich 1 metr, zatem przeciętnym figury 3.; przy tym stanie wody wynosi jak po- ; przepływa na sekundę 128'6 metrów sześciennych, przyczem wyżej obliczono chyżość wody ©=l*8m-

Według dat zdjętych z profilów poprzecznych i podłużnych C fig. 3iŁ) wynosi powierzchnia przekroju F = 500Dm- *) zatem ; Spadek po wykonaniu przekopu będzie wynosić według³) ilość odpływającej wody Q — F v = 500 X 1*8 = 900m-sz, przy- i J< — O 000420, zatem oblicza się, analogicznie z wywodem czem przeciętny, na długość : od profilu I do profilu u końca i w tym ustępie umieszczonym, spodziewana chyżość na przekopu pod Dąbiem, rozrachowany względny spadek J wynosi 0*000323 ²).

Po wykonaniu przekopu skróci się obecny bieg Wisły : prZeciętna głębokość teraźniejsza wynosi /; = l*13m-, więc według sytuacyi o 1232 metrów, zatem spadek w przypu- i

szczenili iż się takowy z czasem po zrealizowaniu się przekopu ; głębokość spodziewana

(Dokończenie].

Ad II.

Według fig. 3. i obliczenia pod ²) wynosi powierzchnia

spadek wynosi według obliczenia pod ²) J = 0*000323.

K' - 1

l² X 1*3 = 1’14 metrów ;

h' =

h =Y13X~

1*14

— 0 99m-,

na przestrzeni wyżej wymienionej wyrówna, wynosić będzie ./' = 0*000420³). W tern samem jak poprzednio przypuszczeniu,,

■/,e przekop się zrealizuje, mozua dalej przyjąć przeciętną jego : f; '(od Mra do welbrania doroczncgo) szerokość b‘ równą szerokości profilu za przeciętny przyjętego ; 118-00+113*79 (fig. 3); a ponieważ przy zresztą jednakowych warunkach zachodzi między spadkami a dotyczącemi chyżościami w dwóch odrębnych korytach stosunek :

X 3*2 =

128*58Dm.

37086DH

J:J' — v*:v'2 = 1*8² : ;/²

500q™

²) Obecny spadek J dla zera wody według profilu podłużnego : Od prof. I do mostu Fr. Józefa, na długość

(!' — 1" — 2,//) . . . 0'347'n.

oblicza się ta, po zrealizowaniu się przekopu spodziewana, chyżość

(770°) 1460m-, od mostu Fr. Józefa do końca przekopu, na długość

(2040°) 3869m-|......

Razem na długość :

1460 + 3869 — 5329m-    . .

. . (4' — 4" — 2"') . . . l*374m.

.    .    l'721m

7(1*8)* y = y4*212 —2’Ob metrów.

v‘ =

Przed wykonaniem przekopu, czyli obecnie, wynosi przeciętna głębokość w prof. fig. 3 li — 4*33 metrów. Nazwijmy przeciętną głębokość po zrealizowaniu się przekopu hponieważ zachodzą równania

1-721

zatem spadek ,7 =

= 0*000323

³)

1-721

’T‘ ~ 53-9 — 1232    4097 ~ 0‘000420

1-721

= 1*3

(1*8)² =3-24

(l-8)a -j = 4*212.

okrągło 1 metr. czyli zniżenie zwierciadła bedzie wynosić : od zamku królewskiego ai- d#-4fôfica przekopu pod Dąbiem przy stanie wody =■ o

położone, odniosą bezpośrednią korzyść.

Równocześnie jednak zauważa się, że jakkolwiek działanie Starej Wisły na wzniesienie zwierciadła powodzi jest niezna-cznem, mimo to mogłoby jej zasypanie samo dla siebie i niewykonane równocześnie z projektowanym przekopem spowodować chociaż nie katastrofę, jednak przecież dotkliwe uszko-

Y> = h — h‘ — 1*13 — 1-00 = 0‘13m• (5 cali).

Ad I. II.

Zestawienie rezultatów otrzymanych w obu powyższych ustępach.

Według ustępu I.

Mając zatem zasypanie Starej Wisły na oku, wypada . : połączyć z tym projektem równocześnie i wykonanie przekopu i pod Dąbiem.

dzenia nadbrzeżnych gruntów, wiadomo bowiem, że często jeden aJ Zasypanie Starej Wisły sprawi absolutnie najwię-:caj spiętrzenia powodzi wywołać może zalew mniej lub ksze wzniesienie zwierciadła właściwej Wisły przy stanie do- j więcej znacznego obszaru, roeznego tej ostatniej wezbrania, wynoszącego około 3 metry nad zerem, przyczem to wzniesienie zwierciadła wynosić będzie w przeciętnym profilu w pobliżu mostu Fr. Józefa najwięcej

