Prenumerata s przesyłką ‘pocztową w Austryi wynosi: rocznie

półrocznie ....    3    „

Numer pojedynczy kosztuje (3S> ct.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

Wszelkie reklamacye należy wnosić najdalej do dni 14.

6 zh\

DŹWIGNIA

TOWARZYSTWA UKOŃCZONYCH TECHNIKÓW WE LWOWIE.

Bedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Krasickich 1.8.

Inseraty przyjmuje w Wiedniu, Pradze i Peszcie, eæpedycya anonsó w Haasenstein & Vogler jakoteż jej ajencye w Austryi, Niemczech i Szwajcaryi.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.    ____

Komitet redakcyjny składają panowie: Heppe Edward, inżynier kolei Karola Ludwika, Jägermann Józef, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Karol Setti, e- k. nadinżynier, Paweł Stwiertnia, inźynier-elew kolei Karola Ludwika, Julian Zachariewicz, rektor c. k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor LUDWIK

RADWAŃSKI autoryzowany inżynier cywilny.

, Dffa Meflale zasługi na wystawie Łwowsfciej 1877. M |

i Wr. 1878. przyjęty do budowy gmachu sejmowego, dif

Konstanty Iskierski

\ DŁUGOSZOWSKIEGO & STRUSZKIEWICZA U

Stacja drogi żelaznej arcyks. Albrechta i tele- ^

graficzna Dolina poleca wyrób ten krajowy B równający się fabrykatom za- M ■ granicznym, o 4O°/₀ droższym,

wszelkie techn. oblicz., plany etc. JÜ; i |

dla Lwowa u Jana Schu- ^|l pl. Marjacki 1. 9.    ggg|j j ł

LWÓW

ulica Teatralna 1. U.

naprzeciw katedry

utrzymuje w znacznym zapasie wszelkiego rodzaju

łt fundamentów, do f narzutek na wyprą-wy w miejscach    gjjQ;

na wilgoć narażonych, do wylewania

OKUCIA.

CEMENT

mający zastosowanie:

przy wszelkich budowlach wo- .

J3S dnych p Stel zakłada- B

niu

JSS Główny

do drzwi, okien, kucheri i pieców,

wszelkie gatunki

gwoździ, drutu, blachy i żelaza jakoteż narzędzia rolnicze i rzemieślnicze.

Obejmuje dostawy z żelaza, jako to : rur wychodkowych, schodów, balustrad, słupów, balkonów i t. p., podług zbioru rysunków i wzorów fabryk tutejszych, niemieckich, francuskich i angielskich, jakoteż dostarcza wraz z ustawieniem na miejscu budowy wszelkich gatunków pomp, rurociągów, water closetów i t. p. Wyroby z żelaza kutego a mianowicie tragarze, tak nitowane jak walcowane, dostarczam nawet w małych partyach, po cenach fabrycznych na podstawie umowy z jedną ze znakomitszych hut.

ir¹

Medal zasługi na wystawie przemysłowej i rolniczej we Lwowie 1877.

PIERWSZA GALICYJSKA PASOWA FABRYKA PARKIETÓW

w Kamionce Strumiłowej.

Nowo otworzona fabryka parkietów w Kamionce Strumiłowej ma zaszczyt uwiadomić niniejszem szan. Publiczność, że urządziwszy swe warsztaty na stopę odpowiednią wszelkim wymaganiom czasu i smaku, przyjmuje i wykonywa wszelkie zamówienia które adresowane być mogą albo do samej Dyrekcyi fabryki w Kamionce Strumiłowej albo do Kantora młyna parowego Kamioneckiego we Lwowie, ulica Żółkiewska Nr. 85.

Fabryka parkietów zaopatrzona jest w maszyny parowe stolarskie według najnowszych wynalazków i konstrukcyj, w sztuczne aparaty suszarniane i w nader obfity wybór najpiękniejszych wzorów, tak że przyjmując zamówienia gwarantować może za trwały i suchy materyał, oraz za gustowne i modne wykonanie.

Na żądanie rozsyła fabryka parkietów ilustrowane katalogi i cenniki.    KSFOl llF. MlGF) Li Tfi E6F 1 SYIl.

WWW W WWW WWW W'

WWWWWWWW'

'WWW WWW WWW W’

9>

PRZEMYSŁOWE

Stowarzyszenie zarejestrowane z nieograniczoną poręką

WE LWOWIE

ulica Kopernika liczba 9.

wykonywa pod gwarancyą, na podstawie tak własnych jak i cudzych projektów, wszelkiego rodzaju roboty budownieze, wodne, irrygacyjne i miernicze.

St. T^T’a^d.o'^rlcz

Lwów ulica HaMa !, 7.

poleca swój

MAGAZYN

B    obficie zaopatrzony

B w papiery kancelaryjne, listowe i rysunkowe, rekwi-

■    żyta do pisania, rysowania i malowania, perfumy, © j B mydlą, pudry francuzkie i wiedeńskie, książki do B |

■    modlenia, albumy, pugilaresy, portmonetki berlińskie B !

■    i inną galanteryę,    B j

8*

•••••©••©•©•©«•©•••©©•©•«©»••••©•©•©••S©®©

»9

Fa "braira,

PIECÓW KAFLOWYCH

•S

na Zwierzyńcu pod Krakowem

przyjmuje zamówienia na

PIECE KAFLOWE

zwykle lub OZDOBNE z KOMINKAMI i

Ozdoby architektoniczne •

z Terrakoty

podług danych rysunków.

| 8    Cenniki pieców przesyłają się na żądanie franco.    §

I Aflres dla listów ~ ryneŁ dom Nagła.    I

©@

ïowsze dzieła techniczne

znajdujące się na składzie w księgarni

&UBKYHOWICZA i SCHMIDTA

■    oraz

2 w rozmaite przybory do robienia kwiatów,

$    *    9& ¹

gg przyjmuje wszelkie zamówienia na bilety wizytowe dru- g j 2 kowane i litografowane jakoteż najmodniejsze monogramy ||

I na listach i kopertach w rozmaitych kolorach po najumiarkowań- €

®    szych cenach.    ™

®    W®¹ Zamówienia na prowincyę. załatwiają się najakuratnicj i naj- ©

spieszniej.

®B«B©li©B©Ii®S©ll©B®B »B9B9BBB9BBB®B©B©B 'WB^B

UHUKAK NI A

KORIEL PILLER

Właściciel DRUKARNI LITOGRAFII I GISERNI

II

VldlVa-DOiLII

we Lwowie

ulica Łyczakowska 1. 3,

poleca swój odpowiednio urządzony Zakład będący w możności

współzawodniczyć z każdym zagranicznym Zakładem.

W DRUKARKI wykonywa dzieła wszelkiej objętości, księgi tabelaryczne, raporta, rejestra, juksta i kwity gospodarskie, lasowe i bankowe, adresy, rachunki, oblatorja, frachty i afisze różnej wielkości, jako też i bilety wizytowe a la minute w różnych kolorach.

W LITOGRAFII portrety kredowe i ryte, listy zastawne, kwity udziałowe, kupony i wszelkie druki manipulacyjne, bankowe, weksle, dyplomy ekonomiczne i wypisowe dla rzemieślników, nuty muzyczne litografowane, pisane na kamieniu lub autografowane wraz z tytułami, sygnatury a dekarskie, etykiety kupieckie, adresy, bilety wizytowe, noworoczne, zaproszenia, listy lub bilety ślubne, jakoteż wszystkie roboty autograficzne w różnych kolorach.

W GISERM odlewa czcionki, justnnki, linje, sztegi i interlinje, przyjmuje linje mosiężne do przecinania podług systemu.

Ceny bardzo umiarkowane.

BI

T*7-e Lwowie,

Dąbrowski, Przewodnik dla ślusarzy .

Heurich, Przewodnik dla cieśli .

„ Przewodnik dla stolarzy .

Hirszel, Przewodnik dla murarzy Kluger, Wykład wytrzymałości materyałów Kucharzewski i Kluger, Wykład hydrauliki „ 13,— Niewęgłowski, Arytmetyka

„ Kurs mechaniki rozumowej 2 tomy Pietraszek, Przewodnik dla maszynistów Rylski, Podręcznik mechaniki rolniczej Sągajło, Algebra wyższa Zajączkowski, Wykład nauki o równaniacl różniczkowych, 6 zeszytów Engelhard und Chlupp, Handbuch des Eisen-bahn-Trausportdienstes, 2 tomy .

Hermann, Mechanik der Zwischen- u. Arbeits maschinen, 3 części Heusinger von Waldegg, Handbuch für specielle Eiseu-bahu-Technik : I. Baud, Eisenbahnbau złr. 16.60. IL Der Eisenbahu-Wagenbau złr. 18.20. III. Der Locomotivbau zlr. 23.40. IV. Technik des Eisenbahnbetriebes złr. 19.50. V. Bau und Betrieb der Secundär- und Tertiärbabnen.

Klassen, Handbuch der Hochbau-Construc-tionen .

Rohr, Handbuch des practischen Eiseubahn-dienstes, 2 tomy ....

Winkler, Vorträge über Eisenbahnbau : I. Eisenbahn-Oberbau zlr. 4.—. II. Weichen und Kreuzungen zlr. 3.20. III. Schiebebühnen und Drehscheiben zlr. 3.20. V. Unterbau zlr. 3.60. XI. Signalwesen. Winkler, Vorträge über Brückenbau : Eiserne Brücken: Gitterträger und Lager gerader Träger zlr. 5.20, Theorie der Brücken: Aenssere Kräfte gerader Träger zlr. 5. Innere Kräfte gerader Träger zlr. 4.80.

Księgarnia utrzymuje zawsze znaczniejszy skład różnych planów architektonicznych, wzorów budowli i przyjmuje zamówienia na wszystkie dzieła w zakres budownictwa, mechaniki i technologii wchodzące. Katalogi rozsyła na żądanie.

złr. 2.50

„ 2.-

n 2,

ot o

, 3.-

* 3.58

« 8.—

, 7.50

„    7.80

. złr. 24.05

„ 9.75

Rok założenia 1773.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Austryi wynosi: rocznie . . półrocznie .

Numer pojedynczy kosztuje 60ct.

6 złr.

DŹWIGNIA

Redakcya i administracya znajduje się przy ulicy Krasickich 1.8.

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWARZYSTWA UKOŃCZONYCH TECHNIKÓW WE LWOWIE.

Rękopisma nie nżyte zwraca Redakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Edward Heppe, inżynier kolei Karola-Ludwika, Józef Jägermann, profesor c. k Szkoły Politechnicznej, Karot Setti c. k. nadinżynier, Paweł Stwiertnia, inżynier - elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zachariewicz, rektor c. k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK

RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Sprawy Towarzystwa.

j czynić odpowiednie kroki u zarządów kolei celem uzyskania zniżenia i cen przejazdu. Nad sprawą honorowania redaktora

naszego czasopisma

wywiązuje się dłuższa dyskusya. Uchwalono zasadę, że redaktor winien być honorowany. Co do wysokości honoraryum i czasu od kiedy takowe Na zaproszenie Zarządu przyjął pan Dr. Karol Maiły adwokat ; zaliczone zostanie, nastąpi uchwała dopiero gdy regulamin krajowy we Lwowie, godność syndyka Towarzystwa, wnych członków uwiadamia.

