Prenumerata z przesyłką pocztową w Austryi wynosi: rocznie . . . półrocznie . . f . 3 „ Numer pojedynczy kosztuje 6<> ct.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

Wszelkie reklamacye należy wnosić najdalej do dni li.

.    . 6 złr.

DŹWIGNIA

OBG-AM

TOWARZYSTWA UKOŃCZONYCH TECHNIKÓW WE LWOWIE.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Redakcya i adminisłraeya znajduje się przy ulicy Krasickich 1.8.

Inseraty przyjmuje w Wiedniu, Pradze i Peszcie, expedycya anonsów Haasensteitt & Vogler* jakoteż jej ajencye W Austryi, Niemczech i Szwajcaryi.

Komitet redakcyjny składają panowie: Heppe Edward, inżynier kolei Karola Ludwika, Jägermann Józef, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Karot Setti, c. k. nadinżynier, Paweł Stwiertnla, inżynier-elew kolei Karola Ludwika, Julian Zachariewicz, rektor c. k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor LUDWIK

E.4DWAŃSK1 autoryzowany inżynier cywilny.

TV»

Dta Medale zasługi aa wystawie Lwowsfiej 1817.

Wr. 1878. przyjęty do budowy gmachu sejmowego.

Konstanty Iskierski

FABRYKA CEMENTU

M DŁUGOSZOWSKIEGO <Ł STRUSZKIEWICZA

ißÜ Stacja drogi żelaznej arcyks. Albrechta i tele-J§^    graficzna Dolina

LWÓW

ulica Teatralna 1. 11.

naprzeciw katedry

utrzymuje w znacznym zapasie wszelkiego rodzaju

«•

poleca wyrób ten krajowy>B    È fundamentów, do

równający sie fabrykatom za 'gB narzutek na wypra-granicznym, o 40% droższymy    B wy w miejscach

stwierdzony licznemi pró- B    m na wilgoć narażo-

bami publicznemi, potwier-#    B nych, do wylewania

dzony przez z n a k o m i-Bv / warstw izolacyjnych, tości fachowe pochJe-^n^Ljz M do ciągnienia gzymsów, j bnemi świadectwami, /jfcjt B do odlewania wszelkich również zaszczycony /Ny B ozdób architektonicznych, medalami za podnie-B    B do sporządzenia posadzek,

O B chodników betonowych, ko-§ r>’tarzy« stajen, do sporzą-B dzania rur wszelkiego rodzaju,

■ ^kładąc takowe na miejscu, — do _    Bsporządzania zbiorników na wodę,

B gnojówkę etc., do wyprowadzenia B robót (rowów) betonowych schody, Bżłoby etc. przyjmu je na powyż-byj Bsze roboty zamówienia i wykonuje C y Bpo umiar. cen. jak również udziela wszel-Bkich wyjaśnień i sporządza na żądanie ^wszelkie terhn. oblicz., plany etc.

^ Główny skład dla Lwowa ii Jana Schumana pi. Dlarjacki I. 9.

OKUCIA.

sienie przemysłu krajowego.

CEMENT

mający zastosowanie:    j

przy wszelkich budowlach wo-S    dnych pr tyś

L zakłada- B

niu

Sn

ife

X:

4fe.

do drzwi, okien, kucheń 1 pieców,

wszelkie gatunki

gwoździ, drutu, blachy i żelaza jakoteż narzędzia rolnicze i rzemieślnicze.

Obejmuje dostawy z żelaza, jako to : rur wychodkowych, schodów, balustrad, słupów, balkonów i t. p., podług zbioru rysunków i wzorów fabryk tutejszych, niemieckich, francuskich i angielskich, jakoteż dostarcza wraz z ustawie-niem na miejscu budowy wszelkich gatunków j pomp, rurociągów, water closetów i t. p.

Wyroby z żelaza kutego a mianowicie tragarze, tak nitowane jak walcowane, dostarczam nawet w małych partyach, po cenach fabrycznych na podstawie umowy z jedną ze znakomitszych hut.

.*

mb

Medal zasługi na wystawie przemysłowej i rolniczej we Lwowie 1877.

PIERWSZA GALICYJSKA PAROWA FABRYKA PARKIETÓW

w Kamionce Strnmiłowej.

Nowo otworzona fabryka parkietów w Kamionce Strumiłowej ma zaszczyt uwiadomić niniejszem szan. Publiczność, że urządziwszy swe warsztaty na stopę odpowiednią wszelkim wymaganiom czasu i smaku, przyjmuje i wykonywa wszelkie zamówienia które adresowane być mogą albo do samej Dyrekcyi fabryki w Kamionce Strumiłowej albo do Kantoru młyna parowego Kamioneckiego we Lwowie, ulica Żółkiewska Nr. 85.

Fabryka parkietów zaopatrzona jest w maszyny parowe stolarskie według najnowszych wynalazków i konstrukcyj, w sztuczne aparaty suszarniane i w nader obfity wybór najpiękniejszych wzorow, tak że przyjmując zamówienia gwarantować może za trwały i suchy materyał, oraz za gustowne i modne wykonanie.

Na żądanie rozsyła fabryka parkietów ilustrowane katalogi i cenniki.    KSFOl Öl*. Mlßl*j Li Tß llßf 1 S?ll.

'■W¹

9999099®®099®00«99O0e®®0#0999®0®&0999®@999

•0

PRZEMYSŁOWE

PIECÓW KAFLOWYCH

J.

Stowarzyszenie zarejestrowane z nieograniczoną poręką

WE LWOWIE

allen Kopernika liczba 9.

wykonywa pod gwarancyą, na podstawie tak własnych jak i cudzych projektów, wszelkiego rodzaju roboty budownieze, wodne, irrygacyjne i miernicze.

na Zwierzyńcu pod Krakowem

przyjmuje zamówienia na

PIECE KAFLO WE

zwykle lub OZDOBNE z KOMINKAMI i

§    9

% Ozdoby architektoniczne {

z Terrakoty

podług danych rysunków.

Cenniki pieców przesyłają się na żądanie franco. •

Adres dla listów: Kralów, mtl, dom Nagła,

@®9

mrnuiiirwr mpiih jwnuwi wnnr rur ~ umutnum

■—■M»MàWII«l»»—»■HBgMWWW«——>

St. <Wa,3rd.oTxrIcz

Lwów ulica Halicia !. 7.

poleca swój

99

Nowsze dzielą techniczne

l|

znajdujące się na składzie w księgarni

(HJBKYNOWICZA i SCHMIDTA

N/l AGAZY N

obficie zaopatrzony w papiery kancelaryjne, listowe i rysunkowe, rekwi- g żyta do pisania, rysowania i malowania, perfumy, g mydlą, pudry francuzkie i wiedeńskie, książki do modlenia, albumy, pugilaresy, portmonetki berlińskie i inną galanter y eć,

oraz

w rozmaite przybory do robienia kwiatów

przyjmuje wszelkie zamówienia na bilety wizytowe dru- gg kowane i litografów'«ne jakobeż najmodniejsze monogramy na listach i kopertach w rozmaitych kolorach po najumiarkowań- ® szych cenach.

BäSfr* Zamówienia na prowincyę załatwiają się najafenratniej i naj- Jj®

wmm

spieszniej-

■■■—»ini—Mi<>a««CBa—w—

~~n RUKARNIA

KORÎfEL PILLER

właściciel DRUKARNI LITOGRAFII I GISERNI

Ł1TOGBATIA

we Lwowie

ulica Łyczakowska 1. 3,

poleca swój odpowiednio urządzony Zakład będący w możności współzawodniczyć z każdym zagranicznym Zakładem.

W DRU X ARKI wykonywa dzieła wszelkiej objętości, księgi tabelaryczne, raporta, rejestra, juksta i kwity gospodarskie, lasowe i bankowe, adresy, rachunki, obiatorja, frachty i afisze różnej wielkości, jako też i bilety wizytowe a la minute w różnych kolorach.

W LITOGRAFII portrety kredowe i ryte, listy zastawne, kwity udziałowe, kupony i wszelkie druki manipulacyjne, bankowe, weksle, dyplomy ekonomiczne i wypisowe dla rzemieślników, nuty muzyczne litografowane, pisane na kamieniu lub autografowane wraz z tytułami, sygnatury aptekarskie, etykiety kupieckie, adresy, bilety wizytowe, noworoczne, zaproszenia, listy lub bilety ślubne, jakoteż wszystkie roboty autograficzne w różnych kolorach.

W GISERNI odlewa czcionki, justunki, linje, sztegi i interlinje, przyjmuje linje mosiężne do przecinania podług systemu.

Ceny bardzo umiarkowane,

-we L-wo-wie.

Dąbrowski, Przewodnik dla ślusarzy .

Heurieh, Przewodnik dla cieśli .

„ Przewodnik dla stolarzy .

Hirszel, Przewodnik dla murarzy Kluger, Wykład wytrzymałości materyałów Kucharzewski i Kluger, Wykład hydrauliki Niewęgłowski, Arytmetyka

„ Kurs mechaniki rozumowej 2 tomy .

Pietraszek, Przewodnik dla maszynistów Rylski, Podręcznik mechaniki rolniczej Sagajło, Algebra wyższa Zajączkowski, Wykład nauki o równaniach różniczkowych, 6 zeszytów Engelhard und Chlupp, Handbuch des Eisen-bahn-Trausportdienstes, 2 tomy .

Hermann, Mechanik der Zwischen- u. Arbeitsmaschinen, 3 części Heusinger von Waldegg, Handbuch für speeielle Eisenbahn-Technik: L Band, Eisenbahnbau złr. 16.60. IL Der Eisenbahn-Wagenbau złr. 18.20. III. Der Locomotivbau złr. 23.40, IV. Technik des Eisenbahnbetriebes złr. 19.50. V. Bau und Betrieb der Secundär- und Tertiärbahnen.

Klassen, Handbuch der Hoehbau-Construc-tionen .    .    .    .    •

Rohr, Handbuch des practisehen Eisenbahndienstes, 2 tomy Winkler, Vorträge über Eisenbahnbau: I. Eisenbahn-Oberbau złr. 4.—. II. Weichen und Kreuzungen złr. 3.20. III. Schiebebühnen und Drehscheiben zlr. 3.20. V. Unterbau złr. 3.60. XI. Signalwesen. Winkler, Vorträge über Brückenbau : Eiserne Brücken: Gitterträger und Lager gerader Träger zlr. 5.20, Theorie der Brücken: Aenssere Kräfte gerader Träger złr. 5. Innere Kräfte gerader Träger zlr. 4.80.

Księgarnia utrzymuje zawsze znaczniejszy skład różnyeh planów architektonicznych, wzorów budowli I przyjmuje zamówienia na wszystkie dzieła w zakres budownictwa, mechaniki i technologii wchodzące. Katalogi rozsyła na żądanie.

. zlr. 2.50

a 2.-

» 2,-

*    2.50 » 9.75

*    13-

*    2.60 „ 16.25 » 3.75 » 3.

« 3.58

• 8.—

• 7.50

.    *    7.80

. złr. 24.05

„ 9.75

Rok »«łożenia 1773.

’i

Prenumerata z przesyłką poczto -wą w Austryi wynosi: rocznie .    .    .

półrocznie .    .

