Nr. 3.

Lwów, we Wrześniu.

1877'.

Numer pojedynczy z przesyłką pocztową kosztuje 30 ct.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

Eedakcya, administracya i ekspedycya „Dźwigni⁴* znajduje się przy ulicy Jagiellońskiej 1. 24.

ORGAN TOWARZYSTWA UKOŃCZONYCH TECHNIKÓW

WE LWOWIE.

komitet redakcyjny składają panowie:

Karol Setti c. k. nadinźynier, Paweł Stwiertnia, inżynier - elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zacharjewicz, profesor c. k. Akademii technicznej

i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Akademii technicznej.

Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

Odezwa.

Sprawy Towarzystwa.

Sekretarz odczytuje protokół posiedzenia Zarządu odbytego na dniu 4go czerwca r. b., który zatwierdzonym zostaje.

Biuro Towarzystwa znajduje się od 15go sierpnia r. b. przy ulicy Kopernika pod 1. 14 nową na 2 piętrze (wchód przez ganek). Godziny urzędowe od 6tej do 7ej wieczór. — Wszelkie korespondencye uprasza się przesyłać pod powyższym adresem, przesyłki zaś pieniężne i wartościowe pod adresem :

„Wny Adolf Mar Id w urzędzie budowniczym miejskim we Lwowie

Lwów dnia 15go sierpnia 1877.

Zarząd Towarzystwa.

Ogłoszenie.

Zarząd Towarzystwa wystosował do kilkunastu mężów ' zaufania w kraju pismo zapraszające do przyjęcia mandatu delegatów. Zadaniem pp. delegatów będzie zastępowanie Towarzystwa w miejscu swego pobytu, pozyskiwanie nowych członków, przyjmowanie wkładek miesięcznych i udzielanie żądanych informacyj. Dotychczas raczyli przyjąć mandaty: Pp. Spirydyon Makarewicz, inżynier kolei Tarnowsko-Lelu-chowskiej w Tarnowie, Józef Olszaóski, iuźynier-asystent kolei Karola-Ludw. w Rzeszowie, Wilhelm Schayer c. k. inżynier w Kołomyi i Henryk Teisseyre nadinźynier kolei Karola-Ludwika w Tarnopolu.

Uprasza się zatem członków Towarzystwa jakoteź pp. techników do takowego przystąpić sobie życzących, a zamieszkałych w miejscu siedziby rzeczonych delegatów, ażeby w wszelkich wyź wspomnianych sprawach do nich udawać się zechcieli.— Lwów dnia lOgo sierpnia 1877.

Zarząd Towarzystioa.

Ogłoszenie.

Dla dogodności członków Towarzystwa we Lwowie zamieszkałych, uchwalił Zarząd ściąganie wkładek miesięcznych przez kursora, który zaopatrzony pisemnem upoważnieniem do tego, w pierwszych dniach każdego miesiąca u Szanownych członków zgłaszać się będzie.

Uiszczoną przez się wkładkę, raczy każdy z członków stwierdzić własnoręcznym podpisem w wykazie, który rzeczony kursor przedłożyć mu winien.

Lwów dnia lOgo sierpnia 1877.

Zarząd Towarzystwa,

Ażeby o ile możności osiągnąć cel naukowy statutem Towarzystwa zamierzony, powziął Zarząd myśl założenia biblioteki, która do użytku członków Towarzystwa służyćby mogła. Ponieważ jednak materyalne środki Towarzystwa nie starczą na zakupno większej ilości dzieł, przeto Zarząd odzywa się do ofiarności swych członków i wszystkich miłośników nauki, ażeby w pożytecznem tern usiłowaniu z pomocą przyjść mu raczyli, spiesząc dla tej młodej instutucyi z darami dzieł naukowych, czasopism, broszur i datkami pieniężnymi.

Ofiarowane w tym celu książki lub datki pieniężne raczą łaskawi dawcy przysyłać do Zarządu Towarzystwa, który takowe, chociażby najskromniejsze, z podziękowaniem przyjmować i w swem piśmie ogłaszać będzie.

Lwów dnia lOgo sierpnia 1877.

Zarząd Towarzystwa.

------

Sprawozdanie z posiedzenia Zarządu odbytego na dniu SOgo lipca 1877.

Przewodniczący : p. Niedzielski. Obecni pp. Goltental, Kakowski, Marki, Radwański, Ross, Stwiertnia, Szurek i członek komitetu redakcyjnego p. Zacharyewicz.

Pp. Goltental. Szurek i Kakowski mają przedłożyć księgi kasowe Towarzystwa p. Stronnerowi, naczelnikowi Izby obrachunkowej miasta Lwowa, celem zasiągnięcia bliższych informacyj i stosownych wskazówek do dalszego prowadzenia tychże.

P. Goltental zdaje sprawę z czynności tymczasowej komisyi redakcyjnej. Zarząd zatwierdza zarządzenia komisyi redakcyjnej odnoszące się do wydawnictwa czasopisma p. t. „Dźwignia“ jako organu Towarzystwa. Redaktorem czasopisma obrano p. Radwańskiego Ludwika, na członków komitetu redakcyjnego uproszono pp. Karola Settiego, Pawła Stwier-tnie, Juliana Zacharyewiczai dr. Władysława Zajączkowskiego.

zatwierdzono. Następuje odczytanie petycyi zeszłorocznej do wys. Sejmu w sprawie polepszenia stanowiska i bytu techników w kraju. Po bardzo ożywionej i wszechstronnej dy-skusyi zapada uchwała: Zarząd przystępuje do petycyi zeszłorocznej techników w całej osnowie tejże. Komisya trzech wybrana na posiedzeniu z 30 lipca b. r. poczyni starania, aby przez jednego z posłów sejmowych petycyę tę ponownie na stół, izby złożono i doręczy równocześnie memoryał, wieckiej. w którym zostaną punkta petycyi dalej rozwinięte i środki bliżej określone, jakiemi cel petycyi osiągnięty być może.

Wybór osoby posła, na ręce którego petycya podaną być j winna, pozostawia się komisyi. Zadaniem komisji petycyj- j nej w szczególności, a w ogóle wszystkich członków Zarządu będzie rozwinąć agitację w kołach poselskich, ażeby petycya skutecznie załatwioną została.

Sprawa ewentualnej zmiany ksiąg kasowych i sposób prowadzenia, kasy, jako integralna część regulaminu zostanie równocześnie z regulaminem załatwiona.

Zarząd wyraża uznanie powyżej nadmienionym panom za objęcie redakcyi pomimo licznych zajęć.

Cenę pojedyńczego numeru czasopisma ustanawia się dla nie członków Towarzystwa na 30 ct. w. a. Komitet redakcyjny ma wypracować w porozumieniu z redaktorem regulamin swoich czynności.

W sprawie petycyi do sejmu powzięto następującą uchwałę : Komisya złożona z. pp. Jaegermanna, Karpuszki i Rossa, poczyni "wszelkie możliwe kroki, ażeby zeszłoroczna petycya techników do Wys. Sejmu w tegorocznej kadencji pod obrady przyszła.

