ftp ę* 1

V

mWł Mm YWmJmVAl

Ol

iff

jy/1

f i// |j

P#l itedwiila Krakweka 8iUi#teka Glma

PU

JM

|»9Ns

■

•~~y>

p<

»■i

«3&SJSB»

j

3!

◄

Sßf ,i

m »;

*#*,*^S33»aisri

ssan

•<

PÜ3

»

BP

4

tgSm-ś

B™

3r-

<SB

■183

bsi

*fvTy^

2ä^i

wii«jjta

>

ja

■

.WWZ*

“J»

s

«ScsS

sss.

<Qb

tebtaw

<41

w

V

NIEMIECKO-POLSKI

SŁOWNIK GÓRNICZY

BERGINGENIEUR FELIX PIESTRAK

DEUTSCH-POLNISCHES

BERGMÄNNISCHES WÖRTERBUCH

ANLÄSSLICH DES 50-JÄHRIGEN BESTEHENS

DER K. K. BERGSCHULE • IN WIELICZKA

VERFASST

UND DEN POLNISCHEN BERGSCHULEN

GEWIDMET

VOM HOHEN K. K. FINANZMINISTERIUM IN WIEN

SUBVENTIONIERTE ARBEIT

WIELICZKA 1913

IM SELBSTVERLÄGE

INŻYNIER GÓRNICZY FELIKS PTESTRMt

NIEMIECKO-POLSKI

SŁOWNIK

OPRACOWANY

Z OKAZYI 50-LETNIEGO ISTNIENIA C. K. SZKOŁY GÓRNICZEJ W WIELICZCE i POŚWIĘCONY

POLSKIM SZKOŁOM GÓRNICZYM

PRACA SUBWENCYONOWANA

PRZEZ WYSOKIE C. K. MINISTERSTWO SKARBU W WIEDNIU

WIELICZKA 1913

W WŁASNYM NAKŁADZIE

<5"'

N>

•ę c?

i-

*!

i-*

-V '

ii

»O

2&SS9-

(oZ2.

ALLE RECHTE VORBEHALTEN. — WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE.

SV65

KRAKÓW. — CZCIONKAMI DRUKARNI „CZASU" pod zarządem Aleksandra S Wierzyńskiego.

r

// racę Ą^oSm ifca

PRZEDMOWA.

Powołany przed czterema laty do objęcia kierownictwa świeżo zreorganizowanej, a od 1861 roku istniejącej c. k. Szkoły górniczej w Wieliczce, ująłem w program przyszłej mej działalności, obok czynności organizacyjno-dydaktycznych, przedewszystkiem zestawienie nieodzownego dla Zakładu niemiecko-polskiego słownika górniczego, a następnie opracowanie najpotrzebniejszych podręczników szkolnych, których szkoła mimo półwiekowego swego istnienia nie posiadała.

Do pracy tej zabrałem się z całą chęcią i zapałem, zwłaszcza, że pracując od lat wielu w zawodzie górniczym odczuwałem głęboko potrzebę takiego słownika, a nadto, że miałem sporo nagromadzonego materyału pod ręką, który należało uporządkować, uzupełnić i w odpowiednią całość ująć.

I jakkolwiek z ciężkiej i mozolnej pracy przyszłej zdawałem sobie jasno sprawę, to przecież nie lękałem się jej, mając na oku dobro powierzonego mi Zakładu, a zarazem górnictwa polskiego, do rozwoju którego jedną przynajmniej cegiełką przyczynić się pragnąłem.

Boć nikt nie zaprzeczy, że szkoła jest podwaliną kultury i bogactwa narodów i czy kształci wychowanków na urzędników, inżynierów, przemysłowców, stygarów lub rzemieślników, spełnia zawsze szczytne prawdziwie zadanie, za które szczera wdzięczność się jej należy.

Wdzięczność zaś tę okażemy najwymowniej, pielęgnując piękny nasz język ojczysty, używając w mowie i piśmie słów rdzennie polskich, usuwając natomiast i karczując obce naleciałości i dziwolągi językowe.

Rzecz to wprawdzie nie łatwa, a przedewszystkiem w technice górniczej, z różnorodnych języków i narzeczy zlepionej i jedynie może tylko górnikowi, o długoletniej praktyce zawodowej, zrozumiałej i przystępnej. Atoli i owe trudności można zwalczyć i usunąć, przedewszystkiem za pośrednictwem polskich szkół górniczych, a następnie za pośrednictwem inżynierów i stygarów górniczych, przed którymi w czasie praktyki zawodowej tak piękne otwiera się pole działalności.

Już przed laty niespełna pięćdziesięciu pragnął osiągnąć to nestor górnictwa polskiego Hieronim Łabęcki, dzieło zaś jego niespożyte, znany nam ogólnie „Słownik górniczy“ świadczy chlubnie o autorze, tegoż przywiązaniu do zawodu górniczego i miłości ziemi ojczystej. Słownik Łabęckiego posiada i dziś jeszcze wartość niemałą, bo jakkolwiek

górnictwo i hutnictwo w ciągu ostatnich lat dziesiątków olbrzymio się zmieniło, siłę parową a następnie elektryczność w rydwan swój wprzę-gając, to przecież słów tysiące w słowniku tym zawartych nie uległo zmianie najmniejszej, jedynie może poszło w zapomnienie.

Godzi się przeto słowa te z pyłu zapomnienia oprószyć i uzupełnione słowami nowszemi z należnym im pietyzmem górnictwu polskiemu ofiarować.

Ofiarować je górnictwu polskiemu, a przedewszystkiem polskim szkołom górniczym, które ucząc młodzież dobywania skarbów w łonie ziemi ukrytych, winny żywe słowo czerpać ze skarbnicy języka ojczystego, jednego z najpiękniejszych i najbogatszych na ziemi.

To też czynię to w nadziei, że z pracy mej odniesie korzyść młodzież przyszłej wszechnicy górniczej w Krakowie, że odniosą z niej korzyść wychowankowie szkół górniczych w Wieliczce, Dąbrowie i Borysławiu, a nadto, że skorzystają z niej inżynierowie i przedsiębiorcy górniczy, z ziemi polskiej bogactwa czerpiący, że praca niniejsza nie pójdzie na marne₄

I jakkolwiek z pewnością wiele jej niedostaje, to przecież naj-lepszemi owiana chęciami niech będzie podwaliną przyszłej polskiej encyklopedyi górniczej, której rychłego opracowania górnictwu ojczystemu z pełni życzę serca.

B. W. Darowski, autor Słownika kolejowego, mówi w przedmowie do dzieła swego na str. V następująco : „Do powyższej przedmowy pozwolę sobie nadmienić, że niemałą trudność miałem w wyborze wyrazów a mianowicie, które z nich umieścić w słowniku a które pominąć, bo właściwie wszystkie gałęzie technicznej wiedzy wchodzą w zakres kolejnictwa“.

To samo należałoby i w przedmowie niniejszej powiedzieć, górnictwo bowiem dzisiejsze, wszelkie działy techniki obejmujące, nie jest wcale nauką oderwaną, jedynie własne słowa posiadającą, owszem nauką zbiorową, w której niemal wszystkie działy techniki są zastąpione, a zatem słowa i wyrażenia w działach jej używane.

Stąd też Słownik górniczy, dla techników wszelkich odcieni z pewnością potrzebny, możnaby nazwać Słownikiem technicznym, lub gór-niczo-technicznym, skoro z jednej strony omawia mineralogię i geologię, to znów miernictwo polne i górnicze, by niebawem zwrócić się ku hutnictwu, maszynoznawstwu, górnictwu, elektrotechnice, budownictwu i t. d., dyscyplinom, z nauką górnictwa tak ściśle związanym.

Nie czynię jednak tego, zatrzymując nazwę Słownika górniczego, podobnie jak uczynił to H. Łabęcki, J. Hrabäk i E. Horovsky, na których przedewszystkiem się wzorowałem i których słowa są podstawą słownika niniejszego.

Znakomite ze wszech miar dzieło E. Horovskyego „ Nemecko-ćesko-rusky hornicky a hutnicky Slovnik“ było w pracy mej nicią przewodnią, obok bowiem sposobu układu zaczerpnąłem zeń wiele słów w górnictwie czeskiem używanych, które odpowiednio spolszczywszy przystosowałem do ducha języka polskiego.

Przedewszystkiem zależało mi na tem, by słowa podane o ile możności objaśnić, że zaś objaśnienia takie znacznieby objętość dzieła a tem samem i koszt wydawnictwa tegoż zwiększyły, ograniczyłem się do podania obok słów głównych równoznaczników, a nadto przy słowach ważniejszych małoznanych, względnie kilka znaczeń posiadających, krótkich objaśnień bądźto w języku polskim lub niemieckim, bądźto w obu językach.

W tekście polskim podałem również obok słowa na miejscu pier-wszem stojącego wyrażenia równoznaczące a nadto w nawiasie dział techniki, do jakiego zaliczyć je należy. Uzupełnienia na str. 518—536 podane i w pracy podobnej nieodzowne, dotyczą przeważnie słów z mineralogii zaczerpniętych, których przy początkowych literach alfabetu pierwotnie nie uwzględniłem, a które z postępem pracy słownikowej okazały się koniecznemi, tudzież słów niektórych z wiertnictwa naftowego wyjętych, które w czasie druku słownika jeszcze przybyły.

To też zwracam P. T. Czytelników na uzupełnienia owe uwagę, prosząc ich z jednej strony o pobłażliwość, z drugiej zaś o poparcie żmudnej i mozolnej pracy niniejszej.

Przy sposobności tej składam Świetnemu c. k. Zarządowi salinarnemu w Wieliczce, Prześwietnej c. k. krajowej Dyrekcyi skarbu we Lwowie i Wysokiemu c. k. Ministerstwu skarbu w Wiedniu za pomoc pieniężną, wydawnictwu niniejszemu łaskawie udzieloną, najgłębsze podziękowanie.

Wieliczka w maju 1913.

Feliks Fiest rak.

SPIS DZIEŁ, ROZPRAW, CZASOPISM I RĘKOPISÓW

do zestawienia pracy niniejszej użytych.

A.    Schröter (tł. F. Piestrak): Salinarum Vieliceosium descriptio. Kraków 1564.

H. Łabęcki: Górnictwo w Polsce. Warszawa 1841.

L. E. Hrdina: Geschichte der Wieliczkaer Saline. Wien 1842.

L.    Zejszner: Krótki opis historyczny, geologiczny i górniczy Wieliczki. Berlin 1843. Dr. F. Boczkowski: O Wieliczce pod względem historyi naturalnej dziejów i kąpieli. Bochnia 1843.

M.    S. B. Linde: Słownik języka polskiego. Lwów 1854—1860.

H. Łabęcki: Słownik górniczy. Warszawa 1868.

Dr. A. Alth: Zasady mineralogii. Kraków 1868.

H. Walewski: Miernictwo kopalniane (rękopis). Wieliczka 1870.

H.    Lichtenstein: Słownik górniczy. Lwów 1871.

Akademia Umiejętności: Niemiecko - polski słownik wyrazów prawniczych i administracyjnych. Kraków 1874.

Dr. A. Gurlt: Sammlung bergmännischer Ausdrücke. Freiberg 1881.

Dr. T. Źebrawski: Słownik wyrazów technicznych tyczących się budownictwa. Kraków 1883.

Dr. A. Gurlt (tł. W. Kosiński): Górnictwo i hutnictwo. Warszawa 1883. Towarzystwo politechniczne: Słownik kolejowy. Lwów 1884.

M. Maślanka: Zarys kopalnictwa naftowego. Stanisławów 1885.

K. Stadtmüller: Podręcznik do konstrukcyi maszyn. Kraków 1888.

J. Hrabäk: Terminologicky Slovnik hornicky. Praga 1888.

B.    Darowski i I. Kempiński: Słownik kolejowy. Lwów 1889.

E.    Horovsky: Nemecko-cesko-rusky hornicky a hutnicky Slovnik. Praga 1890.

F.    Zechner: Leitfaden für den Unterricht im österreichischen Bergrechte an

Bergschulen. Wien 1890.

Dr. W. Szajnocha: Płody kopalne Galicyi. Kraków 1893.

I.    Dębicki: Krótki wykład austryackiego prawa górniczego. Kraków 1897. Czasopismo techniczne lwowskie: (roczniki 1898—1912).

F. Piestrak: Górnictwo (rękopis). Wieliczka 1900.

F. A. Fürer: Salzbergbau - und Salinenkunde. Braunschweig 1900.

Dr. G. Tschermak (tł. J. Morozewicz): Podręcznik mineralogii. Warszawa 1900. Landesgesetz- und Verordnungsblatt für das Königreich Galizien und Lodomerien samt dem Grossherzogtume Krakau. (Lemberg 1900—1912).

Dziennik ustaw i rozporządzeń krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem. (Lwów 1900—1912). Przegląd techniczny. Warszawa (roczniki 1901—1912).

F. Piestrak: Dawne zapiski o wielickiej kopalni soli. Wieliczka 1902.

Towarzystwo politechniczne: Słownik wyrazów technicznych dla rzemieślników. Lwów 1902.

Redakcya „Chemika polskiego“: Słownik chemiczny. Warszawa 1902, 1907.

F. Piestrak: Kilka słów o Wieliczce i jej kopalniach. Kraków 1903.

H. Kondratowicz: Górnictwo. Warszawa 1903.

E.    Wawrykiewicz: Słowniczek mierniczy. Warszawa 1903.

F.    Włodarczyk: Materyały do słownictwa górniczego (rękopis). Lwów 1903.

F. Piestrak: Illustrierter Führer durch das k. k. Salzbergwerk in Wieliczka. Wieliczka 1904.

H. Höfer: Taschenbuch für Bergmänner. Leoben 1904.

T. Żerański: Materyały do Słownictwa elektrotechnicznego. Warszawa 1904.

F. Härtner, J. Wastler, E. Dolezal: Hand-und Lehrbuch der niederen Geodäsie. Wien 1904, 1905.

W. Dziakiewicz: Miernictwo. Kraków 1906.

Dr. M. Łazarski: Zasady geometryi wykreślnej. Lwów 1906.

Dr. M. Neumayr: Dzieje ziemi. Warszawa 1906 i 1908.

Przegląd górniczo-hutniczy. Dąbrowa (roczniki 1906—1913).

O. Pütz: Das Spülversatzverfahren. Berlin 1907.

F. Piestrak: Szkic monograficzny salin dolińskich. Lwów 1907.

W. Ehrenfeucht: Miernictwo. Warszawa 1907.

S. Kontkiewicz: Krótki podręcznik mineralogii. Warszawa 1907.

K. Selbach: Illustriertes Handlexikon des Bergwesens. Leipzig 1907.

Dr. T. Wiśniowski: Materyały do polskiego słownictwa geologicznego. Lwów 1907.

J. N. Franke: Poradnik dla maszynistów. Lwów 1908.

F. Piestrak: Monographische Skizze der k. k. Saline in Dolina. Wien 1908. Komitet redakcyjny: Technik. Warszawa 1908.

J.    Hrabäk: Terminologicky Slovnik hutnictvi. Praga 1908.

Dr. M. Rosenberg: Kodeks naftowy. Kraków 1908.

Związek górników i hutników polskich: Monografia węglowego Zagłębia krakowskiego. Kraków 1908, 1909, 1910.

F. Piestrak: Miernictwo polne (rękopis). Wieliczka 1909.

Dr. P. Drechsler: Bergbau und Bergmannsleben in Schlesien. Kattowitz 1909. H. Bansen: Der Grubenausbau. Berlin 1909.

Dr J. Niedźwiedzki: Petrografia. Lwów 1909.

F. Piestrak: Saliny w Galicyi i na Bukowinie. Wieliczka 1910.

F. Piestrak: Miernictwo górnicze (rękopis). Wieliczka 1910.

K.    Sporzyński: Fizyka do użytku szkół średnich. Warszawa 1910.

E.    Autenrieth (tł. S. Patschke): Mechanika techniczna. Warszawa 1910.

F.    Piestrak, A. Folusiewicz, M. Wacławik: Słowniki techniczne c. k. Szkoły

górniczej w Wieliczce. Wieliczka 1910—1913.

Sekcya elektrotechników Towarzystwa politechnicznego we Lwowie: Słowniczek elektrotechniczny. Lwów 1911.

Dr. E. Lommel u. Dr. W. König: Lehrbuch der Experimentalphysik. Leipzig 1911. F. Piestrak: Przewodnik po Wieliczce i jej kopalniach. Wieliczka 1912.

K. Stadtmüller: Niemiecko-polski Słownik techniczny. Kraków 1913.

SKRÓCENIA przy wielu słowach w nawiasie podane wskazują, do jakiego działu techniki słowo dotyczące należy.

(amalgam.) = amalgamacya.

(arch.) = architektura.

(bedn.) = bednarstwo.

(brw.) = barwierstwo.

(bud.) = budownictwo lądowe.

(bud. most.) = budowa mostów.

(bud. wod.) — budownictwo wodne, (chem.) = chemia.

(cieś.) — ciesielstwo.

(el.) = elektrotechnika.

(fiz.) = fizyka.

(form.) = formierstwo.

(geogr.) = geografia.

(geoJ.) = geologia.

(geom.) = geometrya.

(górn.) = górnictwo.

(hut.) = hutnictwo.

(inż.) = inżynierya.

(kas.) = kasowość.

(kol.) = kolejnictwo.

(kow.) = kowalstwo.

(kryst.) = krystalografia.

(maszyn.) = maszynoznawstwo ogólne, (maszyn, górn.) = maszynoznawstwo górnicze.

(maszyn, hut.) — maszynoznawstwo hutnicze.

(mat.) = matematyka.

(mat. wybuch.) = materyał wybuchowy.

(matr.) — materyał.

(mech.) = mechanika.

(met.) = metal lub metalurgia, (miern.) = miernictwo polne.

(miern. górn.) = miernictwo górnicze, (min.) = mineralogia.

(narz.) = narzędzie.

(odl.) '= odlewnictwo.

(ogrz.) = ogrzewnictwo.

(ośw.) = oświetlenie.

(pr. górn.) = prawo górnicze.

(prob.) = probierstwo.

(rach.) — rachunkowość.

(rob. wod.) — roboty wodne.

(rob. ziem.) — roboty ziemne.

(ślus.) = ślusarstwo.

(soln.) = solnictwo.

(sort.) = sortowanie, przygotowanie, (stoi.) = stolarstwo.

(sygn.) = sygnalizacya.

(taryf.) = taryfo wość.

(techn.) = technologia.

(techn. mech.) = techniczna mechanika.

(tel.) = telegraf.

(tok.) = tokarstwo.

(warzel.) — warzelnictwo.

(węgl.) = węglarstwo.

(wierć, ziem.) — wiercenie ziemne, (wyt.) = wytrzymałość materyałów.

UWAGA. Na str. 518—539 znajdują się uzupełnienia i sprostowania.

A.

Abbau schwacher Flöze; p. Strebbau, Firstenbau (górn.).

Abbauart p. Abbaumethode. Abbauen; odbudowywać, dobywać, urabiać (żyły kruszcowe, pokłady) (górn.).

Abbauen feldwärts; odbudowywać w dal, od siebie (górn.).

— heimwärts; odbudowywać z dala, ku sobie (górn.).

Abbaufeld (Baufeld); pole kopalniane, wyrobowe, pole odbudowy (górn.).

Abbau (Bau); odbudowa (żył, pokła- | Abbaugrenze (Baugrenze); granica

odbudowy (górn.).

Abbau der Pfeiler; odbudowa fila- Abbauhöhe (Höhe des Abbaufeldes);

wysokość odbudowy (górn.).

Abbau durch Sinkwerke, (Sink- Abbauhorizont (Bauhorizont, Bausohle) ; poziom odbudowy, poziom wyrobowy (górn.).

Abbaukammer; komora odbudowy, komora wyrobowa (górn.). Abbaukosten; koszta odbud. (górn.). Abbaulänge; długość odbudowy (górn.).

Abbaumethode (Abbauart, Abbau-system, Abbauverfahren); sposób odbudowy, rodzaj odbudowy (górn.). Abbaumittel (Baumitte'); warstwa wyrobowa, ucząstek wyrobowy, p. Mittel (górn.).

in vertikalen Scheiben; odbu- , Abbauort (Abbaustraße); miejsce od-dowa warstwami pionowemi.    budowy, miejsce wyrobowe (górn.);

Abbau mit Bergversatz; odbudowa p. Abbaustoß, Abbaustrecke.

z podsadzką (górn.).    Abbaupfeiler: filar wyrobowy (górn.)

—    der Erzgänge; odbudowa żył ru- Abbausohle (Bausohle); p. Abbau-

donośnych.    horizont.

—    mächtiger Flöze; odb. pokładów Abbaustoß; przodek odbudowy, prz.

grubych.    wyrobowy, ściana odbudowy, ściana

—    schwacher Flöze; odb. pokła- wyrobowa (górn.).

dów cienkich, p. Strebbau.    Abbaustraße; p. Abbauort*.

Abbau ohne Bergversatz; odbu- ¹ Abbaustrecke(Vorrichtungsstrecke); dowa bez podsadzki (górn.).    chodnik odbudowy, chodnik wyro-

Duckel—, (Duckelbau); odbudowa bowy ; p. Vorrichtungsort (górn.). duklami.    Abbausystem (Bausystem) p. Abbau

methode.

Abbauverfahren p. Abbaumethode. Abbauverlust; strata (ubytek) przy odbudowie, strata wyrobowa.

Abakus; nagłówek, tablica kapitelu, głowicy (arch.).

Abarbeiten (reinigen) ein Gußstück; oczyścić (odlew) (hut.).

Abart (Varietät); odmiana (minerałów, skał) (min. geol.).

Abatmen die Kapelle...; wygrzać, wypalić (kapelkę... celem wyczyszczenia) (prób.).

Abätzen p. Ätzen (ehern, soln.).

Abbänken (einbänken, ausbänken); zbić, zbijać (węgiel, sól obrąbaną) (górn.).

dów) (górn.).

rów, wybieranie filarów (górn.).

werksbau); odbudowa przez wyługowanie (soln.).

Abbau mit breitem Blick: odbudo

wa szerokobierna, szerokim przodkiem (górn.).

Abbau mächtiger Flöze; odbudowa pokładów grubych (górn.). Firstenquer — , (Firstenquerbau); odbudowa poprzeczna piętrowa.

—    in geneigten Scheiben; odbudowa warstwami pochyłe mi.

—    in horizontalen Scheiben; odb. warstwami poziomemi.

Kammer—; odb. komorowa. Pfeiler —; odb. filarowa. Sinkwerks —, (Sinkwerkbau); odb. z pomocą rozpuszczania.

*•

Abbauwürdig (bauwürdig); popłatny, godzien odbudowy, wart odbudowy (górn.).

Abbauwürdigkeit (Bauwürdigkeit); popłatność odbudowy (górn.).

Abbauzimmerung (Verhauzimmerung): odbudowa zrobów, wyprawa zrobów (odbudow.) (górn.).

Abbestellen; odwołać zamówienie.

Abbinden; 1) odwiązać (bud.); 2) twardnieć, tężeć (mur.).

Abbinden ein Gezimmer (Schachtkranz, Türstock); odwiązać (odrzwia, wieniec szybowy) (górn.).

Abbindung; więzba (bud.).

Abblasehahn p. Ausblasehahn.

Abblättern p. Ablösen, Blättern.

Abbleien p. Abloten.

Abbohren Bohrlöcher; wiercić, wykonać otwory wiertnicze (górn.).

Abbohren eine Gegend, ein Terrain; zbadać teren wierceniem, otworami wiertniczymi (górn.).

Abbohren einen Schacht ; szyb wiercić, szyb za pom. wierć, wykonać (górn.).

Abbohrer (Endbohrer); świder końcowy (rozsadzanie skał) (górn.).

Abböschen (böschen, dossieren); sto-kować, skarpować (rob. ziem.).

Abbrand; ogarki, zendra (hut.).

Abbrand (Abgang beim Brennen; ugar (hut. el.).

Abbrechen (abtragen, einreißen); znieść, zburzyć, rozebrać (górn. bud.).

Abbrechen den Betrieb; przerwać (ruch).

Abbreiten eine Platte; rozpłaszczyć (kow.).

Abbremsen; spuszczać, opuszczać (z pomocą hamulca) (górn.).

Abbrennen (einen Sprengschuß, ein Bohrloch); odpalić (nabój, otwór) (górn.).

Abbröcklungsstelle; osypisko (rob. ziemne).

Abbruch (Uferbruch); urwisko (inż.).

Abbrüsten p. An brüsten.

Abdachung; pochył (bud.).

Abdachung eines Terrains p. Abfall, Böschung.

Abdämmen (Wasser, Feuer); zagrodzić, zatamować, zagroblić, zaprzeć (ogień, wodę) (górn.).

Abdampf (Auspuff des Dampfes); wydech (pary) (maszyn.).

Abdampf (Auspuffdampf); para wydechowa, para odlotowa (maszyn.).

Abdampfen; parować, wyparować, ulotnić się (chem. techn.).

Abdampfgefäß; naczynie do odparowania, parownica (warzel.).

Abdampfprobe; próba odparowania (warzel.).

Abdampfschale; miseczka do odparowania, parownica (chem.).

Abdampfung (das Abdampfen); odparowanie, wyparowanie (chem. warzel.).

Abdampfverfahren; sposób odparowania (warzel.).

Abdanken die Arbeit; wystąpić, podziękować za (robotę), złożyć (robotę).

Abdanken einen Arbeiter; uwolnić, oddalić ze służby (robotnika).

Abdarren (abdörren); prażyć, wyprażyć, ususzyć (metal.).

Abdeckarbeit p. Abraum.

Abdecken p. Abräumen.

Abdichten; uszczelniać.

Abdörren p. Abdarren.

Abdrehen (abdrechseln); obtoczyć, odtoczyć (techn.).

Abdruck; 1) odcisk (zwierząt, roślin) (geol.); 2) piętno.

Abdünstungshaus p. Gradierhaus.

Abend (Abendgegend, Westen); zachód (górn. miern.).

Abendgang; żyła zachodnia (górn.).

Abendgegend p. Abend.

Abendort; przodek zachodni (górn.).

Abendschicht (Nachtschicht), szychta wieczorna, szychta nocna (górn.).

Abendschlag; przekop zachodni (górn.); p. Schlag.

Abendseits (in Abend); na zachód, ku zachodowi (górn.).

Abendseitsfallend; ku zachodowi nachylony (górn.).

Abendstoß (eines Schachtes, Stollens etc.); bok (ocios) zachodni; p. Stoß (górn.).

Abendstunde; godzina wieczorna (na kompasie 18 h) (górn. miern.).

Aberration; zboczenie (fiz.).

chromatische —; zbocz, rozbarw-ne, chromatyczne.

Abfachen (abscheiden durch eine Wand); zagrodzić, przegrodzić (górn.) p. Ab dämmen.

Abfahren; 1) odejść (od roboty);

2) opuścić (działo) (górn.).

Abfahrt (Abgang des Zuges); odjazd (kol. górn.).

Abfahrtsgeleise; tor odjazdowy (kol. górn.).

Abfahrtssignal.

Abhaspeln.

Abfahrtssignal; sygnał odjazdowy (kol. góra.).

Abfahrtszeit; czas odjazdu (kol. góra.).

Abfall; 1) spadek (wody); 2) upad (żyły, pokładu...); 3) pochyłość, stok (góry); 4) ubytek (kruszcu w topieniu. płukaniu...); 5) odpisanie, wykreślenie (z ksiąg kasowych).

Abfall (Abfallholz); odpadki, okrajki (matr.).

Abfall bei Metallarbeiten; obcinki, odpadki (matr.).

Abfallen; 1) spadać, spływać (o wodzie) ; 2) upadać, zapadać (o żyłach, pokładach...).

Abfallende Strecke; p. Fallende Strecke.

Abfallrinne; rynna ściekowa, spływowa (bud.).

Abfallrohr (Abflußrohr); spustnica, rura spływowa (ściekowa) (góra.).

Abfallschacht; szyb ściekowy (góra.).

Abfallstück (Fallstück bei dem Erdbohrer); odpadak, spadak, samo-padak (góra.).

Abfalltraufe (Traufe); okap (bud.).

Abfangen; 1) podpierać, podeprzeć, podchwycić (strop...); 2) uchwycić, poskromić (wodę); 3) podchwycić, zawiesić (drążki wiertnicze).

Abfanggabel (Abfangegabel b. Erd-bohren); p. Bohrgabel.

Abfasen (abkanten); skrawężyć (bud.)

Abfassung; odbiór ze składu.

Abfeilen; zbierać pilnikiem, spiłować (kow. ślus.).

Abfeilicht; opiłki (kow. ślus. met.).

Abfeinen (raffinieren); czyścić, rafinować (hut.)

Abfertigung; 1) odprawa; 2) zaspokojenie (żądań, uroszczeń); 3) wyprawienie, wysłanie pisma.

Abflachen; spłaszczyć (żelazo) (kow.).

Abflauen (abspülen); opłukać, spłukać, odmulić (sort.).

Abflaufaß; kadź płukalna (sort.).

Abflauherd (Flauherd); spław płu-kalny (sort.).

Abfluchten; wyrównać, wylicować (bud.).

Abfluß; 1) odpływ, spływ, (wody);

2) upływ (terminu).

Abflußgraben; rów odpływowy.

Abflußkanal; kanał odpływowy;

Abflußrohr; rura odpływowa, rura odciekowa (maszyn.).

Abfußstollen (Rösche); sztolnia odpływowa (góra.)

Abformen für den Guß; formować, wzorować (odl.).

Abfrischen (ein Gestein behauen); przykrzesać, przyciąć (góra.).

Abfuhr (Geldabfuhr); wniesienie, przesłanie pieniędzy (do kasy) (kas.).

Abfuhr (Zustellung ins Haus); odwóz, odstawa.

Abführen das Wasser; p. Ableiten 1).

Abfüllen p. Wegfüllen.

Abgabe; 1) oddawanie, doręczenie, wydawanie; 2) danina.

Abgabsprotokoll; protokół, zapis oddawczy.

Abgabsverzeichnis; spis, wykaz zdawczo-odbiorczy.

Abgang; 1) odejście, odjazd; 2) zejście, schód; 3) odbyt; 4) ubytek, niedobór.

Abgangszeugnis; świadectwo odejścia.

Abgase; 1) odlociny (spalania), spaliny; 2) wydyszyny (sil. spal.).

Abgebaut; odbudowany, wyrąbany (góra.).

Abgebautes Feld; pole odbudowane (górn.); p. Alter Mann, Altung.

Abgeben eine Richtung; nadawać kierunek (miern.).

Abgelaufener (abgemahlener Stein); kamień omełty (techn. sort.).

Abgelöstes Gestein p. Ablösen.

Abgestemme (Böschung b. Versatz); skarpa, zbocze podsadzki (górn.).

Abgestutzt; odcięty, (ostrosłup, stożek) (geom.).

Abgewähren; odpisać udział górniczy (pr. górn.).

Ab- u. zugewähren; przepisanie posiadania w księgach górn. (pr. górn.).

Abgewährzettel; potwierdzenie sprzedaży udziału w kopalni (pr. górn.).

Abgießen (einen Abguß hersteilen); odlać, ulać (odl.).

Abgießer p. Gießer.

Abglühen; rozpalić, wyżarzyć (kow.).

Abgraten p. Abfasen.

Abgrenzungspfeiler (Begrenzungspfeiler); filar ograniczający, filar graniczny (górn.).

Abgrund; przepaść (geol.).

Abguß; 1) odlewanie, odlanie; 2) odlew (przedmiot odlany) (odl.).

Abhang (Abfall der Berge); stok, sto-czystość, zgrzęba (geol.).

Abhängen p. Abkuppeln.

Abhaspeln; zmotać, odmotać (linę z kołowrotu (górn.).

Abhau (Abhauen); chodnik upadkowy, pochylnia (górn.).

Abhauen (abfallend arbeiten); pracować upadkowo, prowadzić pochylnię, głębić szybik (górn.).

Abhauen am frischen Feld; rozpoczynać odbudowę (górn.).

Abheben p. Abräumen.

Abhitze; powar, gorąco odlotowe, (odchodowe).

Abhobeln; zestrugać (stoi.).

Abholz; suszka, drzewo zeschłe (na pniu).

Abhütten die Grube; zaniedbać kopalnię, spustoszyć kopalnię (górn.).

Abkanten; krawężyć (cieś. stok).

Abkarren; odtaczkować (górn.).

Abkehr (Abkehrschein, Abkehrzettel); świadectwo odejścia, uwolnienia (od obowiązków) (górn.).

Abkehren (das Wasser ableiten); odprowadzać, odciągnąć wodę, odwodnić (górn.).

Abkehrschein (Abkehrzettel) p. Abkehr.

Abklopfen (beklopfen, befühlen); opukiwać (strop i boki chodnika, to jest badać ich wytrzymałość) (górn.).

Abkohlen der Pfeiler; wybieranie filarów (górn.).

Abkohlen (die verschränkte Kohle abbänken); zbić, zbijać, odłupać (górn.).

Abkühlen; chłodzić, ochładzać (tech.)

Abkühlungsfläche; powierzchnia ochładzania, odcieplania (techn.).

Abkuppeln (abhängen, aushängen, loskuppeln); odprzęgać, odczepiać wozy (kol. górn.).

Abladegeleise (Entladegeleise); tor wykładowy (kol. górn.).

Abladekosten (Abladegebühr); wykładowe (taryf.).

Abladeplatz p. Ausladeplatz.

Abladen p. Ausladen.

Abladerampe p. Ausladerampe.

Abladung p. Ausladung.

Ablagerung; 1) uławicenie, uwarstwienie, ułożenie (geol.); 2) p. Lagerstätte.

Ablaß; 1) spust, odpływ (kruszcu z pieca); 2) rów odpływowy.

Ablaßdamm; tama upustowa (w ługowniach, (soln.).

Ablaßgrube p. Püttenschacht.

Ablaßhahn (Ablaufhahn); kurek spustowy (maszyn.).

Ablaßlutte p. Seihlutte.

Ablaßoffen (Wehroffen); chodnik, piec upustowy (w ługowniach) (soln.).

Ablaßrohr; 1) rura wylewna, wy-lewka (maszyn); 2) rura upustowa (w ługowniach).

Ablaßwerk; ługowniaupustowa (sol.)

Ablassen das Roheisen, p. Abstechen.

Ablation; ablacya (obłapianie lodowca z wierzchu) (geol.).

Ablauf; upływ, ubieg.

—    der Frist; upływ terminu.

—    der Haftpflicht; upływ poręki.

—    der Konzession; upływ koncesyi.

—    der Lieferzeit; upływ okresu dostawy.

Ablauf; podkrojek (arch.).

Abläufer (Ausläufer); odnoga (żyły kruszcowej) (geol.).

Ablaufhahn p. Ablaßhahn.

Ablaufschurre; wysypnik.

Abläutern die Erze; płukać, myć, czyścić rudę (oddzielać części ziemne) (sort.).

Abläutertrommel p. Waschtrommel.

Ableckbühne (Abtropfbühne); p. Ausbärbiihne.

Ablecken (Abtröpfeln der Sole); okap solanki (soln.).

Ableeren der Sole; upuszczenie, odprowadzenie solanki (z ługowni) (soln.).

Ableiten; 1) odprowadzać, odciągnąć (wodę); 2) wyprowadzać, wywodzić.

Ableitung; 1) odprowadzenie (wody);

2) wywód (rachunkowy).

Ableitungsdraht; drut odwod. (el.).

Ableitungsstrom; prąd uchodzący, prąd odwodowy (el.).

Ablenken; zboczyć (o żyle, igle magnesowej) (górn. miern.).

Ablenkung der Magnetnadel; zboczenie igły magnesowej (miern.).

Ablenkung; odchylenie, odchył (miara) (el.).

Ablenkungsmagnet; magnes od-chylczy (el.).

Ablesen (am Kompaß); czytać, przeczytać, odczytać (miern.).

Ablesevorrichtung; urządzenie przeczytowe (miern.).

Ablesung; przeczyt (miern.).

Ablesungsfehler; błąd w przeczycie (miern.).

Abliefern; dostawić, dostarczyć.

Ablieferungsfrist; okres dostawy.

Ablieferungshindernis; przeszkoda w dostawie.

Ablieferungsschein; potwierdzenie t odbioru dostawy.

Ablohnung (Ablöhnung); zapłata, odprawa (górn.).

Ablösekeil (Kopatzenkeil); klin ko-packi (górn.).

Ablösen (von Arbeitern); zmienić się, wymienić się (górn.).

Ablösen (vom Gestein); odłupywać się, odpadać, odstawać (górn.).

Ablösung (der Arbeiter); zmiana, wymiana (robotników) (górn.).

Ablösung (Ablösen der Bänder); zbijanie, odłupywanie, odwalanie ław (górn.).

Abloten (absenkeln); pionować (górn.

■ miern.).

Abmessen; odmierzyć, wymierzyć, zmierzyć (miern.).

Abnahme; 1) zmniejszenie, słabnięcie, opadanie, obniżenie, ubytek;

2) odbiór.

Abnehmen; 1) zdejmować; 2) mierzyć (miern.).

Abnehmen das Gedinge p. Geding-abnahme.

Abnehmen (das Streichen, Verflachen); oznaczać, mierzyć, zdejmować (rozciągłość, upad pokładu) (górn.).

Abnehmer (Empfänger); odbiorca.

Abnützung (Abnutzung von Maschinen, Werkzeugen...); zużycie, spo-trzebowanie.

Abnützungskoeffizient; spółczyn-nik zużycia (budynków, maszyn, sprzętów.

Abort (Abtritt); wychodek, ustęp.

Abortkübel (Grubenklosett); klozet kopalniany.

Abplattung; spłaszczenie (ziemi) (geol.).

Abpochen; odtłuc, odbić (sort.).

Abprobieren mit der Sicherheitslampe; oznaczać przy pomocy lampy bezpieczeństwa obecność i ilość gazów wybuchowych (górn.).

Abquicken; odrtęcić (amalgam.).

Abraiten p. Abrechnen.

Abrasion; abrazya (wdzieranie się morza w ląd) (geol.).

Abraum (Abdeckarbeit); obnażanie, odkrywanie, odkrywka (górn.).

Abraum (Tagbau); odbudowa odkrywkowa, wierzchnia, światowa, odkrywka (górn.).

Abräumen (abdecken, aufdecken); odkryć, obnażyć (złoże) (górn.).

Abräumen (in der Grube); zaczysz-czać, cudzić (miejsca odbudowy, chodniki z urobku) (górn.).

Abraumförderung p. Tagbauförde-rung.

Abraumhalde; zwał z odkrywki, zwał odkrywkowy (górn.).

Abraummasse; urobek z odkrywki, urobek odkrywkowy, wierzchni (górn.).

Abraumsalze; sole potasowo magno we ^pierwotnie w Staßfurcie) (soln.).

Abrechnen (abraiten); 1) odracho-wać, porachować, potrącić; 2) obliczyć się z kim (górn. kas.).

Abrechnung; 1) odliczenie, potrącenie; 2) zamknięcie rachunków (kas.).

Abreißen des Bohrkernes; odłamanie rdzenia (górn.).

Abrinden (das Grubenholz) p. Abschälen.

Abriß (Skizze); wzór, szkic, zarys.

Abrösten p. Rösten.

Abrutschung; osunięcie, osuw (geol. kol.).    ■*

Absatz; 1) odbyt, pokup; 2) osad;

3) odsadzka (bud.); 4) ława, bankiet; 5) spocznik, bono; 6) p. Absetzern

Absätzig (von Erzen); gniazdowaty, niestały (o żyle, złożu...).

Absatzsäge; odsadnica, piła odsadz-kowa (narz.).

Absatzweises Abteufen und Ausmauern der Schächte; pogłębianie i omurowanie szybów ustępami (górn.).

Absäubern p. Säubern.

Absäugekasten p. Seihkasten.

Abschälen (abrinden); okorować, ostrugać, obłupać.

Abschalten; odłączyć (eh).

Abschaltung; odłączenie (eh).

Abschärfen (Zuspitzen); zaostrzyć.

Abscheren p. Festigkeit (Schubfestigkeit).

Abschinen; mierzyć (kopalnię) (mieni.).

Abschießen (absprengen Bohrlöcher); odstrzelić, odpalić (nabój, otwór nabojowy (górn.).

Abschlagen (Fördergefäße abnehmen); odpiąć, odwieść, odbierać wózki (z klatki) (górn.).

Abschlagen (die Öffnungen des Meilers...); zastawiać, zatykać (techn.).

Abschläge; otłuczki (sort.).

arme—; otłuczki chude, rzadkie, mokre.

mittlere —; otłuczki średnie, reiche —; otłuczki bogate, jędrne.

Abschmelzstrom; prąd roztopczy, roztapiający (el.).

Abschneiden (eines Ganges); urwanie się, ucięcie się żyły, uskok żyły (geol.).

Abschneiderohr; odcinak do rur (górn.).

Abschnitt; 1) odcinek; 2) p. Pfeilerabschnitt.

Abschnitte p. Verschnitte.

Abschnittsdamm; tama, grobla, (w ługowniach) (soln.).

Abschrägen (bei der Zimmerung); zukosić.

Abschrägung; ukos (cieś.).

Abschrämen p. Schrämen.

Abschreiben; 1) przepisać; 2) odpisać, wykreślić.

Abschreibung; umorzenie, umarzanie.

Abschrift; odpis, kopia.

Abschrot; ucinak, ucinadło (met.).

Abschroten (abhauen); ucinać, uciąć (met.).

Abschützen; zamknąć, wstrzymać przypływ wody (koło wodne, turbina).

Abschwarten (in größeren Breiten abhauen); odrąbać, przybierać, wybierać (filary węgla) (górn.).

Absehen; celownik (miern.).

Absehkreuz (Nivellierkreuz, Visierkreuz); krzyż celowniczy, torowy (miern.).

Abseigern (absenkeln); spionować, zmierzyć głębokość (szybu) (miern.).

Abseigern (abseihen); scedzić (hut.).

Abseihkasten p. Seihkasten.

Absender (Aufgeber); nadawca.

Absenkeln; spionować, odpionować (miern.). p. Abseigern.

Absenken p. Absinken.

Absetzen (sich absetzen); 1) zatracać się, ginąć (o złożach, żyłach); 2) zmieniać kierunek (geol.) p. Gänge.

Abschlägig (z. B. Bescheid); od-

mowny.

Abschlagfeder (b. Erdbohren); p. Prellfeder.

Abschlagszahlung; uplata, zapłata cząstkowa.

Abschlämmen; spławić, wypławić (przebiórka rud).

Abschlepper; wozak górny, światowy (górn.).

Abschlitzen p. Schlitzen.

Abschmelzdraht; drut topik. (el.).

Abschmelzstöpsel; korek topikowy (el.).

Absetzendes Trum (abgehendes Trum); odżyłek, odnoga (żylna) (geol.); p. Gangtrum.

Abside; absyda (sklepienie w bazylikach) (arch.).

Absinken (absenken, abteufen); głębić, doraźne, bić szyb (górn.).

Absinken (Gesenk, Abteufen); głębienie, pogłębianie (górn.).

Absocken p. Abtropfen.

Absolute Festigkeit p. Festigkeit.

Absolute Höhe; wysokość bezwzględna (miern.).

Absondern; oddzielić, odłączyć.

Absonderung; 1) odłączenie, wyłączenie; 2) oddział, odosobnienie.

Absonderung der Mineralien (Struktur); złożenie wewnętrzne minerałów, budowa wewnętrzna minerałów (min.).

Absonderung (Zerteilung der Gesteine) ; wewnętrzny kształt skał.

Absorbieren; chłonąć, pochłaniać (fiz. chem.).

Absorption; chłonienie, pochłanianie (fiz. chem.).

Absperrbaum (Barrierenstange); zapora, zapora rogatki, zapadka (kol.).

Absperrrampe (Absperrschranken) p. Barriere.

Absperren; zamykać, zamknąć.

Absperrschieber; zasuwa (nastawna) (maszyn.).

Absperrungsrohr; rura zaporowa, zamykowa (zapiera dopływ wody) (górn.).

Absperrventil p. Ventil.

Absperrvorrichtung; 1) przyrząd zamykający, zamykadło (tel.); 2) za-wieradło (nastawne) (maszyn.).

Abspreizen (abstreben); rozpierać, podpierać, stemplować (górn. cieś.).

Absprengen p. Abschießen.

Absprung; wybocze, zboczenie (pokładów (geol).

Abstechen das Roheisen; wypuścić, spuścić surowiznę (met.).

Abstechen den Torf p. Torfstechen.

Abstecher (Abstecheisen); przety-kacz (met.).

Abstecken (ausstecken); wytyczać, wytykać (miern.).

Absteckstab; tyka, tyczka (miern.).

Absteckstange; żerdka, żerdź, wiecha (miern.).

Abstempeln; podpierać, rozpierać (górn. cies.).

Abstempelung; ocechowanie.

Abstich (Stich, das Abstechen); spust (wielkiego pieca) (hut.).

Abstich (das Abgestochene); materyał spuszczony.

Abstoßungskraft; odpych (el.).

Abstreben p. Abspreizen.

Abstreifmeißel; pazur (walców, żelaza).

Abstrich; szumowiny (kruszcu stopionego (met.)

Abstrossen (strossenmäßig abbauen); rąbać zstępująco, przodkiem zstępującym ; p. Sohlenbau (górn.).

Abstufen; 1) cechować, znaczyć, ramować; 2) wyrąbać okaz (mineralny).

Abstürzen p. Stürzen.

Abstützen p. Abspreizen.

Absud; odwar (warzel.)

Abszisse; odcięta (geom.).

Abszissenachse; oś odciętych (geom.).

Abteilung; przedział (w szybie) (górn.). Fahr — (Mannsfahrt); przedział drabinowy.

Förder —; przedział wyciągowy, dobywczy.

Pumpen — (Kunst —); przedział pompowy, wodny.

Abteilungsquerschlag; poprzecznia ucząstkowa (podkładowa) (górn.).

Abteufen (absinken); głębić, zgłębiać, bić szyb (górn.).

Abteufen p. Gesenk.

Abteufen und Ausmauern der Schächte in einem Satze; pogłębianie i omurowanie szybów jednym ciągiem, (górn.).

Abteufhäuer; górnik szybowy, kopacz szybowy, studniarz (górn.)

Abteufmaschine; maszyna głębiąca, pogłębiarska (górn.).

Abteufpumpe p. Pumpe.

Abteufverfahren mit komprie-mierter Luft; pogłębianie (szybów) zapomocą zgęszcz. powietrza (górn.).

Abtragen (ein Gebäude); znieść, rozebrać, zburzyć.

Abtragsmasse; skop (rob. ziem.).

Abtreibearbeit p. Getriebearbeit.

Abtreiben; pławić, czyścić (złoto, srebro) (met.).

Abtreiben (auftreiben) p. Hereintreiben.

Abtreiben die Zimmerung (entzim-mern); wyprawę zburzyć, usunąć (górn. cieś.).

Abtreiben (mit Getriebe gehen, zimmern) ; palikować, wściankować, wyprawę wbijaną wykonywać (górn.); p. Getriebe.

Abtreiben (Gold, Silber); pławić, czyścić (met.).

Abtreibepfahl p. Getriebepfahl.

Abtreibezimmerung p. Getriebezimmerung.

Abtreppung p. Stufenschmatzen.

Abtritt: 1) spocznik, bono; p. Fahrbühne; 2) p. Abort.

Abtropfbühne p. Ausbärbüline.

Abtun (wegtun, abbrennen, anstecken einen Schuß); odpalić (nabój, otwór nabojowy), odstrzelić (górn.).

Abwägelatte; łata z krokiewką.

Abwägen (nivellieren); poziomować, niwelować (miern.).

Abwägungskunst (Abwägekunst); poziomowanie, niwelacya (miern.).

Abwärmen (einen Ofen); wygrzać, wysuszyć (met.).

Abwärtsbohren p. Bohren.

Abwärtsförderung (auf Strecken); przewóz upadkowy (pochylniami), opuszczanie (górn.).

Abwässer; odcieki, ścieki.

Abweichende Schichtung (Diskordanz), niezgodność w uławiceniu (geol.).

Abweichstein (Prellstein); pachołek (u bram wjazdowych).

Abweichung; odstęp, oddalenie się, odchyl (od pionu) (górn.).

Abweichung (Ablenkung, Deklination) der Magnetnadel; zboczenie igły magnesowej (miern.).

Abwerfen (den Bohrer b. Erdbohren); zrzucać (górn).

Abwerfen (die Schlacke); odbić, odrzucić (żużel) (met.).

Abwiegen; poziomować, niwelować (miern.).

Abzeichnen; odrysować.

Abziehen; mierzyć godzinnikiem, półkolem i łańcuchem miern. (miern.).

Abziehen die Schlacke; ściągać żużel (met.).

Abzucht (Abzugsloch); przedech, oddech, otwór przewiewny (hut.).

Abzug; 1) odjęcie, ujęcie; 2) potrącenie, strącenie; p. Lohnabzug.

Abzug für Mehrgehalt an Kieselsäure Phosphor und Schwefel;

obniżka za nadmiar krzemionki, fosforu i siarki.

Abzugsgraben (Abzugskanal); rów odciekowy, ściek.

Abzugspapier; papier do odbijania.

Abzugsstrecke; 1) chodnik odpływowy, odciekowy; 2) p. Wetterabzugsstrecke.

Abzweigdose; gniazdo rozdzielcze, gniazdo odgałęźne (el.).

Abzweigkabel; kabel odgałęziony, odnoga kabla (el.).

Abzweigkasten; pudło odgałęźne (el.).

Abzweigklemme; zacisk rozdzielczy (el.).

Abzweigleitung; odnoga, przewodnik odgałęziony (el.).

Abzweigmuffe; odgałęźnik.

Abzweigstrom; prąd w odgałęzieniu, w odnodze (el.).

Abzweigung; 1) odgałęzienie, odnoga, bocznica: 2) rozbieg, rozstajna (kol.).

Acanthit p. Argentit.

Accord p. Akkord.

Acetylen p. Azetylen.

Achat (Agatstein); agat (min.).

Achromatisch; niebarwiący, achro-matyczny (fiz. miern.).

Achromatisierung; nierozbarwność (fiz. miern.).

Achsbelastung; obciążenie osi.

Achsbüchse (Schmiernapf) maźnica (maszyn.).

Achsdruck; nacisk na oś, nacisk osi.

Achse; oś.

freie —; oś swobodna (mech.). Haupt —; oś główna (mech.), heißlaufende —; oś zagrzana. Kolineations —; oś wzajemności (mat.).

magnetische —; oś magnetyczna, optische —; oś optyczna (miern.). Rad —; oś koła. zugeordnete —; oś sprzężona (mech.).

Achsenbruch; złamanie, pęknięcie osi.

Achsenfehler; błąd osiowy (n. p. teodolitu) (miern.).

Achsenschmiere; smar osiowy.

Achsialturbine p. Turbine.

Achsgabel (Lagergabel); widełki łożyska, widełki maźnicy (u wózków).

Achslager; panewka osiowa, łożysko osi (u wózków).

Achszapfen; czop, szyjka osi (u wózków).

Achteck; cśmiobok (geom.).

Achtung; baczność (sygn.).

Adaptierung eines Gebäudes;

przekształcenie budynku.

Adel; bogaty (pokład) (geol.).

Adel (Erzreichtum eines Ganges); kru-szcorodność, bogactwo, obfitość rudy (geol.).

Adelaufschlag (Adelaufschluß); odkrycie bogate, odkrycie pokładów bogatych (górn.).

Adelsvorschub (Erzfall); zbogacenie (żyły), gniazdo rudne (górn.).

Ader (Erzader); żyłka, promień (żylny) (geol.).

Adhäsion; przyleganie, przyczepność (fiz.).

Adjustieren; 1) sprawdzić, wyrównać; 2) nastawić, ustawić.

