y

ir

|t:

■ \

■

i*

mm

i_s

il

f

I

n#

■m

m

m. ■ •••

IIP

/

M

m

t

i

ê

j

/

■r

•-

%

>

i

fi

i

. * >-**4 *,

l

;

:

f

f;'

) (

■i

(

■

\

ï

(

i

!

)

/

'

4

i/i

■-

vK

.‘C

*?&

/

■

!

' /■

y

y.

S

-

/

%

■

<

■

-s

:V:

w

A.;’

if

y]

y.

*sĄX

imi*

lï

-

:

Ęti

■' •

i

7

V;

7

rmm

'

-v.æ;

, \ y

■m

F

y

m

m

i-

XM

IJłm

ira

•V

.

'■Mf

.

V

ÏK

m

WW

if

m.

T'

h

«ya

»as

m

/’■

;

%

■

;*&?> »

.

!»

y y*

fiæî s£w-i; •

*§?

M

p&

&%¥(.W4$ß'

feg

x>-

jfi

:

3r&-:>£Sś

■' ...-

.

■

o.-;

Sï-

«

x\

HjÉ

■ ;■> -<

-; ,>v %*l ■ -

P -TT ,

«Vf

:’C'Xi

<-V,

' fil

■r

■

rj; " ’ - /    ■ i-V' -, ,-i /

S»

';

Si

. ,# !

rX:

gft

:V--

'

y.:

7

7j.

4

5k

■

\

V

■

y

-

.

v->:

ti

■v

'• •'■ > ■■■*:■..; -fy - a7

-

7;

tX\X

A*

ü

■

Wm

*

m '>

[If:]

■

?

ill;'

1/.

J’-ll

■■

a

(

xi

1

.

W

i sîf^

I 'V-' <■>' \ •

-' w.

%j>

' / ;

P

1

mu

:

1 ; ;

|J§|Éi

U

■ U,

lî

û

11

i

•/;

P

i

'

:$4

i

'■:.

1 use

>î

'\

f

(f

11

im

'■¹ 1

KXâSJSIï

;    e'ev'.Ji*

il

Vïtet

i:!

J ■>.,

/

H

Ä

à.

S'ISt:.;

■

g

4:

%

!‘

..s ■ s-a

'

h

!yg,

%

m

'. ::

gü

«

a

S

US

1

fl

7/-

ü

iï\

M

>JW_,

§g&

»

ISIS®

¥&%

MÊMSU

' * K*

i

:>ï<

U

a

8SÈ

^ ;

/'l;

U

7

;

! -/

tf

tjjjß

M:

':M

1%

IflÉ

■ąa?.

iftft

j

7:

i

K

gC

St

^V;

ItÜ

«

.. ; .- ^

■ • je

si

$/<

.

&\

;

WM

U.-.s ici

SJ

a>:

■• -C

i

\

jW

11

fS

1

.

; ■ : ' -.*

^4:

; X <{'>V

:1'S4

ft!

‘

XXV'X

.

"À

1

Ssä

e>\_

1;

11;!

Sots

1:

'£.|S

ij

: • m

I ;

SSS

WJ

SlSSs

ïHl?

:

.

/:

WW

Si

7

SI

eÂP

il

1 ;.C.> ': ••<,_

e§s >

'|| i

f

;

II»

®ÂS

■-V--

•J- • * ,H;;: ;."?%

m

»

dSfeg*

'

’

. V-S

H

■>

'

**. :vÂv;:.

V

»I

?&

“1

,

îKp

-r £

W t

KÂi*

ve»;

Sste

x?

*•;

SJ

%

■W

' V

iüi

• ' ' ■ '1 ,

. -;:

: i >*•

:: v

Sgi!

»

.

S’

SS

§1 • ç

SU

.. s. -

Rocznik II.

Prenumerata z przesyłką pocztową w Austryi wynosi: rocznie półrocznie ....    3 „

Numer pojedyńczy kosztuje 60ct.

6 złr.

DŹWIGNIA

nedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Krasickich 1.8.

Zużytkowane artykuły będą według umowy

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

Bękopisma nie

i-3

fcs»

ta

te

GO

*-3

ta

CD

ta

sas=

pa

ta

=Sl

ta

nal jąkanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Karol Setti c. k. nadinżynier, Paweł Stwierłnia, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zachariewicz, rektor c. k. Szkoły Politechnicznej i Pr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor : LUDWIK RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Dwa Meiale zasługi na ustawie Lwowskiej 1817. ji

FABRYKA GEIENTD

Konstanty Iskierski

WŁ. STRUSZKIEWICZA

& B. DŁUGOSZOWSKIEGO

Stacja drogi żelaznej arcyks. Albrechta i tele- ÏÜ!

graficzna Dolina poleca wyrób ten krajowy,g równający się fabrykatom ZA'BłT^\ granicznym, o 40% droższy stwierdzony licznemi pró- g Pil bami publicznemi, potwier-if    ,

dzony przez znakomi-iky ^ t o ś c i fachowe pochle-^/T^f bnemi świadectwami, B —    ^ ^

również zaszczycony medalami za sienie przemysłu Iftä krajowego.

** CEMENT

LWÓW ulica Teatralna 1. 11.

naprzeciw katedry

utrzymuje w znacznym zapasie wszelkiego rodzaju

f fundamentów, do narzutek na wyprą-wy w miejscach 8 na wilgoć narażo-

' nych, do wylewania__

warstw izolacyjnych, do ciągnienia gzymsów, do odlewania wszelkich

podnie-J'

ozdób architektonicznych, ; do sporządzenia posadzek, s

'B chodników betonowych, ko-^ 3 rytarzy, stajen, do sporzą-

mający zastosowanie :    i

> przy wszelkich budowlach wo- , dnych przyj zakłada- B

M dzania rur wszelkiego rodzaju, #kładąc takowe na miejscu, — do W sporządzania zbiorników na wodę, gnojówkę etc., do wyprowadzenia robót (rowów) betonowych, schody,

r/^V g Żłoby etc. przyjmuje na powyż-

M sze roboty zamówienia i wykonuje ^ Cy #po umiar. cen. jak również udziela wszel-#kich wyjaśnień i sporządza na żądanie Jwszełkie techn. oblicz., plany etc. ^

^ Główny skład dla Lwowa u Jana §chu* ÉÉ

pl. Marjacki 1. 9.    Mm

niu

do drzwi, okien, kuchen i pieców,

wszelkie gatuuki

gwoździ, drutu, blachy i żelaza jakoteż narzędzia rolnicze i rzemieślnicze.

Obejmuje dostawy z żelaza, jako to : rur wychodkowych, schodów, balustrad, słupów, balkonów i t. p., podług zbioru rysunków i wzorów fabryk tutejszych, niemieckich, francuskich i angielskich, jakoteż dostarcza wraz z ustawieniem na miejscu budowy wszelkich gatunków pomp, rurociągów, water closetów i t. p. Wyroby z żelaza kutego a mianowicie tragarze, tak nitowane jak walcowane, dostarczam nawet w małych partyach, po cenach fabrycznych na podstawie umowy z jedną ze znakomitszych hut.

Medal zasługi na wystawie przemysłowej i rolniczej we Lwowie 1877.

PIERWSZA GAUCTJSEA PAROWA PABHTEA PAKIETÓW

w Kamionce Strumiłowej.

Nowo otworzona fabryka parkietów w Kamionce Strumiłowej ma zaszczyt uwiadomić niniejszem szan. Publiczność, że urządziwszy swe warsztaty na stopę odpowiednią wszelkim wymaganiom czasu i smaku, przyjmuje i wykonywa wszelkie zamówienia które adresowane być mogą albo do samej Dyrekcyi fabryki w Kamionce Strumiłowej albo do Kantoru młyna parowego Kamioneckiego we Lwowie, ulica Żółkiewska Nr, 85.

Fabryka parkietów zaopatrzona jest w maszyny parowe stolarskie według najnowszych wynalazków i konstrukcyj, w sztuczne aparaty suszarniane i w nader obfity wybór najpiękniejszych wzorów, tak że przyjmując zamówienia gwarantować może za trwały i suchy materyał, oraz za gustowne i modne wykonanie.

Na żądanie rozsyła fabryka parkietów ilustrowane katalogi i cenniki.    KäFOl llF MîpF L TßH fi 1 SVB.

'•f

MU,

*■“8**»

IJ

Ula

TOWARZYSTWA

PRZEMY SLO W E GO

we Lwowie

ulica Blopemika 1- ©.

wykonywa

wszelkie w zakres ten wchodzące roboty

jako to :

etykiety, formularze, blankiety rachunkowe, wekslowe, rejestra gospodarcze, bilety wizytowe, plany, mapy itd. itd

niemniej przedmioty najwyszukańszego artystycznego wykończenia wymagające,

po cenach najomiarkowańszych.

MEDAL ZASŁUGI

NA WYSTAWIE

LWOWSKIEJ 1877.

w zakres budownictwa wchodzące

wykonywa

i. .A A. {

'nfit

ulica Krakowska 1. 12.

WE LWOWIE.

>>

9j

budowniczy ciesielski,

ROBÓT

podejmuje się wszelkiego rodzaju

CIESIELSKICH

w zakres ciesiołki wchodzących tak w miejscu jako też i na prowincyi, a to z tern nadmienieniem, że jak dotąd tak i nadal starać się będzie wykonywać wszelkie mu powierzone roboty jak najsumienniej i w najkrótszym czasie - ma także

i kilka parcel grunta pod zabudowania pod bardzo korzystnemi warunkami do sprzedania — oraz przyjmuje zamówienia na drzewo opalowe bakowe a mianowicie :

I stos 4 metrowy w dobrym gatunku wraz z odstawą do domu 15 złr. 50 ct.

i 17    3    ii    77    77    17    Ił

J7

Wszelkie łaskawe zamówienia przyjmuje, jako też i wszelkich udziela wyjaśnień, we własnym domu przy ulicy Gródeckiej pod liczbą 99. naprzeciw dworca kolei Czerniowieckiej we Lwowie.

i»

,, krąglaków

»»

»»

»*    »i

^    rs

łł

Prenumerata z przesyłką pocztową w Austryi wynosi: rocznie półrocznie .... 3 „ Numer pojedynczy kosztuje 60ct.

G złr.

DŹWIGNIA

Bedakcya i administracya znajduje się przy ulicy Krasickich 1.8.

Zużytkowane artykuły będą według umowy honorowane.

Członkowie Tow. t>ędą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

ORGAN

TOWARZYSTWA UKOŃCZONYCH TECHNIKÓW WE LWOWIE.

Rękopisma nie użyte zwraca Redakcya na żądanie.

Wychodzi dnia 20. każdego miesiąca.

Komitet redakcyjny składają panowie: Karol Setti c. k. nadinżynier, Paweł Stwiertnia, inżynier - elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zachariewicz, rektor c. k. Szkoły Politechnicznej i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Szkoły Politechnicznej. Odpowiedzialny redaktor : LUDWIK RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Sekretarz podaje do wiadomości, iż p. Edward Uderski, inżynier ! w Samborze, przyjął mandat na reprezentanta Towarzystwa.