Za projektem zasypania Starej Wisły przemawia ostate-

0-2m\

bj Przy każdym, nad ten pod «y wymieniony, wyższym stanie wody, wpływ zasypania Starej Wisły może w ogóle j cznie i ta okoliczność, że skoro jej dno wzniosło się od roku tylko mniejsze od podanego pod aj wzniesienie wywołać. 11851 do 1876, zatem w przeciągu lat 25 o przeszło 1 metr., cj Przy największem dotychczas znauern wezbraniu Wi- | całkowite zasypanie koryta nastąpi więcej niż prawdopodobnie sły (zr. 1813) wyniosłoby wzniesienie zwierciadła przy uwzglę- j z czasem nawet i bez sztucznej pomocy; czekać jednakowoż dnieniu obecnych stosunków w przybliżeniu co najwięcej j    dobrowolne zasypanie znaczyłoby, narażać niepotrzebnie

0-063m• {2“—5'“).

Według ustępu II.

Po wykonaniu przekopu pod Dąbiem zniży się zwierciadło Wisły, a mianowicie:

przez nieograniczony przeciąg czasu ludność miasta Krakowa i okolicy na szkodliwe dzisiejszej Starej Wisły wpływy i niebezpieczeństwa epidemii ztąd pochodzące.

i niebezpieczeństwa, których dalsza obawa była by zatem bezpod-i stawną, wypada zastanowić się jeszcze nieco bliżej nad poprawieniem stosunków sanitarnych Krakowa. Uważając właściwą [yJ Cofka, odpowiednia zniżeniu 03m-, sięga aż dopiofilu, Wisłę jako naturalny zbiornik kanałów miejskich, iprzyjąwszy na którym Stara Wisła swój bieg zaczyna.]    zarazem zasypanie Starej Wisły za fakt dokonany, należy

bj przy stanie wody = o,    . oznaczyć sposób, w jaki odprowadzenie kanałów bocznych do

w każdym (ad a, ß) razie o.........O 13m ; ^eg₀ icp zbiornika ma być, przy uwzględnieniu wszelkich do-

a to z powodu, że Stara Wisła nie wywiera przy stanie wody : (jatnich i ujemnych stron obranego projektu, wykonauem.

= o żadnego wpływu na właściwą Wisłę, gdyż wody wcale nie odprowadza.

Ad II. b. Pozyskawszy na podstawie powyższych wywodów przekonanie, iż zasypanie Starej Wisły, racyonalnie przeprowa-aj przy stanie dorocznego wezbrania t. j. 3 do 3 2 me- ₍jZ01ie> nje narazi aui miasta Krakowa ani też jego okolicy na trów nad zerem

. u,. 0’5m-

0-3

aj przed zasypaniem Starej Wisły o .

ßj po zasypaniu tejże o

Ad. III.

Jako pierwszy, na razie najnaturalniej wydający się projekt wymienia pan Moraczewski wybudowanie kanału krytego w kierunku dzisiejszej Starej Wisły, któryby jednak w jej Z tjcb pod I, II zestawionych rezultatów dają się wy- i dolnej części należało skrócić celem uzyskania większego snuć następujące pewniki a względnie korzyści, jakich się i względnego spadku ; myśl tę zarzuca jednak p. Moraczewski słusznie miasto Kraków i jego okolice spodziewać mogą po j twierdząc bardzo słusznie, że po tym projekcie nie można spo-równoczesnem wykonaniu obu w mowie będących projektów, j dziewać się na czas dłuższy korzystnego działania a miano-Adl, a,b, c. Jakkolwiek Stara Wisła mając dawniej głębsze i wicie z powodu, że skoro duo właściwej Wisły zniża się usta-od dzisiejszego koryto uprowadzać mogła znaczną ilość wody, stan j wicznie w miarę wykonywanych regulacyj jej biegu, mogłoby jej obecny nie wywiera już tak znacznego wpływu na wznie-1 takowe a względnie i zwierciadło najniższego stanu wody sienie zwierciadła Wisły właściwej, aby się tenże nie dał | obniżyć się do tego stopnia, iżby woda Wisły podczas tego całkowicie zneutralizować za pomocą projektowanego przekopu : najniższego stanu, który trwa co roku 4 do 5 miesięcy, do pro-pod Dąbiem.    jjektowanego kanału wcale nie dochodziła; spadek zaś, jaki

Uznawszy niezależne od stanu wody zwierciadła Wisły

Wziąwszy oba wspomniane projekta pod ścisłą rozwagę,

sięgną już nigdy swych dawnych wysokości.