Adlersalz; orlica, sól orłowa (soln.).

Administration; zarząd, zawiadow-stwo.

Administrator; zarządca, zawiadowca.

Admissionsdampf; para świeża.

Adressant; adresant.

Adressat; adresat.

Adular (Eisspat); adular (min.).

Aerolith (Meteorit); aerolit, meteoryt (min.).

Aerostatik; aerostatyka (fiz.).

Affinität; powinowactwo (chem.).

After (Pochwerksafter); reszta, ostatki (kruszcu tłuczonego i płukanego), (sort.).

Agent; ajent, sprawnik.

Aggregat; skupienie, agregat (fiz. chem. min.).

Aggregationsform (Aggregationszu -stand); stan skupienia (fiz. chem. min.).

Ahle; szydło (narz.).

gerade —; szydło proste, rozwier-tak prosty.

Reib —; wiertak, drylownik. Winkel —; szydło wygięte.

Ahndung; karcenie.

Ahorn; klon.

Akkord (Gedinge); ugoda (na wymiar), umowa, akord. (górn. hut.).

Akkordarbeit (Gedingarbeit); robota ugodowa, ugodna; praca w akordzie (górn. hut.).

Akkordarbeiter; robotnik akordowy, na umowę (górn. hut.).

Akkordliste; lista ugodowa, lista zarobku umówionego.

Akkordlohn płaca akordowa, ugodowa.

Akkumulator; akumulator, zasobnik. Dampf —; akumulator parowy, elektrischer —; akumulator elektryczny.

Gewichts —; akumulator ciężarowy.

Luft —; akumulator powietrzny.

Akkumulatorenbatterie; baterya akumulatorów, rzesza akumulat. (el.).

Akkumuiatorenbetrieb.

Gelenkamboß.

Akkumulatorenbetrieb; ruch akumulatorowy (eh).

Akkumulatorenelement; element (ogniwo) akumulatorowy (eh).

Alkalien; alkalia, sole ługowe (gryzące), ługowce (chem.).

Alkohol; alkohol, wyskok spirytusu (chem.).

Akkumalatorenentladung; wyła- Alluvialgebilde; utwory napływowe;

p. Alluvium (geol.).

dowanie akumulatorów (el.).

Akkumulatorenladung; ładowanie Alluvium; aluwjum, przymulenie, akumulatorów (el.).    przymulisko (geol.).

Akkumulatorenklemme; zacisk Almandin (edler Granat); almandyn akumulatora (el.).    (granat szlachetny, czerwony) (min.).

Akkumulatorenlokomotive; loko- Aloeseil; lina aloesowa (górn.). motywa zasobnikowa, akumulatoro- Alpen (Alpengebirge); Alpy, góry al-wa (el.).    pejskie (geol.).

Akkumulatorenraum; akumulator- Alpenkalk; wapień alpejski (geol.)

nia, zasobnia akumulatorów (eh). Alpine Trias; tryas alpejski (geol.). Akkumulatorenzelle; ogniwo, sta- Alt (verfallen, verlassen); dawny, dło akumulatorowe, garnek akumu- opuszczony, porzucony, zaniechany latorowy (eh).    (górn.).

Akten; akta.    Alte Baue; p. Alter Mann.

Aktie; akcya, udział.    Alteisen (altes Eisen); żelazo stare,

Prioritäts—; akcya pierwszeństwa.    żelaziwo (matr.).

Aktiengesellschaft; spółka akcyjna, Alter im Feld; pierwszeństwo nabyte towarzystwo akcyjne.    i (pr. górn.).

Aktionär (Anteilinhaber); akcyona- Alter Mann (alte Baue, Altung); da-ryusz.    wne zroby, wyrobiska, zrobiska, od-

Aktiva; stan czynny majątku.    budowa zaniechana (porzucona)

Aktivforderung; wierzytelność, na-    (górn.).

leżytość.    Alternativ; 1) przemienny; 2) na-

Aktivitätszulage; dodatek służbowy. przemian.

Aktivstand; stan czynny.    Althäuer    (Vollhäuer); górnik star-

Akustik (Tonlehre) akustyka (fiz.)    szy, kopacz starszy, starszy (senior)

Akustisches Signal; sygnał akusty-    (górn.).

czny, głosowy (górn.).    Altmaterial; starzyzna (matr.).

Akzeleration; przyspieszenie (mech.). : Altung; p. Alter Mann.

Alabandin; p. Manganblende.    Aluminium; glin, aluminium (chem.).

Alabaster; alabaster (min.).    Aluminiumbronze; bronz glinowy

Alarmsignal (Notsignal);    sygnalnie- j (met. chem.).

bezpieczeństwa, trwogi, sygnał alar- Aluminiumdraht; drut aluminiowy

mowy (górn.).

Alaun; ałun (min.). Alaunbergwerk (Alaungrube); kopalnia ałunu (górn.).

Alaunerde; p. Alaunton.

(matr.).

Alveolinen; alweoliny (otwornice) (geol.).

Amalgam; amalgam, ortęć, rtęcień. (met. chem).

Alaunhütte (Alaunwerk); ałuniarnia Amalgamieren(verquicken);ortęcać,

(techn.).

nartęcać, amalgamować (met. chem.). Alaunschiefer; łupek ałunowy (geol.). A m alga m i erm ü h 1 e (Quickmühle); Alaunstein (Alunit); ałunit, kamień młyn amalgamacyjny (met.).

ałunowy (min.).    Amalgamierwerk (Amalgamier-

Alaunton (Alaunerde); glina ałunowa hiitte); amalgamownia, odciągalnia, (geol.).    ortęcarnia (met.).

Albit (Natronfeldspat); albit (min.).    ! Amboß; kowadło (kowal.).

Alcyonien (Pflanzentiere); alcyony Bank —; kowadło, kowadełko ślu-(geol.)    sarskie.

Algebra; algebra (mat.).    englischer —; (Horn —, Galgen —);

Algen; algi, wodorosty, wodnice,    zie-    kowadło angielskie.

lenice, szuwary (geol.).    Flach —; kowadło    płaskie.

Alhidade; celownica, alidada (miern ). französischer —, (doppelter Alhidadenklemme; sprzęg    alidady    Horn —); kowadło    francuskie,

(miern.)    Gelenk —; kowadło kolankowe.

Amboß; kowadło (kowal.).

Gesenkklotz —; kowadło wykrojone.

gewöhnlicher —; kowadło pospol. Kettenkirndel —; kowadło jedno-rożek.

Klein —; klepadło.

Puckel —; klepadło wypukłe. Schalen —; klepadło misowe, kowadło misowe.

Schienengesenke —; kowadło wykrojone dla szyn.

Schmiede —; kowadło kuźnicze. Sperrhorn —; kowadło dwuróg, dwurożek.

Stock —; klepadło nasadowe, kowadło nasadowe.

Winkel —; kowadło kątowe. Amboßbahn (Amboßfläche); płask kowadła (kowal.).

Amboßeinsatz; babka (kowal.). Amboßfuß; noga, pięta kowadła (kowal.).

Amboßhorn; róg kowadła, szparóg (kowal.).

Amboßkern; jądro kowadła (kowal.). Amboßrand; rąb kowadła (kowal.). Amboßstock (Chabottenstock); pniak kowadła, podkowadlniak (kowal.). Amelioration; poprawa, ulepszenie. Amethyst; ametyst (min.). Ammoniak; amoniak (chem.). Ammoniten; amonity (głowonogi) (geol.).

Ammonitenkalk; wapień amonitowy (geol.).

Ammonium; amon (chem.).

Ammonsprenggelatine; amonowa żelatyna wybuchowa (górn.). Ammonsalpetersprengstoffe;

strzeliwa saletro amonowe, strzeliwa bezpieczne (górn.).

Amorph; bezpostaciowy (niekrysta-liczny) (min.).

Amortisation; umorzenie (długów, weksli) amortyzacya.

Ampere (Stromeinheit); amper (el.). Amperedraht; amperodrut (el.). Amperesekunde; amperosekunda (el.).

Amperestunde; amperogodzina (el.).

Amperestundenzahl; ilość ampero-godzin (el.).

Amperestundenzähler; licznik am-perogodzin (el.).

Ampere Windungen; amperozwoje, amperzwoje (el.).

Amperewindungszahl; ilość ampe-rozwojów (el.).

Ampermeter (Stromzeiger); amper-metr, ampernik, wskaźnik wielkości prądu (el.).

Amphibien (Reptilien); płazy, skrzeki, (ziemnowodne) (geol.).

Amphibol (Hornblende); amfibol (min.).

Amplitude; amplituda (el.).

Amslers-Planimeter; p. Planimeter.

Amtsdiener; woźny.

Analcim; analcym (min.).

Analyse; rozbiór, analiza (chem.).

Analysieren; rozbierać, analizować (chem).

Analytische Geometrie; p. Geometrie.

Anbauen (stehenlassen, nicht gewinnen) ; zostawić, nieodbudowywać (górn.).

Anbaukohl (angebaute Kohle); węgiel zostawiony, nieodbudowany (górn.).

Anblasen (eine Lampe); odmuchac (lampę bezp. zgęszczonem powietrzem). (górn.).

Anblasen einen Ofen; puścić piec (w ruch), zadymać (hut.).

Anbohren; nawiercić (górn.).

Anbot; 1) ofiarowanie, podanie ceny kupna; 2) cena ofiarowana, podana.

Anbrechen (Anbruch machen); zna-leść rudę, natrafić na rudę (górn.).

Anbrennen; przypalić (warzel.).

Anbruch; 1) świt, świtanie; 2) nadłamanie; 3) ustęp, przedział; 4) okazanie się, objaw pokładu, rudy kruszcowej (górn.).

Anbrüsten (zubrüsten ein Bohrloch, einen Schuß); założyć otwór strzałowy, wysiekać, wygniazdować (miejsce na otwór (górn.).

Anbündeln (Röhren b. Erdbohren); objąć, obchwycić (rury) (górn.).

Andalusit; andaluzyt (min.).

Auslaufmethode; metoda zaniku (ruchu) (el.).

Berührung p. Kontakt.

Büchsen (nachbüchsen ein Bohrloch); Bündel (Bohrbi

Doppelschiebersteuerung p.

Eisenhammerwerk (Eisenhammer); kuźnica, huta żelaz

F.

Fördergefäß (zur Schachtföi’derung); naczynie wyci

Gelbeisenerz (Vitriolgelb); ruda żelazna żółta,

Goldwerk; 1) p. Goldbergwerk;

mech.). ' mentowanie żelaza, nastalanie żelaza

Hüttenrauch (Hüttennicht, Flugstaub); popioły kr

K.

Ratsche.

Kreuzbohrer (Kreuzmeißel); świder ( Kreuzschnüre p

(soln.) p. Laugerei. Lavafontäne; lawotrysk (geol.

M.

Messingfabrik (Messingbrennerei, Messinghütte, Mes

N.

0.

Pfändung (Pfand, Pfandholz, Pfändungsholz); przy

Prellpfoste (beim Stoßherd) p. Prellfeder.

Q.

Rektifizieren (berichtigen) ein Meßinstrument; z

Rückleiter (Rückleitung); przewód (przewodnik) zwr

Schappe (Schappenbohrer) p. Löffelbohrer.

Schmelzpatrone; wstawka topna, Schmiedeeisen (Schm

Schwungradwelle; wał koła rozpędowego (maszyn.).

»den (pl.) p. Torfziegel.

instrument niwelacyjny Stampfera, Stangen (Stangen

liegender —; ściana leżąca, ustęp leżący.

T.

der Berge; noszenie, odnoszenie, wynoszenie (gór

U.

V.

chudnięcie (rudonośności żył) (geol. Vertikal (sen

W.

Wechselzunge p. Zunge.

Wollastonit (Tafelspat, Schalstein, prismatischer

Zinnseifen (Zinnseifenwerk, Zinnwäsche); 1) płók

srebro, srebro chińskie (met.). melsbergit); ramel

Schachtöffnung p. Schachtmund. Schlußbestimmungen;

Andalusit; andaluzyt (min.).

Andesin; andezyn (min.).

Andesit; andezyt (geol.).

Andreaskreuz; krzyż ukośny (dwóch żył kruszcowych) (geol.); p. Schar-kreuz.

Anemometer; anemometr, wiatro-mierz (górn.).

Aneroid; aneroid, barometr sprężynowy.

Schrauben —; aneroid śrubowy. Zeiger —; aneroid skazówkowy.

Anfahren; ruszać, rozruszać (el.).

Anfahren; 1) iść, schodzić, zejść do kopalni; 2) jechać, zjeżdżać, opuszczać się (do kopalni) (górn.); p. Fahren.

Anfahren (in einer Grube arbeiten); pracować w kopalni, chodzić na dół, (do kopalni) (górn.).

Anfahren (Lagerstätten, Mineralien, Wasser) odkryć, obnażyć, (złoże), przyjść, natrafić na złoże (żyłę, pokład, wodę...) (górn.).

Anfahrmoment; p. Moment.

Anfahrschacht; p. Fahrschacht.

Anfahrstube; p. Anstaltstube.

Anfahrt; p. Grubenbefahrung.

Anfahrt (Einfahrt); schodzenie do kopalni, (na dół), zjazd do kop. (górn.).

Anfahrt am Seile; zjeżdżanie (na linie), zjazd (na linie) (górn.).

Anfall (Eintrag); wrąb, pazucha, gniazdo (dla stempla w powale...) (górn.).

Anfangsbohrer (Anfänger); świder początkowy, początnik, nawiertak (górn.).

Anfangsgeschwindigkeit; prędkość, chyżość początkowa (mech.).

Anfangsspannung; napięcie początkowe (el.).

Anfangsstrom; prąd początkowy (el.).

Anflug (Beschlag); nalot, powłoka (skały rudą) (min.).

Anführen das Gezähe; narzędzie przysposobić (górn.).

Angabe (Deklaration); oświadczenie.

Angebot (Offerte); ofiarowanie, podanie, podaż, oferta.

Angehen (Anlassen, Inbetriebsetzung); rozruszanie (maszyn, motorów...)

Angelaufen; nabiegły (niebiesko, żółto) (o metalach, stali. .)

Angelband; zawiasa czopowa (ślus.).

Angeld; zadatek.

Angereichert; p. Anreichern.

Angriff (Anhieb) eines Pfeilers; w łom, wcięcie, wdzierka (dla wybierania filaru) (górn.).

Angriff (Vorrichtung für den Abbau); przygotowanie, przysposobienie, podział (pola odbudowy) (górn.).

Angriffsmoment; p. Biegungsmoment.

Angriffspunkt (des Freischurf es); miejsce włomu (wyłączności górniczej) (pr. górn.).

Angriffspunkt der Kraft; punkt przytknięcia siły.

Anguß (Gießkopf, Gußzapfen); nadle-wek (odl.).

Anhalten; 1) zatrzymać; 2) rozpoczynać od czegoś (miern.); 3) utrzymywać się, trwać (ruda).

Anhalten (des Erzes); trwanie (rudy) (górn.).

Anhängewagen; wóz, wagon dodatkowy (górn. el.).

Anhangmasse; domiar, miara dodatkowa, uzupełniająca (pr. górn.), p. Schermasse.

Anhauen (anfangen); zacząć, założyć (chodnik, działo i t. d.) (górn.).

Anhauen (erreichen, auffinden); odkryć, natrafić (żyłę, pokład, szczelinę, wodę) (górn.).

Anhieb; p. Angriff.

Anhub (einer Aufzugs-, einer Fördermaschine); podźwig; p. Endhub, Überhub (maszyn.).

Anhydrit; anhydryt (min.).

Anhydritregion; strefa anhydrytów, grupa anhydrytów (w pokładach staßfurckich (geol.).

Anilin; anilina (barw.).

Ankehr (Ankehren, Anwässern der Sinkwerke); nawodnienie ługowni (soln.).

Ankehren (an wässern); nawodnić (ługownię) (soln.).

Ankehrperiode; okres nawadniania (ługowni) (soln.).

Ankehrschurf (Sinkwerk); pochylnia dopustowa, pochylnia kotwicowa (w ługowniach) (soln.).

Ankeilen; sklinować, klinem ściągnąć, przyklinować (górn.).

Anker; twornik (el.).

Flachring —; twornik płaskopier-ścienny.

kernloser —; twornik bezrdze-niowy.

Ring —; twornik pierścieniowaty, pierścieniasty.

Stab —; twornik oprętowany. Stufen —; twornik uzwojony dwoiście.

Trommel —; twornik bębnowały. Anker; drążek żelazny, torpedowy (torpedowanie otworów wiertniczych) (górn.).

Anker (Zugband); ściąg kotew. (bud.). Decken —; ściąg podniebienny, podniebiennik.

dreipratziger —; ściąg trzyra-mienny.

vierpratziger —; ściąg czterora-mienny.

zweipratziger —; ściąg dwura-rnienny.

Ankerbandage; ob wiązka twornika

(el.).

Ankerbewicklung; uzwojenie twornika (el.).

Ankerbolzen; trzpień kotwy (bud.).

Anlassen (das Gebläse...); puścić, wprawić w ruch (hut.).

Ankerdraht; drut twornikowy (el.).

Ankerkern; rdzeń twornikowy (el.).

Ankerkonstruktion; budowa twor-nika (el.).

Ankernute; żłóbek twornikowy (el.).

Ankerohr (Ankeröse); ucho kotwy (bud.).

Ankerziegel; przewłoka kotwy (bud.).

Ankerrückwirkung; oddziaływanie twornika, przeciwwzbudzenie twor-nikowe (el.).

Ankehrschachtricht; chodnik do-pustowy (w ługowniach) (soln.).

Ankerschaltung; układ twornika

(el.).

Anlassen einen Ofen; p. Anblasen.

Anlasser; rozrusznik (eh), selbsttätiger —; ruzrusznik samo-działający, automatyczny.

Anlasserkontakt; styk rozrusznikowy (el.).

Anlaßfarbe; p. Anlauffarbe.

Anlaßkontakt; styk rozruchowy (el.).

Anlaßkurbel; korba, rączka rozruchowa (el.).

Anlaßmaschine von Ilgner; motor rozruchowy Ilgnera.

Anlaßperiode; okres rozruchu (el.).

Ankerschraube; śruba kotwiowa, śruba z kotwą (u wózków).

Ankerspule; cewa twornikowa, zwójka twornika (el.).

Ankerstein; p. Binder.

Ankerstromkreis; obwód prądu w tworniku (el.).

Ankerstromstärke; siła prądu twor-nikowego (el.).

Ankerwelle; wał twornika (el.).

Ankerwicklung; uzwojenie twornika Anlaßwiderstand; opornik rozruchowy (el.).

Ankerwiderstand; opór twornika Anlauf; 1) rozpęd, rozbieg (maszyny);

2) rozruch (el.).

Anlauf eisen; olawa, żelazo olewne, żelazo nabierane (przyczepione) (met.).

Anlaufen p. Ansteigen.

Anlaufen lassen den Stahl; napuszczać stal, (na niebiesko, żółto...) (met.).

Anlauffarbe (Anlaßfarbe); barwa naleciała (stali).

Anlaufstab (Anlaufkolben); drążek olawny, napuszczadło (hut.). Anlaufsstrom; prąd rozruchowy

Anlaßregulieranker; twornik miarkowany w rozruchu (el.).

Anlaßschalter; wyłącznik rozrusznikowy (el.).

Anlaßschaltung; układ rozruchowy

(el.).

Anlaßstrom; prąd rozruchowy (eh).

Anlaßventil; p. Ventil. Anlaßvorrichtung; przyrząd rozruchowy (el.).

(el.).

(el.).

Anklammern; sponą (klamrą) ująć, ściągnąć, przyklamrować. Ankleideraum (Ankleidezimmer); ubieralnia.

Anknüpfungspunkte; punkty węzłowe (miern.).

Ankörnen; naznaczyć punktakiem, znacznikiem (maszyn.).

Ankrücken (des Salzes); zgarniać, zgartywać, ściągać (soln.).

Ankuppeln; przyprzągnąć, przyłączyć, przypiąć (wózki).

(eh).

Anlegen; 1) przyjąć do roboty, zatrudniać; 2) nałożyć, obarwić rysunek, podmalować; 3) rozdzielić, rozmieścić (robotników przy robotach) p. Belegen; 4) założyć (szyb, sztolnię).

Anmelden p. Freischurf anmelden.

Anode; anoda (el.).

Anomodontia; anomodontia (ziemnowodne) (geol.).

Anordnung p. Disposition.

Anorthit (Kalkfeldspat); anortyt (min.).

Ankylostomum duodenale (Grubenwurm); ankylostomum duodenale,

.robak kopalniany (w jelit, ludzkich).

Anlage (elektrische); urządzenie, in-stalacya (el.).

Anlage (Werksanlage); zakład.

Anlagen; odpadki, ułamki (świdrów, narzędzi...) (matr.).

Anlagekapital; kapitał zakładowy.

Anlagekosten; koszta urządzenia.

Anlagerung; przyleganie, nawarstwienie; p. Auflagerung (geol.).

Anlagsoffen (Hauptpüttenoffen); piec podłużny (w ługowniach) (soln.).

Anlassen; rozruszać, wprawić w ruch [ Anpassen; dostosować, dostroić.

(maszynę, motor).

Anlassen (tempem) Stahl, Gußeisen; miękczyć, temperować (hut.).

Anpfahl (bei der Zimmerung); 1) przypora; 2) p. Fußpfahl (cieś.). Anquellen (des Liegenden) p. Blähen.

Anschluß; 1) złącz, przyłączenie, przyłącze (el.); 2) dobieg, łączność;

3) przyłączenie się, nawiązanie (miern.).

Anquenseln Fördergefäße; przypiąć do liny, złączyć z liną (wiadra, beczki...) (górn.).

Anquicken (amalgamieren); amalga-

mować, mieszać z rtęcią, ortęcić Anschlußapparat; przyrząd złączowy (el.).

Anschlußbolzen; sworzeń złączowy

(złoto, srebro) (met. chem.).

(el.).

Anrainer; sąsiad graniczny, sąsiad ościenny.

Anreichern; 1) zbogacić (rudę)    Anschlußbrett; tablica złączowa

(sort.); 2) tężyć, nasycić (solankę)    (el.).

Anschlußdose; gniazdo złączowe

(soln.),

(el.).

Anschlußkontakt; styk złączowy

Anreicherung der Sole; tężenie, nasycanie solanki (soln.).

Anrichten; 1) przysposobić, przygo-    (el.).

Anschlußkranz (Schlußkranz b. der Kuvelage); wieniec kluczowy, za-mykowy (górn.).

Anschlußpunkt; miejsce złączowe

tować; 2) poszukiwać

Anruf; wezwanie, zawołanie.

Ansagen; 1) zapowiadać; 2) ogłaszać (dniówkę).

(el.).

Ansatz; 1) nasadka; 2) osad (w kotle);

Anschlußstöpsel; wtyczka złączowa

3) skłonność.

(el.).

Ansatzband p. Kegelband.

Anschlußvermessung; pomiar nawiązany (do punktów stał.) (miern.).

Anschlußvisur; celowanie nawiązane, wizura nawiązana (miern.).

Anschlußzug; ciąg nawiązany (miern.).

Anschnarchen der Pumpe; sarkanie pompy (górn.).

Anschnitt (Raitung, Verdienstrevision); przegląd zarobków, przegląd (rewizya) rachunków (górn.).

Anschnittbuch; księga rachunkowa (kas.).

Anschroten p. Erschroten.

Anschuhen einen Pfahl; okuć, obuć (kół, stempel...) (bud. sort.).

Anschüren das Feuer; rozniecić ogień (hut.).

Anschuß von Krystallen p. Anschießen.

Ansatzgestänge p. Aufsatzgestänge.

Ansatzpunkt (Ansetzpunkt); punkt założenia, rozpoczęcia (wyrobisk górniczych) (górn.).

Ansatzrohr (Ansatzstutzen); nasadka, rura nasadcza, przyłącze (u pomp).

Anschaffungskosten; koszta zaku-pna.

Anscharen p. Scharen.

Anschiebling; przysuwnica (bud.).

Anschießen; 1) obnażyć (żyłę przez odstrzelenie) (górn.); 2) osiadać, ści-

, nać się (w kryształy) (min.); 3) zsiąść się (soln.).

Anschlag 1) kosztorys; 2) przylga (bud.); 3) p. Buffer.

Anschlag (Anschlagbühne, Füllbühne) ; pomost nakładczy, nakładnia (górn.); p. Füllort.

Anschlägen (aufladen, füllen); narażać, nakładać, napełniać (wózki) Anschütte (bei d. Hängebank); wy-(górn.).    syp, odwał (górn.).

Anschlägen einen Lauf; założyć,    Anschüttung; 1) nasyp (inżyn.);

zakładać poziom (górn.); p. Auf- 2) nasypka (pod podłogą) (bud.), schlagen.    Anschützen (eine hydr. Maschine);

Anschlagort (Anschlag) p. Füllort.    puścić (w koło), puścić w ruch

Anschläger; nakładacz, narażacz    (maszyn.).

(górn.).    Anschweißen (zusammenschweißen);

Anschlagkammer (Anschlagort);    zgrzewać,    spawać (żelazo) (met.

p. Anschlag, Füllort.    kow.).

Anschlagniveau (Anschlagsohle) im    Anseilen (anbinden); przywiązać.

Schachte; poziom nadawczy (nakład-    Anschwellung (Auftreibung) eines

czy), piętro nadawcze (nakładcze)    Flözes; nadęcie, rozdęcie pokładu

(górn.).    i (geol.).

Anschlagschiene p. Stockschiene.    Ansetzen p. Anbrüsten, Anschlägen.

Anschlagspunkt p. Aufsclilagspunkt.    Ansetzen (anschrauben); nadstawić,

przedłużyć, przykręcić. Ansetzpunkt p. Ansatzpunkt.

Anschlingen; przywiązać, przyczepić.

Ansetztürstock (Anstecker, Ansteck- Anteilskuxschein; częściowy list türstock, Hebetürstock); odrzwia udziałowy (górn.). główne (górn. cieś.).    Anthrazit; autracyt (min.).

Ansicht; wystawa, widok, fasada Anthrazitbergbau; kopalnictwo an-(bud.),    tracytu (górn.).

poczęcie pracy (górn.).

Ansitz (das Ansitzen) p. Ansatzpunkt. Anthrazitbergwerk (Anthrazitberg-Ansitzarbeit; praca początkowa, roz- bau, Anthrazitgrube); kopalnia antracytu (górn.).

Antifriktionsmetall p Metali.

Ansitzen vor einem Orte; rozpocząć | Antidiluvial; przedpotopowy (geol.).

pracę (kopanie) (górn.).

Ansitzer; I) rozpoczynający pracę; , Antiklinal. antyklinafny, wygięty 2) kopiący na obcym gruncie (w opo- (w postaci siodła), rozbieżny (geol.). lu) (górn.).    Antiklinale; antyklinala, warstwa

Anstählen; nastalić.    rozbieżna (geol.).

Anstalt; 1) urządzenie, rozporządzę- Antikline (Antiklinalfalte); antykli-nie; 2) zakład, instytut; 3) przygo- nala (siodła) (geol.). towanie; 4) zapis (górn.).    Antimon; antymon (min.).

Anstaltstube (Zechenstube); izba Antimonarsen (Allemontit); allemon-zborna, dom zborny, izba zapisowa, tyt (min.).

zapiśnia (górn.).    Antimonerz; ruda antymonu (górn.

Anstand; 1) ilość, obfitość, bogactwo,    (hut.).

mnóstwo (górn.); 2) p. Antehen.    Antimonit (Antimonglanz); antymo-

Anstecken einen Schuß; zapalić, od- nit, błyszcz antymonu (min.).

palić (nabić), (górn.) p. Abtun.    Antizipation; zaliczka, przedpłata.

Anstecken die Getriebe; zakładać, Antrag; wniosek.

wbijać okładziny, wścianki (obu- Antreiben; 1) popędzać; 2) pobu-dowa wbijana) (górn.).    dzać; 3) p. Treiben.

Anstecker p. Ansetztürstock.    Antrieb; popęd, pobudka, podnieta.

Ansteckgevier; wieniec główny Antrieb (Trieb); napęd (siły).

(górn.).    Elektromotoren—;    napęd prąd-

Ansteckjoch; podłużka główna (wień-    nikiem;

ca szybowego) (obudowa wbijana). Hand—; napęd ręczny. Ansteckstempel; stempel główny Antriebs —; napędowy, napędny, (obudowa wbijana).    popędny.

Anstecktürstock p. Ansetztürstock.    Antriebskraft; siła napędowa.

Anstehen (vom Erz, oder Gestein);    Antriebsmaschine; maszyna napę-

być, istnieć, znajdować się, przy-    dowa (maszyn.),

chodzić, występować.    Antriebsmoment; moment napędu

Anstehend; mnogi, bogaty, obfity    (mech.).

(górn.).    Antriebsmotor; silnik napędowy

Anstehendes Erz; 1) ruda obfita;    (masz.).

2) ruda otwarta, obnażona (górn.). Antriebscheibe; koło napędowe, na-Anstehendes Gestein; skała wy-    pędne.

stępująca.    Antriebswelle; wał napędowy (ma-

Ansteigen (anlaufen); wstępować    szyn).

wznosić się (górn.).    Anwasserung der Sinkwerke p. An-

Anstellung; posada.    kehren.

Anstiften; podżegać, podmawiać, po- Anweisen; 1) polecić komu, nakazać duszczać.    co; 2) nakazać    wypłatę,    asygnować

Anstifter; podżegacz.    płacę; 3) wyznaczyć    komu co.

Anstrich; 1) powłoka; 2) malowanie.    Anweisung; przekaz, upoważnienie.

Ansturz (Aufschüttung); nasyp.    Anwurf; p. Verputz.

Anstürzen (aufschütten); nasypy-    Anzeige; doniesienie.

wać.    Anziehschlüssel; p. Schrauben-

Anstürzen p. Anschlägen.    Schlüssel.

Anstürzer p. Anschläger.    Anziehungskraft; siła przyciągania,

Ante; anta, pilaster narożny (arch.).    przyciągająca (fiz.).

Anteil (Kux.); udział (w gwarectwie), Anzug des Keiles; zbieżność klina, kuks (pr. górn.).    zwężenie    klina    (maszyn.).

Anzünden; 1) rozniecać (ogień pod Arbeit; praca, robota (górn.).

kotłem); 2) p. Abtun.    Klopf — (Krumhälser —); praca

Apatit; apatyt (min.).    leżąca.

Aphanit (Grünporphyr); afanit, zie- Nacht—; praca nocna.

lenieć porfirowy (geol.).    obertägige—, (ober Tags—); praca

Apophyllit; apofylit (min.).    na wierzchu, na świecie.

Apophysen; apofizy (odnogi żył krusz-    Schaufel —; praca łopatowa, zgar-

cowych (geol.).    nianie.

Apparat; przyrząd (fiz. chem. mech.).    Schlägel und Eisen —; p. Schlä-

Appretur; wykończanie.    gel u. Eisenarbeit.

Appreturwerkstätte; wykoń-    Spreng —; p. Sprengarbeit.

czalnia.    Tag —; p. Tagarbeit.

Approbieren; zatwierdzić.    Weil —; p. Zustandarbeit.

Aptien; apt, piętro aptyjskie (kreda Arbeit; praca (mech.).

dolna) (geol.).    effektive —; praca skuteczna.

Aptychen; aptychy (skorupy amoni-    elektrische —; praca elektryczna.

towe) (geol.).    mechanische —; praca mechani-

Aptychenkalk; wapień aptychowy    czna (mech.).

(geol.).    nutzbare—; praca użyteczna, uzy-

Aquädukt wodociąg (bud. wod.).    skalna.

Aquäduktbrücke (Wasserleitungs-    virtuelle —; praca przysposobiona

brücke); most wodociągowy.    (mech.).

Aquamarin; akwamaryn (min.).    Arbeiten; pracować, działać,    robić.

Äquator; równik.    Arbeiter; robotnik, wyrobnik,

magnetischer—równik magne-    herrschaftlicher —; robotnik

tyczny.    dworski, pański (górn.).

Äquidistante (Schichtenlinie); war- Arbeiterkür (Arbeiterabteilung); od-

<# stwica (miern.).    dział roboczy, drużyna robocza.

Äquivalent; równoważnik.    Arbeiterleistung; p. Leistung.

Mannschaft); personal roboczy, robotnicy, wyrobnicy.

Arbeiterwohnung; mieszkanie robotnicze.

Arbeitgeber; pracodawca.

Äquivalente Ausflußöffung; ró- Arbeiterpersonale (Arbeiterschaft, wnoważny otwór wypływu (povvie-trza).

Äquivalentleitvermögen; przewodnictwo równoważnikowe (el.).

Aragonit; aragonit (min.).

Aräometer (hydrostatische Wage, Arbeitnehmer; robotnik, pracownik. Senkwage); gęstomierz, areometr Arbeitsaufseher; nastawnik, stojak, (fiz. chem. (soln.).    Arbeitsaufwand; nakład pracy, zu-

Gewichts —; gęstomierz ciężar- i życie pracy (mech.), ko wy.    Arbeitsbuch; książka robotnicza.

Skalen —; gęstomierz podziałkowy. Arbeitsdampf; para robocza. Thermo —; gęstomierz termome- Arbeitsdraht; drut roboczy (el.).

„ tryczny, z termometrem.    Arbeitseinheit; jednostka pracy

Ärar; skarb    (publiczny).    (mech.).

Arbeit; praca, robota (górn.).    Arbeitseinstellung; wstrzymanie

— auf dem Gestein; praca skalna, i (roboty) pracy, kopacka.    Arbeitsfeld; pole robocze.

Auf deck —; p.    Abraumarbeit.    Arbeitsgerät; narzędzia robocze,

bergmännische —;    praca górnicza. Arbeitsgewölbe (Vordergewölbe) ei-

Feuersetz—; p. Feuersetzen. .    nes Schachtofens; czeluść robocza,

Geding —, (Akkordarbeit); praca pierś pieca (hut.), ugodowa, ugodna, na ugodę, praca Arbeitsjournal; dziennik pracy, akordowa.    dziennik robót (górn.    hut.).

Gruben —, (— unter Tage); praca Arbeitsleiste; przyłoga, występ ro-kopalniana,    praca    podziemna.    boczy, obróbna (techn.    mech.).

Häuer—; praca kopacka (rąbanie) Arbeitsloch (Arbeitstür); otwór ro-kopanie.    boczy, okno (hut.).

Keilhauen —; praca kilofowa, rą- Arbeitslohn; zarobek, zapłata, banie.    Arbeitslohnsatz; stopa zarobkowa.

Arbeitsmaschinen; robniki, wyra-biarki.

Arktische Fauna; fauna arktyczna (geoi.).

Arm; ramię (dźwigni, siły...) (mech.). Arm; ubogi (ruda).

Arbeitsmessung; pomiar pracy (el.).

Arbeitsöffnung; p. Arbeitsloch.

Arbeitsordnung; regulamin służb. Armatur; oprawa (żarówek, łukó-

wek) (el.).

Armatur (Ausrüstung); uzbrojenie, usprzęt (pompy, kotła i t. d.).

Arme Erze; rudy ubogie, chude (rzadkie), chudzina.

Armieren; 1) oprawić; 2) uzbroić (piece, kotły, pompy i t. d.).

Armfeile; p. Feile.

Armrad (beim Haspel); koło ręczne, koło palczaste (mech.).

Armradhaspel; kołowrot z kołem ręcznem, kołowrot kołowy (górn.).

Arbeitspersonale; p. Arbeiterpersonale.

Arbeitsseite eines Ofens; przednia strona pieca, przodek, czoło pieca (hut).

Arbeitsrohr; rura robocza, górna (wiercenie dyamentami) (górn.).

Arbeitsschicht; p. Schicht.

Arbeitsstärke; p. Leistung.

Arbeitsstoß (Ort); przodek (roboczy)

(górn.).

Arbeitsstrom; prąd roboczy (el.).

Arbeitsstunde; godzina robocza, go- Armsignal (Semaphor); ramieniec,

dżina pracy.

Arbeitstag; dzień roboczy, dzień powszedni.

Arbeitstisch (Werkbank) stół roboczy. Arbeitstür; p. Arbeitsloch. Arbeitsübertragung; przenoszenie energii, pracy.

elektrische —; przenoszenie energii elektrycznej.

Arbeitsverdienst; zarobek. Arbeitsverhältnis (Getriebe); przełożenie.

Arbeitsverlust; strata pracy.

verhältnismäßiger —; stratność

semafor (kol.).

Arretieren; wstrzymać, hamować. Arretierung; zahamowanie, wstrzymanie (biegu).

Arschleder; p. Bergleder.

Arsen; arsen (min.).

Arsenerz (Arsenikerz); ruda arsenu (min., górn., hut.).

Arsenhaltig; zawierający arsen. Arsenkies (Mißpickel Arsenopyrit); arsenopiryt, mispikiel, krusz arseno-żelazny (min.).

Arsennickel (Rotnickelkies, Nickelin); nikielin, czerwony piryt niklowy pracy.    (min.).

Arbeitsvermögen (Leistungsfähig- Arsenopyrit; p. Arsenkies.

keit); możność pracy.    Arsensilberblende (Proustit); pru-

Arbeitszeit; czas roboczy.    styt (min.).

Arbeitszeug; sprzęty i'obocze, na- Artesicher Brunnen; studnia, wo-rzędzia robocze.    dotrysk artezyjski.

Archäische Bildungen; utwory ar- : Arthropoda (Gliedertiere); stawonogi chaiczne (geol.).    arthropoda    (geol.).

Ware); przedmiot towar, wysyłka.

Asbest; azbest (min.).

Asche; popiół.

Aschenfall (Aschenherd, Aschenraum, Aschenkasten); popielnik.

Aschenfalltüre (Aschenklappe); zapadka, klapa popielnika.

Aschengehalt (der Kohle); ilość, zawartość popiołu, popielność (min.).

Archäisches (azoisches) Zeitalter; Artikel (Gegenstand, Gut, Sendung, epoka, okres archaiczny (geol.).

Architekt; architekt, budowniczy (;irch.).

Architektur; architektura, budownictwo (arch.).

Architrav; architraw, nadsłupie, brus, podbelcze (arch.).

Archiv; archiwum.

Archivolte; nałęcz, obłąk (sklepienia), archiwolta (arch.).

Area; przestrzeń,obszar,powierzchnia, Aschenherd (Aschenloch) p. Aschen-grunt, obejm.    fall.

Argentit (Silberglanz, Acanthit); ar- Aschenkasten p. Aschenfall.

gentyt, błyszcz srebra (min.).    Aschenkanal; kanał do wywozu

Arithmetik; arytmetyka.    popiołu, kanał popiołowy.

Arkade; łęk, arkada (bud.).    Aschenkrücke; ożóg, kociuba.

Arkose; arkosa, piaskowiec przeo- j Aschenpfanne; panew ogrzewana

brażony (geol.).

popiołem (warzeln.).

Ätzkali; potaż żrący (ehern.).

Aschenregen; deszcz popiołowy (geol).

Aschenschaufel p. Schlackenschau

fel.

Ätzkalk (ungelöschter gebrannter Kalk); wapno (palone niegaszone), tlenek wapniowy (chem. techn. bud.).

Aschenzacken (Hinterzacken eines Frischherdes); ścianka tylna, ścianka zaogniowa (hut.).

Aspe; osika.

Asphalt (Erdpech, Bergpech, Mineral-pecli, Judenpech); asfalt, smoła ziemna (min.).

Asphaltdraht; drut asfaltowany (el.).

Asphaltkabel; kabel asfaltowany ¹ Aufarbeiten; wyrobić, spotrzebować.

Aufätzen (ein Sinkwerk) p. Ätzen. Aufbereiten; sortować, rozgatunko-wać, przyrządzać, obrabiać, uprawiać (węgiel, sól, rudę...) (górn. sort.). Aufbereitung; sortowanie, rozgatun-kowanie, przyrządzanie, obróbka, uprawa (rud, węgla, soli) (górn. sort.). Hand — ; sortowanie ręczne.

Haus —; sortowanie w kopalni. Luft— (pneumatische —); sortowanie powietrzne.

magnetische—; — magnetyczne, mechanische —; — mechaniczne, nasse —; — mokre (na mokro), trockene — ; — suche (na sucho), vorläufige — ; — tymczasowe. Aufbereitungsanstait (Aufbereitungswerkstätte, Aufbereitung); sortownia, separacya, obrobnia, uprawnia (rud, węgla, soli...) (górn. sort.).

Ätzlauge; ług żrący (chem. techn.).

Ätzmaß; miara zługowania (calizna ze stropu zługowana) (soln.).

Ätznatron; soda żrąca (chem.).

Ätzwasser; woda rozpuszczająca, ługująca (soln.).

Auf! nuż!, nuże!, wstań!

Glück —! szczęść Boże!

(el.).

Asphaltlack; maź asfaltowa.

Asphaltlager; złoże asfaltu, pokład asfaltu (geol. górn.).

Aspirant; aspirant, ubiegający się o co.

Assekuranz (Versicherung); ubezpieczenie, asekuracya.

Assignation; przekaz, przekazanie (do kogo).

Astatisch; niestateczny, chwiejny.

Asteroiden; asteroidy (drobne ciała niebieskie).

Asterophyllites; asterofylily (skrzypy) (geol.).

Astholz (Stockholz); drzewo gałęziowe.

Astrakanit; astrakanit (min.).

Astreen (Pflanzentiere); astreje (geol.).

Astronomisch; astronomiczny.

Astronomischer Meridian p. Meri- Aufbereitungsprozeß; przebieg dian.    obróbczy (górn. sort.).

Asymptote; niemaltyczna, asymptota Aufbereitungswerkstätte p. Auf-(mat.).    bereitungsanstalt.

Asynchrongenerator;    generator    Aufblähen p. Blähen.

niezgodny, nienadążny    (el.).    Aufblattung (Zusammenblattung);

Asynchronmotor; motor (silnik) nakładka (stoi. cieś.).

asynchroniczny, motor (silnik) nie- Aufbrausen; burzyć się, kipieć zgodny (nienadążny) (el.).    (chem.).

Äther; eter.    Aufbrechen (Aufbruch) p. Über-

Atmosphäre; atmosfera, powietrznia    höhen.

(fiz. mech.).    Aufbreehen den Deul; wyłamywać

Atmosphärischer Druck; ciśnienie    duła (hut.).

atmosferyczne.    Aufbrennen des Salzes; przywar-

Atmosphärisehe Niederschläge; cie soli (do dna panwy) (warzel.).

opady atmosferyczne.    Aufdämmung (Damm); nasyp (inż.).

Atmungsapparat; przyrząd do od- Auf deckarbeit p. Abraum.

dychania (górn.).    Aufdecken (abdecken, abräumen);

Atolle: atole (wyspy koralowe) (geol.). odkryć, obnażyć, odsłonić (złoże Atom; atom, niedziałka (chem.).    mineralne) (górn.).

Atomgewicht; ciężar    atomowy    Aufenthalt; postój, przestanek.

(chem).    Auffahren p. Ausfahren.

Attika; attyka (bud.).    Auffahren (ausfahren, auslängen,    er-

Ätzen (abätzen); 1) wytrawiać,    wy-    längen) eine Strecke; chodnik    wy-

kwaszać (chem. techn.);    2)    rozpusz-    konać, wykończyć, przedłużyć,    po-

fugować (soln.).    stąpić z przodkiem (górn.).

Auffahrt p. Ausfahrt. Auffahrtsstollen; sztolnia wjazdowa (górn.).

Aufkratzen die Feile; nasiekać pilnik.

Aufladegeleise; tor nakładowy (górn. kol.).

Aufladen; nakładać.

Auflader; nakładacz (górn.).

Aufladerampe; pomost ładunkowy, nakładnia, ładownia (górn. kol.).

Auflagerdruck (Stützkraft, Reaktion); odpór, reakcya (mech.).

Auflager; opora, poduszka oporowa (bud. most.).

Auflagerung; uławicenie, uwarslwionie górne, wierzchnie (geol.).

Auflaßbrief; dokument ustąpienia, list ustąpienia (górn.).

Auflassen (aufgeben, verlassen, preisgeben); opuścić, porzucić, zaniechać (kopalnię, wyrobiska górnicze) (górn.)

Auflässig; opuszczony, porzucony, zaniechany (górn.).

Auffahrung (Ausschlag, Menge des Ausgefahrenen); wyłom (górn.). p. Auffahren.

Auffahrung (monatliche Auffahrung); postęp miesięczny (górn.).

Auffangspitze; igła odgromu.

Auffangstange; pręt zbierczy (odgromu).

Auffrischen; odświeżyć, odnowić (powietrze w kopalni) (górn.).

Aufgabe; 1) zadanie; 2) nadanie;

3) p. Aufgeben der Gichten.

Aufgabsbureau; biuro nadawcze.

Aufgabsprotokoll; protokół, zapis nadawczy.

Aufgabsrezepisse; pokwitowanie odbioru towaru, recepis nadawczy.

Aufgeben; 1) zadać, podać; 2) nadać, Auflassung; opuszczenie, porzucenie, nasypać; 3) porzucić, zaniechać. i zaniechanie (odbudow, ługowni, ro-

Aufgeben (der Gichten); nabijać, szar-    bót itd.).

żować (hut.).    Auflegen der Förderseile; wy-

Aufgeber; 1) nadawca; 2) podawacz, miana, zakładanie lin wyciągowych sypacz (górn. hut.); 3) wysyłacz (el.). i (nowych) (górn.).

wapna (bud.). Aufgeld; zwyżka, ażjo.

Aufgehen des Kalkes; wydajność Auflösekasten; skrzynia rozpuszczalna (wytwarzanie solanki) (soln.). Auflösen; rozpuścić (chem.).

geschwemmtes Gebirge, Alluvion); skały napływowe (geol.). Aufgewachsen (von Krystallen); narosły.

Aufgewältigen p. Gewaltigen. Aufhängebügel; wieszak izolujący

Aufgeschwemmtes Gebirge (an- Auflöslichkeit (Auflösbarkeit); rozpuszczalność (chem.).

Auflösung; 1) rozpuszczenie, roztopienie; 2) roztwór, rozczyn; 3) rozwiązanie, zwinięcie. Auflösungsmittel (Lösungsmittel);

(el.).

Aufhängerechen (f. d. Bohrgestänge); grab ki, wieszadło (górn.).

Aufhaspeln; wyciągać kołowrotem (górn.).

Aufhauen eine Strecke p. Anschlägen, Anhauen.

Aufhauen (Aufhieb) p. Überhöhen.

Aufhauer p. Durchschlag.

Aufhebung eines Flözes; wspięcie się warstwy (geol.).

Aufholen das Bohrgestänge; wyciągać, wydobywać (przyrząd wiertniczy) (górn.).

Aufkämmung p. Kamm.

Aufkappen (Kappe aufsetzen); zaciągnąć wcias, kapę, stropnicę (górn.).

Aufkeilen (abkeilen, mit Keilen auftreiben); odłupać, zbić (górn.).

Aufkeilen (eine Kurbel, ein Rad); u klinować, uklinić.

Aufklappe (Falltür); drzwi zapadowe (górn.); p. Hängebank.

rozczynnik (met. chem.). Aufmachstätte; p. Aufbereitungsanstalt.

Aufnahme; 1) zdjęcie (miernicze); 2) przyjęcie.

Aufnahmefähigkeit magnetische;

podatność magnetyczna (el.). Aufnahmevermögen magnetisches; skłonność magnetyczna (el.). Aufnahmsbefund; wywód oględzin. Aufnahmsgebäude (Empfangsgebäude); budynek główny (kol.). Aufnehmen; 1) przyjąć (do roboty);

2) mierzyć, zdejmować (miern.). Aufnehmer; p. Receiver. Aufplattung; łączenie na nakładkę; p. Aufblattung.

Aufquellen (des Grubenholzes); bu-twienie, pęcznienie budulca kopalnianego.

Aufquellen (des Liegenden) p. Blähen. Aufräumen; p. Aufsäubern. Aufräumer; wyrównywacz, świder równiak (wiercenie ziemne) (górn).

Aufrichten (von einem Gange); p. Gänge.

Aufriß (Seigerriß); rzut pionowy (geom. miern.).

Aufstellung des Schachtes; nadstawienie, podwyższenie (zrębu) szybu (górn.).

Aufsatz; 1) artykuł, rozprawa; 2) nasad, nasadka; 3) podchwyt (klatek górniczych) (górn.).

Aufsatzband (Band); zawiasa (ślus.).

Aufsatzgestänge (Änsatzgestänge b. Erdbohren); przedłużnica, prze-dłużka, nadstawka (górn.).

Aufsatzhülse (Dornhülse); tulejka (miern).

Aufsatzkranz (Cüvelagekranz, Küve-lagekranz); wieniec nasadczy, wieniec obudowy właściwej (obudowa wodoszczelna szybów).

Aufsatzrohr (bei Schachtpumpen); nasadka, rura nasadowa (górn. maszyn.).

Aufsatzstange (b. Erdbohren) przedłużnica, przedłużka, nadstawka (górn.).

Aufsatzvorrichtung (Riegelvorrichtung, Schachtfallen Caps, Kapps), für die Förderschale; podchwyt, podstawka (górn.).

Aufsäubern (aufräumen, räumen); wyczyścić, wycudzić, sprzątnąć (górn.).

Aufschieben (einschieben) Wägen in die Schale; wtoczyć wózki do klatki, zajechać do klatki (górn.).

Aufschiebling (Anschiebling); przy-suwnica, przypustnica (przybitka do krokwi) (bud.).

Aufschießen (durch Schießen lossprengen); odstrzelić (górn.).

Aufschlag; 1) otwór, wkop; 2) odkrycie, odkrywka (górn.).

Aufschlagen (das); założenie, rozpoczęcie (roboty kopalnianej).

Aufschlagen (anschlagen einen Lauf...); założyć, rozpocząć (poziom wyrobisko górnicze) (górn.).

Aufschlagen (errichten, aufbauen); wznieść, zbudować, wystawić (tężnię) (soln.).

Aufschlagspunkt (Anschlagspunkt, Ansatzpunkt); 1) punkt stanowczy, punkt ostateczny; 2) włom (szybu, sztolni); 3) środek miar obranych, punkt rozkładu miar górniczych (górn.).

Aufschließen; otwierać, odkryć, natrafić, napotkać (pokład, żyłę) (górn.).

Aufschließen (auslängen); śledzić, szukać (żyłę, pokład) (górn.).

Aufschluß; 1) objaśnienie, wyjaśnienie; 2) odkrywka, otworzysko; 3) śledzenie, szukanie (żyły, pokładu).

Aufschlußarbeit (Aufschlußbau); praca (robota) otworowa, odbudowa otworowa; p. Aufschluß.

Aufschlußstrecke (Ausrichtungs-strecke); chodnik poszukiwawczy (górn.).

Aufschürfen (erschürfen); znaleść, odki’yc, dokopać się (rudy) (górn.).

Aufschütten; p. Anstürzen.

Aufschüttung; p. Ansturz.

Aufseher; dozorca, strażnik, nastawnik (górn. hut. i t. d.).

Auf setzen (die Schale); postawić, posadzić (klatkę) (górn.).

Aufsetzen (von Lagerstätten); występować, znajdować się, przychodzić (górn.).

Aufsetzstunde (Ruhestunde); odpoczynek, przestanek, przerwa (górn.).

Aufsetzvorrichtung; p. Aufsatzvorrichtung.

Aufsicht; dozór.

Aufsichtsdienst; służba dozorowa, nadzoru.

Aufsichtsorgan; p. Aufseher.

Aufsichtspersonale; służba dozor-cza, dozorcy.

Aufsieden (aufätzen); p. Ätzen.

Auf siede winkel; kąt ługowania (w łu-gowniach (soln.).

Aufsiedung; ługowanie (soln.).

Auf spannen; naciągnąć, napiąć, natężyć (papier na rysownicy) (miern.).

Aufstand; opis kopalni (urzędowy) (górn.).