Następuje odczytanie listu od dyrekcyi ruchu kolei Karola i Ludwika, w którym ta dyrekcya przyrzeka Towarzystwu poparcie» i zawiadamiając zarazem, że o istnieniu naszego Towarzystwa wszystkich Pierwsze zwyczajne walne zgromadzenie Towarzystwa ! swych urzędników technicznych okólnikiem uwiadomiła. Zarząd przyj, ukończonych techników odbędzie sie w niedzielę dnia 27-i muJe te oświadczenia dyrekcyi z zadowoleniem do wiadomości, stania 1878 r. o godzinie 3po poludnin w auli Iwowsk^J^'

Szkoły Politechnicznej.    ; Celem ułożenia porządku dziennego walnego zgromadzenia i ewentu-

| alnego przeprowadzenia zmian nazwy i statutu Towarzystwa, wybrano ! komisyę złożoną z pp. Goltentala, Jägermanna i Stwiertni. Odnośne ! wnioski przedstawić ma komisya na następnem posiedzeniu Zarządu i które się odbędzie 10. stycznia

Sprawy Towarzystwa.

L. 15/1878.

Ogłoszenie.

Porządek dzienny*.

1.    Zagajenie zgromadzenia przez przewodniczącego.

2.    Sprawozdanie z czynności i rachunków Towarzystwa po koniec roku 1877.

3.    Zatwierdzenie regulaminu dla Zarządu.

4.    Przedłożenie preliminarza dochodów i rozchodów rok 1878.

5.    Zmiana nazwy i statutu Towarzystwa.

6.    Wybór prezesa i zastępcy prezesa.

7.    Wybór członków Zarządu i zastępców tychże.

8.    Wybór komisyi lustracyjnej.

9.    Wnioski członków (§. 19. stat.)

Lwów dnia 10. stycznia 1878.

Zarząd Towarzystwa.

na

L. 16/1878.

Ogłoszenie.

PP. Jan Rudkowski, c. k. inspicyent telegrafów we Lwowie, i Edward Uderski, inżynier w Samborze, przyjęli mandaty na reprezentantów Towarzystwa, o czem się Szanownych członków uwiadamia. Lwów dnia 12. stycznia 1878.

Zarząd Towarzystwa.

r. n.

Na przedstawienie p. Radwańskiego uchwala Zarząd zgodnie i z wnioskami komitetu redakcyjnego powiększyć format czasopisma : „Dźwignia“, umieszczać w temże ogłoszenia inseratowe, używać ! lepszego papieru i honorować artykuły doborowe. O wysokości hono-i raryów orzekać będzie komitet redakcyjny. Cena rocznej prenume-; raty ma wynosić w Austryi z przesyłką pocztową 6 złr. Czy i po ja-! kiej cenie pojedyncze numera sprzedawane być mogą pozostawia się : do rozstrzygnięcia komitetowi redakcyjnemu.

W sprawie wydawnictwa kalendarza technicznego uchwala Za-! rząd polecić p. Kamienobrodzkiemu zestawienie tegoż za porozumie-jniem się z komisya, do której wybrani zostali pp. Jägermann, Rad-iwaóski i Stwiertnia. Koszta wydawnictwa wstawić należy w prelimi-; narz wydatków na rok 1878.

Na przedstawienie komitetu informacyjnego polecono jednego i z członków na prowizoryczną posadę przy kolei Albrechta.

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu 10go stycznia 1878.

Przewodniczący : p. Gostkowski.

Obecni pp. : Goltental, Iskierski, Jägermann, Kakowski, Karpu-: szko, Marki, Niedzielski, Radwański, Ross, Stwiertnia, Szurek.

Protokół z posiedzenia Zarządu odbytego dnia 29. grudnia ! 1877 r. zatwierdzono.

P. Goltental imieniem komisyi statutowej przedstawia wnioski i co do zmiany nazwy Towarzystwa i niektórych paragrafów statutu, a : motywując takowe podnosi, iż jakkolwiek każda zmiana wzbudza pewną i nieufność do rozwoju pewnej idei, to przecież bardzo wiele trafnych ; powodów przemawia za poczynieniem podobnej zmiany; następnie od-

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu

29gO grudnia    1877    r.    i    biorą udział wszyscy członkowie Zarządu. Zarząd    uchwala porządek

Przewodniczący : p. Niedzielski.    i    ““7 ^ ”lneg° f 10mad“nis: którJ    komisya statutowa.

Obecni pp. :    Goltental, Jägermann,    Kskowski, Karpuszko, Kad. i    Zarząd Polec, prezydyom ogłosi« porządek dzienny w; „Dźwigni i

. i . t> ox    x • ci f    ;    czasopismach politycznych na dwa tygodnie przed    odbyciem walnego

wanski, Ross, Stwiertnia, Szurek.    „    -,    ,    ,    ......    ,    °

Protokół z posiedzenia Zarzadu z dnia 12. grudnia 1877 r. | zgromadzenia. Z powodu bardzo polne, godziny, zamyka p prze- , t ‘ dzono    : wodniczący posiedzenie, i przeznacza następne na dzień 14. stycznia

“ Wleprzyjęto dziewięciu nowych członków. Zarząd uchwala wykre- |1878 r > na kt4rem dalMa    nowego statutu dyskutowaną będzie.

klić jednego z członków z grona Towarzystwa na mocy §. 13. statutu, ;    -

gdyż nie uiścił wkładek za 7 miesięcy.

L. 17/1873.

Podziękowanie.

Składamy serdeczne podziękowanie p. B. Bablowi, inżynierowi za dzieło techniczne ofiarowane przez Niego bibliotece Towarzystwa. Lwów dnia 12, stycznia 1878.

Zarząd Towarzystwa.

cza :

ilością stałą, przeto chcąc zmieniać siłę uderzenia młota, powinien maszynista prowadzący młot być w możności dowolnego zmienienia: 1) wysokości spadu ciężaru młota 2) stopnia sprężystości pary działającej na górną powierzchnię tłoka.

i przedłożona w roku lSSG lwowskiej c. k. akademii technicznej z powodu ubiegania się autora o katedrę technologii : bardzo łatwo zdarzyć się może w dwóch razach: po pier-meckanicznej.

wsze kiedy przedmiot do kucia z różnych gatunków żelaza jest złożony, jak n. p. przy składaniu zwitków żelaza, przeznaczonych do wyrobu szyn, których wierzchnie arkusze przy kilkakrotnem rozgrzewaniu do białego, mogły by łatwo Młoty, nadzwyczaj ważną rolę w przemyśle odgrywa-i się przepalić; po drugie przy kuciu przedmiotów ze stali jące, i do rozlicznych celów używaue, podzielić można naj lanej Bessemera a szczególnie Siemensa, od których się dwie kategorye. Do pierwszej zaliczamy poruszane siłą j wymaga jak najdokładniejszej jednostajności co do twardości

Spis członków.

(Dokończenie).

Appel J., inżynier kolei Leluchowskiej.

Bartkiewicz Ludwik, ukończony technik.

Baranowski Teofil, inżynier-asystent Wydziału krajowego. Blaim Seweryn, inżyirer-asystent kolei Karola Ludwika.

Babel Bronisław, inżynier-asystent kolei Karola Ludwika. Cordier Gustaw, urzędnik telegrafu.

Cholewkiewicz Stanisław, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Dżułyński Teofil, urzędnik urzędu budowniczego miejskiego. Dąbrowski Ludwik, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Dzierżyński Józef, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Grzymalski Piotr, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Grabowski Juliusz, profesor szkoły przemysłowej w Krakowie. Jacbimowski Edmund, urzędnik kolei Karola Ludwika.

Kovats Napoleon, inżynier kolei Czerniowieckiej,

Kofszyński Zygfryd, ukończony technik.

Kopystyński Piotr, urzędnik Wydziału krajowego.

Kowalski Jan, ukończony technik.

Kuhn Adolf, autoryzowany architekt cywilny.

Kołodziej Rudolf, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Krasowski Michał, inżynier.

Kubecki Franciszek, inżynier kolei Karola Ludwika. Limanowski Władysław, budowniczy.

Lipiński Stanisław, inżynier kolei Albrechta.

Łapicki Józef, urzędnik kolei Albrechta.

Łapiński Jan, budowniczy.

Motylewski Zygmunt, inżynier-asystent kolei Karola Ludwika. Miczyński Władysław, inżynier kolei Karola Ludwika.

Muzyka Władysław, inżynier asystent.

Mühln Władysław, budowniczy.

Osiecimski Stanisław, inżynier Rady powiatowej.

Ochs Leon, budowniczy.

Porzycki Bogumił, urzędnik urzędu budowniczego miejskiego. Perelli Józef, urzędnik telegrafu.

Pawłowski Władysław, ukończony technik.

Pappée Stanisław, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Postępski Władysław, budowniczy.

Rudkowski Jan, c. k. inspicient telegrafu.

Renzenberg Wincenty, nadinżynier kolei Albrechta.

Römer Adolf, inżynier-elew kolei Karola Ludwika.

Stojałowski Eugeniusz, inżynier.

Stroński Kajetan, inżynier Rady powiatowej.

Suchecki Seweryn, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Switkowski Władysław, c. k. adjunkt budownictwa.

Strzechowski Karol, urzędnik kolei Karola Ludwika.

Talaga Paweł, ukończony technik.

Tacreiter, inżynier.

Tuszyński Józef, inżynier-asystent kolei Karola Ludwika. Wesołowski Stanisław, ukończony technik.

Warzeszkiewicz Stanisław, inżynier-elew kolei Karola Ludwika. Wysocki Józef, inżynier kolei Karola Ludwika.

Wysocki Antoni, c. k. praktykant budownictwa.

Wrześniewski Edward, budowniczy.

Zakrzewski Jan, autoryzowany inżynier cywilny.

Młoty parowe o działaniu bezpośredniem,

Rozprawa napisana przez inżyniera

Edwarda Uderskiego

(Z rysunkiem na tab. I.)

I.

i zewnętrzną za pośrednictwem przenośni (transmisyj) a nie-! zależnie od rodzaju tej siły. W razie, gdy siłą tą jest para i nazwiemy poruszane nią młoty: parowymi o działaniu po-! średniem pary. Do drugiej kategoryi należą tylko parowe | młoty o działaniu pary bezpośreduiem , przy których działa i para wprost na ciężar młota.

Młoty ostatniego rodzaju używane bywają dziś prze-| ważnie, a usiłowania zawodowców skierowane są do ule-i pszeń tego rodzaju młotów, mianowicie, by działanie ich i uczynić odpowiedniem wymogom fabrykacyi, która z każdym dniem postępując, potrzebuje środków co raz dokładn.ejszych, dzielniejszych i do rodzaju fabrykacyj zastosować się dających.