Zarząd uchwala mianować delegatów Towarzystwa w wszystkich znaczniejszych miastach prowincjonalnych. Zadaniem delegatów będzie agitacya w duchu Towarzystwa, przyjmowanie nowych członków, zbieranie wkładek od tychże i przesyłanie takowryeh Zarządowi we Lwowie. Jako odszkodowanie za roczne wydatki przyznaje się delegatom 4°/o sumy przez nich zebranej. Zaproszenie na delegatów rozeszle prezydjum równocześnie z pierwszym numerem czasopisma.

Dr. Rieger, lekarz zdrojowy w|Truskawcu, prosi o wysłanie którego z członków Tow. tamże, celem zdjęcia planu sytuacyjnego zakładu kąpielowego. Zarząd poleca do tej pracy jednego z członków. — Zarząd uchwala następnie założenie biblioteki i czytelni dla członków Tow.

Sprawozdanie z 'posiedzenia Zarządu odbytego na dniu iOgo sierpnia 1877.

Przewodniczący : p. Niedzielski. Obecni pp. Jaeger-mann, Iskierski, Karpuszko, Marki, Ross, Stwiertnia, Szurek. Protokół posiedzenia Zarządu z dnia 30 lipca b. r.

Poleca się p. Szurekowi wypracowanie projektu regulaminu czynności Zarządu, Na jednem z następujących posiedzeń zostanie powyższy projekt przedłożony i omówiony.

Celem umożebnienia sprężystszego działania i ułatwienia czynności Zarządu uchwala się wynajęcie osobnego lokalu

na biuro Towarzystwa. Pomimo wielkiej doniosłości i naglącej potrzeby obszernego lokalu, gdzieby ewentualnie biblioteka i czytelnia umieszczoną być mogła, nie zezwala obecny stan finansowy Towarzystwa na znaczny wydatek z wynajęciem takiego lokalu połączony. Poleca się przeto prezydyum wynajęcie jednego obszernego pokoju w poblisko ci miasta, w cenie co najwięcej 10 złr. miesięcznie. Potrzebne niezbędne umeblowanie należy zakupić.

Ażeby miejscowym członkom Tow. uiszczanie się z wkładek miesięcznych ułatwić, uchwala Zarząd przyjąć płatnego kursora na czas, dopóki biuro Towarzystwa umieszczenia stałego nie znajdzie i umieszczenie to należycie ogłoszonem nie zostanie, tj. na przeciąg 2 lub 3 miesięcy. Kursor miałby również biuro Towarzystwa obsługiwać.

Poleca się prezydyum wystósowanie pisemnego zaproszenia do Tow. technicznego we Lwowie, celem zlania się tegoż z naszem Towarzystwem.

Sekretarz przedstawia prośbę jednego z członków Towarzystwa do jednego z Zarządów kolejowych celem poparcia takowej ze strony zarządu Towarzystwa. Pomimo ukończonych studyów technicznych z dobrym postępem, musi jako dyetaryusz-manipulant w biurze administracyjnem za lichem wynagrodzeniem pracować. Zarząd uchwala jednogłośnie po rozpatrzeniu kwalifikacyj petenta polecić prezydyum, żeby jego podanie o posadę przy pewnym zakładzie kolejowym imieniem Zarządu poparto. Zarząd posłuży się wszelkiemi osobistemi wpływami, ażeby przedłożona pośba uwzględnioną została.

W następnym numerze czasopisma należy ogłosić, że Zarząd przymuje wszelkie dobrowolne datki pieniężne na zakupno dzieł technicznych, jako też i czasopisma fachowe w celu powiększenia biblioteki Towarzystwa.

Spis członków.

(Ciąg dalszy).

Aleksandrowicz Leon, inżynier urzędu budowniczego

miejskiego.

Bukowski Karol, urzędnik kolei Lwowsko-Czernio*

Bartelmuss Ludwik, inżynier-asystent kolei Czerniow. Bieńkowski Feliks, inżynier Wydziału krajowego. Bojarski Alfred, adjunkt urzędu budów, miejskiego. Brückner Adolf, urzędnik kolei Lwow.-Czerniowieckiej. Czaplicki Henryk, inżynier Wydziału krajowego. Celner August, suplent szkoły realnej.

Dawid August, inż. urzędu budowniczego miejskiego. Dawid Zygmunt, c. k. adjunkt budownictwa.

Fechter Michał, koneesyonowany budowniczy miejski. Gayer Gustaw, inżynier kolei Lw.-Gzerniowieckiej. Głowacki Justyn, inspektor kolei Leluchowskiej. Grzymalski Wiesław, c. k. inżynier.

Harasowski Karol, nadinźynier kolei Lwowsko-Czer-niowieckiej.

Hillbricht Ferdynand, inżynier-asystent Wydziału kra-

jowego.

Jaworowski Władysław, inźynier-asystent kol. Karol.-L. Jankowski Józef, inżynier Wydziału krajowego.

Jarocki Maryan, inźynier-asystent kolei Karola-Ludw. Kakowski Stefan, asystent c. k. Akademii technicznej. Karpuszko Seweryn, inżynier kultury krajowej. Kaszyński Waleryau, c. k. mierniczy.

Kamieniobrodzki Alfred, koncesyonowany budowniczy

Kałuski Józef, inźynier-asystent kolei Karola-Ludwika. Kędzierski Zygmunt, dyrektor banku budowniczego. Kliinontowics Henryk, inżynier Wydziału Krajowego. Kłapkowski Władysław, asystent c. k. Akademii tech-

Koliszer, urzędnik kolei Albrechta.

Koschina Gustaw, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika. Kollek Jan, architekt.

Krzyżanowski Bolesław, konstruktor.

Lewiński Jan, architekt.

Lech Mateusz, ukończony technik.

Lipczyński Józef, inżynier kolei Albrechta.

Łukasiewicz Antoni, konstruktor.

Łuniewski Jan Aleksander, inżynier Wydziału krajów. Löw Gerson, nadinżynier kolei Lwowsko-Czerniowiec. Machalski Henryk, inżynier kolei Czerniowieckiej. Makarewicz Spirydyon, inżynier kolei Leluchowskiej. Manasterski Piotr, asystent c. k. Akademii technicznej Marconi Leonard, profesor c. k. Akademii technicznej. Marki Adolf, inżynier urzędu budowniczego miejskiego. Markowski Józef, inżynier-elew kolei Karola-Ludwika. Masłowski Wacław, urzędnik Wydziału krajowego. Maszkowski Karol, profesor c. k. Akademii technicznej. May Antoni, urzędnik kolei Lwowsko-Czerniowieckiej. Miejski Benedykt, c. k. inżynier.

Mises Artur, urzędnik kolei Lwowsko-Czerniowieckiej. Majewski Piotr, konstruktor.

Małkowski Ignacy, c. k. mierniczy.

Mustyanowicz Bolesław, urzędnik kolei Karola-Ludw. Niedzielski Mieczysław, inżynier.

Niedzielski Teodor, nadinżynier kolei Karola-Ludwika. Niewiadomski Mieczysław c. k. mierniczy.