Aufstauen (aufstauchen) das Wasser; spiętrzyć wodę (bud. wod.).

Aufsteden ein Sinkwerk; p. An-

kehren.

Auf stellen sich; stanąć, ustawić się (miern.).

Auf steiler; ustawiacz, składacz (warze!).

Aufstellung; ustawienie, ustawienie się (miern.).

Aufstellung (Aufstellungspunkt); stanowisko (miern.).

Aufsuchen (schürfen); szukać, poszukiwać, śledzić (złoże mineralne) (górn.).

Aufsuchung von Minerallagerstätten; poszukiwanie, śledzenie (złóż mineralnych) (górn.).

Auftrag; 1) zlecenie, nakaz; 2) nasyp.

Auge; 1) oko; 2) p. Seilgehänge; 3) p. Dille.

Aufträgen; wnosić, przykładać, rysować (miern.).

Aufträgen (Erze, Kohlen); podawać, nosić, sypać (hut.).

Auge (Hammerauge); uszko młotka. Augenkohle; węgiel oczkowały (min.). Auftragrahmen; rama rysownicza Augenlinse; soczewka oczna (miern.).

(miern.).    Augenmaß; okomiar.

Auftreiben (der Sohle); p. Aufquel- Augensalz; sól oczkowa (w Wieliczce) len, Aufblähen.    (min.).

Auftrieb des Wassers; wypór (wody, Augenscheinlich machen (entblö-cieczy).    ßen); odkryć, obnażyć, znaleść (złoże

Auftun (von Gängen Klüften); p. Gänge.    mineralne) (górn.).

Aufwand (Kosten, Unkosten); nakład, Augit (Pyroxen); augit (min.).

koszt, wydatek.    Augitfels (Lherzolith); augitowiec,

Aufwärtsförderung (bei    geneigten    skała augitowa (geol.).

Strecken); wyciąganie, wywożenie; Augitporphyr (schwarzer Porphyr, p. Förderung.    Melaphyr); porfir czarny,    melafir

Aufwässern; p. Aufätzen.    (geol.).

Aufwerfhammer (Auf werter); młot Auktion (Versteigerung); przetarg.

podrzutowy, polak (hut.).    Aureole; krąg świetlny, aureola (lam-

Aufwältigung; przeróbka,    przebu-    py bezpieczeństwa) (górn.).

Aufwindung (des Förderseiles); nawinięcie, nawój (liny wyciągowej) (górn.).

Aufziehen; 1) wyciągać (wyciągami); 2) dźwigać (podnośnikami); 3) p. Fördern.

Aufziehen von Radreifen; nasadzanie, naciąganie obręczy na koła.

Aufzug (Aufzugsvorrichtung); wyciąg (maszyn.).

Dampf —; wyciąg parowy, elektrischer —; wyciąg elektryczny.

Aufzug (bei Elevatoren); dźwig.

Aufzug (eine Förderungstour); wyciąg (zaczyna się podźwigiem, a kończy się dodźwigiem) (górn.).

Aufzughaspel; kołowrót pionowy, kabestan (górn.).

Aufzugsgrube; szybik wyciągowy, oczyszczalny (w ługowniach).

Aufzugsmaschine (b. Erdbohren); wyciągarka (górn.).

Aufzugsmaschine (Winde); dźwi-garka (bud.).

Auf zugsort (Aufzugsabteilung, Trum); przedział wyciągowy (górn.).

Aufzugsrad (b. Erdbohren); koło wyciągowe (górn.).

Aufzugsseil; p. Seil.

Aufzugstrommel (Treibwelle); bę-

• ben wyciągowy (górn.).

Aufzugsturm; wieża wyciągowa (techn. maszyn.).

Aufzugsvorrichtung; przyrząd wyciągowy, dźwigarka (techn. maszyn.).

Aufzugswirbel (b. Erdbohren); ob-krętka (wyciągowa) (górn.); p. Wirbel.

dowa (chodnika zawalonego) (górn.). Auripigment (Operment, Rauschgelb); aurypigment, złotołysk żółty, złotokost (chem. min.).

Ausbänken; p. Abbänken. Ausbärbühne (Abieckbiihne, Abtropfbühne); ślimadło (warzein.). Ausbären (ausschlagen) das Sudsalz; wybierać, wyczerpać sól (warzonkę z panwy) (warzeln.).

Ausbären (das Auspehren, Ausschlagen) des Sudsalzes; wybór, wybieranie, zsilanie soli (warzeln.) Ausbärkrücke (Auspehrkrücke); ko-szor, zgrzebło (narz. warzeln.). Ausbärseite (der Pfannen); strona wyboru, strona zsilania soli (warzeln.).

Ausbärstange; żerdź, żerdka (pan-wiowa) (warzeln.).

Ausbärwagen; wózek na warzonkę, wózek panwiowy (warzeln.). Ausbau (Grubenausbau); obudowa (górn.).

eiserner—, (Eisenausbau); obudowa żelazna, wyżelezienie. gemauerter —, (Grubenmauerung); obudowa murowa, murowanie, gemischter —; obudowa mieszana, hölzerner — (Zimmerung); obudowa drewniana, wydrzewienie. luftdichter —; obudowa szczelna, verlorener —; obudowa stracona, tymczasowa.

wasserdichter — (Kiivelage); obudowa wodoszczelna.

Ausbau wasserdichter; obudowa wodoszczelna (górn.).

— in Eisen; obudowa wodoszczelna żelazna.

Ausdäminen; p. Verdammen. Ausdampfung; odparowanie. Ausdechselung (Einkerben der Schwellen); wrąb podkładów, zacios podkładów (górn. kol.). Ausdehnbar; ciągły, rozciągliwy (fiz.).

Ausbau wasserdichter in Holz;

obudowa wodoszczelna drewniana.

—    in Lettenstampf ung; obudowa wodoszczelna z uszczelnieniem iłem.

—    in Mauerung; obudowa wodoszczelna murowa.

—    in Stampfbeton; obudowa wodoszczelna betonowa.

Ausdehnbarkeit; ciągliwość, rozcią-

Ausbau (Abbau); p. Abbau, Verhau. gliwość, rozszerzalność (fiz.).

Ausbauen (mit Holz, Stein, Eisen); Ausdehnung; 1) rozszerzanie; 2) wy-obudować, wyprawić; obudową (wy- dłużenie, odkształcenie; 3) rozciągłość prawą) zabezpieczyć (górn.).    (pokładu, warstw); p. Expansion.

Ausbauen (zu Ende abbauen); wy- Ausdehnungskraft; siła rozprężania

dobyć, wyrąbać (górn.).

(fiz.).

Ausbauholz (Grubenholz); budulec Ausdehnungsvermögen; rozprężli-

kopalniany (górn.).

wość (fiz.).

Ausbeißen (ausgehen, ausstreichen); Ausdörren; p. Darren.

wychodzić, wysterczać, (żyła, pokład) Ausdünstung; wyparowanie, para (geol. górn.).    (fiz.).

Ausbessern; naprawiać, łatać.    Auseinandergehen (von zwei Gän-

Ausbeute; 1) zdobycz, zarobek, czy- gen oder Flözen); rozchodzić się sty dochód; 2) korzyść, zysk, plon, (geol.).

uzysk; 3) urobek.    Ausfahren (Strecken...); p. Auffah-

ren.

Ausbeutebergwerk (Ausbeutegrube, Ausbeutezeche); kopalnia po- Ausfahren (aus der Grube); wyjechać, płatna, zyskowna (górn.).    wyjść (z kopalni) (górn ).

z kopalni; p. Gewinnen.

Ausbeuten; użytkować, dobywać Ausfahrt (Ausfahrung); wyjazd, wyjście (z kopalni) (górn.).

gehendes); wychodnia, wystercze (żyły, pokładu) (geol. górn.). Ausblasehahn (Abblasehahn); kurek spustowy (kocioł).

Ausbiß (Ausstrich, Ausstreichen, Aus- Ausfahrung der Strecken; p. Auffahrung.

Ausfahrtstollen ; sztolnia wyjazdowa (górn.).

Ausfällen; p. Fällen.

wydychowa, wiatrowód wydychowy (górn.).

Ausblasen einen Ofen (außer Betrieb

Ausbiaselutte; lutnia powietrzna, j Ausfassen (Gezähe, Materialien); pobrać, powziąć, przyjąć.

Ausfiedern (mit Keilen auseinander treiben); rozbić, rozszczepić (skałę) setzen); piec zgasić, wystudzić (hut.). (górn.).

pływ (wody).

Ausflußkoeffizient; spółczynnik wypływu (cieczy).

Ausfördern (herausfördern); wyciągnąć, wydobyć, wywieść (szybem, sztolnią) (górn.).

Ausförderung (Herausforderung); wyciąganie, wydobywanie, wywożenie (wywóz) (górn.).

Ausfugen; testować (bud.).

Ausführung; 1) wyprowadzenie; 2) wykonanie, uskutecznienie.

Ausfüllen (versetzen); wypełniać, zasypywać, zasadzać, podsadzać (górn.).

Ausfüllung; 1) wypełnienie; 2) podsypka, podsadzka (górn.).

Ausfüllungsmasse des Ganges

(Gangausfüllung); żyłowina, masa żylna (geol.).

Ausblasen eines Schußes; spłonąć Ausfluß; 1) wylot (gazów); 2) wy-bez wybuchu, wyfuknąć (górn.).

Ausblaserohr; rura wydychowa (hut.).

Ausblühen (auswittern); zwietrzeć (geol.).

Ausbohren; wywiercić (górn. techn. odlew.).

Ausbohrer; p. Abbohrer.

Ausbrechen (aushauen); wyłamać, wyrąbać, wyrobić (podszybie, chodnik...) (górn.).

Ausbrennen; wypalić, wyżarzyć (górn. hut.).

Ausbringen (gewinnen); dobyć, wydobyć, wydostać, wynieść (górn.).

Ausbringen (das); wydajność, wyrób.

Ausbruch (Eruption) eines Vulkanes; wybuch (geol.).

Ausbüchsen (ausfüttern); wypuzdro-wać, wyłożyć (górn.).

Ausfüttern (verrohren) b. Erdbohren;    Aushängen (am Füllorte); składać na

rurować, zarurować, wypuzdrować    podszybiu (górn.).

(górn.).    Aushängen (vom Förderseil losma-

Ausfütterung (Furnier); obłogi (di-zwi, chen); odpiąć, odczepić (górn.); p. Ab-okien) (stoi.).    kuppeln.

Ausgabe; rozchód, wydatek.    Aushauen (verhauen); rąbać, wyrą-

Ausgabenkontrolle; sprawdzanie    bać (filar) (górn.).

rozchodów, wydatków (kas.).    Aushau er; wycinacz, wybijak (narz.).

Ausgabsjournal; dziennik rozchodu Aushelfer; pomocnik.

(kas.).    Aushieb (Verhau); 1) rąbanie, odbu-

Ausgehauenes Feld; wyrobisko,    dowa; 2) wyrobisko; 3) p. Pfeiler-

zroby (górn.).    aushieb.

Ausgehen; p. Ausbeißen.    Aushilfe; 1) zapomoga; 2) pomoc.

Ausgehendes; p. Ausbiß.    Aushöhlung; wydrążenie, żłobkowa-

Ausgewinnen (vollständig    abbauen);    tość, żłobowina.

wydobyć, wyrąbać (górn.).    Aushub (Erdaushebung); wykop, wy-

Ausgewinnung (Auskohlung) eines kop ziemny (rob. ziem.).

Kohlenpfeilers; p. Verhau.    Auskehlen (einkehlen, ausscharen);

Ausgleichswagen (Gegengewichts-    wyżłobić, wygniazdować (górn. cieś.).

wagen); wózek wyrównujący, prze-    Auskehlung    (Schar b. d. Tiirstock-

ciwważny, odciążający, przeciwwaga,    Zimmerung); gniazdo, wyżłobienie

suka (maszyn, górn.).    (górn. cieś.).

Ausgleichung des Seilgewichtes;    Auskehren; wymiatać, wymieść

p. Seilgewichtsausgleichung.    (sort.).

Ausgleichung von Fehlern; wyrów- Auskeilen (sich auskeilen, ausspit-nanie błędów (miern.).    zen); wykliniać się, cieńczeć (po-

Ausgleichsbatterie; baterya wy- kłady i żyły (geol.) p. Verdruck.

równawcza (el.).    Auskeilen der Schichten; wyklinianie

Ausgleichsdynamo; dynamo (prąd-    się warstw, umykanie, cieńczenie

nica) wyrównawcza (el.).    warstw (geol.).

Ausgleichsmaschine; maszyna wy-    Auskesseln    (sich kesseln); obwalić

równawcza (el.).    się, zawalić się,    zapaść    się    (o    szy-

Ausgleichsmotor; motor (prądnik)    bie) (górn.).

wyrównawczy (el.).    Ausklauben    (aushalten); wybierać,

Ausgleichsstrom; prąd wyrównania, przebierać (sól, rudę, węgiel) (sort.).

prąd wyrównawczy (el.).    Ausklaubegut (Ausklaubicht); prze-

Ausgleichswiderstand;    opór    wy-    biórki, wybiórki (sort.).

równawczy (el.).    Auskleiden    (verkleiden); opierzyć

Ausgleichung; wyrównanie (mech.    (górn. bud.).

miern.).    Auskleidung (Verkleidung); opierze-

Ausgleichventil; wentyl (zawór)    nie (górn. bud.).

wyrównawczy (pogłębianie szybów    Auskleinen    (kleinen, zerkleinern);

z użyciem zgęszczonego powietrza).    roztłuc, rozdrabniać (tłuc młotkiem

Ausglühen; wyżarzyć, żarem wypalić    i wybierać skałę płonną) (hałdę)

(met. hut.).    (górn.).

Ausglühung; wyżarzenie, wypał, żar    Ausklopfen;    kołatać, wzywać kle-

(met. hut.).    kotką do wyjazdu (z kopalni) (górn.).

Ausguß; wylew (wody).    Auskohlen; p. Ausgewinnen.

Ausgußkasten (Wasserkasten) bei    Auskohlung    (der Pfeiler); p. Ausge-

Schaehtpumpen; skrzynia wodna,    winnung.

wylewnia (górn.).    Auskolkung    (Ausriß); wyrwa (bud.

Ausgußrohr (Ausgußrohre); rura od-    wod.).

pływowa, wylewka.    Auskrempen (umbördeln); zaoblić

Aushalten (andauern); p. Anhalten. (wywinąć brzeg rury u kotłów). Aushalten (ausscheiden, ausklauben); Auskränzen den Schacht; wyprawić, wybierać, przebierać (rudę, węgiel,    obudować szyb    całodrzewiem    (na

sól w kopalni).    suto) (górn.).

Aushängen (ausfördern); wyciągać, | Auskrücken des Salzes; wybieranie

wydobywać (z szybu) (górn.).

(wybór) soli (warzel.).

Auslöschen des Meilers; gaszenie, duszenie milerza.

Auskutten; p. Aushalten, Ausklauben.

Ausladen (abladen); wyłożyć, wypróżnić, wyładować.

Ausladeplatz (Abladeplatz); wyłado-wisko.

Auslader (der Leydner Flaschen);

rozbrajacz (butelek lejdejskich) (el.). Auslösevorrichtung p. Auslöse-

Ausladerampe (Abladerampe); wykładnia (górn. kol.).

Ausladung; wysięg (łożyska, żóra-wia) (maszyn.).

Ausladung (Abladung); wyładowanie, wyłożenie (górn. kol.).

Auslängen; 1) iść, postępować za (żyłą, pokładem), śledzić (żyłę, pokład); p. Auf schließen; 2) przedłużyć (chodnik) (górn.).

Auslöseschloß (Auslösevorrichtung);

wymykadło (górn.).

Auslösen; p. Ab werfen.

Auslöser (b. Erdbohren); wysuwka, wymyk, wychwyt (górn.).

schloß.

Ausloten (der Mauer...); wyjście z pionu (muru...) (bud.).

Ausmaß; wymiar, miara (geom. miern.).

Ausmauern; wymurować (bud.). Ausmauerung; wymurowanie (bud. górn.).

Ausmessen (vermessen); wymierzyć (miern.).

Auslängen; (Auslängeort, Aufschluß- Ausmessung (Vermessung); wymie-strecke); chodnik poszukiwawczy    rżenie, rozmierzenie (miern.).

(górn.).    Ausnützug (eines Wagens); wyzysk

Auslauf (Auslaufgeleise) auf der Halde;    (wozu).

wybieg, tor wybieżny, tor zwałowy Auspauschen (erzhaltige Gangmassen (górn.).    auspauschen);    rozdrobić,    rozkruszyć

Auslaufen; biedź, wybiegać,    p.    Kör-    (górn.).

dem.    Auspfänden p. Verpfänden.

Ausläufer (Ausläufer); p. Förderer.    Auspfeifen (von einem Schüsse); wy-

Ausläufer (eines Ganges); odnoga, fuknąć, iść na ślepo, niedopisać gałąź żyły, odżyłek (geol.).    (górn.).

p. Ausstecken.

Auspfützen (pfützen); wyczerpać (wodę) (górn.).

Auspuff; wydycli (pary) (maszyn.).

Auspuffdampf; para wydychowa (maszyn parowych).

Auspuffdampfmaschine p. Dampfmaschine.

Auspuffleitung; przewAd wydycho-wy (maszyn parowych).

Auspufftopf; garnek wydychowy (silników spalinowych).

Auspuffventil p. Ventil.

Auspumpen; wypompować, wyczerpać (górn. techn.).

Ausrangierung; wyłączenie, wyrzucenie z pociągu (kol.).

Ausrichten (aufschließen); 1) otwierać, przygotować (pole); 2) śledzić, rozdzielić (żyły, pokłady); (górn.) p. Aufschließen.

Ausrichten (aufsuchen) p. Aufsuchen.

Auslaufkarren (Laufkarren); taczki Auspflocken; wypalikować (miern.); (górn.).

Auslaufmethode; metoda zaniku (ruchu) (el.).

Auslaugekammer (Sinkwerk); łu-gownia (soln.).

Auslaugen; ługować, wyługować (chem. techn. soln.).

Auslaugekasten; ługownica (soln.).

Auslaugung; wyługowanie, ługowanie (chem. techn. soln.).

Ausleger (des Drehkranes); wysięgnica (pozioma) (maszyn.).

Auslegermast; słup z wysięgiem, słup wysięgowy.

Auslenken (eine Strecke); skręcić (chodnik), zboczyć (z chodnikiem)

(górn.).

Auslenkung; skręcenie (chodnika), zboczenie (z chodnikiem) (górn.).

Auslesen; wybierać, przebierać, odrzucać (górn. soi’t.). '

Ausletten (verletten, verstauchen); utkać, ubić iłem, wyiłować (górn.).

Oberfläche u. unregelmäßig gewinnen) ; wygrzebywać, wykopywać (górn.).

Auslohnen (d. Arbeiter bezahlen); wypłacić, dać zapłatę.

Auslochen (Erze nahe an der Erd- Ausrichtung; 1) przygotowanie,

otwarcie, (poziomów, złóż mineralnych); 2) śledzenie (żył, pokładów) (górn.) p. Aufschluß.

Ausrichtung (Aufsuchung) p. Aufsuchung.

Ausrichtungsschlag (Ausrichtungsstrecke); chodnik przygotowawczy (góra.).

i przebieranie minerału) (sort.); p. Erzaufbereitung, Erzwände; 5) p. Ausbären (warzel.).

Ausschlagen (das) wytłukiwanie (tłuczenie i przebieranie minerału) (sort.); p. Erzaufbereitung, Erzwände.

Ausschlagwinkel; kąt odchylenia (bud. miern.).

Ausschlämmen; pławić, wypławić, spławić (sort.).

Ausschmandung (des Bohrloches); łyżkowanie, czyszczenie (otworu wiertniczego) (górn.).

Ausschneiden, sich p. Auskeilen.

Ausschnitt; 1) wycięcie (cieś.); 2) wycinek (koła) (geom.).

Ausschöpfen; wyczerpać (wodę, solankę...).

Ausschöpfkelle (Gießkelle); łyżka do odlewu, czerpaczka, warzęcha (narz.).

Ausschram p. Schrambank.

Ausschram (das Ausgeschrämte); miał szramowy, miał wrębowy (górn.).

Ausschrämen; wyrąbać, wyszramo-wać (górn.).

Ausschürfen (aufschürfen); znaleść, wykopać (górn.).

Ausschuß (einer Gesellschaft); wydział.

Ausschuß (ein mangelhaftes Produkt); brak.

Ausschußholz; drzewo (drewno) wybrakowane.

Ausrücken (Maschinenteile); rozłączać (części maszyn).

Ausrückkupplung; sprzęgło rozłączne (maszyn.).

Ausrückmechanismus (Ausrückvorrichtung) ; sprzęgnik (maszyn.).

Ausrückmuff; nasuwka rozłączna, wychwyt (maszyn.).

Ausrückscheibe p. f.osscheibe.

Ausrüstung; 1) p. Armatur; 2) wyposażenie, zaopatrzenie, urządzenie.

Ausrüstungsgegenstände; przy-bory.

Aussäubern; wyczyścić.

Ausschachten; wydołować, wykonać zagłębienie (na powierzchni ziemi)

(góra.).

Ausschalen (innen verschalen); opierzyć, obić (deskami) (góra. cieś.).

Ausschalten; wyłączyć (el.).

Ausschalter; wyłącznik (el.).

Minimal —; — niedomiarowy, selbsttätiger—; wyłącznik samo-działający, automatyczny.

Ausschaltklemme; sponka, sponka wyłącznika (el.).

Ausschaltstöpsel; kołeczek, kołeczek wyłącznika (el.).

Ausschaltung; wyłączenie (el.).

Ausschaltwiderstand; opornik wyłącznikowy (el.).

Ausscharen p. Auskehlen.

Außenlasche; łubek zewnętrzny (kol.).

Außenleiter (Außenleitung); przewód (przewodnik) zewnętrzny, przewód (przewodnik) roboczy (el.).

Außenpolmaschine; maszyna o biegunach zewnętrznych (dośrodkowych) (el.).

Aüßere Deckung; przysłonięcie zewnętrzne (stawidła) (maszyn).

Ausseigern (aussaigern); 1) wycedzić, wysączyć; 2) wyciec podczas topienia (met.).

Aussetzen; 1) odroczyć; 2) uprzątnąć (nieużyteczne kamienie) (górn.); 3) p. Ansetzen.

Aussieden; wywarzyć (warzel.).

Aussitzen (ausfahren am Knechte, im Gurt); wyjechać w pętlicy, wyjechać na siodle (górn.).

Ausscheiden p. Aushalten, Scheiden.

Ausschieben (Wägen aus der Schale); wytoczyć, wypchnąć, wyciągnąć (wózki z klatki) (górn.).

Ausschlacken; 1) żużel wybrać, wyłamać; 2) kruszec czyścić (met.).

Ausschlag; 1) odchył, przewaga (wagi); 2) odchylenie, odchył (igły magnesowej); 3) p. Auffahrung.

Ausschlag (Ausschläge b. Sudsalz); wynoszki, wybiórki (warzel.).

Ausschlagearbeit (das Anschlägen, das Kutten); tłuczenie, rozdrabnianie (sort.).

Ausschlagefäustel (Schlägel); roz-bijak, perlik, pucka (sort.); p. Fäustel.

Ausschlagehaus (Ausschlageplatz); wytłucznia, miejsce wytłuczne (sort.).

Ausschlageisen p. Durchschlag.

Ausschlagen; 1) nie przyjąć, zrzec

p. Auslaugen.

Aussolung (Aussoolung); ługowanie (soln.); p. Auslaugung.

się czego; 2) wykuć, wyłamać (cho- Aussolen (aussoolen); ługować (solu.); dnik do pewnego kresu) (górn.);

. 3) czyścić (zbiorniki z mułu) (sort.);

4) wytłuc, wytłukiwać (tłuczenie

Aussoiungskessel (Aussoolungs-kessel); kotły, dzwony, komory wyługowane (w soli) (soln.).

Ausweichgeleise; tor rozjazdowy (kol. górn.).

Ausweis; wykaz.

Ausspitzen (von Lagerstätten) p. Aus- Ausweiten (erweitern); rozszerzyć, keilen.    Auswerk (Sonnenwerk); wyparnik

Ausstattung p. Ausrüstung 2).    (solankowy) (soln.).

Austechen den Deul p. Ausbrechern Auswittern (vom Gestein, Kohlen,

Ausstecken; 1) wyznaczyć; 2) wy- Salz); zwietrzeć, rozpaść się.

tknąć, wytyczyć (miern.).    Auswittern (ausblühen); wykwitnąć

Aussteinen (Steinigen der Pfannen); (chem. min. geol.).

zbijanie omoków (przywarów pan- Auswitterung (vom Gestein, Kohlen, wiowych) (warzel.).    Salz); zwietrzenie, rozpadnięcie się.

geol.).

Ausziehen; 1) wyciągnąć, wyrwać;

2)    wyłączyć, wyługować (chem.);

3)    p. Ausfördern.

Ausziehen (das) der Wetter; wypływ powietrza (górn.).

Ausziehschacht (Auszugschacht, ausziehender Wetterschacht); szyb wy-dychowy, wyciągający, powietrzny (górn.).

Ausziehstollen; sztolnia wydychowa, wyciągająca, powietrzna (górn.),

Ausziehstrecke (ausziehende Wetterstrecke, Wetterabzugsstrecke); chodnik wydychowy, powietrzny (górn.).

Auszimmern (verzimmern); wyprawić, wydrzewić, obudować (górn.).

Auszimmerung (Verzimmerung); wyprawa, wydrzewienie, obudowa (górn.)

Auszug; wyciąg, wypis.

Auszugsrohr (ausziehbares Saugrohr) bei Schachtpumpen; rozsuwna rura ssąca (górn. maszyn.).

Auszugsstrecke p. Ausziehstrecke.

Automatisch; samodziałający, automatyczny.

Automatwider stand; opornik samodziałający, automatyczny (el.).

Automobil; samojazd, samochód, elektrisches —; samochód elektryczny.

Avanturin; awanturyn (min.).

Aviso; zawiadomienie, awizacya.

Axonometrie (Parallelperspektive); półperspektywa, aksonometrya.

Axt (Zimmeraxt); siekiera (narz.).

Axt (Stoßaxt); cieślica (narz. cieś.).

Azetylengas; acetylen, gaz acetyle

Ausstrahlung der Wärme (des Lieh- Auswitterung; wykwit (chem. min. tes); rozpromieniowanie ciepła, (światła) (fiz.).

Ausstrecken (sich erstrecken); rozpościerać się, wychodzić (o żyłach)

(geol.).

Ausstrecken (ausrecken) das Eisen; wyciągać żelazo (kow. hut.).

Ausstreichen p. Ausbeißen.

Ausstrich p. Ausbiß.

Ausströmung; 1) wypływ (pary, cieczy); 2) wylot (gazów).

Ausströmungsrohr; 1) rura wypływowa (dla pary i cieczy); 2) rura wylotowa (dla gazów).

Aussturz p. Anschütte.

Ausstürzen (ausleeren); wysypać, wypróżnić (wiadra, beczki...) (górn.).

Ausstürzen (versetzen) Grubenbaue; zasypać, zawalić, zasadzić (wyrobiska) (górn.).

Ausstürzer p. Stürzer.

Aussturzvorrichtung (Wipper) für Grubenwägen; wywrót (górn.).

Aussud; wywar (warzel.).

Austonnen einen Schacht p. Ver-tonnen.

Austorfen (Torflager ausgewinnen); kopać, dobywać torf.

Austorfung (Ausbeutung eines Torfmoors); kopanie, dobywmnie torfu.

Austrag (bei Pochwerken...); wynios, wysyp, wypust (sort.).

Austränken (ersäufen) einen Grubenbau); zalać, zatopić (wyrobisko, kopalnię) (górn.).

Austreiben p. Ausfördern.

Austreten (zu Tage) p. Ausbeißen.

Auswässern (das Salzgebirge); p.

Ätzen.

nowy.

Azetylenlampe; lampa acetylenowa. Azetylensicherheitslampe; acetylenowa lampa bezpieczeństwa Aus- (górn.).

Azimut (Streichwinkel); odpołudnik, azymut, kąt kierunkowy (miern.).

Aussolungskessel.

25

Azimut.

Auswechseln; wymieniać.

Auswechslung (das Auswechseln) der Zimmerung; wymiana (wyprawy)

(górn.).

Ausweiche (Ausweich platz,

weichstelle); mijanka, rozjazd (kol. górn.).

Azimutalkreis; koło azymutalne (miern.).

Azimutaltransporteur; transporter (kątomierz) azymutalny (ćwierćkoło-wy) (miern ).

Azimutalwinkel; kąt kierunkowy, azymutalny (miern.),

Azoische Bildungsperiode (Formation) ; utwór (formacya) azoiczny, utwór (formacya) bezżyciowy (geol.).

Azoische Felsen; skały azoiczne, skały bezżyciowe (geol.).

Azurit p. Kupferlasur.

Azurstein p. Lasurstein.

B.

Backe; szczęka, policzek (hamulca, imadła); p. Bremsbacke, Bremsklotz.

Backen (Packen) eines Kohlenflözes; p. Bank.

Backen (Wangen, Seitenwände) eines Schachtofens; ściany boczne, boki (pieca szybowego).

Backen (Nachschneiden) eines Meißelbohrers; rozszerzacze (górn.).

Backen (bei Steinkohlen) spiekać się.

Backenbremse; p. Bremse.

Backend (die Kohle ist backend); spiekający się, koksujący.

Backenquetsche; p. Steinbrecher.

Backensteine (Backenstücke); bocznice (wielkopiecowe) (hut.).

Backfähigkeit (der Steinkohlen); spiekalność (węgli kam.) (min.).

Backkohle (backende Kohle); węgiel spiekający się, koksujący (min.).

Backkoks (Backcoaks); koks spiekający się (min. techn.).

Backstein (gebrannter Ziegel); cegła palona (techn.).

Backsteinbrennerei (Ziegelhütte); cegielnia (techn.).

Backsteinmauerwerk (Ziegeł-mauerwerk); mur ceglany, mur z cegły (bud.)

Baculites; • baculites (skorupy proste amonitów kredowych (geol.).

Bad; kąpiel.

Badeanstalt; zakład kąpiel., łazienki.

Badener-Tegel; tegel badeński (geol.).

Badesalz; sól łaziebna (warzel.).

Bagger (Baggermaschine); pogłębiarka, draga (bud. wod.).

Dampf —; pogłębiarka parowa. Eimerketten —, (Kübel —); pogłębiarka kubłowa.

Hand —, (Baggerschaufel); pogłę-biacz.

Pumpen —; pogłębiarka ssąca. Schaufel —; pogłębiarka czerpakowa, łyżkowa.

Stielbagger; pogłębiarka workowa, siatkowa.

Baggerarbeit (Baggerung) pogłębianie (podwodne) (bud. wod.). Baggerbetrieb; czerpanie mechaniczne, dragowanie (bud. wod.). Baggern (ausbaggern); pogłębiać, wy-bagniać (rzekę) (bud. wod.). Baggertorf (Sumpftorf, Schlammtorf);

torf błotny, torf czerpany (geol.). Baggerung; p. Baggerarbeit.

Bähen (ein Schwefelmännchen);

upalić lont (nasiarkowany).

Bahn (Eisenbahn, Förderbahn); kolej, droga, droga żelazna, doppelgeleisige —; kolej dwutorowa.

Drahtseil —; kolej linowa, kolejka linowa.

eingeleisige — ; kolej jednotorowa, einschienige —; kolej jednoto-kowa.

Eisen —; kolej żelazna, droga żelazna.

elektrische —; kolej elektryczna, kolejka elektryczna.

Feld —; kolej połowa, wojenna. Flügel —, (Seiten —); kolej boczna, szlak boczny.

Haupt —, (Voll —); kolej główna, pierwszorzędna.

Holz —; kolej o torze drewnianym. Industrie —; kolej przemysłowa. Interims —, (Hilfs —, provisorische —); kolej tymczasowa, robocza. Lokal —; kolej miejscowa, mała. Lokomotiv —; kolej parowozowa Nachbar —, (Anschluß —); kolej sąsiednia.

Pferde —; kolej konna.

Privat —; kolej prywatna. Schlepp —; kolej dojazdowa.

schmalspurige —; kolej wąskotorowa.

Seilbahn mit feststehendem Tragseil; kolejka polinowa.

Bahnübergang; p. Rampe. Bahnwächter; strażnik kolejowy, dróż.nik kolejowy (kol.). Bahnwagen (Rollwagen); wózek, kolejowy.

Bahwechsel p. Wechsel, unterirdische —; kolej podziemna. Baisalz (Baysalz) p. Seesalz, Meer-Verbindungs —; kolej łącząca.

Vereins —; kolej związkowa.

Zahnrad —; kolej zazębiona.

Bahn; p. Schram.

Bahn (Hammerbahn, Fäustelbahn); płatnia (młota).

Bahnabzweigung (Abzweigung,

Zweigbahn); odnoga kolei, bocznica kolejowa (kol.).

Bahnachse; oś kolei (kol.).

Bahnaufseher (Bahnmeister); szlakowy, nadzorca szlaku, dozorca drogowy (kol.)

Bahne (Schlechte, Schnitt); szczelina (pokładu).

Bahnen; p. Schrämen.

Bahnerhaltung (Instandhaltung); utrzymanie kolei.

Bahnerhaltungsdienst; służba drogowa, szlakowa (kol.).

Bahnhof; dworzec, dworzec kolejowy.

Güter —, (Frachten —); dworzec towarowy.

Kohlen

Seilbahn.

27

Ballenkunst.

Seilbahn mit laufendem Tragseil; kolejka nalinowa. Sekundär —, (Vizinal —); kolej drugorzędna.

Straßen —; kolej nadrożna. Transversal —; kolej poprzeczna.

; dworzec węglowy. Personen —; dworzec osobowy. Rangier —; dworzec zestawowy. Zentral —; dworzec główny, centralny.

Bahnhof sanla.ge; założenie dworca.

Bahnhofsgebäude (Stationsgebäude); budynek dworcowy, stacyjny (kol.).

Bahnhofsgeleise (Stationsgeleise); tor stacyjny (kol.).

Bahnhofshalle; wiata dworcowa, podsienie dworcowe (kol.).

Bahnkörper; p. Unterbau.

Bahnlinie; p. Bahnstrecke.

Bahnpersonale (Eisenbahnpersonale); służba kolejowa, personal kolejowy.

Bahnplanum (Planie, Krone); torowisko, plant drogi żelaznej, korona nasypu lub wykopu (kol.).

Bahnschiene; p. Schiene.

Bahnschweller (Eisenbahnschweller); p. Schwelle.

Bahnseil (b. der Seilbahn); p. Führungsseil.

Bahnstrecke (Bahnlinie, Strecke); szlak kolejowy, linia kolejowa (kol.).

Bahnstrecke (Eisenbahnstrecke); chodnik kolejowy (górn.).

salz.

Bajonettfassung; obsadka wychwytowa (el.).

Bajonettschalter; wyłącznik wychwytowy (el.).

Bajonettverschluß; zamknięcie wychwytowe (el.).

Balanzier (Schwengel); wahacz (maszyn.).

Balanzierdampfmaschine p.

Dampfmaschine.

Balanziergebläse; dmuchawa wahadłowa (hut. maszyn.).

Balata; balata (rodzaj gutaperki).

Balg (Blasbalg); miech (kowal. hut. maszyn.).

Balgdeute (Balgdü.-e); dysza mie-chowa.

Balgengebläse; dmuchawa miecho-wa (hut. maszyn.).

Balgenhaupt (Balgenkopf, Balgkopf); głowica miecha (kow.).

Balgrohr p. Balgdeute.

Balken; belka, bierwiono, bierzmo (bud.).

armierter—; belka podpięta.

ausgewechselter—-; belka przejęta.

freiaufliegender — ; belka swobodnie podparta.

Balkenbrücke (Brücke mit geraden Trägern); most belkowy (bud.).

Balkendamm; tama belkowa (osuszanie kopalni), liegender—; tama leżąca, stehender —; tama stojąca.

Balkenlage (Tramlage); belkowanie (bud.).

Balkennadel; igła beleczkowa (magnesowa) (miern.).

Balkenträger (gerader Träger, Balken); dźwigar prosty, belka, bierwiono (bud. most.).

Balkentür; drzwi belkowe (osuszanie kopalni).

Balkenwage (Schnellwage); przez-mian, bezmian, waga rzymska.

Ballast (Belastungsgewicht) der Dampfkrane; naciąż.

Ballen p. Kolli.

Ballenkunst (ältere Paternosterkunst) ; starodawne czerpadło (górn.).

Ballenzinn.

28

Bart.

Rollzinn.

Ballenzinn Ballon; bania, balon, (szklany) (chem.).

Balustrade; poręcz ozdobna, balustrada (bud.).

Balvanenhauer p. Bandhauer. Balvanensalz (Banksalz); sól bałwa-nowa, w bałwanach (Wieliczka). Band (Aufsatzband); zawiasa (ślus.). Angel —; zawiasa czopowa.

Fisch — ; zawiasa francuska, wpuszczana.

Kreuz —; zawiasa krzyżowa.

Lang —; zawiasa polska.

Winkel —; zawiasa kątowa.

Band (Salzband); kłapeć, kłapetek solny (Wieliczka).

Band (Tragband, Kopfband); miecz (bud.).

Bandachat; agat wstęgowy, agat prążkowany (min.).

Bandage (Randbandage, Radreifen,

P-

Hobelbank; stół stolarski.

Schnitz —; stół kołodziejski.

Zieh —; ciągarka.

Bankeisen; kruk ścienny (bud.).

Bankeisennagel; uszak, gwóźdź uszak.

Bankett; pobocze, burta, bankiet (bud. kol.).

Bahnplanum —; pobocze torowiska.

Damm—; pobocze nasypu. Schotter—; pobocze podłoża. Straßen; pobocze drogi.

Bankett (Berme, Böschungsabsatz); ława, ławeczka, burta, (berma) (bud. kol.).

Bänkig (in Bänken vorkommend);

słojowaty (geol.).

Banksatz p. Balvanensalz.

Bär (Bohrklotz b. Erdbohren); obciążnik.

Bär (Rammbär, Rammblock, Ram-Tyre); obręcz koła, bandaż (kol.).    klotz); baba (ciężar o pal uderza

Bandage (Verband); opatrunek, opaska, bandaż (chirurg.).

Bandbremse; hamulec pasowy, hamulec taśmowy (maszyn).

Bandeisen; żelazo taśmowe, żelazo pasowe, taśmownik, bednarka.

Banderz p. Kupferkies (Chalkopyrit).

Bandgurt; pas taśmowy, poziomy (bud. most.).

Bandhacke (Gezimmerbeil); topór ciesielski, zwyczajny (cieś.).

Bandhaken; kruczek, skobel, hak zawiasowy.

Bandhauer (Balvanenhauer); rębacz, burtowy (w Wieliczce).

Bandjaspis; jaspis wstęgowy (min.).

Bandkegel (Dorn des Stützkegels,    Barometische Höhenmessung;

Stützkegeldorn); trzpień zawiasy pomiar wysokości barometrem, po-(ślus.).    ziomowanie barometrem (miern.).

Bandmaß p. Meßband.    Barometrograph; barometrograf,

Bandsäge p. Säge.    barometr samopiszący (fiz.).

Bandseil (Flachseil); lina płaska, Barre; grobla (geol.).

taśmowa (góra.).    Barre (Ingot, Einguß) p. Ingot.

Bandseilstrang (Flachseilstrang);    Barriere (Absperrrampe, Absperr-

plecieniec.    schranken); rogatka (kol. górn.).

Bank (Backen) eines Kohlenflözes; Barrierenriffe; rafy baryerowe słój, ława (pokładu węgla).    (geol.).

Ober— (Oberbacken); słój górny, Bärsack; worek panwiowy, zagłębienie panwiowe (warzel.).

Unter — (Unterbacken); słój dolny, Bärseite p. Bärstatt.

Bärstange (Bärstück) p. Bohrklotz. Bärstatt (Pehrstatt, Bärseite); bok (strona) wyboru warzonki (warzel.). Bart p. Straube.

Bart (einer Hacke, Keilhaue); broda (siekiery, kilofa).

jący) (bud.).

Baracke; barak, budynek tymczasowy (bud.).

Bären p. Ausschlagen des Salzes. Barer p. Sieder.

Barium p. Baryum.

Barometer (Wetterglass); barometr, ciśniomierz (fiz.).

Feder — (Dosen —); p. Aneroid. Gefäß —; barometr naczyńkowy. Heber —; barom, lewarkowy. Metali —; barom, sprężynowy. Reise —; barom, przenośny. Zeiger —; barom, skazówkowy. Barometerstand; stan barometry -czny, ciśnienie barometryczne.

wierzchni.

spodni.

Bank (Drehbank); tokarka.

Bolzen —; tokarka do swożni. Egalisier —; tokarka pociągowa. Fuß —; tokarka nożna.

Plan —; tokarka krążkowa.

Bärtrog.

2!)

Baumstein.

Bärtrog; koryto ściekowe, ślimadło-we (warzel.).

Barte (Beil); toporek górniczy, laska górnicza.

Baryt (Schwerspat); baryt, spat ciężki (min.).

Baryum (Barium); bar (chem.).

Basalt; bazalt, słupień (geol.).

Basaltbimsstein; pumeks bazaltowy (geol.).

Basaltgang); żyła bazaltowa (geol.).

Basaltporphyr (Aphanit); afanit (geol.).

Basalttuff; tut' bazaltowy, lawa bazaltowa (geol.).

Bascul (Basquill); zasuwa z chybotką (ślus.).

Base (Basis); zasada (chem.).

Baseologie; bazeologia (nauka o fundamentach).

Basis; podstawa (geom. miern. bud.).

Basisch; zasadowy (chem.).

Bassin (Becken, Mulde); kotlina, zagłębie (geol.).

Bassin (Reservoir, Wasserbehälter); zbiornik.

Bassinkondensator; otwarty skra plącz zanurzony (maszyn).

Bast; łyko.

Bastkohle (Art Braunkohle); węgiel łykowy, (geol.).

Bastseil; łyczak.

Batholithen; batolity (masy skał głębinowych) (geol.).

Batterie; baterya (el.).

Akkumulatoren —; baterya akumulatorów.

elektrische —; bater. elektryczna, galvanische —; bater. galwaniczna. Puffer —; baterya wyrównawcza.

Batterie von Kesseln; rzesza kotłów.

Batterieglas; słój bateryjny (el.).

Batteriepol; biegun bateryi (el.).

Batteriespannung; napięcie bate-ryi (el.).

Batteriestrom; prąd bateryi (el.).

Batteriewiderstand; opór bateryi

(el.).

Bau (Bauwerk, Bauten); budowla, budynek (bud.).

Bau in der Grube, (Grubenbau); praca, robota, kopanie (górn.); p. Grubenbau.

Bau (Abbau); odbudowa, dobywanie; p. Abbau.

Bauabteilung; oddział budowniczy (bud.).

Bauabteilung (Abbauabteilung); oddział wyrobowy, ucząstek wyrobowy (górn.).

Bauamt; urząd budowniczy.

Bauart p. Abbauart.

Bauanschlag; kosztorys.

Baubedarf; potrzeby budowlane i (bud.).

Baubewilligung; pozwolenie na budowę.

Bauch (Kohlensack b. Hochofen); przestron (wielkopiecowy) (hut.).

Bauch (einen Bauch werfen); p. Auftun.

Baue alte p. Alter Mann.

Bauen; budować, stawiać, wznosić (bud.).

Bauen (Bergbau treiben); pracować ¹ w kopalni, kopać, zajmować się górnictwem (górn.).

Bauen (abbauen); odbudowywać, kopać, dobywać (górn.); p. Abbauen.

Baufällig; wątły, upadkiem grożący, chylący się do upadku.

Baufeld p. Abbaufeld.

Bauführer; kierownik budowy.

Baugrenze p. Abbaugrenze.

Baugrund; grunt budowlany.

Bauhaft (bauhaftig, baulich); otwarty, utrzymany, w dobrym stanie (górn.).

Bauhaft p. Abbauwürdig.

Bauhafthalten (erhalten); utrzymywać w dobrym stanie, w ruchu, w odbudowie (kopalnię) (górn.).

Bauhaft bleiben ; utrzymywać się w ruchu, trwać w odbudowie (górn.).

Bauhaft sein; być w ruchu, znajdować się w ruchu; p. Bauhaft.

Bauholz; budulec, drzewo budowlane (bud.).

Bauhorizont p. Abbauhorizont.

Baukonstruktion; konstrukcya, zestrój, ustrój, zespół, zeskład (budowlany) (bud.).

Baukosten; koszta, koszty budowy (kas.).

Baukunde (Baukunst, Bauwissenschaft); budownictwo.

Baulänge; długość użytkowa.

Baum; drzewo.

Baumachat; agat krzewiasty (min.).

Baumannsches Gehänge; zawiesie Baumanna, kłódka linowa Baumanna (górn. masz.).

Baumaterial (Baustoff); materyał budowlany, tworzywo budowlane (bud.).

Baumeister; budowniczy.

Baumethode p. Abbaumethode.

Baumittel p. Abbaumittel.

Baumöl (Olivenöl); oliwa, olej oliwny.

Baumstein p. Mokkastein.

Baumscher Rost; ruszt Bauma Beeidet; zaprzysiężony.

(napełnianie wagonów kolejowych Beerdigungskosten; koszta pogrze-węglem).    bowe.

Befahrbar p. Fahrbar.

Befahlen die Grube; zjechać do kopalni, przechodzić, przejść kopalnię (górn.).

Befahren (besichtigen) die Grube;

zwiedzić, oglądnąć kopalnię (górn.). Befahrung der Grube (Grubenbe- . fahrung); 1) obchód, objazd (kopalni); 2) zwiedzenie, obejrzenie (kopalni) (górn.).

Befestigung; 1) utrwalenie, wzmocnienie (nasypu); 2) utwierdzenie, umocowanie, złączenie. Befestigungsschraube p. Schraube. Befeuerung der Siedepfannen; opalanie panew (warzel.).

Beförderung p. Transport.

Befühlen (bestufen) das Gestein p. Beklopfen.

Befund aufnehmen; spisać wywód oględzin.

przepisy budo- Begehen ein Grundstück; obejść grunt.

Begehungskommission; komisya obchodowa, obchodząca, obzorna. Begleiten; towarzyszyć, sąsiadować (min. geol.).

Baumwolle; bawełna.

Sehieii —; — strzelnicza.

Baumwollenseil p. Seil.

Bauordnung; przepis budowlany, regulanin budowlany.

Bauplan (Bauriß); plan budowlany.

Bauschei (Bäuschel) p. Päuschel.

Bäuschelkunst p. Büschelkunst.

Bauschutt (Mauerschutt); rum, rumowisko, gruz.

Bausohle p. Abbausohle.

Baustätte p. Baugrund.

Baustein (Werkstein); kamień budowlany (bud.).

Baustoff p. Baumaterial.

Bausystem p. Abbausystem.

Bauteufe; głębokość wyrobowa, wyciągowa (góra.).

Bauüberschlag; kosztorys budowy,

Bauunternehmung; przedsiębiorstwo budowy.

Bauvorschriften;

wlane.

Bauwerk; budowla (bud.).

Bauwerkeisen; żelazo mostowe.

Bauwesen; budownictwo (bud.).

Bauwürdig p. Abbauwürdig.

Bauwürdigkeit p. Abbauwürdigkeit.    Begleiter; towarzysz, sąsiad (min.

geol.).

Bauxit (Beauxit); boksyt (min.).

Bauziegel; cegła, cegła budowlana    Begrenzen; ograniczyć, omiedzić

(górn.).

Begrenzungspfeiler (Abgrenzungspfeiler) ; filar graniczny (górn.).

(bud.).

Baysalz p. Seesalz.

Beamte; urzędnik.

Beanspruchung; naprężenie (mech.).    Begrenzungsstrecke (Abgrenzungszulässige —; naprężenie bezpie-    strecke)    eines Sicherheitspfeilers;

czne, dozwolone.    chodnik    odgraniczający filar ochron-

Beauspruchung der Leitung; obcią- ny (górn.).

żenie przewodu (przewodnika) (el.).    Begrenzungsstrecke (Grenzstrecke,

Bearbeiten (Steine, Metall); obrobić, Grenzort); chodnik graniczny (górn.). obrabiać (kamień, metal) (techn.).    Behälter (Reservoir); zbiornik

Bearbeitung obrabianie, obróbka    (techn.).

(techn.).    Beharrungsvermögen (Trägheit);

Beaugenscheinigen; oglądać oso-    bezwładność (mech.),

biście.    Beharrungszustand; stan ustalenia

(el.).

Beauxit p. Bauxit.

Behauen (bestufen) das Gestein; obrąbać, przysiekać, obsiekać (skałę) (górn.).

Behelmen p. Bestecken.

Behörde; władza.

unterstehende —; władza niższa. Vorgesetzte —; władza przełożona.

Behördlich autorisierter Bergingenieur ; urzędownie autoryzowany inżynier górniczy.

Becherkette (Becherwerk, Becherschöpfwerk) p. Paternoster.

Becken (Bassin, Mulde); kotlina, łęk, zagłębie (geol.).

Becquerelstrahlen; promienie Bec-querel’a (el.).

Bedeckung; przykrycie, osłona.

Bedienung einer Maschine; obsługa maszyny.

Bedingen; zamówić, zgodzić, za-strzedz sobie.

zulässige Belastung; obciążenie bezpieczne, dozwolone, dopuszczalne.

Beigang (Nebengang); żyła sąsiednia, sąsiad (żyły głównej) (geol. górn.).

Beil (Breitbeil), topór ciesielski, skłut. Hand —; topór ręczny, toporek.

Beilage; 1) dodatek, załącznik; 2) przykładka, dokładka.

Beilehn; nadanie poboczne.

Beiliegend; w załączeniu.

Beilstein p. Nephrit.

Beimengung (bei Min. Gesteinen, Erzen, Metallen); domieszka.

Bein (im Schrame); noga, piętka, filarek (w wrębie) (górn.).

Belastungsfläche; powierzchnia obciążona.

Belastungsgewicht p. Ballast. Belastungsstrom; prąd obciążający, roboczy (el.).

Beleg; 1) dowód; 2) załącznik. Belegen (ein Ort, eine Strecke mit Arbeitern); osadzić, obsadzić, obłożyć (przodek, chodnik robotnikami) (góra.).

Bein (beim Salzbergbau); noga, filar Belegschaft (Belegungsmannschaft, (soln.).    Belegung); robotnicy, załoga robo-

Beisitzer; asesor, spółradca (jako cza, osada robocza (góra.).

członek sądu).

Beißer (Brechstange); piętak (narz.).

Beißzange; obcęgi nożycowe, krające, kleszcze krające (narz.).

Beistellen; dostawić, dostarczyć.

Beiteleisen; ostrze dłuta, ostrze dłutowe.

Beitrag; składka, danina, zasiłek.

Konkurrenz —; składka konkurencyjna, składka z rozkładu.

Sustentations — ; zasiłek na utrzy- Belemnitellen; belemnitelle (skamieliny przewodnie najgórniejszej kredy) (geol.).

Beiettern (belittern) Schächte; zaopatrzyć szyb drabinami, zawiesić w szybie drabiny (górn.).

Beleuchtung der Grube (Grubenbeleuchtung) ; oświetlenie kopalni (górn.).

Beleuchtungsanlage; urządzenie oświetlenia, zakład oświetlenia. Beleuchtungskörper: oprawa, świecznik (el.).

Beleuchtungsmaterial, (Leuchtma-terial, Lichtstoff), świetliwo (matr.). Beleuchtungsstärke; naświetlenie, natężenie oświetlenia (eh). Bellerophon; bellerophon (ślimak sylurski) (geol.).

Belegung (Belegen das); obsadzenie, obłożenie, (miejsca roboczego robotnikami) (góra.).