usu-

Ad. II. a. Połączywszy zatem te oba projekta w jeden, i nawet i przy skróconym kierunku Starej Wisły da się osiągnąć, wykazują powyższe rezultaty, że zneutralizowanie wpływu Sta- i nie wystarcza do odprowadzenia naniesionych kałów bez rej Wisły nietylko całkowicie nastąpi, ale i prócz tego obniży i równoczesnego wpuszczenia wody do kanału, się jeszcze znacznie stan wody w Wiśle. Pominąwszy nawet korzystne działanie przekopu pod względem uchylenia zatorów : wprowadzenie wody do tego kanału za konieczność, projektuje lodowych, których skutki ani przewidzianemi aui też obliczo- j pan Moraczewski, jak to już powyżej wspomniano, wykonanie nemi być nie mogą, wynika według II, aß), że skoro przez wy- j brukowanej otwartej kiuety w powyżej wspomnianym kierunku, konanie przekopu stan wody dorocznego wezbrania po zasypa-1 połączone z sztucznem wlewaniem wody celem odprowadzenia niu Starej Wisły o 0-3 metra się zniży, a to zniżenie wzma-i ścieków, gać się będzie w miarę spiętrzania się wody, to i powodzie równe pod względem ilości przybywającej wody, powodziom i a wychodząc równocześnie z założenia, że koszta krytego ka-z lat 1845 i 1813 nawet po zasypaniu Starej W'isly nie do-: nału nie mogą w ogóle wypaść tak zuaczuemi aby o ten szkopuł rozbić się miało jego wykonanie, i zważywszy wreszcie, Z długości cofki pod y podanej wynika, że z wykonania i że przy pozostawieniu otwartej kinety szkodliwe wyziewy przekopu a względnie obniżenia stanu wody nietylko samo i wraz z nieestetyczną stroną ich pochodzenia całkowicie miasto Kraków, ale i miejscowości nad Wisłą, na przestrzeni i nięte być nie mogą, wydaje się połączenie sztucznego

wlewania wody z kanałem krytym korzystniejsze od każdego i r o w. właścicieli fabryk i maszyn, przemysłowców, g ó y-z powyższych projektów. Przy tern wypada 5-cze nadmienić, j    P^t«Mo »

że wraz z wykonaniem kiytego kanału uzyska sie z jei nej ; ]jrZyZka, Pod powyższym tytułem poczęło wychodzić strony większą przestrzeń gruntów, z drugiej zaś jednolity ich ; czasopismo techniczne, którego Redakcya wzięła sobie za zadanie kompleks, który w razie wykonania otwartej kinety, przecina- | uczynić je przystępnem nie tylko dla techników, lecz także i dla jacej <TQ W ukośnym kierunku, stracić by musiał cześć swej j przemysłowców. Redakcya zapowiada w swoim programie, iż będzie J J 0    J    "    : miała więcej na względzie praktyczność niż wysoką uczoność, aby tym

sposobem odpowiadało pismo wymogom kraju rolniczo-gospodarczego. parceli. Różnica między wartością całego apizeciętego otwaitą ; pjei.WSZy numer tego pisma zawiera: Do czytelników; “Whartona zwro-kinetą gruntu przy równoczesnem uwzględnieniu wartości po- i tnice dla dróg żelaznych; maszyny parowe „rodzaju Corliss“ o roz-wierzckui, odpadającej na skarpy otwartej kinety, pokryje bez | przężeniu pary zmiennem za pomocą regulatora ; amerykański siewnik wątpienia jeżeli niecała nadwyżkę kosztów krytego kanału, to ; obrotowy dla niszczenia colorado-chrząszczów i innych owadów; budo-1    J    "    wnictwo wiejskie ; kronika ruchu konstrukcyjnego wt kraju ; nowe wy

nalazki i ulepszenia; bibliografia techniczna. W odcinku: o układzie Uznawszy wspomniany projekt za lacyonaluy, wypadałoby i żelaznych w Ameryce (ze wspomnień podróży). O ile Redakcya przeto założyć dno kanału u jego wpływu W wysokości odpo-; swemu zadaniu odpowie, trudno z pierwszego numeru osądzić. W każ-wiedlliej potrzebnemu do spłukania ścieków spadkowi, i wy- i dym razie wydaje nam się iż zanadto wiele spraw chciałaby Redakcya równać takowy aż do projektowanego ujścia do Wisły. * i omawiać, co W piśmie dwa razy na miesiąc wychodzącem jest rzeczą

Jako motor do podnoszenia i wlewania wody do piqe-j    e pl.ogram RwWt»t tatże d2ial WejAt„, który w łraycb

ktowauego kanału, wydaje się najkoizystniejszem użycie siłą : czaSopjgjnach i w ogóle przez techników najwięcej jest znany i oma-płynącej wody Wisły, która by się za pomocą podsiębiernego, ; wiany, a przemysłowców mało zajmuje. Natomiast odpowiednie byłoby przy lewym brzegu Wisły odpowiednio umieszczonego koła i obszerniejsze traktowanie przemysłu budowlanego. Z budownictwa