L. 183.

Ogłoszenie.

czynności

się Szano- j redaktora i komitetu redakcyjnego będzie ustanowiony. Towarzystwo ¹ Towarzystwo przemysłowe wydały wspólnym kosztem autografie planów gmachu sejmowego. Przekroje i elewacye załączone zostały do „Dźwigni1, bezpłatnie. Gdy liczba członków Towarzystwa znacznie się wzmaga tak, że cały nakład przekrojów i elewacyj już prawie wy-Zarząd przystąpił w imieniu Towarzystwa na swem posiedzę- j czerpany został, zaś rysy poziome tylko w 500 egzemplarzach odbite niu odbytem na dniu 11. kwietnia b. r. do uchwały piętnastego gene- i być mogły, nasuwa się obawa, że po rozesłaniu potrzebnych egzem-ralnego zgromadzenia związku niemieckich towarzystw inżynierskich i plarzy dla członków Towarzystwa, nie pozostanie dostateczna ilość (odbytego w Hamburgu) normującej wynagrodzenia za pracę archite- j rysów poziomych na sprzedaż, ażeby pokryć koszta autografij. Uchwa-któw i budowniczych, o czem się Szanownych członków uwiadamia. : łono zrobić drugi nakład rysów poziomych w mniejszych rozmiarach Lwów, 10. maja 1878.    Zarząd Towarzystwa.    \ dla członków Towarzystwa, zaś całą ilość rysów poziomych obecnie

już gotowych przeznaczyć na sprzedaż. Dalszy ciąg artykułu o gmachu .sejmowym w ,,Dźwigni“, zostanie w skutek tego wstrzymany aż do Jednorazowe karty wstępu na plac budowy gmachu sejmowego, i wJ^onan^a drugieg° nakładu autografij, co dopiero wtedy nastąpi, gdy mogą P. T. członkowie otrzymać za okazaniem karty legitymacyjnej i koszta pierwszego nakładu pokrycie znajdą. Uchwalono w końcu za-od p. J. Hochbergera artystycznego kierownika budowy (ulica Kościu- i P10s^ P* Miszke, c. k. nadzarządcę salin w Wieliczce, na reprezentanta szki, Nr. 5. w parterze) i od p. J. Janowskiego inspicyenta budowy^ 'lowaizystwa. Na tern posiedzenie zamknięto.

(ulica Kościuszki, Nr. 5 w parterze).

Lwów, 10. maja 1878.

Lwów, 10. maja 1878.

L. 184.

L 185

o czem

nasze

Zarząd Towarzystwa.

Ogłoszenie.

Ogłoszenie.

Zarząd Towarzystwa.

Sprawozdani©

z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu 11. kwietnia 1878 r.

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecni pp. Goltental, Jägermann, Janowski, Rakowski, Kovats, Niedzielski, Słapa, Stwiertnia.

_    Przyjęto 5 nowych członków. Pan Kovats czyni imieniem komi-

rzewodniczący p. Gostkowski.    j syi językowej wniosek, o zakupno leksykonu Motessa dla użytku tejże

Ar    Goltental, Jägermann, Janowski, Rakowski, Kowats, j komisyi, wskazując zarazem na nadarzającą się sposobność taniego

idarkl, Niedzielski, Stwiertnia..    i zakupna tego dzieła w cenie 18 złr.; następnie czyni wniosek, ażeby

Protokoł z 2go posiedzenia Zarządu z 7. lutego 1878 zatwier- i wzmocnić kilkoma członkami komisyę językową , gdyż jej czynności — Przyjęto 5o nowych członków do Towarzystwa. Sekretarz i się wzmagają. Zarząd uchwala co do pierwszego wniosku, ofiarować zawiadamia, ze liczba członków Towarzystwa wzrosła do 337. Towarzy- i sprzedającemu dzieło Motessa, 13 złr. Co do drugiego wniosku żąda stwo techniczne krakowskie przesyła tabelę honoraryów za roboty | Zarząd, aby nazwiska członków mających być zaproszonymi do tej architektoniczne upraszając, ażeby nasze Towarzystwo takową przyjęło, i komisyi, podała komisya językowa, ewentualnie aby założyć księgę Zarząd uchwala przydzielić zbadanie tej sprawy komisyi złożonej ziwktórejby członkowie chętni dla tej sprawy sami się zapisywali pp. łechtera, Janowskiego i Kamienobrodzkiego. Towarzystwo techni-i na zgromadzeniach tygodniowych. Zarzad uprasza p. Kovatsa jako czne krakowskie załącza do swego pisma odpis listu p. Napoleona i członka tej komisyi, aby tejże udzielił zapatrywania Zarzadu i Nawarskiego w Paryżu, wystosowanego do Akademii umiejętności : uchwala następnie, aby sprawa ta drugi raz przyszła pod obradę, w Krakowie, w którym p. Nawarski wszystkich architektów polskich j Pan Janowski, jako referent, zdaje sprawę z czynności komisyi, zaprasza, ażeby zdjęcia fotograficzne robót wykonanych lub projekto- i wybranej do przejrzenia tabeli normującej płace architektów i wanych, do redakcyi dziennika „L’Art* w Paryżu nadesłać zechcieli. : budowniczych za wykonanie robót technicznych, a która przyjętą e a cya tego czasopisma zamierza urządzać zbiorową wystawę dzieł ; została przez generalne zgromadzenie związku niemieckich towarzystw sztuki na tegorocznej powszechnej wystawie paryskiej. Koszta fotografij j inżynierskich w Hamburgu. Tabela ta została przesłana wtłómaczeniu zwróci pomieniona redakcya. Zarząd uchwala ogłosić list p. Nawar-i przez Towarzystwo techniczne krakowskie, które zachęciło nasze To-skiego w ,,Dźwigni i na najbliźszem zgromadzeniu tygodniówem. Ze ; warzystwo celem przystąpienia do uchwały powziętej przez niemieckie

względu, że czynności komitetu informacyjnego częstokroć natychmiast : towarzystwa inżynierskie. P. referent wywodzi, iż komisya nie tai

załatwione być muszą, jak dotychczasowa praktyka wykazuje, zaś ko- j obawy, iż w naszym kraju, gdzie wadliwa ustawa dozwala, aby ludzie mitet informacyjny do rozpatrzenia pewnej sprawy dłuższego czasu ; bez żadnych kwalifilcacyj otrzymywali koncesye na budowniczych, wpro-potrzebuje, uchwala Zarząd zwinięcie komitetu informacyjnego i wadzenie w życie tej normy napotka z początku na wielkie trudności, przydziela czynności tegoż prezydyum Towarzystwa. Sekretarz zdaje | albowiem budowniczowie nieposiadający odpowiednich kwalifikacyj po-spiawę z dotychczasowego postępu w organizacyi sekcyj fachowych. ■ sługują się początkującymi technikami, którzy przez nich wyzyskiwani Następnie uchwalono w celu ułatwienia członkom Towarzystwa zwie- : wypracowują za lichem wynagrodzeniem projekta, których technik budo-dzania, tegoiocznej powszechnej wystawy paryskiej, ażeby porozumieć ; wniczy, za tę samą cenę wypracować nie może, a tern samem będzie się z innemi Towarzystwami technicznemi w kraju i za granicą i-po- inieraz zmuszony odstąpić od przyjąć się mającej normy. P. referent

Spra w ©zdani©

z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu 18. marca 1878 r.

dzono.

wywodzi dalej, iż we

Fi-ancyi już od dawna norma ta służy za je lyną j Ponieważ nikt nie zabiera głosu w dyskusyi nad wykładem, zamyka dyrektywę przy honorowaniu robót technicznych, nadto wykazuje j p. przewodniczący posiedzenie, p. referent, iż przyjęcie pewnej normy jest u nas komecznem, gdy* j Zsromadzenie tygodniowe odbyte często w sporach sądowych nie ma wyrokującej podstawy d a przy- j    Przewodnicżacy p. Gostkowski.

w której biorą udział pp. Goltental Jagermann i Słapa. Zaiząd ^    J ^ P *    ^ ^ ^ p> praewodniczący, pp. Ale-

uchwala przystąpić w zupełności do uchwały 15 geneia nego z i i ksandrowicz i pragłowski. Następnie czyni p. Alaksandrowicz nastę-dzenia związku niemieckich towarzystw inżynierskich w Hamburga, |    ^ „Projektowana regulacja Dniestru interesuje obecnie

polecając zarazem Eedakcyi „Dźwigni- aby ta norma w najbliższym j P «7^    bardziej żywo interesować może nasze Towa-

numerze „Dźwigni“ jako dodatek wydrukowaną została. Nad wnioskiem ^    ^ tej gposobności także swoją opinię fachową wydać

komisyi, co do odesłania tej normy do zgromadzenia tygo niow g ;    „„ ’ q wjad()m0j zajmuje się p. prof. Jägermann badaniami

celem przejrzenia, przechodzi Zarząd do porządku dziennego. r j .    j tó . odnoszą do przedwstępnych prac tej regulacyi.

podnosi zarazem, iż zgadza się z zapatrywaniami komisyi w zu» , — uemi, które    swych wyprą-

lecz żywi nadzieję, że przy energ.cznem działaniu towarzystw techm \ ^    ;forme wyklad0W) które by miewał na następnych

cznych uda się z czasem wyjednać zmianę d"ia^śl SuXmI ! zgromadzeniach tygodniowych. Z uwagi, że zdania członków ankiety słowej, a tern samem wyruguje się szkodliwą dzi ^    i    technicznej powołanej przez Wydział krajowy będą się może różniły

petentnych i niepowołanych._ Z powodu "W“?*¹ wriweV uèh^ïâ-1 od zapatrywań p. prof. Jägermana, byłoby tern bardziej pożądanem, nego na organizatora mającej się; utwoizyc se cy    ^ od-¹ aby sprawa tak wielkiej doniosłości popchniętą została na tory wła-

Zarząd polecić wszystkim członkom tegoż, aby ę    y .    jś ■ u p jägermann czyni uwagę, iż do przygotowania odpowiednich

powiedniej osobistości zastanowili, a wybór ferma ny odbędzie się    bęXe "trzebował kilka tygodni czasu. Wniosek p. Ale-

następnem posiedzeniu Zarządu, które się przeznacza na zien o. wi j ksyandrowicza przyjeto. Na tern zamyka p. przewodniczący posiedzenie, tnia b. r. Na tem posiedzenie zamknięto.    '

dniu 13. kwietnia 1818.

na

dniu 6. kwietnia 18Î8

na

Zgromadzenie tygodniowe odbyte

Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych.

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 39. członków.

dniu 23. marca 18Î8.

Zgromadzenie tygodniowe odbyte

Przewodniczący p. Gostkowski.

na

Po odczytaniu protokołu z ostatniego zgromadzenia tygodniowego i spisu nowo przyjętych członków, zabiera p. przewodniczący głos i mówi o pneumatycznych hamulcach. W dyskusyi nad wykładem Obecnych 58 członków.    . ; biorą udział pp. Jägermann prof. i Jägermann asyst. W skutek inter.

Po odczytaniu protokołu zgromadzenia tygodniowego z dnia j pelacyi ostatniego wyjaśnia p. prelegent dodatkowo jeszcze niektóre 16 marca b. r. oznajmia sekretarz, że komisya językowa ukonstytuo- ; szczegóły swego wykładu. Z powodu nadchodzących świąt wielkano-wała się wybrawszy p. Leonarda Aleksandrowicza przewodniczącym i ; cnycb odracza p. przewodniczący następne zgromadzenie tygodniowe odbywa swoje posiedzenia co czwartek o godzinie 6. wieczorem w biu- j na dzieó Ł maja b. r. i zamyka posiedzenie.

rze Towarzystwa. Następnie odczytuje sekretarz odpis listu p. Napo- j    ----

leona Nawarskiego w Paryżu, wystosowany do Akademii umiejętności ;    ...

w Krakowie, a przesłany Zarządowi przez Towarzystwo techniczne;    Q raChllDie CZaSU.

krakowskie w którym p. Nawarski architektów polskich do nadesłania ;

fotografij budynków przez nich projektowanych lub wykonanych, do;    J^apisał i^cman ^ostk w .

redakevi dziennika „L’Art“ w Paryżu zaprasza. Redakcya dziennika    .    , .