Warunki, którym miot parowy zadosyćuczynić powinien, przy teraźniejszym stanie przemysłu fabrycznego są następujące:

a) Siła uderzenia powinna być doprowadzoną do maximum , dającego się oznaczyć przy każdym rodzaju fabrykacyi a od tego maximum aż do zera powinna być zmienna siła tych uderzeń według woli maszynisty, nawet w czasie ruchu. Wartość siły uderzenia jest : P. H więcej działanie pary na górną powierzchnię tłoka; w wyrażeniu tern ozna-P cały ciężar, H wysokość spadu. Ponieważ P jest

bj Szybkość, z jaką uderzenia jedne po drugich następują, powinna być zmienna od minimum aż do możebnego maximum także podług woli maszynisty. Maximum ilości uderzeń na minutę czyli maximum szybkości ruchu młota zależy od jego koustrukcyi a w szczególności od ilości i zastosowania transmissyj, większego lub mniejszego tarcia, uderzeń i t. d. pomiędzy częściowemi organami, od więcej lub mniej logicznego zastosowania każdej składowej części odnośnie do jej działania i celu. Obecnie doprowadzoną została chyźość ruchów młota parowego do 250 uderzeń na minutę.

Najważniejszym czynnikiem przy rosnącej szybkości ruchu jest wibracya wszystkich składowych części nie tylko ruchomych ale i stałych. Wibracya ta przy szybkości ruchu niestosownej do konstrukcyi młota może udzielić się nawet fundamentom i całą budowę młota zrujnować. Wielka szybkość ruchu młota bywa nieodzownym warunkiem w niektórych gałęziach fabrykacyj, naprzykład przy kuciu żelaza affinowanego lub stali lanej, gdy zlewek metalu za pomocą kucia potrzeba przekształcić co do formy jego, a szczególnie, gdy forma nowa o wiele się różni od formy pierwotnej. Zależy bowiem w tym razie fabrykantowi na tern, ażeby transformacya za pomocą kucia odbyć się mogła za jednem położeniem pod młot a to spowodu zaoszczędzenia czasu i paliwa, następnie zaś dla uniknienia przepalenia metalu, co

być ani tak szybkim ani tak regularnym.

i wytrzymałości metalu, które to przymioty łatwo by można i ciężaru młota, trzona i tłoka, a H wysokość spadu. Ruch narazić na szwank przy kilkakrotnem silnem rozgrzewaniu. ! stawidła, konstrukcyi nadzwyczaj prostej, odbywa sie w spo-Mając do rozporządzenia dobry młot parowy, może fabry- j sób następujący [fig. l.\ A cylinder główny, B skrzynka kant po jednem tylko rozgrzaniu do białego wyciągnąć i czyli pudło stawidłowe, C stawidlo, poruszane za pomocą pakiet, mający około 1 metra długości, do takich rozmiarów, | drąga P O E G , m otwór czyli wpust dla pary do cylindra że Die dając go już drugi raz do ognia, można go puścić j pod tłok D, n wpust do kanału n n, wyżłobionego w cylin-na walcownię, zkąd wychodzi gotowa szyna. Chyżość taka j drze i komunikującego z powietrzem. Siła ręki robotuika ruchów młota parowego jest możebną tylk » przy samodzia- j działająca w P nadaje stawidłu na przemian pozycye G i Cr łających stawidłach, ponieważ ruch ręki ludzkiej nie może i a młot spada i podnosi się z szybkością zależną od szybko-

i ści ruchu ręki kierującej i prężystości pary w kotle.

Urządzenie młota tego w dolnej jego części, [fig. 2.]

na

c) Ruch młota powinien być jak najdokładniejszy i : jak najregularniejszy. Raz przyjęta wysokość spadu młota j pozostało prawie niezmienionem w młotach późniejszych i i szybkość ruchu jego nie powinne w czasie ruchu zmieniać i jest następujące: Ciężar młotowy składa się z dwóch od-się niezależnie od woli prowadzącego. Warunek ten wymaga j dzielnych części A i A\ połączonych z sobą wcięciem dokładnego przypasowania i uregulowania wszystkich tych | jaskółczy ogon. Dolna część A’ która uderza o kowadło organów, za pomocą których ruch ciężaru młotowego komu- i waży od ¹/₁₀ do ¹/₆ wagi całkowitej A + A\ Część ta wy-nikuje się ruchowi stawidła, rozdzielającego parę.    i    lana być powinna z jak najlepszego i najtwardszego metalu

Część A ma na dwóch przeciwległych pionowych bo-

dj Cała siła młota powinna być zużytkowana w ude-; (dawniej z żelaza teraz wyłącznie z lanej stali). Część rżeniu t. j. para powinna działać calem swem parciem na ma na górnej poziomej powierzchni centralne wyżło-górną powierzchnię tłoka aż do samej chwili uderzenia; po i bienie w które zapuszczony jest koniec trzona tłokowego E. nastąpionem uderzeniu ma para od razu rozpocząć działanie i Połączenie to gra bardzo ważną rolę, w ogólnej budowie na dolną powierzchnię tłoka z możebną swą sprężystością; i młota; celem jego jest bowiem najprzód jak najpewniejsze działanie to ma trwać aż do chwili, w której młot ma zmie-j połączenie trzona z ciężarem AA’ a następnie jak najwię-nić kierunek t. j. spadać. Ruch stawidła parowego jest więciksze zneutralizowanie wibracyj. Ażeby podwójny cel ten zupełnie zależnym od dwóch punktów wybranych dowolnie ; osiągnąć połączenie to wykony wa się wedle szkicu na fig. 3.]. •pomiędzy granicami możebnego ruchu młota, a mianowicie : | Ścięty stożek którym zakończa się trzon wchodzi w otwór punktu z którego ciężar młota ma spaść i punktu w którym j cylindryczny w części A. Otwór ten ma w głębi kształt ma nastąpić uderzenie. Ostatni ten punkt nie jest stały ! stożkowy, w który, przez boczne otwory wciska się dwa z powodu różnicy w wymiarach przedmiotów do kucia prze- ; kliny, pomiędzy trzon a ścianki kanału, a podbiwszy w wol-znaczonych , i dlatego powinno mieć miejsce pełne otwarcie j ną przestrzeń m pod spodem trzona silną żelazną sprężynę stawidła zaraz po uderzeniu, zupełnie niezależnie od wy_ ; otrzymuje się najlepsze połączenie. Elastyczność sprężyny sokości na której uderzenie to nastąpiło. Samo przez się i zmniejsza szkodliwą wibracyę i dozwala na szybszy ruch rozumie się, że ruch spowodowujący otwarcie kanału dla pary ! młota. Działanie sprężyny tej szczególnie czuć się daje przy pod tłok powinien jednocześnie zamykać dostęp pary do i kuciu przedmiotów elastycznych, górnej części cylindra i łączyć z powietrzem otwór będący nad tłokiem (i odwrotnie) tak, aby działanie pary na dwóch j kach dwoje uszu a i a’ które wchodzą w zagłębienia C i C*

stronach tłoka nie neutralizowało się nigdy.

! znajdujące się w słupach D, na ich wewnętrznej strouie. ej Nakoniec powinna ilość pary wpuszczanej do cy- i Zagłębienia te służą jako przewodniki dla młota, JB kowa-lindra tłoka względnie prężność działającej pary ulegać j dło, G płyta, E trzon młotowy przechodzący pi zez dno cylin-podług woli prowadzącego wszystkim możebnym zmianom, i dra A a to przez uszczelnię. Wierzchnia budowa stoi na Takie działanie pary wywołuje się w zwykłych maszynach i dwóch słupach D z których każdy spoczywa u dołu na parowych za pomocą większego lub mniejszego otwarcia | dwóch nagach, tak że całość stoi na czterech nogach wpusz-kurka w rurce prowadzącej parę z kotła do komórki stawi- i czonych w płytę G. Wysokość i przekrój słupów D zmienia dłowej. Ruch kurka jest tak nieznaczny, że nie daje się | się stosunkowo do możebnego spadu młota, wysokość bywa zmierzyć dokładnie na oko. Ilość wpuszczanej pary powinna 1₀d 2-50 metr. do 5*00 metr., zaś ciężar młota 1500 do być jednak regulowaną jak najdokładniej tak, ażeby naj-ii2000 klgr. nie biorąc na uwagę prób w Creuzot i Essen, mniejsza nawet zmiana była możebną do wykonania i oce- i gdzie miano w najnowszych czasach pobudować młoty o nienia za pomocą miary widocznej, a to da się uskutecznić ; 50000 klgr. wagi;*) nie wiadome mi są jednak rezultaty tylko za pomocą zmiany pozycyi stawidła w stosunku do ! z użycia tych młotów. Jeżeli przyjmiemy granicę całkowitej cylindra. Młoty nowej konstrukcyi uczyniły zadosyć warun-: wagi pomiędzy 1500 a 12000, to waga części A, znajdzie

kowi temu zupełnie.

się pomiędzy 150 a 1200 (biorąc minimum). Kowadło B ra

jj    i zem z płytą G powinne by ważyć od 3 PH do 4 PH, jednako-

: woż przy wielkich młotach, potrzebaby według wzoru tego tak Konstrukcja najdawniejszych młotów parowych o    .    ..    .0 wylanie tejże „ jedlljm kawalku stało.

laniu bezpośredniem oparta była na prostem działania pory. ‘ sie ni()podobi()ń8twem. Zadowalniaja sie w takich razach przy czem stawidło poruszane było ręką ludzką. Para wpu- ;    j,, pH a u3wet wagą m ale wtedy piyta mnsi być

*) W roku zeszłym zbudowano w Creuzot młot parowy trze. Działanie młota takiego jest ¹/₂m v² czyli P.H gdzie ; ₀ 70.000 klgr. wagi, spadający z wysokości pięć i pół metra. P oznacza ciężar całkowity części ruchomych, t. j. samego i (Przyp. Red.).

szczana pod tłok, podnosiła go razem z trzonem i umoco- ; äcMje p₀p(CZ0I1ą z grubym elastycznym fundamentem, wanym w jego koheu ciężarem młotowym aż do pewnej ; z drzewa d‘ b 0 ua wzdłuż ; poprzek ułożonego i silnie wysokości, zkąd wszystko razem spadało w chwili, gdy ta ; sama ręka poruszyła stawidłem i wypuściła parę w powie-

śrubami ściągnionego. Grubość trzoua E stosunkowo do j takich dochodzi do 14000 klgr. podnoszonych na 3*0 metr. wagi młota zawiera się pomiędzy 0-08 metr. i O¹18 metr. j wysokości. Młoty te jednak nie wypełniają wyżej przyto-Młoty mniejszej wagi od wyżej wymienionych nie potrze- : czonych warunków które są koniecznemi tam, gdzie oprócz bują tak silnej budowy spodniej; zamiast dwóch kolumn ; siły uderzenia potrzebne są jednostajność, stałość, i wielka wystarcza w takim razie jedna, przykład czego obaczymy : szybkość uderzeń. Zadosyćuczynienie tym warunkom było w dalszym ciągu.

i pobudką do nowych pomysłów dla ulepszenia parowego i młota, a mianowicie w kierunku zastąpienia działania ręki : robotnika przez połączenie stawidła parowego z ruchomemi częściami samego młota t. j. z ciężarem młotowym lub

III.