: wiejskiego znajduje się artykuł o materyałach budowlanych, obrobiony podług najnowszych dzieł budownictwa jakie się pojawiły w tym przedmiocie w obcej literaturze. Redakcya zamierza przez umieszczanie Po każdorazowyem napełnieniu ostatniego , można by : WyCiagów z czasopism zagranicznych i wyjątków z najnowszych dzieł wypuszczać za pomocą zastawek dowolną ilość wody do kanału | technicznych powiadamiać czytelników o ruchu techniczno przemysło-celem jego wypłukania. Me podlega bowiem wątpliwości, Że ! wym. Forma pisma zeszytowa, przedstawia się bardzo korzystnie, ak ustawiczny dopływ wody do kanału nie jest koniecznym . ! Usiłowania Redakcyi winne znaleźć poparcie u ogółu, tern bardziej że J 1 J    : prenumerata jest bardzo przystępna, bo zaledwie 6 rs. rocznie wyno-

tak znowu woda naraz w znacznej ilości do kanału wpu- ; * w obec „2jwionego r„cta pomysłowego w Królestwie Polakiem

lepiej go może wypłukać, niż sącząca się chociaż usta- : „je ka{jzje zbyteczne , obok starannie redagowanego .Przeglądu wyicznie, jednak wy mniejszej ilości.    technicznego“, nowe pismo poświęcone sprawom techniki i przemysłu.

Wreszcie wypada jeszcze nadmienić , Że WV razie, gdyby ! z naszej "strony witamy z radością nowe polskie czasopismo techniczne powyższy projekt okazać sie miał niepraktycznym, nasuwa się !ł    ™ serdecznie powodzenia

1 J J 1 J .    ,,    ; a    r U .    ,    ...    . :    - Najnowszy okólnik ministra handlu do zarządów

jeszcze inna możliwość bezpośredniego wprowadzenia do właściwej ijjQ w sprawie techników. Jaksie z wiarogodnego źródła

Wisły ścieków wypływających do jej dzisiejszego starego koryta. ¹ dowiadujemy, wydał p. minister handlu polecenie do wszystkich zarzą-'    . 1 J    J    J °    " idów austryackich kolei żelaznych, aby na przyszłość posady urzędników

W ustępie II oznaczono obniżenie zeia wy Wiśle po spo- ; administracyjnych były także obsadzane technikami. P. minister pod-

dziewanem zrealizowaniu sie przekopu pod Dąbiem na 0'13m • nosi w tym okólniku przykre stosunki społeczne i życzy sobie aby

f 1    1    .    ;    technicy byli uwzględniam przed wszystkimi innymi kandydatami

Z powodu Że stan wody wy wrlśle utrzymuje się co roku przez : przy obsadzeniu posad urzędników administracyjnych , nadmieniając

przecias- 4 do 5 miesięcy około 60 centymetrów poniżej zera, i i* każdej kolei na tern zależeć powinno, aby posady urzędników we U -O    • J    J    . .    .    . wszystkich oddziałach służbowych były obsadzone personalem umie-

można zatem, prowadząc kryty kanał od dzisiejszej otarej ijętnie wykształconym. Z prawdziwem zadowoleniem zapisujemy to Wisły W normalnym kierunku do Wisły wyłaściwej, założyć narządzenie najwyższej władzy, która staje w obronie techników ipra-

dno tego kanału (zbiornika) lljego wypływu do Wisły co naj- :    — Najwvażniejsza niezawodnie rzeczą przy przera-

mniej ua 0-5 metra poniżej nowego, a względnie na 0-63

poniżej teraźniejszego zera, który spad wv połączeniu Z tym, ; szukmaniami, rozpatrywaniami i wnioskami, ale w praktyce często zada-jaki obecnie, licząc od dna kanałów przedmieść Stradomia ij

Kazimierza do teraźniejszego zera, służy do dyspozycyi, wystar- : wyższym o wiele niżeli fosfor. Tlenowe związki krzemu o wiele żywiej

czyłby prawdopodobnie do bezpośredniego odprowadzenia ście-i^ zw ÄuUÜJforforpr'iz'fÄnie ‘teerâT wydrieCj kówy do Wisły. O możliwyośei wykonania tego projektu należało i zostaje. Jeżeli tedy ilość krzemu zawartego w surowcu w stosunku do by przekonać się przez dokładną niwelacyę, podobnie jak i « !

poprzednim projekcie; przy brakli dotyczących dat lokalnych ; od przerabianego surowca, gdy ten jest w stanie płynnym, na co po-

nip da qip OV7ÖC nic stanowczego ^    *    ' i trzebną jest odpowiednia zawartość węgla. Przeciwnie zaś przy znacznej

nie aa Się Oizeo nic suantwozego.    : zawartości (3—o°/₀) krzemu nie może wejść fosfor w związek z zasa-

Z powyższego jest jednak widocznern, iż przeciw racyo- ! darni i pozostaje przy żelazie. Zapatrywania te stwierdzają się prakty-

Halnemu przeprowadzeniu kaualizaeyi Krakowa, nie nasuwają !    »Äfe foTń^jett fnacS“. p,

się zbytnie trudności. Usunięcie ostatnich zależy jedynie od l-50/₀, nadzwyczaj jest trudno uzyskiwać dobre pudlowane żelazo ,

dobrej woli i energii stron bezpośrednio interesowanych ; rady- : Eie™mrty foE z “SJ wydzMaTsi,TL⁽»m”w surowłach* kalne zaś usuniecie złego zależy od przekonania, Że projekt i Z rewiru Cleveland zdarza się, że podczas gdy zawartość fosforu w

surowcu jest prawie stałą, zawartość krzemu nadzwyczaj się zmienia od 0-5 °/₀ do 5₀%- Ta to okoliczność spo wodo wuje skargi producentów na zawody, których doznają przy wyrabianiu pudlowanego żelaza z tych surowców i sprawia, że nie dadzą się ustawić ogólne przepisy pudlo-wania wzmiankowanych surowców.