Nowakowski Seweryn, urzędnik Wydziału krajowego.

zarzutowi musimy się więc z góry zastrzedz, wykazując, że Jaegermannn Józef, asystent c. k. Akademii technicznej, i w kraju naszym, chociaż w przedsiębiorstwa i przemysł

niezbyt obfitującym, ukończony technik, uzyskawszy dyplom autoryzowanego inżyniera, architekty lub geometry cywilnego, wielorakie może znaleźć zajęcia, które obok wolnej i niezawisłej praktyki i możności coraz wyższego kształcenia się w swym zawodzie przysporzyć mu mogą znaczniejszych nawet dochodów, niż gdyby się poświęcił służbie kolejowej, rządowej lub autonomicznej, a tembardziej innej jakiej pracy, która nie odpowiada nawet zawodowi technika.

Gdyby więc przynajmniej w kaźdem powiatowem mieście osiadł jeden tylko technik prywatny, autoryzowany in-

Unicki Feliks, inżynier.

Janowski Józef, architekt.

miejski.

nicznej.

0 TECHNIKACH CYWILNYCH

z upoważnieniem rzadowem i o potrzebie tychże wnaszym kraju.

(Dokończenie).

Nie wątpimy, że z niejednej strony spotka nas zarzut, iż stanowiska techników prywatnych , jakkolwiek zaszczytnego i niezależnego, a nawet, jak gdzieindziej za gianicą intratnego, do naszych stosunków krajowych zastosować nie można, gdyż przy ubóstwie naszego kraju uie zuajdą oui tak dostatecznego zatrudnienia, któreby przynajmniej ich egzystencyę zabezpieczyć mogło. Przeciw temu możliwemu

Na dowód tego rozpatrzmy się w czyim ręku — z małymi wyjątkami — spoczywają po dziś dzień wszystkie wy-konywujące się budowle prywatne i wszelkie chociaż pomniejsze, jednakże dość liczne przedsiębiorstwa budowli publicznych, rządowych i autonomicznych, jak niemniej budowle przemysłowe. Pierwsze spoczywają po części w ręku budowniczych, w myśl ustawy przemysłowej koneesyowanych przeważnie zaś, szczególnie na prowiucyi, w ręku przedsiębiorców zupełnie nie fachowych, którzy się za budowniczych wydają ; do projektowania zaś, wykonania, a częstokroć i do następnego technicznego kierownictwa zakładów przemysłowych, o ile takowe powstają, sprowadzane bywają siły techniczne obcokrajowe. Nie dziwną jest więc rzeczą, jeżeli w obec takich stosunków technicy nasi pozostają bez zajęcia i użalają się na brak takowego, lub jeżeli przy tych budowlach, przedsiębiorstwach i zakładach przemysłowych zamiast przewodniczącego, nader tylko porządne znajdują stanowisko.

Przyczyną tego złego jest przekonaniem naszem jedynie ta okoliczność, że technicy nasi niszcząc swe siły na bezowocnych innych usiłowaniach i pracach zaniedbali skorzystać z instytucyi autoryzowanych techników cywilnych, która umożebniłaby im owładnąć wszystkie owe budo-I wie, przedsiębiorstwa i inne połączone z niemi czynności, i zapewniłaby im nietylko przynależne stanowisko, ale nadto i lepszy byt materyalny.

Jeżeli bowiem liczni budowniczowie, którzy otrzymują konsens wyłącznie tylko na podstawie trzyletniej praktyki w przemyśle budowlanym (beim Baugewerbe) albo w służbie wykonawczej przy urzędzie budowniczym odbytej i złożonego egzaminu z budownictwa, jeżeli dalej zupełnie niefachowi i jeszcze liczniejsi przedsiębiorcy, podejmujący się różnych budowli, znajdują dosyć zajęcia i znaczne ztąd ciągną korzyści, dlaczegożby więc i o ile łatwiej nie mogli go znaleźć cywilni technicy, od których wymagane bywa wyższe naukowe wykształcenie i których zakres działania w myśl powołanej powyżej ustawy jest obszerniejszy ?

Z pomiędzy wszystkich innych krajów, brak techników cywilnych najmocniej w Galicyi, a w szczególności na pro-wincyi czuć się daje. Dostatecznem jest przejechać się po kraju i obaczyć liche budowle po miastach, miasteczkach i po wsiach, a przekonać się można, co i mieszkańcy tamtejsi sami potwierdzą, o ile technicy prywatni dla nich są pożądani.

żynier, architekta lub geometra, ostatni ewentualnie także i budowniczy, witanoby go tam ze wszech stron z szczerą radością i w krótkim czasie znalazłby w całej okolicy tyle zajęcia, że zbywałoby mu częstokroć na czasie, ażeby potrzebie podołać.

Pominąwszy bowiem rozmaite budowle prywatne i publiczne, których projektowanie, kierownictwo, a nawet wykonanie z pewnością najchętniejby mu poruczono, powoły-wanoby nadto techników cywilnych autoryzowanych do wszelkich komisyj sądowych, rządowych, autonomicznych i prywatnych, które na prowincyi nadzwyczaj są liczne i bardzo znacznego dochodu do roku przysporzyć mogą, zwłaszcza, gdy do wszystkich tych czynności powoływani bywają często dla braku techników cywilnych z konieczności ludzie nie posiadający ani wyższego szkolnego wykształcenia ani też odpowiedniej praktyki fachowej. Wszystkie te prace komisyjne poruczanoby oprócz tego autoryzowanym technikom cywilnym tern pewniej, gdy w myśl ustawy wszelkie w wykonywaniu ich zawodu przedsiębrane przez nich czynności i wydane w przepisanej formie dokumenta, świadectwa, rysunki, obliczenia, sprawozdania i orzeczenia uważane być mają tak samo, jak gdyby wydane były przez państwowych urzędników budownictwa, za upoważnieniem władzy rządowej, a więc mają moc urzędową, tak, iż rzecby można, że powołany do takiej komisyi autoryzowany technik cywilny zajmuje stanowisko i reprezentuje powagę notaryusza technicznego.

zwracamy.

Przez liczne osiedlanie się autoryzowanych techników cywilnych na prowincyi podniósłby się i przemysł krajowy. Jeżeli bowiem kraj nasz przy swem bogactwie płodów surowych, tak ubogi jest w fabryki, w którychby płody te na miejscu mógł przerabiać, przypisać to należy w części także tej okoliczności, źe brakuje nam krajowych sił technicznych ku temu potrzebnych, a których autoryzowani technicy cywilni przysporzyć mogą.

Technicy ci z wszystkimi stosunkami krajowymi obeznani bardzo ważną krajowi oddaliby przysługę, zachęcając swym wpływem i radą zamożniejszych obywateli do wznoszenia fabryk, do podniesienia przemysłu i dobrobytu krajowego tak niezbędnych.

Przy licznym zastępie autoryzowanych techników cywilnych zyskałoby wiele także społeczeństwo krajowe, wzbogaciłoby się bowiem ludźmi rzetelnej pracy, umysłowo wykształconymi i światłymi, którzy mając do czynienia z wszystkiemi warstwami tego społeczeństwa oddać mu mogą znakomite usługi, zagrzewając pojedyńczych jego członków jak niemniej całe korporacye do bezustannej postępowej pracy, i wywierać mogą zbawienny wpływ na sprawy krajowe, zajmując miejsca w reprezentacyi krajowej , powiatowych i gminnych, w których z wielkim pożytkiem ogółu pracować mogą, oszczędzając swoim doradczym i fachowym głosem nie jeden grosz publiczny, nieraz niepotrzebnie lub bezużytecznie wydany.