Belegungsmannschaft p. Belegschaft.

Belehnen p. Verleihen.

Belehnung p. Verleihung. Belehnungsurkunde p.'Verleihun gs-urkunde.

Belemnites; belemnit (geol.).

manie.

Beitrum (Nebentmm) p. Nebengang.

Beiwagen (Nebenwagen); wóz dodatkowy.

Beize (Beizmittel); wytrawa, wykwas (chem. techn.).

Beizen (abbeizen; wytrawić, wykwa-sić (chem. techn.).

Beizmittel p. Beize.

Bejahen; twierdzić, potwierdzić.

Beklopfen (befühlen) mit dem Fäustel die First, das Ort...; opukiwać, oklepywać (górn.).

Belageisen (Zoreseisen); żłobownik spłaszczony (bud.).

Belastung (Inanspruchnahme); obciążenie (bud. mech.).

Achs —; obciążenie osi. äußerste—; obciążenie krańcowe. Bellerophonkalk; wapień bellegleichmäßige— , (gleichförmige —);    rophonowy (geol.).

obciążenie równomierne, jedno- Bemänglung; 1) wytknięcie omyłek, stajne.    usterek; 2) zarzut,

konstante —; obciążenie stałe. Benannte Zahl p. Zahl, normale    —; obciążenie prawi-    Benetzung; zwilżanie (fiz.).

dłowe.    Benützbar; użytkowy (o minerałach),

Benzinlampe; lampa (lampka) benzynowa (górn.).

Benzinmotor p. Verpuffungsmotor. Beobachtung; spostrzeżenie (miern.).

partielle—; obciążenie częściowe. Benzin; benzyna (techn. chem.). Probe —; obciążenie próbne, totale —; obciążenie całkowite, zupełne.

kowe.

variable —; obciążenie zmienne, zufällige —; obciążenie przypad- Beobachtungsfehler; błąd spostrzegawczy (miern.).

mogowa, górnicza kasa gwarecka (w Niemczech utrzymuje szkoły górnicze, udziela pożyczek i t. d.). Bergbauholz p. Grubenholz. Bergbaukosten (Bergwerkskosten); koszta, wydatki górnicze, nakład na górnictwo (górn.). Bergbaukunde (Bergbaukunst, Bergwerkskunde); wiedza górnicza, nauka górnicza, nauka o górnictwie, górnictwo (górn.).

Berasen; zamurawić, odarniować (rob. ziem.).

Beräumen (nach dem Schüsse); odłupać, oderwać (skałę po odstrzeleniu (górn.).

Berchtesgadner Wehre; tama berchtesgadeńska (soln.).

Berechnung; obliczenie

Berechtigung; upoważnienie, uprawnienie.

Bereitschaft; pogotowie.

Berg; 1) góra (geol.); 2) kopalnia.

Berg — ; górniczy.

Bergakademie; akademia, wszechnica górnicza.

Bergbaukundig p. Bergwerkskundig.

Bergbaukundiger; znawca górniczy (górn.).

Bergbaukust p. Bergbaukunde. Bergälteste (der); górnik starszy Bergbaulust; zamiłowanie, ochota

(górn.).

Bergamt; urząd górniczy.

Bergamt halten (von Bergarbeitern) ; gawędzić (zamiast pracować) (górn.).

Berganlagen (Montanwerke); zakłady górnicze (górn.).

Berganteil (Anteil, Aktie); udział (gwarka w gwarectwie).

Berganzug (Bergkleid); strój, ubiór górniczy.

Bergarbeit; praca, robota górnicza (górn.).

Bergarbeiter; robotnik górniczy, górnik, kamiennik (górn.).

Bergart (Gesteinsart); 1) skała, rodzaj skały; 2) ziemia, skała kruszcowa (geol.).

Bergassessor; asesor górniczy (urzędnik górniczy w Niemczech).

Bergbank p. Hängebank.

Bergbau ; 1) górnictwo, kopalnictwo, praca górnicza; 2) kopalnia, zakład górniczy; p. Bergwerk.

Bergbauangelegenheit; sprawa dotycząca górnictwa, sprawa górnicza.

Bergbaubeamte p. Bergbeamte.

Bergbauberechtigung p. Bergberechtigung.

Bergbaubesitzer p. Bergwerksbesitzer.

Bergbaubetrieb (Bergwerksbetrieb);

1)    prowadzenie górnictwa, trudnienie się, zajmowanie się górnictwem;

2)    przemysł górniczy; 3) odbudowa górnicza, kopalnictwo, ruch kopalniany (górn.).

Bergbaudienstbarkeit; służebność górnicza (górn.).

Bergbaufristung; spoczynek robót górniczych (górn.).

Bergbauhilfskasse (Berggewerkschaftskasse); górnicza kasa zapo-

do górnictwa.

Bergbau treiben (führen, betreiben); górnictwo uprawiać, prowadzić, zajmować się górn., kopać (górn.).

Bergbauunternehmer (Bergweks-unternehmer); przedsiębiorca górniczy.

Bergbauunternehmung; przedsiębiorstwo górnicze.

Bergbauverleihung; 1) nadanie miar górniczych; 2) lenno górnicze (pr. górn.).

Bergbeamte (Bergbaubeamte, Bergwerksbeamte); urzędnik górniczy. Bergbedarf p. Bergwerksbedarf. Bergbehörde; władza górnicza, urząd górniczy (górn.). Bergberechtigung (Bergbauberechtigung); uprawnienie górnicze (pr. górn.).

Bergbetrieb p. Bergbaubetrieb. Bergblau (Kupferblau, Lasurblau); błękit górny, błękit miedzi, błękito-krusz (chem.).

Bergbohrer (Handbohrer, Spreng-bohrer, Bohrer); świder górniczy, świder ręczny (górn.).

Bergbuch; księga górnicza (pr. górn.). Bergbuchführung; prowadzenie księgi górniczej (pr. górn.). Bergbuchsstand; stan ksiąg górniczych (pr. górn.).

Bergbutter (Steinbutter); tłusta glinka górnicza (min.).

Bergdicke (Etage) beim Sinkwerksbetrieb ; miąższość (grubość) warstw międzypiętrowych (soln.). Bergdirektor; dyrektor górn. (górn.). Bergdistrikt (Bergwerksdistrikt, Bergrevier); okręg, dzielnica górnicza, rewir górniczy (górn.).

Berge (taubes Gestein); skała płonna, skała jałowa, rumy (górn.).

Bergedamm (Versatzseheider); przegroda kamienna (górn.).

Bergeförderstrecke; chodnik rumo-woźny (górn.).

Bergeförderung; 1) wyciąganie rumów (szybem); 2) przewóz rumów (w kopalni, na powierzchni...) (górn.).

Bergeigentum; własność górnicza.

Bergeisen (Setzeisen, Stufeisen, Eisen); żelazo, żelazko, klin górniczy (górn.).

Bergemühle p. Bergmiihle.

Bergerfordernis p. Bergwerksbedarf.

Bergerz (fein eingesprengtes Erz, Kleinerz); ruda drobna, drobina rudna, rudnina (górn.).

Bergeversatz p. Bergversatz.

Bergfach (Bergwesensfach, Montanfach) ; zawód górniczy, górnictwo (górn.).

Bergfall; zapadnięcie się góry, urwisko (geol.).

Bergfäustel p. Fäustel.

Bergfertig (arbeitsunfähig); do pracy niezdatny, inwalida górniczy (górn.).

Bergfeste; półka, skała ochronna, ochronnik (górn.); p. Schutzpfeiler.

Bergfett p. Erdöl.

Bergflachs (Amianth); amiant, len górny, len dziki (min.).

Bergfossilien; kopaliny (min.).

Bergfrei; swobodny, wolny (dla zakładania kopalń) (górn.).

Bergfreies; pole swobodne (górn.); p. Frei...

Bergfreiheit; swoboda górnicza, wolność zakładania kopalni (górn.).

Bergfrone p. Frone.

Berggebäude p Grubengebäude.

Berggebet; modlitwa górnicza.

Berggebrauch; zwyczaj górniczy (górn.).

Berggefälle; wyrób, wytwór górniczy (górn.) p. Gefälle.

Berggeist; duch górniczy.

Berggelb (Gelberde) p. Ocker.

Berggeräte p. Berggezähe.

Berggericht; sąd górniczy (górn.).

Berggerichtsbarkeit; jurysdykcya górnicza, sądownictwo górnicze, władza sądowa górnicza (górn.).

Berggeschrei (Erzgeschrei); krzyk, radość górnicza (z powodu odkrycia złóż mineralnych) (górn.).

Berggeschworener; ławnik, przysięgły górniczy (górn.).

Berggesetz; ustawa górnicza (pr. górn.).

Berggesetzgebung; prawodawstwo, ustawodawstwo górnicze (pr. górn.).

Berggesinde; czeladź górnicza (górn.).

Berggewerke p. Gewerke.

Berggewerkschaftskasse p. Berg-bauhilfskasse.

Berggezähe (Berggeräte, Bergzeug); narzędzia górnicze, naczynie górnicze (górn.).

Bergglas p. Bergkrystall.

Berggrenze (Markscheide); granica górnicza, miedza (górn.).

Berggrün (Mineralgrün, Kupfergrün); zieleń górna, kopalna p. Malachit.

Berggruß; pozdrowienie górnicze.

Berghabit (Bergmannstracht, Bergkleid); ubiór, strój górniczy (górn.).

Berghäckel; siekierka, laska górnicza (górn.).

Berghalde (taube Halde, Gesteinshalde); zwał kamienny, skalny, hałda (górn.).

Berghammer p. Spitzhammer.

Bergharz p. Asphalt.

Berghaspel; kołowrót górn. (górn.).

Berghäuer (Häuer); kopacz, rębacz, hawerz (górn.).

Berghauptmann; starosta górniczy.

Berghauptmannschaft; starostwo górnicze.

Berghaus (Zechenhaus); zbór, dom zborny, cechownia (górn.).

Berghenne; skromna strawa górnicza (chleb, ser i wodzianka) (górn.).

Bergherr (Bergwerksbesitzer); właściciel kopalni, gwarek.

Bergholz (Holzasbest); asbest drzewiasty (min.).

Bergholz p. Grubenholz.

Berghunt p. Grubenhunt.

Bergingenieur; inżynier górniczy, behördlich autorisierter —; urzędownie autoryzowany inż. górn.

Bergingenieur - Assistent; górniczy inżynier asystent.

Berginspektor; inspektor górniczy.

Berginvalid; inwalida górniczy (z powodu kalectwa do służby niezdatny).

Bergjunge (Junge, Grubenjunge); chłopiec, młodzian górniczy (górn. sort).

Bergkalk (Kohlenkalk, Kohlenkalkstein); wapień górski, wapień węglowy (geol.).

Bergkappe; kaptur, czapka górnicza (górn.).

Bergkarren p. Karren.

Bergkasten p. Kasten.

Bergkeil p. Fimmel.    Bergmännlein (Bergmönch, Berg-

Bergkern (Kernsalz); sól ziarnista, zwerg, Berggeist); gnom, garbusik, sól jędrna (w Alpach) (soln.).    karzełek, duch górniczy (górn.).

Bergkessel; kotlina górska (geol.). Bergmannrohr; rurka Bergmanna Bergkette; pasmo gór, łańcuch gór (el.).

(geol.).    Bergmannschaft (Mannschaft,

Bergkittel (Grubenhemd); koszulka, Knappschaft); górnictwo, górnicy kitla górnicza (kaftan z pelerynką). (górn.).

Bergkleid (Bergmannskleid); strój Bergmannskleid p. Bergkleid, górniczy, odzież górnicza, ubiór gór- Bergmannsleder p. Bergleder.

niczy.

Bergknappe (Knappe, Bergarbeiter);

Bergmannsstand; stan górniczy. Bergmannstracht; strój górniczy; górnik, rudnik, robotnik górniczy p. Bergtracht.

(górn.).    Bergmaschine (Bergwerksmaschine);

Bergknappenmeister; rudny, dozor- ' maszyna górnicza (maszyn.).

ca górniczy (górn.).    Bergmaschinenlehre (Bergmaschi-

Bergknappschaft (Knappschaft);    nenkunde); nauka o maszynach gór-

1) górnicy, załoga górnicza; 2) bra- niczych, maszynoznawstwo górnicze, ctwo górnicze (górn.).    Bergmaterialien; materyały, po-

Bergknappschaftskasse (Knapp-    trzeby górnicze.

schaftskasse, Bruderlade); kasa bra- Bergmehl p. Kieselgur, etwa górniczego, kasa bratnia, bra- Bergmeister; górmistrz.

cka (górn.).

Bergkommissär; komisarz górniczy (górn.).

Bergmittel (Gesteinsmittel zwischen zwei Flözen); warstwa płonna (geol.

] górn.).

Bergkommission; komisya górnicza Bergmittel (taubes Zwischenmittel);

(górn.).    przerost płonny (geol. górn.).

Bergkompaß (Grubenkompaß); kom- Bergmühle (Gesteinsmühle); łom pas, godzinnik górniczy (miern.).    podziemny, młyn górniczy (górn.).

Bergkratze (Kratze); zgrzebło, gra- Bergökonomie (Bergwirtschaft); go-bie, graca (narz.).    spodarka górnicza (górn.).

Bergkrystall; kryształ górny (min.). Bergöl (Erdöl, Rohöl); olej skalny, Bergkübel (Kübel); wiadro, kubeł nafta, ropa (min.).

(górn.).    Bergordnung; regulamin gónńczy.

Bergkundig p. Bergwerkskundig.    porządek górniczy (górn.),

Bergkuppe; wierzchołek góry, czub Bergpech p. Asphalt.

góry (geol.).    Bergpersonale; górnicy, personal

Berglachter (Lachter); sążeń górni-    górniczy.

czy (dawna miara górnicza) (miern.). Bergphysikus (Bergarzt); lekarz gór-Bergland; podgórze (geol.).    niczy.

Bergläufig; po górniczemu, sposobem    Bergpolizei; polieya górnicza.

górniczym (górn.).    Bergprobierer; probierz górniczy.

Bergleder (Bergmannsleder); natyl- Bergrat; radca górniczy.

nik, skóra górnicza, (górn.); p. Arsch- Bergrechnung; rachunki górnicze, leder, Fahrleder, Grubenleder, Leder. Bergrecht; prawo górnicze. Berglehen; lenno, nadanie górnicze Bergreferendar; referendarz gór-(górn.).    niczy (w Niemczech).

Berglehne; zbocze góry, stok góry Bergregal(e) (Bergwerksregal); kró-(geol.).    lewszczyzna górnicza, regał górniczy

Bergleute (pl. von Bergmann); gór-    (pr. górn.).

nicy.    Bergreihen; pieśni górnicze.

Berglied; pieśń górnicza.    Bergrevier (Bergdistrikt, Bergwerks-

Bergmann; górnik.    distrikt); okręg, dzielnica górnicza,

—    von der Feder; górnik uczony.    rewir górniczy (górn.).

—    vom Feuer; górnik ogniowy.    Bergrolle (Bergschutt) p. Rolle.

—    vom Leder; górnik z dziada pra- Bergrötel p. Rötel.

dziada.    Bergrücken (Gebirgskamm); grzbiet

Bergmännisch; 1) górniczy; 2) po    gór (geol.).

górniczemu, sposobem górniczym. Bergsaft p. Asphalt.

Bergsagen; podania, opowiadania górnicze.

Bergsalz; sól kamienna (min.).

Bergschaden; szkoda górnicza (uszkodzenia na powierzchni ziemi, spowodowane odbudową w kopalni).

Bergschläge (Pfeilerschüsse); ciśnienie nagłe (górn.).

Bergschmand p. Grubenschmand.

Bergschmied; kowal górniczy.

Bergschmiede (Grubenschmiede, Zechenschmiede); kuźnia górn. (górn.).

Bergschraffur; kreskowanie (przedstawienie kształtu terenu) (miern.).

Bergschreiber ; pisarz górniczy.

Bergschule; szkoła górnicza.

Bergschüssig; z ziemią zmieszany, nieczysty (górn.).

Bergschutt (Haldenschutt) p. Rolle.

Bergschwaden p. Schwaden.

Bergseife (Seifenstein); mydleniec, mydło górne (min.).

Bergseil p. Förderseil.

Bergsetzer p. Bergversetzer.

Bergspiegel (Zauberspiegel); zwierciadło czarowne, czarodziejskie (górn.).

Bergspitze; szczyt góry, szczyt górski (geol.).

Bergstadt; miasto górnicze.

Bergstatistik; statystyka górnicza.

Bergsteiger (Grubensteiger) p. Steiger.

Bergstürze (Abrutschungen); usypiska, piargi (geol.).

Bergsucht; niemoc górnicza.

Bergsystem; całokształt gór (geol.).

Bergteer p. Erdteer.

Bergtracht (Bergmannstracht); ubiór górniczy, strój górniczy (górn.).

Bergtrog (Säubertrog); niecka, nie-cułka (górn.).

Berg- und Hüttenakademie; akademia górniczo-hutnicza.

Berg- und Hüttenfach; zawód górniczo-hutniczy.

Berg- und Hüttenschule; szkoła górniczo-hutnicza.

Berg- und Hüttenwesen; górnictwo i hutnictwo.

Berguniform p. Bergtracht.

Bergunternehmer; przedsiębiorca górniczy.

Bergversatz p. Versatz.

Bergversatzschacht; szyb rumowy (do spuszczania rumów służący) (górn.).

Bergversatzung p. Bergversatz.

Bergversetzen p. Versetzen.

Bergversetzer; zasypywacz, zasa-dzacz, zakładacz (górn.).

Bergverständig p. Bergwerkskundig.

Bergverwalter; zarządca górniczy.

Bergverwaltung; zarząd górniczy.

Bergverwandte p. Bergwerksverwandte.

Bergverweser p. Bergverwalter, Betriebsleiter.

Bergveste p. Bergfeste.

Bergvolk; ogół górniczy, górnicy.

Bergvorschule; przygotowawcza szkoła górnicza.

Bergwachs p. Erdwachs.

Bergwand; 1) ściana góry, skały;

2)    ziemia (minerałokrywająca) (geol.);

3)    bałwan, kułak, bryła (górn.).

Bergwerk (Berggebäude, Grube, Zeche, Werk); kopalnia, żupa (kruszcowa, solna), góry, bania (górn.).

Bergwerks-; górniczy.

Bergwerksabgabe (Bergwerkssteuer); podatek górniczy, danina górnicza.

Bergwerksanlage; 1) zakład kopalniany ; 2) urządzenie kopalni (górn.).

Bergwerksbedarf (Bergwerkserfordernis, Bergbedarf); potrzeby górnicze (górn.).

Bergwerksbesitzer (Bergherr); właściciel kopalni, gwarek.

Bergwerksbetrieb p. Bergbaubetrieb.

Bergwerksdirektion; dyrekcyagórnicza.

Bergwerksdirektor; dyrektor górniczy, dyrektor kopalń.

Bergwerksdistrikt p. Bergdistrikt.

Bergwerkseigentum; własność górnicza, majątek górniczy.

Bergwerkseigentümer p. Bergwerksbesitzer.

Bergwerkserfordernis p. Bergwerksbedarf.

Bergwerkserzeugnis (Bergwerksprodukt, Montanprodukt); wytwór, wyrób, produkt górniczy (górn.).

Bergwerksgemeinschaft (Bergwerksgesellschaft , Gewerkschaft); spółka górnicza, stowarzyszenie górnicze, gwarectwo (górn.).

Bergwerksindustrie (Montanindustrie); przemysł górniczy (górn.).

Bergwerkskosten p. Bergbaukosten.

Bergwerkskunde p. Bergbaukunde.

Bergwerkskundig (bergbaukundig, bergkundig, bergverständig); biegły w górnictwie, obeznany z górnictwem (górn.).

Bergwesen; górnictwo.

Bergwirtschaft (Bergwerkswirtschaft, Bergökonomie); gospodarstwo górnicze, gospodarka górnicza (górn.).

Bergwissenschaft p. Bergbaukunde.

Bergwolle p. Amianth.

Bergzeichen (Schlägel und Eisen);

godło górnicze, znak górniczy.

Bergzeug p. Berggezähe.

Bergzimmerling (Bergzimmermann,    uchwały.

Grubenzimmerling); cieśla górniczy, Beschotterung (Schotterung); żwi-cieśla dolny (górn.).    rowanie (kol.).

Bericht; sprawozdanie.    Beschuhen (Stempel); okuć, trzewi-

Berichtigung (Rektifikation) des In-    kiem opatrzyć.

strumentes; sprostowanie, poprą- Beschwerdebuch; księga zażaleń, wienie, wyregulowanie instrumentu Besen; miotła (matr.).

(miern.).    Besenputz p. Stepputz.

Berieselung (des Kohlenstaubes); Besetzen (laden); nabijać (górn.).

zraszanie (pyłu węglowego) (górn.). Besitz; posiadanie.

Berlinerblau; błękit pruski (ehern. Besondere Zahl p. Zahl.

techn.).    Bessemerbirne (Bessemerconvertor,

Berme (Böschungsabsatz eines Stra- Convertor); gruszka besemerowska ßen- o. Bahndammes); ława, ławę-    (hut.).

czka, ustęp, berma (rob. ziem.).    Bessemerfarbe; farba besemerow-

Bernstein (gelbes Erdharz, Succinit);    ska (matr.).

bursztyn (min ).    Bessemerwerk (Bessemerhütte,

Beruhigungswiderstand; opór    Bessemerei); besemernia (hut.),

uśmierzający (el.).    Bestandteil; część składowa.

Bergwerksmaschine p. Bergmaschine.

Bergwerkskonzession; koncesya kopalniana (górn.).

Bergwerksmaß; miara górnicza; p. Grubenmaß, Tagmaß.

Bergwerksmineralien; minerały użyteczne, górnicze.

Bergwerksmiteigentumgesellschaft; spółka górnicza (górn.).

Bergwerksökonomie (Bergwirtschaft) ; gospodarka górnicza (górn.).

Bergwerksprodukt p. Bergwerkserzeugnis.

Bergwerksproduktenverschleiß-direktion; dyrekcya sprzedaży wytworów górniczych (w Wiedniu).

Bergwerksregal p. Bergregal.

Bergwerkssteuer p. Bergwerksabgabe.

Bergwerksunternehmer; przedsiębiorca górniczy.

Bergwerksverständig p. Bergwerkskundig.

Bergwerksverwandte (Bergverwandte); członkowie kopalni, należni kopalniani (włąściciel, urzędnicy, robotnicy i t. d.) (górn.).

Bergwerkswissenschaft p. Bergbaukunde.

Berührung p. Kontakt.

Berührungsebene (Behrürungsf lache) ; powierzchnia styczna (kryst. geom.).

Berührungselektrizität (Kontaktelektrizität) ; galwanizm (el.).

Berührungslinie; styczna (kryst. geom.).

Berührungspunkt; punkt zetknięcia, punkt styczności (kryst. geom.).

Beryli; beryl (min.).

Besatz (Besetzung der Bohrlöcher); przysypka, przybitka (nabojowa) igórn.).

Besatzmaterial (Besetzmaterial); materyał przybitkowy, naboiwo (górn.).

Beschädigung; uszkodzenie, zepsucie się.

Beschaffenheit (Gattung, Qualität); jakość, stan, właściwość (towaru...).

Bescheinigung (Zertifikat); kwit, poświadczenie, świadectwo.

Beschicken (chargieren) einen Ofen; zasypywać (piec) (hut.).

Beschlag; 1) okucie; 2) p. Anflug.

Beschickung (Einsatz, Gicht); zasyp (wielkiego pieca, żeliwiaka) (hut.).

Beschlagen; lj okuć; 2) przyciesać (drzewo).

Beschleunigung (Akzeleration); przyspieszenie (mech).

Flächen —; przyspieszenie połowę. Tangential —; przyspieszenie po stycznej.

Winkel—; przyspieszenie kątowe. Zentripetal —; przyspieszenie dośrodkowa.

Beschlußbohrer p. Abbohrer.

Beschlußfassung; powzięcie

Befühlen.

P-

Bestätigung; potwierdzenie, zatwierdzenie, stwierdzenie.

Bestecken (bestielen, behelmen); oprawić (siekierę, kilof).

Bestecken (ein Bohrloch) p. Besetzen.

Besteg (Geleit) eines Ganges; smuga, warstwa ilasta (geol. górn.).

Bestellschein (Bestellschreiben); zamówienie, obstalunek.

Bestimmung; przeznaczenie, oznaczenie, postanowienie.

Bestimmung der Stückgröße durch Absieben (Klassieren); określenie wielkości kawałków przesiewaniem (sort.).

Bestimmungsstation (Adreßstation, Zielstation); stacya kresowa.

Bestufen

Beton (Steinmörtel); beton (bud.). Eisen —; żelbet, żelazobeton. hydraulischer —; beton wodo-trwały.

Luft —, (Kalk—); beton wapienny. Stampf —; beton ubijany.

Betongründung; betonowanie, robota betonowa (bud.).

Betonieren; betonować (bud.).

Betonpfahlrost; pokład z betonu na palach (bud.).

Betonreservoir; zbiornik betonowy (na wodę, solankę...).

Betonschüttung; pokład z betonu (bud.).

Betreiben (Bergbau, Grubenbau); trudnić się, zajmować się górnictwem, wykonywać górnictwo, kopać, dobywać (górn.).

Betreiben eine Strecke; prowadzić, pędzić chodnik (górn.).

Betrieb; 1) zajmowanie się, trudnienie się czem, prowadzenie czego;

2) ruch, obrót (w przemyśle); 3) ruch, obciążenie (el.); 4) p. Bergbaubetrieb, Grubenbetrieb, Salinenbetrieb, Streckenbetrieb i t. d.

Betrieb (Betriebsverwaltung, Verwaltung); zawiadowstwo, zarząd ruchu, ruch.

kommerzieler —; zawiadowstwo handlowe, wydział handlowy, technischer —; zawiadowstwo techniczne, zarząd techniczny, wydział techniczny ruchu.

Betriebsanlage; zakład, wyrobnia.

Betriebsauslagen p. Betriebskosten.

Betriebsbeamte; urzędnik ruchu, urzędnik wykonawczy.

Betriebsbericht; sprawozdanie ruchu, sprawozdanie obrotowe.

Betriebschef (Betriebsvorstand); naczelnik ruchu.

Betriebsdienst (Verkehrsdienst); służba ruchu (kol.).

Betriebsdirektor; dyrektor ruchu.

Betriebsfähig; zdatny do ruchu, sposobny do ruchu, w dobrym stanie.

Betriebsfond p. Betriebskapital.

Betriebsführer (Betriebsleiter); zawiadowca, kierownik ruchu.

Betriebsinspektor; inspektor ruchu.

Betriebskapital (Betriebsfond); kapitał obrotowy (górn. hut.).

Betriebskosten (Betriebsauslagen); wydatki (koszta) ruchu, wydatki (koszta) obrotowe.

Betriebskraft; siła robocza (na-pędna).

Betriebsleiter p. Betriebsführer.

Betriebsleitung; kierownictwo ruchu.

Betriebsmaschine; maszyna robocza.

Betriebsmaterialien; materyały ruchu, potrzeby ruchu, materyały wy-robowe.

Betriebsmittel; tabor (ruchu) (kol. górn.l.

Betriebsmotor; motor (silnik) roboczy (maszyn.).

Betriebsperiode; okres ruchu.

Betriebsplan; plan ruchu.

Betriebsraum p. Betriebsstätte.

Betriebsreglement; regulamin ruchu.

Betriebssicherheit; bezpieczeństwo ruchu.

Betriebsspannung; napięcie normalne (el.).

Betriebsstätte (Betriebsraum); ^pracownia, wyrobnia; 2) miejsce sprzedaży.

Betriebsstörung; przeszkoda w ruchu.

Betriebsverwaltung p. Betrieb.

Betriebsvorstand p. Betriebschef.

Betriebswasser (Aufschlagwasser, Industriewasser); woda napędna, woda przemysłowa (mech. techn.).

Betriebszweige; gałęzie ruchu.

Bett eines Flusses; łożysko (rzeki).

Bettung (Steinsatz); podłoże (kol.).

Beurlaubung; udzielanie urlopu, urlopowanie.

Bevollmächtigen; upełnomocnić, uwładnić.

Bevollmächtigter; pełnomocnik, uwładniony.

Bevollmächtigung; upełnomocnienie, uwładnienie.

Bewässern (b. Salzbergbau); nawodnienie (ługowni) (soln.). Bewässerung (der Zimmerung); polewanie, skrapianie (górn.). Bewegung; ruch (mech. maszyn.).

* beschleunigte —; ruch pi^zyspie-szony.

drehende —; ruch obrotowy.

fortschreitende —, (progressive —); ruch postępowy, geradliniege —; ruch prostolinijny, gleichförmige —; ruch jednostajny.

gleichförmig beschleunigte —;

ruch jednostajnie przyspieszony.

gleichförmig verzögerte—; ruch jednostajnie opóźniony, hin und hergehende —; ruch powrotów y, ruch powrotny, kreisförmige —; ruch kołowy, schwingende —, (oszillierende —); ruch wahadłowy, stete —; ruch ciągły, verzögerte —; ruch opóźniony, wechselnde —; ruch zmienny. Bewegungsenergie (kinetische Energie); energia kinetyczna (fiz.). Bewegungsgröße; wielkość rozpędu (mech.).

Bewegungsschraube; śruba napędowa, napędcza (kol.). Beweisaufnahme; przeprowadzenie dowodu.

Bewerber; kandydat, aspirant, ubiegający się.

Bewettern (Grubenbaue); przewietrzać (wyrobiska górnicze, kopalnię) (górn.).

Bewetterung der Grube (Grubenventilation); przewietrzanie kopalni, diagonale — ; przewietrzanie przekątne.

zentrale —; przewietrzanie środkowe.

Bewetterungsapparat p. Ventilator. Bewetterungsmethode; sposób przewietrzania.

Bewilligung; zezwolenie. Bezeichnung; oznaczenie. Beziehen; ociosać, przyciosać (cieś. górn.).

Bezüge; pobory (urzędnika), pensya, płaca.

Bezugsakten; akta przedmiotowe, akta odnośne, akta stosowne. Biberschwanz p. Dachziegel gewöhnlicher.

Bickfordscher Sicherheitszünder; lont (stupina) bezpieczeństwa Bickforda (górn.).

Biegemaschine (zum Biegen von Metallplatten); giętarka.

Biegezange; giętnica (narz.).

Biegsam; giętki, gibki (fiz. min. met.).

Biegsame Welle; wał giętki, gibki (wiertarki elektryczne).

Biegsamkeit; giętkość, gibkość (fiz. min. met.).

Biegung (das Biegen); zgięcie, zginanie.

Biegung (Knickung, Windung, Falte, Haken) der Schichten, der Flöze; pogięcie, pofałdowanie warstw, pokładów (geol.).

Biegungsfestigkeit p. Festigkeit.

Biegungsmoment; moment gnący, przeginający, moment zgięcia (wyt.).

Biegungsprobe; próba gięcia (wyt.).

Biegungsspannung; gięcie (wyt.).

Bienenwachs; wosk pszczelny (matr.).

Bifilaraufhängung; zawieszenie dwunitkowe (el.).

Bifilarwicklung; nawinięcie przeciw-obwodowe (el.).

Bikonkav; dwuwklęsły (fiz.).

Bikonvex; dwuwypukły (fiz.).

Bilanz; bilans (zestawienie, porównanie stanu czynnego z biernym).

Bild; obraz (fiz. miern.).

Bildung p. Formation.

Bildung (der Salzlager); powstawanie, tworzenie się (pokładów solnych) (geol.).

Bildungsepoche (Bildungsperiode); okres tworzenia się, powstawania (geol.) p. Formation.

Bimsstein; pumeks, gąbczak (min.).

Bindedraht; drut do wiązania, wią-załkowy (matr.).

Bindemittel; spoiwo, lepiszcze (w kamieniach).

Binder; wiązar (bud.).

Binder (Strecker); główka, cegła wiążąca, przewiązka, przejma (bud.).

Bindfadengradierung p. Seilgra-dierung.

Binge p. Pinge.

Binnengewässer; wody śródziemne (geol.).

Binnenland; nadbrzeże ochronione, zalewisko ochronione (rob. wod.).

Binnenmeer (Binnensee); morze śródziemne (geol.).

Binom; dwumian (mat.).

Binomische...

39

Blech.

Bläser (schlagende Wetter bei ihrer Entwicklung); wydmuch gazowy, fontanna gazowa (z szczeliny) (górn.). Bläser p. Wetterbläser.

Blasrohr (Lötrohr); dmuchawka (narz.).

Blastoideen; blastoidy (szkarłupnie) (form. węglowa) (geol.).

Biotit (Meroxen, Magnesiaglimmer);    Blatt p. Überblattung.

biotyt, mika ciemna    magnez, (min.).    Blatt (Gezäheblatt); ostrze (siekiery,

Bipyramide p. Skalenoeder.    kilofa i t. d.) (narz.).

Birke; brzoza.    Blattelkohle (eine Art Kännelkohle);

Birkenholz; brzezina.    węgiel    listkowy,    płatkowy    (w    Cze-

Birne (Birnenapparat)    p.    Bessemer-    chach)    (min.).

birne.    Blätter; blaszki (geol.).

Birnenausschalter;    wyłącznik    Blätterdurchgänge; przejścia blasz-

gruszkowy (el.).    kowe (kierunek łupliwości kryształu)

Birnenkontakt; przycisk    gruszkowy    (min.).

Blättererz p. Nagyagit.

Blätterig (blättrig) von Struktur; listkowaty, blaszkowaty, łupkowaty (min. geol.).

Blätterkohle (Laubkohle, Schieferkohle); węgiel łupkowaty, listkowaty (min.).

sium, Epsomit); sól gorzka, siarczan Blättern (abblättern, sich ablösen); magnezowy, epsomit (min. chem.). ) łupać się, odłupywać, odpadać. Bittersole p. Mutterlauge.    Blattfederkontakt; styk o spręży-

Bittschrift; prośba (na piśmie), su- nie taśmowej (el.).

plika, petycya.    Blattgold (Blättergold, geschlagenes

Bittsteller; proszący, suplikant, pe- Gold); złoto malarskie, płatkowe, tent.    pozłotka (met.).

Bitum (Bitumen); bitum naturalny, Blättrig p. Blätterig.

żywica, smoła ziemna (min.).    Blattsilber (Schlagsilber); srebro

Bituminit p. Kännelkohle.    płatkowe, srebro malarskie (met.).

Bituminös; bitumiczny, smolnawy, ; Blattzinn (Stanniol); cyna płatkowa,

cynfolia (met.).

Blau; niebieski, błękitny, modry. Blaueisenerz (Blaueisenspat, Vivia-nit); wiwianit (min.).

Blaufeuer p. Blauofen.

Blaukupfer p. Kupferlasur. Blauofen (Blaaofen, Flußofen, Halbhochofen) ; piec półwielki, piec niski (hut.).

Blankett; blankiet, papier z nagłów- | Blech; blacha (met.), kiem.

Binomische reinkubische Gleichung; równanie dwumienne stopnia trzeciego (mat.).

Binomische reinquadratische Gleichung; równanie dwumienne stopnia drugiego (mat.).

Binomischer Satz; dwumian Newton’a (mat.).

(el.).

Bismut p. Wismut.

Bittererde (Talkerde, Magnesia, Magnesiumoxyd) ; tlenek magnezowy, magnezya palona (chem.). Bitterlauge p. Mutterlauge. Bittersalz (schwefelsaures Magne-

smolisty, żywiczny.

Blackband (Kohleneisenstein); żela-ziak węglowy, sferosyderyt (min.).

Blähen (sich aufblähen, auftreiben, quellen); wzdąć się, wzdymać się, pęcznieć (górn.).

Blähung (des Liegenden, der Sohle); nadymanie, wzdymanie, wzdęcie, pęcznienie (górn.).

Blanksalz; sól ziarnista, warzonka ziarnista (nieformowana) (warzel.).

Blasbalg (Blasebalg); miech (kow.).

Blasbalgspitze; dysza miecha (kow.).

Blase; pęcherz, bąbel (w odlewie).

Blase (b. d. Libelle) p. Luftblase.

Blasen; dąć, wiać, dmuchać.

Blasender Ventilator p. Wetterbläser.

Blaseofen (Blaaofen, Bauernofen); dymarka, ognisko dymarskie opław-kowe, ognisko katalońskie (hut.).

Blei —; blacha ołowiana.

Dach —; blacha dachowa.

Eisen —, blacha żelazna.

Fein —; blacha cienka, geschlagenes blacha kuta. gewalztes — (Walz —); blacha walcowana.

Grob—; blacha gruba.

Kessel—; blacha kotłowa. Knoten — ; blacha węzłowa. Kupfer—; blacha miedziana. Messing —; blacha mosiężna.

(Hammer —);

Blech.

40

Bleigrube.

Blech; blacha (met.).

Panzer —; blacha pancerzowana, pancerna.

plattiertes —; blacha platerowana. Riffel —; blacha karbowana. Schwarz —; blacha (żelazna) czarna. Stahl —; blacha stalowa, verbleites —; blacha poołowiona. vernickeltes —; blacha poniklona. verzinktes —; blacha cynkowana, verzinntes —; blacha cynowana. Weiß — (verzinntes Eisen —); blacha biała, pobielana.

Weil—; blacha falista.

Zier —; blacha wzorzysta.

Zink —; blacha cynkowa. Blechabfall (Blechabschnitte, Blechabschnitzel); odpadki, odcinki blachy (met. techn.).

Blecharbeit; blacharstwo. Blecharbeiter (Blechschmied); blacharz.

Blechesse (Blechkamin, Blechschornstein); komin blaszany. Blechfabrik p. Blechhammerwerk. Blechhammer; młot blachowy (met.). Blechhammerwerk (Blechhammer, Blechhütte); blachownia, blacharnia (met.).

Blechkamin p. Blechesse. Blechmantel (Eisenblechmantel);

płaszcz blaszany (maszyn.). Blechschere (Metallschere); nożyce blacharskie, nożyce blachowe (ręczne) (narz.).

Blechschmied (Klempner); blacharz. Blechschmiede p. Blechhammerwerk.

Blechschnitzel p. Blechabfall. Blechschornstein p. Blechesse. Blechtafel; arkusz blachy (met.). Blechtrog; niecki blaszane (górn.). Blechwalze; walce blacharskie, blachowe.

Blechwalzwerk (Blechwalzenstre-cke, Blechwalzenstraße); walcownia blachy (met.).

Blechzange; kleszcze blacharskie (narz.).

Blei; ołów (met.).

Block —; ołów w bryłach, w gru-złach.

Frisch —, (Weich —); ołów oczyszczony, rafinowany, miękki, gediegen —; ołów rodzimy, samorodny.

Hart —; ołów twardy (antymonowy). Jungfern —; ołów panieński. Mulden —; ołów w gęsiach.

Blei; ołów (met.).

Probier —; ołów probierczy. Reich —; ołów jędrny, srebro zawierający.

Roli —; ołów w zwojach.

Walz—; ołów walcowany.

Werk—, (Roh—); ołów surowy, surowiec ołowiu.

Bleiader (schmaler Bleigang); żyła ołowiana (geol.).

Bleiakkumulator; akumulator ołowiowy (el.).

Bleianschuß; kryształki ołowiu (min. geol.).

Bleiarbeit (Bleigewinnung); wyrób ołowiu (met.).

Bleiarbeiter (Bleihüttenmann); ołownik.

Bleiarmierung; obołowienie (el.).

Bleiartig; ołowiasty, ołowisty.

Bleiasche (Bleischaum, Bleikrätze); popiół ołowiany.

Bleibergbau; górnictwo ołowiu, kopalnictwo ołowiu, dobywanie rud ołowianych (góra.).

Bleibergwerk (Bleierzgrube, Bleigrube, Bleizeche); kopalnia ołowiu, góry ołowiane (góra.).

Bleiblech p. Blech.

Bleiblick; błysk ołowiu (met.).

Bleichkalk (Chlorkalk); chlorek wapnia (chem.).

Bleidraht; drut ołowiany (matr.).

Bleidruse; druza ołowiu (min.) p. Druse.

Bleien (abbleien, loten, einloten, Senkeln, absenkeln) p. Absenkeln.

Bleierde; ołowianka (min.).

Bleiern (von Blei); ołowiany.

Bleierz; ruda ołowiana, ołowiak (min. górn. hut.).

Bleierzgang p. Bleigang.

Bleierzgrube p. Bleibergwerk.

Bleifaden; drucik topikowy (el.).

Bleifahlerz p. Bournonit.

Bleigang (Bleierzgang); żyła ołowiu, żyła ołowiana (geol. góra.).

Bleigehalt (des Erzes); zawartość ołowiu (w rudzie).

Bleigewinnung; wyrób ołowiu (met.).

Bleigießer; ołownik.

Bleigießerei; odlewnia ołowiu, oło-wnia (met.).

Bleiglanz; błyszcz ołowiu, galena (min.).

Bleiglätte (Glätte); glejta ołowiana, tlenek ołowiu (met.).

Bleigrube p. Bleibergwerk.

(el.).

.Bleihaltig (bleihaltig); ołów zawierający, ołowny.

Bleihochofen (Bleischachtofen); piec wysoki, piec szybowy (do topienia ołowiu) (met.).

Bleihütte (Bleiwerk); ołownia, huta ołowiu (met.).

Bleikabel; kabel obołowiony (el.). asphaltiertes —; kabel asfalto

wany.

bandarmiertes—; kabel opancerzony.

blankes —; kabel goły. Bleikomposition (Bleilegierung); stop ołowiany, kompozycya ołowiana (met.).

Bleikönig (Bleiregulus); treść ołowiana, królik ołowiany (met.). Bleilamelle; pasek topikowy (el.). Bleilech p. Bleistein.

Bleilot (Lot, Bleisenkel, Bleischnur, Senkblei, Senkel, Lotschnur); pion, ołowianka (bud. miern.). Bleimantel; opona ołowiana (el.). Bleimantelumhüllung; powłoka opony ołowianej (el.). Bleimennige (Minium); minia, minia ołowiowa (min. chem.).

Bleioxyd; tlenek ołowiowy (chem.). Bleipatrone; wstawka topikowa, bezpiecznikowa (el.).

Bleiplatte; płyta ołowiana (matr.). Bleiplombe p. Plombe.

Bleiregulus p. Bleikönig. Bleiröhre; rura ołowiana (met.). Bleirot p. Mennige.

Bleischwärze p. Schwarzbleierz. Bleischweif (dichter Bleiglanz); oło-wiec (min.).

Bleischweif; wykwit ołowiu (górn.). Bleisicherung; bezpiecznik ołowiany

Bleispat p. Cerussit.

Bleisulfid p. Schwefelblei.

Bleistöpsel; korek ołowiany topikowy, bezpiecznikowy (el.).

Bleivitriol; witryol ołowiu, siarczan ołowiawy (chem.).

Bleiwage (Setzwage); poziomnica ciesielska, krokiewka (bud.).

Bleiweiß; biel ołowiana (chem. techn.).

Bleiwerk p. Bleihütte.

Bleizeche p. Bleibergwerk.

Blendberg; ił tłusty, ił plastyczny (dla tam w ługowniach) (soln.).

Blende (Grubenblende, Grubenlicht); lampka górnicza, latarnia górnicza, kaganek górn. (w Freibergu) (górn.).

Blende (Schutzwand, Schießwand), zasłona, ściana ochronna (górn.).

Blende (Wetterblende, Wetterverschalung), przepierzenie powietrzne, zasłona powietrzna (górn.) p. Wettertür.

Blende (Zinkblende); blenda cynkowa, sfaleryt (min.).

Bletze (Plötz); klin gruby, kliniak (górn.).

Bleuelstange p. Pleuelstange.

Blick p. Anbruch.

Blick (Ortsstoß, Arbeitsstoß); czoło, przodek, ściana, (górn.) p. Abbau mit breitem Blick.

Blick (Bleiblick); błysk ołowiu (met.).

Blick (Silberblick); błysk srebra (met.).

Blindboden; podłoga ślepa (dawana pod posadzkę) (bud.).

Blindgebirge (blindes Gebirge); górotwór w sól ubogi (soln.).

Blindflansch; przykrywa kołnierza (u rur).

Blindgeleise (Stockgeleise); tor martwy, tor ślepy (kol.).

Blindschacht (blinder Schacht); p. Grubenschacht.

Blindtreiben (blindes Treiben); wyciąganie, ciągnienie podziemne (górn.).

Blitzableiter; odgrom, gromochron (bud.).

Blitzentladung; wyładowanie piorunowe, gromowe (el.).

Blitzröhre; rurka piorunowa, rurka gromowa (fiz.).

Blitzröhre (Blitzsinter); fulguryt, strzałka piorunowa, piorunowiec (min.).

Blitzsaugspitze; ostrze odgromu (gromnika)'(el.).

Blitzschutzsicherung; ochronnik (odgromnikowy) (el.).

Blitzschutzvorrichtung; odgromnik (el.).

Blitztafel; płyta odgromnikowa (el.).

Block (erratischer Block) p. Wanderblock.

Block (Ingot), bałwan, blok (żelaza) (met.).

Blockblei (Blei in Blöcken); ołów w bryłach (met.).

Blocksalz; sól w bałwanach (soln.).

Blockverband (englischer Zięgel-verband); układ spojów kowadełkowy, blokowy, wiązanie blokowe (bud.).

Blockwalzwerk (Blockstrecke).; walcownia bałwankowa (walcownictwo żelaza).

Bogenlampenarmatur; oprawa lampy łukowej (el.). Bogenlampenkohlen; węgle do lamp łukowych (el.). Bogenlampenmast; słup do lamp łukowych (el.).

Bogenlampenspule; cewa lampy łukowej (el.).

Stein —, (Steingrund); grunt ska- Bogenlampentransformator;prze-listy.    twornik do    lamp    łukowych    (el).

unpreßbarer —; grunt nieści- Bogenlicht; światło łukowe (el.). śliwy.    Bogenlichtbeleuchtung;    oświetle-

Boden (Unterstes einer jeden Sache); nie łukowe (el.).

dno, spód, spodek, podłoga.    Bogenöffnung (Bogenweite, Spann-

Bodenbleche einer Sudpfanne;    denne    weite eines    Bogens);    rozpiętość    łuku

blachy panwiowe, spodnie blachy    (bud.),

panwiowe (warzel.).    Bogenpfeil p. Bogenstich.

Bodenfläche (der Pfanne); powierz- Bogenrohr (Bogenstück);    krzywka

chnia dna (panwy) (warzel.).    (maszyn.).

Bodenhelle; naświetlenie nawierz- Bogenspektrum; widmo łuku (el.).

Bogenstellung; arkadowanie (bud.). Bogenstich (Bogenhöhe, Bogenpfeil, Pfeilhöhe eines Bogens); wysokość łuku, strzałka łuku (bud.).

; łukówka boczni-

Blockwand (Gehrsatz); węgieł (bud.). Blockzange; kleszcze samochwyty (hut.).

Blockzinn; cyna w bryłach, w gru-^ złach (met.).

Blutstein (roter Glaskopf) p. Hämatit. Bobine; cewa/ bobina, (bęben dla lin płaskich) (górn.).

Bobine (Drahtspule); cewa, cewka druciana, zezwój (el.).

Bock (Gerüstbock); kozioł, kobylica (bud.).

Füge — (Fugbank); koziołek (stolarski.

Bock (Schemel, Verziehschemel); koziołek mierniczy (miern.).

Bock (Ständer); stojak (bud. maszyn.).

Bockpfettendach p. Dach. Bockwinde; wspornica śrubowa, dźwigarka do parowozów (kol.). Boden (Dielenboden, Fußboden); podłoga (bud.).

Boden (Erdboden); grunt, ziemia (geol.).

angeschwemmter —; grunt napływowy.

durchlässiger —; grunt przepuszczalny.

fester —; grunt stały, fetter —; grunt tłusty, mastnica. gewachsener —; grunt naturalny, nieruszany.

Kiesel —, grunt krzemienisty, szczerkowy.

lehmiger —; grunt gliniasty, lockerer—; grunt lekki, preßbarer —; grunt ściśliwy, sandiger —; grunt piasczysty. sumpfiger —; grunt rzadki, bagnisty.

Bodenstein (eines Ofens oder Hochofens) ; spodek, kamień spodni (pieca, wielkiego pieca) (hut.).

Bodenstock; calizna niezługowana, pień niezługowany (w ługowniach). Bodenzacken (Bodenplatte, Frischboden, Feuerboden); płyta spodkowa, spodek (met.).

Bogen (Kreisbogen); łuk, krzywizna, (geom. bud.).

Bogenabsteckung; wytykanie łuku, tyczenie łuku (miern.). Bogengeleise (Kurvengeleise); tor w łuku, tor łukowy (kol.). Bogengerüst (Bogengestell, Bogenlehre, Lehrgerüst, Lehrbogen); krą-żyna (obłąk z desek lub dyli wyginanych) (bud.).

Bogenhöhe eines Gewölbes p. Bogenstich.

Bogenlampe; łukówka, lampa łukowa (el.).

Dauerbrand —; łukówka trwało-palna.

Differential —; łukówka różnicowa sprzężona.

Effekt —; łukówka barwna. Hauptstrom —; łukówka główni-kowa, jednoobwodowa.

Nebenschluß

kowa.

Quecksilber —; łukówka rtęciowa.

chni (el.).    *

Bodenplatte p. Bodenzacken.

Bodensalz; sól kuchenna (z morskiej wody wywarzona) (warzel.).

Bodensenkung (Erdfall); zapadanie Bogenträger; dźwigar łukowy (bud.), się ziemi, zapadlina (górn.).    Bogenweite p. Bogenöffnung.

Boghead (Bogheadkohle, Art Kännelkohle); boghed, węgiel bcghedski ’ (min.).

Bohle (Pfoste, Planke); brus, dyl, bal (cieś.).

Bohlenbelag; pomost brusowy, dylowy (cieś. górn.).

Bohlenbogen p. Bogengerüst. Bohlenschrot; zrąb dylowy, brusowy (górn.).

Bohlenschrotzimmerung; wyprawa dylowa (dylami), obudowa dylowa (dylami) (górn.). Bohlenschutz; ochrona dylowa, zasłona dylowa (górn.).

Bohlenwand; szachulec, ściana budowana w słupy (bud.).

Bohnerz (Roggenerz); ruda bobowa (żelazna), bobownik (min.). Bohranlage; wiertarnia (górn.). Bohrapparat (Bohrzeug); przyrząd wiertniczy, wiertadło (górn.). Bohrarbeit (Bohren); wiercenie. Bohrbär (Bohrklotz, Schwerstange);

obciążnik (górn.).

Bohrbetrieb p. Bohrarbeit. Bohrbogen (Drehbogen); pałąk wier-tarski, smyczek.

Bohrbrett; napierśnik (ślus. stok). Bohrbühne; pomost wieżowy, wiertniczy, stanowisko wiertacza (górn.). Bohrbündel p. Bündel. Bohrbrunnen p. Artesischer Brunnen. Bohrdeckel (Bohrkranz, Bohrscheibe); 1) wieniec, tarcza otworowa;

2)    wieko (przy wierceniu ziemnem);

3)    p. Bohrschere (górn.). Bohrdocke (Schwengeldocke b. Erd-

bohren); koza, kozioł (górn.). Bohrduckel (Bohrschächtchen, Vorschacht); jama, bania, studnia górnicza, dukla wiertnicza, belkotka (górn.).

Bohreisen (Bergbohrer, Sprengbohrer, Steinbohrer; żelazko świdrowe, świder, świder dłutowy (górn.). Bohren; wiercić, świdrować.

Bohren (Bohrung, Bohrarbeit, Bohrbetrieb); wiercenie (górn.). drehendes — (rotierendes —); wiercenie obrotowe.

einmännisches —; wiercenie jednoręczne.

maschinelles —; wiercenie maszynowe.

stoßendes —; wiercenie udarowe, zweimännisches —; wiercenie dwuręczne.

