ïi

i:.

i:

;

i

i.

I

j

*

i

!;■

}

i

/

/

F:

i.

/

t

A

Ć;

t

;

!

i

y

' ' ?&■ y*

!..

-

V

-

t

Mi

ą

S#

*

W$!

.

(;

:if|

;;^ -iv

at

Sv'.'

S

■

\

-v

-

‘

■

.

S

-1. ;

%

I

\:

%

’«^ł;

'

S

%

m

ggflS

m

fs

*S; ÿ

•> i*;

•V.

yy

V-'

* Sv-

l

'

?>

i

0

X

V<;

I

%

J'

i

ł

y

;

«s

/

m

I

y

y;

y

/

-

y.y

Ÿ

.

rik^rji:

•/.

%

Sf

„ > l'

,

■

y.

/

■

TW ,;■

n: ■

%

/

:

>

t

l

1-

/

I

c.

y

/

A

m

1

h

i

'

»

I»

— s. '

" x

:k-;

ïsi

*

-1

m

*

0

t* A î

/'•>

'

■*&**-’*

t&'J

A

\)

t

. ßk

! '

*

“S'

.

- - rï /<

Si

sir.

W:

■P-;

m

WĘi:

'

11

pf

.>£

-

-'■'A-

:,4-

'ïïv*

-.-%.'«4'

<-#fz

,^-.-

^n:

>■

v fÿ^S

m

—

i

Ö-

§3

S

88

s

rsî:

iQC" ■

i«"

S

S»S

8=C

•?

m

il»

iß

•:    r-

y\U

r~rry'-?~

-

?Æ

-M

-.

iris

N

sy

■m

-t

se

IVr. 1.

Lwów, w Sierpniu

1877.

Numer pojedynczy z przesyłką pocztową kosztuje 30 ct.

Członkowie Tow. będą otrzymywali to pismo bezpłatnie.

Redakcja, adminisfcracya i ekspedycya „Dźwigni¹* znajduje się przy ulicy Jagiellońskie!

ORGAN TOWARZYSTWA UKOŃCZONYCH TECHNIKÓW

W E LWOWIE.

Komitet redakcyjny składają panowie:

Karol Setti c. k. nadinźynier, Paweł Stwiertnia, inżynier - elew kolei Karola-Ludwika, Julian Zacharjewicz, profesor c. k. Akademii technicznej

JĄ

i Dr. Władysław Zajączkowski, profesor c. k. Akademii technicznej.

Odpowiedzialny redaktor: LUDWIK RADWAŃSKI, autoryzowany inżynier cywilny.

JDo cz3rteliiLi3s:ó⁻w-

Zarząd zawiązanego niedawno TWarzystwa ukończonych techników we Lwowie chcąc zadość uczynić objawiającemu się zewsząd i uzasadnionemu życzeniu swych członków, założenia czasopisma technicznego, jako organu Towarzystwa, postanowił na razie utworzyć pisemko skromnych rozmiarów, którem by członkom o działalności Towarzystwa mógł powiadamiać, a umieszczaniem w tymże artykułów i wiadomości z dziedziny nauk technicznych i omawianiem społecznych stosunków techników, jako też spraw w ogóle ich dotykających, przyczynić się chociażby w małej tylko części do rozbudzenia zamiłowania w rodzinnej literaturze technicznej, a nadto do podźwignięcia i wieJce pożądanego skonsolidowania stanu technicznego, od którego działalności polepszenie ekonomicznych i społecznych stosunków w zubożałym kraju naszym w znacznej części zawisło.

Szczupłe jednak fundusze, jakiemi Towarzystwo dotychczas rozporządza, nie dozwalały dotąd na wydawanie pisma najskromniejszych nawet rozmiarów, i gdyby nie ofiarność objawiona ze strony kilku członków Towarzystwa, którzy środki finansowe wydawnictwu temu zapewnili, wszelkie dobre chęci rozbiłyby się były o niepokonalne trudności.

Komitet powołany przez Zarząd Towarzystwa do objęcia redakcji tego pisma nie odważyłby się był podjąć tego zadania, gdyby nie miał silnego przekonania, że Szanowni czytelnicy uznawszy potrzebę i użyteczność takowego, także z swej strony popierać go zechcą, biorąc szczery udział w spółpracownictwie, gdyż tylko skupieniem się w jedno ognisko wszystkich sił umysłowych, poświęcających się rozmaitym a nader licznym gałęziom i specyalnym zawodom technicznym, potrafi wydawnictwo niniejsze rozwinąć się w ten sposób, ażeby wszelkim wymogom fachowego pisma wr zupełności odpowiedzieć mogło.

Biorąc przykład z zagranicznych Towarzystw⁷ pobratymczych, których działalność ogólnie uznajemy i należycie cenimy, mamy nadzieję, że przy dobrych chęciach i wytrwałości, których tamte złożyły dowody, cel statutem Towarzystwa naszego wytknięty, popierany dążnością „Dźwigni“ z pożądanym skutkiem osiągnięty zostanie.

Co do czasu, w którym „Dźwignia“ pojawiać się będzie, nie możemy postanowić stałych terminów, lecz w miarę sprzyjających okoliczności i zasobu materyału redakcyjnego starać się będziemy o wydawanie

jednego numeru na miesiąc.

Komitet redakcyjny.

„Komitet, zdając sprawę ze swej dotychczasowej czynności, nie może pominąć milczeniem motywów, które pobudziły do utworzenia naszej nowej instytucyi, nad którą powiewa chorągiew z napisem :

Sprawy Towarzystwa.

Sprawozdanie z -walnego zgromadzenia.

Pierwsze zwyczajne walne zgromadzenie Towarzystwa odbyło się dnia 30. maja b. r. w sali fizyki c. k. Akademii technicznej. Obecnych był<> 40 członków i kilku zaproszonych gości. Zgromadzenie zagaił profesor Karol Masz-k o w s k i, który w treściwej przemowie wykazał potrzebę zawiązania się Towarzystwa i wezwał do wzięcia żywego udziału w zrealizowaniu powziętej myśli. Następnie odczytał p. Paweł Stwiertnia w imieniu założycieli następujące sprawozdanie :

„Przemysł i praca kraj i naród wzbogaca"* „Potrzeba jako matka wynalazków i odkryć była i tu motorem działającym dla obudzenia z letargu naszych zawodów technicznych, w którym już przez tak długie czasy pozostają te awangardy wszelkiego postępu ze szkodą nietylko techników, lecz całego kraju. Ogół techników dotknięty bezpośrednio straszną katastrofą finansową, która w naszym kraju mnóstwo ofiar pochłonęła, przyszedł przecież nareszcie do głębokiego przekonania, że tylko solidarność zdoła pokonać trudności, z jakiemi technicy, pozbawieni wszelkiej opieki, walczyć muszą. W tymto celu zwołano w przeszłym roku poufne zgromadzenie wszystkich techników, przebywających w naszym kraju, na którem u-chwalono wystosować pecycyę do wysokiego Sejmu, a w niej upomnieć się o prawa, które ludzie zdolni a chętni do pracy rościć mogą. Nieszczęście jednak chciało, że w tym czasie kadencyę sejmową zamknięto, a petycya nasza dla spóź-