Pierwsze ulepszenie pierwotnego, powyżej opisanego! młota zasadzało sie na tern, że para, wpuszczona pod tłok,!.    . .

podniósłszy młot do gdry, nie uchodziła, w powietrze, ale!Je^ trzonem. W taki sposób stworzono młoty parowe o sa-

wprowadzona została do górnej części głównego cylindra i j podczas spadania młota działała na górną powierzchnię tło- ! ka, potęgując w taki sposób siłę uderzenia. Para ta ucho-i

; modziałających stawidłach czyli samoruchy.

V.

z rurą

Ażeby nie powracać ponownie do młotów regulowa-dziła w powietrze dopiero po uderzeniu t. j. kiedy młot j uych ręką ludzką podajemy tu (fig. 5.J szkic przedstawia-powtórnie zaczynał się wznosić. Urządzenie takie uwido-.i jący szczegółowe urządzenie cylindra parowego i skrzynki cznionem jest na szkicu [fig. d]. Jest to młot z podwójnem | sta widłowej. A cylinder parowy, B tłok, C trzon jego, działaniem pary. Skrzynka sta widłowa A" jest tak wysoka j D skrzynka czyli pudło stawidłowe, A¹ połączenie jak główny cylinder, w górnej części nieco szersza i w tej ] prowadzącą parę z kotła, Fi F' stawidło w dwóch pozycy-właśnie rozszerzonej części porusza się stawidło. Skrzynka | ach skrajnych, H i H' listwy ograniczające ruch stawidła; K połączona jest z cylindrem dwoma otworami czyli wpu- j w pozycyi stawidła F wchodzi para nad tłok a para z pod stami, górnym m i dolnym w, formy prostokątnej i jedna-;tłoka wychodzi w powietrze, zaś w pozycyi F' ma się rzecz kowej powierzchni. Otwór p komunikuje z powietrzem, | przeciwnie, a i b otwory, kształtu prostokątnego, stanowią otwór n jest otwarty, tak że para, wchodząca przez rurę i dolne i górne wpusty t. j. pod tłok i nad tłok. Za pomocą L ma zawsze wstęp pod tłok. Górny wpust m znajduje się jkanalików aa, i bb, znajdujących się w ścianie cylindra, tylko podczas spadania młota w komunikacyi z parą kotła, j działać może para na jedną i drugą powierzchnię tłoka, zaś w czasie podnoszenia się młota w komunikacyi z po- j Przy położeniu stawidła F ruch pary oznaczony jest strzał-wietrzem; działania te uskutecznionem zostaje za pomocą i kami, przyczem para z dolnej części cylindra uchodzi w po-stawidła, którem kieruje ręka robotnika znajdująca się w pun- i wietrze przez otwór e i kanalik cć. Jako przykład podajemy kcie A i działająca za pomocą drąga A o c. Dla wstrzymania i tu główne rozmiary młota ważącego 4000 klogr. Maxim;

ruchu zamyka się kurek w rurce L.

spadu 2-0 metr., średnica wewnętrzna cylindra 0*60 metra

Siła poruszająca młot w tym razie będzie:

wpusty

0-025

m.> wypust c p,030 m<> średnica trzona 0-110 metr., Przy podnoszeniu : P w [#²    ?’²] [p n R* +P¹ ] I i wymiary ciężaru młotowego : 1*50 metr. wysokość, 0*70 metr,

czne, młota.

gdzie P — ciśnienie pary, p — ciśnienie atmosfery- j długość i 070 metr. szerokość. Po za granicą 4.000 klgr. B i r = promienie tłoka i jego trzona, Pl waga ; ubywają czasem zamiast stawidła klap zamykających i od-

VI.

Wracając do młota parowego o samodziałających stawidłach, zaznaczamy, że pierwszą myślą konstruktorów było zastosować do młotów zasadę ruchu zwykłych parowych machin i w tym kierunku robione były pierwsze próby. Te nie doprowadziły jednak do rezultatu. Ruch młota bowiem w zasadzie już różni się od ruchu innych machin; to, czego

i mykających wpusty i wypust ; klapy mają w takim razie Przy spadaniu: ciśnienienie na tłok jest P*R* a|formę nie czworoboczną, ale okrągłą, pod tłokiem pozostaje ciśnienie P v [R² — r²] a zatem siła właściwie działająca:

Pl + P <7T A² — P 7T (E² — r²) = Pl + P r r² (II) czyli do własnego ciężaru dodane ciśnienie pary na powierzchni przekroju trzona. Ilość ta P r r² zależna jest tylko od r, gdyż P i w są ilościami stałemi; ażeby więc działania młota tego spotęgować potrzeba by powiększyć r czyli grubość trzona, co znowu ma tę niedogo-. dność, że zmniejsza siłę podnoszącą młot jak to uwidocznia^ innych machinach unikamy t. j. udeizeń, w młocie jest zrównanie (I)    '    ! celem głównym. Pod względem sposobu działania siły pary

Jak widzimy ma młot ten nie wiele lepszych stron od !aa °P^r maJ^cy pokonany, można podzielić machiny młota opisanego poprzednio. Wprawdzie nie istnieje w tej j Parowe na dwie kategorye. w pierwszej kieiunek siły jest konstrukcyi przestrzeń nieużyteczna pod tłokiem, t. j. prze-|c^^e Przec^vny kierunkowi opoiu a w takim, przypadku strzeń powstająca w razie gdy tłok w skutek grubości przed-N0S^ lokomobila obracająca kamień młyński, piłę okrągłą, miotu kutego nie dochodzi do samego dna cylindra a która : niłocarnię i t. d.; w drugiej hategoryi kierunek siły oporu zapełnia się bezużytecznie parą, uchodzącą następnie w po- ;wc^ zmienia,, z dodatniego na ujemny i. odwiotnie; wietrze. W tej konstrukcyi młota może za to taka samaN³^⁰ Przy^a(i stawiamy parową machinę poruszającą pompę:

strata pary mieć miejsce w górnej części cylindra gdy młot nie bije na całą wysokość.

IV.

j przy podnoszeniu tłoka do góry siła działa przeciwnie opo-irowi, przy opuszczaniu go na dół działają obie siły w tym ! samym kierunku, t. j. para i ciężar. Musimy wspo-! mnieć jeszcze o tych zastosowaniach maszyn parowych, Młoty powyżej opisane o pojedyńczem i podwójnem | gdzie opór, który maszyna ma pokonać, działanie wciąż ale bezpośredniem działaniu pary używane są dziś jeszcze, j czasowo; w takiem położeniu są maszyny poruszające w fa-z małemi ulepszeniami i zmianami, w wypadkach w któ-! brykach żelaza walcownie, nożyce i piły. Jak w drugiej rych potrzebną jest tylko siła uderzenia. Waga młotów ! kategoryi tak i w ostatnim przytoczonym przypadku musia-

łaby powstać niejednostajność ruchu machiny i uderzenia , ! słupa młotowego, druga S wpuszczona w otwór wyżej opi-dla zniszczenia których i dla zregulowania ruchu używane : sauy w segmencie M. Koniec pręta O ma ruch pionowy, bywają szaleńce. Bez szaleńca niemożebnem było by nawet : ponieważ uczestniczy w ruchu ciężaru młotowego; ruch przy tego rodzaju machinach poruszanie stawidła parowego za ! ten pionowy ma miejsce pomiędzy punktami 1 i 5. Drugi pomocą mimośrodu, gdyż szaleniec może tylko neutralizować : koniec O’ ma ruch łukowy w zacięciu łykowem za pomocą działanie punktów martwych. Przy miotach użycie szaleńca a i główki S\ Gdy przy spadaniu młota pręt 00' zajmuje potem samem i mimośrodu jest niemożebnem. W młocie takjzyeyę 2.2. opierając się główką S o dolny brzeg otworu, samo jak w maszynach drugiej kategaryi siła oporu zmienia! główka S dochodzi do zakończenia pochyłego i napierając się wciąż z dodatniej na ujemną i na odwrót. Szybkość i nah, zmusza segment cały wraz ze stawidłem do osunięcia więc ruchu przy podnoszeniu młota z zasady już jest po-i się na dól na długość ¹/₂ r a poruszenie to odmyka wpust wolniejszą od szybkości spadania, a chcąc ruch ten uregu- i dolny, wypuszcza w powietrze parę z wpustu górnego i lować doszło by się do zniweczenia siły uderzeń, co jest: młot się wznosi, przyczem główka S przechodzi z pozycyi wręcz przeciwnem celowi.

Ruch ciągły, obrotowy mimośrodu, nie możebny do ; pozycyami 4 i 5 podnosi się segment i stawidło, co zmienia zastosowania przy młocie próbowano pierwotnie zastąpić i ruch młota i t. d. Ponieważ ¹f₂ r wyobraża cały ruch stawidła, szerokość więc nacięcia w segmencie równa się no-

1 aż do 5 opierając się o krawędź górną nacięcia. Pomiędzy

w sposób-następujący (fig. 6.):