Engeneering“ The Arte of Puddling-It’s pastę present and futurę By Mr. rR Howsonu.

wyartości z powodu niekorzystnego rozdziału pojedyńczyc.

przynajmniej jej część znaczną.

(Norii) wznosić dała do krytego, wraz z kołem przed powodziami ubezpieczyć się mającego rezerwoaru.

szczona

najtańszy nie zawsze najmniej kosztuje.

Rozmaitości.

w Warszawie

— Inżynierya i budownictwo cywilne, przemysłowe i rolnicze, pismo miesięczne illustrowane dla inżynie-

Treść: — Sprawy Towarzystwa. — O poglądach p. Świecianowskiego na harmonię w architekturze. O planimetrach (C. d.) — Staia Wisła pod Krakowem i przekop pod Dąbiem (Dok.). — Rozmaitości.    _____________

Lwów, 25. XI. 1878.

PragłowsTci.

Nakładem Towarzystwa politechnicznego.

Z drukarni K. Pillera.

Wyrazy do Słownika technicznego.

Asyl, obszar uświęcony (a r e h i t.) f. i a. asyl, miejsca otaczające świątynię u starożytnych.

Atlanty, olbrzymy (a r e h i t.) n At'anten, f. Atlants, a. Allants, męzkie postaci zastępujące słupy do dźwigania belkowań.

Baba, (budo w.) u. Hoyer, Rammbär, Rammbfock, Fallblock f. monton, bélier, billot de batte, a. ramm, block, rammer, rammerlog, monkey, łać. fistuca, część składowa kafaru, ciężar uderzający w pal.

Baba ręczna, u. Handramme, f. monton, demoiselle, dame, a beeile, pavingbeetle. Dębowa kłoda opatrzona rękojeściami.

Biel, Oblona u. Splint, f. aubier, aubour, a. album sap blea, część drzewa otaczającego twardziel.

Btyszczki u. Spiegel, f. miroirs, maille, a. bright places in the wood, błyszczące plamki w drzewie, powstałe przez przerżnięcie promieni rdzennych.

Chłopak, (budo w.) n. Rammknecht, After, f. faux pień a, pile block, słup stawiany na pal za nizki dla kafaru.

Dorzecze, dolina rzeki (inżyn.) n. Flussgebiet, Stromgebiet, Sammelgebiet f. bassin, a. basin. Powierzchnia z której woda spływa do jednego strumienia lnb rzeki, dorzecze morza n. Meeresgebiet

Dział wód, (i u ż y n.) n. Wasserscheide, f. ligne de farte, a. dimders. water-spot. Linia szczytowa dzieląca dwa sąsiednie dorzécza.

Gniazdo, stępka, (budów.) n. Zapfenloch, i. mortaise, a. peg-hole mor Use. Wyżłobienie w drzewie, w które czop szczelnie wchodzi.

a. ram

Kafar. (budów.) n. Schlagwerk, Ramme, f. sonnete, batte, a. ram, rammer, przyrząd do wbijania pali. kafar sznurowy, n. Zugrame, f. sonnete a tirande, batterie engine, pile driver, pile engine, z babą podnoszoną ręcznie za pomocą sznurów.

kafar z wychwytem, u. Kunstramme, f.. sonette a déclic, a. pile - driver with pincers, z babą podnoszoną za pomocą wychwytu.    .

kafar wybuchowy, n. Pulverramme, f. sonette ba/nshque, a. balistique-rame, 'z babą wyrzucaną za pomocą wybuchu naboju z moździerza osadzonego na palu.

kafar parowy, n. Dampframme, f. sonette a vapeur a. steam ramm, z babą poruszaną siłą pary.

Karb szyny, (bud. kolej.) n. Einklinkung, f. eneoche, entaille, a. clish, wykrój w stopie szyny.

Kora, n. Rinde, f. écorce, a. bark, rind, wierzchnia komórko-wata powłoka drzewa, składająca się z miazgi, łyka, miękisza i oskórka.

Koziołek, s t o 1 a r s t.) u. Fügebock, f. colombe, a .joining stock, przyrząd (do umocowywania długich desek przy ich spuszczaniu, koziołek zwrotnicy, (bud. kol., żel.) u. Ständer, Wach-selständer, Weichenständer,    Weichenbock, f. pilier d'ai

guilles, a. point-Stand, przyrząd do przesuwania iglic.