aionej już pory nie została przedłożoną na stół Izby. Ta to ludzkie, nie jest doskonały, lecz prawie każde Towarzystwo właśnie okoliczność wjkazała potrzebę utworzenia ogniwa dopiero po pewnym czasie działał nośei robi poprawki, które łączącego pojedyncze jednostki w jedno ciało, w któremby praktyka dopiero najlepiej wykazać może. mieszkał duch silny i niezłomna wola. ściślejsze grono    „Że w szerszych kołach uznano doniosłość działalności

techników powzięło myśl utworzenia ogniska, mającego na podobnego towarzystwa, dowodzi najlepiej liczba członków, celu: wspólnemi siłami zwalczać obojętność, jaka się dla która już dotychczas 85 wynosi, pomiędzy którymi jest 15 nauk technicznych i stanowiska techników w naszym kraju zamiejscowych. Towarzystwo reprezentowane jest przez zna-wyrodziła. Na rozszerzoną wieść, źe zakładamy kółko. dla CZI1ą liczbę techników, którzy stoją u steru naszych nauk i wspólnych interesów, pospieszyło bardzo wielu techników zawodów technicznych, a tem samem znajduje się w szezę-ażeby wziąć udział w naradach pod kierownictwem profesora §iiWem położeniu, że będzie mógł być pogodzony szlachetny Myszkowskiego. — Wszyscy jak jeden mąż zgodzili się na zapai młodzieży z rozwagą męża.

jeden i ten sam cel. Co do środków jednak , prowadzących    yi\r końcu składają założyciele serdeczne podziękowanie

ne

„O! kraino polska, żeby ci Polacy,

Co giną za Ciebie, wzięli się do pracy,

I po garstce ziemi z ojczyzny zabrali,

Wnetby dłońmi nową Polskę usypali“. Przystąpiono następnie do wyborów, które wypadły jak

do celu, wyłoniły się różne zapatrywania. Jedno z nich jest WSZyStkim tym, którzy bądź słowem, bądź uczynkiem do za-podwaliną dzisiejszego Towarzystwa, które jakkolwiek o j₀£eilia fundamentu dla tej nowej budowli się przyczynili, własnych tylko siłach rozwinąć się ma, znaleźć, winno usil- rpa^ wjgC gzaQOwni Panowie! odsłoniliśmy przed Wami poparcie. Po długiem roztrząsaniu i ścieraniu się zdań, ₀braz dotychczasowej naszej czynności. Objawy, jak na po-utworzono dzisiejszy statut, będący podstawą naszego pu- cz^ek bardzo pocieszające, od Was tylko zależy byt Towa-blicznego działania. Dla . dalszego zawiązania Towarzystwa rZySfwa i tegoż rozwój. Dlatego Panowie, podajmy sobie bra-wybrano komitet z 4 członków złożony, który uchwalony tll^ dłoń, oświecajmy jeden drugiego, zabierzmy się ocho-statut podał do wysokiego rządu, a ten nie odmówił nam czo praeji a wtedy odpowiemy życzeniu naszego wie3z-prawnej podstawy. Pismem c. k. Dyrekcyi Policyi z dnia cza> które wypowiedział w następujących kilku wierszach: lOgo kwietnia b. r. zostali założyciele uwiadomieni o potwierdzeniu statutu przez Wysokie c. k. Namiestnictwo. —

następuje :

Prezesem wybrano: p. Romana b. Gostkowskiego inspektora kolei Albrechta i docenta c. k. Akademii technicznej. Zastępcą prezesa, p. Teodora Niedzielskiego, starszego inżyniera kolei Karola Ludwika. — Członkami zarządu pp. Ludwika Goltentala, inżyniera kolei Karola Ludwika, Wilhelma Iskierskiego, inżyniera cywilnego, Józefa Jägenmanna, prof. Akademii technicznej, Seweryna Karpuszkę, inżyniera kultury krajowej, Stefana Kakowskiego, asystenta c. k. Ak. tech., Adolfa Markla, inżyniera urzędu budowniczego miejskiego, Gustawa Szureka, inżyniera kolei Czerniow. — Zastępcami członków zarządu pp. Ludwik Radwański autoryzowany inżyn. cyw., Juliusz Ross, inźyn. kol. Albrechta, Paweł Stwiertnia inżyn.-elew kolei Kar.-Ludwika.

Na tem zamknięto pierwsze posiedzenie, które niezawodnie pozostanie w miłej pamięci wszystkich na nim obecnych.

Otrzymawszy potwierdzony statut, kazaliśmy go wydrukować w 1000 egzemplarzach, nadto wystosowaliśmy zaproszenie do techników w różnych zawodach pracujących i rozesłaliśmy 500 takich zaproszeń z statutami. Oceniając wielkie trudności, które nam usunąć potrzeba, dla osiągnięcia celu, staraliśmy się o ile to było w naszej mocy, ażeby pozyskać jak największą liczbę członków, gdyż praca, której hasłem „Viribus unitis“ przez pojedyńcze jednostki pokonać się nie da. Nadto wystosowaliśmy w czasopismach odezwę do ogółu techników, zapraszając do wspólnej pracy. Zaprzeczyć się jednak nie da, że czas, w którym przedsięwzięliśmy zrealizowanie pożytecznej myśli, jest dla naszej 3prawynajnie-forUmniejszy. Ogólna bowiem apatya do wszelkiej solidarności, brak zaufania do własnych sił, wybujały materyalizm, powszechna nędza, dla której najskromniejsza materyalua ofiara trudna jest do ponoszenia, czasy wojenne, są to wszystko czynniki, stojące na zawadzie dobrym chęciom i usiłowaniom.

Sprawozdanie z posiedzenia zarządu odbytego na dniu 4go czerwca 1877 roku.

Przewodniczący : p. R. Gostkowski.

Obecni: panowie Goltental, Iskierski, Karpuszko, Jae-german, Marki, Niedzielski, Stwiertnia.

Zarząd ukonstytuowawszy się wybiera p. Adolfa Markla sekretarzem, p. Pawła Stwiertnię zastępcą sekretarza, zaś p. Stefana Kakowskiego skarbnikiem towarzystwa.

Komitet założycieli Towarzystwa reprezentowany przez p. Stwiertnię składa gotówkę w kasie wynoszącą 91 złr. 8 ct. w. a. jako też wszelkie rachunki z dotychczasowych wydatków i druki sporządzone, na ręce przewodniczącego. Zarząd uchwala złożyć wyż wymienioną kwotę, jak również wszelkie dalsze wpływy w galicyjskiej kasie oszczędności. Skarbnik Towarzystwa zatrzyma tylko potrzebną kwotę na bieżące wydatki Towarzystwa.