Drąg AOB obraca się około osi stałej O dzielącej dwajdwójnemu ruchowi stawidła. nierówne ramiona AO i OB. Pierwsze ramię nadaje ruch sta-widłu za pomocą korby Am i trzona mn. Drugiemu zaś ra- i czyni zadosyć innym warunkom wymienionym w ust. I. mieniu OB uadaje ruch trzon młota. Długości ramion : Wysokość spadu zależna ściśle od długości otworu 1.5 jest drąga odpowiadają stosunkowi długości C i G'; pierwsza ; stałą. Ilość wpuszczanej pary tamże regulować można tylko z nich jest długość drogi przebieganej przez młot, druga!za pomocą kurka. W porównaniu jednak z młotem opisa-jest droga którą przebiega stawidło. Korba Am połączona ! uym poprzednio ma jedną zaletę a mianowicie, że ruch jest w ro z trzonem stawidłowym, poruszającym się piono- : stawidła uczestniczy w ruchu ciężaru młotowego dopiero od wo w przewodnikach pip. W dłuźszem ramieniu drąga ; chwili, gdy główka & dójdzie do jednej lub drugiej pochyłej znajduje się otwór uu', w który wchodzi szpin umocowany ; linii w otworze r, co ma miejsce przy krańcowych pozycy-stale do trzona młotowego. Ponieważ w krańcowych pozy- : ach młota. Para wchodzi więc pod tłok na bardzo krótki cyach młota drąg znajduje się wpozycyach A'B' i w A"B", ; czas przed uderzeniem, i dla tego osłabia go daleko mniej szpin przebiega w otworze uu' długość f, od której otwór ! niż w systemie poprzednim. Konstrukcya jednak młota tego

pozostawia wiele do życzenia. Główka S działa na trzon

Młot taki funkcyonuje dobrze, szybkość uderzeń jest I stawidłowy w pozycyi 1, właśnie najwięcej oddalonej od regularna i wysokość spadu jest zawsze jedna i ta sama. i pionowej linii, ztąd działanie to ukośne sprowadza bardzo Wyżej wymienionych warunków jednak młot ten nie wypeł- j znaczne tarcie o przewodniki p ip', co zużytkowuje wiele siły nia, gdyż punktów B' i B" zmienić dowolnie nie można, U sprowadza wstrząśnienia w całym młocie. Ta sama oko-młot nie może padać z innej wysokości jak C. Ilość pary j liczność zmusza do nadania prętowi 00' znacznej grubości regulować można tylko za pomocą kurka, odmykając go i aby przeciwdziałać możebnemu zgięciu tegoż, więcej lub mniej. Nakoniec wpusty nie otwierają się naraz ale stopniowo tak, że w środkowem położeniu młota stawi-! zmieniano wysokość spadu w sposób następujący: Pokry-dło znajduje się także w pozycyi środkowej ; podczas dru- j wano segment M innym ruchomym segmentem M' przymo-giej połowy wznoszenia się młota, dolny wpust jest w ko- ! cowując je stale za pomocą imek d i d' (fig. 9). Wycięcie munikacyi z wypustem a górnym już wchodzi para, wznoszenie się więc młota odbywa się coraz powolniej. Toż samo | wycięcie w M, ponieważ zaś jest odeń krótsze przeto spad ma miejsce w drugiej połowie spadania młota, t. j. górna!miota będzie mniejszy. Zmiana taka wymaga jednak bardzo para jest już w komunikacyi z powietrzem pod tłok, co działa hamująco na ciężar i zmniejsza siłę ! ściej podczas ruchu młota wypada zmienić wysokość spadu.

Młot ten oprócz własności regularnego ruchu, nie

uu' powinien być dłuższy.

Widziałem także jeden z takich młotów, przy którym

w segmencie M' pokrywa na szerokość jak najdokładniej

para wchodzi ! wiele czasu, co właśnie nie odpowiada celowi, gdyż najczę-

uderzenia.

VIII.

Wspomnieć należy dalej o młocie z samodziałającem Zdarzyło mi się widzieć w jednej z fabryk francu- j stawidłem systemu uży wanego we Włoszech. Widziałem go skich młot parowy, samoruch, z transmisyą segmentową, iw fabryce S. Pierre d'arene (fig. 10).

Na powierzchni pionowej ciężaru młotowego wyryty Stawidło parowe połączone stale z trzonem BB' mają-;j0st w formie parabolicznej kanalik aa'. W kanaliku tym cym jedyny ruch pionowy pomiędzy przewodnikami p i p'. ! założoną jest główka b pręta bb', którego drugi koniec b' Koniec trzona tego połączony stale z wycinkiem kołowym M, ! umocowany stale do płyty <7, mogącej się posuwać w ramie-w dolnej części którego wycięty jest otwór, ograniczony ! nłu dd'. Na powierzchni płyty tej wycięty jest znowu ka-u góry i u dołu konceutrycznemi łukami, które przy koü-!üalik, w którym porusza się główka zakończająca trzon cach zakończone są łukami pochyłemi. Pręt żelazny 00’ I stawidła, a trzon ten porusza się pionowo w przewodni-umocowany jest za pomocą zawiasu końcem O do trzona jkach P. Przy podnoszeniu się młota posuwa się główka b młotowego AA', tak że kąt AOO' jest zmienny. Koniec O’! w kanaliku aa', nadaje ruch poziomy płycie c, a ta porusza zaopatrzony jest szpinem o dwóch cylindrycznych główkach i stawidłem. Jeżeli płyta c posunie się na długość ee' = a'b" S i S' wystających na obie strony (fig. 8.). Jedna z nich ! (linia a'b" jest poziomym rzutem kanalika aa') stawidło S' porusza się w łukowem nacięciu wyrobionem w ścianie ! posunie się na długość dd' czyli na rzut pionowy kana-

VII.

Urządzony on jest w sposób następujący: (fig 7.)

lika cc\ Szkic uwidocznia że wzniesienie się młota jest stałe! pod Rudnikiem huty żelazne. Wal ziemny, wzniesiony pro-i równe długości linii b'b”, że zatem wysokość spadu młota ; stopadle do biegu potoka Stróży, za nasyp drogi uważany, takiego mniejszą jest nawet od tegoż wysokości — a temijakoteż obfitość żużli w bliskości, wspomnionego miejsca, samem stosunkowo do ciężaru za mała. Ponieważ ruch sta- ; popierają miejscowe podanie. Me miałem dotąd sposobności widia jest ciągły, więc wpust dolny będzie otwarty już i czynić w tej mierze poszukiwania na historycznym gruncie, wtedy gdy młot spada i para działa wstrzymująco, i odwro- i dla tego też nieznane mi są powody, które tutejszemu tnie, wpust górny otwiera się gdy młot kończy swój    ruch    ! hutnictwu kres położyły. Przypuścićby można, że    do upadku

do góry, zupełnie tak samo jak w młocie opisanym w    ustę-    ! zakładów przyczyniły się liche    rezultaty    przy    produkcyi

pie VI. Dalej ponieważ pozycya młota na kowadle odpo-i żelaza osiągnięte. W nowszych bowiem czasach, usiłowania wiada zupełnemu otwarciu dolnego wpustu, przeto w skutek podjęte przez właścisiela dóbr Rudnickich hr. Hompescha, grubości przedmiotu do kucia, ciężar młotowy nie dojdzie ! małą wydajnością materyału odstręczyły od przedsięwzięcia; do kowadła, wpust dolny nie zupełnie się otworzy, i    młot    ! obszerne pokłady rudy po lasach    i łąkach    pozostały odtąd

wznosi się powolniej, ponieważ mało pary wejdzie pod    tłok.    bez użytku dla przemysłu.

Przy zamierzonej jednak budowie kilku dróg w powie-

pu I. młot ten zadość nie czyni.

(D. n.)

Pod względem konstrukcyi zarzucić można zbyteczne tarcie, i że pręt bb' ulega łatwo zgięciu. Wreszcie warunkom ustę- j cie Niskim, może ruda być użytą na spodni pokład, w którym też celu bywa wydobywaną; koszta ustawienia jednego metra sześciennego wynoszą 1 złr. 20 ct.

090-

Ruda darniowa

jako materyał do budowy nowych gościńców

przez

Władysława Ciesielskiego.

W nadziei, że wypadek tu przywiedziony zainteresuje specyalistów przy budowie licznych dróg w kraju zatrudnionych, pozwalam sobie dołączyć niektóre spostrzeżenia tak co do natury materyału, jakoteż i doświadczeń nad nim prze-zemnie dokonanych.

Ruda darniowa (łąkowa bagnista), odmiana żelaza brunatnego czyli wodanu tlenniku żelaza a w ściślejszem znaczeniu gatunek żelaziaku brunatnego (limonit) bądź to piaskiem i iłem, bądź też ziemią zanieczyszczona, zawiera je-W obec działalności technicznej w kierunku budowy ! szcze nieco fosforanu żelaza. Powstaje ona z rozkładu dogodniejszych środków komunikacyjnych, i w obec wynika- rozmaitych minerałów, żelazo zawierających i tworzy się jącej ztąd konieczności zapewnienia sobie zapasów materyału ! ciągle po mokrych łąkach i bagnach, a w miarę osuszenia inteligentny technik zakresu swoich czynności nie ścieśni się takowych zwiększa się spójność i twardość rudy. Na w granicach rutynowej znajomości umiejętnego użycia zaso- ! przestrzeniach mało mokrych, grubopienną olszyną porosłych, bów gotowych. W miarę wyczerpania materyałów i powsta- ! znalazłem najlepsze gatunki rudy bagnistej. Kształt jej: jącego braku starać się będzie, przy możliwem uwzględnię-! bryły nieforemue, o złożeniu wiązkowato-ziarnistem, miej-niu warunków finansowych, zdobyć nowe środki i płody po- ! scami dziurkowate a otwory zapełnione ziemią. Mechaniczne

trzebie zaradzające.

te przymieszki łatwo się odłączają, bez szkody dla części Przyjęty ogólnie angielski system Mac-Adama budowy j będących z sobą w chemicznym związku. Zewnętrzna po-dróg krajowych, nastręcza, oprócz powszechnie uznanych, i i wierzchnia rudy chropowata, złam nierówny, barwa brudno te jeszcze korzyści techniczne, że pierwszą warstwę pokładu ! brunatna.

Odbyte próby :

a) okruch ważący 30 dkg. trzymany przez 24 godzin

(grubości OlO mtr. przyjmując) zastąpić można bez szkody dla trwałości gościńca, tańszym aniżeli kamień materyałem.

Na znacznej części porzecza Sanu i Wisły, nizinnym ! w wodzie, przyjął 3 gramy wody ; następnie pozostawiony obszarem rozesłanego w granicach trapezu Leżaysk-Sando- 'jeszcze 62 godzin pod wodą, nie zmienił wcale wagi.

mierz-Radomyśl-Ulanów, nie odkryto nigdzie kamieniołomu, mimo podjętego przez specyalistów skrzętnego poszukiwania, i z 1 części soli glauberskiej rozpuszczonej w 2 częściach Do budowy drogi krajowej „Rzeszów-Nadbrzezie“ na prze- ; wody, poczem wystawiony na mróz 8° R. przez dwie doby, strzeni 38 Va kilmtr. długiej, wykończonej w r. 1877 użyto ! został bez wszelkich następstw*). Inne bryły na działanie kamieni t z. błędnych (blocs erratiques), które właściciele ! wpływów atmosferycznych przez całą zimę wystawione za-pól dostarczali. Za jeden mtr. sześć, z dostawą płacono od ! chowały się także w pierwotnej postaci.

c) rozpalony w ogniu i w wodzie zanurzony okruch Powierzchnia wymienionego trapezu z przyległą do ! pozostał cały. Na powierzchni tylko stał się kruchszym, a niej szeroczyzną równin jednostajnych aż do podnóża gór i ostre krawędzie z łatwością dały się ogładzić drzewem. Krzeszowskich i Sandomierza, obniżona niegdyś pod poziom morza, po jego ustąpieniu zachowała właściwą zlewisku wód i nie pozostawia ruda nic do życzenia. Kostkę objętości OOl stałych fizyoguomią w całym swym ustroju topograficznym *) i m. sz. rozgniótłem pod ciężarem 510 klg.**) Wiadomem jest Pozostałe po ustąpieniu wód obszary, bądź to pod kulturę ! przecież,, że pod naciskiem 400—500 klg. piaskowy kamień lasów zajęte, bądź też na łąki zamienione, kryją w swem i zostaje zmiażdżony; zwietrzałe Dunajcowe granity nie wyłonię mnogie zapasy rudy darniowej, którą przemysł ! trzymywały nacisku 300 klg. a najtwardsze kruszą się pod

ciśnieniem 700 klg.

b) przez 45 minut gotowany w płynie składającym się

złr. 5 do 6-50 oprócz tłukacza.

d) Pod względem tęgości odpornej czyli wytrzymałości

powinien wyzyskać.