Bohren mit dem Seile p. Seilbohren.

Bohren mit Hohlgestänge p. Röhrenbohren.

Bohren mit steifem Gestänge

p. Gestängebohren.

Bohren und Schießen p. Bohr und Schießarbeit.

Bohrer (b. der Sprengarbeit); świder; p. Bergbohrer, Handbohrer, Spreng-bohrer.

Bohrer (Erdbohrer); świder (poszukiwania górnicze).

Erd —; świder ziemny.

Flügel —; świder rozszerzacz. Hohl—; świder wydrążony, świder zwinięty.

Kern —; świder próbny, próbnik. Löffel —, (Schaufel —); świder łyżkowy.

Meißei —; świder dłutowy, dłuto. Spiral —; świder spiralny, kręcony. Stoß —; świder udarowy.

Ventil —; świder czerpakowy, czerpak.

Bohrer; świder, świderek, wiertak (nar z.).

Drill —, (Meißel mit Vorbohrer); przedwiertak.

Fiedel —; świder smyczkowy. Gewind —, (englischer —); świder gwinciarski, angielski.

Hohl — ; świder zwinięty.

Holz —; świder drzewny, ciesielski. Kronen —, (gezahnte Büchse); świder koronowy, świder wielościenny. Kolben —świder graniasty. Kreuz —; świder krzyżowy. Schlicht — , (Kaliber —); świder kalibrowy.

Schnecken —; świder ślimakowaty. Schneid—; świder narzynak. Schrauben —; świder śrubowy. Spitz —; wiertak zwyczajny. Spund —; świder beczkowy, świder bednarski.

Stein —; świder kamieniarski. Trill —; świder furkadłowy, furkacz. Universal —; świder rozsuwany. Versenk —; nawiertnik. Winkelreibe —; rozwiertak kątowy.

Zapfen —; wiertak czopowy. Zentral —, (Zentrum —); świder centralny, środkowiec.

Bohrerkopf; głowa świdra. Bohrfäustel p. Fäustel.

Bohrfund; natraf wiertniczy, odkrycie wierceniem dokonane (górn.). Bohrgabel (Abfanggabel beim Erd-bohren); widełki podchwytcze (górn.).

Bohrgeräte (Bohrgezähe); narzędzia wiertnicze.

Bohrgerüst (Erdbohren); 1) żóraw wiertniczy; 2) p. Bohrturm.

Bohrgesellschaft; towarzystwo wiertnicze.

Borgestänge (Bohrstangen); żerdki, drążki wiertnicze, przewód wiertniczy (górn.).

Bohrgestell p. Gestell.

Bohrgezähe p. Bohrgeräte.

Bohrhammer; taran udarowy, młotek wiertniczy (poruszany zgęszezo-nem powietrzem) (górn).

Bohrhäuer; wiertacz.

Bohrhitze (Bohrschauer, Schauer); utok (poczet uderzeń młotkiem między dwoma przerwami) (górn.).

Bohrhütte (Bohrkaue, Bohrhaus); jata wiertnicza, wiertarnia (górn.).

Bohrkern (Gesteinskern); rdzeń, słupek skalny.

Bohrkeule; tłuczek, gruszka wiertnicza (do rozbijania ciał twardych na dnie otworu).

Bohrklotz p. Bohrbär.

Bohrkluppe p. Kluppe.

Bohrknarre p. Ratsche.

Bohrkopf p. Bohrerkopf.

Bohrkran; żóraw wiertniczy (górn.).

Böhrkranz p. Bohrdeckel.

Bohrkrätzer (Krätzer, Raumlöffel); zgrzebełko, skrobaczka (górn.).

Bohrkrätzer (Spiralkrätzer, Fuchsschwanz, Seilfänger); śrubownica, | kleszcze (górn.).

Bohrkrätzer von Gajski; kleszcze Gajskiego (górn.).

Bohrkrone (b. Diamantbohren); koronka wiertnicza, koronka świdrowa (wiercenie dyamentami).

Bohrkrückel p. Krückel.

Bohrkunst (Bohrtechnik); nauka o wierceniu, wiertnictwo.

Bohrloch (Erdbohrloch); otwór wiertniczy, otwór świdrowy, ziemny (górn.).

Bohrloch (Sprengbohrloch); otwór nabojowy, otwór strzałowy (górn.).

Bohrlochpumpe (Bohrlochspumpe); pompa solankowa (soln.).

Bohrlöffel (Schmandlöffel); łyżka, j czerpak (górn.).

Bohrmaschine; wiertarka (techn. mech.).

Hand —; wiertarka ręczna, horizontale —, wiertarka pozioma. Lager —; wiertarka do łożysk. Langloch —; wiertarka pociągowa.

Radialbohrmaschine; wiertarka żórawiowa.

Radreifen —; wiertarka do obręczy, transportable —; wiertarka przenośna.

Wand—; wiertarka naścienna. Zylinder —; wytaczarka. Bohrmaschine (b. d. Sprengarbeit); wiertarka (górn.).

elektrische — ; wiertarka elektryczna.

Hand —; wiertarka ręczna. Perkussions —; wiert. udarowa. Rotations —; wiertarka obrotowa. Bohrmehl; mączka świdrowa, miał świdrowy; p. Bohrschmand (górn.). Bohrmeißel (Meißelbohrer b. Erdbohrern); dłuto, świder dłutowy (górn.).

Bohrmeister (Krückelfiihrer); wiertacz.

Bohrmethode (Bohrsystem); sposób wiercenia.

Bohrnadel p. Raumnadel. Bohrpfeife (Pfeife, Büchse); piętka (górn.).

Bohrpost (Satz); zbiór świdrów, zcał świdrów (górn).

Bohrprobe; próba wiertnicza (górn.). Bohrprotokoll (Bohrbuch, Bohrregister) ; protokół wiertniczy, księga wiertnicza, rejestr wiertniczy. Bohrratsche p. Ratsche.

Bohrröhre (Futterrohre); rura wiertnicza (górn.).

Bohrsack p. Sackbohrer. Bohrsäule; noga, słup, stojak wiertarki.

Bohrschacht; szyb wiercony (górn.). Bohrschauer p. Bohrhitze. Bohrscheibe p. Bohrdeckel. Bohrschere (b. Erdbohren); imadełko żerdkowe, ściskacz żerdkowy. Bohrschmand (Bohrschlamm); błoto świdrowe, łyżkowina, namuł p. Bohrmehl.

Bohrschneide (Bohrspitze); koniec świdra, ostrze świdra, pióro (narz.). Bohrschuh; trzewik rurowy (rurowanie otworów wiertniczych). Bohrschwengel (Drückei); wahacz, dźwignia wiertnicza (górn.). Bohrseil; lina wiertnicza (górn.). Bohrspäne (Drehspäne); owiertki, wywierciny, wióry, otoczki. Bohrspindel (Bohrstange); pręt świdra, drążek świdra.

Bohrspreize (b. Maschinenbohren); rozpora (świdrowa).

Bohrstampfer p. Stampfer.

Borax; boraks (techn.).

Borax (Tinkal); boraks rodzimy, tyn-kal (min.).

Borazit; boracyt (min.).

Bordblech (bei Pfannen); blacha boczna, blacha brzeżna (panwy) (warzel.).

Bord (Pfannenbord); brzeg panwy,. kraj panwy; p. Pranft (Branft).

Bordsalz (gelbes Salz); przywar boczny, sól żółta (warzel.).

Bordschwelle; próg boczny (w zbiornikach solankowych).

Bordstücke einer Sudpfanne p. Bordblech.

Börteln (bördeln) Ränder der Bleche; wywijać (met.).

Böschen p. Äbböschen.

Böschung (Dossierung) eines Dammes, einer Mauer; stok, skarpa, opłaz, skos, nachylenie (rob. ziem. bud.).

Böschungsabsatz p. Bernie.

Böschungsverhältnis; stoczystość (rob. ziem.).

Böschungswinkel (natürlicher Böschungswinkel); kąt zesypu (rob. ziem. bud.).

Böse Wetter p. Wetter.

Bossenwerk; bonie, boń (rowki w ścianach zewnętrznych murów) (arch.).

Bossieren (abspitzen) einen Bruchstein; przyciąć, przyciosać kamień (bud.).

Bottich; kadź, stągiew.

Bouilleur (Sieder, Siederohr) bei Dampfkesseln; ogrzewainik, parownik, opłomka, wygrzewnik, kotlik (maszyn.).

Bouilleurkessel (Siederkessel, Dampfkessel mit Siederöhren, mit Bouilleurs); 1) kocioł z ogrzewalni-kami; 2) kocioł z parownikami (opłom-kami) (maszyn.).

Bohrstange p. Bohrgestänge.

Bohrstock p. Bohrtäucher.

Bohrstücke p. Bohrzeug.

Bohrsystem p. Bohrmethode.

Bohrtäucher (Senkröhre, Bohrstock) b. Erdbohren; kadłub, rura kierownicza (góra.).

Bohrturm; wieża wiertnicza (górn.).

Bohr- und Schießarbeit (Sprengarbeit); praca (robota) wiertniczo-strzelnicza, rozsadzanie (góra.).

Bohr- und Schießgeräte; narzędzia wiertniczo-strzelnicze (górn.).

Bohrung (das Bohren); wiercenie (górn.).

Tief —; wiercenie głębokie.

Bohrverfahren; sposób wiercenia.

Bohrversuch; próba wiercenia.

Bohrvorrichtung; urządzenie wiertnicze, przyrząd wiertniczy (górn.).

Bohrwagen; wózek wiertniczy (górn.).

Bohrwerk p. Bohranlage.

Bohrwidder; taran wiertniczy (górn.). hydraulischer — von Wolski; hydrauliczny taran Wolskiego.

Bohrwirbel p. Wirbel.

Bohrzange p. Bohrkluppe.

Bohrzeug (Schaft und Bohrstücke); przyrząd wiertniczy, narzędzia wiertnicze (górn.).

Bollette; boleta, ceduła.

Bolzen (Durchsteckbolzen); sworzeń,

(nit z otworem do przetkania zaty-czki) p. Nietenbolzen, Schraubenbolzen.

Bolzen (Bolzen, stehender Stempel); słup, słupek, stojak (góra. cieś.).

Bolzen (Schraubenbolzen); trzpień (śrubowy) (maszyn.).

Bolzenschrot p. Schrot.

Bolzenschrotzimmerung (Bolzenzimmerung); wieńcowa wyprawa słupkowa, wieńcowa wyprawa na Boulangerit; bulanżeryt (min.), słupkach, wyprawa (obudowa) słup-^ Bournonit (Schwarzspießglanzerz,

kowa (w szybach) (górn.).

Bolzenzimmerung mit Wandruten; wyprawa słupkowo kątownico-wa (w szybach) (górn.).

Bon; bon, (pisemne upoważnienie do otrzymania zamówionego przedmiotu).

Bonebedschichten; bonebed (pokład kostny) (geol.).

Booster (Spannungserhöher); doda-tnica, prądnica dodatkowa (el.).

Bootshaken p. Feuerhaken.

Bor (Boroń); bor (chem.).

Spießglanzbleierz); burnonit, szaro-miedniak ołowiany (min.).

Boussole p. Bussole.

Boysalz; sól morska, krupiasta, gra-dówka.

Brachiopoden; ramienionogi, bra-chiopoda (mięczaki dwuskorupowe) (geol.).

Brahme (Brahne) p. Senkel. Brahme hängen (Senkel hängen);

wyznaczać kierunek, godzinę (górn.). Bramme (Brame); bałwan, blok płaski (żelaza) (hut.).

Brause; natrysk (skraplanie pary) (maszyn.).

Brand; pożar, ogień.

Gruben —; pożar kopalni, pożar dolny.

Brandarbeit p. Feuersetzen.

Branddamm; tama ogniowa, tama pożarna (górn.).

Brandfeld; pole gorejące, płonące (górn.).

Brausebad; kąpiel natryskowa. Breccie; druzgot, brekcya (geol.).

Breccienartige Struktur p. Struktur.

Breccienmarmor; marmur zlepie-niec, okruchowiec (geol.).

stange.

Brandige Wetter; powietrze pło- Brechbaum (Brecheisen) p. Brech-nące, pożarne, palne (górn.).

Brandkohle; węgiel nieczysty, ka- i Brechen (losarbeiten, gewinnen) Stei-mienisty (min.).    ne; łamać, dobywać (górn.).

Brandmauer (Feuermauer); mur Brechen p. Übersichbrechen.

ogniochronny, przeciwpożarny, gro- Brechen (Vorkommen) von Minera-dziżar (bud.).    lien; występować, znajdować się,

Brandröhrchen (Rakete); przepal-    okazywać się.

niczka, rakietka (górn.).    Brechmaschine p. Steinbrecher.

Brandschieier (bituminöser Schiefer-    Brechmaul (bei der Backenquetsche);

ton); łupek palny, żywiczny (min.).    szczęki.

Brandsetzen p. Feuersetzen.    Brechstange (Brecheisen, Brech-

Brandsilber (Feinsilber); srebro    bäum); łamulec    (narz.).

palone, srebro ogniem czyszczone Breitaxt (Breitbeil); topór ciesielski, (met.).    zwyczajny (narz.).

Brandstein (Backstein) p. Ziegel. Breiteisen; płaskownik szeroki

Brandw etter p. Brandige Wetter. | (matr.).

Branft (Pranft) p. Pfannenbord.    Breiten; płaszczyć, rozpłaszczać, wy-

Braten (das Kupfer, das Roheisen);    ciągnąć (met.).

palić, wytapiać, wygrzewać (miedź, Breitenseite (Breitenscherme); bok żelazo surowe) (met.).    j szerokości (miary górniczej).

Braunbleierz p. Pyromorphit.    Breithacke p. Breithaue.

Brauneisenerz (Brauneisenstein, Li-    Breithammer; młot płaszczący (hut.),

monit); żelaziak brunatny, limonit Breithaue (Lettenhaue, Breithacke);

motyka (techn. górn.).

\ (min.)

Brauneisensteinknollen; gruzły, | Breitspurig; szerokotorowy (kol.), nacieki żelaziaka brunatnego (min.). Bremsbacke; szczęka hamulca (ma-

szyn.) p. Bremsklotz.

Bremsband; taśma hamulcowa, pas hamulcowy (maszyn.).

Bremsberg (Bremsstrecke); pochylnia hamulcza, pochylnia (górn.). beiderseitiger —,' (doppelflligeli-ger—); pochylnia hamulcza dwustronna.

doppeltrümiger —, (doppelspuriger —); pochylnia hamulcza dwutorowa.

einseitiger —, (einflügeliger —); pochylnia hamulcza jednostronna, eintriimiger —, (einspuriger —); pochylnia hamulcza jednotorowa.

Bremsbergabbau; odbudowa z pochylni (górn.).

Bremsbergausbau; obudowa pochylni hamulczej (górn. cieś.).

Bremsbergbetrieb; ruch na por chylni hamulczej.

Bremsbergförderung; przewóz po pochylni (pochylnią), p. Bremsförderung (górn.).

Braunerz (verwitterter Brauneisenstein); żelaziak brunatny zwietrzały (min.).

Braunit (Hartbraunstein); braunit, tlenek manganowy (min.).

Braunkohle; węgiel brunatny, węgiel bury, burowęgiel (min.).

Braunkohlenbergbau; górnictwo węgla branatnego, kopalnictwo węgla brunatnego (górn.).

Braunkohlenbergwerk (Braunkohlengrube, Braunkohlenbergbau); kopalnia węgla brunatnego (górn.).

Braunkohlenflöz; pokład węgla brunatnego (geol. górn.).

Braunkohlenformation; formacya, utwór węgla brunatnego (geol.).

Braunkohlengrube p. Braunkohlenbergwerk.

Braunkohlenlager; złoże, pokład węgla brunatnego (geol.).

Braunstein (Pyrolusit); manganiak szary, dwutlenek manganu, braunsztyn (min.).

Bremshebel; drążek, dźwignia ha-mulcza (maszyn.).

Bremsberghöhe; wysokość pochylni . (góra.).

BremsbergpfeiLer (Sicherheitspfeiler) ; filar pochylni, filar ochronny pochylni (góra.).

Bremsbergverschluß; zaniknięcie pochylni hamulczej (górn,).

Bremsbock (Gestellwagen); wózek podstawny, kołyska (górn.).

Bremsdiagonale p. Diagonalbrems-berg.

Bremskammer; komora hamulcza, hamownia (górn.).

Bremskettenrutsche; łańcuchowa zesuwnia hamulcza (ładowanie węgla).

Bremsklotz (Bremsbacke. Bremsschuh); klocek hamulcowy, klocek hamulca (maszyn.).

Bremskraft; siła hamowania (mech.). Bremsdrücke!; dźwignia haipulcza Bremsleistung; moc hamowana

(góra. maszyn.).

Bremsdynamometer (Pronyscher Zaum); hamownica, hamownica Pro-ny’ego (maszyn.).

Bremse (Bremsvorrichtung); hamulec (maszyn).

Backen —, (Klotz —); hamulec klockowy, kłodowy.

(mech.).

Bremsmagnet; magnes hamulcowy

♦ (el.).

Bremsmaschine (Bremswerk, Bremsvorrichtung) ; przyrząd hamulczy, hamulec (maszyn.).

Bremsrad p. Bremsscheibe. Bremsring; koło hamulcze (maszyn.). Band—; hamulec taśmowy, pasowy.    Bremsschacht (seigerer Brems-

Dampf —; hamulec parowy.    schacht); szyb hamulczy (górn.).

Differential —; hamulec różnicowy.    Bremsscheibe (Bremsrad); tarcza,

durchgehende —; hamulec zespolony.

einseitige —, (einklötzige —); hamulec jednostronny, hamulec jedno-klockowy.

elektrische —; hamulec elektry

koło hamulcze (maszyn.). Bremsschuh; sanki hamulcowe, oprawa kłody hamulcowej; p. Bremsbacke (maszyn.).

czny.

Hand —; hamulec ręczny.

Hebel —; hamulec dźwigniowy, drążkowy.

hydrostatische —, (hydraulische—); hamulec wodny.

Keil —; hamulec klinowy. Ketten —; hamulec łańcuchowy.

Bremsspindel; wrzeciono hamulca, śruba hamulcowa (górn. kol.). Bremsstrecke p. Bremsberg. Bremsstube p. Bremskammer. Bremsvorrichtung (Bremsapparat) p. Bremse.

Bremsvorrichtung (b. d. Winkelmeßinstrumenten); kleszcze (miern.). Bremswagen; wóz z hamulcem, wóz hamulcowy.

Bremszugstange; cięgiel hamulcowy, pręt hamulcowy.

Brennbarkeit; palność.

pneumatische —, (Luftdruck—); Bremsweg p. Bremsberg, hamulec powietrzny, hamulec pneu- Bremswerk p. Bremsvorrichtung, matyczny.

Sicherheits —; hamulec bezpieczeństwa.

Schrauben —; hamulec śrubowy. Brenndauer; 1) czas palenia się; selbsttätige —, (selbstwirken-    2) czas świecenia,

de —); hamulec samodzielny, hamu- Brennen; 1) wypalać (wapno, gips); lec samoczynny.    2) prażyć (rudę).

Vakuum —; hamulec próżniowy, Brenner (Lampenbrenner); palnik hamulec ssący.    (ośw.).

Bremsen; 1) hamować; 2) p. Ab- Flach —; palnik płaski.

bremsen (górn ).    Rund —; — okrągły.

Bremser; hamulczy.    Brennholz; drwa, drzewo opałowe,

Bremsfallstrecke (Bremsförder-    paliwo.

strecke); p. Bremsberg.    Brennmaterial (Brennstoff); paliwo,

Bremsförderung (Abbremsen); spu-    opał (matr.).

szczanie, opuszczanie hamulcze,    Brennort (Setzort); palenisko (przy

opuszczanie po pochylni przy po-    rozsadzaniu ogniem),

mocy hamulca (górn.).    Brennpunkt (Fokus); ognisko (fiz.).

Bremshaspel; kołowrót hamulczy Brennstahl p. Zementstahl.

(górn. maszyn.).    Brennstoff p. Brennmaterial.

Brennweite; odległość ogniskowa (fiz.).

Brett; deska, tarcica.

Kisten —; deska podsufitka (³/₄ cal.). Schal —; — jednocalowa, calówka. Spund —; deska półtoracalowa, póitorówka.

Tischler —; deska lł/₄ calowa, stolarska.

Bretterplanke (Bretterzaun); parkan. Brettfläche; powierzchnia deski, plask deski.

Brettnagel; deskal, gwóźdź deskowy. Brettsäge (Brettschneidersäge); piła tracka (narz.).

Brettschneider; tracz.

Briart’ Rätter (Briarf Gitter); ruszt Briarta (ładowanie węgla). Briefkopierbuch; kopjał listów, księga odpisu listów.

Briggsche Logarithmen (gemeine Logarithmen); logarytmy briggow-skie, zwyczajne (mat.).

Brikett (Kohlenziegel, Kohlenstein);

cegiełka węglowa, brykieta (techn.). Brikettierung (Brikettfabrikation); cegiełkowanie (miału węglowego, warzonki...) (techn.). Brikettpresse; prasa cegiełkowa. Brikettsalz; sól cegiełkowa (warzel.). Brillant; brylant (dyament oszlifowany).

Brisant (von Sprengstoffen); gwałtownie działający, silny. Britanniametall (brittisches Metali); metal brytański, srebro angielskie (met.).

Britsche (Pritsche); strzecha (tężni-cza), dach (tężniczy) (tężenie solanki).

Britschengradierung p. Gradierung. Bröckelgebirge (Lebergestein);

próchnica (Wieliczka).

Bröcklig (vom Gestein); kruchy. Broden (Dampf); para (warzel.). Brodenfang (Dampffang, Dunstfang);

parnik (warzel.).

Brom; brom (chem.).

Bronze (Erz, Metall); bronz, spiż (met.).

Aluminium —; bronz glinowy, nagliniowy.

Phosphor —; bronz nafosforzony. Bronzearbeit p. Messingarbeit. Bronzearbeiter p. Messingarbeiter. Bronzedraht; drut bronzowy (matr.). Bronzieren; bronzować (techn.). Bronzit; bronzyt, spiżowiec (min.). Brouillon; notatnik, szkic, bruljon.

Bruch; ułamek (mat.).

Dezimal —; ułamek dziesiętny, echter —; ułamek właściwy, gemeiner —, (gewöhnlicher —); ułamek zwyczajny, periodischer —; ułamek nieskończony, ułamek okresowy, unechter —; ułamek niewłaściwy. Bruch (des Gesteins, Minerals); przełam.

ebener —; przełam równy, erdiger —; przełam ziemisty, hakiger —; przełam zadziorowy, muschliger — (muschelartiger —); przełam muszlowy. unebener —; przełam nierówny. Bruch (eines Metalls); złom, przełom, ebener —; złom równy, erdiger —; złom ziemisty, faseriger —; złom włóknisty, feinfaseriger —; złom drobno-włóknisty.

feinkörniger —; złom drobnoziarnisty.

grobfaseriger —; złom grubo-włóknisty.

grobkörniger —; złom gruboziarnisty.

hakiger —; złom zadziorowy, körniger —; złom ziarnisty, muschliger —; złom muszlowy. rauher —; złom ciemno-szary. sehniger —; złom żyłkowaty, seidenfeiner —; złom jedwabisty, unebener —; złom nierówny. Bruch des Seiles p. Seilbruch. Bruch (Einbruch, Verbruch, Einsturz); zapadlina, zawał, załom, zawalisko (górn.).

Bruchbau; odbudowa gruzowa, zwa-liskowa, załamowa (górn.). Brucheisen p. Pauscheisen. Bruchfeld (verbrochenes Feld); zawalisko, zawał (górn.). Bruchfelder; pola zapadlinowe, zapadania (geol.).

Bruchfläche; powierzchnia przełamu, przełam (min.).

Bruchhaken p. Raubhaken. Brüchig (vom Gestein); łomny, łom-liwy.

Brüchig (spröde, von Metallen); kruchy.

Brüchiges Eisen p. Eisen. Bruchlinien; linie przełomowe (geol.).

Bruchort (Bruchstrecke); 1) zawalisko; 2) p. Bergmühle (górn.). Bruchpfeiler; filar załamowy (górn.).

kli-cembrówka,

Bruchquerschnitt.

49

Brustmauei*.

Bruchquerschnitt (gefäh rlicher Querschnitt); przekrój niebezpieczny (wyt).

Bruchsicherheit; spółczynnik bezpieczeństwa, bezpieczeństwo (wyt.). Bruchsilber; odpadki, okruchy srebra (inet.).

Bruchstein; kamień łamany, kamień łomny, orcel (min. bud.). Bruchsteinmauer (Bruchsteinmauerwerk); mur kamienny dziki, mur dziki (bud.). ,

Bruchstrecke p. Bruchort. Bruchstrich; kreska ułamkowa (mat.). Bruchstück (von Min. Met.); ułomek, złamek, szczątki.

Bruchwasser (Sumpfwasser); woda bagienna (geol.).

Bruchwinkel (bei Bodensenkungen);

kąt załamu (górn.).

Brücke; most (bud. most.). Aquädukt—, (Wasserleitungs —); most wodociągowy.

Eisenbahn —; most kolejowy, eiserne —; most żelazny, fliegende —; (fliegende Fähre, Gier —); most samolot, prom.

Fiut—, (Inundations—); most na zalewie, powodziowy, gedeckte —; most kryty.

(Geh—, (Lauf —, Steg); most dla pieszych, kładka, ława. gewölbte —; most sklepiony. Gitter —; most kratowy. Hängewerks —; most wiesza-rowy.

Häng und Sprengwerk —; most wieszarowo - rozporowy, hölzerne —, (Holz —); most drewniany.

Hub —; most podnoszony.

Ketten —; most łańcuchowy. Ponton —; most czajkowy, pontonowy.

provisorische —, (flüchtige —, interimistische —); most tymczasowy. Sprengwerks —; most rozporowy, steinerne —, (Stein —); most kamienny.

Straßen —; most drogowy.

Ziegel —, (Backstein—); most ceglany.

Zug—, (Aufzieh —); most z\Vodzony. Brückenbau; mostownictwo (bud. most.).

Brückenbelag; pokład (mostu) (bud. most.).

Brückenfeld; przęsło mostu (bud. most.).

Brückengeländer; poręcz mostu (bud. most.).

Brückenjoch; jarzmo mostowe (bud.).

Brückenpfeiler; filar mostowy (bud. most.).

Brückensicherung; bezpiecznik mostkowy (el.).

Brückenwage p. Wage.

Brudergeld (Büchsengeld) p. Büchsenpfennig.

Bruderlade (Knappschaftskasse); kasa bratnia, kasa bracka, kasa wspólnej pomocy otroków, związek bratni (bracki) (górn.).

Bruderladematrikel; rodowód otroków, spis członków kasy brackiej (górn.).

Brünieren (bräunen) das Eisen, den Stahl; brunirować, nadtleniać żelazo, stal.

Brunne (Bronne, Bronne); brózda, zasiek, załom (w skale) (górn.).

Brunnen (brunnenführen, brunnenhauen); brózdować, zasiekać (robota klinomłotowa) (górn.).

Brunnen (gegrabener Brunnen); studnia.

Brunnen (artesischer Brunnen, Bohrbrunnen); studnia artezyjska, studnia wiercona.

Brunnen (Quelle); krynica, źródło, zdrój.

Brunnengräber (Brunnenmeister); studniarz.

Brunnensole p. Quellsole.

Brunnenziegel (Gewölbziegiel, Kesselziegel); cegła klinowa nówka, studniówka, sklepówka (bud.).

Brunnenwasser; woda źródlana, studzienna, twarda.

Brust (Brüstung); zasiek, nawiertek (przy wierceniu otworu) (górn.).

Brust; p. Stoß, Arbeitsstoß.

Brust (b. Vorsumpf) ustęp, berma.

Brust (Ofenbrust); pierś pieca, strona przednia (robocza) pieca (hut.).

Brustbohrer (Brustleier) p. Kurbelbohrer.

Brustbrett; napierśnik wiertarski.

Brüsten (anbrüsten, zubrüsten); zasiekać, wykonać zasiek, nawiertek; p. Anbrüsten (górn.).

Brustlappen (Brustpremse); kotula piersiowa, pancerz piersiowy (w Wieliczce.

Brustmauer eines Schachtofens p. Brust.

dla chorych; 3) p. Büchsbohrer.

Brüstung; 1) pobiedrze, parapet Buhnenböschung; stok grobli, opłaz (bud.); 2) nawiertek (przy wierce- (rob. wod.).

niu otworu) p. Brust.    Bühne (Fahrbühne im Schacht); spo-

Brutto; ryczałt, brutto.    cznik, przestanek, bono (góra.).

Bruttoeffekt; skutek ryczałtowy. Bühne (Arbeitsbühne, Kasten); po-Bruttoeinnahme ; dochód surowy,    most'roboczy, powała robocza, rusz-

całkowity, brutto (kas.).    towanie (góra.).

Bruttogewicht (Bruttolast, totale Bühne (Hauptbühne, Sicherheits-Last); ciężar brutto, ryczałtowy bühne); pomost główny, ochronny, (wraz z opakowaniem).    bono główne, ochronne (w szybie)

Bryozoen; mszywioły (bryozoa) j (góra.).

(geol.).    Bühne (Fahrkunstbühne, Tritt); sto-

Buche; buk.    *    pień (maszyn, górn.).

Buchenkohle; węgiel bukowy.    Bühnensalz; sól pomostowa (odpadki

Buchhaltung (Buchführung); buchał- solne przy przeróbce karnalitu), terya, księgownictwo (kas.).    Bühnenwagen p. Gestellwagen,

doppelte —; buchalterya podwój- Bühnlager (ßiihnenlager, Bülinloch); na, włoska.    gniazdo, wręb, zacięcie (górn. cieś.).

einfache —; buchalterya poje- Bulge (Bulche); miech skórzany, wo-dyńcza.    rek skórzany, byk, bulga (do czer-

Büchsbohrer (Bohrbiichse, Büchse, pania wody i dobywania urobku) Glockenbohrei’); świder dzwonowy, (górn.). dzwoniec (wierć. ziem.).    Bulier p. Bouilleur.

Büchse; 1) puszka, pudełko; 2) kasa Bund (Wulst b. Bohrgestänge); nasadka.

Bündel; snopki (żelaza) (met.).

Büchse (Pfeife) p. Bohrpfeife.

wydrążyć (otwór świdrowy) (górn.). Büchsenpfennig (Büchsengeld); składkowe (górn.).

Büchsen (nachbüchsen ein Bohrloch); Bündel (Bohrbiindel, Gestängebündel); ściskacz żerdkowy, pierścień żerdkowy, (wiercenie ziemne) (górn.).

Buckel; garb, siodło, grzbiet płonny Bündel (Röhrenbündel); ściskacz ru-(geol. górn.).    rowy, pierścień rurowy (rurowanie

Budget (Voranschlag, Haushalt); bu- otworów wiertniczych) (górn.). dżet, etat (dochodów i rozchodów). Bundgatter p. Gatter.

odbijak (kol. górn.).

Bufferscheibe (Bufferteller); tarcza tłuczka zderzakowego, talerz buforowy, tarcza buforowa (górn. kol.).

Bafferstange (Bufferführungsstange); trzon tłuczka zderzakowego, drążek kierowniczy tłuczka, trzon buforowy (górn. kol.).

Bug (Kurbelbug, Kurbelarm, Kurbelknie); ramię korby (maszyn.).

Bügel; kabłąk, pałąk (sprzęgła) (górn. kol.).

Bügel (Rąitel, Reifen, Reif); obręcz (górn.).

Buffer (Puffer, Stoßapparat); zderzak, Bundgespärre (Dachgebinde, Dachbund); wiązanie dachowe, więźba dachu (bud.).

Bundtram (Zugbalken, Dachbindebalken); jęta (bud.).

Grat—, (Gratbalken); jęta narożna. Ixen —; jęta koszowa. Bunsenelement; stos Bunsena (el.). Buntbleierz (Pyromorphit); pyromor-fit (min.).

Buntkupfererz (Bornit); bornit (min.).

Buntsandstein (bunter Sandstein);

piaskowiec pstry (geol.).

Bunze (Bunzen) p. Punze.

Bügel (einer Kurbel, Treibstange, Bureau (Kanzlei); biuro.

eines Lagers); strzemię (maszyn.). technisches —; biuro techniczne.

Bügelkontakt; ślizg pałąkowy (el.). Bureaudiener (Kanzleidiener);

woźny.

Bürette (Meßröhre); miarówka, b i irre tka (chem.).

Bürste; 1) szczotka; 2) szczotka, zda-wa (el.).

Bürstenabhebevorrichtung; przy- -rząd do odchylania szczotek (el.).

Bügelsäge (Spannsäge); piła obłą-kowa, kabłąkowa (narz.).

Bügelschacht (Reifenschacht, Reifschacht); szyb obręczowy (wyprawiony obręczami) (górn.).

Buhne (Damm, Deich, Einbau); tama, gać, grobla, zajaz (rob. wod.).

. Bürstenapparat; przyrząd szczotkowy (el.).

Bürstenbrücke; połączenie szczotek (el.).

Bürstenfassung; oprawa szczotek (el.).

Bürstenhalter; grabki (u prądnicy)

■ (el.).

Bürstenkabel; kabel szczotkowy (el.).

Bürstenklemmen; zaciski szczotkowe (el.).

Bürstenspannung; napięcie iniędzy-szczotkowe (el.).

Büschelkunst (Püschelkunst); starodawne czerpadło (górn. maszyn.).

Buschen (wedeln); wiać, przewiewać (przez poruszanie gałęzią, ubiorem, płachtą) (górn.).

Bussole; busola (fiz. el. miern.).

Bütte (Bütten) p. Pütte.

Buttenspritze; sikawka przenośna.

Buttersalz; sól maślna (do solenia masła).

Butzen (Putzen); buła, gniazdo rudne (geol.).

Butzenförmig; bulasty.

Butzenweise (in Butzen vorkommend); bułami, w bułach (geol.).

Butzenwerk (Putzenwerk); buły, gniazda rudne (geol.).

C.

(el.).

Cadmium (Kadmium); kadm (chem.). Calamin p. Galmei (Kieselzink). Calamit; kalamit (min.).

Calceola sandalina; calceola san-dalina (koral) (geol.).

Calcination p. Kalzination. Calcinieren p. Kalzinieren.

Calcit p. Kalkspat.

Calcium p. Kalzium.

Calculieren p. Kalkulieren.

Caliber p. Kaliber.

Calibrieren p. Kalibrieren.

Calo p. Kalo.

Calorie p. Kalorie.

Calotte p. Kalotte.

Cambrische Formation p. Karnbri-sche Formation.

Campagne p. Kampagne. Cännelkohle p. Kännelkohle. Canon; kaniony (wąwozy, jary przepaściste⁻) (geol.).

Capacität p. Kapazität.

Capell- Ventilator p. Ventilator. Capelle p. Kapelle.

Capellengold p. Kapellengold. Capellensilber p. Kapellensiber. Capillarität p. Kapillarität.

Caps p. Aufsatzvorrichtung.

Carbid; węglik wapnia, karbid (techn. chem.).

Carbon p. Karbon.

Carbonisation p. Karbonisation. Carbonit; karbonit (mat. wybuch.

bezpieczny) (górn.).

Cardium (Conchiferen); cardium (geol.).

Carnallit (Karnallit); karnalit (min.).

Carnallitlager; pokład karnalitu (geol.).

Carnallitregion; strefa, pas, warstwa karnalitu (geol.).

C-Eisen (U-Eisen); ceownik (bud.).

Cement p. Zement.

Cementanstrich p. Zementanstrich.

Cementdamm p. Zementdamm.

Cementfabrik p. Zementfabrik.

Cementformstein p. Zementform-stein.

Cementieren p. Zementieren.

Cementkalk p. Zementkalk.

Cementkupfer p. Zementkupfer.

Cementmauerung p. Zementmaue

rung.

Cementmauerwerk p. Zement-mauerwerk.

Cementmörtel p. Zementmörtel.

Cementplatte p. Zementplatte.

Cementstahl p. Zementstahl.

Cementverputz p. Zementverputz.

Cementwasser p. Zementwasser.

Cenomanbildung (Cenomanien); cenoman, piętro cenomańskie (for-macyi kredowej) (geol.).

Centesimalwage p. Zentesimal wage.

Centimeter (Zentimeter); centymetr (mat.).

Centimeter- Gramm- Sekunden-Einheit; jednostka centymetro-gramo- sekundowego układu miar

Centimeter- Gramm- Sekunden-System; układ centymetro- gramo-sekundowy (el.).

Centralbewegung p. Zentralbewe-gung.

Centraldirektion p. Zentraldirektion.

Centrale p. Zentrale.

Centrale und diagonale Bewetterung p. Zentrale und diagonale Bewetterung.

Centralkondensation p. Zentralkondensation.

Centralpunkt p. Zentralpunkt.

Centralumschalter p. Zentralumschalter.

Centralvulkan p. Zentralvulkan.

Centralweichenplatte p. Zentralweichenplatte.

Centrieren p. Zentrieren.

Centriervorrichtung p. Zentriervorrichtung.

Centrifugalkraft p. Zentrifugalkraft.

Centrifugalmaschine p. Zeutri fugalmaschine.

Centrifugalpumpe p. Zentrifugalpumpe.

Centrif ugalregulator p. Zentrif ugal-regulator.

Centrifugalventilator p. Zentrifugalventilator.

Centrifuge p. Zentrifuge.

Centrifugentrockung p. Zentrifugentrocknung.

Centripetal p. Zentripetal.

Centripetalkraft p. Zentripetalkraft.

Centrum p. Zentrum.

Centrumbohrer p. Zentrumbohrer.

Cephalopoden; głowonogi (cephalo-poda) (geol.).

Ceratiten (Cephalopoden); ceratyty (geol.).

Ceratitenschichten; warstwy ceratytowe (geol.).

Cerithium (Gastropoden); cerithiuin (geol.).

Cerussit (Bleikarbonat); ceruzyt, biała ruda ołowiana (min.).

Cession p. Zession.

Chabasit (rhomboedrischer Kuphon-spat); szabazyt (min.).

Chablone p. Schablone.

Chablonziegel p. Formziegel.

Chabotte (Schabotte, Amboßfutter); szabota, oprawa kowadła (kow.).

Chabottenstock (Schabattenstock, Amboßstock); pień kowadła, podstawa kowadła, kłodzisko (kow.).

Chalcedon; chalcedon (min.).

Chalkopyrit (Kupferkies); chalkopi-ryt, piryt miedziany (min.).

Chamoisit (Chamosit); chamoisit, sza-moazyt (min.).

Chamotte p. Schamotte.

Chamottestein (Chamotteziegel) p. Schamotteziegel.

Charakteristik (der Dynamomaschine); znamienna (prądnicy) (el.).

Charge eiries Ofens (Ofencharge, Beschickung); zasyp pieca (hut. met.).

Chargieren (beschicken einen Ofen); wsadzać do pieca (hut. met.).

Chargiervorrichtung; wsadzarka (bloków, bałwanów do pieca) (hut. maszyn.).

Charnier p. Scharnier.

Charnierband p. Scharnierband.

Chef (Vorsteher, Dienstherr); naczelnik, szef.

Chemie; chemia.

Chemikalien; chemikalia, przetwory i wytwory chemiczne (chem. techn.).

Chemisch; chemiczny.

Chemisches Laboratorium; pracownia chemiczna, laboratoryum chemiczne.

Chemische Verbindung; połączenie chemiczne (chem.).

Chemiker; chemik.

Chiastolith (Hohlspat); chiastolit (min.).

Chiastolithschiefer; łupek chiasto-litowy (geol.).

Chilisalpeter p. Natronsalpeter.

Chinasilber; srebro chińskie (met. techn.).

Chlor; chlor (chem.).

Chlorammonium (Salmiak); chlorek amonowy, salmiak (chem. min.).

Chlorat (chlorsaures Salz); chloran (chem.).

Chlorcalcium p. Chlorkalzium.

Chlorid (Chlorverbindung); chlorek (chem.).

Chlorit (Ripidolith, Talkglimmer); ehloryt, zieleniec (min.).

Chloritschiefer; łupek chlory to wy (geol.).

Chlorkalium; chlorek potasu, sylwin (chem. min.).

Chlorkalk (Bleichkalk); wapno bielące (chem.).

Chlorkalzium; chlorek wapnia (chem.).

Chlormagnesium; chlorek magnezu, chlorek magnezowy (chem.).

Chlormagnesiumlauge; roztwór chlorku magnezu (zamrażanie szybów) (górn.).

Chlornatrium (Kochsalz); chlorek sodu, sól kuchenna (chem. min.).

Chondriten (Algen); cliondryty

(geol.).

Chrom; chrom (cheni.).

Chromat (chromsaures Salz); chromian (ehern.).

Chromatische Abweichung p.

Aberration.

Chromelement; stos chromowy (fiz.).

Chromerz; ruda chromowa (min. met.).

Chromit (Chromeisen, Chromeisenerz); chromit (min.).

Chrysoberyll (Cymophan); chryso-beryl (korund) (min.).

Chrysolith; chryzolit (min.).

Chrysopras; chryzopraz (chalcedon jasno zielony) (min.).

Cimentieren p. Zimentieren.

Cimentierung p. Zimentierung.

Cimentierungskasten p. Zimen-tierungskasten.

Cinnabarit (Zinnober); cynober (min.).

Circular p. Zirkular.

Circularsäge p. Zirkularsäge.

Cireulierlierd (bei Salzsiedepl'annen) p. Zierkulierherd.

Circulierpfanne p. Zirkulierpfanne.

Cisterne p. Zisterne.

Cisternenwagen p. Zisternenwagen.

Clarkelement; stos Clarka (el.).

Classe p. Klasse.

Classierapparat p. Klassierapparat.

Classieren p. Klassieren.

Classierungstroinmel p. Klassierungstrommel.

Classification p. Klassifikation.

Clausthalit (Selenblei); klaustalit (min.).

Coak (Coaks, Coax) p. Koks.

Coctur p. Saline.

Coctursalz p. Sudsalz.

Coefficient p. Koeffizient.

Cohäsion p. Kohäsion.

Coke (Cokes, Coks) p. Koks.

Colcothar (Kolkothar, Totenkopf, Eisenoxyd); kolkotar, tlenek żelaza (ehern.).

Cölestin (Zölestin); celestyn, modryn, niebieściec (min.).

Collodiumwolle p. Kollodiumwolle.

Colophonit (Kolophonit, Pechgranat); kolofonit (min.).

Combination p. Kombination.

Commerz — p. Kommerz —.

Communicierende Gefäße p. Kommunizierende Gefäße.

Compact p. Kompakt.

Compass p. Kompaß,

Compassaufnalime p. Kompaßaufnahme.

Compassbüchse p. Kompaßbüchse.

Compassring p. Kompaßring

Compassnadel p. Kompaßnadel.

Compensationsrohr (Corn pensa tor) p. Kompensationsrohr.

Componente p. Komponente.

Composition (Metallcomposition); p. Komposition.

Compound- Dampfmaschine p.

Dampfmaschine.

Compound- Dynamo p. Compoundmaschine.

Compounderregung; wzbudzenie dwuobwodowe (el.).

Compoundierung; dozwojenie (el.).

Compoundmaschine; maszyna o wzbudzeniu dwuobwodowem, maszyna dozwojona (el.).

Compoundwicklung; uzwojenie dla wzbudzenia dwuobwodowego (el.).

Compoundschächte; szyby sprzężone (o wieńcach ku środkowi wystających, z murem na nich wzniesionym) (górn.).

Compression p. Kompression.

Compressor p. Kompressor.

Comprimieren p. Komprimieren.

Comprimierte Luftp. Komprimierte Luft.

Comptoir (Kontor); kantor, biuro handlowe.

Concav p. Konkav.

Concentration p. Konzentration.

Concentrieren (die Salzsole) p. Konzentrieren.

Concentriert p. Konzentriert.

Concentrisch p. Konzentrisch.

Concession p. Konzession.

Concordant p. Konkordant.

Concretion (Mineralconcretion) p. Konkretion.

Condensation p. Kondensation.

Condensator p. Kondensator.

Condignation (Etage, Stock); piętro (górn.).

Conditionsgedinge p. Konditionsgedinge.

Conglomerat p. Konglomerat.

Conisch p. Konisch.

Consistenz p. Konsistenz.

Construction p. Konstruktion.

Construieren p. Konstruieren.

Contact p. Kontakt.

Contactgang p. Kontaktgang.

Contactlager p. Kontaktlager.

Contactlagerstätte p. Kontaktlagerstätte.

Continent.

54

Dach.

Crookessche Röhren; rurki Croo-kesa (el.).

Crownglas; kronglas (szkło sodowo-wapienne, do szkieł optycznych używane).

Crustaceen (Schaltiere); skorupiaki (geol.).

Cubation (Cubatur) p. Kubation. Cubieren p. Kubieren.

Converter (Convertor) p. Bessemer- | Cubisches Gedinge p. Kubisches birne.

Convex p. Konvex.

Conveyor p. Schüttelrinne.

Convolut p. Konvolut.

Coordinaten p. Koordinaten.

Copie p. Kopie.

Copieren p. Kopieren.

Copierpapier p. Kopierpapier.

Cornetsches Leseband; przebiera-dło pasowe Corneta, pas przebieralny Corneta (ładowanie węgla) (sort.).

Cornvallkessel; kocioł kornwalijski (maszyn.).

Corrosiv p. Korrosiv.

Cosecans (Kosekante); cosecans, do-sieczna (geom.).

Continent (Festland) p. Kontinent. Continuierlich p. Kontinuierlich. Conto p. Konto.

Contraction p. Kontraktion. Contredampf p. Kontredampf. Contremutter p. Kontremutter. Conus (Gastropoden); conus (geol.). Conus (Kegel) p. Konus. Convergent p Konvergent.

Gedinge.

Cubus p. Kubus.

Culm (Culmformation) p. Kulm. Cupolofen p. Kuppelofen.

Cuprit (Rotkupfererz); kupryt, czerwona ruda miedziana (min.). Cuvelage (Cuvelierung); p. Kiive-lage.

Cuvelagekranz; p. Aufsatzkranz, Küvelagekranz.

Cuvelagering p. Küvelagering. Cuvelieren p. Küvelieren.

Cyanit (Kyanit, Disthen); cyanit, dysten, błękiciec (min). Cyathocrinus (Pflanzentiere); cya-thocrinus (geol).

Cosinus (Kosinus); cosinus, dostawa Cyathophyllum (Pflanzentiere); cya-(geom.).    thophyllum (geol.).

Cotangens (Kotangente); cotangens, Cykloide p. Zykloide.

Cykloidenverzahnung p. Zykloidenverzahnung.

Coulissensteuerung p. Kulissen- Cylinder p. Zylinder.

Cylinderboden p. Zylinderboden. Cylinderbohrer p. Zylinderbohrer. Coulombmeter; kulonomierz, kulo- Cylinderdarre p. Zylinderdarre.

nometr (el.).

Cours p. Kurs.

Crinoiden; liliowce, lilie morskie Cyrtoceras; cyrtoceras (głowonogie)

(geol.).

dotyczna (geom.).

Coulisse p. Kulisse.

Steuerung.

Coulomb; kulon, kulomb (el,).

Cylinderdeckel p. Zylinderdeckel. Cylindermantel p. Zylindermantel.

(crinoidea) (geol.).

D.

Dach; dach, strzecha (bud.). Bockpfetten —; dach płatwowy na kozłach.

Bohlenbogen —; dach krążynowy. Bogen —; dach kabłąkowy.

Helm —, (Haube —); dach hełmowy.

Kegel —; dach stożkowy. Kehlbalken —; dach jętkowy. Kuppel —; dach kopułowy. Mansard —, (gebrochenes —); dach Mansarda, piętrzysty.

Pfetten —, (Fetten —); dach płatwowy, dach leźniowy.

Dach; dach, strzecha (bud.).

Pult —; dach jednochylny, dach jednookapowy.

Sattel —; (Giebel —); dach dwu-chylny, dach dwuokapowy. Scheddach, (Parallel —); dach wielokrotny.

Sparren —; dach krokwiowy. Tonnen —; dach chylny, dach ko-lebczasty.

Turm —, (Turmhaube); dach wieżowy.

Walm —, (Schopf —); dach cztero-chylny, dach dwuścięty.

Dach.

55

Dämmen.

Dachspitze; szczyt dachu, chochoł (bud.).

Dachstein p. Dachziegel. Dachsteinkalk; wapień dachówkowy (geol.).

Dachstempel p. Firstenstempel. Dachstuhl (Dachgebinde, Dachbund); stolec dachu, krzesło dachu, liegender —; stolec leżący, stehender —; — stojący (bud.). Dachstuhlsäule (Stuhlsäule); słup stolcowy dachu (bud.). Dachstuhlschwelle; ława, podwalina stolcowa (bud.).

Dachtraufe (Abfalltraufe); okap (bud.).

Dachwalm p. Wahn.

Dachziegel (Dachstein); dachówka, cegła dachowa (bud.).

Falz —; dachówka zakładkowa. First—, (Mönch); dachówka szczytowa, grzbietowa.

gewöhnlicher —, (Platt —, Biberschwanz) ; dachówka zwyczajna, kar-piówka.

Hohl —, (Hohlziegel); dachówka stokowa, gąsior.

Kehl —, (Nonne, Rinnen —); dachówka żłobkowata, koszowa, römischer—; dachówka rzymska. Paß —, (Dachpfanne, Esstein); dachówka holenderska, esówka. Quadrat —; dachówka kwadratowa, kwadratówka.

Dahmenit; dahmenit (mat. wybuch, bezp.).

Damm (Aufdämmung, Anschüttung); nasyp (inż.).

Dach; dach, strzecha (bud).

Zahnsäge —; dach wielogrzbie-towy.

Zelt —; dach brogowaty, dach namiotowy.

Dach (Flözdach, Decke); nadkład (geol. górn.); p. Hangendes.

Dachbindebalken p. Bundtram.

Dachblech; blacha dachowa (met.).

Dachbund (Dachgebinde, Bundgespärre); wiązanie dachowe, więźba dachu (bud.).

Dachdecker; pokrywacz, dekarz (bud.).

Dachdeckung (Dacheindeckung); krycie dachu (bud.).

Dachfenster; okno dachowe, dymnik (bud.).

Dachfirst (Dachfirste); szczyt, grzbiet dachu, kalenica (bud.).

Dachfläche; poła, płaszczyzna dachu (bud.).

Dachgebirge p. Hangendgebirge.

Dachgeschoß; poddasze (bud.).

Dachgespärre (Dachgebinde, Dachwerksatz); więźba dachu (bud.).

Dachgestein (Hangendgestein); skała nadkładowa, kamień nadkładowy (geol. górn.).

Dachgradierung (Pritschengradierung, Staffelgradierung); tężenie dachowe, strzechowe, stopniowe (soln.).

Dachkehle p. Ixe.

Dachkohle (b. Steinkohlenbergbau); węgiel nadkładowy.

Dachkonstruktion; ustrój wiązania dachowego, konstrukcya dachu (bud.); p. Konstruktion.

Dachpappe (Teerpappe, Steinpappe); Damm p. Branddamm, Keildamm, sinołowiec, tektura smołowcowa, Damm (Deich, Einbau); tama, gać, papa (bud.).    grobla (rob. wod.).

Dachpfanne p. Paßziegel.    Dammbankett; pobocze nasypu

Dachpfannenarbeiter; dachówkarz    (inż.).

Dammbau p. Teichdammbau.

Dammböschung; stok nasypu, stok grobli, opłaz (inż.).

Dammblatt (Dammbrett, Streichbrettchen, Streichholz); zgarniacza (form. odl.).

Dammbrett (Schütze); zasuwa, sla-widło (w upuście stawu, kanału).