Łyko, n. Zfastf, f. livret, a. bast, druga z rzędu powłoka w drzewie, bezpośrednio po korze.

Nasyp, (inżyn.) n. Aufdämmung, f. remblai, a embankment robota grabarska dla wyrównania lub podniesienia gruntu.

Obłogi, ( s t o 1 a r s t.) n. Fourniere, f. plaques, feuillets, a. veneer, rznięty materyał w cieńkie tabliczki do wykładania cenniejszych wyrobów.

a. «su

Ochronka, (budo w.) n. Kinderbewahranstalt, f. asile,

Ąlum orphans -house, zakład wychowawczy dla dzieci.

wa

Odleżałe wapno, (b u d o w.) n. abgestandener Kalk, stare pno dawno zadołowane.

Oskałowanie, narzut kamienny (roboty w od n e,) n. Stein-tvurf. Steinsalz, f. enrochement, a. enrochment. ubezpieczenie przeciw podmuleniu kamieniami narzucönemi lub układanemi.

Pachołek, (s t o 1 a r s t.) n. Knecht, f. servante, a. support stock, słup drewniany służący do opierania desek przy struganiu.

Podkład, próg (bud. kol. żel.) n. Schwelle, Oberbauschwelle, Eisenbahnschwelle, Unterlage, f. bille, a, sleeper, składowa cześć nawierzchni, dźwigająca układ szyn.

podkład poprzeczny, n. (juerschwelle, Eisenbahnquerschwelle, f. traverse, traverssine de chemin de fer, a. traverse sleeper, podkład podłużny n. Langschwelle f. longrine, a. sleeper. podkład środkowy n. Mittelschwelle f. traverse intermédiare podkład poprzeczny umieszczony nie pod połączeniem szyn. podkład czołowy n. Stossschwelle, f. traverse de joint, podkład poprzeczny pod połączeniem szyn.

na

Podkładka szyny (bud. kol. żel.) n. Untertags platte, Schienen - Unterlagsplatte, f. platine, płyta żelazna umieszczona podkładzie pod stopą szyny.

podkładka końcowa n. Stossplatte f. płatnie de joint, pod wetknięciem szyn.

podkładka środkowa n. Mittelplatte, f. platine intermédière, w środku długości szyny.

Podkop (górnictw o) n. Stollen, f. mine, tranchée souterraine, a. mine, chodnik podziemny.

Podłoga (b u d o w.) n. Fussboden, Dielenboden, f. plancher aire, a. boarded- flor, pokład z desek.

Podłoga ślepa, n. Blindboden, f. faux parquet, fausse aire, a. dead floor, podłoga dawana pod posadzkę.

Podłoga krzyżowa, pólposadzka, n. Friesboden, Kapueiener-boden, f. parquet a frise, demi parquet, a. casset floor, podłoga podzielona ramami na pola.

Podłoga w trójnit, w jedlinkę n. Halb par quetboden, Fischgrat fussboden , Fussboden in Fischgräten Form, f. parquet à points de Hongrie, eu fongcre, en èpi, arête de poisson, a. colteHo podłoga z ważkich i krótkich desek ułożonych w trójnit.

Podmajstrzy (budów.) u. Polier f. Contremaitre, soumaitre,a. master worker (fore manj, rzemieślnik kierujący robotą.

Połączenie szyn (bud. kol. żel.) n. Schienen Stosscerbindung f. Joint, złączenie dwóch szyn na zetknięciu, połączenie podparte n. ruhende Stosscerbindung, feste Stosscerbindung, umieszczone na podkładzie przy nawierzchni o poprzecznych podkładach.

połączenie międzypodkładowe, połączenie między progowe n. schwebende Stossverbindung, freie Stosscerbindung, f. joint a porte à faux, umieszczone między dwoma podkładami poprzeczuemi.

Posadzka (budo w.) u. Parquettboden, getäfelter Fussboden, f, parquet d'assemblage, de plancher parquetterie, a. inlaid floor, podłoga układana z małych kawałków (tak zwanych kamieni) jednego lub rozmaitych gatunków drzewa.

Promienie rdzenne, u. MarJcstrahlen, a. pith floshês, włókna poprzeczne w pniu, idące od rdzenia ku obwodowi.

Przystanek (bud. kol. żel.) n. Haltestelle, Haltestation. Halte punkt, a. moment stop, mniejsza stacya kolejowa w której tylko pewne pociągi się zatrzymują.

Przytulisko (budów.) n. Versorgungsanstalt, f. asile, a. poor-höuse, zakład dla starców i kalek.

Puszkarnia (budów.) n. Gewehrfabrik, f. fabrique des armes d feu, a. gun manu/actory, fabryka broni palnej.

Rafa n. Felsenriff, f. rescif, brisant, a. Raks, skała ukryta pod powierzchnią wody.