Numer pojedynczy kosztuje 60ct.

os CS

złr.

DŹWIGNIA

xiedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Krasickich 1.8.

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

E—<

PO

to

Rękopisma nie użyte zwraca Redakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Edward Heppe, inżynier kolei Karola-Ludwika, Józef Jägermann, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Karol Setti c. k. nadinżynier, Paweł Stwiertnia, inżynier - elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zachariewicz, rektor c.'k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej, Odpowiedzialny redaktor: LUDW'iK

RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Sprawy Towarzystwa.

L. 120.

wika ; Jägermanna, profesora Szkoły politechnicznej ; Jägermanna, asystenta Szkoły politechnicznej ; Kędzierskiego, dyrektora banku budowniczego ; Opatowicza, c. k. nadinżyniera ; Oesterreichera, dyrektora ruchu kolei Czerniowieckiej; Reutta inżyniera Wydziału krajowego;

Składamy serdeczne podziękowanie pp. JB. Happé, inżynierowi ! <“'• Wolskiego, dyrektora rocku kolei Albrechta. P. przewodniczący

' uprasza zgromadzenie o przystąpienie do wyboru proponowanych kandydatów. P. Jägermann, asystent, stawia wniosek , aby proponowaną komisyę wzmocnić jeszcze jednym członkiem Towarzystwa Wniosek ten upada większością głosów. Na wniosek p. Świątkowskiego przyjmuje zgromadzenie przez aklamacyę listę przez Zarząd proponowaną. Na tern zamyka p. przewodniczący posiedzenie.

Zgromadzenie odbyte na dnia 23. lutego 1878 r.

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 44 członków.

Po odczytaniu protokołu z ostatniego zgromadzenia tygodniowego i spisu nowych członków uwiadamia sekretarz zgromadzenie, iż Zarząd powziął następującą uchwałę: „Celem założenia ksiąg, w któ-rychby członkowie zapisywać mogli bądź to nowe wyrazy techniczne,

_ i bądź też mało znane, utworzy się w łonie Towarzystwa stałą komisyę językową, której zadaniem będzie także wpływać na ustalenie polskiej terminologii technicznej a oraz wypełniać luki w takowej przy pomocy ogółu Towarzystwa i wszystkich o dobro ojczystego języka dbających. Nowe wyrazy techniczne będą przez komisyę rozbierane a następnie zgromadzeniom tygodniowym pod ogólną dyskusyę poddawane“. Następnie udziela p. przewodniczący głosu panu B. Darowskiemu, który mówi o nowym systemie wozu pomysłu Wajcherta. W skutek interpelacyi p. Thullie objaśnia p. prelegenb jeszcze niektóre szczegóły. Wniosek p. Thullie, aby w „Dźwigni“ umieszczony został artykuł o nowym systemie mostów drewnianych pomysłu p. Ibjańskiego upada, gdyż wynalazca odpowiada, iż tylko po orzeczeniu komisyi czoznawców, artykuł w tym przedmiocie przygotowanym być może. Na wniosek p. Gajewskiego przyjęło zgromadzenie przez aklamacyę listę członków komisyi językowej przez Zarząd proponowaną. Na tern zamyka p. przewodniczący posiedzenie.

Zgromadzenie odbyte na dnia 2. marca 1878 r.

Przewodniczący p. Gostkowski.

Obecnych 50 członków.

Po odczytaniu protokołu z ostatniego zgromadzenia tygodniowego, zabiera głos p. przewodniczący i mówi o rachubie czasu. Ponieważ nikt nie zabiera głosu w dyskusyi nad wykładem, zamyka p. orzewodniczący posiedzenie.

Podziękowanie.

kolei Karola Ludwika i J. Rudkowskiemu,’c. k. inspicyentowi telegrafu

za dzieła techniczne ofiarowane przez Nich bibliotece Towarzystwa.

Lwów, 12 marca 1878.

Zarząd Towarzystwa.

Sprawozdania ze zgromadzeń tygodniowych.

Zgromadzenie odbyte dnia 9. lutego 1878 r.

Przewodniczący p. Niedzielski.

Obecnych 44 członków.

Po odczytaniu spisu nowych członków przez sekretarza udziela p. przewodniczący głosu p. Ibjańskiemu, który mówi o nowej kon strukcyi mostów drewnianych własnego pomysłu. Wykład został objaśniony modelami, rysunkami i fotografiami i wzbudził wielki interes dla tego nowego ulepszenia. W ożywionej dyskusyi, która się wywiązała, biorą udział pp. Bieńkowski, Jägermann, profesor Szkoły politechnicznej, Jägermann asystent Szkoły politechnicznej, Reutt i Thullie. P. prof. Jägermann podnosi, iż z dyskusyi, która się wyłoniła powziąć można, że wiele poczynionych zarzutów wymaga dla odparcia głębszego zastanowienia się, oraz orzeczenia fachowego wydanego ze strony rzeczoznawców. Następnie wywodzi dalej, iż ta nowa konstruk-cya tylko wtedy może uzyskać obywatelstwo, jeżeli wytrzyma zwy-cięzko ostrą krytykę, wydauą nietylko przez techników w kraju, lecz także przez techników zagranicznych. Mówca uważa przeto za potrzebne zwołanie komisyi rzeczoznawców, tembardziej, że chodzi tu o sławę rodaka na polu technicznem. P. prelegent podziela zapatrywania p. prof. Jägermanna i czyni następujący wniosek : „poleca się Zarządowi przedstawić z grona Towarzystwa najbliższemu zgromadzeniu tygodniowemu do wyboru kandytów, którzy mają wejść w skład komisyi rzeczoznawców celem wydania orzeczenia fachowego codo nowej konstrukcyi mostów drewnianych jego pomysłu“, jednogłośnie przyjęto. Z powodu spóźnionej pory zamyka p. przewodniczący posiedzenie.

Wniosek ten

Zgromadzenie odbyte na dniu 16. lutego 1878 r.

Przewodniczący p. Niedzielski.

Obecnych 40 członków.

Po odczytaniu protokołu z ostatniego zgromadzenia tygodniowego, udziela p. przewodniczący głosu p. Thullie, który mówi o współczynniku wytrzymałości konstrukcyj żelaznych. W dyskusyi nad wykładem brali udział pp. Ibjański, Jägermann asystent, Kołodziej i Pra-głowski. Następnie uwiadamia sekretarz zgromadzenie, iż odpowiednio do uchwały powziętej na ostatniem tygodniowem zgromadzeniu, poleca Zarząd następujących członków Towarzystwa na członków komisyi

..........................

Nowsze poglądy na pomiar ziemi naszej.

Napisał

jTOMAN BARON JorOSTKOWSKI.

rze-

(Dokończenie).

Pomimo takich cennych zdobyczy pomiary ziemi naszej odby-rzeczoznawców mających wydać orzeczenie fachowe co do nowej kon- : wają się i dzisiaj na ogromną skalę. Istnieje bowiem od roku 1861 strukcyi mostów drewnianych pomysłu p. Ibjańskiego: pp. Aleksan-i stowarzyszenie międzynarodowe, do którego należą wszystkie większe drowicza, inżyniera w urzędzie budowniczym miejskim ; Bieńkowskiego. : państwa Europy z'wyjątkiem Turcyi i Grecyi, a każde z nich wyko-inżyniera Wydziału krajowego; Goebla, inspektora kolei Karola Lud-inywa pomiary na terytoryum własnem, zawsze jednak podług planu

jednolitego. Słynne pod względem rozległości i napotykanych trudno-j odległości, a w odwrotnym do przyciągających się mas. Jeżeli więc obie-ści są pomiary rossyjskie. Pomiar międzynarodowy obejmuje blisko i rzemy środek ziemi jako centrum, które okala wyimaginowane ciało o 70 stopni, rozciąga się więc na 12 tysięcy kilometrów, i wcale nie i masie m w odległości r, a potrzebujące do swego obiegu z sekund, a jest jeszcze ukończonym. Celem zestawiania prac pojedynczych zje- j z drugiej strony weźmiemy księżyc pod uwagę, który mając masę mt źdżają się delegaci stowarzyszenia, na czele którego Bayer stoi, w ró- i okala centrum ziemi w odległości r, w czasie z, sekund, to będzie żnych miastach Europy. Obszerne te i umiejętnie prowadzone pomiary j skoro oznacza i»₂ masse ziemi wykazały między innemi, tę nader ciekawą okoliczność, że źwier-ciadło wód oceanów wcale nie jest powierzchnią jednolitą, lecz po

_ _,_r3 w₂ + mt zj²    rt³ " w₂ -f- w

£²

posiada zagłębienia i wzniesienia. Wybrzeża licznych wysp oceanu niekiedy więcej jak o 100 metrów zbliżone są do centrum ziemi, niż brzegi kontynentów. Morze ma więc kształt wklęsły, wyższem jest w pobliżu mas kontynentalnych, niższem w ich oddaleniu. Lądy, będąc ; jącego ciała wyimaginowanego w — O, otrzymamy z powyższej for-gęstszymi od mórz przyciągają do siebie wodę i sprawiają, że po- i muły z¹ = 25757788'3 sekund. W tym więc czasie, okrążać musi hipo-wierzchnia mórz wznosi się w pobliżu wybrzeży, a spada w oddaleniu ; tctyczne ciało ziemię naszą w odległości jej równika okalające, jeżeli lądów. Morze śródziemne leży n. p. o cały metr wyżej od morza lo- ; nje ma spaść na nią ani też od niej się oddalać. Otrzymaliśmy więc dowatego itp. Dalej zauważano przy wyż wymienionych pomiarach, że j jedną nieznajomą formułki (1). Drugą zaś nieznajomą tejże samej for-

miejscowa czyli lokalna atrakcya staje ■ muły, t. j. napiętość siły odśrodkowej zrodzonej obiegiem ciała wyima-się źródłem wielu ciekawych zjawisk. ; gjnowanego około centrum ziemi, obliczamy następująco: Jeżeli przed-Tak ii. p penduł w pobliżu gór nie : stawia O siłę odśrodkową powstałą podczas obiegu ciała hipotetycznego wisi pionowo, t. j. kierunek nitki na ; około centrum ziemi w odległości jej promienia r podczas z sekund, Ot której kulkę zawieszono, nie przechodzi ; za§ siłę odśrodkową jakiej podlega każdy punkt równika wirującego przez środek ziemi, lecz zbacza po stro- w około ziemi, to wiemy, że siły odśrodkowe stoją w odwrotnym kwa-nie góry, a kąt zboczenia wynosi czę- ; dratowym stosunku do czasów z i zx obiegu, otrzymamy przeto sto do 10 sekund. Jak wielki zaś wpływ

Jeżeli przedstawia r promień równika naszej ziemi, to rx — 60.r

_ w₂

“me?

a zt — 2360595 ₅ sekurd, m,

, a gdy wstawimy masę obiegu-

-z

'nr']

0zIIWx'

O ___ z,²

Ö “I²"

wywiera zboczenie podobne na pomiar

ziemi wykazuje fakt następujący : Jeżeli ;a ponieważ z już jest znanem, zt zaś przedstawia czas obiegu punktu n. p. przedstawia W Warszawę, tobę- ; równika, a więc czas jednej rotacyi ziemi około jej osi, czyli zt = 86164 dzie O,« prawdziwy, żadną przeszkodą nie zmieniony kierunek pionu ; sekund, to będzie w Warszawie, kąt MOW przeto geograficzną szerokością Warszawy.