Dammbruch; przerwanie tamy, grobli.

Dämmen (verdammen) d. Fluß; zagroblić, zagrodzić, zatamować groblą.

Dämmen (ausdämmen); ugnieść, wyrównać, wygładzić formę piaskową (form. odl.).

(bud.).

Dachpfette p. Pfette.

Dachrinne; obdasznica, okapnica, rynna (bud.).

Dachröhre (Abfallrohr, Fallrohr); rura ściekowa, rura spustowa (bud.).

Dachschiefer (Schiefer zum Dachdecken); łupek dachowy (bud.).

Dachschiefer (Hangendschiefer); lupek nadkładowy, wierzchni (pokładu węgla) (geol. górn.).

Dachschindel p. Schindel.

Dachseite; połać dachu (bud.).

Dächsel p. Dexel.

Dachsparren (Sparren); krokiew (bud.).

Dampfbremse; hamulec parowy (nräszyn.).

Dammerde (Humus, Ackererde); wierzchnica, ziemia rodzajna, ornica, (geol.).

Dammflügel; skrzydło tamy, grobli (soln.).

Dampfdiagramm (Indikatordiagramm); wskaza (nakres lub wykres parowy) (maszyn.).

Dammgrube (Gießgrube); dół od- Dampfdicht (luftdicht, hermetisch);

lewniczy, dół formierski (met. odl.). szczelny, pary nieprzepuszczający. Dammkrone; wierzch nasypu, ko- Dampfdichte (spezifisches Gewicht rona nasypu grobli (inż. górn.).    des Dampfes); gęstość, ciężar wła-

Dammstein (Damm, Wallstein) des ściwy pary (fiz.).

Hochofens; babka, (kamień zamyka- Dampfdom (Dom, Dampfkuppel); jący z przodu skrzynię zaprawy zbieralnik pary, zbiornik pary, ko-wielkopiecowej) (hut.).    puła, kołpak, dzwon parowy paro-

Dammttir; drzwi tamowe (soln.).    wozu (maszyn.).

Dammverblenden; ościenianie tamy Dampfdrehkran p. Kran.

(soln.).    Dampfdruck; ciśnienie pary (fiz.

Dammwehr (Dammwehre); tama    maszyn.).

(w ługowniach).    Dampfdruckwasserheber; przetło-

gemeines —, (Ebenwehr); tama cznik parowy (maszyn.), pospolita.    Dampfdynamo; prądnica parowa

(el.).

offenes —, (Halleiner —, nürnberger—); tama otwarta (tama hal- Dampfeinlaßventil p. Drosselklappe.

lejnska, tama dürenberska). Salzkammerguts —; tama kró-lewszczyzny solnej.

Dampf; para (fiz. maszyn.).

Ab —; para odlotowa, abgesperrter —; para odcięta, ausgedehnter —; para rozprężona,

Dampfelektrisiermaschine; parowa maszyna elektryzaeyjna (el.). Dampf entnahmerohr; odbiornica pary (maszyn.).

Dampffang p. Dunstfang. Dampferzeuger (Dampfgenerator) p. Dampfkessel.

rozszerzona.

ausgenützter —; para zużyta. Auspuff —; para wydychowa. feuchter —, (nasser —); para wilgotna.

gesättigter —; para nasycona. Hochdruck —; para wysokoprężna.

Dampfführungsrohr (Dampfvertei-lungsrohr); przy wód pary, przy wód pary z kotła, przewód do napływu pary (maszyn.).

Dampfgebläse; dmuchawa parowa (hut. maszyn.).

kalter —; para zimna.

Dampfgöpel p. Göpel. Dampfhammer; młot parowy (hut. maszyn.).

kondensierter—; para skroplona Dampfhaspel; kołowrót parowy, Kontrę —, (Gegen—); para wste- dźwigarka parowa (górn. maszyn.), czna, zwrotna.    Dampfheizung; ogrzewanie parowe

Niederdruck —; para niskoprężna.    (ogrz.).

überhitzter —, (trockener —);    Hochdruck —; ogrzewanie wyso-

para przegrzana, sucha.    koprężne.

eona.

Wasser —; para wodna.

Dampfableitung; odlot pary.

Dampfableitung (Dampfabflußrohr); przewód parowy odlotowy, przewód odpływu pary, rura parowa odlotowa (maszyn.).

Dampfabsperrventil; parowy wentyl (zawór) nastawny (maszyn.).

Dampfakkumulator p. Akkumulator.

Dampfbad; łaźnia (parowa).

Dampfbildung; wytwarzanie się pary (fiz.).

ungesättigter —; para nienasy- Mitteldruck —; ogrzewanie średnioprężne.

Niederdruck — ; ogrzewanie nisko-prężne.

Dampfhemd p. Dampfmantel. Dampfkasten p. Schieberkasten. Dampfkessel (Dampferzeuger); kocioł parowy; p. Kessel. Dampfkesselarmatur; osprzęt kotła par. (armatura) (maszyn.). Dampfkesselblech (Kesselblech);

blacha kotłowa (met.). Dampfkesseldampfraum; przestrzeń parowa (przestrzeń nadwodna) kotła parowego (maszyn.).

Dampfkesseleinmauerung; obumrze kotła parowego.

Dampfkesselexplosion; wybuch kotła parowego.

Dampfkesselfeuerung p. Feuerung.

Dampfkesselheizfläche; powierzchnia ogrzewana (ogrzewalna) kotła par. (maszyn.).

Dampfkesselkohle (Dampfkohle, Kesselheizkohle, Kesselkohle); węgiel kotłowy (min. techn.).

Dampfkesselprüfung; sprawdzanie kotła parowego.

Dampfkesselsysteme; ustroje kotłów parowych

Dampfkesseluntersuchung; badanie kotła parowego.

Dampfkesselwasserraum; przestrzeń wodna, przestrzeń podwodna kotła parowego.

Dampfkolben; tłok parowy (maszyn.).

Dampfkolbenführung p. Kolben-fiilming.

Dampfkraft; siła parowa, siła pary (fiz. maszyn.).

Dampfkunst; wywadniarka parowa (maszyn, górn.).

Dampfkuppel p. Dampfdom.

Dampfleitung; przewód parowy, pa-rowód (maszyn, techn.).

Dampfleitungsrohr (Dampfrohr); rura parowodowa, rura parowa (maszyn. techn.).

Dampfmanometer; manometr parowy (fiz.).

Dampfmantel (Dampfhemd); ogrze-wek parowy, płaszcz parowy (maszyn.).

Dampfmantel (Dunstdeckel) p. Pfannenmantel.

Dampfmaschine; maszyna parowa, silnik parowy, silnica parowa. Auspuff —; maszyna par. wydy-chowa.

Balanzier —; maszyna par. z wahaczem, wahadłowa.

Betriebs —; maszyna par. przemysłowa, fabryczna.

Compound —, (Verbund —); maszyna parowa sprzężona.

doppeltwirkende —; maszyna par. o działaniu obustronnem. einfachwirkende —; maszyna parowa o działaniu jednostronnem. Einzylinder —; maszyna parowa jednocylindrowa.

Expansions —; maszyna par. rozprężna.

Dampfmaschine; maszyna parowa, feststehende—, (stationäre —, Stabilmaschine); maszyna par. stała. Hochdruck —; maszyna par. wysokoprężna.

horizontale —; maszyna par. pozioma.

Kondensations —; maszyna par. skraplaczowa, z kondenzacyą. Mehrzylinder —; maszyna par. wielocylindrowa.

Mitteldruck —; maszyna par. średnioprężna.

Niederdruck —; maszyna parowa niskoprężna.

oszillierende —; maszyna parowa wahadłowa.

rotierende —; maszyna par. obrotowa.

schnelllaufende —; maszyna par. szybkobieg.

sehr schnelllaufende —, maszyna par. bystrobieg.

Tandem—, (Verbund—); maszyna par. sprzężona, spółtłoczyskowa. transportable —, (Lokomobile); maszyna par. przenośna, lokomobila. umsteuerbare —; maszyna par. nawrotna.

vertikale — ; maszyna par. pionowa. Volldruck —, (— ohne Expansion); maszyna par. bez rozprężania, bez ekspanzyi.

Zweizylinder —; maszyna parowa dwucylindrowa.

Zwillings —; maszyna par. podwójna, bliźniacza.

Dampfmaschinenförderung; wyciąganie, wydobywanie, wywożenie maszyną parową (górn.). Dampfpfanne (Dampfsiedepfanne); panew parowa (parą ogrzewana) (warzel.).

Dampfpfeife; gwizdawka parowa, świstawka parowa (sygn.). Dampfpumpe; pompa parowa (maszyn.).

unterirdische —; wywadniarka podziemna, bezżerdzinowa. Dampframme; kafar parowy (maszyn. bud.).

Dampfraum (im Kessel); przestrzeń parowa (maszyn.).

Dampfreduzierventil (Dampfdruckverminderungsventil); wentyl (zawór) redukcyjny, tłumiący (maszyn.). Dampfregulator; regulator, miar-kownik, poskramiak parowy (maszyn.).

Dampfrohr.

58

Decklade.

Dampfwagen (Dampfwaggon); wagon, parowóz (kol.).

Dampfwärme; cieplik pary, ciepło pary (fiz. maszyn.).

Dampfzuleitung (Nacheinströmung); dolot pary (maszyn.).

Dampfzylinder; cylinder parowy, cylinder maszyny parowej (maszyn.).

Dänisches Spülbohren; wiercenie z przepłukiwaniem sposobem duńskim (górn.).

Daniellelement; stos, element Danieli:» (el.).

Darrbühnen; suszydła (warzel.).

Darre (Darrhaus, Darrkammer, Trockenkammer) ; suszarnia, (warzel. techn.).

Darren (dörren, trocknen); suszyć.

Darstellende Geometrie; geome-trya wykreślna (geom.).

Darrstube p. Darre.

Darrvorrichtung; suszydło (techn.).

Dasymeter; dazymetr, baroskop (fiz.).

Datum; data, dan (dzień naznaczony).

Daube (Faßdaube); klepka (bedn.).

Dauerbelastung; obciążenie ciągłe

Dampfrohr (Dampfröhre); rura parowa.

Dampfsäule (Fumarolle); dymica (gazy wulkaniczne z ziemi się dobywające) (geol.).

Danipfschaufelbetrieb; czerpanie łopatą parową (górn.).

Dampschere; nożyce parowe (hut. techn. maszyn.).

Dampfschiebebühne; przesuwnica parowa (kol.).

Dampfschieber (Dampfverteiler,

Steuerschieber); suwak parowy (maszyn.).

Dampfschlot p. Dunstschlot.

Dampfsiedepfanne p. Dampf-pfanne.

Dampfsiedung; warzenie parowe, warka parowa (warzel.).

Dampfstrahl; strumień pary (fiz.).

Dampfstrahlapparat j). Dampf-strahlpumpe.

Dampfstrahlgebläse; dyszak parowy (maszyn.).

Dampfstrahlpumpe (Dampfstrahlapparat, Injektor); smoczek parowy, inżektor (maszyn.).

Dampf strahl Ventilator (Exhaustor Dauerbetrieb; obciążenie trwałe von Körting); wentylator ssący, eks-haustor, wywietrznik parowy, wy-dyszak parowy (maszyn.).

Dampftrockenpfanne; susząca pa-new parowa (warzel.).

Dampftrocknung; suszenie parowe, suszenie parą (warzel.).

Dampfturbine; turbina parowa (maszyn.).

Aktions —, (Strahldampf —); turbina odrzutna (rozpędowa).

Reaktions —, (Überdruck —); turbina naporowa (reakcyjna).

Dampfüberdruck; nadprężność pary (fiz. maszyn.).

Dampfüberhitzer; przegrzewacz pary (maszyn.).

Dämpfung; tłumienie (el.).

Dampfvakuumpumpe (Pulsometer); tętnik, pompa tętnicza, pulsometr (maszyn.).

Dampfventil (Steuerventil); wentyl, zawór parowy, przepustnik pary (maszyn.).

Dampfverbrauch; rozchód, zużycie pary (maszyn.).

Dampfverteiler p. Dampfschieber.

(el.).

(el.).

Dauerbrandbogenlampe; łukówka długopalna (el.).

Dauerspannung; napięcie ciągłe (el.).

Daumen (Däumling) einer Welle, eines Getriebes; ksiuk, palec (maszyn.).

Davylampe (Davy’sche Lampe, Sicherheitslampe) ; lampka Davy’ego (górn.); p. Sicherheitslampe.

Debet; winien, jest dłużny, stan długu, dług (kas ).

Debit (Absatz, Vertrieb); rozprzedaż, odbyt.

Decke p. Dach (Flözdach).

Decke (Plafond); pułap, strop, sufit (bud.).

Decke (Meilerdecke); okrywka mile-I rza (węgl.).

Deckel; pokrywa, pokrywka, wieko, dno.

Decken; pokrywy (geol.). Deckenanschluß; złącze sufitowe

(el.).

Deckenkohle; węgiel przystropny (górn.).

Deckenschalung (Suffitbrett); pod-bitka, podsiębitka, sufitówka (bud.). Dampfverteilung; rozrząd, rozdział Deckgebirge; warstwy nadkładowe pary (maszyn.).    (geol.).

Dampfverteilungsrohr p. Dampf- Decklade (Vorhang); zasłona, firanka

(warzel.).

führungsrohr,

Deckreisig.

59

Detail.

Deckreisig; spławina (drobne ga

łązki do pokrycia milerza) (węgh). Deckungsleiste (b. d. Dachein-deckung); listwa (w pokryciu dachu) (bud.).

Deckungssignal; sygnał ochronny

(sygn.).

Declination p. Deklination. Decoupirsäge p. Säge. Defektwerden; uszkodzenie. Deflation; zmiatanie, deflacya (geol.). Deformation (Formveränderung);

odkształcenie, deformacya. Dehnbar; ciągły, rozciągliwy, rozszerzalny (fiz. met.).

Denaturierung (des Salzes); przeistoczenie (soli) (sort.).

Denaturierungsmittel; środek przeistaczający, przymieszka przeistaczająca.

Densimeter; areometr gęstościowy, denzymetr (fiz.).

Denudation; denudacya (obnażanie) (geol.).

Departement; 1) departament (część kraju); 2) wydział (w urządzeniu biurowem).

Depesche (Drahtnachricht, Drahtung); depesza (wiadomość przesłana telegraficznie).

rozszerzalność (fiz. met.).

Dehnung; wydłużenie (wytr.).

Deich; grobla, tama, wał (inż.).

Deichsel; dyszel.

Dejektionskegel; stożek napływowy, dojekcyjny (geol.).

Dekadenkasten; opornik dziesiętny skrzynkowy (eh).

Dekadenrheostat (Dakadenwider-stand); opornik dziesiętny (el.).

Dekarbonieren (entkohlen); odwę-glić (chem. met.).

Deklaration (Erklärung); oświadczenie.

Deklinationsbussole; busola (miern.).

Deklination (Abweichung) der Magnetnadel zboczenie, deklinacya (miern. górn.).

Deklinationskarte; mapa deklina-cyjna (miern.).

Deklinatorium; deklinatorium (przyrząd do mierzenia zboczenia) (fiz.).

Dekrepitation; pękanie, trzeszczenie (fiz. chem.).

Dekret; dekret.

Deltabildung; powstawanie delty, tworzenie się delty (geol.).-

Deltametall; p. Metali.

Deltoid; deltoid (geom.).

Deltoiddodekaeder (Deltoeder, Del-toidzwölfflächner); deltoidowy (kryst.).

Deltoidikositetraeder p. Ikositet-nieder

Deltoidzwölfflach (Deltoidzwölf-flächner) p. Deltoiddodekaeder.

Demant p. Diamant.

Demolieren (niederreißen); zburzyć, znieść, usunąć (budynek).

Demontieren (zerlegen); rozebrać, rozłożyć, rozstawić.

Denaturieren; przeistaczać.

Dehnbarkeit; ciągłość, rozciągliwość Dephosphorisation p. Entphosphorung.

Depolarisation; depolaryzacya (eh). Deposit; skład, depozyt.

Depot (Niederlage); skład.

Material —; skład materyałów. Depotplatz (Lagerplatz); składowisko.

Depression (Unterdrück); depresya (fiz. maszyn.).

Depressionsmesser (Druckmesser, Manometer); manometr (fiz. maszyn.).

Depressionsventilator; wentylator depresyjny (maszyn, góra.). Deputat (Einkommensteil); deputat, ordynarya, dodatek do płacy (np. w soli, węglu i t. p.).

Deputatsalz; sól deputatowa.

Derb (kompakt); zbity, jędrny (min. geol. góra.).

Derberz (derbes Erz); ruda jędrna, czysta, bogata (min. geol. górn.); p. Erzige Zeuge, Erzwände. Desinfektion; odwonienie, odkażenie, desynfekcya.

Desintegrator p. Schleudermühle. Deskriptive Geometrie (darstellende Geometrie); geometrya wy-kreślna (geom.).

Desoxydation (Reduktion); odtle-nienie (chem.).

dwunastościan Desoxydieren; odtlenić (chem.).

Dessindraht p. Draht fassonierter. Destillat (Destillationsproduki); dy-stylat (chem. techn.).

Destillation; przekraplanie, dystyla-cya (chem. techn. met.), nasse —; przekraplanie. trockene —; wygazowanie. Destillieren; przekraplać, dystylo-wać (chem. techn. met.). Desulfuration p. Entschwefelung. Detail; szczegół.

Diallag; dyalag (min.).

Detailaufnahme; zdjęcie szczegółowe (miern.).

Detailausführung; wywód szczegółowy, wykonanie szczegółowe.

Detailplan; plan szczegółowy (miern).

Detailzeichnung; rysunek szczegółowy (inż. górn.).

Determinante (Bestimmungszahl); wyznacznik (mat.).

Deu! (Luppe); dul, ocyl, opławek, kłąb (met.).

Deul roh und gar aufbrechen;

wyłamywać duła na surowo (met.).

Deutsches Gestänge; tor niemiecki (kątownikowy); p. Gestänge.

Deutscher Grubenhunt; wózek niemiecki, pies niemiecki (górn.) p. Hunt.

Devey’sche Differentialsteue-

Dialogit (Diallogit) p. Manganspat. Diamagnetit; diamagnetyt (min.). Diamant (Demant, oktaedrischer Diamant); dyament (min.). Diamantbohren (Diamantbohrung); wiercenie dyamentami, dyamentowe (wierc. ziemn.).

Diamantbohrer; świder dyamento-wy (wierc. ziemn.).

Diamantbohrmaschine; wiertarka dyamentowa (górn.).

Diamantbord (Diamantbort) p. Dia mantpulver.

Diamantglanz (der Mineralien); połysk dyamentowy.

Diamantgrube; kopalnia dyamentów (górn.).

Diamatkrone (beim Erdbohren); koronka dyamentowa (górn.). rung; stawidło różnicowe Deveya Diamantpulver (Diamantbord, Dia-

(wywadniarki) (maszyn, górn.).

Devinkulieren; znieść ostrzeżenie (na papierach obiegowych) (kas.).

Devon (Devonformation); dewon, for-macya dewrońska (geol.).

Dexel (Texel, Krummhacke); ciesak, dziuplin, bartnica (narz.).

Dexelfläche; powierzchnia zacioso-wa, wrąb podkładu (kol. górn.).

Dexelhacke p. Dexel.

Dexellehre p. Schwellenlehre.

Dexeln (Einkerben der Schwellen); robienie zaciosów (kol. górn.).

Dezimalbruch; ułamek dziesiętny (mat.).

Dezimalsystem; układ dziesiętny (mat.).

mantbort, Diamantstaub); proszek dyamentowy (techn.). Diamantrohrbohrmethode; p. Diamantbohren.

Diamantröhrenbohrer p. Diamantbohrer.

Diamantspat (der blättrige gemeine Korund); korund zwyczajny (min.). Diamantstaub p. Diamantpulver. Diametral (zuwdderlaufend); przeciwległy, diametralny.

Diaphorit p. Rhodonit. Diaphragma; przepona, diafragma (fiz. miern.).

Diaphragmenströme; prądy przeponowe (el.).

Diät (Taggeld); płaca dzienna, dyety. Dezimalwage; waga dziesiętna (fiz.). Diätenklasse; klasa, stopień, ranga Dezimalzałil; liczba dziesiętna (mat.).    (urzędu).

Diabas (Grünstein); dyabaz (geol.). Diatomaceenerde; ziemia okrzem-Diabasporphyr; porfir diabazowy    kowa (geol.).

(geol.),    Diatomeen (Infusorien); okrzemki,

Diagenese; diageneza (przerodzenie)    diatomy (geol.).

(geol.).    Dichroismus (Zweifarbigkeit); dwm-

Diagonalbremsberg; pochylnia ha- barwność (kryst. min.).

mulcza ukośna, przekątna (górn.). Dichromatisch; dwubarwny (kryst. Diagonale; przekątnia (geom.).    min.).

Diagonale (Diagonalstrecke); chodnik Dicht (von Flüssigkeiten); gęsty (fiz. przekątny, ukośnica, chodnik ukośny    chem.).

(górn.).    Dicht (von festen Körpern); ścisły

Diagonale Bewetterung p. Be-    (fiz. ehern.).

wetterung.    Dicht (kompakt) b. Mineralien, Ge-

Diagonaler Pfeilerabbau; odbu-    steinen; zbity (min.).

dowa filarowa przekątnia (górn.). Dichte (Dichtheit, Dichtigkeit); 1) gę-Diagonaler Strebebau p. Stoßbau.    stość; 2) ścisłość.

Diagramm; 1) wykres(teor); 2)nakres Dichten; 1) zgęszczać (chem. techn.); (rysowany przyrządem); 3) wskaż,    2) utykać (bud.);    3)    uszczelniać

wskazanie.    (maszyn.).

Dichtung (das Dichten, die Dicht-    Differentialgalvanometer; galwa-

machung); 1) zgęszczanie (chem.    nometr różnicowy (el.).

techn.); 2) utykanie (bud.); 3) uszczel- Differentialgleichung; równanie nianie (maszyn.).    różniczkowe (mat ).

Dichtungsmaterial p. Liderungs-    Differentiallampe; lampa różnico-

material.    wa (el.).

Dichtungsplatte (Dichtungsring);    Differentialpumpe p. Pumpe.

uszczelka (matr.).    Differentialrechnung; rachunek

Dichtungsring (b.    Dampfkolben);    różniczkowy, różniczkowanie (mat.),

pierścień samoprężny, pierścień    Differentialschaltung; połączenie

uszczelczy (maszyn.).    [    różnicowe (el.).

Dickhäuter (Pachydermata); zwie-    Differentialstrom; prąd różniczko-

rzęta gruboskórne,    pachydermata    i    wy (el.).

(geol.).    Differentialwicklung; uzwojenie

Didymit; dydymit (min.).    i    różnicowe (el.).

Diebel p. Döbel.    Differentialschwimmer; pływak

Diele (Dielenbrett); tarcica, dyl (bud.). różniczkowy (w ługowniach) (soln.). Dielektrizität; dielektryczność (nie-    Differentialzentrifuge p. Zentri-

przewodzenie elektryczności).

Dielenboden p. Boden.

Dielennagel (Querkopfdielennagel);

gwóźdź głowacz, plesznik.

Dienst (Dienststelle); służba, administrativer —, (Verwal-tungs —); służba administracyjna, zawiadowcza, wewnętrzna.

Aufsichts —; służba dozorowa, służba nadzoru.

Betriebs —, (Verkehrs —); służba ruchu.

Exekutiv —, (äußerer —); służba wykonawcza, służba zewnętrzna.

Expeditions —, (Transport —); służba przewozowa, wysyłkowa.

kommerzieller —; służba handlowa, służba kupiecka.

Werkstätten —; służba warsztatowa.

Dienstabzeichen; znak służbowy, odznaka służbowa.

Dienstbuch; książka służbowa.

Dienstkleid; odzież służbowa, mundur.

Dienstordnung; regulamin służbowy.

Dienstpragmatik; przepis służbowy, pragmatyka służbowa.

Dienstübergabe; oddanie służby.

Dienstübernahme; objęcie służby. Dinotherium (Säugetier); dinothe-Dienstzeit; okres służbowy, czas służby.

Dienstzeugnis; świadectwo służbowe.

Dieselmotor; motor Diesel’a, silnik Diesel’a (silnik spalinowy) (maszyn.).

Differential; różniczka (mat.).

Differentialbremse p. Bremse.

Differentialflaschenzug p. Flaschenzug.

!    fuge.

Differenz (Unterschied); różnica (mat.).

Diffraktion; dyfrakcya, uginanie się, zboczenie (promieni światła) (fiz.). Diffusion (der Flüssigkeiten, der Gase); dyfuzya, przenikanie, (samodzielne mieszanie się płynów, gazów) (fiz.).

Diffusor; dyfuzor, kanał wentylatora (przewietrznika) (górn.). Dilatationsblech (Temperatursblech); rozstępka, blaszka rozstępowa (górn. kol.).

Dille (Dülle, Tülle); tuleja, tulejka. Diluvialgletscher; lodowiec dylu-wialny (geol.).

Diluvialtheorie; teorya potopowa, dyluwialna (geol.).

Diluvium (Diluvialformation, Diluvialbildung, Diluvialgebirge, Diluvialgruppe, System des Diluvium); dyluwium, plejstocen, formacya dyluwialna (czwartorzędowa) (geol.). Dimension (Ausdehnung, Umfang, Maß); wymiar (miern.).

Dimorph (zweigestaltig); dwukształ-tny (kryst.).

Dimorphie (Dimorphismus); dwu-kształtność (kryst.).

rium (geol.).

Diopsid; dyopsyd (min.).

Diopter (Visier); przeziernik (miern.). Objektiv—; przeziernik przedmiotowy.

Okular —; przeziernik oczny. Diopterlineal; celownica, celownik, dioptra (miern.).

— mit Fäden; celownica z przezier-nikami.

Disziplinargewalt; władza karcenia, karność służbowa. Disziplinarrat; rada dyscyplinarna, senat dyscyplinarny. Disziplinarstrafe; skarcenie, kara porządkowa.

Diorit (Hornblendegrünstein); dyoryt (geol.).

Dioritschiefer; łupek dyorytowy (geol.).

Diphanit; dyfanit (min.).

Dippel p. Dobbel.

Direktion; dyrekcya.

Bau —; dyrekcya budowy.

Berg —; dyrekcya górnicza. Betriebs —; dyrekcya ruchu.

Disziplinarverhandlung; rozprawa porządkowo - karna, dyscyplinarna. Divergent (divergierend); rozbieżny (geom.).

Eisenbahn—; dyrekcya kolei, ko- Divergenz; rozbieżność, rozbieg

lejowa.

(geom.).

lać się (geom.).

Divergierend p. Divergent. Dividende (Gewinnanteil); dywidenda, zysk udziałowy.

Dividieren; dzielić (mat.).

Finanzlandes —; krajowa dyrek- | Divergieren; rozchodzić się, odchy-cya skarbu.

Direktionsrohr p. Bohrtäucher.

Direktor; dyrektor.

Disjunktionsströme; prądy przerwania (el.).

Diskontieren (eskomptieren); odtrą- Dividend; dzielna (mat.).

cać, odrachować, dyskontować (kas.). Division; dzielenie (mat.).

Diskonto (Eskonto); dyskont, eskont, Divisor; dzielnik (mat.).

przedpłata weksla (kas.).    Dobbel (Döbbel, Döbel, Diibbel, Dii-

Diskordant (in der Lagerung); nie- bel, Diebel, Dippel); zaporek, klin, zgodny (geol.).    zczepik (bud. cieś.).

Diskordanz (Ungleichartigkeit der    Dochtkohle; węgiel rdzeniowy,

Lagerung); niezgodność (w uławice- urdzeniony. knotowy (el.). niu) (geol.).    Docimasie p. Probierkunst.

Disintegrator p. Desintegrator.    Docke (Hohldocke); przesuwnica, po-

Dismemhrator; dysmembrator, roz-    jeżdżacz (tok.).

drabniacz (w młynach solnych).    Dodekaeder (Zwölfflach, Zwölf-

Dispersion (Farbenzerstreuung); roz-    flächner); dwunastościan    (kryst.).

szczepienie (fiz.).    Dogger; dogger (jura średnia, bru-

Disposition (Einteilung, Bestimmung, natna) (geol.).

Anordnung); dyspozycya, zarządzę-    Dohnfach p. Tonnenfach,

nie.    Dokument (Urkunde); dokument, akt.

Disposition (Plan); dyspozycya, roz- Dolerit; doleryt (geol.).

kład.    Dolomit; dolomit (min. geol.).

Dissipator; dyssypator (w młynach    Dolomitisierung; dolomityzacya

(geol.).

solnych).

Dissoziation; dysocyacya, rozkoja-    Dom p. Dampfdom,

Doma (horizontales Prisma); dorna, daszek (kryst.).

Domäne; dobra skarbowe, narodowe, króle wszczy zna.

Donnerkeile p. Steinklammer.

Donfach (Donnfach) p. Tonnenfach.

Donlage p. Tonnlage.

Donlägig p. Tonnlägig.

Doppelbahn (doppelspurige Eisenbahn) ; kolej dwutorowa (kol. górn.).

Doppelbetrieb (Parallelbetrieb) p. Doppelstreckenbetrieb.

Doppelbogenlampe; lampa o łuku podwójnym (el.).

Doppelbrechung (des Lichtes); załamanie podwójne (fiz.).

Doppeldismembrator; dysmembrator (rozdrabniać/.) podwójny (młyny solne).

rżenie.

elektrolitische —; dysocyacya

elektrolityczna.

Distanz (Abstand, Entfernung); odległość, odstęp, dystans.

Distanzmesser; dalmierz (miern.).

Distanzscheibe p. Distanzsignalscheibe.

Distanzsignal; sygnał wjazdowy, przedstacyjny, ostrzeg przedstacyjny (sygn.).

Distanzsignallaterne (Wendescheibenlaterne); latarnia ostrzegowa (sygn.). .

Distanzsignalscheibe (Distanzscheibe, Wendescheibe); tarcza sygnałowa, ostrzegowa (sygn.).

Disthen (Cyanit, Kyanit, Saphirspat); błękiciec, dysten (min.).

Doppeldynamo; dynamo dwuprą-dowa, prądnica dwuprądowa (el.).

Doppel-T-Eisen (I-Eisen, H-Eisen); dwuteownik (met.).

Doppelte Kratze; nakładanie podwójne, przekładanie, narażanie dwukrotne, zrażanie dwukrotne (górn.).

Doppeltür; drzwi podwójne (bud. górn.).

Doppelventilator; wentylator podwójny (maszyn, górn.).

Doppelwerk; ługownia podwójna (soln.).

Doppelwicklung; uzwojenie podwójne (eh).

Doppelwirkend; działający obustronnie, dwójczynny (maszyn.).

Doppelwirkende Maschine; maszyna o działaniu obustronnem (maszyn.).

Doppelweiche (doppelte Weiche); rozjazd podwójny, dwustronny, zwrotnica podwójna, dwustronna (kol. górn.).

Doppelzapfen (Zwillingszapfen); czop podwójny (bud.).

Doppelzellenschalter; ładownica podwójna (el.).

Dorn (Dobel, Bolzen); trzpień (bud.).

Dornen (Dornenbiindel); ciernie (tężenie solanki).

Dornengerüst (Ständerwerk); wiązanie cierniowe, szkielet cierniowy (soln.).

Dorngradierhaus: tężnia cierniowa (soln.).

Dorngradierung p. Gradierung.

Dornhülse (Aufsatzhülse); tulejka (miern.).

Dornlatte (b. Gradierwerken); łata

Doppelflöz (Gabelflöz); pokład rozdwojony, rozsochaty, podwójny (geol. górn.).

Doppelgang; żyła rozdwojona, żyła podwójna (geol. górn.).

Doppelhaue (Doppelkeilhaue, Doppelspitze, Zweispitze); oskard, dwu-nosak; (narz.) p. Keilhaue.

Doppelhauer (Vollhauer); kopacz, żeleźnik starszy (górn.).

Doppelherzstück (Doppel kreuzung); rozjazd rozwarty, podwójny, krzy-żownica rozwarta (kol.).

Doppelhub; dwuskok (maszyn.).

Doppelkeilhaue p. Doppelhaue.

Doppelkollektor; kolektor, zbieracz podwójny (el.).

Doppefleiter; dwuprzewód, dwu-przewodnik (el.).

Doppelliegen (Überschiebung, Übersprung, Wechsel); przesunięcie, przerzut (geol.).

Doppelmaß; miara górnicza podwójna, dwójmiara (pr. górn ).

Doppelmuffe (Gasrohrmuffe); złączka (do rur) (maszyn.).

Doppelplungerpumpe p. Pumpe.

Doppelpyramide; ostrosłup podwójny (kryst.).

Doppelröhrenapparat (Winderhitzungsapparat) ; nagrzewnica rurowa podwójna (hut.)

Doppelrost (bei Siedepfannen); ruszt podwójny (warzel.)

Doppelschacht (Zwillingsschacht); szyb podwójny, czteroklatkowy, bliźniaczy (górn.).

Doppelschaltung; połączenie po-    cierniowa, łata tężniowa (soln.).

Dornsäulen (Dornensäulen bei Gradierwerken); słupy cierniowe, słupy tężniowe (soln.).

Dornstein (Dornenstein); kamień cierniowy, tężniowy (soln.).

Dornwacke (b. Dorngradierung); walca cierniowa, tężniowa (soln.).

Dornwand (Dornenwand, Gradier-wand); ściana cierniowa, tężniowa (soln.).

Dörrapparat; przyrząd suszarniany, suszarnia (warzel.).

Dörrauswüchse; wysuszki, narostki (na topkach solnych) (warzel.).

Dörren p. Darren.

Dörrkammer (Dörrpfiesel); suszarnia (warzel.).

dwójne (el.).

Doppelschiebersteuerung p.

Steuerung.

Doppelschraube; śruba podwójna (ślus.)..

Doppelsitzventil (doppelsitziges

n Ventil) p. Ventil.

Doppelspat (Kalkspat mit doppelter Strahlenbrechung); kalcyt dwój-łomny (min.).

Doppelspitze p. Doppelhaue.

Doppelspurig (zweispurig); dwutorowy (kol.).

Doppeistrecke (Parallelstrecke); chodnik podwójny (górn.).

Doppelstrommaschine; maszyna dwuprądowa (el.).

Doppel-T-Anker; twornik dwu- | Dörrkanal (Dörrung der Salzhurma-

teowy (el.).

nen); kanał suszący (warzel.).

Drahtgatter (Drahtgitter); krata druciana, rzeszoto, sito druciane (sort.). Drahtgeflechte; plecionka druciana (techn.).

Dörrkränze (Dörrung der Hurma-nen); kręgi suszarniane (warzel.).

Dörrpfiesel p. Dörrkammer.

Dörrsalz; sól suszona (warzel.).

Dose; gniazdo (el.).

Dosenanschlußrosette; złącze gniazdowe (eh).

Dosenausschalter; wyłącznik gniazdowy (eh).

Doseneinheit (des Widerstandes); opornik gniazdowy o jednostce oporu

Drahtgitter p. Drahtgatter. Drahtglas; szkło na siatce. Drahthaminer (Drahthammerwerk) p. Drahtfabrik.

Drahthütte p. Drahtfabrik. Drahtklemme: zacisk drutowy, do drutów (el.).

(el.).

Dosenlibelle p. Libelle. Dosensicherung; bezpiecznik gniazdowy (el.).

Dosentelephon; telefon kolisty. Dossierbrett (Scharwage); chyło-mierz, krokiewka (bud.).

Dossieren p. Abböschen. Dossierung p. Böschung.

Dotation (Aussteuer, Schenkung);

uposażenie, dotacya. Doubliereisen p. Dubliereisen. Dozimasie p. Probierkunst.

Draht; drut (met.).

Blei —; drut ołowiany.

Bronze —; drut bronzowy.

Eisen —; drut żelazny.

Form —, (Fasson —, Dessin —); drut kształtowy.

gewalzter —; drut walcowany, gezogener —; drut ciągnięty, ciągniony.

Kesselschmied —; drut kotlarski. Kupfer —; drut miedziany.

Prüf —; drut dozorowy (el.).

Stahl —; drut stalowy. Telegraphen —; drut telegraficzny. Drahtantwort; odpowiedź telegraficzna.

Drahtklinke (Klinke) p. Drahtlehre. Drahtlehre (Drahtmaß, Drahtklinke);

drutomierz (techn.).

Drahtleitung; przewód druciany (el.). Drahtmaß p. Drahtlehre. Drahtmühle p. Drahtfabrik. Drahtnagel (Kettennagel); szpilka (miern.).

Drahtnagel p. Drahtstift. Drahtnetz; siatka druciana (techn.). Drahtriemen (Drahtband, Regale);

promień drutu, promień druciany. Drahtseil; lina druciana (górn.). Eisen —; lina z drutu żelaznego, flaches —; lina druciana płaska. Gußstahl —; lina z stali lanej. Stahl —; lina z drutu stalowego, verschlossenes —; lina z drutu kształtowego.

Drahtseilantrieb; napęd liną drucianą.

Drahtseilbahn (Seilbahn, Luftbahn); kolej linowa, wisząca (techn.).

Dralitseiliabrik; fabryka lin drucianych.

Drahtarbeiter (Drahtzieher); druciarz.

Drahtband p. Drahtriemen. Drahtbandseil; lina płaska druciana (górn.).

Drahtbank p. Drahtziehbank. Drahtbürste (Kratzbürste); szczotka druciana.

Drahteisen (dünnes Rundeisen aus

Drahtseilgestänge; ciągadła dru-ciano-linowe, ciągadła z lin drucianych (górn. maszyn ). Drahtseilleitungen (im Schachte); wodzidła linowe, ślizgi, (ślizy) linowe (górn.); p. Führungsseile. Drahtsieb; sito druciane, rzeszoto (sort.).

Drahtspirale; ślimacze druciane (el.). Drahtspule; cewa, cewka druciana, zwojnica (el.).

Drahtstift (Drahtnagel); ćwiek, dru-ciak.

Drahtwerk p. Drahtfabrik.

welchem Draht gemacht wird); że- Drahtwalzwerk p. Walzwerk, lazo drutowe (met.).

Drahtzange; kleszcze drutowe, kleszcze do dnitu (ślus.).

Drahtzaun; ogrodzenie druciane. Drahtziehbank (Drahtbank, Ziehbank, Schleppzangenbank); druciarka.

Drahtfabrik (Drahtwerk, Drahtzieh- Drahtwiderstand; opór w drucie (eh), werk,Drahthütte,Drahtmühle,Draht- Drahtwinde p Drahtziehbank, hammer, Drahthammerwerk); dru- Drahtwindungen; zwoje drutu, townia, druciarnia (techn.).

Drahtfabrikation (Drahtzieherei);

druciarstwo, wyrób drutu (met.).

Drahtfeder^ sprężyna druciana (techn.).

Drahtziehen; ciągnąć drut, wyciągać Dreherherz; opaska tokarni (tok.).

, drut.    Drehfeld; pole wirujące, obrotowe

Drahtzieher; druciarz.

Drahtzieherei; 1) p. Drahtfabrik;

2) p. Drahtfabrikation; 3) druciar-stwo (jako przemysł).

Drahtziehwerk p. Drahtfabrik.

Drahtzug (Drahtwerk) p. Drahtfabrik.

Drahtzugbarriere p. Zugbarriere.

Drain (Drainröhre, Sickerrohr); dren, sączka, sączek, rura drenowa (inż.).

Sammel —, (Haupt —); dren zbierający, zbiorczy.

Umfangs —; dren obwodowy.

Drainage (Trockenlegung, Entwässerung); drenowanie, odsączanie, osuszanie (gruntów) (inż.).

Drainieren (entwässern); drenować, odsączać.

Drainierung p. Drainage.

Drainmeister; drenarz (inż.).

Drainröhre p. Drain.

Drallzüge; wyżłobienia podłużne (maszyn.).

Drechsler (Dreher); tokarz.

Drechslerei (Dreherei); tokarstwo.

Drehachse; 1) oś obrotowa; 2) oś obrotu; 3) oś wirowania; 4) oś kręcenia.

(el.).

Drehbank (Drechselbank); tokarka (ślus.).

Drehbarriere; rogatka obrotowa (kol.).

Drehbaum; zapora obrotowa (zamknięcie toru) (kol.).

Drehbogen p. Bohrbogen.

Drehbohren (drehendes Bohren); wiercenie obrotowe (górn.).

— mit Wasserspülung; wiercenie obrotowe z przepłukiwaniem.

Drehbohrer; świder obrotowy (górn.).

Drehbohrmaschine; wiertarka obrotowa (górn.).

elektrische —; wiertarka obrotowa elektryczna.

Drehbrücke; most obrotowy, obracany.

Drehbündel (Bohrkrückel) p. Krückel.

Dreheisen (Drechseleisen); zabieracz (w tokarce).

Drehen (drechseln, ausdrehen); wytaczać (wewnątrz), wytoczyć.

Drehendbohren p. Drehbohren.

Dreher (Drechsler); tokarz.

Dreherei; tokarnia (zakład wyrobów toczonych).

Dreherhandwerk (Dreherei); tokarstwo (rzemiosło).

(el.).

Drehfeldmotor; motor (silnik) o polu wirującem, obrotowem (el.).

Drehgeschwindigkeit; prędkość, szybkość obrotu.

Drehherd (rotierender Kehrherd); stół płuczkowy obrotowy, spławek obrotowy (sort.).

Drehkante; krawędź obrotu, krawędź wywrotu.

Drehknopfausschalter; wyłącznik pokrętny, guzikowy (el.).

Drehknopfumschalter; przełącznik pokrętny, guzikowy (el.).

Drehkran p. Kran.

Drehling p. Drilling.

Drehmoment p. Moment.

Drehplatte (Förderplatte) p. Wendeplatte.

Drehpunkt (Stützpunkt); punkt obrotu, punkt podpory (mech.).

Drehrichtung; kierunek obrotu.

Drehschalter; wyłącznik pokrętny

(el.).

Drehscheibe; obrotnica, pomost obrotowy, tarcza obrotowa (kol. górn.).

Drehscheibengrube; dół obrotnicy (kol. górn.).

Drehschleifstein; brus, toczydło, toczak.

Drehspäne p. Bohrspäne.

Drehspule; cewka obrotowa (el.).

Drehstahl; nóż tokarski.

Drehstrom (Dreiphasenstrom); prąd trójfazowy, trójprąd (el.).

Drehstromanlage; urządzenie trój-prądowe (el.).

Drehstromdynamo p. Drehstromgenerator.

Drehstromgenerator (Drehstromerzeuger, Dreiphasenstromgenerator, Drehstrom dynamo); trójprądnica (el.).

Drehstrommaschine; maszyna (sil-nica) trójprądowa (el.).

Drehstrommotor (Dreiphasenstrommotor); trójprądnik, silnik trójprą-dowy (el.).

— mit Kaskadenschaltung; trójprądnik zespolony.

Drehstromnetz; sieć trójprądowa

Drehstromschaltung; układ trój-prądowy.

Drehstromsystem; system trójprą-dowy (el.).

Drehstromtransformator; przetwornik trójprądowy (el.).

Drehstromzähler; miernik trójprą- Dreileiternetz; sieć trójprzewodowa dowy (el.).

(el.).

Dreileiterschalttafel; tablica rozdzielcza trójszynowa, rozdzielnica trójszynowa (el.).

Dreileiterschaltung; układ sprą-dowy trójprzewodowy (el.).

Dreiteilersystem; układ trójprzewodowy, system trójprzewodowy (el.).

Dreimalachtflach (Dreimalacht-flächner) p. Triakisoktaeder.

Drehstromzentrale; elektrownia trójprądowa (el.).

Drehumschalter; przełącznik obrotowy (el.).

Drehungsachse p. Drehachse.

Drehungspunkt p. Drehpunkt.

Drehungsfestigkeit p. Festigkeit.

Drehungsspannung; kręcenie (wyt.).

Drehwerkstatt; tokarnia (górn. hut. | Dreiphasenstrom (Drehstrom); prąd ślus.).    j trójfazowy, trójprąd (el.).

Dreidrittelarbeit; praca trójzmien- Dreiphasenstromgenerator p.

na (górn.).    Drehstromgenerator.

Dreieck; trójkąt (geom.).    Dreiphasenstrommotor p. Dreh-

ebenes —; trójkąt płaski.    strommotor.

gleichschenkliges —; trójkąt Dreireihenschalter; ładownica po-równoramienny.    trójna (el.).

gleichseitiges —; trójkąt równo- Dreischienensystem; system trój-boczny.    szynowy (el.).

Kugel —, (sphärisches—); trójkąt Dreiwalzensystem (Walzentrio, kulisty, sferyczny.    Trio); walce potrójne, trójka    wal-

rechtwinkliges—; trójkąt prosto-    cowa (maszyn, hut.),

kątny.    Dreiweghahn p. Hahn,

spitzwinkliges —; trójkąt ostro-    Dreizylindermaschine; maszyna

kątny.    trójcylindrowa (maszyn.),

stumpfwinkliges —; trójkąt roz-    Drillbohrer (Bauchbohrer, Ausrei-

wartokątny.    ber); wiertak, świder korbowy,    dry-

ungleichseitiges —; trójkąt różno-    lownik (narz.).

boczny.    Drilling (Drehling, Trilling, Stock-

Dreieckig; trójkątny.    getriebe, Kumpfstock); cewie, latarka

Dreieckmessung (Dreiecksvermes-    (w młynach), (krążek z kołkami)

sung, Triangulation); trójkątowanie,    (maszyn.).

tryangulacya (miern.).    Drilling (Drillingskristall) p. Trilling,

Dreieckschaltung; połączenie    Trillingskristall.

w trójkąt (el.).    Drillingsmotor p. Verbrennungs-

Dreiecksseite; bok trójkąta (geom.).    motor.

Dreiecksverkettung; sprzężenie    Drillingspumpe; pompa trojacza

w trójkąt (el.).    (maszyn.).

Dreiecksvermessung p. Dreieck- j Drillschraube p. Fangmutter.

messung.

Dreiflächengradierung (kombinierte kubische Gradierung); tężenie trójpłaszczyznowe, trzystronne (soln.).

Dreifuß (Hebegerüste); trójnóg, ko-zieł, słoń (bud.).

Dreifuß (Stativ); trójnóg, statyw (miern.).

Dreikanteisen (dreikantiges Eisen); żelazo trójgranne (met.).

Dreileiteranlage; instalacya, urządzenie trójprzewodowe (el.).

Dreileiterkabel; kabel potrójny, trójżyłowy (el.).

Drittel (Drittteil, Drittelschicht); jedna trzecia, szychta ośmiogodzinna (górn.).

Drittelarbeit (Arbeit in Dritteln); praca jednozmienna; p. Dreidrittelarbeit, Zweidrittelarbeit (górn.). Drittelschicht; szychta ośmiogodzinna (górn.).

Drosselklappe (Dampf einlaßventil, Drosselventil, Einlaßventil); prze-pustnica, dławik (maszyn.). Drosseln (den Dampf); dławić (parę) (maszyn.).

namo); prądnica trójbiegunowa, dynamo trójbiegunowa (el.).

Drosselspule; cewka dławikowa, dławik, tłumnica (el.). Dreileitermaschine (Dreileiterdy- Drosselung (des Dampfes); dławienie (pary) (maszyn.).

Drosselventil p. Ventil.

Druck (Pression); ciśnienie (fiz. mech.). Druckmesser p. Manometer, absoluter —ciśnienie bezwzglę- Druckprobe; próba na ciśnienie dne.

atmosphärischer —; ciśnienie atmosferyczne.

Dampf —; ciśnienie pary (mech.).

Erd —; ciśnienie ziemi, hoher —, (Hoch—); ciśnienie wysokie.

hydraulischer —; ciśnienia hydrauliczne.

hydrodynamischer —; ciśnienie hydrodynamiczne (mech.), hydrostatischer —; ciśnienie hydrostatyczne.

Nieder — ; ciśnienie niskie (mech.), nützlicher Dampf —; ciśnienie pary skuteczne, ciśnienie pary pożyteczne.

(kotły).

Druckpumpe (Druckwerk, Drucksatz) ; pompa tłocząca (maszyn.). Druckring (b. Senkschächten); pierścień naciskowy, wieniec naciskowy (szyby opuszczane) (górn.). Druckrohr (Druckröhre); rura tłocząca, tłoczna, tłoczcza (maszyn.). Druckrolle (b. der Seilförderung); krążek cisnący (przewóz linowy) (górn.).

Drucksatz (Druckpumpe im Schachte); zespół tłoczczy (pompowy) (górn. maszyn.).

Druckschraube (Stellschraube); śruba naciskowa, martwica (maszyn.).

relativer Dampf —; ciśnienie pary | Drucksorte; druki.

względne.

totaler —; ciśnienie całkowite.

Wasser —; ciśnienie wody. wirklicher —; ciśnienie rzeczywiste.

Druckabfall; strata ciśnienia (w przewodach) (mech.).

Druckbaum (am Bohrschwengel); dzierżak, drąg naciskowy (górn.).

Druckbogen; arkusz druku.

Drückei (Krafthebel) p. Druckhebel.

Drückelpumpe (Hebelpumpe, Handpumpe); pompa dźwigniowa, pompa ręczna (maszyn.).

Drücker (Falle, Klinke); klamka, spust (ślus.).

Druckfestigkeit (Festigkeit gegen Druck, rückwirkende Festigkeit) p. Festigkeit, Zerknickungsfestigkeit.

Druckhaft; cisnący (górn.).

Druckhebel (Drückei); dźwignia naciskowa (mech. maszyn.).

Druckhöhe; wysokość ciśnienia (mech.).

Druckhöhe (einer Pumpe); wysokość tłoczenia (pompy) (maszyn.).

Druckkeil; klin wciskowy, wtłoczny (mech.).

Druckklappe (Druckventil) p. Ventil.

Druckknopfschalter; wyłącznik przyciskowy (el.).

Druckkraft; nacisk, siła cisnąca, siła nacisku (mech.).

Druckleitung; przewód tłoczny (u pomp) (maszyn.).

Druckluft (Preßluft, komprimierte Luft); powietrze zgęszczone (fiz.).

Druckluftlokomotive; lokomotywa powietrzna, pneumatyczna (maszyn.).

strengverrechenbare —; druki pod rachunkiem, do wyrachowania.

Druckspannung; 1) ciśnienie (wyt.);

2) prężność.

Drucktaster; przycisk (el.).

Druckventil p. Ventil.

Druck Ventilator p. Ventilator.

Druckverlust (Dampfverlust in Dampfmotoren); strata prężności (maszyn.).

Druckverlust (in Rohrleitungen); strata ciśnienia, strata na ciśnieniu (mech.).

Druckwasserkran p. Kran.

Druckwelle p. Welle.

Druckwerk p. Druckpumpe.

Druckwindkessel p. Windkessel.

Drum (Drumm) p. Trum.

Druse (Geode); czerep, druza, geoda, skorupa kryształowa (geol.).

Drusenhöhlung (Drusenraum); dru-zowina (geol.).

Drüsig; skorupkowy, czerepowy (geol.).

Dübel; 1) klocek, kołek, wsadka (el.);

2) p. Dobbel.

Dubliereisen (doppelt geschweißtes Eisen); żelazo dwukrotnie spawane (met.).

Duckel; dukla (szybik mały, nieobu-dowany) (górn.).

Duckelbau; odbudowa duklowa, odbudowa dołowa (górn.).

Duktil (dehnbar) p. Dehnbar.

Duktilität p. Dehnbarkeit.

Dülle p. Dille.

Dumbholz, (Dumpf holz, Fahrtfrö-schel); podpora drabinowa (górn.).

Dünen; wydmy, diuny (geol.).

5*

Dungsalz (Düngesalz); sól nawozowa, sól sprawna (techn. góra.).