,.L’Art“ zamierza urządzić zbiorową wystawę, dzieł sztuki na tegoro-    Odkopując zwaliska niegdyś słynnego miasta Nl niwy 1

cznej wystawie powszechnej paryskiej i zwróci nadsełającym pomienione ^ którem istnieć miały owe wiszące Ogrody, zaliczane fotografie, oraz wszelkie koszta. P. przewodniczący udziela głosu p. prof. ^    et cud6w światai zlialezionO pomiędzy iunemi tablice

Rychterowi celem przeprowadzenia dalszej dyskusyi nad    'vyl* a- palonej gliny wyrabiane, zapisane bardzo gęsto hiero-

dem o wykreślnym projekcie przewozu ziemi. P. prof. Rychtei wy- ; P , J    J

świeca niektóre szczegóły po Iniesione na poprzedniem zgromadzeniu glitami.    .    .    ,    ,₇    . •

przez p. prof. Jägermana. Zwracając się w końcu do wywodów p. Kar-    p₀ odczytaniu hieroglifów dowiedziano Się , ze Akadej-

puszki tyczących się nauki o melioracji w lwowskiej szkole politechni- C2yCy, ^ naród, który kolonizował biblijny Babilon, na wiele cznej, nadmienia, że wykłady o melioracyi corocznie 3 do 4 tygodnie;    ^    d naszą raCbllbą Czasu mieli pewne, stale

trwają, co na nasze stosunki zupełnie jest wystarczające. W dłl“J j ‘ś{ p0-jecia w pomiarze dnia i UOCy.

w prałj    Przedstawiali oai sobie siobce pod postaci, rycerza,

ktyce dotychczasowy sposób obliczenia ruchu ziemi a kiedy wykreslny ; skazanego na wieczną wędrówkę.

sposób. P. Rychter odpowiada, że przy pierwszych wstępnych proje-i    Widzialna część drogi rycerza, będąc przeplataną spo-

czasu.

ktach mamy sposoby przybliżone ocenienia objętości z profilów podła- ; czvakj0m podczas którego rycerz się ukrywał, służyła , żnych, bez pomocy przekrojów poprzecznych. Tem samem^odpada ;    kom jako pomiar

profil brył. Przy projektach szczegółowych meprzeznaczonych jeszcze - J J J    •    nawet bvć nie mogło,

do wypłat, najstosowniej użyć profile brył. Projekta przeznaczone do;    I w rzeczy samej inaczej nawet Dyc nie mogio

wykonania i wypłaty przedsiębiorców, należy obliczać jak się dziś ; W szeregu zjawisk przyrody Zliachodzimy bowiem jedno praktykuje na podstawie tabeli. Profil brył jest wtedy obrazem porno- : tylko, które uwadze człowieka żadną miarą ujść nie mogło, cniczym do profilu przewozu, w dyskusyi dalszej zabierają jeszcze; zjawigki0m tem jest właśnie owa zmiana światła i cie-głos pp. Jarmund, Kołodziej i prof. Jägermann. Następnie udziela ;    •    : Honioro mówiliśmy.

trze.

kład. Dokończenie odłożone na Na tem zamyka p. przewodniczący posiedzenie.

,    proL Zukowi, który ^^tjcheome- mu ,    peryodyczności światła i    J ^

przyszłe zgromadzenie tygodniowe. ; pojęć, czyli przyjęcie dnia za miarę czasu było bez wątj

nia pierwszem odkryciem w    .

Pojęcie doby t. j. dnia i nocy jako jednej całości, me

było jeszcze wyrobione u Akadejczyków.

dziedzinie astronomii.

Zgromadzenie tygodniowe odbyte na dniu 30. marca 18Ï8.

Przewodniczący p. Niedzielski.

Obecnych 43. członków. _    ; - Szlnownv autor miał w tym przedmiocie wykład na zgro-

Po zagajeniu zgromadzenia udziela p. przewodniczący głosu ;    ) >    Î    .    .    . fPrzvn Red 1

p. prof. Zbrożkowi, który kończy swój wykład o tacheometrowaniu. j madaeniu tygodmowem, dnia, 2. maić •    Jl-

Wóz pomysłu A. Wajcherta,

Słowa biblijne: „Ciemność była nad ziemią, a Bóg rzekł: Niech będzie światło“, naprowadzają nas na myśl, że miano ciemność za stan moralny, pierwotny, światło zaś za coś stworzonego, powstałego, późniejszego.

W oceanie niezgłębionej ciemności postępywały więc po sobie dnie, a gdy poczęto uważać dzień i noc za jedne. całość, musiał być początek tej całości tam, gdzie siei p- p- Jan Fraake’ P™fe30r    lwowskiej

rozpoczyna stan normalny, czyli innemi słowy: noc musiała i 3ztole politechnicznej i Roman Cichowski, właściciel fabryki być początkiem doby.    narzędzi rolniczych w Linowie (w królestwie Polskiem) jako

„ . , . sędziowie griioy 5. lwowskiej wystawy rolniczo przemysło-Z tei to przyczyny poczynają narody na Wschodzie i .    .    “    , U, .

• ï j j j ? j j .    .    . .    , wei odbyli próbę porównawczą z wozem pomysłu p. Waj-

liczyć dnie od wieczora, a zwyczaj poczynania miesiąca od : J

j ,    ,    ’    . ,    . ,    /    .    *    . : cherta i z wozem zwyczajnym.

nowiu, ro u oc zimy . wia czy, ja i ugo się zac owują ^ Celem tej próby było wypośrodkowanie potrzebnej siły îaz przyjęte zwyczaje.    ; pociągowej dla obydwu tych avozôw.

W tym celu naładowano nawóz p. Wajcherta tudzież na jego na dwie połowy nie przedstawiał wcale żadnych tru- ; w(^z ZWyy.yf (j₀ wożenia cegieł używany, na każdy z osobna duości. Po stanowisku słońca bowiem, cieniu drzew i t. p.

Tak otrzymany dzień chciano dzielić na części. Podział

Napisał

^Bolesław Parowski,

inżynier drogi żelaznej Arcyksięcia Albrechta.

(Dokończenie).

400 cegieł po 4.9 kg. ważące, co czyni dla każdego wozu po 1960 kilogramów obciążenia całkowitego.

Do mierzenia siły pociągowej służył siłomierz (dyna-Podział zaś dnia na drobniejsze części wymagał już | mograf) Burga z pracowni Krafta w Wiedniu, którego pope wnego zasobu refieksyi, zastanowienia.

można było z łatwością się przekonać, czy zaliczać trzeba chwile obserwacyi do pierwszej, czy do drugiej połowy dnia.

działka sięgała do 1000 kg.

Najprzód odbyto próbę z wozem p. Wajcherta z zaprzę-wysokości człowieka jest mniej więcej zawsze ten sam, dała|giem parokonnym na poziomej, piasczystej, skutkiem de-możebność z pomiaru długości cienia człowieka jego własną i szczu mokrej i grzęskiej drodze, wzdłuż głównego budynku stopą wnioskować o wielkości łuku, jaki opisało słońce na i wystawy, a następnie z tą samą parą koni, na tej samej

drodze z wozem zwyczajnym.

Odczytane na siłomierzu wielkości siły pociągowej za-

Okoliczność ta, że stosunek długości stopy ludzkiej do

niebie, a więc o porze czasu.

W ten sposób miano wcale dowcipny sposób mierzenia

pomocą mierzenia długości cienia. W odkraczaniu j wiera następu jące zestawienie :

czasu za

cienia własnego miano więc zegarek wcale dowcipnej kon-

strukcyi.

Wóz

Siła pociągowa w kilogramach

Ślad podobnego liczenia czasu znaleść można w jednej z komedyj Arystofanesa, w której jeden drugiego zaprasza na obiad na czas, w którym cień dosięgnie długości 10 stóp.

Dzisiaj osoba na obiad zaproszona wyciąga z kieszeni zgrabny zegarek ; przed kilku tysiącami lat, odkraczać musiał czas, kio się nie chciał zapóźnić.

obciążony 1960 klg.

w chwili ruszenia

podczas biegu koni najmniejsza} największa średnia

Wóz

p. Wajcherta Wóz

zwyczajny

800 do 900

przeszło 1000

150

350

500

260

750

500

Gdy jednak zwyczaje codziennego życia domagać się poczynały przyrządów, na których by każdy odczytywać mógł czas, nie będąc zmuszonym odmierzyć długości własnego cienia, zaczęto ustawiać w miejscach publicznych słupy pionowe, a cień ich wszystkim podawał porę czasu.

Z powyższego zestawienia okazuje się:

Średnia wartość siły pociągowej obliczona dla wozu p. Wajcherta, dla wozu zwyczajnego.

Słupy takie, gnomonami zwane, znachodzimy na Wschodzie dzisiaj jeszcze. W Egipcie służyły piramidy i obeliski pomiędzy innemi także jako gnomony.

Z jej najmniejszej i największej wartości ....

Ogólna z poprzedniej wartości i średniej z diagramu . 292.5 Stosunek siły pociągowej do

325

550.

525.

. . 0-149

0-267

obciążenia wozu

W Rzymie ustawiono pierwszy gnomon w roku 477jWóz ‘ Wajcherta potrzebował zatem dla 100 klgr. obcią-pd. Chr. a regularne odstępy, w jakich padał cień gnomonu j ^enja 74.9 j£jg> a W<5Z zwyczajny 26.7 klg. siły pociągowej; w różnych godzinach, naprowadził dawno już na konstrukcyę ; zaoszcZę₍izei₁ie siły pociągowej wwozie p. W. wynosiło tedy

zegarów słonecznych.    i 25*7_14*9

Podział dnia na części nie napotkał więc trudności, j 100. które się piętrzyły, kiedy pomyślano o podziale nocy.

26.7

= 44?/o.

Próba ta odbyta w jak najniekorzystniejszych warun-Podział podobny zawisł był bowiem od wynalazku j kach, bo po złej drodze, potwierdziła w praktyce teoretyczne

obliczenia pp. Schramma i Rylskiego. Zważywszy jednak że, Spadające ciała mają ruch podobny, i dlatego też ruch jdla braku stosownej wagi nie można było zważyć na miej-ich użyto najpierw do konstrukcyi zegarów.    i gcu próby własnych ciężarów obydwóch próbowanych wozów,

Wlewano bowiem do wielkich naczyń opatrzonych i że grunt na placu wystawy był grzęski i mokry, a zatem w przedziałki wodę, a liczba podziałek, wyrażająca ilość i konie z wielką trudnością ruszyły z miejsca i szły w zawody wypłyniętej z naczynia dawała długość czasu.    j    przęgu niespokojnie, z przerwami, i że nakoniec z powodu

Zamiast wody używano także piasku, a zegary takie j spóźnionej pory tylko jednę próbę odbyć można było, uznali zwano klapsydrami. Zjawiają się one w Grecyi po raz pier-i wyżwymienieni pp. sędziowie, że nie uważają wyników tej 160 lat pd. Chr., zkąd później do Rzymian się j próby za dokładne a tern samem nie uważają próby jako

i rozstrzygającej, lecz tylko jako zachętę dla innych rzeczozna-

przyrządów, które by miały ruch jednostajny.

wszy na przenoszą.

(C. d. n.)

wców, którzyby przy bardziej sprzyjających okolicznościach i pragnęli wypróbować wynalazek p. Wajcherta, zasługujący j w pierwszej rubryce wzoru, uważam za stosowne dodać kilka

odnośnych uwag.

ad A. Jeżeli niektóre towarzystwa kolei żelaznych za-z lwowskiej wystawy, posłużyć może wiadomość, którą wła-; rządzają ruchem na własnych tylko liniach, i administrują śnie otrzymałem, że p. Rzewuski nie szczędząc trudów i | tylko takowe, i to wszystkie, natenczas poddział ten. w sto-kosztów, wyseła obecnie taki wóz do Paryża na powszechną | sunku do następnych tablic nie przedstawia żadnych tru-wystawę.

niewątpliwie na dokładniejsze naukowe zbadanie.

Jako dowód tej zachęty i korzystnego świadectw

Oprócz wozu opisanego był jeszcze na lwowskiej wy

Co się tyczy poddziału na pojedyócze linie uwidocznione

dności.