Jeżeli zaś pod wpływem atrakcyi lokalnej, otrzyma penduł zawieszony w Warszawie faktycznie kierunek Wsć zbaczając od kiemnku pionu    ;    Posiadamy więcjuż jedno zrównanie    między O i    Oj, do zrównania drugiego

prawdziwego o kąt æ’Wnc to mniemać będziemy, odczytując kąt    :    między temi samemi wartościami,    dojdziemy    w sposób następny Fakt

x’Wx -f- æOM = MOW jako geograficzną szerokość punktu W. że    ;    ja]jieg ciało ziemię obiega    dowodzi,    iż siła odśrodkowa tego

Warszawa leży w punkcie W’ a więc o cały kąt zboczenia pionu wy-    : 0^jegU r5wna sję sije ciążenia, bo gdyby    tak nie było, musiałoby

żej niż w rzeczywistości. Przekonać się łatwo, że jeżeli a = 16 s<> obiegające ciało albo spaść na ziemię, lub też od niej się oddalić., kund, różnica WW' na powierzchni ziemi wynosi już 30J metiów. ; Równowaga tylko siły odśrodkowej z siłą ciążenia sprawia, że ciało Istnienie zboczeń pionu, zdradziło porównanie oznaczeń astronomi- ; ziejxlię okalać może. Siła odśrodkowa O będzie przeto tak wielką, jaką cznych i geodetycznych jednego i tego sa nego punktu. Matematyk j jes^ sj]-a ciążenia. Na wirującej ziemi obserwowana siła ciążenia, jest Clarke zestawił wszystkie dotąd znane pomiary i wykazał, że w za- ; różnicą między siłą ciążenia ziemi nie wirującej, a siłą odśrodkową • okrągleniu promień równika wynosi 6377 kilometrów, lub też dokład- ; ró2nica ta wynosi na równiku g~ 9 77858 metrów. Otrzymamy przeto niej : połowa większej osi równika 3,272.537, połowa mniejszej osi ; zrównanie O — O, — g. Do obliczenia więc wartości O mamy dwa równika 3,271.540, promień bieguna 3,261.134 toiz, podczas gdy spła- zrównania, a mianowicie szczenię ziemi ma wartość 1 : 285-9. Zestawienia te pouczają, że nasza q ziemia jest ciałem owalnem, tak zwanym elipsoidem trójosiowym. i Wielce ciekawą jest rzeczą, że kontrowalać można tak spłaszczenie

^ — n gdzie przedstawia n =

Oi

86164²

25757788 ,

— n, O — O, — g z których otrzymujemy, po wstawieniu podanych wartości za n i g, O — 9 81262 metrów na sekundę Wstawiając globu, jako też jego rozmiary, za pomocą analizy bez wszelkich po- ; już podaną wartość za z², jako też powyższą za O w formułę 1.) otrzy-miarów na powierzchni ziemi. Już Łaplace obliczał spłaszczenie ziemi ; mujemy, jako wielkość promienia ziemi dla jej równika r = 6402268 z różnicy linii obiegowej księżyca, jaką ona jest faktycznie, a jaką by , metrów, lub też r — 3402 kilometrów. W t*k genialny i wytworny być musiała, gdyby ziemia nie była elipsoidem lecz kulą.    : sposób obliczyć więc można promień ziemi, nie wykonywując na jej po-

Dociec zaś rozmiarów ziemi, nie mierzając jej wcale, jest to i wierzchni wcale żadnych pomiarów. Widzieliśmy już, że pomiar fakty-zdobyczą umysłową roku 1875. Obliczenie odpowiednie wykonał Sedl- i czny podaje jako wartość promienia ziemi pod równikiem r = 6377 mayer, kapitan wojsk niemieckich w następny sposób : Euch planet : kilometrów. Rachunkiem naszym otrzymaliśmy promień ziemi, który okalających słońce, nie odbywa się dowulnie, lecz zachodzi między i dł źszym jest o 25 kilometrów od promienia, którego wielkość podają chyżością obiegu, siłą odśrodkową i oddaleniem od słońca, związek, ; wymiary bezpośrednie. Gdy jednak w rachunku uwzględnimy wpływ

jaki wywiera słońce na linię obiegową księżyca, dalej weźmiemy pod •achubę okoliczność, że przyciągająca ziemia jest elipsoidem a nie tulą, okaże nam analiza, że w takim razie wynosi promień ziemi pod w której oznacza: O siłę odśrodkową zrodzoną obiegiem planety i równikiem r = 6380 kilometrów; a więc o 3 kilometry więcej, niż w około słońca, G chyżość obiegu, r oddalenie od słońca. Jeżeli ozna- j według pomiarów dotychczasowych. Ogłoszenie ostatecznego wyniku-cza z czas obiegu, ™ zaś stosunek obwodu koła do jego promienia, to będzie ; obecnie nie ukończonych jeszcze pomiarów ziemi, wykaże o ile pomiar

C

określony formułą

0=°‘

zeczywisty różnić się będzie od wyniku rachunku.

a przeto, po wstawieniu tej wartości w powyższą formułę, z uwzglę- ; dnieniem, że 4?r² = 39-4781, otrzymujemy r =: O02558.£².O. (1). Jeżeli ; więc znamy czas obiegu jakiegoś ciała około przynależne mu centrum : dalej napiętość, obiegiem zrodzonej siły odśrodkowej, obliczyć możemy i za pomocą formuły powyższej oddalenie tegoż ciała od jego centrum, j Chcąc zastosować powyższą formułę do obliczenia promienia ziemi wziąć trzeba pod uwagę ciało niebieskie, okalające ziemię w odległości jej promienia. Ciało takie wprawdzie nie istnieje, lecz pomimo to ; śwjat rodu ludzkiego, przebiegł po nad Brazylią meteor „bliczjć moina cm w jakim by ziemię ot,W musiało, gdjbj: rom    kaj ^    ;    Babi», pozostaw« tam

Jedno!z prawideł Kepplera, którym bieg planet podlega, poucza bowiem ; n J    . ,    .    .    . ,    , . ,

lże kwadraty czasów obiegu dwóch ciał, okalających jedno centrum Cząstkę SViOgO Ciała, któia jeszcze po dziś Zien Władczy w różnych odległościach, stoi w prostym stosunku do sześcianów tych : o istnieniu obcych światów, o życiu ciał pozaziemskich.

Zapomniany przybysz z innego świata,

Przed wiekami, a może jeszcze przed przyjściem na

Nasyciwszy się widokiem meteoryczuej bryły żelaza, Monte-Santo, na gruntach posiadłości czyli acyendy zwa-i będącej jakąś cząstką, może po dziś dzień jeszcze słońce nej Anastazya.

Meteor, o którym mowa leź y w pobliżu wsi i góry

nasze okalającego, nie znanego nam świata, starali się uczeni Botelo, młody chłopiec, a dzisiaj właściciel wspomnki-: nasi otrzymać bodaj drobne wyłomy masy kosmicznej. Ku nej acyendy, odkrył w roku 1784 szukając zagubionej krowy temu celowi wbijano w szczeliny bryły potężne kliny, nie w gęstych i niedostępnych krzakach olbrzymiego kaktusa, zdołano jednak pomimo najusilniejszych i często się powta-ziemi granitowej, bryłę kamienną niezwykłych roz- : rzających uderzeń ciężkich młotów, odłupać ani kawałeczka

żelaza. Tak niesłychanie twardą była bryła żelaza nadziemskiego. Pod uderzeniami młota wydawała ona w różnych miejscach rozmaite dźwięki, co dowodzi, że była zmiennej gęstości. A gdy przez całe dwa dni nieustającą pracą potężnych młotów, nie uzyskano ani okruszyny żelaza,

na

miarów.

Z regularnością, która w oko wpada, pozaokrąglane kontury gór otaczających miejsce odkrycia, rytmiczna zmiana pagórków i dolin, wszelki brak wulkanów, a nareszcie zupełnie nie wstrząśnięte pokłady skał, świadczą dosadnie, iż bryja znaleziona nie wjszla z łona otoczenia.' Żadna tata-i P⁰“^¹“0 0 gwałtowniejszych środkach rozbicia uporczywie

strofa teluryczna nie mogła być wiec rodzicielka tajemniczej trward0J br^' Ku temu eeIowi wî,lM# ludzi do bryły ; ręka cyklona jedynie strącić ją mogła z niebios m    na wyścielonej

ziemię naszą *    skórze bawolej, pozostali na straży obok wysłannika z tam

tego świata. Dopiero w dniu trzecim, zapalono na kamieniu niebiańskim ogromny stos drzewa, i gdy utrzymywano mocny ogień przez 24 godzin, otrzymano nareszcie po wielkiej pracy młotów kilka ułomków meteoru, ważących razem około D/a kilograma. Ze zdobyczą w ręku pożegnano meteor kolosalny na dniu 23. marca 1819 r. Uzyskane zaś wyłomy meteorytu zawieziono do Monachium, ?dzie je w mu-Celem dostawienia mniemanego srebra do menuicy ; zeum tamtejszem oglądać można, państwa, zaprzężono do silnie zbudowanego wozu, w roku

Tajemniczość pochodzenia metalowej bryły sprawiła, że odkrycie jej nabrało rozgłosu, który nareszcie znalazł echo na dworze Brazylijskim. Ówczesny gubernator państwa, Don Rodrigo José de Mennez, uważając tajemniczy kamień za bryłę srebra zesłaną mu z nieba na pokrycie wydatków państwa, kazał ją przywieść do stolicy.

Od tego czasu upłynęło już blizko 59 lat, a odłamek odkrycia skarbu, 12 wołów, lecz bryła ciężka z miejsca się. rozbitego świata, spoczywa pewnie jeszcze na tern samem nie ruszyła, Znaczue zwiększanie siły przewozowej również i miejscu< Niedawno podniósł Henryk Possner myśl, ażeby bezskutecznem się okazało. Aż nareszcie po upływie całego |jedn0 z paàstw Europy poniosło koszta przewozu meteory-roku (1785), udało się ruszyć ciężką masę siłą 40 wołów i CZIiej bryiy, i ustawiając ją w jednym z gabinetów euro-posunąć ją tylko o 150 kroków niżej, gdyż wóz ugrzązł ; pejskich, dało dowód, że nie tylko wojną wschodnią lecz i w namule wyschłego koryta rzeki Bamdego. A gdy się pó- ; vvjedzą zająć się zdoła, zuiej przekonano, że bryła nie jest srebrną, lecz składa się

Przewóz obelisku Kleopatry z Afryki do Anglii, o któ-z niezwykle twardego żelaza, nie troszczono się o nią dalej, ; rym niedawno była mowa w dziennikach świadczy, źe trans-i pozostawiono ją tam, gdzie była ugrzęzła. Bryła żelazna i p0rt bryły meteoryczuej nie natrafiłby na zbyt wielkie tru-była długi czas przedmiotem rozmów i podziwienia mie- ; dności. Brazylijska kolej żelazna, zwana koleją Bahia, szkańców okolicy, aż nareszcie o niej zapomniano.    która podczas podróży panów Spix i Martius jeszcze nie

Dopiero w 35 lat po odkryciu meteora (1819) dotarli istniała, prowadzi dzisiaj z portu Bahia, leżącego na brzegu dwaj Europejczycy do zapomuianej bryły. Byli to uczeni ba- Atlantyku, prostą linią do miasteczka Joazeiro położonego warscy doktorowie Spix i Martius, którzy celem zbadania i nad rzeką San-Francisko i przechodzi niedaleko od naszej geologicznych stosunków Brazylii, objeżdżali kraj ten na bryły. Do portu Bahia żelazną koleją dowiezioną bryłę koszt rządu bawarskiego. Uczeni ci zasłyszawszy o masie i zładować by można na jeden z licznie tam pojawiających żelaza spadłej z nieba udali się do acyendy Anastazya, od-; się okrętów wojennych, i przywieźć ją tym sposobem do dalonej 6 mil hiszpańskich od miejsca gdzie spoczywał za- i Europy, pomniany przybysz ze świata obcego.