Durchkreuzung (das Durchkreuzen, Durchsetzen) von Gängen; przecięcie się, skrzyżowanie się (żył) (geol.). Durchlängen p. Durchfahren. Durchlaß; przepust (kol. bud.), gedeckter —, (Deckeldohle); przepust kryty.

gewölbter —; przepust sklepiony. Röhren —; przepust rurowy, trąba.

Siei —, (Siel, Schützensiel); przepust zamykany.

Durchlässig; przepuszczalny, prze-siąkalny; p. Luftlässig, Wasserlässig.

Durchlaufende Post; pozycya pobieżna (przez rachunki przeprowadzona).

Durchmesser (Diameter); średnica (geom.).

Dunkelrotglühhitze; żar ciemnoczerwony (hut.).

Dunkelrotgültigerz p. Pyrargyrit.

Dünnschliff; szlif, płytka cienka,

(przeźroczysta płytka min., skały)

(min. geol ).

Dunstdeckel p. Pfannenmantel.

Dunstfang (Dunstschlot, Brodenfang,

Dampffang, Schwadenfang); parnik (warzel.).

Duowalze; dwójka walcarska (maszyn. hut.).

Duowalzwerk (zweipaarige Walzenstrecke) ; walcownia dwójkowa, zespół dwuwalcowy (maszyn, hut.).

Düppel (Dippel) p. Dobbel.

Durchbauen p. Durchfahren.

Durchbiegung; ugięcie, przegięcie Durchörtern p. Durchfahren.

(wyt.).

Durchbohren (das Gestein); przewiercić (góra.).

Durchbrechen p. Durchfahren.

Durchbruch; 1) p. Durchhieb;

2) przerwanie, przedarcie się (wody).

Durchfahren (durchhauen, durchbrechen , durchlängen tern, durchbauen, durchschroten); przejść, przebić, przełamać, przekopać (górn.).

Durchfahren (einen Schacht, eine Grube); przejechać, przejść, (szyb, kopalnię), p. Fahren.

Durchfahrtsprofil (lichtes Profil, Lichtraumprofil); światło przejazdu (kol.).

Durchfall p. Siebdurchfall.

Durchröschen; przekopać ściek wodny, przekopać rów wodny (góra.). Durchscheinend; światło przepuszczający, prześwietlający, przejrzysty, (fiz. min.).

Durchschieben; przepychać, wypychać (z klatki wózkiem pustym wózek pełny) (góra.).

durchör- Durchschlag; przebicie (el.).

Durchschlag (Durchhieb); przebitka, przekop, przełom (góra.). Durchschlag (Durchtreiber); przebijak, rożeń (kow.).

Hand —; przebijak ręczny, przebijak palcaty, przebijak kolcowy. Schmiede —; przebijak kowalski. Stiel —, (Durchschlaghammer); przebijak trzonowy.

Durchschlagen (einen Durchschlag Durchfallen (von Gängen); skrzyżo- machen); przebić (góra.).

wanie upadkowe (żył) (geol.).    Durchschlagen (ein Fernrohr); prze

Durchfallkreuz (zweier Gänge); p. Fallkreuz.

Durchfluß (der Flüssigkeit); przepływ (cieczy) (mech.).

Durchfluß (des Gases); przelot (gazu).

rzucić (lunetę) (miern.).

Durchschlägig werden; przebić się (góra.).

Durchschlagspunkt (Durchschlagsort); punkt przebicia (się), miejsce przebicia (się), przebitka (góra.). Durchfuhr (Transito); przejem, prze- Durchschlagszug; ciąg przebitkowy,

wóz

Durchführung; przepust (el.).

Durchgangsventil p. Ventil.

Durchhang; zwis (przewodu elektrycznego) (el.).

Durchhauen p. Durchfahren.

Durchhieb (Durchbruch); przebitka, przecinka, przełom (górn.).

Durchkreuzen (durchsetzen) von Gängen; przebiegać, przecinać, krzyżować (geol.); p. Scharen.

wytyczenie przebitki (miern.). Durchschlitzen; przeciąć, zaciąć (górn.).

Durchschnitt (Schnitt); przekrój, przecięcie, profil (inż.).

Durchschnittspreis; cena średnia, cena przeciętna.

Durchschroten p. Durchfahren. Durchschub p. Schließe. Durchschürfen; przeszukać, przeglądnąć (góra.).

Durchsenken.

69

Ebonit.

Durchsenken (durchsinken, durchteufen); przegłębić, przebić (górn.).

Durchsenkung (eines Zugorganes); zwisanie (cięgna).

Durchsetzen; przenikać, przecinać, p. Durchkreuzen, Scharen (geol.).

Durchsichtig; przeźroczysty (fiz. min.).

Durchsichtigkeit; przezroczystość (fiz. min.).

Durchsickern (durchsintern); przeciekać, przesączać się (geol.).

Durchsieben p. Sieben.

Durchsinken (durchteufen) p. Durchsenken.

Durchsintern p. Durchsickern.

Durchstich (Einschnitt); przekop (inż.).

Durchstoßöffnung; przepych (otwór do czyszczenia kolanek rurowych przy podsadzce płynnej) (górn.).

Durchteufen (durchsinken) p. Durchsenken.

Durchtränken p. Imprägnieren.

Durchtreiber p. Durchschlag.

Durchwachsenes Eisenerz; ruda żelazna poprzerastana (górn.).

Durchwerfen (durchsieben); rafować, przerzucać, przesiewać (sort.).

Durchwurf (Durchwurfgitter, Durchwurfsieb); arfa, harfa, rafa (sort.).

Dürr; pusty, płonny, jałowy (geol. górn.).

Dürre Kluft p. Kluft.

Dürrenberger Wehre p. Wehre.

Dürrerz (dürres Erz); ruda czysto-srebrna, ruda bezołowna; p. Silberdürrerz.

Düse (Deute, Düte); dysza (maszyn, hut.).

Hochofen —; dysza wielkopiecowa.

Schmiedefeuerdüse; dysza ku-zienna.

Dyakis- Dodekaeder; dwunasto-ścian podwójny (kryst.).

Dy as (Dyasformation, Perm); dyas, formacya permska (geol.).

Dyaskohle (permische Kohle); węgiel permski (geol.).

Dynamik (Bewegungslehre); dynamika (mech.).

—    flüssiger Körper (Hydro —); dynamika pieczy.

—    starrer Körper; dynamika ciał sztywnych.

Dynamit; dynamit.

—    Nr    I;    —    Nr    I    (silny).

—    Nr    II;    —    Nr    II    (średni).

—    Nr    III;    —    Nr    III    (słaby).

Gelatine —; dynamit żelatynowy.

Dynamitpatrone; nabój dynamitowy, patron dynamitowy (górn.).

Dynamo (Dynamomaschine, Generator); dynamo, dynamomaszyna, prądnica (el.).

Dynamomaschine mit Selbsterregung; dynamomaszyna (dynamo, prądnica) samowzbudna (el.).

Dynamomaschine mit Sonder-erregung; dynamomaszyna (dynamo, prądnica) obcowzbudna (el.).

Dynamolager p. Lager.

Dynamometamorphose; dynamo-metamorfizm (geol.).

Dynamometer (Kraftmesser); siło-mierz, dynamometr (mech.).

Dynammon; dynammon (mat. wy -buch.).

Wetter —; dynammon powietrzny.

Dynamoregulator; miarkownik. regulator prądnicowy (el.).

Dynę; dyna (el.).

E.

Ebene; równina, równia (geol.). Ebene; płaszczyzna, równia (geom.). Grund —, (Vergleichs —); płaszczyzna podstawowa (geom.). Horizontal —; płaszczyzna pozioma.

Projektions —; płaszczyzna rzutów (geom.).

schiefe —, (geneigte —); równia pochyła (mech.).

Vertikal —; płaszczyzna pionowa.

Ebenschurf (Ebenschürfl, Ebentel) in den Laugwerken; chodnik poziomy dopustowy (soln.).

Ebensohle (söhlige Ebene, Sohle, Horizontalebene); równia, poziom, płaszczyzna pozioma, długość pozioma (górn. miern.); p. Sohle.

Ebensöhlig (söhlig); p. Horizontal.

Ebentel p. Ebenschurf.

Ebenwehr p. Dammwehr gemeines.

Ebonit (Hartgummi); ebonit (kauczuk wulkaniczny) (matr.).

Echinodermen (Stachelhäuter); szkarłupnie (geol.).

Effektivwert; wartość skuteczna

(el.).

Effektuieren (verwirklichen, vollziehen); wykonać.

Effloreszenz (von Mineralien); wykwitanie, wykwit (min.).

Effloreszieren (von Mineralien); wykwitać.

Effusion (Ausströmung); wypływ (fiz.).

Egalisierwiderstand; opór wyrów-nywujący (eh).

Eiche (Eichbaum); dąb.

Eichamt; urząd miar i wag.

Eichen (ausmessen); porówmać, sprawdzać miarę i wragę.

Eichholz (Eichenholz); dębina.

Eichung; sprawdzanie (miar i wag).

Eigenart (der Mineralien); wdasność (minerałów).

Eigengewicht; ciężar własny (bud.).

Eigenlehner; kopacz (górnik przypuszczony do gwarectwa i pracujący w kopalni) (górn.).

Echinolampas; echinolampas (szkarłupnie) (geol.).

Echter Bruch; ułamek właściwy (mat.).

Ecke; wierzchołek (geom.).

Ecke (Kante); węgieł, narożnik (bud.).

Ecke (Kristallecke); naroże (kryształu) (kryst.).

Ecke (Schachtecke); kąt, róg szybu (górn.).

Eckeisen p. Winkeleisen.

Eckpfahl (bei der Getriebearbeit); pal narożny, kół narożny (górn.).

Eckpfeiler; filar narożny, narożnik (bud. górn.).

Ecksäule (Wagenkastenecksäule); węgar, slup narożny klatki wozowej.

Eckversteifung (des Kessels); uszty-wniak narożny (kotła) (maszyn.).

Economiser p. Ekonomiser.

Edel (reich); 1) bogaty, szlachetny Eigentumsrecht; prawo własności, (o rudach i żyłach); 2) drogi, drogo- Eilgut (Eilgutsendung); przesyłka po-cenny (o metalach i kamieniach). j spieszna.

Edelsalze (Kali und Magnesiasalze); Eilgutfrachtbrief; list przewozowy sole szlachetne, potasowe (geol.).    przesyłek pospiesznych.

Edelsole (edle Sole); solanka bogata, Eilguttransport; woźba pospieszna.

nasycona (soln.).

Edelstein; drogi kamień (min.).

Edisonfassung; obsadka Edisona (eh). Eilzug (Kurierzug, Schnellzug); pociąg

Edisonlampe; lampka Edisona (eh). pospieszny.

Edles Erz; ruda bogata (min. górn. Eimer; wiadro, kubeł.

hut.).    Eimerkette (Eimerkunst, Eimerwerk,

Edles Gebirge; skały, góry rudne Noria, Paternosterwerk mit Eimern); (geoh).    ' podnośnik kubełkowy (maszyn.).

Edler Gang; żyła bogata, szlachetna Einachsig; jednoosiowy (kryst.). (geoh).

Edles Mittel (reiches Mittel); war-stwTa bogata, szlachetna, ucząstek bogaty, szlachetny (geoh górn.).

Edler Anbruch; objaw bogaty, natraf bogaty (rudy) (górn.).

E-Eisen; ceownik (met.).

Effekt (Erfolg); skutek.

Eilguttarif; taryfa przesyłek pospiesznych.

Einankerumformer; przetwornica jednotwornikowa (eh).

Einbänken (abbänken); zbić, zbijać (obrąbany przodek, zbój) (górn.). Einbau (das Einbauen); wbudowanie, wzniesienie, ustawienie (górn.). Einbau (Tageinbau); włom, w'kop (górn.).

Effekt (elektrischer Effekt, elektrische Einbau (Zugang in eine Grube); wchód, Leistung); moc elektryczna (el.).    wejście (górn.).

Effekt (mechanischer Effekt, Arbeits- Einbau (Damm, Deich) p. Buhne, stärke); moc, efekt pracy (mech ). Einbauen (Gezimmer, Pumpen u.s. f.);

wbudow⁷ać, ustawić (górn. bud.).

Einbeiniger Türstock p. Halber Türstock.

Einbeißen (einfressen. eindrücken) vom Zimmerholze; wtłoczyć, wgryźć się (górn.).

Einbrechen (hereinbrechen, zusammenbrechen); zawralić się, zapaść się, załamać się (górn.).

Effekt (Nutzeffekt); sprawność, skutek użyteczny (mech.).

Effekten (Habseligkeiten); ruchomości, sprzęty.

Effekten (Wertpapiere); papiery obiegowe, wartościowe.

Effektiv; rzeczywisty, istotny.

Effektive Spannung; napięcie rzeczywiste, zastępcze (eh).

Einbrechen (in die Firste); włamać | Einfallen (von Grubenwettern); wpływać, wpadać (góra.).

się (w strop) (górn.).

Einbrechen (Vorkommen, von Mine- Einfallen (einströmen, von Wässern)

ralien); znajdować się, występować przychodzić (góra.).

p. Einbrechen.

Einfallend p. Tonnlägig.

Einbrechen (vom Wasser); wedrzeć Einfallende (einfallende Strecke,

się, wtargnąć (góra.).

Einbringen (einbauen); wbudować, postawić, wznieść (górn. bud.).

Einbringen (eine Tiefe einbringen); osiągnąć, dosięgnąć, dojść (górn.).

Einbringen Stollen,Strecken,Schach- Einfallslot; prostopadła padania te (bis zu einer bestimmten Stelle bringen); doprowadzić (górn.).

Einbruch (Bruch) p. Verbruch.

Einbruch (b. Pfeilerabbau); wdzierka (odbudowa filarów) (górn.).

Fallort, Abhau, Tonnlage); chodnik upadkowy, pochylnia (góra.). Einfallhaken; zapadka. Einfallschacht (einfallender Wetter-schacht) p. Wettereinziehschacht.

(fiz.).

Einfallswinkel; kąt padania (fiz.). Einfetten p. Schmieren.

Einfeuern (einheizen); zapalić (w piecu).

Einbruch (im Ortsstoß); włom, wrąb, Einflammrohrkessel; kocioł jedno-otwór (góra.).

płomienicowy (maszyn.).

Einbruch machen; włamać, włamać Einflügelig (einseitig); jednostronny

się (górn.).

Einbruchsort (Sitzort); przodek, czoło włoroowe (górn.).

Einbruchstoß (Ulm); bok włomowy (górn.).

Einbühnen (einen Stempel); osadzić, zagnieździć, w gniazdo zapuścić (górn.).

Eindämmen (Wasser, Grubenbrand); zagroblić, zatamować, zagrodzić (wodę, ogień) (góra.).

(górn.).

Einflügeliger Bau; dobywanie, odbudowa jednostronna (górn.). Einfluß; wpływ.

Einfördern (eintreiben, einlassen);

spuszczać (szybem) (górn.). Einfriedung (Einzäunung); ogrodzenie (bud.).

Einfuhr (Wareneingang, Import);

przywóz, wprowadzenie (towaru). Einführungsstelle; wpust (el.). Einfache benannte Zahl; liczba Einführungsstück; przewłoka (el.).

mianowana pojedyncza (mat.).    Einführungstülle; tulejka wpro-

Einfacher Muschelschieber p. Mu- wadnicza (el.).

schelschieber.    Einfüllen (füllen) p. Anschlägen.

Einfache Winkelmessung; pomiar    Eingabe; podanie.

kątów zwyczajny, pomiar kątów Eingang; wchód, wstęp, wejście, sposobem zwyczajnym (miern.).    verbotener—; wstęp wzbroniony.

Einfach T-Eisen p. T-Eisen.    Eingangstür (Haustür); drzwi wcho-

Einfachwirkend; działający jedno- dowe.

stronnie, o działaniu jednostronnem Eingehen (verkommen) pustać, upaść;

(maszyn.).

Einfahren p. Anfahren, Fahren. Einfahrer; urzędnik górniczy (w Niemczech).

Einfahrt (das Einfahren); wjazd,

p. Verfallen.

Eingelagert; zalegający, ula.vicony (geol.).

Eingeleisige (einspurige) Bahn; kolej jednotorowa (kol.).

zjazd, spuszczanie się na dół, scho- Eingesprengt (von Erzen im Gestein); dzenie na dół (górn.).    wpryśnięty, rozsiany (geol.).

Einfahrtsgeleise; tor wjazdowy    fein —; drobno wpryśnięty.

(górn. kol.).    grob —; grubo wpryśnięty.

Einfahrtstollen (Fahrstollen); sztol- Eingestrichener Türstock p. Hilfs-nia wjazdowa, wchodowa (górn.).    türstock.

Einfahrtsweiche (Einfahrtswechsel); Eingewachsen (von Kristallen); zwrotnica wjazdowa, rozjazd wja- wrosły, przerosły, zdowy (kol.).    Eingleichen (ebnen, einebnen) die

Einfallen (verflachen) von Lagerstätten; upadać, zapadać (górn.). Einfallen (das Verflachen); upad (pokładu) (górn.).

Sohle; wyrównać (górn.). Eingreifen (von Zahnrädern); chwytać, wechwytywać, zachodzić (maszyn.).

Einlochankerwicklung p.Wick lung.

Einlösen (Gold, Silber); zmieniać, wymieniać.

Einlösen (Erze b. d. Hütte); wymieniać, oddawać, odwozić (rudę do huty).

Einlöser; wykupnik (urzędnik zajmujący się wykupem złota lub srebra wytworzonego).

Einlösung; 1) wykup, wykupno (gruntów); 2) wymiana (złota i srebra); 3) oddawanie, odwóz, sprzedaż (rudy), p. Erzeinlösung

Einlösungsamt; urząd wykupniczy, wykupczy.

Einlösungsrecht; prawo wykupna, prawo wykupu.

Einlösungstarif (Erzeinlösungstarif); taryfa wymiany, wymienna.

Einlösungswürdig; wymienny.

Einlösungswürdig (schmelzwürdig); topny.

Einlösungswürdig (verschleißwürdig); sprzedajny.

Einmännisch

Eingriff der Räder; wechwyt kół (maszyn.).

Eingriffsbogen der Zähne; łuk we-

chwytu zębów (maszyn.).

Eingriffsdauer der Zähne; trwanie wechwytu zębów (maszyn.).

Eingriffslinie der Zähne; linia przyporu zębów (maszyn.).

Eingriffsstrecke der Zähne; łuk przyporu zębów (maszyn.).

Einguß (Gußloch); wlew (maszyn, odl.).

Einhängen p. Einlassen.

Einheit; jednostka (mat.).

Gewichts —; jednostka ciężaru. Längen —; jednostka długości.

Einheitsgalvanometer; galwano-metr jednostkowy (el.).

Einheitskerze; świeca jednostkowa

(el.)-

Einheitspreis; cena jednostkowa (taryf.).

Einheizen p. Einfeuern.

Einhüllungskurve; krzywa obwiednia (mech.).

Einkalkung (Kalkbespritzung); owa-pnienie (pokropienie wapnem ga-szonem).

Einkapselung; okapturzenie (el.).

Einkassieren (einheben); odbierać pieniądze, powziąć do kasy (kas.).

Einkehlen p. Auskehlen

Einkommen (einkommen mit dem Orte); dojść z przodkiem, dosięgnąć przodkiem (g.órn.).

Einkommensteuer; podatek dochodowy.

Einladen (aufladen) p. Anschlägen.

Einlage (Hanfeinlage, Hanfseele); dusza, wkładka konopna (techn.).

Einlage (Drahteinlage) in der Litze; wkładka (druciana) (techn.).

Einlagerung (von Mineralien); 1) ułożenie, uwarstwienie, zaleganie; 2) między warstwa, warstwa średnia (geol.).

Einlagerung der Waren; złożenie towaru na skład.

Einlagsbogen; arkusz dodatkowy.

Einlaß p. Einströmung.

Einlassen der Siedesole; napuszczanie solanki (do panwy) (warzel.).

Einlassen (einhängen); spuszczać (drzewo do kopalni) (góra.).

Einlassen (sich in den Schacht); opuszczać się do szybu, p. Anfahren, Fahren (góra.).

Einlaßschacht (Hängschacht); szyb spustowy, wpustowy (góra.).

Einlaßventil p. Ventil. Einlaufplatte; płyta wbiegowa (górn.).

Einlegeschiene; szyna wkładkowa (pochylnie hamuleze) (góra.). Einleiterkabel; kabel jednożyłowy

(el.).

Einlichtiampe; lampa jednoświetlna

(el).

p. Bohren einmänni-sches, Haspel einmännischer.

Einmündungsröhre; wlewka (warzel.).

Einnahme; dochód (rach.).

Brutto —; dochód surowy, całkowity, brutto.

Netto —; dochód czysty.

Einnahmekontrolle; kontrola dochodów, sprawdzanie dochodów (kas.).

Einnahmejournal; dziennik poborów, księga dochodów.

Einpacken (verpacken); zapakować, zawinąć, zjuczyć.

Einpassen (anpassen); dostosować, dostroić, dopasować (maszyn.).

Einpfützen (das Sumpfwasser); przelewać wodę z rząpia do rząpia (góra.).

Einphasenanker; twornik jednofazowy (el.).

Einphasengenerator; prądnica jednofazowa (el.).

Einphasenmaschine; maszyna, sil-nica jednofazowa.

Einschlagwerk (Einschlagswerk); ługownia zbiornikowa (dawne ługow-nie na zbiorniki użyte) (soln.). Einschlämmen (trüben), mącić, zamącić (sort.).

Einphasenmotor; motor, silnik jednofazowy (el.).

Einphasenstrom; prąd jednofazowy

(el.).

Einphasensystem; system jednofazowy (el.).

Einphasentransformator; przetwornik jednofazowy (el.).

Einphasenumformer; przetwornica jednofazowa (el.).

Einphasenwicklung; uzwojenie jednofazowe (el.).

Einreichungsprotokoll; protokół podawczy.

Einreihung; wstawienie, zaszeregowanie.

Einrennen (einschmelzen); roztopić (met.).

Einrichtung; urządzenie.

Ein- und Ausrückhebel; drążek przesuwniczy, przesuwiak (maszyn).

Einrücken; zaczepiać, wsuwać (maszyn.).

Einrückmuff (Einrückungsmuff) ; nasuw ka przesuwna, nasuwka wsuwna (maszyn.).

Einsatz, wsad, nabój (hut.).

Einsatzband; zawiasa francuska wpuszczana (ślus.).

Einschluß (Mineraleinschluß, Erzeinschluß); wrostek, inkłuzya (geol.). Einschmelzen; przetopić, przetapiać, stopić (met.).

Einschmelzen (des Roheisens); przetop (surowca) (met.). Einschneiden (das) celowanie, wcinanie (miern.).

Rückwärts —; celowanie wstecz. Seitwärts —; celowanie w bok. Vorwärts —; celowanie naprzód, wprzód.

Einschnitt (Durchstich); przekop (inż.).

Einschnittsböschung; stok przekopu (inż.).

Einschreibbuch; księga wpisu, księga wpisowa.

Einschreibegebühr; wpisowe (taryf.).

Einschubleiste (Gratleiste, Feder, Klammer, Holzklammer); spona, szpona, szpąga, zwora, listwa zasuwana (stoi. cieś.).

Einsatzhärten (Einsatzhärtung, Ober- Einseihkasten p. Seihkasten.

flächenhärtung) p. Härten durch Einsetzen.

Einsatzöffnung (Eintragöffnung); otwór wsadowy (hut.).

Einsatztür (eines Hüttenofens); czeluść wsadowa (otwór do wsadzania bałwanów do pieca).

Einsaugekasten (Einseihkasten); p. Seihkasten.

Einsaugen (Einsaugung der Luft); wsysanie powietrza (maszyn.).

Einschalter; włącznik (el.).

Einschaltung; włączenie (el.).

Einschaufeln p. Einschippen.

Einschieben p. Aufschieben.

Einschießen (einfallen); upadać, zapadać (pokład upada) (geol.).

Einschippen (einschaufeln); zgarnąć, nagarnąć (łopatą).

Einschlag (Einschlagspunkt); p. Anschlagspunkt.

Einschlagen p. Anschlägen einen Lauf, Anlegen 4).

Einschlagen (eintreiben) einen Pfahl; wbić (pal.).

Einschläger; 1) p. Schürfer; 2) p. I Anschläger.

Einschlagspunkt p. Aufschlagspunkt.

Einseitiger Winkel; kąt jednostronny (geom.).

Einsenkröhre (Senkröhre) p. Bohr-täucher.

Einsenkung (Erdeinsenkung); zapa-dlina (geol. rob. ziem.).

Einsetzen (von Lagerstätten) p. Einfällen, Fallen.

Einsetzen (beschicken einen Ofen) p. Chargieren.

Einsitzen (auf einem Sattel oder Knecht einfahren); zjeżdżać, spuszczać się na siodle (do kopalni) (górn.).

Einspielen (b. einer Libelle); górować, równać się (środek bańki i libeli) (miern.).

Einsprengung (geol.) p. Imprägnation.

Einspritzhahn; kurek wtryskowy (maszyn.).

Einspritzkondensator; skraplacz wpryskowy (bezprzeponny) (maszyn.).

Einspritzrohr; rura wtryskowa (maszyn.).

Einspritzstrahl (einer Kondensationsdampfmaschine); natrysk, strumień wodotryskowy (maszyn.).

Einspritzung; wtryskiwanie, wstrzykiwanie (techn.).

Eintritt erlaubt; wstęp dozwolony.

— verboten; wstęp wzbroniony.

Eintrümig (eintrümmig); jednoprze-działowy (o szybie) (górn.).

Ein- und Ausfahrt; zjazd i wyjazd (górn.).

Ein- und Ausrückvorrichtung;

przyrząd wsuwny i wysuwny (maszyn.).

Ein- und Ausrückmuff; nasuwka przesuwna (wsuwna) i wysuwna (maszyn.).

Einwaggonieren p. Verladen.

Einwaggonierung p. Verladung.

Einwässerungsstollen (Wasserstol-len); sztolnia nawadniająca (soln.).

Einwerfen (Ablösen) der Bänder; zbijanie, odrywanie, odwalanie (kłapci solnych) (soln.).

Einzapfen (verzapfen); zaczopować (stoi. cieś.).

Einspurig; jednotorowy.

Einstampfen (das Salz zur Formung); ubijać (warzonkę) (warzel.).

Einsteigeplatz; miejsce wsiadania.

Einsteigloch (Einsteigöffnung, Mannloch); właz, łaz, otwór roboczy (maszyn.).

Einstellen; 1) wstawić; 2) wstrzymać co, zawiesić, zastanowić.

Einstellen (ein Instrument); nastawić (na zero) (miern.).

Einstemmen (einstämmen einbre-chen, mit dem Ausbrechen beginnen); włamać się, załamać się, rozpocząć włom (górn.).

Einstreichen (Hilfsgezimmer); wsunąć, wstawić (odrzwia pomocnicze)

(górn. cieś.).

Einstrich (Spreize); rozpora, poprzeczka, belka przedziałowa (w szy- Einzäunung p. Einfriedung, bach) (górn. cieś.).    Einzelkessel; kocioł samotny (masz.).

Einströmung (b. Flüssigkeiten); do-    Einzelkondensation; skraplanie sa-

pływ (cieczy) (mech.).    motne (maszyn.).

Einströmung (b. Gasen); wlot (ga- Einzelleiter (Einzelleitung); przewód

zów) (maszyn.).

Einströmungsrohr (Einlaßrohr); rura wpustowa, przypływowa, przewód wpływu (maszyn.).

Einströmungsventil (Einlaßventil) p. Ventil.

Einsturz (Bruch, Einbruch) p. Verbrach.

Einstürzen; zawalić się, zapaść się (górn.).

Einsümpfen (Kalk, Lehm); moczyć, namoczyć, gnoić (wapno, glinę) (bud.).

Eintauchtiefe; zanur (maszyn).

Einteilung; podział.

Eintrag (Anfall); nasada (wyrównane miejsce pod wyprawę) (górn. cieś.).

Eintragbühne; nasypnia, powała nasypowa (sort.).

Einträgen (aufgeben); wnieść, doda- Eis; lód (geol.). wać, wsypywać, (sort. hut.).

Einträgen (in ein Buch); wpisać, zapisać, wciągnąć (do księgi).

Eintragkasten; jaszczyk nasypowy (sort.).

pojedynczy (el.).

Einziehen (Einströmen) der Wetter; wpływ, wciąganie powietrza (do kopalni) (górn.).

Einziehen (einen Balken, eine Kappe);

zaciągnąć, wbudować (cieś.). Einziehen (der Bohrröhren) p. Verrohren.

Einziehschacht (Einfallschacht, einziehender, einfallender Wetterschacht p. Wettereinziehschacht. Einziehstollen p. Wettereinziehstollen.

Einzylinderkessel p. Kessel. Einzylinderdampfmaschine p.

Dampfmaschine.

Einzylindermotor p. Verbrennungsmotor.

festländisches — ; lód lądowy. Fluß —; lód rzeczny.

Glätscher —; lód lodowcowy. Grund —; lód denny, gruntowy. Meer —; lód wody słonej. Eintragöffnung (Füllöffnung, Char- Eisberg; góra lodowa (geol.).

gieröffnung) p. Einsatzöffnung.    Eisen (gediegenes Eisen, oktaedrisches

Eintreiben (einlassen) p. Einfördern. Eisen, tellurisches Eisen); żelazo ro-Eintreiben (einen Pfahl) p. Ein-    dzime (min.).

schlagen.    Eisen (meteorisches Eisen, Meteor-

Eintreiben (einen Stempel); zacią-    eisen); żelazo meteoryczne, powie-

gnąć, utwierdzić (stempel, rozporę) trzne (min.).

(górn. cieś.).    Eisen (Roheisen); surowiec, surowizna,

Eintritt (Eingang); wstęp.    surówka; p. Roheisen (met.).

; żelazo żu-

Eisen (Schmiedeisen, schmiedbares, hämmerbares Eisen); żelazo kowne, kujne, kowalne, kute (met.).. altes —; żelazo stare, żelaziwo.

doppeltgeschweißtes —; p. zweimalgeschweißtes —. faulbrüchiges —; żelazo mocno-łamliwe, kruche.

feinkörniges —, (Feinkorn —); żelazo drobnoziarniste, galvanisiertes—, (verzinktes—); żelazo galwanizowane.

geschmeidiges —; żelazo giętkie.

geschmiedetes —, (gehämmertes —); żelazo kute, kowalskie, geschweißtes —; żelazo spawane.

gewalztes —, (gezogenes —,

Walz —); żelazo walcowane, grobkörniges —, (Grobkorn —); żelazo gruboziarniste, hadriges — p. unganzes —. hämmerbares — p. schmiedbares —.

häutiges — p. unganzes —. homogenes —, (Homogen —, Fluß —); żelazo zlewne, zleiwo. kaltbrüchiges —; żelazo zimno-kruche, łamliwe na zimno, kaltgehämmertes —; żelazo chłodnokute.

körniges —; żelazo ziarniste, planiertes —, (überschmiedetes —); żelazo przekute.

rohbrüchiges —, (Rohbruch); żelazo surowołomne. rotbrüchiges —, (Rotbruch); żelazo gorącokruche, ogniokruch, roz-prach.

schiefriges — p. unganzes —. schlackenreiches

żlowe, żużliste. schmiedbares —, (hämmerbares —); żelazo kujne. sehniges —, (faseriges —, Zug —); żelazo żylaste, włókniste, stahlartiges —; żelazo staliste, twarde.

überhitztes —, (verbranntes —); żelazo przegrzane, przepalone, unganzes —, (schiefriges —, hadriges —); żelazo zendrowate, plamiste.

verbranntes — p. überhitztes —;. verzinktes— p. galvanisiertes—. zweimalgeschweißtes —, (doppeltgeschweißtes —, Dublier—) ; żelazo dwukrotnie spawane.

Eisen (Schmiedeisen nach der Fasson und im Handel); żelazo (w handlu). Bund —; żelazo snopkowe.

C —, (E —, U —); ceownik. Doppelt-T —, (H —, I —); dwu-teownik.

eckiges —, (Eck —, Winkel —) p. Winkeleisen.

fassoniertes —, (Fasson —, profiliertes —); żelazo fasonowe, kształtowe, modelowe, wzorówka, kształtownik.

flaches —, (Flach —, Flachstab—); żelazo płaskie, płaskownik.

Faßreif —; żelazo obręczowe, bednarskie.

geschnittenes —, (Schneid —); żelazo cięte, krajane.

Gitter — ; żelazo kratowe, kratówka. Halbrad —; żelazo półobręczowe. halbrundes —, (Halbrund —); żelazo półokrągłe, półkrągownik.

H—, (Doppelt-T—); dwuteownik. hohles —, (Hohl —); żelazo dęte, puste.

1—; p. Doppelt-T—.

Kaliber —; żelazo wymiarowe, keilförmiges —, (Keil —); żelazo klinowate.

L — p. Winkeleisen.

profiliertes — p. fassoniertes —.

Quadrant —; ćwierciownik.

Quadrat —. (Vierkant —); czworo-

grannik, kratówka.

rundes —, (Rund —); żelazo

okrągłe, krągownik.

Sechskant —; sześciogrannik.

Stab —; surownik, żelazo drążkowe, żelazo w prętach.

Stanzen —; żelazo prętowe, prę-tówka.

T—, (Einfach-T—); teownik.

U -; p C -.

verkäufliches —, (Handels —, Kommerz —); żelazo handlowe, grube.

vierkantiges — p. Quadrat —. Winkel —, (eckiges , L —); kątownik, żelazo kątowe.

Z —; zetownik.

Zores —, (Belag —); żłobownik. Eisen (Bergeisen, Setzeisen, Stufeisen, Spitzeisen); żelazo, żelazko, klin górniczy (górn.). Eisenabbrand p. Eisenabgang. Eisenabfälle (Abfalleisen); odpadki żelazne (met.).

Eisenabgang (Eisenabbrand); zgar (w °/₀), zgorzyny (w kg) (met. hut.).

Eisenalaun p. Federalaun.

Eisenamiant (Eisenasbest, Hüttenabfall im Hochofen); amiant wielkopiecowy.

Eisenapatit p. Zwieselit.

Eisenarbeit p. Schlägel- und Eisenarbeit.

Eisenarbeit (Eisenerzeugung); wyrób żelaza (hut.).

Eisenarbeit (als Produkt); wyrób żelazny, wytwór żelazny.

Eisenarbeit (in d. Schmiede, Schlosserei); obróbka żelaza.

Eisenarbeiter; 1) hutnik; 2) kowal, ślusarz.

Eisenarmierung; opancerzenie żelazne (eh).

Eisenartig; żelazisty.

Eisenasbest p. Eisenamiant.

Eisenausbau (eiserner Ausbau, eiserne Zimmerung, Eisenzimmerung); obudowa żelazna, wyprawa żelazna (chodników, szybów i t. p ) (górn.).

Eisenbahn (Bahn, Schienenweg); droga żelazna p. Bahn.

Eisenbahnbetrieb (Eisenbahnverkehr); ruch kolejowy.

Eisenbahndienst; służba kolejowa.

Eisenbahnfahrbetriebsmittei (Fahrbetriebsmittel); tabor kolejowy, środki przewozowe.

Eisenbahnhunt (Grubeneisenbahnwagen); wózek kopalniany, p. Grubenhunt, Förderwagen.

Eisenbahnkran p. Kran.

Eisenbahnoberbau p. überbau.

Eisenbahnpersonale; służba kolejowa, personal kolejowy.

Eisenbahnquerschwelle; podkład poprzeczny, próg.

Eisenbahnschiene p. Schiene.

Eisenbahnschienenwalzwerk; walcownia szyn (met.).

Eisenbahnschwelle (Bahnschwelle, Schwelle, Schweller, Sleeper, Steg); podkład kolejowy, próg.

Eisenbahnstation; stacya kolejowa.

Eisenbahnverkehr p. Eisenbahnbetrieb.

Eisenbahnwagen (Eisenbahnwrag-gon, Waggon) p. Wagen.

Eisenbahnwesen; kolejnictwo.

Eisenbahnzug (Bahnzug, Zug)-; pociąg kolejowy, pociąg.

Eisenbandarmierung; opancerzenie taśmą żelazną (el.).

Eisenbeißscher Führungssektor; wycinek kierowniczy Eisenbeissa (maszyny wrębowe).

Eisenbergbau p. Eisenerzbergbau.

Eisenbergwerk p. Eisenerzbergwerk.

Eisenbeschlag (Eisenbeschläge, Beschlag, Beschläge); okucie (ślus.).

Eisenbeton; żelazobeton, żelbet, więźbień (bud.).

Eisenblau (Blaueisenerz, Vivianit); wiwianit, żelazo błękitne (min.).

Eisenblech (Schwarzblech); blacha żelazna (met.).

gereiftes —, (gerunzeltes —, gewelltes —) p. Wellblech, verbleites —; blacha żelazna oło-wiona, poołowiona. verzinktes —; blacha żelazna cynkowana.

verzinntes — p. Weißblech.

Eisenblechmantel p. Blechmantel.

Eisenblechtafel; arkusz blachy żelaznej (met.).

Eisenblock (Ingot); bałwan żelaza, ingot (met).

Eisenblüte; kwiat wapienny (min.).

Eisencarbonat p. Eisenkarbonat.

Eisendraht; drut żelazny (met. techn.).

Eisendrahtarmierung; opancerzenie drutem żelaznym (el.).

Eisendrahtbandseil (Eisendraht-flachseil); lina żelazna płaska (met. techn.).

Eisendrahtfabrikation; wyrób drutu żelaznego (met. techn.).

Eisendrahtmühle p. Drahtfabrik.

Eisendrahtseil p. Drahtseil.

Eisenepidot p. Pistaz.it.

Eisenerz (Eisenstein); ruda żelazna (żelaza), żelaziak (min.).

Eisenerzbergbau (Eisensteinbergbau, Eisenbergbau); kopalnictwo, dobywanie rudy żelaznej (góra,).

Eisenerzbergmann; rudnik.

Eisenerzbergwerk (Eisensteinbergwerk, Eisenerzgrube, Eisensteingrube, Eisensteinzeche, Eisenzeche, Eisenbergwerk); kopalnia rudy żelaznej, żelazne góry (góra.).

Eisenerzflöz (Eisensteinflöz, Eisenerzlager); pokład rudy żelaznej (geol.).

Eisenerzgang (Eisensteingang, Eisengang); żyła żelazorudna, żyła żelaza (geol.).

Eisenerzgrube (Eisensteingrube) p. Eisenerzbergwerk.

Eisenerzlagerstätte (Eisensteinlagerstätte); złoże rudy żelaznej (geol.).

Eisenerzrösten (Eisenerzröstung, Eisensteinrösten, Eisensteinröstung); prażenie rud żelaznych (met.).

Eisenerzröstofen (Eisenröstofen, Eisensteinröstofen); prażak rudy żelaznej (met.).

Eisenerzröstung p. Eisenerzrösten.

Eisenfabrik p. Eisenwerk.

Eisenfabrikat; wyrób żelazny (met.).

Eisenfabrikation; wyrób żelaza (met.).

Eisenfänger mit Schraubenwirkung (b. Erdbohren); kleszcze śrubowe, chwytacz śrubowy, chwytacz wężownicowy (wierć, ziem ).

Eisenfarbe; barwa żelazna, kolor żelazny (min. met.).

Eisenfeilspäne (Eisenfeilicht); opiłki żelaza (techn.).

Eisenfels; łupek miko-żelazny, itabiryt (geol.).

Eisenfrischen (Eisenfrischerei); uszczerzanie żelaza (met.).

Eisenfrischfeuer (Eisenfrischherd) p. Frischfeuer.

Eisengang p. Eisenerzgang.

Eisengans (Eisenganz, Gans, Ganz); gąska surowizny, gęś surowizny (met.).

Eisengehalt (der Erze); zawartość żelaza.

Eisengestänge (b. Pumpen); żerdzi-ny żelazne (maszyn ).

Eisengezimmer (Eisenzimmer) in Strecken; odrzwia żelazne (górn.).

Eisengezimmer (Eisenzimmer) in Schächten; wieniec żelazny (szybowy) (górn.).

Eisengießerei (Eisengießereibetrieb); odlewnictwo żelaza, żeliwnictwo (met. techn.).

Eisengießerei (Eisengußhütte); odlewnia żelaza, żeliwnia (met. techn.).

Eisenglanz (Glanzeisenerz); błyszcz żelaza (min.).

Eisenglimmer (schuppiger Eisenglanz); łyszczyk żelazny, mika żelazna (min.).

Eisengranat p. Almandin.

Eisengrau (von Farbe); siwy jak żelazo.

Eisengrube p. Eisenerzbergwerk.

Eisenguß (Eisengußware); leizna (met. techn.).

schmiedbarer —, (hämmerbarer —); leizna kowalna, żelazo kuto-lane.

Eisengußfabrik (Eisengußhütte, Eisengußwerk) p. Eisengießerei.

Eisenhaltig; żelazisty, żelazo zawierający (min. met.).

Eisenhammer p. Eisenhammerwerk.

Eisenhammer (Hammer zum Schmieden des Eisens); młot fryszerski, kuźniczy, kuźnicowy (met.).

Eisenhammerschlag (Hammersinter, Schmiedesinter, Eisensinter, Schmiedezunder, Zunder) p. Hammerschlag.

Eisenhammerwerk (Eisenhammer); kuźnica, huta żelaza, fryszerka (met.).

Eisenhauer (Bandhauer); źeleźnik, burtowy (w Wieliczce).

Eisenhochofen p. Hochofen.

Eisenhochofenschlacke p. Hochofenschlacke.

Eisenhut (eiserner Hut eines Ganges); kapelusz żelazny, nakrycie rud od zewnątrz (geol.).

Eisenhütte p. Eisenwerk.

Eisenhüttenkunde; nauka hutnictwa, nauka kuźnictwa żelaza.

Eisenhüttenmann; hutnik żelaza.

Eisenhüttenwerk p. Eisenwerk.

Eisenhüttenwesen; hutnictwo, ku-źnictwo żelaza (met.).

Eisenhydroxyd (Eisenhydrat); wodorotlenek, wodzian żelazowy (chem.).

Eisenindustrie; przemysł wyrobów żelaznych.

Eisenkalk p. Spateisenstein.

Eisenkarbonat; 1) węglan żelaza; 2) p. Spateisenstein.

Eisenkies (Pyrit, Schwefelkies); iskrzyk, piryt (żelazny) (min.).

Eisenkitt (Rostkitt); kit żelazny (techn.).

Eisenkonstruktion; konstrukeya, zestrój, zespół, zeskiad żelazny (bud.).

Eisenlebererz; piryt zwietrzały (min.).

Eisenluppe; lupa, łupa żelaza (met.).

Eisenmantel; pancerz żelazny, opona żelazna (el.).

Eisenmulm (erdiges Roteisenerz, erdiges Magneteisen); żelaziak czerwony ziemisty (min.).

Eisenocker; ochra żelazna (min.).

Eisenoxyd; tlenek żelazowy (chem.).

Eisenoxydul; tlenek żelazawy (chem.).

Eisenoxyduloxyd, tlenek żelazawo-żelazowy (chem.).

Eisenproduktion; wytwórczość, pro-dukeya żelaza.

Eisenriemen (Riemeneisen, Riemen,

BAB

sentür; drzwi żelazne, senverlust; strata w żelazie (el.). senvitriol (grüner Vitriol, Eisensalz, Stahlsalz, schwefelsaures Eisenoxydul); 1) witryol żelaza, siarczan żelazawy, koperwas; 2) p. Melante-rit (min.).

Eisenbügel); rzemień klinowy, rzemień żelazkowy, pasek żelazny, nawlekadło (do nawlekania klinów, żelazek) (góra.).

Eisenrost; rdza (żelaza) (ehern.).

Eisenröstofen p. Eisenerzröstofen.

towar żelazny, z żelaza (w handlu).

Eisenwalzwerk; walcownia żelaza (met.).

Eisenwerk (Eisenhütte, Eisehüttenwerk, Eisenfabrik); huta żelaza, kuźnica.

Eisensandstein; piaskowiec żelazisty Eisenware (Eisenzeug, Eisenwerk);

(geol.).

Eisensau (Sau, Wolf, Härtling) im Hochofen; zamróz (met.).

Eisenschiene; szyna żelazna (met.).

Eisenschlacke; żużel żelazny (met.).

Eisenschmelzer; dymarz.

Eisenwerk (Eisenzeug) p. Eisenware.

Eisenwerksdirektion; dyrekcya hutnicza, kuźnicza (met.). Eisenwerksdirektor; dyrektor hutniczy, kuźniczy.

Eisenschmied (Schmied); kowal.

Eisenschmiede (Schmiede); kuźnia (kow.).

Eisenschornstein (Blechschornstein); komin żelazny.

Eisenschüssig (eisenhaltig); żelazisty. Eisenwerksverwalter; zarządca Eisenseil p. Eisendrahtseil.    hutniczy, kuźniczy.

Eisensorte; gatunek żelaza.    Eisenzeche p. Eisenerzbergwerk.

Eisenspäne; wióry żelazne.    Eisenzeug; 1) p. Eisenware; 2) na-

Eisenspat (Spateisenstein); spat że- i czynią, narzędzia żelazne (góra.).

lazny, syderyt (min.).    Eisenzimmer p. Eisengezimmer.

Eisenstab; sztaba żelazna, pręt że- Eisenzimmerung p. Eisenausbau.

lazny (met.).    Eisenzinkspat; smitsonit żelazisty

Eisenstange; drążek żelazny, żerdź    (min.).

żelazna (met. techn. góra.).    Eisern (von Eisen); żelazny.

Eisenstärke (Eisendicke); grubość Eisfelder; pola lodowe (geol.).

żelaza (form. odl.).    Eisformation (Eisperiode, Eiszeit);

Eisenstaßfurtit; stasfurtyt żelazisty okres lodowy, epoka lodowa (geol.).

(min.).    Eisgradierung; tężenie lodowe

Eisenstein p. Eisenerz.    (soln.).

Eisensteinbergbau p. Eisenerz-    Eishöhlen; groty lodowe (geol.).

bergbau.    Eiskalorimeter; kalorymetr lodowy

Eisensteinbergwerk (Eisenstein-    (fiz.).

grube) p. Eisenerzbergwerk.    Eiskeller (Eisgrube); lodownia.

Eisensteinflöz p. Eisenerzflöz.    Eisperiode (Eiszeit) p. Eisformation.

Eisensteingang p. Eisenerzgang.    Eispunkt p. Gefrierpunkt.

Eisensteingrube p. Eisenerzgrube.    Eissalz; sól lodowata (w Wieliczce).

Eisensteinlager; pokład rudy żelaza.    Eiszeit (Eisperiode) p. Eisformation.

' Eisensteinrösten (Eisenstein-    Ejektor; przetryskiwacz (parowy)

röstung) p.    Eisenerzrösten.    (maszyn.).

Eisensteinröstofen p. Eisenerzröst-    Eklogit(Omphazitfels, Smaragditfels);

ofen.    eklogit (geol.).

Eisensteinzeche p. Eisenerzberg- Ekonomiser (b. Dampfkesseln); eko-werk.    nomajzer,    podgrzewacz    (wody zasi-

Eisenstück; kawałek, złamek że-    łającej) (maszyn).

laza.    Ekrasit; ekrazyt (mat. wybuch.).

Eisensulfat; siarczan żelazawy    Elastisch; sprężysty, elastyczny.

(ehern.).    Elastische    Linie; odkształcona, oś

Eisensulfid;    siarczek    żelazawy    sprężyście    odkształcona    (wyt.).

(chem.).    Elastizität    (Federkraft);    sprężystość,

Eisensumpferz (Sumpferz, Morast-    elastyczność (fiz.).

erz); ruda żelazna bagienna (min.). Elastizitätsgrenze (Tragmodul); gra-Eisenton; glina żelazista (geol.).    nica sprężystości, elastyczności (wyt.).

Eisentongebirge; utwór górski gliny Elastizitätskoeffizient; spółczynnik żelazistej (geol.).    sprężystości (mech.).

Elastizitätsmodul (elastischer Widerstand) ; opór sprężysty (odwrotność spółczynnika sprężystości) (mech.).

Elastizitätsprobe (Probe auf Biegung, Probe auf relative Festigkeit); próba sprężystości, próba wytrzymałości na zgięcie (wyt.).

Elaterit (elastisches Erdpech, elastischer Erdharz); elateryt, smoła ziemna sprężysta (min.).

Elektrisch; elektryczny (fiz.).

Elektrischer Akkumulator p. Akkumulator.

Elektrische Batterie; baterya elektryczna (el.).

Elektrische Beleuchtung; oświetlenie elektryczne.

Elektrische Bohrmaschine; wier-

_ tarka elektryczna (góra.).

Elektrischer Funke; iskra elektryczna (eh).

Elektrische Grubenlampe; lampka elektryczna (kopalniana) (górn.).

Elektrischer Haspel; kołowrót elektryczny (góra.).

Elektrische Induktion; wzniecenie elektryczne, indukcya elektr. (eh).

Elektrische Kapazität; pojemność elektryczna (eh).

Elektrische Kraftanlage; urządzenie, zakład wytwarzania energii elektrycznej (eh).

Elektrische Kraftübertragung;

przesył pracy elektryczny (eh).

Elektrische Ladung; nabój elektryczny (eh).

Elektrische Leistung p. Leistung.

Elektrisches Licht; światło elektryczne (eh).

Elektrische Maßeinheit; jednostka elektryczna (eh).

Elektrische Salzwage; elektryczna waga solna (soln. warzel.).

Elektrischer Steuerungsdruckknopf; elektryczny przycisk nastaw-niczy (eh).

Elektrischer Strom; prąd elektryczny (eh).

Elektrische Spannung; napięcie elektryczne (eh).

Elektrische Untergrundbahn;

elektryczna kolej podziemna.

Elektrische Zündung p. Zündung.

Elektrisiermaschine; maszyna elek-tryzacyjna, elektryczna (fiz. eh).

Elektrisierung: elektryzacya, elektryzowanie (eh).

Elektrizität; elektryczność (eh), atmosphärische —; elektryczność atmosferyczna.

freie —; elektryczność wolna, swobodna.

galvanische —; elektryczność galwaniczna.

gebundene —; elektryczność uwięziona, związana.

gleichnamige —; elektryczność równoimienna.

negative —; elektryczność od-jemna.

positive —; elektryczność dodatna. statische —; elektryczność statyczna.

tierische —; elektryczność zwierzęca.

ungleichnamige—; elektryczność różnoimienna.

Elektrizitätsart; rodzaj elektryczności.

Elektrizitätseinheit; jednostka ilości elektryczności (eh). Elektrizitätsentwicklung (Elektrizitätserzeugung) ; wytwarzanie elektryczności (eh).

Elektrizitätslehre; nauka o elektryczności.

Elektrizitätsleiter; przewód (przewodnik) elektryczności (eh). Elektrizitätsmenge; ilość elektryczności, nabój elektryczności (eh). Elektrizitätsquelle; źródło elektryczności (eh).

Elektrizitätswerk (elektrische Zentrale); elektrownia (el). Elektrizitätszähler; elektromierz, miernik elektryczny (eh). Elektrode; elektroda (eh).

Ableitungs —; elektroda ostojna. Lösungs —; elektroda rozczynna. negative —; elektroda odjemna. positive —; elektroda dodatna. Elektrodenplatte; płyta elektrodowa (eh).

Elektrodynamik; elektrodynamika.

Elektrodynamometer; elektro-dynamometr (eh).

Elektrolokomotive;- lokomotywa elektryczna. %    *

Elektrolyse (Zersetzung durch den elektr. Strom); elektroliza (eh). Elektrolyt; elektrolit (eh). Elektromagnet; elektromagnes (eh). Elektromagnetische Maschine;

maszyna elektromagnetyczna (eh). Elektromagnetismus; elektromagnetyzm (eh).

Elektromagnetspule; cewa elektromagnesu (el.).