Zapuszczanie się w szczegóły dla celów statystyki postawie rolniczo-przemysłowej przy pawilonie księcia Sapie- ; wszechnej i ogółowej będzie wówczas o tyle tylko konie-hy inny podobny    nieco do tamtego, wóz p. Kapiszewskiego iczuem, o ile    nie dzielą    się one pod względem    położenia

z okolic Przemyśla. Różnił się on jednak tern od wozu i geograficznego, lub pod    względem    odnośnych    kapitałów

p. Wajcherta, że jego ramy nie były ukośne lecz poziome; j zakładowych, budowa cała nieco cięższa a zamiast przyrządu do smarowania znajdują się w ramach dziury, któremi smarowidło i nie jest atoli koniecznem, jeżeli istnieje wspólność kapitału do panewek dochodzi. Belki podłużne tych ram są nieco za i i zapewnienie zysków. Nadto, gdy nie ma możliwości prze-krótkie, przez co, w czasie biota lub śniegu do kół przyle- i prowadzenia tego poddziału powodowanego ważonym kapita-pione masy mogłyby je zahamować. Tę niedogodność łatwo iłem także w następujących tablicach, jednak usunąć można przez umieszczenie w ramach nieco dłuższych belek. Jednakowoż i przy tyra wozie oszczędność i dem własności i zarządzanego ruchu, wystarczy przeprowa-siły pociągowej jest tak wielką, że p. Kapiszewski używając i dzenie odnośnych dat statystycznych w jednej rubryce po-w swem gospodarstwie takich wozów, zaprzęga tylko parę i ziomej; powyżej omówiony poddział staje się natomiast nie-koni do ciężarów, które na zwykłych wozach ładowane, siły i uniknionym, jeżeli kapitał zakładowy lub dochód z exploa-czterech koni potrzebowały. Jest to więc wybitnym dowodem ; taeyj, nie są wspólnemi. w praktyce, że wóz p. Wajcherta zawsze potrzebuje niemal tylko połowy siły    pociągowej użytej przy zwykłym wozie, i istnieją daty    szczegółowe    odnoszące    się do układu wszy-

W obec tak    pięknych rezultatów dziwną się wydaje | stkich tablic,

obojętność gospodarzy wiejskich, właścicieli cegielni, przedsiębiorców budowy i licznych przedsiębiorców przewozu cię - i warunków zachodzi pod względem własności, używania lub żarów, gdyż podczas wystawy w r. 1877 bowiem mało kto zwrócił | pod względem kapitału zakładowego pewien stan składowy, uwagę na te wozy, a mimo nader przystępnej ceny (100 złr., i wypływa konieczność ścisłego rozróżnienia czterech przypad-75 złr.) obadwa te wozy nie sprzedane do swych właścicieli j ków poszczególnych ad B, C, D, E, i konsekwentnego przeprowadzenia tegoż przez wszystkie następne wzory. Dla Ponieważ wóz pomysłu p. Wajcherta uzyskał przywilej j jasności koniecznem jest wypisanie w pierwszej przedziałce w cesarstwie rossyjskiem, (o patent na Austro-Węgry stara ; każdej tablicy przy odnośnie omawianej gałęzi drogi, litery się obecnie p. Rzewuski) spodziewać się należy, iż usłyszy- ; A, B, C, D, lub E, stosownie do tego, do jakiego z tych my przynajmniej o dalszych próbach z wozami tego pomy- i poszczególnych przypadków takową gałąź zaliczyć wypada, słu, skoro one rokują tak niepraktykowaną oszczędność siły pociągowej. Wozy te bowiem dałyby się użyć korzystnie i poszczególnionego przedstawiał się także dla przypadków nietylko do przewozu ciężarów, materyałów budowlanych itp. i wskazanych literami B, C, D, E, wtedy wypływa także ko-lecz także w gospodarstwach wiejskich, w wojsku, szczegół-! nieczność przeprowadzenia poddziałów powyżej omówionych niej zaś w artyleryi jako jaszczyki i furgony.

W tym ostatnim wypadku poddział na pojedyncze linie

Jeżeli chodzi tedy o wykazanie jednolitości, pod wzglę-

Łatwo pojąć, że dla gałęzi podobnie się odróżniających

ad B. C. D. JE. Jeżeli zamiast powyżej omówionych

wróciły.

Gdyby stan składowy wpierw umówiony, dla przypadku

Wzory tablic (tableaux) statystyki międzynarodowej i powszechnej kolei żelaznych j omawianych Unij kolejowych.

przestrzegając główną zasadę, t. j. jasnego wykazania zwią-ku w całym składzie pod trojakim wzglądem, a mianowi-ie: 1⁰ pod wzglądem własności, 2° odnośnie do towarzy-twa zarządzającego ruchem,    5° pod względem długości

Koniecznem jest, aby dane któregobądź udziału, odpowiadały całkowicie linii kolejowej wykazanej w pierwszej inżyniera, naczelnika biura statystycznego towarzystwa kolei Karda Ludwika, j ^ (oznaczenie etc.) i aby Sie tylko do tejże odnosiły. byłego komisarza c. k. generalnej inspekcyi kolei austryackich.    J

opracowane i wydane przez

JAROSŁAWA MICHAŁOW SKIEGO

Z tego wynika, że daty zbiorowe, nierozdzielne w sto-unku do wskazanych poddziałów powinne znajdować się

Przedstawione IX. kongresowi statystycznemu międzynarodowemu w Bu-

da-Peszcie, w sekcyi VI., i zalecone przez walne zebranie kongresu ;    ...

z dnia 7. września 1876 komisyi specyalnej, utworzonej dla sprawy i w bezpośrednim związku z temiż oznaczeniami zbioiowemi, międzynarodowej statystyki kolei żelaznych, a wniesione na posiedzę- : określając zarazem dokładnie te oznaczenia zbiorowe, W sto-niu komisyi zwołanej w Rzymie dnia 8. września 1877.

unku do poddziałów najgłówniejszych przez dodanie u. p. iter A. D. przed nazwą gałęzi objaśnianej tablicami.

Niepodobnem jest przepisać lub przewidzieć naprzód le poddziałów potrzeba będzie dla pewnego towarzystwa lub ewnej administracyi zbiorowej, lecz to jest pewnem, że

potrafi uwzględniając

mych sobie objaśnienie tak pod względem całości jakoteż i i powyżej przytoczone wskazówki, wypełnić odpowiednio ru-porządku układu; nie zawierają też podług mego zdania bryki wszystkich wzorów bez trudności nie zapuszczając się

wcale w rozliczne poddziały. W statystyce ogólnej unikanie

Objaśnienia do tablic.

Tablica Nr. I.

(Ciąg dalszy).

Wskazówki ogólne podane w nagłówku, znajdują w sa- każda administracya prawidłowa,

nic zbytecznego.

poddziałów jest tern bardziej koniecznem ponieważ żadna j nowiska towarzystwa prowadzącego ruch, podczas gdy dane jednostka nie powinna zabierać więcej miejsca, jak to jest j wynikające z przypadków objętych pod D i JE wykazane niezbędnie potrzebnem.

Aby zapobiedz wkradaniu się błędów mogących wyni- ! inQe towarzystwo, knąć z powtórzenia w wyliczaniu pojedyńczych liuij kolejo-

zostaną jak te, które są wykazane pod literą B i C przez

Jeżeli się to atoli nie da zawsze przeprowadzić, naten-wych pod względem postanowionych poszczególnych znamion, j czas wystarczy dla uniknienia błędów powtórzenie w każdym każda admiuistracya powinna uwidocznić w tablicy I. (2. ru- ; wzorze odpowiednich liter wskazówkowych, bryce) wszystkie dane w stosunku do przypadków wykaza-

Pod względem powyżej wykazanych poddziałów w sto-nych od A—E, a we wzorach następnych nie zajmować dię jsunku do rubryk następujących wzorów zwracam uwagę na jak tylko przypadkami zawartemi pod A, B i C, to znaczy j tablicę IY. rubryka (a, b, c) i tablicę V. rubryka 7 i 8. zajmować się tylko danemi, które wykazać wypada ze sta-i

Statystyka międzynarodowa kolei żelaznych.

Wzory proponowane przez J. Michałowskiego (tablica) Wzór Nr. 1.

Wskazówki ogólne.

Położenie geograficzne — warunki własności.

Oznaczenie i poddziały linii kolejowej lub pojedynczych gałęzi tejże.

Poddziały.

A) Linie na których prowadzi ruch właściciel.

Bj Linie obie exploatowane na mocy najmu na rachunek własny.

C)    Linie obce exploatowane na rachu

nek właściciela.

D)    Linie własne oddane w obcy zarząd, na własny rachunek.

E)    Linie własne odnajęte, axploatowa-

ne na rachunek od wynajmującego.

^ Urzędowa nazwa towarzystwa jako właściciela

Dłu

gości

Kilom.

2.

Siedziba

Zarządu centralnego

Najwyższego zarządu miejscowego

Główny kierunek (wykazać główną sieć, wymieniając najbardziej wybitne miejscowości).

3.    3. A.

Państwo (wymienić zarządy P¹ państwowe, w razie jeżeli sieć kolejowa przecina więcej krajów).

Uwaga

6.

Szkic sieci kolejowej wykazujący główny kierunek tejże, szczególniej węzły połączeń z innemi kolejami, lub też miejsca w których z główną siecią łączą się odnogi własne.

7.

Tablica Nr. II. i III.

Te zakłady i przedsiębiorstwa pozostają jednakowoż Oba te wzory pozostają ze sobą są w ścisłym stosunku, i w związku z odnośną koleją żelazną, albowiem obydwa za-Tablica Nr. II. wykazuje sposoby, jakiemi towarzystwa j kłady posiadają wspólne papiery i dochód pomimo, że są akcyonaryuszów nabywają potrzebne kapitały.

Zadanie statystyki, w wykazywaniu danych, dotyczą-i innych miejscach i pod innemi warunkami. W wielu bardzo cych kwestyj finansowych, byłoby znacznie uproszczonem, i wypadkach znachodzimy towarzystwa akcyjno-kolejowe, które gdyby towarzystwo akcyjne, zwane towarzystwami kolei że-1 uważają drogę żelazną jako podrzędny czynnik przedsię-laznych nie zajmowały się niczem więcej jak tylko budową kolei ; biorstwa. żelaznych i exploatacyą tychże, lub gdyby przynajmniej papiery wartościowe puszczone w obieg przez te towarzystwa i drogi żelaznej, lecz o kapitale towarzystwa, a to wtedy, gdy odnosiły się tylko wyłącznie do kolei żelaznych, i były ; papiery wartościowe i dochody z tychże nie przynależą wy-niezawisłe od wszelkich innych interesów finansowych pro- ; łącznie do drogi żelaznej, wadzonych przez takowe, bez brania udziałów ani w odnośnych zyskach ani w wynikłych stratach.

W takim razie mogłaby być mowa o kapitale zakła- i żuje szczegółowo kapitał zakładowy drogi żelaznej i innych dowym i moźnaby tenże podzielić stosownie do różnych wa- j przedsiębiorstw, runków uzyskania onegoż. Mielibyśmy przeto przychody, wydatki i dochód czysty, względnie niedobór. Wszystkie te^kach uabycia tychże. Rubryka 4 z tytułem: „Suma kapita-czynniki, zależne od dochodów z papierów wartościo- i łów zakładowych“ powinna wykazać tylko właściwe kapitały wych, odnosiłyby się wprost do przedsiębiorstwa kolei żela- i zakładowe bez względu na długi bieżące zaciągnięte po zu-znych t. j. przedmiotu naszych poszukiwań.    i    pełnie ukończonej budowie. Tę samą uwagę odnieść wypada

W rzeczywistości atoli znachodzimy inne stosunki. | i do rubryki 6. która wykazuje sumy, mające być spłacone Bardzo znaczna liczba towarzystw akcyjnych, kolejowych, i podług pewnych warunków, jako to: subwencye państwowe nawet najznaczniejsze pomiędzy niemi, posiadają oprócz i i inne podobne jako do uzupełnienia bieżących dochodów meci kolejowej, zakłady przemysłowe zupełnie obce przed- j służące.

siębiorstwu kolejowemu, lub też biorą udział w przedsię- i Ponieważ dług bieżący jakoteż i kwoty mające być biorstwach, które nie mają nic wspólnego z przedsiębiorstwem i zwróconemi pod. pewnemi warunkami tworzą także rodzaj

kapitału, wykazywać się je powinno W tablicy Nr. II. Jeżeli

odrębnej natury, a niekiedy nawet założone są w zupełnie

Dlatego nie powinno się mówić w ogóle o kapitale

Z tego punktu widzenia ułożono tablicę Nr. II. Wykazuje ona cały kapitał towarzystwa. Tablica Nr. III. wyka-

Kapitały podzielone są stosownie do różnic w warun-

kolei żelaznych.