„Komitet poczuwa się do obowiązku odpowiedzieć na zarzuty, czynione w ostatnich czasach założycielom. Przede-wszystkiem co do samego tytułu : „Towarzystwo ukończonych techników“, robiono zarzut, że podobna nazwa odpowiednią byłaby dla Towarzystwa, którego członkami są technicy, którzy co dopiero opuścili ławę szkolną. Nazwa technik jest bardzo względną, gdyż jedni rozumieją pod tą nazwą słuchacza szkoły technicznej, drudzy technika, który w zawodzie technicznym pracuje. Nazwa zaś „ukończony technik“ usuwa w tym względzie wszelką wątpliwość i jest używaną przez podobne zagraniczne towarzystwo pod tytułem „Verein ehemaliger Politechniker“. Towarzystwem tech-nicznem nie chcieliśmy nazwać, bo pod tą nazwą istnieje jakkolwiek nia de facto, lecz de jure we Lwowie takie towarzystwo, a w Krakowie pod tą samą nazwą w ostatnich czasach się zawiązało. Co do zarzutu, że wobec nowo zawiązanej sekcyi technicznej w Towarzystwie Kopernika nasze towarzystwo nie ma racyi bytu, odpowiadaliśmy, że Towarzystwo Kopernika, mające tylko cel naukowy, nie przeszkadza zupełnie rozwojowi towarzystwa mającego cel naukowy i humanitarny. Wszakże lekarze jako przyrodnicy należą do Towarzystwa Kopernika, a mimo to posiadają własne Towarzystwo lekarskie. Zresztą czas największy, aby technicy w naszym kraju, których liczba wynosi kilka tysięcy, pomyśleli o własnym domku i nie dali się wyprzedzić od zawodów rzemieślniczych, które już teraz zbierają błogie owoce swej podjętej pracy. Statut nasz, jako dzieło

Porucza się panom Niedzielskiemu i Marklowi poczynienie stosownych kroków, ażeby zlanie się z istniającem jeszcze Towarzystwem technicznem we Lwowie, umożebnić.

Zarząd uchwala wydawanie środkami Towarzystwa czasopisma fachowego. Kwestyą czasopisma zajmie się komisya złożona z pp. Goltentala, Jaegermanna, Markla, Niedzielskiego, Radwańskiego i Stwiertni i zda sprawę na następnem posiedzeniu zarządu.

Zarząd podnosi potrzebę ponownego poruszenia petycyi do wysokiego sejmu, mającej na celu polepszenie stanowiska techników.

za

Zarząd uchwala w końcu zawiązanie stosunków przyjaznych z towarzystwami technicznemi w Krakowie i w Warszawie.

Spis członków.

Baecker Łucyan, urzędnik kolei Karola Ludwika. Bauer Bronisław, konstruktor.

Bortnik Tytus, inżynier kolei Karola Ludwika. Brodowicz Władysław, inżynier kolei Karola Ludwika. Bykowski Juliusz, profesor c. k. akademii-technicznej. Chowaniec Józef, c. k. mierniczy.

Chrząszczewski Stanisław, inżynier Wydziału krajów. Doliński Jan, konstruktor.

Długoszowski Bolesław, inżynier.

Dzieślewski Władysław, urzędnik kolei Karola Ludw. Dziubaniuk Józef, elew urzędu budowniczego miejskiego. Epier Karol, urzędnik kolei Karola Ludwika.

Fiala Emil, asystent c. k. Akademii technicznej.

Fron Wiktor, asystent c. k. akademii technicznej. Gajewski Józef, elew-inżynier kolei Karola Ludwika. Górecki Wincenty, adyunkt urzędu budown. miejsk. Górski Cezar, konstruktor.

Goltental Ludwik, inżynier Kolei Karola Ludwika. Gostkowski Roman br., inspektor kolei Albrechta. Głaczyński Maryan, c. k. mierniczy.

Grzębski Edmund, nauczyciel szkół realnych. Grzegorzewski Stanisław, inżynier Wydziału krajowego. Hićkiewicz Wilhelm, asystent szkoły realnej. Hochberger Juliusz, dyrektor urzędu budów, miejsk. Hołejko Michał, urzędnik Wydziału krajowego. Horoszkiewicz Józef, inżynier kolei Albrechta.

Hubl Ludwik, inżynier.

Iskierski Wilhelm, inżynier mechanik.

Jaworski Franciszek, inżynier-asystent Wydziału kraj. Jägermann Józef, profesor c. k. akademii technicznej.

(Dalszy ciąg nastąpi.)

0 TECHNIKACH CYWILNYCH

z upoważnieniem rządowem i o potrzebie takowych w naszym kraju.

Bardzo często można słyszeć z różnych stron dochodzące użalania się, że ukończeni technicy, których liczba w ostatnich czasach znacznie się pomnożyła, nie mogąc znaleźć dla siebie odpowiedniego zajęcia, pozostają bezczynni, walczyć muszą o byt swój materyalny, a dla braku odpowiedniej praktyki nie mogą zdążyć za postępem, jaki we wszelkich kierunkach wiedzy technicznej coraz bardziej i szybciej się wzmaga.

Zażalenia te powodują nas do poczynienia.w tym względzie niektórych uwag i wskazać drogę, po której postępując, ukończeni technicy z pożytkiem własnym i ogółu, zapewnić sobie mogą zaszczytne i samoistne stanowisko, odpowiadające ich wykształceniu oraz zabezpieczyć byt materyalny.

Jak powszechnie wiadomo wstępowali dotąd ukończeni technicy przeważnie do służby kolejowej, w malej części także do służby rządowej, a w końcu szukali niektórzy zajęcia w miejskich urzędach budowniczych i przy zaprowadzonych nie tak dawno władzach autonomicznych, zaś bardzo tylko mała liczba w zakładach przemysłowych. Trwało to jednak tylko tak długo, dopokąd wszelkie posady przy rzeczonych instytucyach stosownie do etatu i to przeważnie młodemi siłami całkowicie obsadzone nie zostały. Dlatego też wielu techników nie mogąc już dostać się do wyżwspomuianych urzędów i zakładów w skutek ich przepełnienia, rzuciło się do licznych w ostatnich czasach budowy kolei żelaznych, przyjmując rozmaite, wprawdzie korzystne nieraz, jednakże tylko czasowe posady u pojedyńczych przedsiębiorców.

Obecnie, gdy przedsiębiorstwa tego rodzaju całkowitej uległy stagnacyi, widzimy rzeczywiście ze smutkiem setki techników zdolnych i posiadających kilkuletnią nawet praktykę techniczną, pozostających w części bez żadnego zajęcia, w części przyjmujących posady lub inne czynności, które nie wchodzą nawet w zakres ich powołania i odejmują im nietylko możność dalszego kształcenia się w zawodzie technicznym, ale owszem narażają ich na poronienie tego cokolwiek niegdyś w teoryi i praktyce się nauczyli, a nadto nie przynoszą im nawet tyle korzyści materyalnych, ile każdy o niższych studyach szkol nych osiągnąć może.

Jakkolwiek przykre to położenie techników uzasadnione być może częściowo ogólnymi obecnie niezbyt pomyślnymi stosunkami przemysłowymi, tak też z drugiej strony nie możemy powstrzymać się od uwagi, iż winę tego w pewnej części także sobie samym przypisać winni. Pozwalamy sobie bowiem wypowiedzieć tutaj otwarcie, że przyczyną tego jest poniekąd własna ich nieporadność, powien rodzaj otrętwienia moralnego, które gdyby przełamali i nie zrażając się ża-dnemi przeszkodami i niepowodzeniami, zabrali się energicznie do pracy w obranym raz kierunku, dotarliby z pewnością do pożądanego celu, tembardziej, gdy prowadzące do niego drogi nie są jeszcze tak dalece, jak im się to wydawać może, zupełnie zamknięte.

Drogi te wskazywać i odpowiednio objaśniać uważamy swój obowiązek, z którego w dalszej treści tego artykułu o ile możności wywiązać się pragniemy.