*) Metoda Brada, przytoczona przez Thuery’a w Bapport fait a la Société d’ Encouragement pour Vindustrie nationale- Paris 1830.

**) Zapewne na jeden kwadratowy centymetr. Przyp. Bed.

W czasach dawnych, za królewskich rządów — jak z opowiadań mieszkańców dowiedzieć się można, istniały

*) Flora leśna w Galicyi przez Emila Hołowkiewicza. Lwów 1877. i

e) ciężarem ruda darniowa przewyższa porfir i granit, i cuzkich, może w rzeczy samej spowodować zupełny przewrót w do-Kiedy bowiem jeden metr. sześć, porfiru 2600 klg., a jeden I tychciasowych systematach ogrzewania mieszkań. Niewielki piecyk

metr sześć, granitu 2801 klg. waży, to rudy darniowej jeden

ll-sypki szutru, który dla braku wałka (przy drogach po- i stoPnia’ “e wytwarzanie się tlenku węgla staje się niepodobieństwem, . . i s •    j •    , r -    ,,    : a całkowita ilość spalonego węgla zamienia sie w kwas węglany. Wia-

wistowych) nie wszędzie może byc utloezony.    >m, ii tylto tlenek węgla Lie się stać przyczyn, zatrucia po.

Ustawienie jednej pryzmy, jak nadmieniłem, koszto- : wszechnie zwanego zagorzeniem lub zaczadzeniem, chociaż nadmiar

żelazny, mający postać nizkiej, ozdobnej kolumny, wewnątrz mieści w sobie ognisko, złożone z rusztu, na którym opiera się coś nakształt metr. sześć. 2bll klg. Na pierwszy pokład gościńca zaleca j walcowatego dzwonu. Dzwon ten cały jest jak przetak podziurawiony; się więc tern bardziej jako materyał , nie łatwo ustępujący : stanowi on główną część przyrządu, wywołując nadzwyczaj silny prąd pod naciskiem kół wozowych, wrzynających się w świeże i powietrza i podnosząc temperaturę jego w ognisku do tak wysokiego

wało 1 złr. 20 Ct. przy dziennej płacy robotnika 40—50 Ct. i kwasu węglanego w powietrzu może być także szkodliwym. Ale i na Nie mogę tli sie wdawać W szczegóły ścisłych obliczeń, ;t0 lJrzemyślny wynalazca obmyślił radę. Nad ogniskiem, umieszczone

gdyż ceny zależne sa od warunków i płacy kaźdomiejsco- Ü“‘ n“2ynie “ “drfb"T    ‘,oSrodku

n    "    ..    .    : zna, otoczoną dokoła zbiornikiem wody. Powietrze ogrzane w ognisku

wych; w Ogólnem atoli rozważaniu przedmiotu widoczną ; un08zac się w górę, napotyka wypukłą pokrywę naczynia, jednocześnie jest jeszcze ta strona dodatnia dla budowy dróg, iż właśnie ; zaś wywołuje obfite parowanie wody i przesycone tą parą wydobywa w miejscach, gdzie moczary i trzęsawiska utrudniają dowóz : się na zewnątrz bocznemi otworami. Tym sposobem z piecyka wychodzi

materyałów, ruda pod ręką będąca, ważne może oddać !osCateczniePowietrzesilnie ogrzane, pozbawione zupełnie tlenku węgla,

usługi interesom budowy i ekonomii krajowej.

Ko zmaitości.

: nasycone wprawdzie kwasem węglanym, lecz rozpuszczonym niejako i w parze wodnej, tak prawie, jak gdyby to powietrze przepełnione było drobniutkiemi kropelkami wody. Ta wilgoć niszcząc wpływ :: kwasu węglanego, nie działa szkodliwie na płuca. Wiadomo, iż słabą ! stroną wszystkich dotychczasowych systematów ogrzewania, jest nie-: podobieństwo zachowania całkowitej ilości otrzymanego ciepła, któ-

i rego zawsze część znaczna uchodzi kominem. Piecy

i rego zawsze część znaczna uchodzi kominem. Piecyk Mousserona, nie : potrzebujący wcale komina, zadanie to najlepiej rozwiązuje. Zwyczajne — Szkoły techniczne w Anglii. W miarę indywidualnych ; przewietrzanie, dostateczne jest do odświeżania powietrza w mieszka-potrzeb pojedynczych narodów, wytworzyły się w różnych krajach i niu ogrzanem tym sposobem. Próby odbywane w obec licznych świad-różne systemy kształcenia techników. W Anglii uwzględniają prze- i ków miały wypaść bardzo pomyślnie dla tego przyrządu. Według po-dewszystkiem praktyczny kierunek w wykształceniu, które nabywają j wyższego polega więc cała tajemnica wynalazku głównie na w y s o-kandydaci na inżynierów i architektów w ciągu trzy do pięcioletnich ; ki ej temperaturze, a ponieważ takowej od razu osiągnąć nie podobna studyów, a po ukończeniu tychże, otrzymują na podstawie złożonego; ! — przeto wyrazić musimy wątpliwość, czy w czasie rozniecania ognia, egzaminu dyplomy. W pierwszym roku szkolnym biorą tam : Materna- j przyrząd ten zupełnie bez komina obejść się może. tykę tj. Algebrę, Trygonometryę, Geometryę analityczną w płaszczy- ;    — Tlen na słońcu. Znany uczony amerykański p. Draper dzięki

źnie i Solidometryę po 4 godz. tygod.; Geometryę elementarną i ge- j rozszerzonemu zakresowi zastosowania analizy spektralnej znalazł ometryczne rysunki po 4 godz. ryg. i 4 godz. ćwiczeń ; Fizykę ekspe- : w widmie słonecznem linie jasne, cechujące tlen. Utrzymuje też, że rymentalną po fi godz. tyg.; Chemia po 5 godz. tyg.; Geologię, oprócz; dotychczasowa teorya widma słonecznego jest niedokładną, dotąd bo-odpowiednich wycieczek naukowych, po 2 godz. tyg. W drugim roku ; wiem widziano w niem tylko widmo ciągłe, poprzecinane liniami szkolnym: Matematykę t. j. Trygonometrya sferyczna, Rachunek ró- i ciemnemi, powstającemi w skutek pochłaniania promieni przez pary żniczkowy i całkowy, Geometrya analityczna w przestrzeni po 5 g. t.; ; kruszczów, w rzeczywistości zaś można w niem także odróżnić linie Dynamikę po 3 g. t. i 2 g. ćw.; Fizykę po 5 g. t.; Ćwiczenia w labo-; jasne, występujące na widmie ciągłem. Tym sposobem niektóre linie ratoryum chemicznem t. 4 godz. ćw.; Encyklopedyę maszyn po 2 godz i ciemne powinne być uważane jako proste przerwy pomiędzy jasnemi Rysunki techniczne (konstrukcya części składowych maszyn) po 4 g.; ; liniami. Draper popierał zdanie swoje ukazując dokładne fotografie Miernictwo wraz z ćwiczeniami t- 1 g., 5 g. ćw. i Rysunki sytuacyjne ; widma słonecznego i widma powietrza, w których charakterystyczne po 2 g. ćw. W 3 roku szkolnym: Matematyka, mianowicie Teorya o i linie tlenu schodzą się z sobą najwyraźniej. Odkrycie to otwiera nowe funkcyach, określone całki, równania różniczkowe po 2 g. t.; Nowszą j pole dla badań widmowych, ułatwiając poszukiwania ciał niemeta-geometryę i graficzną statykę po 3 g. tyg., 4 g. ćw.; Matematyczną i licznych, które nie dają linii ciemnych.

Fizykę po 5 g t.; Ćwiczenia w laboratorym fizycznein (laboratoryum ;    — Do mierzenia bezpośredniego wysokiej temp e-

fizyczne otwarte codziennie przez 7 godzin); Budownictwo lądowe po Ira tur y wynalazł p. Rosetti przyrząd, zapomocą którego można tem-1 g. t„ 4 g. ćw,; Nauki inżynierskie po 2 g. t., 4 g. ćw.; Budowę ma- j peratnrę płomienia ocenić podług natężenia prądu termoelektrycznego szyn po 3 g. t., 4 g. ćw. Wykłady nauk inżynierskich obejmują: Te- ; wzbudzonego przez badany płomień w małym ogniwie, złożonem chonologię żelaza i stali, sprężystość i wytrzymałość materyałów bu- j z drutu platynowego i żelaznego, a zamkniętem w rurce porcelanowej, dowlanych, teoryę konstrukcyj z żelaza i kamienia, fundowania, filary, ; Podziałkę urządza się na łuku galwanometru, przyczem niższe tempe-tamy. Wykłady o budowie kolei żelaznych obejmują roboty przygoto- i ratury do (36U#) porównywa się z ciepłomierzem rtęciowym, wyższe wawcze, kosztorysy, budowę nawierzchnią, sygnalizacyę itd. Wykłady : (do 825°) oznacza się zapomocą kalorymetru, a najwyższe porównywa o budowie maszyn, mianowicie: Encyklopedya motorów, przyrządów | się z pirometrem.

do przewożenia ciężarów, konstrukcyę i budowę motorów i ma-i — Na konkursie warszawskiego Towarzystwa zachęty sztuk szyn roboczych dla ciał płynnych ; następnie : wzajemny stosunek i pięknych odznaczony został zaszczytnem uznaniem projekt architekto-między objętością, temperaturą i ciśnieniem pary, opis maszyny pa- \ niczny nagrobka dla Stanisława Moniuszki, wykonany przez b. slucha-rowej pod względem zastosowania części składowych i ich wymiarów» i cza lwowskiej Szkoły Politechnicznej p. Bolesława Krzyżanowskiego, wybitne znamiona pojedynczych systemów maszyn parowych i ich za-|    _ Gazy w stanie płynnym i skrzepłym. Umiejętność

Pictet w Genewie i Cailletet

pp.