— 38 -

atoli, jak to się często zdarza, te długi stanowią część j kapitałowi ściśle określonemu. Odnośny kapitał da się łatwo kosztów założenia, w takim razie powiune być wstawione i za pomocą rachunku oznaczyć.

Tablica Nr. III. odpowiada wzorowi poprzedzającemu Jest to okoliczność ważna szczególniej wtedy, jeżeli I wykazując poszczególne zużytkowanie kapitałów i wydatki chodzi o wykazanie kosztów budowy na kilometr długości i poczynione na rachunek tychże. W rubrykach 7, 8 i 9 wy-drogi. Z drugiej strony wiemy aż nadto dobrze jak trudnemi kazuje się kapitał zakładowy sieci kolejowej, przy towarzy-jest zestawienie ogólnych kosztów zakładowych, które jest : stwach posiadających przedsiębiorstwa odmienuej natury o ziwisłe od punktu widzenia, z jakiego wychodzi towarzystwo i ° Ü⁰ rachunkowość na to zezwala, lub o ile intere-akcyjne mające przedstawić swój stan finansowy. Nie uwa-isowaQi chcą aby to było uwidocznionem. żarn za stosowne żądać ściślejszych danych, gdyż można się i Rubryki 10, 11 i 12 wykazują dalsze dyspozycye na zupełnie zadowolnić tem, co towarzystwa akcyjne według i rachunek całego majątku pewnego towarzystwa akcyjnego, rubryk odnośnych wzorów wykazać winne.    i    Rubryka 13 wykaże albo tę samą cyfrę jak rubryka 9

(Tab. II) lub cyfrę różną od tamtej, stosownie do tego, czy wchodzą w rachunek kapitały zwr5cić się mające. Rozumie się samo przez się, że darowizny na emisyę papierów ża-

do rubryki 4. tablicy II.

Zazuaczamy tu także, iż rubryka 4. Tab. II. nie tworzy zawsze sumy z rubryk 1, 2, 5. Ona mo/e także w stosunku tamtych wykazywać nadwyżkę.

dnego wpływu nie mają.

Pod względem szczegółów odnoszących się do kapitału zarządy miast, powiatów i inni interesowani udzielają to-: zakładowego starałem się nie wchodzić w zbytnie szczegóły, warzystwom akcyjnym, w ceiii poparcia budowy "kolei; poniewaź poszukiwania za szczegółami w tym kierunku, żelaznej.    j    wtedy by tylko mogły odnieść korzyści, gdyby były bardzo

Tab. 11. rubr. 11. wykazuje zaliczki udzielane tytu- j daleko posunięte, co by ostatecznie przekroczyło ramy staty-łem subwencyj lub gwarancyj, w stosunku do kapitału za- | styki ogółowej. kładowego, pomimo że warunki udzielania tych zaliczek mogą być bardzo różne pomiędzy sobą i nie odpowiadać i statystyki specyalnej.

Tab. II. rubr. 3. wykazuje darowizny, które państwo,

Wyjaśnienia bardziej szczegółowe należą do zakresu

Statystka międzynarodowa kolei żelaznych. Wzory proponowane przez J. Michałowskiego.

Tafblica» ISTr. II.

Kapitał.

Oznaczenie i poddziały linii.

Akcye

Obligacye i inne fundusze

Kapitały otrzymane tytułem darowizny lub zapomogi i inne nie spłacalne

Suma

kapitałów zakładowych

Dług bieżący

Dług spłacalny podług pewnych warunków (subwencya)

Suma kapitałów tytułem długów spłacal-nycli, używających pierws/.eńst w tak pod względem kapitału jakoteż odsetek

ilość

ilość

ilość

Suma kapitałów tytułem długów (bez różnicy)

Suma wszystkich papierów wartościowych puszczonych w obieg (akcye, obligacye, długi etc.)

Subwencya lub gwaraneya pod warunkiem, że dochód czysty równa się zeru, dochodzi sumy

Subwencja

lub

gwaraneya

Odnośnie do kapitału

Przedstawia

odsetki

Dla oprocentowan: a kapitałów dłużnych potrzebny dochód czysty (bez względu na subwencyę lub gwa-rancyę)

Na umorzenie Na

odsetki

Razem

Pm

es

Franki °/o

Franki

5    5/A. 6    6/A    7    7/A

11/A

12 ! A. B

W stosunku do ubiegłego roku

Nadwyżka

Ubytek

Obligacyj, etc. Długu

bieżącego

A k c y j

Obligacyj etc.

Długu

bieżącego

Franki

H A B 14 A B

Statystyka międzynarodowa kolei żelaznych. Wzory proponowane przez J. Michałowskiego.

TebTolica, ZbTr. III.

Wydatki i inne dyspozycyc wykonane na rachunek kapHału.

Przedmiot przedsiębiorstwa

Rekapituiacya

Dalsze użycie kapitałów

Oznaczenie i poddziały linii,

Grunta

Budynki

Budowa drogi i urządzenie tejże (wszystko razem wzięte)

Park lokomotyw i wozów

Koszta ogólne, poszczególnie na budowę właściwej drogi

Środki komunikacyjne połączone z linią kolejową (statki, kanały, etc.) '

Podatki, koszta sądowe

Koszta emisyj

Czynsze interkalarne

Wydatki ogólne towarzystwa

Suma wydatków na budowę kolei żelaznej

Suma wydatków na inne środki komunikacyjne pozoslające w związku z koleją żelazną

Razem

Suma kapitałów użytych na przedsiębiorstwa popierające kolej żelazną (grunta, kopalnie lasy i żegluga etc.)

Kapitały zapasowe

W rzeczywistości

W skutek nie przeprowadzonej zupełnie emi-syi lub nie całkowitego spieniężenia własnych papierów wartościowych

Suma kapitałów zapasowych, wydanych

>1

's

ca

=*-

Va

Vb

7«

Vd

10

11

12

13

14

(C. d. n.)

de Paris (wyszły 3 tomy); Mémoire sur l’Egout collecteur, elit de la Bièvre et le Siphon de 1’ Alma (1870); La Seine, Etudes hydrologiques (18"3).

R.o zmaitości.

Celem podjęcia robót przedwstępnych dla budowy Nasz odpowiedzialny redaktor, p. Ludwik Radwański : kolei drugorzędnej, mającej prowadzić z Halicza lub Stanisławowa do wyjechał na kilka miesięcy w celach naukowych za granicę. Na ten j Manasterzysk, a ztąd przez Buczacz i Czortków do Husiatyna, wzglę--czas objął redakcyę członek komitetu redakcyjnego, p. Paweł Stwiertnia. ; dnie z Czortkowa do Skały, udzieliło c. k ministerstwo handlu za-Do dzisiejszego numeru dołączamy dodatek zawiera-i rządowi kolei lwowsko-czerniowiecko-jasskiej, koncessyi na przeciąg jacy projekt norm dla obliczenia i wynagrodzenia za pracę archite- j trzech miesięcy. Zarząd tejże kolei wydelegował inżynierów do wypra-któw i budowniczych. (Według tłómaczenia dokonanego przez Zarza.d i cowania projektu, i podzielił wzmiankowaną przestrzeń na dwie sekcye, krakowskiego towarzystwa technicznego). Normy te uchwalone na 15. i których kierownictwo powierzono inżynierom pp. Władysławowi Sło-generalnem zgromadzeniu związku niemieckich towarzystw inżynier- ; nińskiemu i Karolowi Harasowskiemu.    Napoleon Kovats.

skich w Hamburgu, przyjęte zostały przez austryackie towarzystwo;    Pług śniegowy nowej konstrukcyi. Pług ten po-

Fig. 1.

inżynierów i architektów w Wiedniu, krakowskie towarzystwo techni- ; ruszany siłą końską jest cały z drzewa zbudowany (fig. 1). Konstru-

czne, towarzystwo ukończonych techników we Lwowie i t. d. Zaprzeczyć się nie da, iż dotychczas nie postarano się u nas o dane, na podstawie których można sumiennie obliczyć wynagrodzenie, jakie się przyznać powinno za wykonanie prac budowniczych. Panowała i panuje w tym względzie wszelka dowolność przedsiębiorców i stron interesowanych, które nie chcą zrozumieć, że budowniczy tak samo jest uprawniony żądać odpowiedniego wynagrodzenia za swoje trudy jak każdy inny obywatel na polu twórczem pracujący. Słusznie też podniósł p.

Janowski jako sprawozdawca komisyi wybranej przez Zarząd dla przejrzenia tych norm, iż sądy nie mając do pomocy takich danych, znajdują się często w przykrem położeniu przy wydawaniu wyroków w sporach, w których się rozchodzi o przyznanie odpowiedniego wynagrodzenia pokrzywdzonemu budowniczemu. — W nadziei, że przez jednomyślne przyjęcie tych norm przez wszystkich zawodowców w naszym kraju, położy się z czasem tamę praktykowanym nadużyciom, witamy z radością pierwszy objaw w kierunku polepszenia naszych . opłakanych stosunków-    i pługa pomieścić się mogą. Karby te przyczyniają się zarazem do usta-

Piec nowej konstrukcyi. C, k. ministerstwo handlu i lenia ruchu posuwistego. Pług składa się z dwóch oddzielnych części udzieliło członkowi naszego Towarzystwa p. Franciszkowi Richnowskiemu i PleiwszeJ ł drugiej, które w miarę potrzeby łączą się odpowiedniemi wyłączny przywilej na szczególny piec z rurami, wymagający mało i klepkami. Część pierwsza może być odrębnie użyta, a że rozpiętość paliwa, na rok jeden, począwszy od 20. marca 1878. Szczegółowe spra- j skrzydeł przy takowej wynosi 2 m., przeto pozostawia po sobie pług

rów 2m. szeroki. Jeżeli część druga zostanie z częścią pierwszą złą-

JT

kcya składa się z belek drewnianych grubości 10— 12™- złączonych śrubami i kątownikami. W rzucie poziomym przedstawia konstrukcya trójkąt, którego dwa boki opatrzone są od wierzchołka w szalowania 40—45™- wy-sok e. Pług posuwa się wolno p> szynach. W bliskości wierzchołka znajdują się w szalowaniach karby, w których szyny wraz z śrubami i klepkami podczas przesuwania

wozdanie o tym piecu podamy po orzeczeniu komisyi, wydelegowanej

na zaproszenie wynalazcy przez Zarząd naszego Towarzystwa dla ; czoną> to wynosi głębokość rowu 3' 5m- Skrzydła pługa sięgają 50'™-zdania sprawy o, tym wynalazku. W skład tej komisyi wchodzą pp. ; P'-’d powierzchnię głowy szyny. Do tej głębokości może śnieg być L. Goltental inżynier kolei Karola Ludwika, J. Janowski architekt, uprzątnięty. Przy mostach dylowanych posuwa się pług po brusach. A. Kamieniobrodzki budowniczy i K. Słapa c. k. nadinżynier. Jak sic ; Wierzchołek pługa stanowi kawał drzewa, na którym wznosi się słupek w ostatniej chwili dowiadujemy, wysłał wynalazca swoje dzieło na i służący do umieszczenia wagi dla postronków pociągowych. Na oby-wystawe powszechną paryzką.    I dwóch częściach umieszczone są z tylnej strony rękojeście jak u zwy-