Dążnością tą powodowani podnosimy tutaj szczególnie instytucyę techników prywatnych z upoważnieniem rządowem, jako iastytucyę dla techników, którzy na żadną stałą posadę nie reflektują — najodpowiedniejszą i najkorzystniejszą, na którą jednak nader małą zwrócili dotąd uwagę.

na

Stan techników cywilnych autoryzowanych zajął już od dawna w życiu przemysłowem Anglii i Ameryki należne sobie stanowisko, a stawszy się nader popularnym przekonał i inne kraje o swej niezaprzeczonej użyteczności dostarczając ludzi do praktycznego życia usposobionych, którzy będąc nadto z naukami, z przemysłem związek mającemi, wszechstronnie obeznani, przyczyniają się do zapewnienia ogółowi dobrego bytu. Eównieź i we Francy i podniesiono stan ten do należytego mu znaczenia, które staje się tamże coraz potężniejsze, czego dowodem, że postęp w naukach technicznych, wynalazki i ulepszenia jak niemniej projekta olbrzymich przedsiębiorstw przemysłowych wychodzą przeważnie od techników prywatnych, któremi ci też kierują i takowe przeprowadzają. Zawiązani w towarzystwo pracują oni niezmordowanie nad wszelkim możliwym postępem na polu te-chnicznem, a wiele nazwisk pozyskało sobie już sławę światową. Także i w Niemezech coraz większy zastęp ukoóczo-nych techników sposobi się do tego stanu, w skutek czego przemysł tamże współzawodnicząc z przemysłem angielskim i francuskim, pomimo iż temuż dorównać nie może w ciągłym jest jednak wzroście i ulepsza się.

W obec tych znakomitych przysług i korzyści, jakie prace techników cywilnych w innych krajach dla ogółu oddały, widział się i rząd austrjacki spowodowany wprowadzić w swych krajach w życie tę tak pożyteczną instytucyę, i wydał rozporządzeniem ministeryum stanu z dnia 11 grudnia 1860 1. 36413 najwyźszem postanowieniem z dnia 29 listopada 1860 potwierdzoną normę (przez c. k. Namiestnictwo we Lwowie pod dniem 8. stycznia 1861 do 1. 66532 w dzienniku urzędowym do „Gazety Lwowskiej“ Nr. 20 z dnia 24. stycznia 1861 obwieszczoną) którą zakres działania autoryzowanych cywilnych techników dokładnie jest określony, i w której podane są warunki na podstawie jakich dyplom na takowych uzyskać można.*)

Wedle tej normy technicy prywatni z upoważnieniem rządowem podzieleni są na trzy klasy t. j. na inżynierów cywilnych, architektów i geometrów, a każdej z tych klas przysługują następujące atrybucje:

1) Autoryzowani cywilni inżynierowie są upoważnieni do czynności we wszystkich gałęziach budownictwa a mianowicie: aj do przedsiębrania geometrycznych pomiarów, rysunków i obliczeń wszelkiego rodzaju i sporządzania planów na to; — b) do układania planów, wymiarów i kosztorysów tak budynków jako też budowli dróg i mostów, tudzież maszyn wszelkiego rodzaju; — c) do umiejętnego i praktycznego zarządzania robotami przy budowlach nowych i re-paracyach, a w ogóle przy wszelkich budowlach w zawodzie architektury i zastosowanej mechaniki z prawami przyzna-nemi budowniczym w §. 23. ustawy przemysłowej z 20 grudnia 1850 i podług istniejących przepisów budownictwa, albo też do brania w przedsiębiorstwo podobnych robót i do sprawdzania budowli już ukończonych; — d) do przedsiębrania oszacowań budynków, placów pod budowle, materyałów budowlanych, tudzież maszyn i ich części składowych; —e) do

*) Normę tę nabyć można w administracyi „Dźwigni.“ przedsiębrania rozpoznań i experymentôw w kwestyach naukowych, w zawodzie architektury, fizyki i mechaniki, do sporządzania w tym względzie obliczeń i rysunków i do podawania na to wniosków i rad; — fj do rozpoznawania dokładności planów technicznych i geometrycznych, obliczeń i wniosków, tudzież zgodności kopiowanych planów i rysunków na tę samą lub odmienną skalę i do wydawania na to poświadczenia.

2)    Architektom przysługują wszystkie powyższe prawa o tyle tyl o, jeśli odnoszą się do budowli nad ziemią i do architektury.

3)    Geometrowie mają tylko prawo przedsiębrania pomiarów, rysunków i geometrycznych obliczeń, sporządzania na to planów, i wykonywania w tych granicach czynności przyznanych jak 1. lit. f) cywilnym inżynierom i architektom w obszerniejszym zakresie. Wolno im też po dopełnieniu warunków ustawy przemysłowej (§.23) połączyć kon-cesyę na zawód budowniczego z prawem cywilnego geometry.

Jak widzimy więc przysłużą autoryzowanym technikom prywatnym obszerne pole działania i dziwić się tylko należy, że ich dotąd tak mało, gdyż zaledwie kilku w naszym kraju naliczyć można, pomimo, że o ich koniecznej potrzebie zewsząd głosy nas dochodzą. A ponieważ jest to także przekonaniem naszem, przeto w rzetelnej chęci postawienia techników naszych na stanowisku, jakie im się pod każdym względem należy, stan autoryzowanego inżyniera cywilnego, architekty lub geometry, jak najmocniej im zalecamy.

(Dalszy ciąg nastąpi).

KONSTRUKCYA

NAWIERZCHNIEJ BUDOWY KOLEJOWEJ pomysłu

E>. OESTEEBSICHERA

inżyniera i dyrektora ruchu drogi żelaznej Lwowsko-Czerniowieckiej.

Ulepszenie konstrukcyi nawierzchniej budowy kolejowej (Oberbau) odpowiadającej tak wymogom bezpieczeństwa ruchu, jak niemniej względom taniego jej wykonania a jeszcze więcej utrzymania, zajmuje oddawna umysły wielu osobistości zawodowych, należy jednak do zagadnień z pożądanym skutkiem nie rozwiązanych.

Dotąd oddawano pierwszeństwo znanemu ogólnie systemowi o drewnianych progach poprzecznych, który też na wszystkich prawie kolejach przyjęto. W praktyce przekonano się jednak, że wykonana wedle systemu tego budowa nawierzchnia pozostawia wiele do życzenia.

Progi bowiem drewniane nie zapewniają najprzód z przyczyn ogólnie wiadomych należytego bezpieczeństwa ruchu, a powtóre wystawione na rozliczne wpływy powietrza podlegają szybkiemu zepsuciu i wymagają częstej wymiany na nowe ; szyny zaś w nieznacznej nawet części swego profilu, gdyż tylko głowie i spojeniach uszkodzone, nie dopuszczają w obec wła-

TU,,.,.,

_________u

KONSTRLJK.CYA NAWiERZCHNtJ BUDOWY KOLEJOWEJ

pomysłu n. Oesłerr sicher a.

P"

iü

/.SS

ta»

2 /O

îi4

-----    /£/ « ni

£7---*------

Przekrój podłużny

90

//₇./

!<-

23/

■*!

if ü

- -44

- - 8&

ïïiïfl

■T

Przekrój poprzeczny

(—

Przekrój -poziomy

-/3Ö

- >%%

50.0

T)

■*

m.

no ---

'Ą

ü

Éf

s.

Ł.

Fïq. 4*.

f-

si

Uli

ii I i :

y---

--------i6i 5 ....