lety. Wykłady te obejmują także konstrukcyę kotłów parowych, paliwa» ; cliemii zastosowanej święciła z końcem ubiegłego roku prawdziwy paleniska, a wreszcie maszyn okrętowych. Słuchacze mogą nadto j tryumf. Chemikom francuzkim w warsztatach należących do zakładu pod kierownictwem profesorów ; w Paryżu powiodło się sprowadzić do stanu płynnego zrazu tlen i odbywać ćwiczenia praktyczne. Po ukończeniu studyów teoretycznych : tlenek węgla, a wkrótce potem dwa ostatnie gazy, które się jeszcze może każdy słuchacz, który się stosował do przepisanego programu a j opierały wszelkim w tym Kierunku usiłowaniom: wodór i azot.Ekspe-na końcu każdego roku szkolnego poddał się egzaminowi, otrzymać j rymentów odnośnych z wszelkiem powodzeniem dokonano już wielo-absolutoryum. Z powyższego programu szkolnego pokazuje się iż twier- j krotnie w laboratoryach francuskich w obec licznych i poważnych dzenie, jakoby technicy w Anglii dopiero w praktyce nabywali swą ; świadków, tak, iż możność zamienienia każdego bez wyjątku ciała wiedzę jest zupełnie mylnem, przeciwnie przykładają oni do teorety- j lotnego w płynne nie ulega już najmniejszej wątpliwości. Dla dania cznego wykształcenia wielką wagę. (Zeitsch. d. ö. Ing. u. Arch. V.j j czytelnikom ogólnego bodaj pojęcia o warunkach, wśród których u — Piec bez komina. Wynalazek ten Francuza Mousserona, ; ciał wyżej poszczególnionych osiągnąć się dala zmiana taka w ich jeśli ziści nadzieje, które w nim pokładają sprawozdawcy pism fran» ! stanie agregacyjnym, przytaczamy, że do skroplenia n. p. tlenu po-

trzeba było temperatury 140° B. poniżej zera oraz nacisku 320 atmo- ■ używa podkładów wcale nieimpregnowanych, 19 impregnuje je chlor-sfer, do skroplenia zaś azotu 300° E. poniżej zera i nacisku 200 atmo- ; j^iem cynku, 16 smołą, 7 mieszaniną chlorku cynku za smołą, 7 subli-sfer. Eozumie się, że i powietrze, jako złożone mechanicznie z tlenu i ; matem rtęci a 4 witryolem miedzi. Co do trwałości owych podkładów azotu, dało się w płyn zamienić. Co więcej, według doniesień ostat- : zebrano następujące daty, a mianowicie podkłady nich dzienników francuzkich (z d. 14. stycznia) powiodło się już p. ;    nieimpregnowane    impr. chlorkiem cynku

Pictet, w jego sławnem laboratoryum genewskiem, zamienić nawet j dębowe trwały lat w ciała skrzepłe niektóre z wyżej poszczególnionych gazów, mianowi- : jodłowe „    „

cie wodór, który przy temperaturze około 800° E. niżej zera i nacisku 500 atmosfer przedstawił się w formie drobnych, przeźroczystych kry- i bukowe „    „

sztalików. Doniosłości tych najnowszych odkryć chemii nie potrzeba j modrzewiowe zapewne dopiero wykazywać.

sosnowe

13

22

10

12

13

15

Przy porównawczem obliczeniu kosztów uwzględnić należy obok — Nagrodę konkursową rozpisało ponownie pruskie mini- i cen kupna i wydatku na impregnowanie (0.56 marki od pokładu) także sterstwo oświaty za wynalezienie masy do sporządzania odlewów, i wszelkie inne wydatki połączone z transportem, odpowiedniem przy-która by posiadała wszystkie dodatnie własności gipsu, a nadto więk- j rządzeniem i ułożeniem nowych podkładów na miejsce dawnych, a szą niż gips trwałość, tudzież łatwiej niż gips dawała się czyścić, i wtedy okażą się ceny następujące (w markach)

impregnowane

Nagroda wynosi 10.000 mark, termin ubiegania się do 1. grudnia 1878

— Zakrętki i zasuwki przy piecach z rozkazu policyi ber- i dębowe po lińskiej mają być po dzień 1. stycznia 1880 zupełnie usunięte we i jodłowe wszelkich lokalach mieszkalnych w Berlinie, a już tej zimy nowo stawiane tam piece nie mogą mieć jakichkolwiek przyrządów do zatyka nia rury. Jakżeby się rozporządzenie podobne przydało w kraju na szym, w którym każda zima dostarcza tyle ofiar zaczadzenia.

cena zakupna 5.44

sosnowe

bukowe

modrzewiowe

2.80

2.96

3.84

3.92

6.75

3.98

4.15

5.07

5.16

nieimpregnowan e 6.03 3.26

3.43 4.35

4.44 (D. I. Zt.)

— Ważne dla zarządów miejskich sprawy poruszono n czwartem zgromadzeniu niemieckiego Towarzystwa opieki sanitarne w Duisseldorfie. Profesor Dünkelberg z Bonn, oraz inżynier zurychsk Bürkli zdawali na tem posiedzeniu sprawę z dziewięciu tez, odnoszą cych się do odwodniania i czyszczenia miast, tudzież zapobiegania wyziewom kloakowych odchodów. Przedyskutowane zostały trzy na stepujące tezy: 1. Bezpośrednie odprowadzanie miejskich kanałów do wód płynących jest zwykle szkodliwe dla zdrowia mieszkańców. Należałoby jak najrychlej unormować prawnie warunki, pod którymi jedy- i Józef Barański, Jan Danek, Seweryn Blaim, Józef Godfrejów, Alfons nie byłoby dozwolonem spuszczanie ścieków kanałowych do wód pły- i Kubala, Jan Meissner, Józef Wysocki, August Matkowski, Józef nących. Ilość wody w rzece czy w potoku, chyżość biegu tychże, ge- ; Żmurko, Jan Łopatiak, Stanisław Macharski, Franciszek Patelski, ologiczne upostaciowanie łożyska i t. p., są tu owymi warunkami. To- j Józef Skulski, Władysław Kozłowski, Karol Firganek, Antoni Deissen-warzystwo zaleca właściwym organom rządowym zarządzenie w tym i berg, Karol Jost, Edmund Eessig, Stanisław Hoszowski i Antoni kierunku badań co do różnych rzek niemieckich. Bądź co bądź jednak ; Stochmalski ;

Wiadomości personalne,

W oddziale technicznym kolei Karola Ludwika zostali miano -

wani : (dok.)

inżynierami asystentami 2 klasy inżynierowie asystenci 3 klasy:

uznaje tego rodzaju sposób wyprowadzania nieczystości z miasta za szkodliwy nawet ekonomicznie. 2. Wyprowadzanie cieczy z kanałów naiMaryan Męciński, Karol Bittner, Józef Kmicikiewicz, Józef Szatkowski, uprawne pola za miasto, w razie istotnie racyonalnego zastosowania | Józef Tomczykowski, Włodzimierz Kowalski i Antoni Źołyński ; przy tem odpowiednich zasad technicznych, jest jak doświadczenie j    inżynierami asystentami 4 klasy elewowie inżynier. 1 klasy :

uczy najlepszym środkiem do zapobieżenia szkodliwym skutkom, jakie j Kazimierz Matejko, Bolesław Kruszelnicki, Bronisław Babel, Zygmunt wywierają kanały a zarazem zużytkowania odchodów w sposób ekonomiczny. 3. Ponieważ często zachodzi trudność w uzyskaniu stosownego gruntu w pobliżu miasta, rząd ma obowiązek ze względu na sanitarne interesa miast przyznać tymże prawo wywłaszczania w tym kierunku.

(D. Vjsch: f. ö. Gesell',)

inżynierami asystentami 3 klasy inżynierowie asystenci 4 klasy :

totylewski, Józef Przygodzki, Jan Markowski i Ignacy Schreiter;

elewami inżynier. 1 klasy elewowie inżyn. 2 klasy: Szymon Piechowicz, Seweryn Suchecki, Józef Schmidt, Michał Warterasiewicz Bronisław Mussil, Artur Ossoliński, Karol Werner, Piotr Grzymalski, . Feliks Wodziczko, Henryk Mitscha, Włodzimierz Ciszewski, Stanisław Towarzystwo inżynierów i architektów zawiązało : jeiane]^ Alojzy Henryk Teleżyński, Jan Fabia, Jan Kunowski, Mieczy-się niedawno w Poznaniu i liczy obecnie członków 21. Z prawdziwym j sław Bauei% Józef oiszański i Adolf Börner ; żalem zaznaczamy, że w gronie członków zarządu tej pokrewnej insty-tucyi, zawiązanej w starym grodzie Bolesławowskim, nie znajdujemy ani jednego ziomka naszego, a przynajmniej ani jednego nazwiska polskiego, składają bowiem ów zarząd pp. radca budów. Haustein, inspektor budów. Boethke, mechanik Eichholz, inspektor drogi żelaznej Ja-cobi i budowniczy krajowy Staa. Przewodniczącym jest p. Haustein.

— Związek niemieckich Stowarzyszeń inżynierów i architektów ogłasza, że jednocześnie ze zjazdem techników niemieckich w Dreźnie w roku bieżącym urządzona będzie w tem mie- : urzędnik Stanisław Przychocki. ście wystawa z dziedziny architektury i inżynierii. Zgłoszenia nadsyłane być winne najpóźniej do d. 1. marca b. r., dla nieczłonków jednak udział w wystawie będzie możebny tylko w takim razie . jeśli po ustawieniu przedmiotów przez członków nadesłanych zostanie jeszcze j gjuro Towarzystwa ukończonych techników Znajduje wolne miejsce w salach, na ten cel przeznaczonych. Wystawa, która ;

urządzona będzie w drezdeńskiej król. Politechnice, potrwa dni czter- i Się przy ulicy Kopernika pod I. 14. nOW£| na dru-naście.

elewami inżynier. 2 klasy elewowie inżynier. 3 klasy: Józef )zierzyński, Józef Klein, Władysław Mynarski, Apolinary Skulski, i'erdynand Golikowski, Eudolf Kołodziej, Jan Kwiatkowski, Jan Grzy-ńński, Daniel Nikiforuk, Ludwik Gostkowski, Józef Schönhuber, Sta-isław Daszkiewicz, Stanisław Warzeszkiewicz, Stanisław Cholewkie-icz, Jan Kofend;

inżynierem asystentem 3 kl. mianowany wreszcie techniczny

— Impregnowanie podkładów^ progów) kolejowych. Podług doświadczeń nadinżyniera Mosera, 19 Towarzystw kolejowych

giem piętrze.

Treść: Sprawy Towarzystwa.— Młoty parowe o działaniu bezpośredniem (z rysunkiem na tablicy I.). — Euda darniowa jako materyał do budowy nowych gościńców. — Eozmaitości. — Wiadomości personalne.

Do dzisiejszego numeru załączamy plan gmachu sejmowego, mianowicie facyatę główną, oraz spis rzeczy zawartych

w pierwszym roczniku „Dźwigni“

Nakładem „Towarzystwa ukończonych techników.“

Z drukarni Kornela Pillera.

TAB X.

MŁOTY PAROWE

o iezpośredmem działaniu pary

<ev

■ïA

*4-

■ n*

ISI

i

&J. -ü

C'

-f

S-

»<>

■i

k|

rwi

:-*T

(e

-LTi

.. *“£■

'S

-O

S-H

03

4*

&x/.

S3

■$*i

41

*r<!

«t

*a ^ *r

~z

^PtXAru-'

YYYYY

II

y// J

/ //

Co

«fit*.