W ogólności przedstawia się bardzo obszerne pole na którem technik jako autoryzowany inżynier, architekta lub geometra działalność swoją w najrozmaitszy, jego wiadomościom, i pojęciom odpowiadający sposób rozwinąć może. —

Nie potrzebujemy dodawać, źe każdy z nich winien jest wiadomości swoje nieustannie wzbogacać, śledzić pilnie wszelki postęp w naukach technicznych, takowe sobie przyswajać i zastosowując je w praktyce w ten sposób dalej się kształcić, co nawet dla ludzi na swem stanowisku niezawisłych, żadną zawodową służbą nie skrępowanych i mających wszelkie sposobności czynienia różnych doświadczeń i tworzenia własnych swych pomysłów, nader jest uła-twionem.

Przy takiej wytrwałej pracy, przy pewnej zapobiegliwości i sprężystości, a nadto przy obszernych stosunkach z wszystkiemi warstwami społeczeństwa, pozyskają autoryzowani technicy cywilni prędko przynależne uznanie i staną na owem stanowisku, na jakiem ich widzieć najmocniej pragniemy.

Nadmienić tutaj jeszcze musimy, że rozporządzeniem ministeryalnem z dnia 23go maja 1872 r. zaprowadzono u nas także autoryzowanych cywilnych inżynierów górnictwa, a więc i na tę instytucyę uwagę techników naszych

W końcu oświadczamy się z gotowością udzielania wszelkich informacyj, jakichby panowie technicy chcący się ubiegać o uzyskanie dyplomu na autoryzowanych techników cywilnych, potrzebowali.

Wystawa Krajowa rolniczo-przemysłowa we Lwowie

w roku 1871.

(Z rysunkiem na tab. II).

Tegoroczna wystawa, urządzona staraniem osobnego komitetu, zainteresowała kraj cały z wyjątkiem małej cząstki zachodniej Galicyi i miasta Krakowa, który jednak nieobecnością swą — prócz wywołania przykrego uczucia — przedsięwzięciu tak szczytnemu nie zaszkodził.

Niezawodnie i czytelnicy nasi zajmują się sprawami, odnoszącemi się bezpośrednio lub pośrednio do wystawy krajowej, i my więc czyniąc zadość życzeniu ogólnemu, podajemy sytuacyę placu wystawy, przyczem omówimy plan ten z czysto technicznego stanowiska.

Jak wiadomo, komenderujący wojskami w kraju oddał plac musztry tak zwany „Ogród Jabłonowskich“ komitetowi wystawy do dyspozycyi z tern zastrzeżeniem, żeby żadnego z rosnących na tym placu drzew bezwzględnie nie naruszono, i ażeby cały plac w tym samym stanie, w jakim na cel wystawy oddanym został, zarządowi wojskowemu jeszcze w tym roku zwrócono.

Z łona komitetu wystawy wybrana Komisya techniczna, w której skład prawie wyłącznie członkowie naszego Towarzystwa weszli, przystąpiwszy do wypracowania planu miała niejedną trudność do zwalczenia, ażeby różnorodnym warunkom uczynić zadość, a śmiało rzec możemy, źe się chlubnie z zadania swego wywiązała.

Cały plac stanowi lekko nachylony stok rozciągający się od południa ku północy, tworzący w głównych zarysach ukośny czworobok i mierzący 7 do 8 hektarów. W prze-

Ni

Ą l

* S .

J, S ^ 'ùi.

r r n ,

ni N

1 'S

fit

^wffii

1 \.>'...'.'>‘>V

‘ vU^

SU*.

C

...P-

\V

<S^

aJ*

sSÄI®

"Il

lr;

;I,

ii

\ifif¹ I' \Jf^i

w&

' ><&.

flf

Éliilfli

®5

\\

l‘W

c>-

s*

S!

; r.i.j-r’

■• ¹    »’    - ' s

•:

Nj

•:

l'X|

r; ! mi

\\\

Si

U : ;    ; * *

^ : Il > if • ' '<J. ’

■ k .    =

î |cÿ, ;

J:

e. -r

-s

**

:*

# v    *•    ,

!*B I i

•:

:*

|T

■~v

’i

crn

ttid « cm

: : ’• •

'S; fil /i| l'j

•:

;■*

;Y§

(EunrniiD

inrn?

/:

■ ;hi i:

.,V;

•:

*:

•:

£*:

v>

"J

\l

•:

'l

•:

îi

Olj

r"

M. P,

•:

SS

•:

iï

r__

lll

11

•:

. Hi

•!

SYTuACm. WYSTAWY KRAJOWEJ

il

®g!‘

• ! ' U:

i k i N

-■©

Mp

•=

;;

/à

=.

, i.

ni n M

ą:

-■]

*S

mw^

•:

:*

•:

'<

;_J

l-io& »'V

r obii c z. B] i jir ü emy sm wej

wplj-wawiE tS77r.

V.

WW

'4

r)    ç'ij! ! u i

S    Cn i i H ;i;Q

f.

EXD

l**. '■

•:

i=:

( l U I M 1 ;TT7)

;■ i : I

LM.

X.

•:

CD

1JTD

;-.3

■i

"t

J!

t®

<-y

⁶-n

•:

•:

•:

•:

-4

; aJ :    op J    r»i

•- cr*J :

c»f : d

li'r. =• :

•:

§i_

PÿSSNX;

/'■M M-V:.

i Ji

J «N:

' * .*

i . ; * <1

w ; : -s,    =■    . !

;u; i

-vu'/ri.'uzß'

h ,

?y .

--•'■'s ••

Ł ,r

■

li

- -

J.

ii

c

*

^ , .. ,

■>.

Ù'

N

■n t .

X ■

i:

/

m

.

*

K. y:

as;

r

C

'v

V ' '

Y

.

U •;

.5

1

f-

■

:

■

' >*:

,\y

À

13 --

krojach od wschodu ku zachodowi powierzchnia terenu daje | dostaje się zwiedzający, przechodząc koło sadzawki (M), ob-linie lekko faliste, niektóre nawet prawie proste poziome ; w tym więc kierunku przyjęto jedną oś placu, a prostopadle ku niej drugą, na której prócz budynku głównego, tak budynek wstępny jak i sadzawkę z wodotryskiem umieszczono. Oś pierwsza sięga od pawilonu maszyn do pawilonu orkiestry, przecinając środki czterech kiosków i sadzawki.

W przecięciu obu osi leży właśnie wodotrysk zasilany wodą ze zbiornika umieszczonego na kilkanaście metrów Wysokiem rusztowaniu, a w północno-wschodnim kącie placu położonego. Początkowo zamyślano wodę Pełtwi powyżej jazu koło pralni wojskowej tamować i filtrować, a tak oczyszczoną pompować do zbiorników umieszczonych w najwyższym punkcie placu, a więc w kącie południowo-zachodnim, zkąd rurami miałaby woda zasilać kadzie przed stajniami i przed pawilonem dla maszyn położone, jak niemniej i wodotrysk.