11

4 i. [i

il----

Wm

W-

L--i_

i!:

——

500 jj

Pia. 3.

«

ściwości materyału, z którego są sporządzone, żadnej skutecznej naprawy i dlatego ustawicznie nowemi zastępywane być muszą.

W tym celu starano się więc zastąpić progi drewniane trwalszymi żelaznymi, a równocześnie usiłowano wyszukać także sposób umożebniający powtórne lub w ogóle jakiekolwiek dalsze i korzystne spożytkowanie szyn nadwerężonych.

Usiłowania jednak, ażeby progi drewniane zastąpić żelaznymi rozbiły się — pomimo niezaprzeczonych korzyści, jakie podobna zmiana pod względem umocowania szyn za sobą pociąga — o wielkie koszta materyałów żelaznych ku temu potrzebnych; wszelkie zaś pomysły i czynione doświadczenia co do korzy- więcej są odpowiednie, stnego spożytkowania szyn uszkodzonych, nie doprowadziły do pożądanego skutku.

Ażeby uzyskać potrzebną podstawę do oparcia szyny torowej na progu żelaznym, rozszerza się takowy za pomocą Dlatego też, mając przed sobą opis konstrukcyi budowy dwóch klepek kątowych (Winkellaschen) z walcowanego że-nawierzchniej pomysłu p. Oesterreichera, jesteśmy zdania, że laza, trzema śrubami poziomemi do proga przytwierdzonych; takowa, jakkolwiek wynalazca sam zupełnej doskonałości jej na utworzonej w ten sposób płaszczyźnie układa się następnie nie przypisuje, odpowiada prawie wszystkim warunkom powy- płyta walcowana do pochyłości szyn zastosowana, a dopiero żej przytoczonym, pod jakiemi jak najtańsze utrzymanie bu- j na tejże szyna torowa, która w sposób na fig. 2. uwidoczniony dowy nawierzchniej jest możebne.    | czterma prostopadłemi śrubami do podstawy się przymocowuje.

Przekonaniem tern powodowani pospieszamy zaznajomić j Wszystkie śruby zaopatrzone są zresztą płytkami, któ-z tym systemem szersze, a w szczególności zawodowi kolejo- j rych konstrukcyi wynalazca nie podaje i tylko nadmienia, że wemu oddające się koła techniczne w tej nadziei, że takowy mają one zapobiegać możliwemu odkręcaniu się muterek.

Powyżej nadmieniliśmy ogólnikowo korzyści, jakie zastosowanie systemu p. Oesterreichera pod względem taniego utrzymania budowy nawierzchniej nastręcza, po opisaniu zaś bliższem tego systemu pozostaje nam podnieść jeszcze szczegółowo przynajmniej niektóre główniejsze jego zalety, a mianowicie :

co

Częste te wymiany progów i szyn wymagają wielkich nakładów pieniężnych, w skutek czego utrzymanie budowy na wierzchniej staje się nazbyt kosztowne, a to tern bardziej, gdy stare progi prawie żadnej, drogo zapłacone zaś i zaledwie lekko tylko uszkodzone szyny jedynie wartość starego, mało popłacającego żelaziwa przedstawiają.

Szczególnie ostatnia ta okoliczność zwróciła na siebie u-wagę wszystkich zarządów kolejowych i skierowała wszelką ich dążność ku temu, ażeby racyonalnem ulepszeniem budowy nawierzchnie], koszta utrzymania takowej wedle możności umniejszyć.

zwróciwszy na siebie ich uwagę , pobudzi ich do zajęcia się nim, do czynienia potrzebnych doświadczeń i ulepszeń tak, iżby przez wynalazcę zamierzony, a wszechstronnie upragniony skutek w końcu osiągnięty został.

Pan Oesterreicher zastępując przy budowie nawierzchniej progi drewniane, żelaznymi, zamierza jako takowe użyć szyny z powodu ich nadwerężenia z toru kolejowego usunięte. Zaletą więc systemu jego jest właśnie podanie sposobu, zapewniającego nietylko dłuższą trwałość nawierzchniej budowy i większe jej bezpieczeństwo dla ruchu, ale nadto usuwającego potrzebę częstej wymiany progów, a co najważniejsze : umoże-bniającego stosowne i praktyczne, a pod względem ekonomicznym nader korzystne spożytkowanie szyn starych. Zastosowanie tego systemu jest obecnie tern więcej na czasie, gdy z powodu ogólnej stagnacji w fabrykach żelaza, stare szyny żadnego nie znajdują popytu, i nawet po niskich cenach starego żelaziwa spieniężone być nie mogą, w skutek czego nagromadza się na wszystkich kolejach wielka ilość szyn, które rdzewieją i ostatecznie całkowicie marnieją, podczas gdy ogromne kapiłały na zakupno nowych wydawane być muszą.

Po przedstawieniu korzyści jakie system p. Oesterreichera nastręcza, przystępujemy do krótkiego opisu tego systemu , uwidocznionego rysunkiem na dołączonej Tab. 1.

P. Oesterreicher przeprowadza swój system w trojaki sposób, z których każdy nie wiele od innych się różni. Skromne ramy naszego pisemka nie dozwalają nam jednak umieścić wszystkie te trzy sposoby, ograniczamy się więc tylko na omówieniu pierwszego, przyczem zauważyć nam wypada, że wynalazca zastosował system swój do profilów szyn na kolei Lwowsko-Czerniowieckiej w użyciu będących.

Według więc pierwszego sposobu zastosowania tej kon-strukcyi, spoczywa szyna torowa 7m. długa na ośmiu poprzecznych progach żelaznych ułożonych w odległościach tych samych jak progi drewniane, a mianowicie : Obadwa pierwsze progi oddalone są od końcowych spojeń każdej szyny 24*2 cm. dwa sąsiadujący z niemi progi są od nich o 79*6 cm., reszta zaś- środkowych progów położona jest w równej tak od ostatnich jako też od siebie odległości 95 cm. mierzącej.

Jako progi poprzeczne użyte być mają stare szyny, z których każda, jeżeli jest 18 stóp długa, na trzy części przecięta wydać może trzy progi o l'896m. długości.

Ponieważ zaś zdarza się często, że stare 18 stopowe szyny celem dalszego ich użycia na 15 stopowe obcinane bywają, przeto przecinając te ostatnie na dwie tylko części uzyska się progi po 2*37m. długości mające, które nawet o wiele

1.    Ponieważ progi żelazne układa się w zasadzie w ten sam sposób jak drewniane, a części do przymocowywania szyn do nich, są albo takie same albo też nieznacznie się od tych różniące, jakie przy drewnianych progach są używane, przeto pracujący przy budowie nawierzchniej robotnicy bardzo prędko i łatwo z systemem tym obznajomić się mogą.

2.    Pojedyńcze części ściśle w jedną, niedającą się wzruszyć całość z sobą spojone, zachowują tor w należytym kierunku i wysokości, nie dozwalają zwichnięcia się takowego, a

najważniejsze, chociażby najmniejszej zmiany w szerokości jego, dla czego też budowa ta nawierzchnia przy mostach, zbocznicach itp. szczególnie zastosowana być winna.

3.    Przeważnie jednakowe części składowe nie utrudniają wymiany takowych; a śruby jednakowego kształtu i grubości jednym kluczem zakręcać można.