-f

“A.

\'

~ y*

§*■

r*

rrd^

s;

Z?

TWc»

UYY-

<5^

1*1 B

n,

Oo

r/-J

»

3>

ks>

I!

JUâ.

II

if

II

4S-

<sy

* R~

f»

¹ ÛJts

Jx.CH Al-OM'O

L-J

j4i

■W i

Sa

»—î

-*•#

Wi

fl?

/

\!Y

*4'

K--

A"

WH

r+

'i

N*-

Ht

4»

r

4:

4«*

h~* -

tj

*T'

i____

4-¹

/»

ci

KV

s*v

«    't ■

/

mm

lowszedusieiatechniczne j

znajdujące się na składzie w księgarni

GUBRYÏOWTCZA i SCHMIDTA

St. T77"a3r<ä.o^x7"icz I

Lwów nlica Halicta !. 1.

poleca swój

**re Lwowie.

Dąbrowski, Przewodnik dla ślusarzy .

Henrich, Przewodnik dla cieśli .

„ Przewodnik dla stolarzy .

Hirszel, Przewodnik dla murarzy Kluger, Wykład wytrzymałości materyałó\ Kucharzewski i Kluger, Wykład hydraulik Niewęgłowski, Arytmetyka

„ Kurs mechaniki rozumowej 2 tomy Pietraszek, Przewodnik dla maszynistów Kylski, Podręcznik mechaniki rolniczej Sągajło, Algebra wyższa • .

Zajączkowski, Wykład nauki o równaniacl różniczkowych, 6 zeszytów Engelhard und Chiupp, Handbuch des Eisen bahu-Transportdienstes, 2 tomy .

Hermann, Mechanik der Zwischen- u. Arbeits maschinell, 3 części Heusinger von Waldegg, Handbuch für specielle Eisenbahn-Technik : I. Band, Eisenbahubau złr. 16.60. IL Der Eisenbahn-Wagenbau złr. 18.20. III. Der Locomotivbau złr. 23.40. IV. Technik des Eisenbahnbetriebes złr. 19.50. V. Bau und Betrieb der Secundär- und Tertiärbahnen.

Klassen, Handbuch der Hochbau-Construe-tionen .

Rohr, Handbuch des practiscben Eisenbahu-dienstes, 2 tomy ....

Winkler, Vorträge über Eisenbahnbau: I. Eisenbahn-Oberbau złr. 4.—. II. Weichen lind Kreuzungen złr. 3.20. III. Schiebebühnen und Drehscheiben złr. 3.20. V. Unterbau złr. 3 60. XI. Signalwesen. Winkler, Vorträge über Brückenbau : Eiserne Brücken: Gitterträger und Lager gerader Träger złr. 5.20, Theorie der Brücken: Aeussere Kräfte gerader Träger złr. 5. Innere Kräfte gerader Träger złr. 4.80.

Księgarnia utrzymuje zawsze znaczniejszy skład różnych planów architektonicznych, wzorów budowli i przyjmuje zamówienia na wszystkie dzieła w zakres budownictwa, mechaniki i technologii wchodzące. Katalogi rozsyła na żądanie.

z lr. 2.50 , 2.-n 2,

» 2.50 „ 9.75 , 13,— „ 2.60 „ 16.25 . 3.75 „ 3.

„ 3.58

, 7.50

„    7.80

. złr. 24.05

„ 9.75

M AGAZYN

H    obficie zaopatrzony    ^

g w papiery kancelaryjne, listowe i rysunkowe, rekwi-m żyta do pisania, rysowania i malowania, perfumy, ® jf mydlą, pudry francuzkie i wiedeńskie, książki do ü g modlenia, albumy, pugilaresy, portmonetki berlińskie » B    i galanterye,    n

Ü    oraz

H w rozmaite przybory do robienia kwiatów,

H przyjmuje wszelkie zamówienia na bilety wizytowe drukowane i litografowane jakoteź najmodniejsze monogramy @ na listach i kopertach w rozmaitych kolorach po naj umiar kowań-

szych cenach,

w czasie karnawału zaś najpiękniejsze

Ordery kotylionowe.

•BdBdBdSeBfrB«& dB®

J|    Zamówienia na prowincję załatwiają się najakuratniej i naj*

||ą    spieszniej.

I^9M@ass9!MtMUHïsam>B«>as»9«>seœea »■■■»■

D RUKARNIA

KORIEL PILIER

właściciel DRUKARNI, LITOGRAFII I GISERNI

fi

fi

L,

we Lwowie

«lica. Łyczakowska X. 3, poleca swój odpowiednio urządzony Zakład będący w możności współzawodniczyć z każdym zagranicznym Zakładem,

W DRUKARNI wykonywa dzieła wszelkiej objętości, księgi tabelaryczne, raporta, rejestra, juksta i kwity gospodarskie, lasowe i bankowe, adresy, rachunki, oblatorja, frachty i afisze różnej wielkości, jako też i bilety wizytowe a la minute w różnych kolorach.

W LITOGRAFII portrety kredowe i ryte, listy zastawne, kwity udziałowe, kupony i wszelkie druki manipulacyjne, bankowe, weksle, dyplomy ekonomiczne i wypisowe dla rzemieślników, nuty muzyczne litografowane, pisane na kamieniu lub autografowane wraz z tytułami, sygnatury aptekarskie, etykiety kupieckie, adresy, bilety wizytowe, noworoczne, zaproszenia, listy lub bilety ślubne, jakoteż wszystkie roboty autograficzne w różnych kolorach.

W GISERNI odlewa czcionki, justnnki, linje, sztegi i interlinje, przyjmuje linje mosiężne do przecinania podług systemu.

Ceny bardzo umiarkowane.

Rok założenia 1773.

i

II

PRZEMYSŁOWE

Stowarzyszenie zarejestrowane z nieograniczoną poręką

WE LWOWIE

nlica Kopernika liczba 9.

wykonywa pod gwarancyą, na podstawie tak własnych, jak i cudzych projektów, wszelkiego rodzaju roboty budownicze, wodne, irrygaeyjne i miernicze.

PIECÓW KAFLOWYCH

na Zwierzyńcu pod Krakowem

przyjmuje zamówienia na

PIEGE KAFLOWE

as wy kle lub

OZDOBNE z KOMINKAMI i

Ozdoby architektoniczne m

z Terrakoty    ®

podług danych rysunków.

Cenniki pieców przesyłają się na żądanie franco.

Aires ila listtw: Mów, rynefc, dom Nagła.

A. BRATKOWSKI I SYN

polecają

SKŁAD WYROBÓW Z BLACHY

i pracownię

ROBÓT BLACHARSKICH BUDO WLANYCH,

ulica Teatralna Ir. 9. naprzeciw Katedry

we Lwowie.

v-l

•©©©©•••

99999999

99

<S

i

9

SPÓŁKA

dla

ROBÓT ASFALTOWYCH

TECHNICZNY

WE LWOWIE

ulica Kopernika 1. 9.

wykonują z materyałów w Europie najbardziej renomowanych, robotnikami wprawionymi, po cenach najumiarkowań-szych, wszelkiego rodzaju roboty asfaltowe jako to: chodniki, terasy, posadzki w go-$ rzelniach, browarach, stajniach, piwnicach §

9    A

f i t. p. warstwy izolacyjne itd. itd.

w Galicyi.

TOWARZYSTWO PRZEMYSŁOWE

Dr. K. E. LEWAKOWSKI

PISMO

poświącone sprawom techniki i przemysłu.

Wychodzi w zeszytach

raz na miesiąc w Warszawie.

Skład główny

Przeglądu Technicznego

na Austryę, Niemcy, Prancyę itd.

zDäjiijs się w Księgarni

■WŁ BEŁZ "ST

WE LWOWIE.

0©

I»©

•©©••©•©

PRACOWNIA STOLARSKA

BRACI WCZELAK

Lwów, ulica Łyczakowska 1. 27.

wykonuje wszelkie wyroby w zakres stolarstwa wchodzące, jako to :

Drzwi, Okna, Sufity, Posadzki, Okładziny ścian, Werandy, Pawiloniki ogrodowe, Domki studzienne, Portale, Bramy wjazdowe,

Urządzenia wewnętrzne-. Szafy i lady sklepowe, Bióra kancelaryjne i t. p.

Wszelkie powyższe roboty uskutecznia według najnowszych wzorów i najlepszej konstrukcyi z materyałów doborowych różnych gatunków.

Zamówienia tak w miejsca jak i z prowincyi wykonuje jak najstaranniej

po cenach nader umiarkowanych.    ^

Z drukarni K. Pillera.

Nakładem Towarzystwa ukończonych techników.

|fj    : - v| "r ?

m

m :

N

■3

1

m?

%3

-': - »

mm wM

@f

?.# ~ ;\î

'

X . '.'.j

■

f>: '

sS;g

#

Ź77T7

?;

m

;

jr i;J

WSM

'W/H

sj

’i

SSSm

A»i

%

\

§

.

. B

M

- v

.

S

-

?*>»■>

>a !&fe

,£P

%:~in

. x, -fev* :

J .

7^77

;

/• ;

s§

A

jgpg

'

mm

:ïV

. -. ,* *v ^

3 Él

' 8 - >- ■

M

m

.

-V-~'k'    ; â”av

%

a:

* r--3

v a-

^.v

Sé

MM

’■ ■ ^    4 -, - ■

M -v?

-

il

AM

•*•    <_ t

'

'

V;

!

BS&

1

M;

,r.

m

mm

a

gÿ

> '

-

M,V' * .

;ś$r

■-? >*

.

3;:

fis

■:■

ÿ>

t’;:\

îÿ -

■>

'._ '- ; ;,;■■■* \;

fAP

V

■%-ï.

<;“A

'-:

je?

ap*

M

3&

I : W7:r

*â

«VVT »*,

V- S - flf \

tè$0;

' -

! i «I

ÿ?

:

.

wm

HM® m i'-'r" '

pi

«

i&s

®S

IM

■V

#

■

i

-

;V

a®śf

■»

ai

$

-N

Sł aa

‘Kv;-g;?S#'7' ’ -

?■ >VńM.".

s

■

'

Ü

Ü

'

^ I ^ ^

pG

äsS

:

-^i

'

->•

;•

mm

4?':l

m

'ï,J,

gfi;» : ,ÏC i

S#j

■'i te.'*    :

>

Si

§:§f§§;fi’y

'

S;/:

■•. 'S

SS

v» ; a ¹ ,

w* : ^

. 'J c ......S'.W\

s

KOSTIÜK

itroligator , Rynek 1. 39.

ly

i, r~-

V

yy.

*v

-

BIBLIOTEKA 6 -t O W N A

^ c

AKADEMII

GÓRNICZO HUTNICZE!)

mm

39

„..Liiïü-'

yy

v.-

’ ł i

■ -

■

-v<;

///

;>v 4

V

?

r

'/////S/t

:

y/

; &£■