R. G.

Właściciel acyendy, ów pastuszek Botelo z roku 1784, był na szczęście jeszcze przy życiu, i zaprowadził uczonych

na miejsce szukane. Przebijając palisady olbrzymich drzew.    ,    ,,    , f

Katinga, błądząc w dziewiczym lesie kaktów, depcząc dwie ! Statystyki międzynarodowej ipowszechnej kolei Żelaznych mile po kolcach kaktusów dotarli nareszcie do wyschłego namu-

łiska rzeczki Bamdégo. Kamień szukany leżał jeszcze zu- . , .    ,    ..    , , .    „    .    ,

pełnie tak, jak go pized lat}⁷ pozostawiono, nie zdradzając    byłego komisarza c. k. generalnej inspekcyi kolei austryaekich,

najmniejszego uszkodzenia lub innych śladów długoletniego ■ Przedstawiono IX.kongresowistatystycznemu międzynarodowemu wBu-wpływu atmosfery. A gdy poczęto odgrzebywać piaseki ; da-Peszcie, w sekcyi VI., i zalecone przez walne zebranie kongresu w którym meteor był ugrzązł, znaleziono jeszcze szczątki^² dnia 7. września 1876 komisyi specyalnej, utworzonej dla sprawy którym przed 34 laty bryłę mniemanego srebra ; międzynarodowej statystyki kolei żelaznych, a wniesione na posiedzeniu komisyi zwołanej w Bzymie dnia 8. września 1877.

Wzory tablic (tableaux)

opraeowane i wydane przez

JAROSŁAWA. MICHAŁOWSKIEGO

wozu ua transportować chciano.

Bryła meteorycznego żelaza mierzy wzdłuż 7, w szerz 3¹/₂ a na wysokość stóp 3 i powleczona jest rdzą koloru brunatnego. Znając rozmiary bryły, jakoteż ciężar gatunko- ; kolei żelaznych? wy żelaza, łatwo obliczyć źe bryła ważyć musi 8‘6 ton czyli ;

-8600 kilogramów lub też 172 centnarów.

(Ciąg dalszy).

W czem leży tedy potrzeba statystyki powszechnej

Znamię międzynarodowe, powszechne instytucyi właści-

i wej naszemu stuleciu, zwanej ogólnie „koleją żelazna“ jest

*

widocznem i jako takie wszechstronnie uznanem. Sieć źe- j Czy statystyki oficyalne, które nie obejmują jak tylko lazna, której gałęzie całą powierzchnię Europy, Ameryki I zawsze jeden kraj i nie bywają podawane do publicznej wia-północnej i części Azyi przerzynają i których dziś już nie brak I domości, również jak i nie wychodzą dosyć regularnie? w której bądź części świata, stworzyła dwie rzeczy : „akeyę | i bilet“ i dwie osobistości : „przedsiębiorcę i urzędnika“; to ; warzystw, t. j. co najmniej 300 tomów dla samej Europy* wszystko razem wziąwszy najlepiej uwidocznia ścisły zwią- i które zresztą nie są przystępne jak tylko dla ściśle ograni-zek interesów wywołanych przez też iustytucyę i jej znamię ! czonego kółka akcyonaryuszy?

Czy coroczne zestawienia rachunków pojedynczych to- „

kosmopolityczne.    Czy dzieła prywatne, książki i dzienniki, które zawie-

Cała czynniejsza warstwa ludzkości świata cywilizowanego i rają może to, cobyśmy wiedzieć chcieli, ale zawierają to bierze w tej instytucyi udział pośrednio lub bezpośrednio, ; bez systemu, bez porządku i bez jakiejkolwiekbądź gwaran-

będąc ku temu różnorodnemi interesami powodowaną.

Akcye kolei peruwiańskich i kolei „Pacifique“ bywają! negocyonowane na giełdzie londyńskiej wespół z akcyami i żelaznych nie jest niczem innem jak tylko przeciążającym kolei rumuńskich, hiszpańskich, austryackich ; to samo dzieje ; zbytkiem detalów, męczącem rozprószeniem najcelniejszych się z akcyami kolei meksykańskich, włoskich i węgierskich I danych, na giełdzie paryzkiej ; to samo z akcyami tureckiemi lub ! moskiewskiemi na giełdach w Wiedniu i w Berlinie.

icyi, że dane ich są dokładnemi?

W rzeczywistości teraźuiejszy stan statystyki kolei

Prawie trudnem jest do uwierzenia aby w tern stule-iciu statystyki, którą zestawiają wszędzie i we wszystkiem, Przedsiębiorca Anglik szuka zajęcia w Bombay i po- j tak trudno było dać odpowiedź szybką i wyczerpującą wraca ztamtąd do Jass; inżynier z Warszawy lub Berlina ) w kwestyach najprostszych. A przecież gdybym zapytał przedsiębierze podróż do Brazylii aby tam uczestniczyć j n. p.. jaka była ogólna długość sieci kolei żelaznych euro-w budowie kolei.    ipejskich w roku zeszłym? wiele kilometrów kolei żelaznych

oso-

Robotnicy włoscy przybywali czasami z Neapolu, Me-j było w budowie? jaki był czysty dochód kolei żelaznych dyolanu lub Rzymu aby pracować nad brzegami Dniestru i ! w Belgii, Hollandyi i we Francyi i jaki był dochód prze-w Karpatach, a chińscy „koulis“ w zwykłych czasach zajęci | ciętny w tych krajach w porównaniu z dochodami sieci ko-w Ameryce, szukali zajęcia przy budowie kolei żelaznych j lejowych moskiewskich lub austryackich? która taryfa w Serbii.    j bowa jest najtańszą lub najdroższą w Europie uwzględniając

Jak z wyż powiedzianego widzimy, pozostaje tylko | pewną grupę państw? — niemożnaby na te pytania dać odpo-bardzo mała część narodów, gdzieby klasy wpływowe również j wiedzi dokładniej, zadowalniającej, inaczej, jak tylko podjąwszy jak i lud w całości nie były dotknięte ciągłym ruchem j pracę nieproporcyonalną do prostoty tych kwestyj ; dla za-czynności i zatrudnień wywołanych przez koleje żelazne j gadnień więcej ogólnikowych ze względu na geografię, lecz w której to bądź części świata. Ścisły związek interesów i j przeważnie szczegółowych w samych sobie potrzebaby posta-zajęć tychże, jest znacznie silniejszym niżeli to sądzimy, ; rać się o całą bibliotekę statystyk szczegółowych, o setki ponieważ dotychczas nie mamy jeszcze racyonalnego pojęcia | sprawozdań posługiwać się nawet przewodnikami dla po-o całości tych interesów.    idróżuych i rozkładami jazd, takowe przerzucić, przeszukać

Konieczność zatem wskazówek o czynnościach doty- : i liczyć, czących kolei żelaznych i pod względem tego co się dzieje ; Jednem słowem, rozwiązanie każdego zagadnienia sta-nawet bardzo daleko od własnego kraju, jest oczywistą i i tystycznego dotyczącego kolei żelaznych, pojedyńczego czy ugruntowaną.    !    zawiłego; przedstawia trudność prawie nie do zwalczenia je-

Przyjąwszy to,przedstawiam poniżej zasady i warunki, wtedy pod ręką, gdy to jest na czasie; jeżeli to jest wy-;p0cl. któremi myślę, statystyka taka powinna zadowolnić; starczającem dla klas kierowanych, nie myślących jak tylko ; krótka treść tychże wypowiedziana została już w mym o operacyach przedsiębranych w pewnym danym czasie, to j vvniosku, przedstawionym VI. sekcyi kongresu statystycznego nie może wystarczyć dla tych, których wzrok dalej się- ! międzynarodowego w Buda-Peszcie w r. 1876. gać musi, których obowiązkiem jest skdyować i zgłębiać! ' Statystyka międzynarodowa kolei żelaznych powinna

powo y i s nt i wypa w lozwijających się, jednem sło- ; w ceju usprawiedliwienia swych znamion ogólnych i w celu wem dla tych, których obowiązkiem jest znać dokładnie i teraźniejszość i mieć odpowiednie pojęcie o przyszłości.

Dla ogółu, o którym już wpierw wspominaliśmy, po-1 żeli się je chce mieć zastósowanem do kilku państw równo-trzebne wiadomości udzielanemi bywają przez dzienniki, ! cześnie. Względy te które przytoczyłem, dowodzą dostatecznie przez czynności finansistów, przedsiębiorców i tym podo- ! pilnej potrzeby zaprowadzenia statystyki szczegółowo reda-bnych agentów. Lecz jeżeli to już jest środkiem do rozsze* i gowanej w celach otrzymania wskazówek i wyjaśnień w zarżenia informacyj wszędzie tam, gdzie takowe na razie są ! kresie międzynarodowym i ogólnym, w pełnem znaczeniu potrzebnemi, nie jest to środkiem do zbierania tychże, nie ! słowa, jest to środkiem umożliwiającym posiadanie ich zawsze

tern łatwiejszego rozkrzewienia:

2. dane tejże powinna być dokładne i autentyczne, i

1. być zaprowadzoną co najmniej we wszystkich pań-Minister, finansista, uczony ekonomista, inżynier, wielki ! stwach Europy, później powinna obejmować siecie kolejowe przedsiębiorca lub kupiec potrzebuje wskazówek dokładnych, i lanych części świata, o tyle wyczerpująco, o ile to jest autentycznych, przystępnych, zrozumiałych bez trudności i | tylko możliwem ; postępujących równym krokiem z wypadkami.