Geo Gilbert S c o 11 f. Anglia utraciła jednego z najsłyn- j czajnych pługów, aby dogoine kierowanie pługiem umożliwić. Dolne niejszych swoich architektów. Dnia 28. marca b. r. umarł Gilbert i brzegi pługa pokryte są żelazną blachą. Dla przypadkowego obciążenia Scott w 67. roku życia. Ciało zmarłego pochowano obok mogiły Ste- i pługa umocowano słabe brusy. Ciężar całego pługa wynosi o60 kg. fensona. Liczba utworów zgasłego architekty jest bardzo znaczna i nie i Je^i siła pociągowa jednego konia nie wystarczy, aby pług w ruch ogranicza się na samej Europie, lecz obejmuje także znaczne budowle j wprowadzić, natenczas zaprzęga się konie nie obok siebie, lecz jeden wykonane w koloniach angielskich. Specyalnością Scotta była archi- ; za drugim. W taki sposób lekko, zbudowane pługi daleko mniejszą tektura kościołów. Jego zasługą jest wykonanie budowli bardzo wielu i PracS wykonać mogą niż pługi, które lokomotywa w îuch wprowadza, nowych kościołów i restauracya największych katedr z średnich wie- i M°gą być użyte ze skutkiem na takich liniach kolejowych, któie nie ków w Anglii. Wydał także dzieło w r. 1864 o konserwacyi pomników i sa- wystawione na zbyt silne prądy powietrza. Do .upizątnienia wiel-historycznych. Nadto wybudował bardzo wiele pałaców, zamków, szpi-; kich i gęstych mas śniegowych wcale się nie nadają, z powodu swej talów i t. d. — Z tych zasługują na szczególną wzmiankę: budynek i słabej konstrukcyi. Pługi takie służą głównie do piędkiego a czystego uniwersytecki w Glasgow, dworzec kolejowy na stacyi St. Paneras j uprzątnienia świeżo spadłych mas śniegowych, aby nagromadzenie w Londynie, i budynek rządowy w Whitehall. Także w Niemczech ; wielkich mas np. przez zawieje na torach kolejowych uniemoz iwie. zostawił po sobie ładne pamiątki. Projekt kościoła* św. Mikołaja j Przez PrSdkie «przątnienie świeżo spadłych mas śniegowych chrom w Hamburgu, wykonany w stylu gotyckim z jedną wieżą, uzyskał | dolną budowę kolei ou. rozmiękczenia podczas na i ego tajania, na konkursie architektonicznym w r. 1842 pierwszą nagrodę w obec i W skutek lekkiej konstrukcyi naieży używać ten pług śniegowy na-projektów wykonanych przez pp. Sempera i Stracha. Budowę tego | tychmiast, skoro śnieg padać zaczyna, nie zaś po spadnięciu mas śme-kościoła zaliczają do najpiękniejszych utworów gotyckich w całym i g°wych. Siła pociągowa jednego konia wystaicza do uprzątnienia świecie, przez co też imię twórcy doznało wiekopomnej sławy.    i    10 - 15™- grubej warstwy śniegu; do uprzątnienia 15-20™. grubej

Belgrand, naczelny inżynier miasta Pa ryża f- i ™rstwy śniegu wystarcza siła pociągowa dwóch kom. Doświadczenia W kwietniu b. r. umarł Belgrand, generalny inspektor dróg i mostów', | poczynione .wykazały, iż do upizątnienia 26™- grubej warstwy śniegu dyrektor budowli nawadniających i odwadniających miasta Paryża, i wystarczy jeszcze siła dwóch koni, jeżeli się używa podczas Jaz y Zmarły był jednym z najczynniejszych współpracowników Hausmanna j w jednym kierunku tylko jedną część pługa, w odwiotnym zas îe. przy regulacyi Paryża. — Paryż zawdzięcza swemu słynnemu inży- ; runku jadąc obydwie w jedną całość złączone części., Cena ta lego nierowi kanalizacyę miasta i wodociągi znane w świecie jako jedne j P*u&a wyn°si 40 ztr. M Austryi używa takie p ugow megowyc z najlepszych. Ostatniem jego dziełem jest wodociąg doprowadzający j kolej południowa na tyrolskiej linii. Pizy kolei ż îety używają na wodę źródlaną w znacznej ilości do miasta na odległość 150 km. Zaj- i przestrzeni 10    12 km. diugiej jeden pług.    .    . öst. ng.

mował się także gorliwie studyami technicznemi celem przeprowadzenia ;    Most kolejowy w Portugalii. Dnia 6. listopada z. r.

regulacyi dolnej części Sekwany, usiłując wytworzyć w niej głębokość i poświęcono jeden z największych mostów kolëjowych w Portugalii, 3 m. (aż pod miasto) aby tym sposobem Paryż zaliczanym być mógł ; którego budowa w sposób nadzwyczaj śmiały wykonaną została. Most do miast portowych. Także na polu literatury technicznej pozostawił i żelazny wybudowany nad rzeką Duero przy Oporto, składa się z dwóch po sobie bardzo cenne prace. Do tych należą: Les Travaux souterrains i niewłaściwych kratownic ciągłych, podpartych siedmioma filarami i

konstrukcyą łukową. Dwa filary zbudowane są na konstrukcyi łukowej, j jako też ilości powietrza doprowadzonego. Świeże powietrze dochodzi Dwa pierwsze otwory mostu od prawego brzegu (Porto) i trzy pierwsze : z nisko położonych miejsc wydrążonych, znajdujących się w kamienio-od lewego brzegu mają rozpiętość 37'4m., otwory nad łukiem mierzą : łomach położonych pod budynkiem i obok takowego. Za pomocą szy-po 28,75m- Wysokość żelaznych filarów wynosi, od strony Porto licząc ; bów może być doprowadzone powietrze z wyższych warstw atmosfery : 36m., 43m-, (wysokość dwóch filarów na łuku ustawionych mierzy ; a tern samem mogą być granice temperatury w sali uregulowane. Dla 13'2m-) 43m-, 29m-, 15-80m-. Wysokość tragarzy konstrukcyi łukowej j odprowadzenia zużytego powietrza służy wysoko położony szyb, z któ-wynosi u wierzchołka I0m, rozpiętość zaś 160m- Co do rozpiętości i rym pozostaje w związku wielka latarnia umieszczona na środku po-przewyższa most na Duero wszystkie dotychczas w świecie zastosowane ; wały pałacu. Według obliczenia winno odpowiadać zgęszczenie wpro-konstrukcye łukowe; (największa dotychczas znana rozpiętość mostu i wadzonego powietrza ciśnieniu słupa wody o wysokości 3mm., nad rzeką Missisippi w St. Louis wynosi löS’ö¹¹¹- a zatem jest mniej- ; dzenie zaś odprowadzonego powietrza, winno również odpowiadać szą o l’5m-) Nadzwyczajna głębokość rzeki, niepewny grunt i nagłe i ciśnieniu 3mm wysokiego słupa. Skromne tu podane daty winne zachę-zmiany stanu wody, które bardzo często do 12m- dochodzą, zniewoliły i cić zawodowców zwiedzających wystawę powszechną do specyalnego-konstruktora do obrania tak wielkiej rozpiętości. Most wybudowano j studyum tak sztucznie urządzonej wentylacyi. w 22 miesiącach, dziennie było zatrudnionych przeciętnie 200 robotników. Bardzo zajmujący jest sposób, w jaki roboty wykonane zostały, i n o r m a 1 n eg o położenia torów. Przyrządy te są bardzo pra-Nie używano żadnych rusztowań, ani też innych sposobów w budo- j ktyczne i umieszczają się na wozie kolejowym. Do tych należą: wnictwie praktykowanych. Rozciągnięte liny od jednego brzegu do i 1) Przyrząd do graficznego oznaczenia podwyższenia toru drugiego, jako też umocowane liny pomiędzy filarami były jedynym i krzywych; 2) Przyrząd do mierzenia rozszerzenia toru aż do granicy środkiem umożliwiającym wykonanie tak wielkiej i śmiałej budowli, j 20mm. Dwa pierwsze przyrządy premiował związek niemieckich za-Materyały budowlane znajdowały się na wielkich łodziach, zkąd je i rządów kolejowych.

wyciągano odpowiednimi przyrządami. Twórcami planu są panowie:    Nowy sposób usunięcia śniegu. Przy kolei Pensyl-

Eiffel i Sp. w Paryżu, którym powierzono wykonanie budowli. Zastą- j woania używają nafty do stapiania mas śniegowych. Wykopują płytkie pienie rusztowań systemem lin, zawdzięczyć należy panu Nougnier, ; rowy w śniegu i napełniają je naftą, która przez stopienie masy który roboty dozorował. Byłoby bardzo pożądanem, aby krytyka nad i przeszkodę dla ruchu pociągu usuwa, tak oryginalną budowlą i sposobem wykonania się zastanowiła. Dotych-:

czas nie jest to moźliwem, albowiem szkic mostu i dane wyjęte zo- i bezpieczeństwem linij kolejowych jednej osobie (strażnikowi kolejowemu) wyraża się p. Dulk w następujący sposób : 1) Dozór nad kon-Wypadek przy budowie portu b e z p ie c z e    ńs t w a : serwacyą winien być powierzony jak dotychczas    strażnikom    kolejo-

w Bromberg u. Podczas budowy portu bezpieczeństwa w    miejscu i wym ; 2) Dozór nad bezpieczeństwem    powierzony    być winien    osobnej

zlania się Baby i Wisły usypano prowizoryczną groblę, którą wezbrana i służbie (odznaczającej się siłą fizyczną) która by niejako w formie rzeka przerwała Usypanie grobli na gruncie zawierającym wiele źró- : stałych patroli służbę wykonywała; 3) Służbę przy rampach wykony-deł było przyczyną tego wypadku, któremu żadne środki ostrożności j wać winni na zdrowu podupadli strażnicy lub żony tychże, zapobiedz nie zdołały. Długość miejsca przerwania wynosi 32m. przy i    Budowa tunelu podmorskiego. Badania techniczne

4m. głębokości pod zwierciadłem wody. Zalana powierzchnia wynosi : podjęte w celu połączenia Anglii z Francyą podmorskim tunelem,

75 h. a. Powzięto zamiar po opadnięciu wody osuszyć powierzchnię, : postępują pardzo pomyślnie. Głębokość szybu w Sangatte wynosiła następnie bez zmiany programu na nowo rozpocząć budowę.    w 1876 r. 120m.

D. B. Z.    Przy 30 kolejach należących o związku nie-

Urządzenie wentylacyi w pałacu wystawy p o- ; in * 6 c ^ i c h zarządó w kol ejowych , było w roku 18 75, 115 wypadków wszechnej paryzkiej na Trocadero. Pałac na Trocadero : spowodowanych przez złamanie osi u    lokomotvw    i wagonów. Osie

jest przeznaczony dla odbycia uroczystości wystawy. Także po    wysta-: ^yły w użyciu przeciętnie przez lat    11 (aż do    złamania).    Liczba

wie ma służyć dla podobnych celów, stając się na zawsze własnością : kilometrów drogi odbytej przez osie lokomotyw wynosiła przeciętnie miasta Paryża. Z tego powodu zarządzono, iż urządzenie wentylacyi i 475.891, zaś przez osie wozów 155.712. Zeitsch.d. Hannover. Ing. Ver.

i ogrzewanie ubikacyj oddzielnie przeprowadzonem zostało. Koszts ;    __

urządzenia wentylacyj ponosi fundusz wystawy, zaś koszta urządzenia j opalenia ubikacyi ponosi miasto. W skutek tak uciążliwych warunków nie będzie tu od rzeczy poznać przynajmniej ogólnie sposób, w jaki tak trudne zadanie rozwiązano.