Zarzucono jednak ten projekt, ponieważ konie i bydło na-w'et dobrze przefiltrowanej wody z Pełtwi na próbę pić nie chciały. Obecnie z założonej prowizorycznie, kilka metrów głębokiej studni (L), lokomobila kilkokonna z pomocą Pul-sometru systemu Halla pompuje wodę do powyź nadmienionego zbiornika, zkąd rurami rozprowadza się ją częściowo do zasilania aquarium, częściowo zaś do czterech kadzi większych rozmiarów, nieco w teren wkopanych, zkąd ją czerpią tak dla pojenia zwierząt, jak też do zasilania maszyn. Koło kadzi,fpołożonej naprzeciw pawilonu dla maszyn, rozgałęzienie rur wodociągowych sprowadza wodę do wodotrysku, zkąd zbędna woda rurami do zbiornika odpływa, i na skrapianie gazonów w razie potrzeby wożę być zużytkowaną.

Po rzuceniu ogólnego poglądu, przystępujemy do szczegółowego opisu sytuacyi placu wystawy. Cały plac zaopatrzony parkanami, co grubszemi liniami na planie jest uwi-docznionem ; wejście z podwórza koszar na plac zamknięto tak, że koszary mają obecnie wejście tylko od ulicy Jabłonowskich. Na plac wystawy dojeżdżają powozy tylko stroną od ulicy Zielonej, a wyjeżdżają uliczką „Na Skałce“ na ulicę Stryjską, w którym to celu część drogi dojazdowej i wyjazdowej, począwszy od środka ulicy Jabłonowskich do trawnika przed budynkiem wstępnym, oddzielono szeregiem nizkich słupków, co kreskowana linia przedstawia. Przez bramę przy ulicy Jabłonowskich, ubraną festonami z choiny, flagami i herbami miasta Lwowa i kraju, wjeżdża się przed budynek wstępny. Budynek ten, przez który zwiedzający dostają się na plac wystawy, składa się z dwóch małych pawilonów (C C) połączonych okazałą bramą (b) z dwoma wejściami (a a) zaopatrzonemi w kołowroty. Po obu stronach znajdują się bramy (c c), któremi dowożono materyały i okazy na plac wystawy. Przy wejściu (a a) umieszczono w obu pawilonikach kasy biletowe, dalej w pawilonie po prawej stronie wejścia położonym znajduje się inspekcya placu wystawy, biuro telegraficzne i poczty, zaś w pawilonie po lewej stronie straż policyjna, biuro dla korespondentów pism różnych i inspekcya sanitarna. Głównym chodnikiem między gazonami (22), nadzwyczaj gustownie przez kilku znakomitszych ogrodników lwowskich przystrojonymi

murowanej staraniem fabryki cementu krajowego w Weł-dzierzu pp. Długoszowskiego i Struszkiewicza — przed bu

dynek główny (A A). Początkowo przeznaczono połowę budynku tego po prawej dla przemysłu, po lewej zaś dla rolnictwa ; później jeduak, to jest zaledwie kilka tygodni przed otwarciem wystawy musiano wobec znacznej ilości zgłoszeń, mianowicie przemysłowców, oddać cały budynek przemysłowi, przyczem pomieszczono w pawilonie wschodnim tegoż budynku górnictwo i hutnictwo, w pawilonie zaś zachodnim przemysł domowy, urządzenie którego prezesowi wystawy hrabiemu Włodzimierzowi Dzieduszyckiemu zawdzięczamy, zaś dla rolnictwa i przemysłu rolniczego wybudowano oddzielny budynek (BB), w którego środkowej części, na południe wysuniętej, umieszczono zbiorową wystawę z dóbr arcyksięcia Albrechta. — Przed budynkiem na wolnem miejscu (13, 14, 15, i 16) jak niemniej na trawniku tuż pod ścianą frontową pomieszczono wyroby kilku cegielni lwowskich i przedsiębiorstw budowli, dalej wyroby kamieniarskie i rzeźbiarskie, mianowicie śliczne roboty z pracowni Leopolda Schimsera we Lwowie, okazy budulcowych kamieni i kamieni młyńskich, odlewy z cementu i wapna hydraulicznego, piękne wyroby blacharskie, mianowicie ozdoby architektoniczne z pracowni pp. Bratkowskich we Lwowie, a nareszcie na kilkumetrowym ważkim torze kolei ustawiono wózki górnicze całkiem żelazne z kopalni węgla w Jaworznie, naładowane węglem. Na trawniku (w) przy wschodnim pawilonie stoi piramida ułożona zwęgli kamiennych i koksu, wystawiona staraniem towarzystwa importu i exportu węgla krajowego. Po schodach wstępujemy do wspaniałego przedsionka budynku głównego, zupełnie otwartego z frontu i od strony pawilonu rolniczego, w którym to przedsionku odbyła się uroczystość otwarcia wystawy i odbędzie się uroczystość jej zamknięcia. Z przedsionka tego prowadzi środkiem chodnik asfaltowy, staraniem towarzystwa przemysłowego ułożony, do pawilonu (B), przeznaczonego dla rolnictwa, z którym prócz tego komunikuje budynek główny dwoma bocznemi krytemi chodnikami (20) i 21). Od zachodu dobudowano oranźeryę (0) na wystawę kwiatów i roślin różnych, które ochrony wymagają. W podwórkach (17) i (18) tudzież na trawnikach (z) i (s) wystawiono przeważnie płody leśne. Stajnie umieszczono za budynkiem głównym wzdłuż parkanu od strony południowej, jak niemniej od strony wschodniej, przyczem i budynek dla maszyn przeznaczony, przedstawia się jako dalszy ciąg tychże. Początkowo budynek (P) przeznaczony był dla bydła rogatego, (Gr) dla koni a (H) dla owiec, trzody chlewnej i drobiu, jednak w obec znacznej ilości zgłoszeń odstąpiono od myśli urządzenia wystawy zwierząt domowych w jednym peryodzie, a ustanowiono na to trzy oddzielne peryody, pozostawiając po każdym z nich dwa do trzech dni przerwy na przekształcenie stosowne budynków stajennych tak, ażeby najprzód wystawa koni, potem wystawa bydła, a nareszcie owiec i trzody chlewnej odbyć się mogła, a każdy dział naturalnie we wszystkich trzech stajniach; adaptacye zatem okazały się koniecz-nemi.

Szkoła krajowa gospodarstwa lasowego jest jako dział wystawy na miejscu przy ulicu św. Mikołaja dla zwiedzających każdego dnia otwartą.

Ujeżdżalnię (N), baryerą okoloną, umieszczono od strony wschodniej w pobliżu stajni.