Jakiż    środek    posiadamy    rzeczywiście,    jeżeli    przyjdzie ! dla tego

3. zestawienie danych powinno być przeprowadzanem

chwila, że    wypada    sobie zdać    rachunek z kwestyj,    dla któ- j

rych dane    potrzeba    szukać po    za granicami    kraju,    w którym j w każdem    państwie    w    drodze    urzędowej,    a    redakcya    ostate-

się znajdujemy ?

iczna powinna    być    przedsiębraną    przez    komitet    oficyalny*

Od Sekwany zdąża się przez park bardzo ozdobnie za-

międzynarodowy w trzecb językach, a to : w języku francuskim, angielskim i niemieckim w ten    sposób, aby    każde    ; łożony, zajmujący ośm hektarów powierzchni, do    gmachu i

państwo mogło równocześnie    przeprowadzić wydanie    odno-    j wchodzi się po 75 m. szerokich schodach, o 20    stopniach,

i na terasę 17 m. szeroką a przytykającą bezpośrednio w dłu-4. Wychodzić będzie w    roku mniej    więcej w paździor-i gości 210 m. do czoła gmachu wystawy. Z terasy    tej przed

stawia się bardzo miły dla oka widok na park, Sekwanę i

śne w języku krajowym.

niku z danemi za rok przeszły.

Znaczna długość gmachu wystawy jakoteż rozmaitość

5. Wydawnictwo to przeznaczonem jest dla potrzeb i | na „Trocadero“ położone na przeciwnym tejże brzegu, pouczenia szerszej publiczności, i dla tego nie ma zawierać jak tylko wyjaśnienia i wskazówki potrzebne i wystarczające i w tegoż facyacie z powodu dominującej 40 m. wysokiej bu-by widzieć jasno przebieg działalności kolei żelaznych ca-jdowy środkowej i pawilonów, narożnych, z dużemi kopułami, łego świata odnośnie do zakresu ich najwybitniejszych zadań, i nadają całości pewien wzniosły charakter, który przez po-

Facyata główna 340 6 m. w długości mierząca, jak

Przez 27 bram wchodzi się do wielkiego westybulu 25 wykluczonem ma być wszystko co posiada tylko wartość |m. w świetle szerokiego, 16 m. wysokiego a tak jak główna drugorzędną albo czysto poszczególną i wszystko, co uniemo- ; facyata długiego, w który wszystkie podłużne galerye wpa-żliwia porównanie przedstawionych danych.

Warunki wypowiedziane pod 5. będąc punktem kulini- ! przyozdobiony malowidłami przeważnie polychromicznemi.

Z obu końców wielkiego westybulu prostopadle na po

Wykluczyć potrzeba zatem ze statystyki ogólnej wszel- ! wyżej wspomniane wielkie schody i założoną terasę jeszcze kie szczegóły związane ściśle z właściwościami albo po-j bardziej się potęguje, szczególnego państwa lub poszczególnej sieci kolejowej, i dla tego opuszczone być mają wszelkie detaila książkowa-i niemniej cały gmach w ogóle, zbudowane będą przeważnie nia szczegółowego, mnogość danych ściśle technicznych od- ! z żelaza, noszących się do budowy lub innej gałęzi: jednem słowem,

dają. Westibul ten oświetlony jest jasno dużemi oknami i suto

nacyjnym całego zagadnienia przedstawiającego się w XIII. tablicach objaśnionych następnie, wykażą dostatecznie czy ! dłużny tegoż kierunek, wchodzi się z krajnych pawilonów, mi się powiodło rozwiązać przedstawione zadanie. (C. d. n.)|P° °^u stronach umieszczonych, do galeryj maszyn 645 m.

HESZiUsa,

o wystawie światowej paryskiej w r, 1878*)

(z rysunkiem na tab. III. i 17.)

i długich a 35 m. w świetle szerokich, których ściany boczne wznoszą się na wysokość 15-75 m., szczyt zaś na 2365 m. Galerye te łączą się po drugiej stronie budynku, zwróconej ku szkole wojskowej, z poprzecznym westybulem, zupełnie takim samym, jak poprzednio opisany, który tylko skromniej będzie przyozdobiony.

Z powodu wystawy światowej odbyć się mającej w r. b. w Paryżu, uważamy to na czasie obznajomić szanownych czytelników z niektórymi szczegółami takowej.

Eównie jak w r. 1867 tak też i obecnie gmach wystawy światowej w Paryżu będzie zbudowany na polu Marsowem, jednak powiększony budynkiem znacznych rozmiarów po drugiej stronie Sekwany na „Trocadero“ w którego ozdobnie założonym parku zostaną umieszczone także i inne pomniejsze budowle. Dla tego też z powodu spodziewanej w czasie wystawy większej frekwencyi na moście „Jena“ rozszerzono takowy odpowiednio, które to rozszerzenie jednak po zamknięciu wystawy będzie zniesione.

Szkielet galeryj maszyn i westybulów jest z żelaza, a tylko do wysokości 8*5 m. na sposób ścian pruskich, w grubości 0 5 m., wymurowany. W dalszym ciągu następuje 7*25 m. wysoka lekka ściana szklanna, służąca do zamknięcia galeryj na zewnątrz i do oświetlenia takowych z boku.

Po nad szczytem obu galeryj i westybulów, a zatem wzdłuż całego gmachu, umieszczony jest 5 m. szeroki chodnik, z którego wspaniały widok na Paryż i na cały plac wystawy wraz z „Trocadero⁻* się przedstawia.

Główny westybul i jego kopuły od strony Sekwany pokryte są łupkiem z Angers, zaś obie galerye maszyn i westybul od strony szkoły wojskowej blachą żelazną cynkową o 0-21 m. X 045 m. wielkości a ¹/₃ mm. grubości.

1. Gmach wystawy na polu „Marsowem“.

W szczególności podnieść tutaj wypada, że na wniosek ?. Henry de Dion, prezydenta „Société des ingénieurs civils“, _ ,    „    ,    .    „    eała konstrukeya galeryj maszyn wykonana jest w taki sam

&n° U *-3i0S^ ^ ne^° P acu » arsowego około ; sposób, jak budynek peronowy nowego Peszteńskiego dworca 1000 m. długiego a 500 m. szerokiego, wznosi się gmach i to st ûatwowej ko]ei żelazueji kM    tem ;

wystawy w czworobok zbudowany, czołem jako główną fa- j szczeg(M za najodpowiedniejsze uznano. Róaniei wykonano

ZfL k" “T 6    mreZ°diag°âé wynosi j gp^Wny westybul i facyatę od strony Sekwany wedle moty-

706.20 m„ szerokość 340.60 m„ a więc cala przez gmach i wów dniejących w westybulu kasowym wyżej pomiecionego

zajęta przestrzeń 256.000 kwad. metr.    | dworca kolejowego, lekkością i elegancją się odznaczających,

Do obu podłużnych boków budynku tego i do części | którym tylko architekt P. Hardy nadał okazalsze i cel bu-jego ku szkole wojskowej zwróconej, przytyka szlak około j dynku bardziej znamionujące formy.

Do zewnętrznych boków galeryj maszyn przytyka mar-którym stanąć mają zabudowania administracyjne, bu- : tiza 12 m. szeroka a tylko 6 m. wysoka spoczywająca na dynki na pomieszczenie poczty, telegrafu i rozmaitych ko- : słupach, pomiędzy którymi szklanne ściany są osadzone, tłów parowych.    : Okap tej markizy wystaje na 5 m. wolno po za słupy, przez

i co utworzono kryty chodnik bieżący wzdłuż wszystkich czte-irech stron całego gmachu. Dach średniej części markizy

55 m. szeroki, na założenie parku przysposobiony, a na i

*) Artykuł niniejszy napisany przez p. A. Hanningera, inżyniera . . tow. kolei państwowej, podajemy z czasopisma austryackiego towarzy- i j0St oszklony, reszta zaś takowej jest pokryta zwykłą blachą

cynkową.

stwa inżynierów i architektów.

Przyp. Red.

W środku czworoboku utworzonego przez wyż opisane ; galery ą sztuk pięknych, sześć półgaleryj się utworzy. Te westybule i galerye maszyn, wznoszą się oddzielne zabudo- j przeznaczone są, licząc od strony ogrodu centralnego dla wania przeznaczone dla innych okazów a to w następującym i następujących grup: porządku :

pierwsza półgalerya dla materyałów i utworów sztuk

Równolegle do każdej galeryi maszyn i wzdłuż całej jej ; wyzwolonych ; długości zbudowane są najprzód trzy galerye środkowe, przedzielone od siebie dwoma chodnikami 5 m. szerokiemi. ! sprzętów itp. innych przedmiotów służących do urządzenia; Każda z tych środkowych galeryj jest 655 m. długa, 25 m.

szeroka, a dachy tychże pokryte są tylko u grzbietu szkłem, j innych przedmiotów do ubioru służących; zresztą zaś blachą. Sześć tych galeryj środkowych spoczywa; na 1220 słupach.

Na poprzek przez cały gmach, równolegle z westybu- ;

druga i trzecia półgalerya wraz z chodnikiem dla

czwarta i piąta półgalerya z chodnikiem dla sukien i

w końcu szósta półgalerya dla płodów surowych w rozmaitem tychże obrobieniu.

Główny podział gmachu przypomina budynek wystawy

Po tych następuje galerya maszyn a zewnątrz tejże lami, utworzone jest połączenie ośmioma kurytarzami po i kryta markiza, w której wystawioną będzie żywność w naj-5 m. a dwoma po 15 m. szerokimi, które wszystkie galerye i rozmaitsze sposoby przyrządzona, gdzie też umieszczą się i krzyżując prowadzą do parku okalającego cały gmach wy- ! restauratorowi ze swoimi buffetami. stawy. Pod drewnianą posadzką galeryj środkowych znajduje się 2-5 m. głęboka przestrzeń próżna podczas gdy przestrzeń ; światowej z roku 1867, a jakkolwiek przestrzeń przeznaczona ta pod galeryami maszyn i westybulami pomiędzy murami : obecnie dla wystawców nie jest znacznie większą od ówcze-fundamentowymi jest nasypana aż do wysokości posadzki, j snej, to układ budowy w ogóle jest o wiele praktyczniejszy W nasypie tym wymurowane są wielkie kanały służące do i i dogodniejszy a to z powodu, iż nie zbudowano gmachu wentylacyi i odprowadzania wody.    i jak w roku 1867 eliptycznie, lecz w formie prostokąta.

Minąwszy galerye środkowe wychodzi się z obu stron W" skutek tego zyskują galerye na prostszej koustrukcyi, na otwartą przestrzeń 650 m. długą a 75 m. szeroką i i wystawcy na wygoduiejszem ustawieniu swych okazów, a wstępuje najprzód w dwa, po 18 m. szerokie, ku ochronie ; zwiedzający takowe na łatwiejszym i wygodniejszym prze-od słońca i deszczu tylko materyą pokryte chodniki, pomię- ! glądzie ; szerokie bowiem chodniki i westibule uchylają po-dzy którymi znajduje się ośm budynków dla sztuk piękuyeh i niekąd możliwość ścisku, dozwalając każdemu zwiedzającemu

i ogród środkowy.

2. Zabudowania na „Trocadero“ wraz z parkiem.

Na wzgórku „Trocadero“ zwanym, położonym około 30 m. nad poziomem pola Marsowego, wznosi się budowa wedle projektu pp. Davioud i Bourdais wykonana a przeznaczona dla rozmaitych uroczystości.