4.    Regulowanie toru jest bardzo ułatwione, gdyż wszystkie części są przystępne i tak silne, że przy podbijaniu

uszkodzone być nie mogą. Ustaje też przytem potrzeba zrywania skonsolidowanego częstokroć łożyska szutrowego, co przy wymianie progów drewnianych jest nieuniknione.

5.    System ten usuwa niedogodności, jakie umocowanie szyn na progach drewnianych za pomoną gwoździ (Hackennägel) za sobą pociąga.

6.    Szyny pocięte w kawałki o 2 metrach długości nie tracą przez to wcale na swej wartości, gdyż nawet używane jako progi po ich wymianie jeszcze, jako stare żelaziwo pozbyć je można.

7.    Za trwałością budowy nawierzchniej o progach żelaznych i połączonem z nią zaoszczędzeniu kosztów jej utrzymania, przemawia najwymowniej ta okoliczność, że przypuściwszy konieczność wymiany progów żelaznych po upływie lat 40, progi drewniane w ciągu tego samego czasu pięć razy musiałyby być zmieniane.

8.    Budowa nawierzchnia o żelaznych progach wymaga mniej szutru aniżeli budowa o progach drewnianych.

9.    Zamiana progów drewnianych na żelazne nie natrafia w końcu na żadne trudności i natychmiast przedsięwziętą być może. Skoro bowiem jaki próg drewniany się zużyje, zastąpić go można zaraz progiem żelaznym, a postępując powoli w ten sposób uzyska się w końcu bez wielkich nakładów całą żelazną budowę nawierzchnią, której utrzymanie następnie nie wielkie już koszta za sobą pociągać będzie.

Wiele innych korzyści wykazać mogą dopiero liczne próby, które zarządy kolei żelaznych przynajmniej na torach stacyjnych, mniej używanych, przeprowadzić winne, przezco możemy, utorowałoby się drogę nowemu ulepszeniu, które ze względu na coraz bardziej wzmagające się ceny materyału drzewnego, każdy z radością powita. Wszelkie uznanie należy się więc wynalazcy za podanie tak praktycznej myśli, która rokuje nadzieję dojścia do innych także ulepszeń w budowie dróg żelaznych.

doznawany.

za

Redakcya.

W sprawie polskiej terminologii technicznej.

Pomimo wprowadzenia języka polskiego do szkól, urzędów i prawie wszystkich instytucyj publicznych, nie posiadamy w praktycznych zawodach technicznych ustalonej i kompletnej terminologii, a w niektórych z tych zawodów, których znakomity rozwój ostatnim lat dziesiątkom zawdzięczamy, uczuwać się daje niemal zupełny brak polskich wyrazów technicznych.

Na sprawę tę zwróciła już krakowska Akademia umiejętności uwagę swoją, a o ile nam wiadomo także kilka jednostek z własnej inicyatywy z uznania godną gorliwością pracuje nad zebraniem i zestawieniem materyału do dzieła, któreby uchylało brak wyżej nadmieniony i niezawodnie przez każdego z naszych zawodowców nader często

Cel ten jednak da się osiągnąć w zupełności tylko wtedy, jeżeli w tej pracy szanowni zawodowcy jak najliczniej zechcą wziąć udział, zbierając we własnym zakresie i w praktyce jak najstaranniej wszelkie wyrazy na cel rzeczony przydatne, które łaskawie przesyłać nam raczą ; tudzież jeżeli utworzona zostanie komisya złożona z mężów różnych zawodów technicznych, któraby się zajęła rozpoznaniem i uporządkowaniem nagromadzonego materyału, a po dokonaniu tegoż pracę swą udzieliła szerszym kołom technicznym tudzież krakowskiej Akademii umiejętności, zaś po ostatecznem przez nie uznaniu wypracowanego dzieła za odpowiednie, obmyśliła środki nakładu i wydania słownika technicznego.

Ponieważ jednak ułożenie i wydanie ogólnego słownika dla wszystkich gałęzi technicznych w obec ogromu pracy długiego czasu wymaga, potrzeba zaś takowego coraz gwałtowniej uczuwać się daje; ażeby przeto tej potrzebie wedle możności jak najprędzej zaradzić, zdaniem naszem byłoby najodpowiedniej wydawać oddzielne mniejsze słowniki dla pojedynczych zawodów, a przedewszystkiem dla tych, które do pewnego stopnia ustaloną już terminologię posiadają i które w rozległej praktyce niemal codziennie bywają wykonywane, jak np. grabarka, murarka, kamieniarka, ciesiołka itd.

Że wydawnictwo takie wymaga mozolnych i gorliwych zachodów i znacznych ofiar pieniężnych, nie ulega to wątpliwości. Co do pierwszych, mamy niepłonną nadzieję, że przez wzgląd na sprawę tak ważną znajdzie się dosyć chętnych do podjęcia tej aczkolwiek żmudnej ale wdzięcznej pracy, i że niezawodnie znajdzie ona szczere poparcie u wszystkich zawodowców ; co do wspomnionych ofiar zaś jesteśmy pewni, że małymi a ciągłymi datkami możnaby uzyskać kapitał do wydawnictwa potrzebny, że przeto w obec tak pożytecznego dla wszystkich zawodowców celu na gotowość tychże do małych stosunkowo ofiar niezawodnie liczyć

Oddając pod sąd ^Szanownych Czytelników to nasze pobieżne zapatrywanie się na rzecz upraszamy usilnie, żeby dobrą radą i czynem podniesioną myśl szczerze popierać raczyli, nadsyłając nam także swoje uwagi i wskazówki, jaki mianowicie sposób do dokonania dzieła tego uznaliby najodpowiedniejszy i najrychlej do celu prowadzący.

W nadziei, że dobry przykład licznych znajdzie naśladowców, miło nam jest podać nakoniec do wiadomości szanownych czytelników że p. A. Z. już ofiarował na cel powyższy kwotę 20 złr. w. a.

Rozmaito ści.

Wiadomości personalne.

Rada miejska we Lwowie mianowała pp. Leonarda Aleksandrowicza i Augusta Dawida inżynierami przy miejskim urzędzie budowniczym.

Z boleścią przychodzi nam zawiadomić Szanownych Czytelników o zgonie członka Towarzystwa ś. p. Jana Oziem-błowskiego, technicznego dyetaryusza kolei Karola Ludwika, który padł ofiarą wypadku na głównym dworcu rzeczonej kolei we Lwowie.

Wracając z biura, obok ogrzewalni położonego, da mieszkania swego, w kierunku ku głównemu budynkowi przechodząc w poprzek torów szyn gęsto ułoźonyeh, dostał się nieszczęśliwy pod koła pociągu w ruchu będącego, które nogę mu zmiażdżyły.

Pomimo szybkiej pomocy na miejscu i natychmiastowego odwiezienia nieszczęśliwego do lwowskiego szpitala

Siedząc pilnie wszelkie nadarzającej się sposobności do współzawodnictwa na polu prac technicznych, z których technicy nasi korzystaćby, powinni, postanowiliśmy podawać takowe w piśmie naszem do ich wiadomości, zachęcając ich zarazem do wzięcia najliczniejszego w tych pracach u-działu.