W budynku (K) i później dobudowanym (J) mieszczą się powozy i maszyny potrzebujące ochrony przed deszczem, przytem musiano nawet na trawniku (y) wystawić na pręd-ce namiot na pomieszczenie kilku powozów. Maszyny różne, przeważnie rolnicze rozstawiono na trawnikach (t) (y) (1,2,4) i koło prywatnych pawiloników (x) (z) i (3). W namiocie (u) i w około mieszczą się meble żelazne, a w pawilonikach (x) i (3) wyroby przemysłowców pp. Karola Pietzscha i Zygmunta Mozera. Tuba parowa (T) pomieszczona na Wysokiem rusztowaniu staraniem zarządu

Bliższe szczegóły dotyczące wystawy krajowej ogłasza specyalny organ komitetu wystawy krajowej oraz dzienniki krajowe, żadną miarą jednak nie można sobie wyrobić dokładnego obrazu z opisu niniejszego i z różnych innych, jeżeli się nie widziało wystawy osobiście.

warsztatów kolei Ka-rola-Ludwika, oznajmia każdodziennie czas otwarcia i zamknięcia placu wystawy dla zwiedzających. W oddaleniu tylko kilkunastom etrowem od studni (L) stoi aquarium (S) przez profesora Dr. Syrskiego urządzone. Wystawa zbiorowa z dóbr hr. Alfreda Potockiego pomieszczoną jest w pawilonie (6) i stajni (7), przyczem założono opodal na woloem miejscu szkółkę drzew leśnych, i rozstawiono szczepy francuzkim sposobem prowadzone, tudzież okazy płodów leśnych i przemysłu, z tych dóbr pochodzące. Gustownie wybudowany pawilon (d) i stajnię (e) jak niemniej całą przestrzeń (g) zajmuje wystawa zbiorowa z dóbr księcia Adama Sapiehy. — W pawilonie (j) pomieszczono staraniem komisyi balneologicznej zbiorową wystawę zdrojowisk krajowych, a w pawilonie (k) także zbiorową wystawę przez miasto Drohobycz urządzoną. Cały niemal plac wystawy objąć można okiem z otwartego budynku (B), w którym mieści się restauraeya i cukiernia pod zarządem restauratora Małeckiego, a z średniej części tego budynku, tj. z podwyższenia pawilonu (D) przeznaczonego dla orkiestry, która każdego dnia od godziny 2 do 5tej po południu rozrywa publiczność zwiedzającą róinemi utworami muzykalnemi, przedstawia się, śmiało rzec można, widok przepyszny.

Prof. J. Jaegermann.

Korzyści ze zwidzenia krajowej wystawy będą dla każdego niezaprzeczenie większe, niż te, które przez zwiedzanie zagranicznych wystaw osiągnąć można, ponieważ tutaj poznaje się siłę produkcyjną własnego kraju i ma się możność czynienia w niejednym kierunku wniosków na przyszłość. Sądzimy zatem, że przysłużymy się krajowi naszemu zarówno jak naszym Szanownym członkom i czytelnikom zachęcając ich najusilniej do osobistego zwiedzenia wystawy lwowskiej, która niezawodnie i największych pessy-mistów zadowolić potrafi, świadczy bowiem o znacznym postępie, dokonanym u nas ostatniemi laty w dziedzinie przemysłu i rolnictwa.

---------------------------

Projekt budowy

Projekt budowy

gmachu na Sejm i biura Wydziału krajowego

we Lwowie.

(Z rysunkiem na tablicy III).

Z zadowoleniem zaznaczyć nam wypada na tern miejscu, że w ostatnich kilku latach miasto Lwów w skutek bardzo licznych budowli, tak prywatnych jako też i publicznych, znacznie upiększone zostało.

Chociaż budowle prywatne z powodu mylnie pojętej oszczędności co do urządzenia wewnętrznego, jak również i W małym pawiloniku (1) znajdują się okazy z fabryki w wykonaniu artystycznem elewacyj zewnętrznych ogromnie gipsu pani Franc we Lwowie; za tymże, prawie w podłuż- wiele do życzenia pozostawiają i żadną miarą porównania nej osi głównego budynku rozłożone są wyroby stolarskie z budynkami podobnemi w większych miastach zagranicz-sprzętów ogrodowych hr. Drohojewskiego. Producenci nafty nych wytrzymaćby nie inogiy, zaprzeczyć się uie da po-wystawili swe okazy w osobnym pawilonie (m), a przyrządy stęp znaczny i dążność ku lepszemu. Moglibyśmy wymienić wiercenia ułożono obok studni (n) umyślnie w tym celu cały szereg budynków lwowskich z nowszych czasów, które wykopanej, ażeby widzom całkowity mechanizm wiercenia znacznym nakładem, być może nawet z pretensyą wystawie-przedstawić. P. Oczosalski umieścił w oddzielnym pawilonie nia budynku bardzo wykwintnego, wybudowano, gdzie je-(o) kilka tarantów chowu własnego. Za pawilowem przemy- dnak fachowy z zdumieniem zauważyłby nietylko brak słu naftowego wystawiło Towarzystwo chowu królików pod wszelkiej znajomości zasad pięknej architektury, ale także namiotem (p) kilka klatek z królikami ras uszlachetnionych, pominięcie niezbędnych potrzeb dogodnego urządzenia we-Miejsce między pawilonem (1) a studnią (n) zastawione wie- wuętrznego i przepisów hygieny^ Wchodzić bliżej w przy-loma okazami z leśnictwa.    czyny i zgubne skutki takiego zapoznania podstaw racyo-

Wyroby piernikarskie podają zwiedzającym w oddziel- nalnego budownictwa nie jest celem niniejszego artykułu ; nych namiotach (h) (i), cukry i wodę sodową w kioskach ze względu jednak na ważność przedmiotu zrobiliśmy powy-(10) (11) (12), zaś piwo wyrobu browaru żywieckiego w kio- żej na razie kilka uwag w tej mierze, zastrzegając sobie sku (9), wyrobu browaru w Słotwinie (5), we Lwowie p. wyczerpujące przedstawienie całej sprawy w jednym z na-Schmelkesa (8), w Krasiczynie (f) a z browaru Götzaw Oko- stępnych numerów naszego czasopisma, cimie w restauracyi Małeckiego. Na zakończenie nadmienić    W nielicznym zastępie budynków publicznych w osta-

musimy, że wystawa pszczelarzy znajduje się po za placem tnim czasie wykonanych, zajmuje niezaprzeczenie miejsce ogrodu Jabłonowskich w ogrodzie hrabiego Dzieduszyckiego, pierwszorzędne tak co do rozmiarów, jak też co do wykona-dokąd zwiedzający mają przystęp od strony północnej mię- nia artystycznego gmach c. k. Akademii technicznej. Nie dzy aquarium a studnią.    możemy w niniejszym artykule, choćby tylko pobieżnie za-

PLAN SYTUACYJNY

PROJEKTOWANEGO GMACHU NA SEJM i BiURA WYDZIAŁU KRAJOWEGO

WE LWOWIE.

,T

,-1ooe.

Ulic a Mi clkte wic z a

-*e

tr¹

-i î

*~t/

3 S , 2.S vu.

• •.-w

85.1S~g%

pg

SI

«g

//

,/

AE

m.

w.

,W

Ogrócl miej siei

Ulica Słowackiego

ÜH

pjf

/ <Y

P?

ft

fjlJP

Cn/

*V

cY

Go

fjV

<0

Cs?

g-

U'.