Budowa ta składa się z dużego budynku środkowego,

: do którego przypierają po obu bokach galerye w półkole, zwrócone frontem ku polu Marsowemu a zakończone pawilonami. Od tych galeryj aż na dół do Sekwany założony jest na całej pochyłości wzgórza wspaniały park. urozmai-W środku całego gmachu wystawy znajduje się obszar j cony i ożywiony wszelkiego rodzaju budynkami, kioskami, 165 m. długi a 75 m. szeioki, pizeznaczony na wzmianko- ; kopułami, chatkami, zabudowaniami na pomieszczenie roślin, wany ogród środkowy, w któiym odwiedzający wystawę od- ; akwaryami, modelami rozmaitych budowli, wodotryskami, począć będą mogli wygodnie i przyjemnie. W ogrodzie tym ; sfeafcuami j t< p

założony będzie wielki basen z wysepką w środku, na    Środkowy budynek mieści w sobie dla obchodu uro-

niej kiosk, połączony z brzegiem dwoma mostkami, w któ- czystości i odbywania koncertów wielką salę, która także rym przygrywać będą codziennie kapele wojskowe. Ogród ; służyć bedzie dla uroczystości otwarcia wystawy i rozdawa-centralny jak niemniej oba długie chodniki zostaną przy-i llia uagród. Sala ta jest prawie kolista o 50 m. średnicy, ozdobione kwiatami i różnymi krzewami, pośród których przy wysokości 45 m., posiada oprócz parteru dwie galerye, dla upiększenia poustawiane będą rozmaite statuy.

łatwe przejście przez rozmaite działy wystawy, bez prze-Ze środka każdego westibulu otwiera się wspaniały i szkadzania innym osobom, gromadzącym się około przed-widok ku ogrodowi środkowemu przez cztery galerye dla sztuk i miotów wystawionych, pięknych, względnie przez cztery sale mające 49 m. i 53 m. j długości a 25 m. szerokości. Przy każdej z tych galeryj są i jeszcze po obu stronach cztery mniejsze sale, tylko 15 dłu- i gie a 7 m. szerokie, przez co razem właściwie 8 wielkich a i

32 mniejszych sal przeznaczono dla wystawy sztuk pięknych.

Każda główna sala wraz z czterema boczuemi tworzy budynek osobny i ze wszech stron izolowany dla uchylenia niebezpieczeństwa na wypadek ognia. Budynki te są wszystkie murowane i podobnie kryte jak galerye środkowe, a od- ; dzielają je choduiki 7 m. szerokie.

loże i amfiteatr, i może pomieścić 6—8000 osób. W rysie Obydwie 650 m. długie facyaty galeryj środkowych | poziomym forma kolista przerwaną jest tylko w miejscu otrzymają od strony ogrodu plastyczną dekoracyę, w której ; orkiestry, gdzie w murze w kształcie półłuku ogromny otwór przedstawione będą rozmaite typy architektury wszystkich ; się znajduje, w którym kilkuset śpiewaków i muzyków może krajów w wystawie udział biorących, stosownie dozajmowa- znaleść wygodne umieszczenie. Do tej sali po obu stronach nych przez nich obszarów budynku. Ponieważ zaś połowa | przytykają pawilony, mające na pierwszem piętrze sale dla całego gmachu wystawy li dla wyrobów francuskich a tylko j zebrań i obrad, które także w razie koncertów mogą służyć

Półkuliste galerye przylegające do budynku środko-

druga połowa dla wyrobów innych krajów jest przeznaczoną, ; jako foyers, zaś w parterze wielkie westibule, z których przeto pierwsza facyata wyobrażać będzie architekturę bu- j dwoje schodów prowadzi na pierwsze piętro, dowli fraucuskich, druga zaś największą rozmaitość najróżnorodniejszych stylów wszystkich narodów. Każda z galeryj ; wego, przedzielone są w całej swej długości na dwie części, środkowych będzie podzieloną w swej długości na dwie czę- ; z których jedna 12 m. szeroka, służy dla „historycznej wy-ści, tak, że po każdej stronie pomiędzy galerya maszyn a i stawy sztuk wszystkich epok aż do początku tego stulecia“,

druga zaś 5 m. szeroka, ku parkowi zwrócona, przeznaczoną est dla przechadzki. Galerye te łącznej długości 500 m. ; dowauą pilnością, pracuje tysiące rąk bez przerwy, ażeby poczynają się przy budynku środkowym na poziomie, wzno- w swoim czasie wznieść gmach, w którym 1. maja 1878 r. szą się jednak po nad spadzisty teren coraz więcej tak, że ; rozpocząć się ma wielka uroczystość narodów i ogólna poko-każda strona podzielona jest na trzy części, oddzielone i jowa walka na polu sztuki i przemysłu, podająca każdemu, dwoma między-pawilonami, do których coraz wyższe schody ; udział w niej biorącemu, obszerne pole do rozległych i głę-prowadzą, przez co pawilony końcowe ku Sekwanie stają się i bokich studyów i do wzbogacenia swej wiedzy.

Dlatego z wszelkim możliwym pospiechem i niezmor-

już jednopiętrowymi, zawierając w przyziomie westibul i    __________

wielkie schody.

Ro zmaitości.

Ponieważ budynek główny na „Trocadero* z wyjątkiem obu skrzydeł, stale ma pozostać po ukończonej wystawie, ; gdyż miasto takowy nabyć zamierza, jest przeto z ka- i —-Nowy instrument niwelacyjny kieszonko wy, po-mienia i kolorowych cegieł zbudowany i bogaciej przyozdo- i ra^s*u budowniczego p. Bohne w Charlottenburg, zapowiadający rozległe

biony.

; zastosowanie w wypadkach, w których nie jest wymaganą wielka do-i ktadność, waży włącznie z pokrowcem około 300gramów i przedstawia Dwie 70 m. wysokie wieże, mające służyć do OŚ wie* : się z zewnątrz jako cylinder 5’4 cm. wysoki, 4"5 cm. średnicy, tlania pola Marsowego światłem elektrycznem, wznoszą się;2 r3iczkA 5-5 cm. długą. Płaszcz ten cylindryczny posiada dwa oszklone

po nad budynek środkowy od strony sali koncertowej, która iofcwory> ¹¹³¹ przeciwległych stronach a wewnątrz tegoż, w linii otwo-.    .    ,    . . .    ,    .    . ,    .    .    ; rów zawieszoną jest zmyślnie zkonstruowana luneta 28 mm. długa,

jest obwiedzioną na zewnątrz dwupiętrowemi otwartemi ga ;Pomjsł cały oparty jest więC na samodziałającem ustawianiu się

leiyami, zaś oświetloną W dalszej wysokości przez wielkie i : lunety (względnie wizury) w poziomie, siłą ciężkości. Instrumentem Szerokie okna łukowe.    ; tym otrzymać można rezultaty dokładne na 1 cm. przy odległościach

Dla większego przystrojenia i ożywienia całego obrazu założono od poziomu wielkiej sali ku parkowi olbrzymie baseny ze sztucznymi wodospadami i wodotryskami. Z gór- i

; 60—80 m. Zawodowców odsełamy do Zeitsch. f. Bauivesen 1877 ze-’ i szyt 8, 9 i 10, gdzie przedmiot dokładnie jest opisany.

— Budowa wieżyc katedry w Kolonii. Według sprawozdań kierownika tejże budowy p. Voigtla, wykończono z końcem roku nego basenu, na środku którego stoi imponująca grupa ; j 876 wieże do wysokości 94 metrów nad posadzkę kościoła. Koszta bu-przedstawiająca Francyę przyjmującą cztery strony świata, do wy wieżyc wynosiły w ciągu 13 lat t. j. od 1864—1876 r. przeszło Spada woda W szerokości 20 Ul. do basenu O 9 Ul. niżej poło- milionów mark. W jednem z powyższych sprawozdań podaną jest

żonego, tworząc wodospad po za którym jest urządzone przej-i "*^PUMC* wiadomo«: w czasie orkanu na dniu 13 marca 1876 byt , .    „ ,    i    ,    ,    ,, prąd wiatru tak silny, że przeginał całą konstrukcyę kolosalnych

toe. Z tego basenu przepływa cala masa wody, do podobnej rusztowai; w granicach jednej stopy, a pomimo tego nie neierpiały jak w St. Cloud, po 20 stopniach do niższego, na którego ; w niczem rusztowania, brzegu umieszczono smoki i inne potwory wyrzucające wodę

(Z. f. B.)

do stawku.

— Nowe budynki i zaludnienie Paryża. W 20 dzielnicach i Paryża wybudowano w 1875 r. 2205 nowych kamienic, zdemolowano ; zaś 1320, pojedyńczych ubikacyj zburzono 4499 a wybudowano 7250. Liczba kamienic powiększyła się o 885, liczba zaś pomieszkań o 2351.

Co się    tyczy    kosztów    wystawy    to    ponosi    takowe    wy    ; 2    tych cyfr przypada na pojedyńcze dzielnice w miarę    zaludnienia

łącznie    skarb    państwa,    a    rozporządzaniem    funduszów    na ten    iw    pierwszej dzielnicy (LouvreJ ubyło 19 kamienic i 228    pomieszkań

ubyło 17 pomieszkań

cel przeznaczonych zajmuje się ministeryum handlu, które- i w 3 dzielnicy (Tempie) przybyło 10 kamienic

mu podlega generalny komisaryat i wszelkie inne komisye|w wystawy, tworząc w tern ministeryum niejako osobny od-: dział na. czas wystawy.

w    17 dzielnicy (Batignolles) przybyło 96 kamienic i 391    pomieszkań

11 dzielnicy (Papincourt) przybyło 94 kamienic i 757    pomieszkań.

Uchwalona przez państwo na cele wystawy suma wy-

i Opodatkowano 1. stycznia 1876 r. 71.873 kamienic. Ponieważ liczba I mieszkańców wynosiła w tym czasie 1,851.792, więc przypada na jedną ; kamienicę przeciętnie 25’7 osób. Na jedną kamienicę przypada w po-• or-    „    , „    .    , .    ,    , , , ! jedyńczych dzielnicach: w *15 dzielnicy (V'augirard) 15 osób, w 14

nosi 35,313.000 franków, a ponieważ spodziewany dochód ; dzielnicy (Observatoire) 16 osób, w 20 dzielnicy (Ménilmontant) 18 obliczono W przybliżeniu na 19,235.000 franków, przeto j osób, w 10 dzielnicy (Enclos-Saint-Laurent) 37 osób, w 3 dzielnicy pozostaje suma około 16 milionów franków przedsta-| (Tempie) 38 osób, w 4 dzielnicy (Hotel de Ville) najwięcej , bo 43 wiająca właściwe koszta wystawy, które jednakże Z powodu i 0S3^-    42.338 kamienic dostarczono wody z miastowych wodociągów,

— Tunel ßatkonya. Tunel Eatkonya kolei państwowej austrya-ckiej zaliczyć należy do jednego z większych tunelów, których budo-bardzo krótkim czasie wykonaną została. Znajduje się na linii

nieprzewidzianego kosztowniejszego fundowania budynków!    ■Bau3^

na „Trooadero“ musiały być podwyższone o 3 miliony frank.

wa w

W ogólności będzie wystawa światowa w roku 1878 nietylko upiększonem i ulepszonem powtórzeniem wystawy ; kolejowej Temesvar-Karansebes-Orsova, i wynosi 900 m. długości. Po-z roku 1867, ale nadto i przewyższać będzie te ostatnia-i ł°ionJ 406 m. nad powierzchny morza przerzyna 2 grube warstwy