A) Za wynalazki i ulepszenia dotyczące konstrukcyi, względnie budowy kolei żelaznych :

Pierwsza premia 7500 marek, druga trzecia

3000

1500

C) Za wynalazki i ulepszenia odnoszące się do głównego zarządu kolei żelaznych i ich statystyki, jako też za odznaczające się prace na polu literatury kolejowej :

Jedna premia 3000 marek, dwie

powszechnego i pomimo pełni sił żywotnych tegoż, nie powiodła się amputacya, w skutek czego rozwój choroby spowodował wczesną śmierć młodzieńca rokującego zdolnościami swojemi i przymiotami duszy wielkie nadzieje.

Dalecy od stronniczego komentowania tego wypadku, a nadto uwzględniając okoliczność, że zarządzone z tego powodu śledztwo sądowe, sprawę tę w swoim czasie najspra-wiedliwiej wyświeci i rozstrzygnie, wstrzymujemy się od wchodzenia w wszelkie szczegóły wypadku tego dotyczące.

Uważamy jednak jako powinność naszą wyrazić zapatrywanie, że komunikacya na głównym dworcu lwowskim pomiędzy budynkiem głównym a ogrzewalniami, biurem in-spekcyjnem konserwarcyi itp., połoźonemi z drugiej strony torów, jest nader niebezpieczna, wymaga bowiem bezpośredniego przekraczania tychże torów, w skutek czego organa służbowe, w obec ciągłej potrzeby znoszenia się z biurami w głównym budynku pomieszczonemu, i w obec ożywionego ruchu pociągów i lokomotyw właśnie w tern miejscu na wiesze niebezpieczeństwo są narażone <, niźli w wielu innych analogicznych wypadkach.

Konkurs na wynalazki, ulepszenia i prace literackie, z dziedziny techniki i administracyi kolejowej.

W tym celu umieszczamy tutaj obwieszczenie związku zarządów niemieckich kolei żelaznych, polecając je bacznej uwadze Szanownych Czytelników.

Związek zarządów niemieckich kolei żelaznych postanowiwszy rozdzielać co trzy lata sumę 3000 marek jako premie za ważne wynalazki, odnoszące się do działu kolejowego, rozpisał obecnie konkurs na te premie, które są następujące :

3000 1500

B) Za wynalazki i ulepszenia środków ruchu, a względnie w praktycznem ich zastosowaniu:

Pierwsza premia 7500 marek, druga trzecia

„ po 1500    „

Nie wykluczając premiowania w powyższym kierunku dowolnie obranych, opracowanych i nadesłanych zadań postawił wspomniany na wstępie „Związek“ do rozwiązania następujące zadania specyalne, których opracowanie dla niego obecnie najbardziej jest pożądane. Zadania te są :

a)    Zestawienie taryf w jedną całość do praktycznngo służbowego użytku przy ekspedycyi towarów, jakoteż do u-żytku publiczności. Zestawienie to zawierać ma dokładnie wszystkie w Niemczech obowiązujące na podstawie reformy taryfowej przerobione, (dla łatwego przejrzenia systematycznie uporządkowane) a szczególnie pod pewnymi warunkami dla różnych linij ważne taryfy, jak niemniej wszelkie wyjątkowe postanowienia od ogólnych postanowień regulaminu i przepisów taryfowych, zachodzące na pojedynczych kolejach lub w bezpośrednich przesyłkach (in direktem Verkehr).

b)    Umotywowane wnioski reformy dla statystyki po-jedyńczych gałęzi służbowych.

c)    Sporządzenie prostego, niezbyt drogiego przyrządu służącego do kontrolowania chyżości lokomotywy, któryby na niej samej albo na teuderze z łatwością umieścić się dał, i chyźość jej łatwo i bezpośrednio po odbytej jeździ© wskazywał.

d)    Sporządzenie prostego w wszelkich okolicznościach niezawodnego przyrządu, za pomocą którego służba pociągu, chociażby o maksymalnej długości, z maszynistą, lokomotywą kierującym porozumiewaćby się mogła.

e)    Wypracowanie wyczerpujące komentarza odnoszącego się do regulaminu ruchu, z uwględnieniem pomenklatury w ostatnich latach używanej.

f)    Napisanie na statystycznych badaniach opartej rozprawy o wpływie i praktyezności przyjętego obecnie sposobu przewozu osób w trzech, względnie czterech klasach wagonowych ze względu na ogólne stosunki ekonomiczno społeczne. jakoteż na interes kolei.

Warunki, pod jakimi o rzeczone premie ubiegać się można, są następujące :

1)    Do premiowania przypuszczane będą tylko te wynalazki, ulepszenia i prace literackie, które wykonane zostały, a przy literackich pracach pojawiły się w przeciągu czasu do powyższego współubiegania się wyznaczonego.

2)    Każdy wynalazek lub ulepszenie, ażeby do premiowania mogły być dopuszczonem, musi poprzednio przed zgłoszeniem go do konkursu na którejkolwiek kolei do niemieckiego związku kolejowego należącej być zaprowadzony, a zarząd tejże kolei winien go do premiowania polecić i polecenie to uzasadnić.

3) Ubiegający się o premię winni swoje wynalazki lub ulepszenia ich opisaniem, rysunkami, modelami itp. wyczerpująco objaśnić tak, ażeby ich właściwości, możebność wykonania i użyteczność stanowczo osądzić można. Po przyznaniu premii owym pracom, stają się nadesłane opisania, rysunki i modele własnością „Związku“, a nadto przysłużą temuż prawo ogłoszenia publicznie wynagrodzonych wynalazków lub ulepszeń, z podaniem opisów i rysunków takowe objaśniających, a to albo po poprzedniem porozumieniu się z wynalazcą, albo też stosownie do swego w tym względzie zdania.

4)    Prace literackie konkursowe winne być przesłane co najmniej w trzech egzemplarzach drukowanych.

5)    Premiowanie nie wyklucza możliwości uzyskania

przywileju na wynalazek i korzystania z takowego przez wynalazcę. Obowiązany jest jednak każdy ubiegający się oj    Zarząd Towarzystwa pośredniczy bezinteresownie w wy-

Wynajdowanie posad i robót technicznych.

którąkolwiek premię dla wynalazków i ulepszeń ustanowio- najdowaniu posad i robót dla techników. Interesowani zechcą ną , podać na żądanie „Związku“ warunki, jakie na mocy się zgłosić ustnie lub pisemnie do zarządu (uliea Technicka uzyskanego przywileju za zastosowanie swego wynalazkulub 1. 3. między 4 a 5 po południu), który tylko zdolnych i ulepszenia przez Zarząd Związku, stawiaćby zamyślał.    pracowitych techników każdego czasu polecać będzie. Zbyte-

Ubiegający się o premie udowodnić winni, ze wynalaz- cznem byłoby tutaj wykazywać korzyści, jakie każdy, siły ki, ulepszenia i prace literackie wykonane a względnie ogło- techniczne potrzebujący przez pozyskanie ludzi chętnych a szone zostały w tym przeciągu czasu, na który konkurs był zdolnych do pracy osięgnąć może. Spodziewamy się przeto,

wypisany.

Nowa ustawa o sygnałach.

Z dniem 1. lipca b. r. weszła w życie nowa ustawa sygnałach na kolejach żelaznych austryackich i węgierskich" Petycya do sejmu.