ÿÿ

wmt

jra

tO/

cni

01

“1 9 , o 0. w\.

Pili

zu

t*

CD

gg

g>

;Jf:

iê

3 9.10

V:

fyy

w--

LA;

rL

LrO

W"

\}\ica ^a}BÏa

15 —

Na mocy uchwały Wysokiego Sejmu, powziętej na tegorocznej kadencyi, ma być już wkrótce rozpoczętą budowa gmachu, który zarówno godnym będzie przybytkiem najwyższej władzy naszego kraju, jak gmach c. k. Akademii technicznej godnym jest przybytkiem najwyższej wiedzy, której technik w instytucyi naukowej nabyć może. Zanim przystąpimy do opisu projektu, wedle którego gmach na Sejm i biura Wydziału krajowego wykonanym zostanie, uważamy za rzecz potrzebną podać w streszczeniu przebieg sprawy tejże budowy, gdyż została ona rzeczywiście wzorowo przeprowadzoną i zawiera wiele ciekawych i bardzo pouczających szczegółów.

czy, orzekł komitet stanowczo, że istniejąca konfiguracya zakupionej parceli nie może odpowiedzieć warunkom racyo-nalnego projektu na gmach sejmowy, a to z następujących powodów :

jąć się opisem tego ze wszech miar znakomitego gmachu ; z przyjemnością dzielimy się jednak z naszymi czytelnikami przyrzeczeniem artystycznego kierownika i autora planów tejże budowy, Wielmożnego Juliana Zacharyewicza, że dostarczy nam wszelkich potrzebnych planów i wyjaśnień, które posłużą do szczegółowego przedstawienia budynku w naszem czasopiśmie.

Już w r. 1869 na posiedzeniu z dnia 14go października uchwalił Sejm, że ma być wybudowany lub też na własność kraju nabyty gmach dla obrad Sejmu i pomieszczenia Wydziału krajowego. Jednakże uchwałą z dnia 13go października r. 1871 odroczył Sejm całą sprawę na czas nieograniczony. Dopiero w roku 1874 na podstawie sprawozdania Wydziału krajowego o konieczności budowy gmachu sejmowego, podniósł Sejm powtórnie uchwałę swą z roku 1869 i polecił Wydziałowi krajowemu, ażeby bezzwłocznie przystąpił do czynności przygotowawczych i ażeby na następnej kadencyi przedłożył umowę o grunt pod budowę, plan i kosztorysy, a oraz i plan fiuansowy dla przeprowadzenia pomienionej budowy. Sejm zastrzegł jednak równocześnie, że kosz!a budowy nie mają przekraczać kwoty 500.000 złr. i że budowa ma być w drodze przedsiębiorstwa wykonaną.

Z powodu krótkości czasu między seśyą jesienną a se-syą wiosenną Sejmu w roku 1875 nie mógł Wydział krajowy wykonać tej uchwały sejmowej w zupełności. Przedłożył tylko wniosek o zakupienie realności pod 1. 717 ²|4 oznaczonej w załączonym planie sytuacyjnym literami a i bhcdefgthuw a. Powierzchnia tej realności wynosi 9759*53 □ m, koszt zakupna był 141.128 złr., czyli 1 metr kwadratowy 14*46 złr., cena wcale nie wygórowana, zważywszy bardzo piękne położenie tej realności naprzeciw ogrodu Miejskiego w naszem lwowskiem Quartier fashionable.

Sejm upoważnił Wydział krajowy do zakupienia tej realności po cenie wyż podanej, co też bardzo rychło, bo w jedenaście dni po zapadłej uchwale Sejmu uskutecznione zostało.

Posiadając już plac pod budowę mógł Wydział krajowy natychmiast ułożyć program i rozpisać konkurs na plany. Z uznania godną rozwagą zastanowił się jednak nad tern, czy konfiguracya zakupionej parceli nie dałaby się zmienić tak, ażeby dla przyszłego gmachu jak najodpowiedniejszą sytuacyę uzyskać. Zaproszono więc komitet znawców i przedłożono mu powyższe pytania. Zbadawszy dokładnie stanrze-

Budynek musiałby mieć trzy główne bardzo długie elewacye frontowe: jedną przy ulicy Słowackiego w długości 176*44 metrów, drugą przy ulicy Mickiewicza w długości 45*71 metrów, a trzecią przy ulicy Majerowskiej w długości 83*07 metrów. Całkowita długość elewacyj frontowych wynosiłaby zatem 305*22 metrów. Zważywszy, że ulice pomie-nione są ulicami główneini, musiałyby elewacye odpowiednio do przeznaczenia gmachu, nawet przy stosunkowo skro-mnem uwzględnieniu estetycznej formy, pociągnąć za sobą wielkie koszta. Sala i ubikacye sejmowe musiałyby być u-umieszczone koniecznie we środku ulicy Słowackiego tak, że na biura Wydziału krajowego wypadałoby projektować trakty od ulic Mickiewicza i Majerowskiej. Biura Wydziału krajowego byłyby przedzielone ubikacyami sejmowemi, przezco niezbędna i jak najdogodniejsza, komunikacya biur okazałaby się niemożliwą, albo bardzo utrudnioną. W razie zaś pomieszczenia wszelkich biur w trakcie ulicy Majerowskiej, byłby trakt ulicy Mickiewicza zupełnie zbędny. W końcu nie stanowiłby budynek zamkniętej całości.

Jako najodpowiedniejszą proponował komitet następującą konfiguracyę : Zająć z linii frontowej ulicy Słowackiego tyko 100 metrów środkowych, od końców tej linii pociągnąć linie prostopadłe aż do ulicy Kościuszki, odprzedać pozostałe boki, zaś nabyć potrzebną część parceli od ulicy Kościuszki.

Wydział krajowy zgodził się w zupełności z powyżej nadmienioną alternatywą komitetu i przedsięwziął natychmiast rokowania z właścicielem parceli od ulicy Kościuszki p. Brykczyńskim. Rokowania te, dzięki sprężystej i umiejętnej działalności jednej, a uznania godnej gotowości drugiej strony, uwieńczone zostały nadspodziewanie szczęśliwym skutkiem. Stanęła bowiem następująca umowa:

Właściciel realności od ulicy Kościuszki p. Brykczyń-ski odstępuje Wydziałowi krajowewu część swojej parceli oznaczonej literami It l z o p ą r d c h, zawierającej 2927*98 □ m., jak również, ponieważ linia z o budynek czynszowy przecina także przestrzeń l z o n m zawierającą 432*58 □ m., więc razem 336056D m. po cenie 18*10 złr. za 1 metr kwadratowy, zaś nabywa od Wydziału krajowego parcele oznaczone literami i b k j i jak też s t g f e r s% razem wymiaru 2812*23 □ m. po cenie 23*67 złr. za 1 metr kwadratowy. Pozostające przestrzenie po bokach w a i j wymiaru 671*08 Dm. jak też n s t h wymiaru 687*35 □ m zatrzymuje Wydział krajowy na skwery, a przestrzeń mn o z wymiaru 432*58Q m. byłaby zbędną , ewentualnie do sprzedania. Obowiązał się nadto p. Brykczyński, zabudowując nabyte parcele, nadać budynkom od ulicy Słowackiego takie elewacye frontowe, jakie Wydział krajowy za odpowiednie uzna, ażeby z główną elewacyą gmachu sejmowego architektoniczną tworzyły całość.