Rzeźnia (budów.) n. Schlachthof, Schlachthaus, f. abattoir e, a. slaughter house, budynek w którym bije się bydło.

Siodło (i n ż y u.) u. Einsattelung, Bergeinsattelung, f. col, a. momitains saddle, zaklęsłość na dziale wód.

Skarpować (inżyn.) u. abböschen, f. taluter, a. to stopę, ściąć lub usypać ziemię podłóg danej pochyłości.

Słój, słoje, n. Jahrringe, f. conches, a. yearrings. Współśrodko-we pierścienie okazujące się przy przecięciu pnia w kierunku poprzecznym, utworzone przez przyrost powłok na zewnątrz.

Stok (i n ż y n.) n. Abhang, f. versant, a. stopę, declicity.

J. Pochyłość góry.

2. f. glacis przy fortyfikacyach pochyłość gruntu poza rowem przedpiersia.

Szpąga, Listwa zasuwana (stoiar.) u. Einschubleiste, Grath-leiste, f. Languette d' arrête a. damy, listwa zasunięta ua jaskółczy ogon, prostopadle do kierunku włókien, przeciw paczeuiu się zbitych desek.

Tok, tok szyn (bud. kol. że l.) n. Strang, Schienenstrang, a. rai! cord, lewy lub prawy ciąg szyn toru.

Tor (bud. kol. żel.) u. Geleise, Schienengeleise, f. voie, a. część składowa nawierzchni, obejmująca szyny i podkłady.

Trójnit, Jedlinka (budów.) u. Häringsgrätenverband, £ reil m d’ haring, a. herring bonę bonol, układ cegieł, desek i t. p. na wzór szpilek w jodłowej gałęzi (patrz podłoga w jedliukę.)

Tunel (inżyn.) n. Tunel, f. tunnel, a. tunnel, przejazd podziemny.

Urwisko (inżyu.) u. Abbruch, f. brise, a. tumb/ing, stromy brzeg powstały po oberwaniu się ziemi.

Uwieńczyć, okolić, (arehit.) u. anbinden, anpfählen, f. accoler, ozdobić kolumuę, słup wieńeami.

Wijadukt (inżyu.) u. Wiaduct, f. viaduc, a. viaduct, most ponad doliną, przepaścią lub jarem.

Wodociąg (roboty wodne) u. Wasserleitung, f. anąuedur, a. water conduht, sztucznie utworzone koryto, lub ciąg szczelnie z sobą połączonych rur dla przeprowadzenia wody.

Wykop (inżyn.) n. Erdaushebung, i. déblai, a. treuching, robota grabarska dla wyrównania lub zniżenia gruntu.

Wykolejenie (kolej nict.) n. Entgleisung, f. déraillement, a. getting, running off the rails, wyskoczenie parowozu lub wozu z toru.

Wyługowanie drzewa (budów.) u.. Aus laugen, f. lavage, lessivage, a. lixiviation, wypłukiwanie soków w drzewie za pomocą wody zimnej lub gorącej.

Zator (bud. wodn.) n. Eisdamm f. anconcelement de glaceaux, nagromadzenie kry w korycie rzeki.

Zbrojownia, arsenal (budo w.) u. Zeughaus, Arsenal, f. arsenal arsenac, a. armory, arsenal, zabudowanie, w którem się wyrabia i przechowuje broó.

IJflgr’ Upraszamy o łaskawe nadsyłanie uwag i sprostował) pod adresem: „Komisya słownikowa Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie.* — Ulica Wałowa I. 4.

PRZEMYSŁOWE

Stowarzyszenie zarejestrowane z nieograniczoną poręką

WE LWOWIE

ulica Kopernika liczba 9

wykonywa pod gwarancją, na podstawie tak własnych jak i cudzych projektów, wszelkiego rodzaju robot)' lmdownicze, wodne, irrygacyjne i miernicze.

ZETafbr^KŁsa,

PIECÓW KAFLOWYCH

na Zwierzyńcu pod Krakowem przyjmuje zamówienia na

PIECE KAFLOWE

zwykle lub OZDOBNE z KOMINKAMI i

Ozdoby apoliitektoniczoe J

x Terrakoty

podług dawnych rysunków.

Cenniki pieców przesyłają się na żądanie franco. •

Afires tls listów- Kralów, rynek óom Nagła-

I®

mm

•9999999 9999999999999999999999999999999999

wam'

Medal zasługi na wystawie przemysłowej i rolniczej we Lwowie 1877.

PlEfiWSŻA GALICYJSKA PAKOWA FABBYKA PARKIETÓW

w Kamionce Kiru milowej.