Przypominamy, iż petycya, którą ogół techników domagający się uregulowania służby technicznej w kraju, do

Prace konkursowe przesyłać należy w terminie od Igo S0jmu w przeszłym roku wystosował, w skutek spóźnionej

' pory nie została przedłożoną na stół Izby. Sądzimy więc, iż odnowienie tej petycyi w kadencyi sejmowej, mającej być otwartą w sierpniu b. r. niezwłocznie uskutecznionem być winno.

że wszyscy pp. inżynierowie, architekci, przedsiębiorcy i Komisya złożona z 12 członków wybranych przezZwią-| interesowane strony udawać się będą do zarządu w razie zek zarządów kolei niemieckich, ocenia nadesłane prace i ; potrzeby po siły techniczne, przez co przyczynią się do po-rozstrzyga, azali takowe w ogóle, a ewentualnie, które z nich parcia dobrej sprawy, na premiowanie zasługują.

Ogłoszeniem tern rozpisano premie na okres sześcioletni od 16go lipca 1872 do 15go lipca 1878, i dlatego też tylko te wynalazki, ulepszenia i prace literackie premiowane być mogą, które w przeciągu tego sześciolecia wykonane zostały.

stycznia do 15go lipca 1878 opłacone pod adresą :

„An die geschäftsführende Direktion des Vereins deutscher Eisenbahn- Verwaltungen in Berlin“.

Analiza chemiczna.

Towarzystwo przyjmuje bezinteresownie surowe pro-dukta budowlane i fabryczne, jakoteż odpadki fabryczne do j analizy chemicznej celem wykazania ich dobroci i możności j

Zarząd uprasza wszystkich p. t. Członków o wczesne nadesłanie wkładek miesięcznych celem uregulowania czynności Towarzystwa.

Literatura techniczna.

zastosowania do różnych budowli lub innych przedsiębiorstw fabrycznych. Produkt należy przysyłać w przeciętnej próbie j von Nordamerika.“ Pod powyższym tytułem wyszło dzieło u z opisaniem miejsca, gdzie    sie    znachodzi w ilości 2 do 3^16SI ' FrieŁ w    Wiedniu w r. b. opracowane przez p. Tun-

fcilogr. pod adresem:    Piotr    Manasterski asystent    |    “era c->. austr'.    radcl,Ti³^ryala,eg0 (po zwiedzeniu wy-

.    i    stawy światowej    w Filadelfii i żelaznych hut w Ameryce

technologii chemicznej    przy    6. k. Akademii technicznej we    j    z polecenia c. k.    miaisterstwa rolnictwa) z dodatkiem 3 ta-

Lwowie.    . bije litografowanych a objaśnionych przez Ludwika Tunnera,

! inżyniera.

Das „Eisenbahnhüttenwesen der Vereinigten Staaten

Zjazd techników.

Każda wystawa tylko wtedy odpowiedzieć może swemu i Dzieło to napisane jest w formie sprawozdania i roz-celowi, gdy wystawione przedmioty nietylko oko bawić lecz ! Pada si« nax,³x,g^7®,    Ł ■>' dzial og,51nJ’ opi3 aiektó'

i umysł kształcie mają. Dla osiągnięcia tego celu winno się    Ogólny dział mieści w sobie: 1. Rudy i materyały palne

robić sumienne studya wystawionych w pojedynczych gałę- w Zjednoczonych państwach północnej Ameryki: a) rudy ziach przemysłu okazów, aby tym sposobem zastosowanie żelazne, b) materyały palne. 2. Przewóz rud i materyałów ulepszeń umożliwić. Szczególnie technicy nasi powinni się Pa^nyc^* 3. Stosunki robocze. 4. Cło ochraniające, o. Nauki zainteresować wystawą przemysłowa, w wrześniu b. , we f“

Lwowie odbyć się mającą, w celu bliższego zaznajomienia    Pojedyncze szczegóły: 1. Bezpośrednie otrzymanie że-

się z dziełem, które dla okazania żywotności naszego wpra- Iazazrud. 2. Proces chemiczny w piecach hutniczych. 3. Fa-wdzie zubożałego, lecz własnym siłom zawsze ufającego brykacya stali Bessemera. 4. Proces Siemens-Martina. 5. Fa-kraju, do skutku przyszło. Uważamy zwołanie zjazdu techni- brykacya kół wagonów kolejowych z lanego żelaza. 6. Otrzymy-

kćw podczas wystawy przemysłowej' we Lwowie jako bardzo ’    ÄSCÄTÄ

na czasie, aby rozwiązać niektóre bardzo ważne pytania i zużytkowanie na zimno walcowego żelaza sztabowego. 12. z dziedziny nauk technicznych, od których podniesienie Doniesienie komitetu względem nomenklatury w nauce o przemysłu zależy, a tern samem dać impuls do gorliwego żelazie i stali.

zajmowania się sprawami kraju. Zarząd Towarzystwa bardzo ₇ N°we wzory dla obliczeń ruchu wody w kanałach i ... r. ' ,,    .    ,    . ,,    ,    , /    .    , . rzekach. Wyszło w Wiedniu 1877 nakładem i drukiem K.

chętnie ofiarowałby swoje usługi dla pośredniczenia w tej Waldbeima

Korespondeocya redakcyi.

sprawie, gdyby znalazł poparcie w szerszych kołach technicznych. Upraszamy przeto Szanownych Czytelników o uwiadomienie nas, jak się na tę rzuconą myśl zapatrują, abyśmy    Upraszamy dla podniesienia wartości naszego pisma o

kroki poczynić.

mogli na czas dla osiągnięcia naszego zamiaru odpowiednie liczne nadsyłanie artykułów, pisanych nawet w obcych językach, gdyż o dobrych tłumaczów postaraliśmy się.

Z drukarni Kornela Pillera.

Nakładem „Towarzystwa ukończonych techników.“

\ -i '

|;

vj>4^

ś8§8

-

~i

-

Ü

'■'. ;

I»

ÏÉ

to

|

V

-

I

i

li

feÄSSS;

' g

m

.

, : I.

Ï5fe

- «•

ras

ÿ/-

4

i

%

i

* ■

:i&

V

ta

:• '•■ !

* i y§

i

M

lü

iv

Ü

■

■?h:

W$M

.1"

-

&JB

m

5P

■

i

Sil-

m

Ï

%

v

Ł

Si

.*tj

ss

II

*«*

>48

vC

i

* -'f

§

«

><

;

X

mm

ł

■ -

*:6£ÿ

:/

t*Ś' -ï j

,¹    ' "    "j* '

y >

ig

.77-V 4; 4;-4

^ 7

■

S;

s

i

m*

t

T::

V

V

v

-V*

V, '\

w.

'A

s,;

ilîSlu

i

,,,:

Vv.\

>

SJ

-''y.

\

$

'

m

-

4-’

::'éà.

MM.

î-\.

M.

7v

*

P

/

h

1

i

./

/•!

./

î

\

><

y

•■V:

%

\

-’nV

r'

a

/

:

i

-

»

A

P4

ù: ' )Mï

ïS'

■fcO'-.i

V’-"

»

igggg

y

I

\

.

$y

ê

îp

'

%

«

IP

:

il

Wh

"N -

/

;V

»

'S

*

/

,X'-

. i'i-

;V

'ÿ

.

✓?

ÿV

if

.

"v*i

fi

* •

o'

y

ÿC

a;

BIBLIOTEKA 6 Ł O W N A

c

AKADEMII

GÓRNICZO

39

HUTNICZEJ