Na podstawie bowiem poczynionych doświadczeń me szczę-1    ’    1(n >Tarstwy piastu j Iicsne szezeliny. Bal„wa M8tała

(łżąc ani trudów ani kosztów zastósowano wszystko, cokol- ; wykonaną w 20 miesiącach przez dyrektora drogi żelaz. A. de Serres wiek tylko przyczynić by się mogło do jej okazałości a do j według projektu przedsiębiorców Hügel i Lager. Pomimo licznych przyjemności i wygody zwiedzającej ją publiczności.    i trudności doznanych w skutek wielkiego ciśnienia górnych pokładów,

: częstych zesuwisk i przeciekania wody, której ilość wynosiła przecięt* Spodziewać się przeto należy, Że pomimo obecnych za- i nie w jednym dniu 1420 kbm.. obyło się bez nieszczęśliwych wypad-wikłań i niepewnych stosunków politycznych, wystawa | ków, które zwykle się zdarzają przy podobnych budowlach. Do tej bu-w Paryżu w roku 1878 wypadnie Świetnie tak pod wzglę- ; dowli użyto 16.000 kbm. kamienia ciosowego i budowlanego, 4,000.000 dem ilości okazów, jak niemniej odwiedzających ją osób. ikgr* cementu, 3.0C0 kbm. piasku, 13.000 kbm. drzewa budulcowego 1 a . ,    „    .    . .    .    ,Y • i -    •    1, i 5,000.000 cegieł, które wyrabiano na miejscu. Koszta budowy wynosiły

Świadczy o tem najwymowniej żywy udział, jaki 81« dla ; i;₈₈₀.000 Bndowę tuaeln tltoicMno 30. grudnia 1877 r (2>. Bam.) tej wystawy zewsząd^ objawia , i bardzo liczne zgłoszeniai _ Zułjte progi kolejowe. z użytycbprogow kolejowychurza-wystawców, których liczba, nie licząc innych krajów, Z samej ; ązono w warstatach kolejowych w Eaciborzu podłogę. Powierzchnia tak tylko Francyi i jej kolonij wynosi już obecnie około 30.000. i urządzonej podłogi wynosiła 750 kw. met. Podłoga ułożona z progów

kolejowych tworzy płaszczyznę bardzo nierówną ; zaradzono jednak te- j wykończono : budynek pokryto dachem po wielkich deszczach i pod-mu przez porznięcie progów na dwie części. Ta próba wykazała bar- ! czas przymrozku, przez co dostała się wilgoć do murów i pokładów dzo pomyślny rezultat, gdyż koszta urządzenia takiej podłogi wynosiły i drewnianych, która jego zdaniem na utworzenie grzyba najwięcej połowę kosztów, jakieby ułożenie podłogi z brusów sosnowych wyma- ; wpłynęła. Nadmienił także w swej obronie, iż pomimo przemokniętych gało. Obawa, iż ziarnka piasku, które się do progów kolejowych wci- j murów urządzono powały tak, iż powietrze nie miało dostępu do po-skają, sprawią wielką trudność dla porznięcia proga, okazała sią płonną, i kładu drewnianego. Powołał się także na okoliczność, że obowiązki albowiem nacięto progi z dwóch końców piłą i przełupano klinem, i architekty prowadzącego budowlę wymagają, aby architekt nietylko Otrzymano tym sposobem z dolnej części proga brus grubości 5—6 ; roboty kontrolował, lecz także dostarczony materyał budowlany, w przy-cm. Takie brusy zostały użyte na tej kolei do pokładów na mostach i puszczeniu, iż drzewo, które podlega zniszczeniu grzyba, może być od żelaznych, podłóg w budkach strażniczych i t. d. W ciągu ostatniego j pełnego zniszczenia ochronione przez wystawienie go na wpływ słońca roku zostały przy wspomnianej kolei do wszelkich reparacyj użyte i i powietrza. Strony sporne oddały tę sprawę sądowi, który miał za-brusy z progów kolejowych, i zaprzestano w tej okolicy używać ko- \ wyrokować na niekorzyść architekty.    (D. B. Z.)

aztownych brusów z nowego drzewa. Takie brusy, użyte taHe do bu- ;    — Kolej żeiazna o jednym toku. Angielski inżynier Hadd.n

dowli szop, stajen itd. przewyższają co do wytrzymałoś«, brusy « no- | wybudowal kolej Ia7.æ kilom. di„g,, 0 jednJm tokU) s Aleksandryty

wego izewa sosnowego.    ( . aus.) j Allepo w Syryi, którą nazwa! parową karawaną. Na niskim i cień-

—    Przyrząd Hilfa do dawania sygnałów przez p u- i kim murze, ułożony jest jeden tok szyn kolejowych, po którym wpro-

bliczność. Częste zamachy na życie i mienie podróżnych popeł- ; wadzone zostają wozy w ruch. Lokomotywy tej kolei według systemu niane w wagonach kolejowych, spowodowały wynalezienie nowego ; Fella są zaopatrzone także w koła, które obracają się w poziomej płaszczy-przyrządu, zapomocą którego korzystająca z dróg żelaznych publiczność ; źnie i przyciskają do muru, aby tarcie powiększyć, stosownie do spadku może w razie potrzeby przywołać służbę pociągu na pomoc. Na ścianie : kolei ; koła te są obleczone grubą skórą, ostatni wóz w pociągu ma wozu znajduje się pionowo umieszczony bębenek, wystający po nad i takie same koła jak lokomotywa. Wozy, co do wewnętrznego urządze-dach wozu. Na górnej podstawie bębenka są utwierdzone pręty, w około j nia, są podzielone na dwie równe części, które po obydwóch stronach których nawija się lina sygnałowa. Bębenek może być obracany z wa- i muru wystawają. W jednym wozie może się pomieścić tylko cztery, gonu zapomocą korby, przez co naciąga się lina sygnałowa, która ; w całym pociągu 96 osób. Jeżeli wóz na jedną stronę przeważa, na-przywiązana jest do gwizdałki lokomotywy. Obrót bębenka w prze- ; tenczas doprowadza się go do równowagi za pomocą ciężarków. Budo-ciwnym kierunku nie jest możliwy, przez co może być uwydatniony i wa jednego kilometra tej kolei kosztowała 300 do 1000 L. — (Na placu wóz, w którym o pomoc wołano.    j wystawy w Filadelfii urządzoną była dla próby krótka przestrzeń kole-

—    „Bohliga“ nowy środek cz y sz c z e n i a w o d y. Wielkie :iowa w podobny sposób.)

szkody, jakie woda wyrządza w kotłach parowych przez tworze-: — O dobroci i oporności materyałów do budowy grobel nie na tegoż ścianach osadu, dały powód do wyszukiwania różnych I vDeiche) zawiera rozprawa w 8, 9 i 10 zeszycie czasopisma: Zeitsch. środków zaradczych, które jednak okazały się w praktyce niedostate- \f. Bauwesen (1876) nader ciekawe doświadczenia z różnymi gatun-cznemi. Starano się przedewszystkiem wodę oczyścić z domieszków : kami materyałów. osad tworzących zapomocą wapna, przez pokostowanie i smarowanie i tłuszczem ścian kotła i w. i. eksperymentów. Patentowany środek i Bohliga jest preparatem z magnezyi, który rozkłada wapno i gips, czylj : wydziela z wody przy zwykłej temperaturze te części, które na ściany ; kotła bardzo szkodliwie oddziaływają. W wodzie czyszczonej prépara-tern Bohliga tworzy się w krótkim czasie osad. Na 55.000 części wody

Literatura techniczna,

ZU"

potrzebną ma być tylko 1 część preparatu, który ma mieć jeszcze tę zaletę, iż ochrania ściany kotła od rdzy i przyczynia się do mniejszej konsumcyl węgla. Sposób użycia tego środka jest następujący: Zbiór- \fw Eisenbahn Telegrafen Organe von Alexander Ssavul. Lemberg 1877. nik mogący pomieścić w sobie wodę na jedną dobę potrzebną, osadza:    Oto tytuł 210 stronnic zawierającego dziełka nadesłanego nam

się na kotle i napełnia się wodą, w której rozpuszcza się odpowiednią : do oceny.

ilość tego środka. Z tego zbiornika dostaje się oczyszczona woda do ;    Dziełko nie odpowiada wprawdzie zbyt ogólnemu swemu tytu-

kotła. Wodę w zbiorniku należy dość często mieszać, aby jednostajne | łowi> nie zawiera bowiem teoryi telegrafu, a jest ściśle biorąc tylko rozpuszczanie środka przyspieszyć. Daleko prędzej można wodę w zbiór-| starannem zestawieniem opisów przyrządów telegrafii i sygnalizacyi niku oczyścić, jeżeli się przez dno zbiornika przeprowadzi rurę, którą ! elektrycznej, używanych na kolei Karola Ludwika, para dostaje si, do wodj dla jej ogrzania. Odpowiednio do części «kła-j    z t    ktu widzenili ma ksi%ieczka niezaprzeczoną wartość

dowych wody, muszą być składniki preparatu cokolwiek zmienione, : . sl moie jako instruk do wjkon,wailia Bhlibj telegraficznej . dlatego uprasza wynalazca w odnośnem ogłoszeniu o nadesłanie próby kolei Karola Ludwika wody, która ma być czyszczoną.

Die electrisehen Eisenbahn Telegrafen und Signal Einrichtungen

Ogólnego poglądu na przedmiot dziełko nie zawiera, a wi-Spór w sprawie technicznej. W jednem z miast szwaj- ■ dobnie pisane jest dla tych, którzy ze zasadami i służbą telegrafii są carskich wybudował architekt kamienicę z wielkim przepychem pewne- ju£ obeznani, i szukają tylko infomacyi co do szczegółów, mu obywatelowi na własny rachunek, zawarłszy ugodę z majstrem    Rysunki są starannie wykonane, a książeczka wcale dobrze się

ciesielskim o dostarczenie materyałów i wykonanie robót ciesielskich. prZedstawia.

Po 2 latach pokazał się w budynku grzyb, który niszczył drzewo budowlane do tego stopnia, iż wszystkie pokoje w budynku musiano wy-    -

próżnić i przeprowadzić reparacye, które do 25.000 franków wynosiły-Powstał przeto spór pomiędzy temi trzema stronami co do pono- : szenia kosztów reparacyjnych. Właściciel budynku czynił odpowie-działnym architektę, architekt zwalał winę na majstra ciesielskiego Biuro Towarzystwa ukończonych techników Znajduje do którego według jego zdania należał wybór drzewa. Majster ciesiel- : ski zaś podawał na swą obronę zbyt krótki czas w którym budowlę : wykonano, gdyż w ciąęfu jednego roku wystawiono budynek, i po ukończeniu oddano go do użytku, przez co budynek nie mógł wyschnąć; powoływał się na niekorzystną porę roku w której budowlę

zaraz

BBB

się przy ulicy Kopernika pod I. 14. nową, na dru-giem piętrze.