Nowo otworzona fabryka parkietów w Kamionce Strutoiłowej ma zaszczyt uwiadomić niniéjjszem szan. I u-bliczność, że urządziwszv swe warsztaty na stopę odpowiednią wszelkim wymaganiom czasu i smaku, przyjmuje i wykonywa wszelkie zamówienia które adresowane być mogą albo do samej Dyrekcji fabryki w Kamionce Strumilowej albo do Kantora młyna parowego Kamioneckiego we Lwowie, nlic« Żółkiewska Nr. 05 Fabryka parkietów zaopatrzona jest w maszyny parowe stolarskie według najnowszych wynalazków i konstrukcyj, w sztuczne aparaty suszarniane i w nader obfity wybór najpiękniejszych wzorów, tak że przyjmując zamówienia gwarantować może za trwały i suchy materyał. oraz za gustowne i modne wykonanie.

Na żądanie rozsyła fabryka parkietów ilustrowane katalogi i cenniki.    KOföl mL MiBL L, I011110Î S?IL

ww

>c^_

Wyszedł i jest do nabycia

55

Ui

Cena jednego egzempl. 2 zł. 30 cent. w. a.

Zamówienia uprasza się nadsyłać pod adresem : „Biuro Towarzystwa politechnicznego we Lwowie“ ulica Wałowa 1. 4, na I. piętrze.

Zarząd Towarzystwa politechnicznego,

Lwów w Grudniu 1878.

Sprzedaż po eeuach fitbryczuyeh

według oryginalnego cennika.

+4

s c 3 z-r o s

Na wystawie wiedeńskiej

dyplomem

z rok« 187S premiowany uznania

Pod iłcakcyą prof. Dr. Br. Radziszewskiego, wychodzi we Lwowie już rok trzeci, czasopismo

pod 1. 9. róg ulicy Sykstuskiej.

J. NEUHOEFER

Lwów, ulica Karola Ludwika

c. k. nadworny optyk

Lwów, ulica Karola Ludwika liczba ii

róg ulicy Syksfcuskiej.

Największy skład przyrządów optycznych,

matematycznych i fizykalnych,

11 mi« now ioie :

wielki wybór Okaiarów, Lornet i Ćwiki»««’ o najlepszych szkłach w najrozmaitszych oprawach. Binokli teatralnych i potowych ja ko też dla marynarki najnowszej i najlepszej konstrukcji. Daleko widzów', Mikroskopów, Ciepłomierzy, C ukromierzy, Alko-, hoioniimy, Kompasów. Sasoli. Lup i t.p.

NAJWIĘKSZY SKŁAD

Barometrów metalowych t. z. Ansroidów,

najnowszej konstrukcji, służących do spostrzeżeń meteorologicznych i do mierzenia wysokości, te ostatnie z tabelami rednkcyjneim.

Wielki skład przyrządów

llapp. iażypieiw, lełarzy. właściueli falrył i szM

mianowicie:

Theodclity, Tek ślepy, stoły miernicze, instrumenta niwelacyjne , Sertanty, Kątomierze, Taśmy miernicze. Rajscejgi i t. }>. Maszyny indukcyjne, laryngoskopy, lustra dla okulistów (Augenspiegel), zbiory szkieł optycznych dla okulistów. Manometry i inne części do montowania parowych kotłów i t. p.

Reparacye przyjmują się. — Cenniki rozsyłam. Fkspedyęya najszybsza.

Lwów. u/. Karola Ludwika l. .9, róg u . Sykétàskiej.

PLQ

Lwów, ulica

Karola Ludwika pod liczbą 9. róg ulicy Syksttiftkiej.

1 <5

ci

;0

KOSl£OS

organ Towarzystwa Przyrodników imienia Kopernika.

prace pp. Abakanowicza, Birl nmajera, Ciesielskiego, Fabiana, Godlewskiego, Grabowskiego. Janoty, Kreutza, Nenckiego, Niedźwiedzlciego, Oehorowicsa, Rościszewskiego, Staneckwgo, Syrskiego, Tynieckiego, Zaeharjeuńcza i wielu innych.

ĘjST' Prenumer>. wać można we wszystkich księgar- A niach krajowych i zagranicznych.

ZSZ O 3 2u£ O 3

zaz:ł

ŁITOSRiTICZHT i

zfoir.4Bz:rsrTr^

I PRZEMYSŁOWEGO

we Lwowie,

ulica. Kopernika 1. 9. wykonywa

wszelkie w zakres ten wchodzące roboty |

jako to :    $-

etykiety, formularze, blaukiety rachunkowe, wekslowe, rejestra gospodarcze, bilety wizytowe , plany, mapy itd. itd.,

j | niemniej przedmioty najwysznkaószego artystycznego 1 wykończenia wymagająee    jf

j    po cenach najinniarkowanszyeh. 15.

Z?

ZYGMUNT KĘDZIERSKI

inżynier cywilny z upow. rządowem

ot"werzył

we Lwowie,

przy ulicy Majerowskiej 1. 3.

do wykonania projektów lub przeprowadzenia budowli

przyj m uj e zamówieni a i wszelkich robót wchodzących w zakres inżynieryi lub budowniczy

tak w miejscu, jako też i na prowincyi.

Nakładem Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie.

Z drukarni