W głównej sali pałacu może się pomieścić 5000 osób. Ilość świeżego powietrza potrzebnego dla jednej osoby w jednej godzinie przyjęto na 40 kbm. Ponieważ chyżość powietrza w kanale doprowadzającym jest bardzo znaczną, przeto przekrój kanału przyjęto na 14Qm. Przy takich danych i ścisłej symetryi rozkładu bu. dynku zdecydowano się na doprowadzanie powietrza z dwóch miejsc

o równej wielkości i symetryi tak, iż z każdego z nich dopływa kana- ; wysełamy. Wina spada na urząd pocztowy. Prosimy nas uwiadomić, łem 7Qm. przekroju w jednej sekundzie 28 kbm. Opierając się zaś na j które numera nie doszły.

zasadzie, iż prąd powietrza, wpływający ze znaczną chyżością do sali,:    Uprasza się P. T. członków o rychłe uwiadomienie Administra-

rozpościera się prawie po całej sali w skutek bezwładności z znaczną ; cyi o zmianach adresów, gdyż tylko wtedy „Dźwignia“ regularnie chyżością, a tem samem wywiera w stanie nieogrzanym nieprzyjemne : przesyłaną być może.

uczucie na osobach obecnych w sali, zaradzono tej niedogodności przez j    _

urządzenie otworów dla dopływów powietrza w miejscach będących ; w znacznych odległościach od publiczności. Urządzono je zatern w po- : wale budynku. Zaś otwory dla odpływu powietrza urządzono w podło- j dze budynku. Liczba takowych jest taka sama, jak liczba osób w sali : miejsce znaleźć mogących, czyli na jedne osobę przypada jeden otwór : dla odpływu powietrza. Co się tyczy przyrządów wentylacyjnych, to ; zastosowano wentylatory śrubowe, albowiem ruch wentylatorów skrzy- ;

dłowych wywołuje łoskot nader przykry dla osób obecnych. Użyte jący projekt norm dla obliczenia wynagrodzenia za pracę wentylatory śrubowe poddano próbie tak co do ich praktyczności : architektów i budowniczych.

stały z fotografij mostu.

rozrze-

Nowe przyrządy Claussa do kontrolowania

w liniach

Przeciw powierzaniu dozoru nad konserwacyą i

■a

Uwaga dla P. T, członków Towarzystwa.

Uprasza się P. T. członków, którzy nie otrzymali kart legitymacyjnych lub innych druków, by zechcieli udać się listownie do Zarządu Towarzystwa. który nie omieszka zadość uczynić ich życzeniom.

Od Adminlatraoyi.

Pan Dylewski, inżynier w Stanisławowie. „Dźwignię“ regularnie

Projekt norm dla obliczenia wynagrodzenia za pracę architektów i budowniczych, nabyć można w Administracyi i biurze Towarzystwa ukończonych techników, po cenie 15 cent. a. w.

Do dzisiejszego numeru dołącza się dodatek, zawiera-

Treść: Sprawy Towarzystwa. — O rachubie czasu. — Wóz pomysłu A. Wajcherta. — Wzory tablic (tableaux) statystyki międzynarodowej, i powszechnej kolei żelaznych. — Rozmaitości.    r -A

Nakładem „Towarzystwa ukończonych techników“

Z drukarni Kornela Pillera.

Dodatek do Nr. 5. „Dźwigni“.

Projekt Norm ’)

do obliczania wynagrodzenia

za pracę architektów i budowniczych.

3. Zwykle dwory, domy wiejskie n. p. plebanie, skro-czaniu wynagrodzenia za pracę architektów i budowniczych, imne wille, domy czynszowe, skromne domki dla pojedyń-stanowi pewien odsetek od ogólnej sumy kosztów danegoiczych familii, takież domy zajezdne, oberże i t. d. budynku, oznaczonej kosztorysem. Na wysokość odsetku tego

§. 1. Podstawa do obliczań. Podstawę przy obli-

4. Budynki publiczne jak szkoły ludowe , szkoły średnie, kościoły, zakłady dobroczynne, łaźnie, pralnie, szpitale,

a)    Wyższy lub niższy stopień według rodzaju budowli, to j tl°my karne, dworce, budynki dla władz niższych jak staro-znaczy, iż za budowlę stopnia wyższego liczyć się bę- i stwa, sądy, urzędy cłowe, pocztowe i t. p. o najskromniej-dzie odsetek wyższy, aniżeli za budowlę stopnia uiż-iSZóm architektonicznem przybraniu.

szego, chociaż koszt ich będzie jednakowym.

b)    Rozmiar budowli oznaczony przez sumę kosztorysową, a to w ten sposób, że od budowli mniejszego rozmiaru liczyć się będzie wyższy odsetek, aniżeli od budowli tego samego stopnia lecz prowadzonej na rozmiar większy.

wpływa :

Stopień III.

1.    Bogatsze domy wiejskie i wille z architektonicznie przybranem wnętrzem (klatki schodowe, vestibule), werandy ozdobniejsze, cieplarnie, domy ogrodowe.

2.    Wszystkie pod 2 i 4 wymienione budowle publiczne, c) Rodzaj pracy wykonanej w ten sposób, iż odsetek przy- : w razie, jeżeli są bogato architektonicznie przybrane, lub.

padający za całą pracę będzie sumą odsetków przypa- ; je^e]i obejmują urządzenia wymagające mozolnych i długich dających za pojedyńcze rodzaje prac.    igtudyów jak n. p. urządzenia do ogrzewania, wentylacyi i t. p.

§. 2. Podział budowli według stopni. Pod wzglę- ;    3 Wszystkie inne budowle publiczne, jak budynki dla

dem rodzaju budowli dzielimy takowe na następujących pięć ; gzkół wyżSZych, kościoły, kaplice, biblioteki, muzea, domy

centralne i ozdobne podcienia w zakładach zdrojowych, bazary, domy dla resurs, lokale wystawne służące do zabaw

1.    Budowle gospodarcze wszelkiego rodzaju.    ija^ sa^e halowe, kawiarnie, teatra, giełdy, dworce, budynki

2.    Budynki o wielkich wnętrzach jak składy, bazary, i dla władz wyższych, ratusze, gmachy sejmowe i t. p. tak

magazyny, koleje, ujeżdżalnie, sale gimnastyczne, budynki ; wewnątrz jak i zewnątrz architektonicznie przybrane, wystawowe prowizoryczne i t. p. o najprostszej konstrukcyi j    Stopień IV.

i urządzeniu.

3.    Budynki fabryczne o wielkich wnętrzach, salach roboczych, najprostszej konstrukcyi jak n. p. przędzalnie, fabryki cukru, szkła, porcelany, odlewarnie, warstaty mechaniczne i t. p. Przy fabrykach rozumie się tylko budynek bez maszyn.

4.    Najprostsze budynki mieszkalne wiejskie i miejskie, a więc domy kmiece, domy dla robotników i t. p.

stopni.

Stopień I.

1. Domy mieszkalne, wille, budowle publiczne urządzone z przepychem a więc zamki, pałace, kościoły, teatra i t. p.

Stopień V.

1.    Dekoracye wnętrza i zewnętrza budynków.

2.    Ołtarze, kazalnice, chrzcielnice, nagrobki, studnie,

Stopień II.

1.    Stajnie it. p. jako części składowe willi, stajnie dla |budowle jak następuje: koni zbytkowych, wyścigowych i t. p.

2.    Budynki pod 1, 2, 3, jednakowoż o trudniejszej konstrukcyi, zawilszym rozkładzie, bogatszem przybraniu. Zwyczajne cieplarnie.

altany i t. p.

§. 3. Rozmiar budynków ograniczony wysokością sumy kosztorysowej. Wtym kierunku dzieli się

Budowle od

*) Normy te uchwalone na piętnastem generalnem zgromadze-dzeniu związku niemieckich towarzystw inżynierskich w Hamburgu, przyjęte zostały przez austryackie towarzystwo inżynierów i architektów w Wiedniu, krakowskie towarzystwo techniczne, towarzystwo ukończonych techników we Lwowie i t. d.

1200 —

3001 —

6001 — 12000 12001 — 24000 24001 — 36000 36001 — 60000 60001 — 150000 150001 — 300000

po nad 300000.

3000 złr. austr. włącznie 6000

§. 4. Rodzaje pracy jakie uwzględnić należy przy obliczaniu wynagrodzenia. Ogólną pracę przy projektowaniu i wykonywaniu budowli dzielimy jak następuje :

a)    Wypracowanie szkicu wykonanego według po-działki, obejmującego ogólny rozkład i widok budynku jak również przybliżoną sumę kosztów.

b)    Wypracowanie projektu dokładnego we wszystkich potrzebnych rzutach poziomych, widokach i przekrojach, oznaczenie sumy kosztów jak pod (a).

c)    Wypracowanie wszystkich planów i szczegółów

potrzebnych przy wykonaniu budowli.

d)    Sporządzenie kosztorysu szczegółowego.

e)    Prowadzenie budowli: zawieranie .umów z rzemieślnikami, ogólny nadzór i kierownictwo nad wykonaniem budowli , jeduakowoż bez utrzymywania osobnego personalu nadzorowego.

f)    Lustracya : Sprawdzanie i zatwierdzanie rachunków, jednakowoż tylko na podstawie dotyczących planów.

§. 5. Odsetki za ogólną pracę oblicza się podług następującej tabelki :

Stopień budowli 1200

co

Wynagrodzenie w odsetkach od sumy kosztorysowej.

6001    12001    24001    36001    60001    150001

do

do

do

do

do

3000

OS

12000    24000

36000

60000

po nad do

150000    300000    300000

do

5.00

4.6

co

6.5

6.0

OT

OT

CO j ©

co »o

cc

4-

co

co

Ca

Ot

cc

CO ¹ co

bo \ to

to

co

t—I

co

h—I

Ca

CO -7

© to

ca

OT

OT

OT

14^

Ca

co

GO

co

11.0

10.2

ca

ca

© ! -Gł

©

Ci

Ca

o<

Ot

Ot I

Ö ' Ö

cc

GO

F-

CO

oa

pa

Przy sumach niższych od 1200 zł. austr. rosną odsetki j odsetków, które się oblicza podług tabelki na końcu umie-w tym samym stosunku dla kwot o każde 300 zł. walt. austr aż do ostatniej sumy niżej 150 zł. aust.

Przy przebudowach, gdy do tego potrzebny jest osobny projekt, należy się wynagrodzenie o jednę czwartą ! sumę kosztorysową. Za prace w domu lub po za domem wyższe, aniżeli przypadające za odpowiednią budowę z nowa i jak oszacowania, ocena lub odbiór prac technicznych i t. p. wyprowadzoną, w razie zaś, gdy żadnego projektu nie potrzeba I należą się dyety a mianowicie: o V₄ mniejsze.

Za przedmioty stopnia Ytego należy się wynagrodzenie tylko wówczas, gdy te nie są częściami składowemi wykonywanej budowli. W razie zamówienia kilku przedmiotów naraz, wynagrodzenie należy się za każdy przedmiot z osobna.

• ; szczonej.

§. 7. Prace, których nie można podciągnąć pod

a) Za tli dnia (4 godziny robocze nąjmuiej) 6 zł. austr. za 1 dzień (7 godzin roboczych) .    .    10*50 zł. austr.

za dwa, trzy lub więcej dni po 7 godzin 9*00 „    „

bj Za stratę czasu poniesioną w sprawie prac podjętych, które mają być według tabeli §. 6. wynagrodzone, liczy się połowa dyet pod a) wyszczególnionych.

Wszystkie wydatki potrzebne do wykony « ania prac objętych §.4., jak wynagrodzenie rysowników, materyały rysunkowe i piśmienne, utrzymywanie biura i t p. ponosi projektujący, względnie prowadzący budowę. Budujący zaś ponosi koszta personalu doglądającego wykonania, jak również koszta biurowe dla tegoż. Konduktor budowy płatny przez ;    §. 8. Wyplata należytości ma się odbywać w miarę

właściciela budowli obowiązanym jest oprócz szczegółowego j postępu robót według umieszczonej tabeli, dozoru nad robotnikami, prowadzić dziennik budowy, sprawdzać rachunki co do wymiarów, wag i ścisłości obliczenia.

c) W razie podróży, oprócz zwrotu rzeczywistych kosztów podróży, należy się jeszcze zwrot kosztów utrzymania za dzień .    .

za noc .    .

. . 4.00 zł. austr.

2.00 „ „

, §. 9. Przekroczenia sumy kosztorysowej. Suma W razie jeżeli prowadzący w braku konduktora zająć się musi I o jaką kosztorys przekroczony został, nie wpływa na po-pomiarem robót wykonanych, obowiązanym jest budujący ; większenie wynagrodzenia. Powiększenie to tylko wówczas

ma miejsce, jeżeli budowa wykonaną została na większy rozmiar niż pierwotnie projektowano. W razie, jeżeli kosztorys nie był sporządzonym, podstawą do wynagrodzenia jest ogólna suma kosztów.

pracę tę osobno wynagrodzić.