Przeprowadzając powyżej określoną, bardzo korzystną zamianę gruntów, odzyskał Wydział krajowy z pierwotnej

66.565 złr. 60.826 złr.

5.739    złr.

1.739    „ 4.000 złr.

(C. d. U.)

ceny zakupna gruntu pod budowę w kwocie 141.128 złr. nadto jeszcze około 11.800 złr., ponieważ:

Cena przestrzeni odstąpionej wynosi cena przestrzeni nabytej wynosi

zysk od tego należytości rządowe :

Zostaje

Gdy nadto parcela m n o z co najmniej po cenie zakupna odsprzedaną być może, co czyni około 7800 złr., umniejsza się przeto koszt gruntu pod budowę na kwotę

129 do 130.000 złr.

Uzyskawszy pod istniejącemi warunkami jak najkorzystniej usytuowany grunt pod budowę, przystąpił Wydział krajowy do ułożenia programu budowy i rozpisania konkursu na plany. Projekt programu wypracowany przez architektę Wydziału krajowego p. Józefa Janowskiego, przedłożono komitetowi znawców, celem zbadania i poczynienia stosownych zmian. Wedle ostatecznie uchwalonego programu miał gmach sejmowy zawierać ogółem 156 ubikacyj, razem powierzchni 5590 kwadratowych metrów z wyjątkiem sali sejmowej i sali wstępowej (foyer). Opisano dokładnie przyszłe urządzenie sali sejmowej, nie wyznaczając ani wymiarów ani też ogólnego kształtu tejże, ażeby architekty projektującego zbytecznie nie krępować. Wszystkie ubikacye sejmowe, jako też ubikacye przeznaczone na biura Wydziału krajowego i niezbędne pomieszkania, oznaczono co do powierzchni w metrach kwadratowych i co do ilości okien. W końcu podano szczegółowe przeznaczenia tyczące się zewnętrznej postaci gmachu, wewnętrznego ułożenia ubikacyj i sposobów kou-strukcyi oraz urządzeń wewnętrznych. Projektujący miał nadto oznaczyć zewnętrzne elewacye budynków mieszkalnych, które po obu bokach gmachu sejmowego na parcelach odstąpionych p. Brykczyńskiemu pobudowane zostaną. Gdyby potrzeba tego wymagała, pozostawiono projektującemu wolność dodatkowego umieszczenia jeszcze 20stu do 30stu pokoi z wymiarem 1000 do 1500 metr. kwadratowych. Koszta całej budowy nie miały przekraczać kwoty 500.000 złr.

Na podstawie powyżej ogólnikowo tylko przedstawionego programu rozpisano końcem czerwca r. 1875 konkurs na plany. Zapewniono architektom konkurującym za plany najudatniejsze i najwięcej odpowiadające warunkom programu cztery nagrody premiowe a mianowicie : pierwszą w kwocie 4.000 złr., drugą w kwocie 2500 złr., trzecią i czwartą po 1500 złr. Wniesione być miały wszystkie rysy poziome budynku, potrzebne przekroje i elewacye frontowe oraz motywowany opis budowy. Nagrody przyznaje sąd polubowny, złożony z Marszałka krajowego, dwóch członków Wydziału krajowego i czterech architektów najwięcej w kraju znanych, a w konkursie udziału nie biorących.

Ro zmaitości.

Wiadomości 'personalne.

Generalna Dyrekcya kolei Czerniowieckiej mianowała następujących aspirantów technicznych: pp. Jana Lipińskiego, Jakóba Gostkowskiego i Alfreda Schullera urzędnikami technicznymi (8 kat. 3 kla3y) przy tejże kolei.

Technik,

który był przez kilka lat przy budowie kolei żelaznych i inżynierem Wydziału powiatowego, poszukuje jakiegokolwiek zajęcia. Zgłoszenia przyjmuje i bliższych informacyj udziela Redakcya.

P etycy a do Sejmu.

Zarząd wniósł na ręce posła kr. Stadnickiego p etycyę do Wysokiego Sejmu, w której domagał się uregulowania służby technicznej w kraju. Wykazał w niej zarazem środki, które prowadzić mogą nietylko do zabezpieczenia bytu techników, lecz i do obrony przed licznemi klęskami, spowodowanemi przez żywioły i nieudolność ludzką w naszym kraju. Poseł hr. Stadnicki popierając petycyę, przemawiał za odesłaniem tejże do komisyi drogowej, co też przyjęto. Krótka jednak kadeneya sejmowa nie dozwoliła, aby nad sprawą tak żywotną i naglącą rozprawy się toczyły. Po raz wtóry doznały więc żądania techników nieodpowiedniego załatwienia. Żywimy jednak nadzieję, że przecież może w roku przyszłym znajdzie się grono mężów, które stanie w obronie pokrzywdzonej klasy pracującej.

G. k. generalna inspekeya

kolei austryackich, wydała następujący okólnik do wszystkich kolei żelaznych:

„Rozporządzenie tutejsze, które wymaga podania do wiadomości nazwisk tych urzędników i sług kolei żelaznych, którzy za jakieś większe przewinienie zostali oddaleni ze służby, znosi się z dniem dzisiejszym ze względu na liczne uskarżania się, które z bardzo słusznych powodów tu dochodziły, i ze względu na okoliczność, że motywa, które wydanie tego rozporządzenia spowodowały, dzisiaj już nie istnieją. Pomimo udzielonych wyjaśnień, odnoszących się do tego rozporządzenia, pojmowano fałszywie znaczenie tegoż rozporządzenia, które nie wymagało, aby oddalony ze służby jednej kolei, nie mógł być przyjęty do innej, gdyż miało tylko na celu służyć jako urzędowa inf >rmacya przy przyjmowaniu służby, która posiada różne kwalifikacye do zawodu kolejowego“.

Z przyjemnością zapisujemy zniesienie w mowie będącego rozporządzenia, które przez zbyt gorliwe pojmowanie obowiązków niektórych zarządów kolejowych, odebrało możność dalszej egzystencyi bardzo wielu, ludziom.

Korespondeacya redakcyi.

P. Leopold Warchałowski we Lwowie. Za złożony dowód życzliwości dla naszego pisma, serdeczne „Bóg zapłać“.

Od Administracyi.

Celem uregulowania wysyłki czasopisma, uprasza się Szanownych Członków o dokładne podanie swoich adresów.

Treść : Sprawy Towarzystwa. — O Technikach cywilnych (dokończenie). — Wystawa krajowa rolniczo-przemysłowa we Lwowie w r. 1877 (z rysunkiem).— Projekt budowy gmachu sejmowego i biura Wydziału krajowego. — Rozmaitos'ci : Korespondencya Redakcyi.— Od Administracyi    .

Z drukarni Kornela Pillera.

Nakładem „Towarzystwa ukończonych techników.“