Treść: Sprawy Towarzystwa — Nowsze poglądy na pomiar ziemi naszej. (Dokoń.) — Zapomniany przybysz z innego świata. — Wzory tablic (tableaux) statystyki międzynarodowej i powszechnej kolei żelaznych. (Ciąg dal.) —Lilka słów o wystawie światowej paryskiej w r. 1878 (z rysunkiem na tablicy III. i IV.). — Rozmaitości. — Literatura techniczna.

Nakładem „Towarzystwa ukończonych techników.“

Z drukarni Kornela Pillera.

7/,

HF*

1#%!

w®? mm i

—^'Łłj

ffaól

>g£ï

•TCJTO.l-Pj,

'fi «V ****** * ♦*•* «4    »*    •»* Ł

I—MB

iiwm

Bh

li

*■

V*

*.:

ilF

i!

Rzut jooztomy zalłudowaTtia- na. polu, inarsowem.. i- ^tóo0.

.3®

il

ih

UJ

ce

u.

u.

es

tr>

Ul

ul

s;£

:W

?»

f#fe

£••■* ■ \ W-

mi

• •u:»:

|XM J

I®

> //&s

o ifiwX m

ilir

5V

i*

’>t'

©li

ÎÎ

ii

ii

»*

jî

•;

rrnri

ü î H* h *

ïèi i "

rT^h H» H ! ri ™ h *    <♦■

tijŁ_lJ ; i:

,.    , rf**^ i ii

li jfdl M i ij HL*—JH T if^H i I:

m

r!

Ï#

rs

»j

'u

»#

»4

V,

îî

XX

O-Sh

ij

:i

jj

ii ♦ ♦

•*

i?

ÏÏ

{«

»*

::

i:

;;

»#

\1

ÊB; i I

Mà

Mm

:i’i

3:1

cc

ca

k-4

'mac s^VTZr

H i M^yu : i:

«    M

o :

* > ;î

i»«n

« «»«•

TWfc

it

j.

j*

i ii o

r* ** »•

f-

G&clery*

*Lr

w

|W«*

yj

»

li

«1

• *4rV<

ic

: îïîiiiii;: ? p

"IM

»« « fx,yrt' .

•    *: ^ !:

iś‘

*♦

:t

r.

ii

»i

:i

♦i

«♦

ii

ii

::

«♦ * * *-4r *

rr^—n \ u H H i ii

it a £t> j* y

r.

TfT-ujify b

îî o

*ł »

»• o

¥

ii

iî-f

i;

ii

ii

:ï

ij

ii

4 i 4.4

ii

i;

*

'Tliam .

i?

;4!

I mi

yc&a-i

^OTfoJjoo^

■>

ii

W/::

HirilS

ni i

?/

_i

O 17P

pjÆ H jw* ;•

%r~y î ii

H*“

H.x........

J?2fc

WV"¹

'linvtd 3JL10ÎAJ VI

ÎÏ

4.

II

i:

::

:i

;;

îî

•WM

li)

T'i

Ul

Z)

li)

lf

7?îvm

f/jr SiV- .,___

prtefpeg-

30 30N3AV

ner

brnOm

%mM%éËËÊ

Dzhrigrtt&c J8?S.

Si

v**

**

W«M mm M VM01VIMS VMVISAM

P rzekroj xabubmnknapolu. marsowem po A B. \ * hM.

$E

'wX *......

' r......

&” j'—Us *•**»!

r\

£!\

y\\

----; ; 4|--------

Ms ? %X

-. .an

P-9

oc-

59 ir***‘*

OALERYiJ MACHIN .

sUr

L.

'su**-". 15

■ïmo

WM

il

XS>

s-L

lü

NS

v\

11

il¹

ii

SI

11

"1

at^s

il

SS***-y»

lll

»I

55S

<•*'

>.S

4-

\\v.v

11

Ml

lll

III

*•.....$.i

u-

KRYTt CHODNIK

il

iii

ni

••»» ••»••fat* •

UÎ*

m

il

fil

0.9 •*«

KO

>1

HÜ

Plll

» r» r*

PRACOWNIA STOLARSKA

§r*

BRACI W C Z E L A K

Lwów, ulica Łyczakowska 1. 37.

wykonuje wszelkie wyroby w zakres stolarstwa wchodzące, jako to :

Drzwi, Okna, Sufity, Posadzki, Okładziny ścian, Werandy, Pawiloniki ogrodowe, Domki studzienne, Portale, Bramy wjazdowe,

Urządzenia wewnętrzne-. Szafy i lady sklepowe, Bióra kancelaryjne i t. p.

Wszelkie powyższe roboty uskutecznia według najnowszych wzorów i najlepszej konstrukcyi z mate-

ryałów doborowych różnych gatunków.

Zamówienia tak w miejscu jak i z prowincyi wykonuje jak najstaranniej

po cenach nader umiarkowanych.    1

999999

,99999999

SPÓŁKA

fi

raz na

li

■, TECHNICZNY ,

PISMO

poświącone sprawom techniki i przemysłu.

Wychodzi w zeszytach

miesiąc w Warszawie.

Skład główny

Przeglądu Technicznego

na Ausfcryę, Niemcy, Francję itd.

znajiuje się w tsiprai

B| m BEŁZ

■    WE LWOWIE.

dla

ROBÓT ASFALTOWYCH

w Galicyi.

TOWARZYSTWO PRZEMYSŁOWE

Dr. & E. LEWAKOWSEI

WE LWOWIE

ulica Kopernika 1. 9.

wykonują z materyałów w Europie najbardziej renomowanych, robotnikami wprawionymi, po cenach najumiarkowań-szych, wszelkiego rodzaju roboty asfaltowe jako to : chodniki, terasy, posadzki w gorzelniach, browarach, stajniach, piwnicach § i t. p. warstwy izolacyjne itd. itd.

99999999

A. BRATKOWSKI I SYN polecają

SKŁAD WYROBÓW Z BLACHY

i pracownię

ROBÓT BŁACHARSKICO BUDOWLANYCH, ulica Teatralna Nr. 9. naprzeciw Katedry

we Lwowie.

U,

r\

Lwów, ulica Karola Ludwika pod liczbą 9. róg ulicy Sykstuskiej.

Sprzedaż po cenach fabrycznych

według oryginalnego cennika

Na wystawie wiedeńskiej dyplomem

z roku 1873 premiowany uznania

J. NEUHOEFER

c. k. nadworny optyk

Lwów, ulica Karola Ludwika liczba 9

róg ulicy Sykstuskiej.

Największy skład przyrządów optycznych,

matematycznych i fizykalnych,

a mianowicie :

wielki wybór Okularów, Lornet i Cwlkierów o najlepszych szkłach w najrozmaitszych oprawach. Binokli teatralnych i polowych jakoteż dla marynarki najnowszej i najlepszej konstrukcyi. Dalekowtdzów, mikroskopów, Ciepłomierzy, Cukromierzy, Alkoholomierzy, Kompasów, Busoli, Lup i t. p.

NAJWIĘKSZY SKŁAD

Barometrów metalowych t. z. Anerołdów,

najnowszej konstrukcyi, służących do spostrzeżeń meteorologicznych i do mierzenia wysokości, te ostatnie z tabelami redukcyjnemi.

Lwów, ulica Karola Ludwika

i ffl

|0

IM

i io

»M

2C O S O S

Pod redakcyą prof. Dr. Br. Radziszewskiego, wychodzi we Lwowie juź rok trzeci, czasopismo

KOSMOS

organ Towarzystwa Przyrodników imienia Kopernika'.

Kosmos wychodzi w zeszytach miesięcznych, zbro- ‘ ażurowanych, około 40 arkuszy rocznie, z drzeworytami i tablicami litografowanemi.

Półroczna prenumerata wynosi we Lwowie w księgarni Bełzy złr. 8 ct. 50 —■ w Warszawie u Gebethnera i Wolfa Rs. 8, j w Poznaniu u Żupańskiego Mk. 6.

Zbroszurowane roczniki z r. 1876 i 1877 można jeszcze nabyć po cenie prenumeracyjnej. — Roczniki te zawierają prace pp. Abakanotoicza, Birkenmajera, Ciesielskiego, Fa-j biana, Godlewskiego, Grabowskiego, Janoty, Kreutza, Nen-ckiego, , Niedżwiedzkiego, Ochorowicza, Rościszewskiego, Staneckiego, Syrskiego, Tynieckiego, Zacharjetoicza i wielu innnych.

kosmos

Wielki skład przyrządów

dla pp. Inżynierów, lekarzy, właścicieli fair;! i szkół

mianowicie :

Theodolity, Teleskopy, stoły miernicze, instrumenta niwelacyjne, SerMnty, Kątomierze, Taśmy miernicze, Rąjscejgi i t. p. Maszyny indukcyjne, laryngoskopy, lustra dla okulistów (Augenspiegel), zbiory szkieł optycznych dla okulistów, Manometry i inne części do montowania parowych kotłów i t. p.

Beparacye przyjmują się. — Cenniki rozsyłam. Ekspedycya najszybsza.

Lwów, uJ. Karola Ludwikal. 9, róg ul. Sykstuskiej}

fi

gggjp¹“ Prenumerować można we wszystkich księgarniach krajowych i zagranicznych.

pod liczbą 9. róg ulicy Sykstuskiej.

fi

1    I-

Niwelacyjny instrument uniwersalny >

j (Universal-Nivellir-Instrument mit Fernrohr f

zum Durchschlagen,)

„Starkego i Kammerera* znanej, doskonałej konstruk- y cyi, z przynależnym statywem, pionem i łatą niwela- Ż cyjną (do wysuwania), jest do sprzedania za połowę ceny kosztów zakupna, które przeszło 300 zlr. w. a. jl wynosiły. Wymienione przyrządy były w użyciu tylko || przez przeciąg bardzo krótkiego czasu, i znajdują się w stanie jak najlepszym.

|yy Bliższej wiadomości zasięgnąć można w biurze jj Towarzystwa ukończonych techników (ulica Kopernika jS 1. 14), lub w redakcji „Dźwigni.⁻ "3M

jy

budowniczy ciesielski

ROBÓT

podejmuje *\ę wszelkiego rodzaju

CIESIELSKICH

zakres ciesiołki

, że jak dotąd tak roboty jak n?

— *<

co c

jy —

w miejscu jako też i na prowincyi, a to z tem nad-starać si bedzie wykon wać wszelkie mu powierzone ej i w

e2ï. «CD

- ma także

IDOlsÆ ITOIB

kilka parcel gruntu pod zabudowania pod bardzo korzystnemi warunkami do sprzedania oraz przyjmuje zamówienia na drzewo opalowe bakowe, a mianowicie .

odstają do domu 15 złr. 50 ct.

12 „

wraz z

I stos 4 metrowy w dobrym gatun«u

^    ))    3 U    ))    »    |Q

I „    4    „ krąglaków    *»    >*    »»    »>    ”    ”

Wszelkie łaskawe zamówienia przyjmuje, jako też i wszelkich udziela wyjaśnień^ we własnym'    P**¹¹¹

ulicy Gródeckiej pod liczbą 99. naprzeciw dworca kolei Czermowieckiej we

przy

Nakładem Towarzystwa ukończonych techników.

?»

Z drukarni K. Pillera.