Za sporządzenie sądowego aktu oszacowania bez szczegółowego planu lub kosztorysu przez architektów lub budowniczych jako w sztuce biegłych liczy się połowa odsetku przypadającego według §. 6go za sporządzenie szczegółowego kosztorysu.

§. 10. Prawo autorstwa. Wszystkie rysunki wykonane są własnością projektującego. Budującemu przysłużą pra-§. 6. Odsetki za pojedyncze prace. Cały odsetek i wo żądania kopii, nie może jednak robić z nich użytku przy przypadający za ogólną pracę składa się z pojedyńczych j żadnej innej budowie.

Stopień

Oznaczenie pracy

Projekt

Szczegóły

Kosztorys

Prowadzenie

Lustracya

Razem

Szkic

Projekt

Szczegóły

Prowadzenie

Lustracya

Razem

Wynagrodzenie w odsetkach od sumy kosztorysowej w złr. austryackich.

1200

3001

do

6001

12001

3000

i—* i—i cn o i—* o i—‘i—‘O t—*¹ ö ćn bo bs! ö ô kt

Cł o —‘O oi ćn cs Li

1.4

2.0

do

do

24001    36001

6000

12000

0.6

1.0

LO

0.5

1.1

0.4

4.6

0.9

1.2

1.4

0.6

0.4

6.0

1.4

Cn

o o o Cni zo O

Ol t-

■^H O

CC'

0.6

1.5

0.4

5.5

pl

co

1.3

do

24000

0.5

0.8

0.8

0.4

1.0

0.3

3.8

0.6

1.0

1.2

0.5

1.3

0.4

5.0

ol

1.2

III

Kosztorys

Prowadzenie

Lustracya

0.7

2.0

0.5

Razem

8.0

o i—* oj i—1 bo k* cc es; ö

1.8

1.7

0.6

1.6

0.4

6.5

LO

0.5

1.5

0.4

60

IV

Projekt

Szczegóły

Kosztorys

Prowadzenie

H—⁴

ZO

«O

cn

to

zo

to

zO

to

GO

tol b~

© kH

-a

,«D

od

GO

O

-o cn

Lustracya

cn

Cr»

Razem

Cs

cn

00

CS

GO

co

Szkic

Projekt

Szczegóły

Kosztorys

Prowadzenie

O Î-O] -i

1.6

1.4

co

r-

CC

00

0.7

1.3

1.1

1.65

1.6

CO

-C?

3.6

0.6

0.5

2.2

2.0

1.9

. 1.8

Lustracya

0.6

0.5

0.4

Razem

11.0

10.2

9.6

kH JO O | Cs

Lwów, dnia 15. maja 1878.

60001    150001

po nad

36000    60000 150000 300000 300000

do

do

do

do

^ 1^ LL H P « 8* ko 05 k OIO'O lo OIO    *    ‘

0.3

0.3

0.25

0.2

CO O lo I-—I

0.5

1.2

0.3

4.5

CS

1.1

o j>o - O

cni o bil co

to

O |t'-

0.6

0.5

0.4

0.4

ol o

0.8

0.3

0.4

0.8

1.0

0.55

0.5

co r-o o’

0.25

2.6

0.4

0.7

0.9

0.25

0.6

0.2

2.2

0.3

0.7

0.9

0.4    0.35    0.3

1.1

1.0

0.9

o; ol o

• • ; .

O*. tO (4^

0.2

2.0

0.25

0.6

0.8

0.25

0.9

0.3

4.0

1.0

1.0

Ol H- O Ćoj ćo rfb

cn

0.25

0.2

0.2

3.6

3.3

3.0

Ol

kH

CO

0 9    0.85

p ol t—* to i bkj k

1.4

0.3

1.1

rfH o

Cs co

0.25

4.3

0.8

13

0.25

: i'.xi

Cn

OS¹ CO 00

»-O

zo

CC

Ol i—^ ol CO >—¹ o COj —Jj cnj cnj ćn zO

8.4

J—‘I p

boj cs

o*

LO

cn

to

cn

ci

co

oj p O

ćo cn, 4L

j—¹ o! to ćoj ćoj I—*! o

H P

bo ćoJ o

co

cn

«o

cn

cn| o

co

r-

o'

ZO

co

co

CS>! Oi

CO ICO O

Ol COj 1 to; cc cnj bb h-> ćo

to

LO

cs

to

iO O :«0

co

o o csj ćoj

co jco jo

r-l Ö IO

Ju WO w

Ju WO w

NAKŁADEM TOWARZYSTWA DK0ÄCZ0NYCH TECHNIKÓW

Z DRUKARNI K. PILLERA

18 7 8.

■V

QQ

PRACOWNIA STOLARSKA

RAGI W G Z E L A K

Lwów, ulica Łyczakowska 1. S7.

wykonuje wszelkie wyroby w zakres stolarstwa wchodzące, jako to :

Drzwi, Okna, Sufity, Posadzki, Okładziny ścian, Werandy, Pawiloniki ogrodowe, Domki studzienne, Portale, Bramy wjazdowe,

Urządzenia wewnętrzne: Szafy i lady sklepowe, Bióra kancelaryjne i t. p.

Wszelkie powyższe roboty uskutecznia według najnowszych wzorów i najlepszej konstrukcyi z materyałów doborowych różnych gatunków.

Zamówienia tak w miejsca jak i z prowincyi wykonuje jak najstaranniej

po cenach nader umiarkowanych.    j

A-

Si

8S

99999999 99

SPÓŁKA.

dla

■- TECHNICZNY

ROBÓT ASFALTOWYCH

PISMO

I poświącone sprawom techniki i przemysłu.

Wychodzi w zeszytach

raz na miesiąc w Warszawie.

Skład główny

Przegiądu Technicznego

na Austryę, Niemcy, Francyę itd.

znajduje się w Księgarni

m BSŁZ "SZ"

WE LWOWIE.

w Galicyi.

TOWARZYSTWO PRZEMYSŁOWE

Dr. K. E. LEWAKOWSKI

WE LWOWIE ulica Kopernika 1. 9.

wykonują z materyałów w Europie najbardziej renomowanych, robotnikami wprawionymi, po cenach najumiarkowań-szych, wszelkiego rodzaju roboty asfaltowe jako to: chodniki, terasy, posadzki w go-§ rzelniach, browarach, stajniach, piwnicach i t. p. warstwy izolacyjne itd. itd.

Jo

999®99®m

A. BRATKOWSKI I SYN

polecają

SKŁAD WYROBÓW Z BLACHY

i pracownię

ROBÓT BLACHARSKICH BUDOWLANYCH,

ulica Teatralna Ir. 9. naprzeciw Katedry

we Lwowie.

V-I

(5

pod liczbą 9. róg ulicy Sykstuskiej.

Lwów, ulica Karola Ludwika

Sprzedaż po renach fabrycznych

według oryginalnego cennika

Na wystawie wiedeńskiej

mi

dyplomem    uznania

z roku 1873 premiowany

J. NE110EFER

c. k. nadworny optyk

Lwów, ulica Karola Ludwika liczba 9

róg ulicy Sykstuskiej.

Największy skład przyrządów optycznych,

matematycznych i fizykalnych,

a mianowicie :

wielki wybór Okularów, Lornet i Cwikierów o najlepszych szkłach w najrozmaitszych oprawach. Binokli teatralnych i polowych jakoteż dla marynarki najnowszej i najlepszej konstrukcyi. Dalekowidzów, Mikroskopów, Ciepłomierzy, Cukroinierzy, Alkoholomierzy, Kompasów, Busoli, Lup i t. p.

NAJWIĘKSZY SKŁAD

Barometrów metalowych t, z. Aneroidów,

najnowszej konstrukcyi, służących do spostrzeżeń meteorologicznych i do mierzenia wysokości, te ostatnie z tabelami redukcyjnemi.

Wielki skład przyrządów

dla pp. inżynierów, lekarzy, właścicieli fabryk i szkół

mianowicie :

Theodolity, Teleskopy, stoły miernicze, instrumenta niwelacyjne , Sesdanty, Kątomierze, Taśmy miernicze, Rajscejgi i t. p. Maszyny indukcyjne, laryngoskopy, lustra dla okulistów (Augenspiegel), zbiory szkieł optycznych dla okulistów, Manometry i inne części do mon-toicania parowych kotłów i t. p.

Reparacye przyjmują się. — Cenniki rozsyłam. Ekspedycya najszybsza. *TpB

Lwów, ul. Karola Ludwikal. 9, róg u!. Sykstuskiej.

C/3 0

2 c 0 c

KOSMOS

Pod redakcyą prof. Dr. Br. Radziszewskiego, wychodzi we Lwowie już rok trzeci, czasopismo

Lwów, ulica Karola Ludwika

pod liczbą 9. róg ulicy Sykstuskiej.

KOS1ÆOS

organ Towarzystwa Przyrodników imienia Kopernika.

Kosmos wychodzi w zeszytach miesięcznych, zbro-szurowanych, około 40 arkuszy rocznie, z drzeworytami i tablicami litografowanemi.

Półroczna prenumerata wynosi we Lwowie w księgarni Bełzy złr. 2 ct. 50 —- w Warszawie u Gebethnera i Wolfa Rs. 2, j j w Poznaniu u Żupańskiego Mk. G.

Zbroszurowane roczniki z r. 1876 i 1877 można jeszcze nabyć po cenie prenumeracyjnej — Roczniki te zawierają prace pp. Abakanowicza, Birkenmajera, Ciesielskiego, Fabiana, Godlewskiego, Grabowskiego, Janoty, Kreutza, Nenckiego, Niedżwiedzkiego, Ochorowicza, Rościszewskiego, Staneckiego, Syrskiego, Tynieckiego, Zacharjewicza i wielu innych.

2s: o S m ó i

KOSMOS

_ Prenumerować można we wszystkich księgarniach krajowych i zagranicznych.

KOSMOS

Niwelacyjny instrument uniwersalny

] (Universal - Nivellir-Instrument mit Fernrohr zum Durchschlagen,)

-f

-e

Starkego i Kämmerern* znanej, doskonałej konstruk-cyi, z przynależnym statywem, pionem i łatą niwelacyjną (do wysuwania), jest do sprzedania za połowę ceny kosztów zakupna, które przeszło 300 złr. w. a. wynosiły. Wymienione przyrządy były w użyciu tylko przez przeciąg bardzo krótkiego czasu, i znajdują się w stanie jak najlepszym.

Bliższej wiadomości zasięgnąć można w biurze Towarzystwa ukończonych techników (ulica Kopernika 1. 14), lub w redakcji „Dźwigni.*

budowniczy ciesielski

ROBÓT

podejmuje się wszelkiego rodzaju

CIESIELSKICH

N-

C/3

CD

TT

Cr

C-+-

<< o ź

»&=*■ K O

13

3 SD £

C/3__

C

3 3 3. 03

CD Û. c+

Z3 03    &

rj — /V

cd‘ co

—* • <r+*

rei

---3

cc

c •- m'

V NI ™

rö T3 s

CD* -O 3 -Ł

g O- «*

•Ö?« c

_ € CD

O    N-

££. 5 -,

CD *< g

.E Ń m

T W W

> £ E o >

k !

Q. co

CD

O)

7\    —• —•

Ni. <D

sa

CD

r-+*

N Q_

f. <D

cd 3

co

a.

JDOl^Æ 2^TTŒ^C>^7m^l<Tm^r

i kilka parcel grantu pod zabudowania pod bardzo korzystnemi warunkami do sprzedania — oraz przyjmuje zamówienia na drzewo opalowe bakowe, a mianowicie :

I stos 4 metrowy w dobrym gatunku wraz z odstawą do domu 15 złr. 50 ct.

1    3    V    5 J    55    55    55    »    ^ >»    >’

,, krąglaków

Wszelkie łaskawe zamówienia przyjmuje, jako też i wszelkich udziela wyjaśnień we własnym domu przy ulicy Gródeckiej pod liczbą 99. naprzeciw dworca kolei Czerniowieckiej we Lwowie.

5»

ii

,, 12 „

55

Nakładem Towarzystwa ukończonych techników.

Z drukarni K. Pillera.