Elektromagnetkern; rdzeń elektromagnesu (el.).

Elektrometallurgie; elektrometal-urgia.

Elektrometer (Elektrizitätsmesser); elektromierz, elektrometr (el.).

Elektromotor (durch E. getriebene Maschine); motor (silnik) elektryczny, prądnik (el.).

Elektromotorische Gegenkraft;

zwrotna siła elektrobodźcza, przeciwdziałająca siła elektrobodźcza (napięcie prądochłonne, przeciwnapię-cie) (el.).

Elektromotorische Kraft; siła elektrobodźcza, elektromotoryczna (napięcie prądotwórcze) (el.).

Elektron; elektron (el.).

Elektronegativ; eiektroujemny (el.).

Elektrophor (Elektrizitätsträger); elektrofor (el.).

Elektropositiv; elektrododatny (el.).

Elektroskop (Elektrizitätsanzeiger); elektroskop (el.).

Elektrotechnik (Lehre von d. technischen Anwendung der Elektrizität); elektrotechnika (el.).

Element; 1) element, żywioł; 2) pierwsze początki (nauki).

Element (Grundstoff); pierwiastek (chemiczny) (chem.).

Element (Bestandteil der Maschinen); część, element maszyn (maszyn.).

Element (Flächenelement); cząstka (powierzchni).

Element; stos (ogniwo, element) (el.). galvanisches —; stos galwaniczny, konstantes —; stos stały, primäres —; stos pierwotny, sekundäres —; stos wtórny, thermoelektrisches —; stos termoelektryczny.

Elementarmagnet; magnes cząsteczkowy (el.).

Elementarströme; prądy cząste- | czkowe (el.).

Elevationsschraube; śruba elewa-cyjna (miern.).

Elevator (Aufzugmaschine, Aufzug); elewator, podnośnik, wyciąg (maszyn.).

Elimination (Ausscheidung); wyłączenie (geol.).

Elimination der Unbekannten; rugowanie niewiadomej (mat.).

Elle; łokieć.

Elliots Waschrinne; oddzielacz, separator rynienkowy Elliota (sort.).

Ellipse; elipsa (geom.).

Ellipsoid (ein Drehungskörper); elipsoid, elipsoida (geom.).

Email (Schmelzglas); szkliwo, polewa, emalja (techn.).

Emaillieren (überschmelzen); emal-jować, polewać (techn.).

Emanation (Ausfluß); emanacya, wypływ (światła z ciała świecącego) (fiz.).

Emballage (Verpackung, Umhüllung); opakowanie, owinięcie, osłona.

Emission (Ausgabe von Aktien, von Obligationen); emisya, wypuszczenie akcyi, udziałów, obligacyi (kas.).

Emissionstheorie; emisyjna teorya (światła) (fiz.).

Emissionsventil (Anlaßventil, Aus-blasventil); wentyl (zawór) wypustowy (maszyn.).

Emolument (Nebenbezug, Nebeneinkunft, Nutzen); emolument, dochód uboczny, pożytek.

Empfang; przyjęcie, otrzymanie, odbiór.

Empfänger (Abnehmer, Adressat); odbiorca.

Empfangsbestätigung (Empfangsschein); poświadczenie odbioru, dowód odbioru.

Empfangs- und Gegenschein; potwierdzenie wzajemne.

Empfindlich; czuły (igła magnesowa, libela, waga...),

Empfindlichkeit (der Libelle, der Magnetnadel); czułość.

Empfindlichkeitsgrad; stopień czułości (el.).

Enalosaurier; enalosaury (jaszczury) (geol.).

Encrinus (Encrinites); encrinus, po-kwit (szkarłupnia pokwitowa) (geol.).

Encrinitenkalk; wapień enkryni-towy (geol.).

Endbohrer p. Abbohrer.

Endgeschwindigkeit; prędkość końcowa (mech.) p. Geschwindigkeit.

Endhub (einer Aufzugs- einer Fördermaschine); dodźwig.

Endlauge (b. Verarbeitung der Kaliumsalze); ług końcowy, ostateczny (soln.).

Endosmose; endosmoza, przenikanie (przesiąkanie płynu rzadszego do gęstszego przez błonę) (fiz.).

Endpunkt der Linie; punkt końcowy szlaku kolejowego, kres szlaku

(sygn.).

Endspannung.

81

Entscheiden.

Endspannung; napięcie końcowe (el.).

Endstation (Endbahnhof); stacya końcowa, krańcowa. Endverschluß; końcówka kablowa

(el.).

End - zu - Endmotor; motor (silnik) spalinowy o łbieach przeciwległych (maszyn.).

Energie (Tatkraft, Kraft); energia, zdolność do wykonywania pracy, kinetische —, (lebendige Kraft); energia kinetyczna (mech.), potentielle —; energia potencyalna (mech.).

Energieaufwand; zużycie, nakład energii (mech. el.).

Energiemenge; ilość energii (mech. el.).

Energiemessung; pomiar energii (mech. el.).

Energiequelle; źródło energii (mech. el.).

Energieübertragung; przeniesienie energii (el.).

Energieumsetzung (Energieumwan-dlung); przetwarzanie energii (el.).

Energieumwandler; przyrząd do przetwarzania energii (el.).

Energieverbrauch; zużycie energii, wchłoń (żarówek, łukówek) (el.).

Energieverlust; strata energii (mech. el.).

Enfilade (lange Zimmerreihe); przestrzał, amfilada (bud.).

Engpaß (Paß); przełęcz, wąwóz (geol.).

Enquete (Untersuchung, Erhebung, Ermittlung); 1) ankieta, badanie, wywiad; 2) komisya rozeznawcza.

Enstatit; enstatyt (min.).

Entblößen (eine Lagerstätte); odkryć, obnażyć (złoże użyteczne) (górn.).

Enteignung (Expropriation); wywłaszczenie (przymusowe).

Enteignungsrecht; prawo wywłaszczenia.

Enterben (einen Stollen); wydziedziczyć (sztolnię przez założenie sztolni głębszej) (górn.).

Entfallen (von Gängen oder Klüften); rozchodzić się (geol.).

Entfernung; oddalenie, odległość, odstęp.

Entgegenarbeiten (entgegentreiben); pracować naprzeciw siebie, prowadzić chodnik ku chodnikowi, p. Gegenbau (górn.).

Entglasung; odszklenie (geol.).

Entgleisung; wykolejenie (kol.).

Entkohlung (Dekarbonisation); od-węglanie (żelaza, stali) (chem. met.).

Entladefrist (Entladezeit); termin (okres) wyładowania, termin (okres) wyłożenia (górn. kol.).

Entladegeleise p. Abladegeise.

Entladen; wyładowywać, wyprądniać

(el.).

Entlader; wyładowywacz, wyprąd-niacz (el.).

Entladespannung; napięcie wyładowcze (el.).

Entladestation ; stacya wyładowcza

(el.).

Entladestrom; prąd wyładowczy, wyładowania (el.).

Entladezeit; czas, trwanie wyładowania (el.).

Entladung; wyładowanie (el.).

alternierende —; wyładowanie przemienne, drgające, atmosphärische —; wyładowanie atmosferyczne.

kontinuierliche —; wyładowanie ciągłe.

oszillierende —; wyładowanie drgające, wahadłowe.

Entladung (Abladung) p. Ausladung.

Entladungsperiode; okres wyładowania (el.).

Entlaßschein (Abkehrschein) p. Abkehr.

Entlasteter Schieber; suwak odciążony (maszyn.).

Entlastetes Ventil p. Ventil.

Entlastung (Erleichterung); ulżenie, odciążenie.

Entlastungsbogen (Entlastungsgurte); obłąk, łęk odciążający, prze-sldepka (bud.).

Entlastungsnippel; trzpionek do podwieszenia (el.).

Entleerung (des Sinkwerkes); wypróżnienie (ługowni) (soln).

Entlüftungsrohr (Windpfeife); rura powietrzna (w tamach kopalnianych).

Entmagnetisierung; odmagnesowa-nie (el.).

Entnahmetür (Ausziehöffnung); czeluść wyciągowa (otwór do wyjmowania gorących bałwanów) (hut.).

Entöler (Ölabscheider); odtłustnik (skraplacze) (maszyn.).

Entphosphorung (Dephosphorisa-tion); odfosforzenie (chem. met.).

Entschädigung; odszkodowanie.

Entscheiden; 1) rozstrzygnąć, rozwiązać, rozsądzić spór; 2) postanowić, zdecydować się na co.

Entscheidung; rozstrzygnienie, rozsądzenie, wyrok, decyzya.

Entschwefelung (Desulfuration); odsiarczenie (chem. met.).

Entsilberung (des Bleies); odsrebrze-nie (ołowiu) (met.).

Entsilizierung (des Roheisens); od-krzemienie (met.).

Entstaubung; odpylanie.

Entstehung (der Salzlager); powstawanie, tworzenie się (pokładów soln.) (geol.).

Entwässerung (Trockenlegung); odwodnienie, osuszenie.

Entwässerungsgraben (Entwässerungskanal, Abzugsgraben); rów odciekowy, ściek.

Entwässerungsrohr; rura odwadniająca (ogrz.).

Entwässerungsstrecke (Wasserabzugsstrecke, Wasserlosungsstrecke); chodnik odwadniający, chodnik wodny (górn.).

Entweichen des Dampfes; uchodzenie pary (maszyn.).

Entwerfen (projektieren); projektować, wykreślić, ułożyć.

Entwertung; uniszczenie.

Entwurf (Projekt); 1) projekt, plan; 2) pomysł, zarys (inż.).

Entzimmern p. Abtreiben die Zimmerung.

Entzündbarkeit (Entzündlichkeit); zapalność.

Entzündlich; zapalny.

Entzündung; zapalenie.

Entzündungstemperatur; temperatura zapalenia (zapalenia się).

Eozäne Bildung (eozäne Formation, Eozänformation, Eozänperiode); eo-cen, formacya eoceńska (geol.).

Epidot (prismatoidischer Augitspat); epidot (min.).

Epigenetisch; późniejszy, epigene-tyczny (żyły kruszcowe) (geol.).

Epigenit; epigenit (min.).

Epizykloide (Aufradlinie); epicy-kloida (geom.).

Epoche (Formation); epoka, okres, formacya (geol.).

Epsomit (Epsomsalz, Bittersalz); epso-mit, sól gorzka (min.).

Equiseten; skrzypy (geol.).

Erbauen (Mineralien, Lagerstätten); 1) dojść, dotrzeć do (rudy, żyły, złoża) ; 2) dobywać (rudę, i t. d.) (górn.).

Erbauen (Wasser) p. Erschroten.

Erbbereiten (zum Erbe bereiten); pomiar ostateczny (miern. górn.).

Erbkux; udział dziedziczny, kuks dziedziczny (przyznawany właścicielowi ziemi) (pr. górn.).

Erblindung (des Sinkwerkes); ociemnienie ługowni (całkowite zaiłowanie ługowni) (soln.).

Erbohren (durch Bohrarbeit auffinden); dowiercić się (minerału użytecznego, wody) (górn.).

Erbrechen (duch bergm. Arbeit auffinden, erreichen); dojść, dotrzeć do (rudy, złoża); odkryć (rudę) (górn.).

Erbreitern; rozszerzyć.

Erbreiterung; rozszerzenie.

Erbschacht (Hauptschacht, meist Wasserhaltungsschacht); szyb dziedziczny, szyb główny (górn.).

Erbsenstein (Pisolith); grochowiec (min.).

Erbsensteinartig; grochowcowy (min.).

Erbstollen (Hauptstollen); sztolnia dziedziczna, główna, p. Revierstollen (górn.).

Erdarbeit (Erdbau); robota ziemna (bud. górn.).

Erdarbeiter; robotnik ziemny, zie-miokop (bud.).

Erdart; rodzaj ziemi, gatunek ziemi (geoi.).

Erdartig; ziemisty, ziemny (min. geol.)..

Erdaushebung (Abtrag); wykop, przekop (rob. ziem.).

Erdausschalter; wyłącznik przyziemienia (el.).

Erdbeben; trzęsienie ziemi (geol.).

Erdbewegung (Erdtransport); wywóz ziemi (kol. górn.).

Erdbohren (Erdbohrung); wiercenie ziemne (górn.).

Erdbohrer; świder ziemny (górn.).

Erdbohrer (Sonde, Visitiereisen); świder ziemny, sonda (wiercenie ziemne).

Erdbohrloch; otwór wiertniczy ziemny (górn.).

Erdbohrtechnik; technika wiercenia ziemnego (górn.).

Erdbohrung p. Erdbohren.

Erddruck; ciśnienie, napór, parcie ziemi (inż. górn. geol.).

Erde; ziemia (geol.).

Erdeinsenkung p. Einsenkung.

Erden; zziemiać, doziemić (el.).

Erdfall (Erdsturz); zapadnięcie się ziemi, rozpadlina (geol.).

Erdförderung; przewóz ziemi (rob. ziem.).

Erdflachs.

83

Erlangen.

Erdflachs (Amiant, Bergwolle); j Eremit; eremit (min.).

amiant, len górny (min.).    Erfolg; skutek, powodzenie.

Erdgas; gaz ziemny, rodzimy (geol.). Erforschen; wybadać, wyśledzić, po-Erdgeschoß (Parterre);    poziemie,    szukiwać.

przyziemie, parter (bud.).    Erg; erg (praca wykonana przez 1 dy-

Erdgewinnung; dobywanie ziemi.    nę wzdłuż drogi 1 cm.) (mech.).

Erdharz; żywica ziemna, mineralna, Ergänzen; uzupełnić, dopełnić.

(min.) p. Bernstein.    Ergänzungsfarbe; barwa dopełnia-

Erdhaue p. Lettenhaue.    jąca (fiz.).

Erdig (von Beschaffenheit und Struk- Ergänzungskegel; stożek uzupełnia-tur); ziemisty (min.).    jący, odcięty    (geom.).

Erdiges Eisenerz; ruda żelazna zie- Ergiebig; obfity, wydatny, wydajny, mista (min.).    (geol. górn.).

Erdkabel; kabel podziemny (el). Ergiebigkeit (eines Lagers, Berg-Erdkegel; stożek ziemny (zostawiany baues); wydajność (pokładu) (górn.

przy robotach grabarskich).    geol.).

Erdkohle (erdige Braunkohle); węgiel Ergraben; dokopać się, p. Erhauen.

brunatny ziemisty (min. geol.).    Erhaltbau (Grubenerhaltung); utrzy-

Erdleitung; przewód uziemiający (el.). manie (kopalni) (obudowa, czyszcze-Erdmagnetismus; magnetyzm    nie, odwadnianie) (górn.).

ziemski (fiz ).    Erhalten (unterhalten Strecken, Zim-

Erdoberfläche; powierzchnia ziemi merung u. s. f.); utrzymywać (w do-(geol.).    )    brym stanie) (górn.).

Erdöl (Steinöl, Petroleum, Naphtha); Erhaltung der Energie; zachowanie olej skalny, ropa, nafta (min.).    energii    (mech.).

Erdölführende Schicht; warstwa Erhaltungskosten; koszta utrzy-ropodajna (geol.).    mania.

Erhauen (durch Häuerarbeit gewinnen); dobyć, wyrąbać (minerał użyteczny) (górn.).

Erhauen (mit Häuerarbeit erreichen); dojść, dotrzeć, dosięgnąć, dokopać się (minerału) (górn.).

Erhebung; dochodzenie, śledztwo. Erhebung (Hebung) der Berge; wzniesienie się, podniesienie się gór (geol.).

Erhebungssystem der Berge; następstwo podniesień gór (geol.). Erhitzen; rozpalić, rozgrzać, rozżarzyć (techn. hut.).

Erhöhung; podniesienie, wzniesienie, podwyższenie.

Erhöhung des äußeren Schienenstranges) p. Geleiserhöhung. Erinnerung; przypomnienie.

Erker; wy zier, wykusz (bud.). Erdtalk (erdiger Talk); łojek ziemisty Erklärung; oświadczenie, objaśnienie, wytłumaczenie.

Erkreuzen p. Verkreuzen (Verque-ren).

Erlag; złożenie (kaucyi). Erlagsgebühr; składowe, depozytowe (kas.).

Erlagsschein; poświadczenie złożenia (kas.).

Erlangen (erstrecken) Grubenbaue; przedłużyć, prowadzić dalej, pędzić dalej (chodnik, odbudowę) (górn.).

Erdpech p. Asphalt.

elastisches — p. Elaterit.

Erdplatte; płyta ziemna (el.).

Erdreservoir; zbiornik ziemy (górn. soln.).

Erdriß (Kluft); rozpadlina (geol.).

Erdsalz (Steppensalz, Wüstensalz); sól ziemna, stepowa, pustynna (min. geol.).

Erdschicht; warstwa ziemna, ziemi (geol.).

Erdschluß; zziemienie, przyziemienie, zwarcie z ziemią (el.).

Erdschlußanzeiger; wskaźnik zwarcia z ziemią (el.).

Erdschlußprüfung; stwierdzanie zziemienia (el.).

Erdspannung; napięcie doziemne

(el.).

Erdtalg; łój mineralny (min.).

(min.).

Erdteer (Bergteer); dziegieć ziemny (min.).

Erdtorf (Torferde); torf ziemisty (min. geol.).

Erdung; zziemienie, doziemienie, uziemienie (el.).

Erdwachs (Bergwachs, Ozokerit); wosk ziemny, ozokeryt (min.).

Erdwinde (vertikale Winde); kołowrót stojący, pionowy (maszyn.).

Erlaß.

84

Erzanbruch.

Erlaß; reskrypt, rozporządzenie.

Erläuterung; wyjaśnienie, objaśnienie (ustawy, rachunku).

Erie (Erlenbaum); olcha, olsza.

Erledigen; załatwić.

Erledigung; załatwienie.

Erliegen (verfallen); uledz, upadać.

Erlöschen; ustać, wygasnąć, umorzyć się.

Erlöschung (der Schurfberechtigung); zgaśnięcie, ustanie (pr. górn.).

Ermittlung; 1) . wypośrodkowanie; 2) wykrycie, wyśledzenie.

Erobern (gewinnen); dobyć (minerał użyteczny) (górn.).

Eröffnen (einen Bau, eine Lagerstätte); otworzyć (działo, złoże), (górn.) p. Ausrichten.

Eröffnung (des Baues); otwarcie (odbudowy) (górn.) p. Ausrichtung.

Erörtern; roztrząsać, wyjaśnić.

Erörtern (mittels Ortsbetriebes auffinden); osiągnąć przodkiem (żyłę) (góra-.).

Erosion; erozya, żłobienie (geol.).

Erosionstäler; doliny erozyjne (geol.).

Erratische Blöcke (Wanderblöcke Findlinge); głazy narzutowe, przy-błędne (naniesione przez wodę, lód, lodowce) (geol.).

Erregerbatterie; baterya wzbudzająca, wzbudnicza (el.).

Erreger dynamo; prądnica wzbudzająca, wzbudnica (el.).

Erregermaschine; maszyna wzbudzająca, wzbudnicza (el.).

Erregerstrom; prąd wzbudzający (el.).

Erregung; wzbudzenie (prądu) (el.).

Ersatz; 1) zwrot, wynagrodzenie; 2) dopełniepie, uzupełnienie.

Ersatzkohleniampe; łukówka z węglami samozamiennymi (el.).

Ersatzkosten; koszta zwrotne.

Ersatzmann; zastępca.

Ersatzstück (Ersatzteil); część wymienna, zapasowa (maszyn.).

Ersatzwiderstand; opór zamienny, opornica zamienna (el.).

Ersaufen, (ersäufen, ansäufen, ertränken, austränken, inundieren, unter Wasser setzen); nawodnić, zatopić kopalnię (górn.).

Ersaufen, (ersäufen, unter Wasser gesetzt werden); nawodnić się, zatonąć (górn.).

Erscheinug; zjawisko (fiz.).

Erschlagen (erreichen) den alten Mann; przebić się do dawnych zrobów (wyrobisk) (górn.).

Erschließen p. Aufschließen.

Erschroten (Lagerstätten, Wasser); dokopać się, natrafić (na pokład, wodę) (górn.).

Erschürfen (aufschürfen); znaleść, odkryć (górn.).

Ersinken (erteufen); dogłębić się, dotrzeć do (żyły, pokładu) (górn.).

Ersoffen; zalany (o kopalni) (górn.).

Erstarren; skrzepnąć, skamienieć (fiz. geol. met.).

Erstarrungsgestein (Eruptivgestein); skała wybuchowa, skrzepła (geol.).

Erstehen bei der Lizitation; nabyć, kupić na licytacyi.

Ersteher (Erwerber); nabywca.

Erstrecken p. Erlangen.

Ertel (Welldaumen einer Hammerwelle); palec (maszyn, hut.).

Erteufen p. Ersinken.

Ertrag; dochód, przychód, pobór; p. Einnahme.

Ertränken (ertrinken) p. Ersaufen.

Eruption (Ausbruch); wybuch (geol.).

Eruptionsgang (Eruptivgang); żyła wybuchowa (geol.).

Eruptivgestein p. Erstarrungsgestein.

Erweiterung (der Bohrung); roztocze (techn.).

Erweiterung (der Bohrlöcher); rozszerzanie (otworów wiertniczych) (górn.).

Erweiterungsbohrer (Nachnahmebohrer) ; rozszerzacz (wierć. ziem.).

Erwerbsteuer; podatek zarobkowy.

Erz; ruda (min. górn. hut.), armes —; ruda uboga, derbes —, (gediegenes —, Derb—•); ruda jędrna, czysta, bogata, edles —, (edle Geschicke); ruda bogata.

eingesprengtes —; ruda wpry-śnięta.

klares — ; ruda drobna, reiches—, (reichhaltiges —, frommes —); ruda bogata.

Erz (Bronze, Metall); bronz, spiż (met.).

Erzabbau; odbudowa rudy, dobywanie rudy (górn.).

Erzadel; bogactwo rudne, obfitość rudy (geol. górn.).

Erzanbruch (Anbruch); objaw rudy, znalezienie rudy (górn.).

Erzanbruch.

Erzmehl.

Erzanbruch (Anbruch) haben; rudę znaleść (górn.).

Erzart; gatunek rady, odmiana kruszcu (geol. górn.).

Erzaufbereitung (Aufbereitung der Erze); gatunkowanie, sortowanie rud p. Aufbereitung.

mechanische —; gatunkowanie mechaniczne.

vorläufige —; gatunkowanie tymczasowe.

Erzbank; warstwa rudna (geol.).

Erzbau p. Erzbergbau.

Erzbergbau (Metallbergbau, Erzbau); kopanie, dobywanie rudy, rudnictwo (górn.); p. Erzbergwerk.

Erzbergmann (Erzmann); górnik kruszcowy, górnik rudny, rudnik.

Erzbergwerk (Erzgrube, Erzzeche, Erzbergbau); góry rudne, kruszcowe, kopalnia rady (górn.).

Erzbringer (Erzträger, Erzmacher); rudonośnik, odżyłek rudonośny, odnóże żyły rudonośne (geol.).

Erzbutzen (Erzputzen); buły kruszcowe (geol.). p. Erznest.

Erzdistrikt (Erzrevier); okręg radny (geol. górn.).

Erzdruse; czerep, skorupa, druza, geoda kruszcowa (geol.).

Erzeinlösung; wymiana, oddawanie, odwóz, sprzedaż rudy (górn.).

Erzeinschluß p. Einschluß.

Erzeugen (produzieren); wyrabiać, wytwarzać (techn.).

Erzeugende Linie; linia tworząca (geom.).

Erzeugnis (Produkt); produkt, wyrób, wytwór.

Erzeugung (Produktion); wytwórczość, wytwarzanie, produkeya (techn.).

Erzeugungswerk p. Laugwerk.

Erzfall p. Adelsvorschub, Erzmittel.

Erzfeld; pole rudne (geol. górn.).

Erzflöz (Erzlager); pokład radny (geol.).

derbes —; pokład radny jednorodny.

Erzförderung (in Strecken); przewożenie, przewóz rudy (górn.).

Erzförderung (in Schächten); wyciąganie, wydobywanie, wywożenie rady (górn.).

Erzformation; formacya rudonośna, utwór rudonośny (geol.).

Erzführend (erzhaltig, erzig); rudonośny, kruszcorodny, kruszcodajny, kruszny (geol.). ■

Erzführung; kruszcorodność, kruszco-dajność, rudonośność (geol.).

Erzgang; żyła kruszcowa, rudna (geol.).

Erzgattierung p. Gattierung.

Erzgebirge (erzführendes Gebirge); góry kruszcowe (geol.).

Erzgedinge; ugoda kruszcowa (zależna od ilości wydobytego kruszcu) (górn.).

Erzgefalle; 1) rudy wydobyte (wymienne, sprzedajne); 2) wytwórczość rud.

Erzgehalt (Erzhalt); zawartość, ilość kruszcu, zakruszcenie (geol.).

Erzgräupel (Erzgraupen); krupy rudne (sort.).

Erzgrube p. Erzbergwerk.

Erzhalde; zwał rudny, ru doz wał (górn.).

Erzhalt p. Erzgehalt.

Erzhaltend (erzhaltig, erzig) p. Erzführend.

Erzhaltig; rudny, rudniasty, zakrusz-cony (geol.).

Erzhaltige Zeuge (Geschicke) p. Er-zige Zeuge.

Erzhauer; rudnik, rudokop (górn.).

Erzhaufen (Erzhaufwerk, Roherz, Loos); kupa rudna (górn. sort.).

Erzhaus p. Erzmagazin.

Erzig (erzhaltend) p. Erzführend.

Erzige Zeuge; rudniny (górn.) p. Erzwände, Erzklein.

Erzimprägnation; wpryśnięcie rudne (geol.).

Erzkammer p. Erzmagazin.

Erzklein; ruda drobna, miał rudny, rudnina (górn.) p. Erzige Zeuge.

Erzkluft (edle Kluft); szczelina (żyła) rudonośna, szczelina (żyła) rudna (górn.).

Erzkram p. Erzmagazin.

Erzlager (Erzflöz); pokład rudny, kruszcowy (geol.).

Erzlager (Erzlagerstätte); złoże krusz-, cowe, rudne (geol.).

Erzleer; bezradny, jałowy (geol. górn.).

Erzlieferungsvertrag; umowa na dostawę rudy.

Erzlinse; soczewka rudna (geol.).

Erzmacher p. Erzbringer.

Erzmagazin (Erzgewölbe, Erzhaus, Erzkammer, Erzkram); rudarnia, skład rudny (górn.)^ rzmann p. Erzbergrnann. rzmehl (Scheidemehl); miał rudny, mąka rudna (sort.).

Seifen.

P-

Erzmittel.

86

Exhaustor.

Erzmittel; warstwa rudna (część ru-donośna żyły) (górn.).

Erzmühle; młyn kruszcowy, rudo-młyn (sort.).

Erznest; gniazdo rudne (geol.).

Erzniere; nerka rudna (geol.).

Erzpochwerk; tłuczka rudy (sort.).

Erzpost; dawka rudy (hut.).

Erzprobe; próbka rudna (prob.).

Erzputzen p. Erzbutzen.

Erzquetsche (Erzquetschwerk, Erz-quetschmaschine, Erzwalzwerk); gniotownik, łamak rudny (sort.).

Erzquetschen (das); gniecenie, łamanie, kruszenie rudy (sort.).

Erzreich p. Erzführend.

Erzrevier p. Erzdistrikt.

Erzröstung (Rösten der Erze); prażenie rud (hut.).

Erzscheiden (scheiden); rudę oddzielać, klepać (sort.).

Erzscheider (Scheider); oddzielacz, klepacz (rudy) (sort.).

Erzscheidung (Scheiden der Erze); oddzielanie, klepanie, wyklepywanie rudy (sort.).

Erzschlacke p. Rohschlacke.

Erzschlämmen (das); przemywanie, oczyszczanie z mułu, szlamowanie rud (sort.).

Erzschlich; miał rudny, ruda mączna (sort.) p. Schlich.

Erzschmelzen; topienie rud (hut.).

Erzschmelzofen p. Schmelzofen.

Erzseifen

Erzseparation p. Separation.

Erzsetzen (Setzen der Erze); osadzanie rud (sort.).

Erzspeise; bronz (met.).

Erzstauh; pył rudny (sort.).

Erzstock; skład rudny, rudoskład, (geol.) p. Stock.

Erzstraße (Erzstrosse); zrąb, ustęp, przodek rudny (górn.).

Erzstufe p. Stufe.

Erzteufe; głębia, głębokość rudna (geol.).

Erzträchtig (erzhaltig) p. Erzführend.

Erzträger p. Erzbringer.

Erzvorkommen; występowanie rudy (geol.).

Erzwalzwerk p. Erzquetsche.

Erzwände (erzhaltige Wände); grudy rudne (górn.).

Berg—, (Pochgang—, Pochgang); grudy rudne ubogie, rzadkie.

Derb —; grudy rudne jędrne, bogate. Mittel —; grudy rudne średnie, grube.

Erzwäsche (das Waschen der Erze); płókanie, przemywanie nid (sort.).

Erzwäsche (Erzwascłnyerk); płóczka rudna, płóczka kruszcowa (sort.).

Erzzeche p. Erzbergwerk.

Erzzerkleinerung; rozdrabnianie rud (sort.).

Erzzone; strefa rudna, pasmo rudne (geol.).

Eshohrer; świder esowy (górn.).

Esche (Eschenbaum); jasion, jesion.

Eskomptieren p. Diskontieren. -

Eskonto p. Diskonto.

Espe (Aspe, Zitterpappel); osika.

Esse (Schornstein, Kamin, Rauchfang, Schlot); komin.

Esse (Schmiedesse, Feueresse, Esskogel); ogień, ognisko kowalskie (kow.).

Esse (Überhöhen) p. Übersichbrechen.

Essenklappe (Register); przykrywa kominowa, zasuwa, klapa (hut.).

Esskogel p. Esse (Feueresse).

Estrich; polepa, klepisko (bud.).

Estrichplatte p. Pflasterziegel.

Etablissement (Anstalt); zakład.

Etage (Sohle, Bausohle, Horizont, Lauf); piętro, poziom (górn.).

Etagenbau (etagenartiger Abbau); odbudowa piętrowa (górn.). .

Etagenbruchbau; odbudowa zała-mowa piętrowa (w kopalniach dya-mentów) (górn.).

Etagengestell (Etagenschale, Etagenkorb); klatka piętrowa (górn.) p. Schale.

Etagenkorb p. Etagengestell.

Etagenringventil p. Ventil.

Etagenrost (b. Salzpfannen); ruszt piętrowy (warzel.).

Etagenschale p. Etagengestell.

Etat; 1) poczet (urzędników); 2) etat (dochodów i wydatków krajowych).

Eugenglanz p. Polybasit.

Eustatische Bewegungen; ruchy eustatyczne (geol.).

Ewige Teufe; głębokość wieczna, nieskończona, niezmierzona, beze-

. dnie, bezdno (górn.) p. Teufe.

Evolute; rozwinięta (geom.).

Evolvente; rozwijająca, ewolwenta (geom.).

Evolventenverzahnung; uzębienie podług rozwijającej, uzębienie ewol-wentowe (maszyn).

Excenter p. Exzenter.

Exekution; egzekucya (ściąganie przymusowe należności skarbowych).

Exhaustor p. Dampfstrahlventilator.

Exhibieren (einreichen, zustellen, einhändigen); podawać, wnieść do urzędu.

Exhibitenprotokoll; dziennik po-dawczy.

Exkavator (Bagger); pogłębiarka, draga (rob. wod.).

Ex officio (Ex offo); urzędownie, z urzędu.

Exosmose ; egzosmoza (mieszanie się płynów gęstszego z rzadszym za pomocą przesiąkania pi’zez oddzielającą je błonę, ściankę porowatą) (fiz.).

Expandieren (vom Dampf); rozprężać się, rozszerzać się (fiz.).

Expansibel (ausdehnbar); rozprężal-ny, rozszerzalny (fiz.).

Expansibilität (Ausdehnbarkeit); rozprężało ość, rozszerzalność (fiz.).

Expansion; rozprężanie (pary) rozszerzalność, ekspanzya (fiz.). stete —; rozprężanie stałe, variable—, (wechselnde —); rozprężanie zmienne.

Expansion (Maß der Expansion); rozpręż (pary) (fiz. maszyn.).

Expansionsdampfmaschine; maszyna parowa rozprężna, z rozprężeniem, z ekspanzyą (maszyn.), einfache —; maszyna par. jedno-prężna.

dreifache —; maszyna par. trój-prężna.

vierfache —; maszyna par. czwór-prężna.

zweifache —; maszyna par. dwu-prężna.

Expansionsgrad; stosunek rozprężania (mech.).

Expansionsschieber; suwak rozprę-żak, suwak zmieniak, suwak roz-prężniczy (maszyn.).

Expansionssteuerung; stawidło zmieniakowe (do rozprężu zmiennego) (maszyn.).

Expansivkraft (Ausdehnungskraft); siła prężności, rozprężliwości (fiz.).

Expedient (Expeditor); ekspedytor, wysyłkowy.

Expedieren (absenden); wysyłać, wyprawiać.

Expedit; urząd wysyłkowy, ekspedyt.

Expedition (Abfertigung); wysłanie, wysyłka, ekspedycya.

Experiment (Versuch); doświadczenie, próba.

Expert (Sachverständiger); znawca, biegły.

Explodierbar; wybuchowy.

Explodieren (zerplatzen, losgehen); wybuchać, eksplodować (fiz.).

Explosion; wybuch, eksplozja (fiz. techn. górn.).

Explosion von Schlagwettern; wybuch gazów wj^buchających (górn.).

Explosion eines Dampfkessels; wybuch kotła parowego (maszyn.).

Explosion (Verpuffung) bei Verbrennungsmotoren; wzbuch.

Explosionsdamm p. Wetterdamm.

Explosionskalorimeter (zur Untersuchung der Sprengstoffe); kalory-inetr wybuchowy (górn.).

Explosionstür; drzwi przeciwwybuchowe (górn.).

Explosiv (Explosivstoff, Sprengmittel); materyał wybuchowy.

Explosiv (explosionsfällig); wybuchowy.

Exponent; wykładnik (mat.).

Potenz—; wykładnik potęgowy. Wurzel —; wykładnik pierwiastkowy.

Export (Ausfuhr); wywóz, eksport.

Expreß-Bohrsystem; wiercenie sposobem „Ekspres“ (górn.).

Expropriation (Enteignung); wywłaszczenie (przymusowe).

Extragrobsalz; sól gruboziarnista (ekstra) (warzel.).

Extraholz (Wechselschwelle,Wechselholz); podkład poprzeczny rozjazdowy, zwrotnicowy (kol.).

Extrakt (Auszug); wyciąg, wypis.

Extrastrom; przetężenie, ekstraprąd (el.).

Exzelsior-Bohrröhren; rury wiertnicze „Excelsior“ (górn.).

Exzenter (Exzentrik, Exzenterscheibe, exzentrische Scheibe); mimo-śród, ześród (maszyn.).

Exzenterbügel p. Exzenterring.

Exzentergabel p. Exzenterstange.

Exzenterkreis (Schieberkreis); koło mimośrodowości (maszyn.).

Exzenterring (Exzenterbügel, Exzenterreifen); pierścień mimośrodowy, pierścień ześrodu (maszyn,).

Exzenterscheibe p. Exzenter.

Exzenterstange (Exzentrikstange, Exzentergabel); trzon mimośrodu, ześrodu (maszyn.).

Exzentrik p. Exzenter.

Exzentrik-Meißel; świder (dłuto eksentryczny, ześród (górn.).

Exzentrisch; mimośrodkowy (geom.).

Exzentrizität; mimośrodkowość (geom. maszyn.).

F.

Fabianscher Freifallbohrer p. Frei-fallbohrer von Fabian.

Fabrik; fabryka (techn.).

Fabrikant; fabrykant, rękodzielnik.

Fabrikat (Erzeugnis, Ware); wyrób fabryczny, fabrykat.

Fabrikation (massenhafte Verfertigung, Herstellung); wyrób, fabry-kacya (techn.).

Fabriksalz (Salz für Fabrikzwecke); sól fabryczna.

Fabrikskohle (Kohle für die Fabriken); węgiel fabryczny.

Fabriksstempel; odcisk fabryczny.

Fabrikszeichen (Fabrikmarke, Werkzeichen); cecha wyrobu, cecha fabryczna, znamię fabryczne, piętno.

Fabry’scher Ventilator (Fabry’-sches Wetterrad); wentylator (prze-wietrznik) Fabry’ego (górn. maszyn.).

Faęade p. Fassade.

Fach (Feld); przęsło (bud. inż.).

Fächergebläse p. Zentrifugalgebläse.

Fächerrad'(Fächertrommel) p. Setzrad.

Fachprüfung; egzamin zawodowy.

Fachwerk (Fachwerkswand); ściana rozworowa, ściana w rozwory, mur pruski (bud.).

Fachwerk (Gerippe); kratowie (bud.).

Fachwerk (Vertiefung); zatłoka stropowa, kaseton (arch.).

Fachwerksgewölbe; sklepienie za-tloczne (bud.).

Fach werksträger p, Träger.

Faclrwerkswand p. Fachwerk.

Fackel; pochodnia (matr.).

elektrische —; pochodnia elektryczna.

Naphtha — ; pochodnia naftowa. Pech —, (Wind —); pochodnia smołowa.

Wachs —. (Kammer —); pochodnia woskowa.

Faęon p. Fasson.

Fadenkreuz; krzyż nitkowy, włoskowy (miern.).

Fadenmikrometer; mikrometr nitkowy (miern.).

Fadenplanimeter; planimetr nitkowy (miern.).

Fahlband (Fallband); falband (warstwy z pirytami... wpryśniętymi) (geol.).

Fahlerz (Tetraedrit); ruda płowa, tetraedryt, szaromiedziak (min.).

Fahlgrau (von Farbe); płowo-szary (min.).

Fahrabteilung (Fahrtrum, Fahrschacht, Fahrung); oddział drabinowy, przedział drabinowy (w szybie) (górn.).

Fahrarm; wodzidło (planimetra) (miern.).

Fahrbahn (der Straße); jezdnia.

Fahrbar (befahrbar); jezdny, dostępny, przechodny, przystępny (szyb) (górn.).

Fahrbogen; arkusz objazdowy, sprawozdanie tygodniowe (co do zwiedzania kopalni) (górn.).

Fahrbrett (Achselbrett, Krummholz); deseczka zjazdowa (górn.).

Fahrbuch (Zechenbuch); księga dolna, objazdowa, księga zwiedzania kopalni.

Fahrbühne (Fahrtbühne, Absatz, Abtritt, Ruhebühne, Wechsel); spocznik, pomościk, bono (w szybie) (górn.).

Fahrdeckel; przykrywa wchodowa, drzwi wchodowe (szybu).

Fahrdienstpersonale (Zugspersonale); służba pociągowa.

Fahrdraht; drut (przewód) ślizgowy, drut (przewód) roboczy (el.).

Fahren; 1) jechać, zjeżdżać, wjeżdżać, wchodzić, spuszczać się (do kopalni); 2) chodzić, stąpać (po kopalni); p. Anfahren, Ausfahren, Einfahren.

Fahren (verfahren) eine Schicht; odbyć, ukończyć (szychtę) (górn*).

Fahrgeschwindigkeit; prędkość, chyżość, szybkość jazdy (górn.).

Fahrgestänge (Gestänge bei der Fahrkunst); ciągadła zjazdowe (górn. maszyn.).

Fahrhut (Fahrkappe, Bergkappe); kaptur, czapka górnicza (górn.).

Fahrkleid; odzież kopalniana, ubranie kopalniane.

Fahrkontakt; ślizg (el.).

Fahrkorb p. Förderschale.

Fahrkunst (Fahrkunstmaschine, Fahrmaschine); zjeżdżalnia, schody ruchome, spust górniczy (górn. maszyn.).

Fahrkunstbühnen (Tritte); stopnie schodów ruchomych, zjeżdżalni (górn. maszyn.).

Fahrkunstmaschine p. Fahrkunst.

Fahrkunstschacht; szyb z schodami ruchomymi (górn.).

Fahrleder p. Bergleder.

Fahrleitung; przewodnik ślizgowy, zdawny (el.).

Fahrloch (in der Bühne); przechód, przełaz (w przestanku, pomoście) (górn.).

Fahrmaschine p. Fahrkunst.

Fahrort; chodnik zstępny, przekop zstępny (górn.).

Fahrplan (Fahrordnung); rozkład jazdy, ruchu pociągów, graphischer—, (Graphikon); rozkład wykreślny jazdy, wykres rozkładu jazdy.

Fahrpreis (Fahrgeld); cena jazdy, cena biletu jazdy (kol. górn.).

Fahrpreistabelle (Tarifstabelle); cennik jazdy, taryfa osobowa (kol. górn.).

Fahrschacht; 1) szyb wjazdowy, zjazdowy; 2) p. Fahrabteilung; 3) p. Fahrstrecke (b. steilem Verflachen) (górn.).

Fahrschalter; nastawnica (el.).

Fahrschein; zezwolenie na zjazd, zezwolenie zjazdowe (górn.).

Fahrsignal (freie Fahrt, Freifahrtsignal) ; sygnał jazdy (kol. górn.).

Fahrstollen; sztolnia zjazdowa, przechodnia (górn.).

Fahrstrecke; chodnik przechodni (górn.).

Fahrstuhl (Aufzug); dźwig, lift.

Fahrt (Fahrung) p. Ein- u. Ausfahrt.

Fahrt (schmale Strecke im Bergversatz zur Förderung u. Wetterführung) p. Förderfahrt, Wetterfahrt.

Fahrt (Sprossenfahrt, Grubenleiter); drabina (szybowa) (górn.).

Fahrtabteilung p. Fahrabteilung.

Fahrtbühne p. Fahrbühne.

Fahrtfröschel (Dumbholz) p. Fahrtspreize.

Fahrtgriff (Fahrtklammer); uchwyt drabinowy, spona drabinowa (górn.).

Fahrthaken (F ahrthaspe, Fahrhaspe); kuna, hak drabinowy (górn.).

Fahrthänghaken (Fahrthaken); wieszak drabinowy (do zawieszenia drabin w szybie) (górn.).

Fahrthaspe p. Fahrthaken.

Fahrthindernis; przeszkoda w jeź-dzie (kol. górn.).

Fahrtklammer p. Fahrtgriff.

Fahrtrichtung; kierunek jazdy (kol.).

Fahrtrum (Fahrtrumm) p. Fahrabtei-lung.

Fahrtschacht; 1) szyb drabinowy; 2) p. Fahrschacht (górn.).

Fahrtschenkel; bok drabiny, listwa drabinowa (górn.).

Fahrtspreize (Fahrtfröschel, Frösche!, Dumbholz); podpora drabinowa (w szybie) (górn.).

Fahrtsprosse; szczebel (drabin szybowych) (górn.).

Fahrüberhauen; chodnik dowierzch-ni, komin przechodowy, przełazowy (górn.).

Fahrung; 1) p. Ein- u. Ausfahrt; 2) Fahrabteilung.

Fahrzeit; czas jazdy (kol. górn.).

Fäkalien (Abfuhrstoff, Kot, Unrat); odchody, kał.

Faktor; czynnik (mat.).

Faktura (Warenrechnung); rachunek kupiecki, faktura (rach.).

Fali; spadek, spadanie (ciał) (fiz. mech.), freier —, (Freifall); spadek swobodny, spadanie swobodne.

Fall (Neigung, Verflachen, Einfallen, Fallen) der Schichten; upad, nachylenie warstw (geol. górn.).

Fallapparat p. Freifallapparat.

Fallblock p. Rammbär.

Fallbremse p. Fangvorrichtung.

Falle; 1) p. Gezimmerfeld; 2) Fallscheibe, Falltür.

Fallen p. Einfallen, Verflachen.

Fällen (ein Lot fällen) p. Absenkeln.

Fällen (einen Punkt vom Tage in die Grube fällen); przenieść (punkt z powierzchni na dół) (miern.).

Fällen (eine Senkrechte fällen); spuścić prostopadłą (geom.).

Fällen (durch ein Reagens nieder-schlagen); strącić (ehern.).

Fallende Strecke p. Strecke.

Fallfangschere (Fangschere, Fingerfalle , Zangenfanghaken, Kloben, Wolfsrachen, Fangrachen); nożyce, wymyki (pochwytne) (wierć, ziemne).

Faligestänge (Schlaggestänge, Untergestänge) ; żerdki (drążki) wiertnicze udarowe (górn.).

Fallhöhe; wysokość spadania (mech.).

Fallkreuz (Durchfallkreuz zweier Gänge); upadkowy krzyż żylny (geol.).

Falllinie (Fallungslinie von Lagerstätten); linia nachylenia, upadu (geol.).

Fallmaschine von Atwood; machina spadkowa Atwooda (mech.).

Fallort.

90

r arbenspiel.

Fallort (einfallende Strecke, Abhauen, Fangen p. Abfangen.

Flachort, Tonnlage, Senkort); cho- Fangfeder (Federfalle) p. Fangschere, dnik upadkowy, pochylnia (górn.). Fangfederhaken; oszczep chwytczy Fallrichtung (Falllinie) bei Lager-    (wiercenie ziemne).

statten; kierunek upadu, nachylenia Fangfrosch (beim Schachtgestänge) (pokładu, żyły) (geol.).    p. Fanghorn.

Fallrohr (bei Gradierwerken); rura Fangfuß (beim Schachtgestänge) p.

spustowa, spływowa, spustnica(soln.).    Fanghorn.

Fallscheibe (Fallschirm, Falle) am Fanggabel (bei d. tonnlägigen Auf-Bohrklotz; koszyk obciążnikowy,    wärtsförderung);    widełki samoehwy-

spadochron (górn.).    tne (górn.).

Fallstück p. Abfallstück.    Fanggestänge; żerdki chwytcze

Falltür; 1) drzwi z wodo we; 2) p. Hänge- (wiercenie ziemne).

bank.    Fanghaken    p. Glückshaken.

Ab-

Fällung (das Fällen, Niederschlagen); j Fanghaken (bei d. tonnlägigen strącanie (ehern, met.).    ; wärtsförderung); hak samochwytny.

Fallungslinie p. Falllinie.    : Fanghölzer (b. Schachtgestänge) p.

Fallwinkel (Neigungswinkel, Verflä- | Fanghorn.

chungswinkel); kąt nachylenia, upa- Fanghorn (Fangfrosch, Fangdaumen, du (geol.).    Fangfuß,    Fangholz,    Fangeisen) beim

Falte (Biegung, Haken) der Gebirgs- Schachtgestänge; łapadło żerdzino-schiehten; fałda (geol.).    we, żabka żerdzinowa (górn. ma-

Antiklinal —, (Sattel —); fałda szyn.).

antyklinalna.    Fanghorn (an Kreuzen und Balan-

aufrechte —, (stehende—); fałda ziers); róg chwytczy (maszyn.), stojąca.    Fanginstrument (b. Erdbohren);

Fächer —; fałda wachlarzowata.    przyrząd ratunkowy, chwytczy, ła-

Knie —; fałda kolanowa.    pak (górn.).

liegende—; fałda leżąca, płaszczo- Fangklaue (b. Erdbohren); szpon wina.    chwytczy.

schiefe —; fałda skośna.    Fanglager (b. Kunst u. Fahrgestän-

Synklinal—, (Synkline); fałda syn-    ge); poduszka żerdzinowa (górn.

ldinalna (łęk, niecka).    maszyn.).

Faltenbildung; tworzenie się, po- Fangmutter (Fangschraube, Sclirau-wstawanie fałd (wygięć) (geol.).    bentute, Schraubenfangglocke, Trom-

Faltengebirge; góry sfałdowane    pete, Faßschraube, Drillschraube);

(geol.).    mutrownik, zaczepnik, dzwon śru-

Faltenverwerfung; przesunięcie    bowy (wiercenie ziemne).

fałdowe (geol.).    Fangrachen p. Fallfangschere.

Faltung p. Falte.    Fangscheibe (b. Kunst und Fahr-

Falz (Anschlag); przylga (cieś.).    gestänge); poduszka żerdzinowa, tar-

Falz (Nut); wpust, rowek, żłobek(cieś.).    cza chwytcza (górn. maszyn.); p.

Falz (Wulst); zagiętka (bud.).    Fanglager.

Falzeisen; zakładniak (narz.).    Fangschere; 1) p. Federfalle; 2) p.

Falzen; zakładać, zaginać (blach.    Fallfangschere.

kow.).    Fangschraube p. Fangmutter.

Falzziegel p. Ziegel.    Fangschuh p. Geißfuß.

Fangbacke (Fangdaumen) b. Schacht- Fangschürze (beim Fahrgestänge);

gestänge p. Fanghorn.    łańcuch chwytczy (górn. maszyn.).

Fangvorrichtung (Fallbremse, Sicherheitsvorrichtung der Förderschale) ; samochwyt, chwytadło, łapadło (górn. maszyn.).

Farad; farad (pojemność elektr.) (el.).

Farbe; barwa, kolor (fiz. chem. techn.).

Färben; barwić, farbować (brw.).

Farbensignal; sygnał barwny (sygn.).

Farbenspiel; gra barw (fiz. min.).

Fangbirne; gruszka rurowa (wyciąganie rur z otworów wiertniczych)

(wierć. ziem.).

Fangbüchse (Klappenbüchse, Fangmutter mit Klappen); chwytacz cylindryczny (wiercenie ziemne), angbügel; kabłąk ochronny (el.). angdamm; grodzą (bud.), angeisen (b. Schachtgestänge) p.

Fanghorn.

Farbenwandlung (FarbenWechsel); [ Fässersalz (Tonnensalz); sól (kamien-zmiana barw (fiz. min.).    na) beczkowa (w Wieliczce i Bochni)

Farbenzerstreuung (Dispersion);    (soln.).

rozszczepienie barw (fiz.).    Fässertrocknung (Trocknung des

Färber; barwierz.    Salzes    in Fässern);    suszenie    soli

Färberei; barwiarnia.    w beczkach (warzel.).

Farbkörper (Farbstoff, Pigment); Fasson (Form, Gestalt bei techn.

barwnik (brw.).    Produkten); wzorzec, model, kształt,

Färbung; barwienie (brw.).    fason.

Farn (Farnkraut); paproć (geol.).    Fassondraht p. Draht.

Faschine (Reisigbündel); faszyna, Fassoneisen p. Eisen.

wiązka (bud. wod).    Fassoneisenwalzwerk;    walcownia

Senk —; faszyna nadziewana, za- kształtowników (hut. maszyn.), tapiana.    Faßreiteisen p. Eisen.

Faschinenbau (Packwerksbau); ro- Faßstatt (Füllort, Erweiterung des boty faszynowe, roboty wiązkowe Ablaßoffens der Laugwerke); sze-(bud. wod.).    rzyzna    oczyszczalna (w    piecach    upu-

Fasehinenmesser (Bindmesser); ta- stowych przy tamach) (soln.).

sak (narz.).    .    Faßschraube p. Fangmutter.

Faschinenpflock; kołek faszynowy, Faßtrübe; zgręzy, męty beczkowe kołek wiązkowy (bud. wod.).    (sort.).

Fase; sein, ścinka, grań (stoi. eieś.). Fassung (Abnahme); powzięcie, od-Faser; włókno.    biór.

Faserapatit p. Phosphorit.    Fassung (der Glühlampen); oprawa,

Faserbaryt; baryt włóknisty (min.). obsadka (żarówek) (el.). Faserbraunkohle; włóknisty węgiel Fassungsnippel; trzpionek obsadko-brunatny (min,).    wy (el.).

Fasercölestin; celestyn włóknisty    Fassungsrauib (Fassungsvermögen

(min.).    eines Grubenwagens u. s. f.); pojem-

Fasergips (faseriger Gips, Federgips); ność. objemność, objętość (techn.).

gips włóknisty (min.).    Faßvorrat (Faßerz, Faßmehl, Faß-

Faserig (von Struktur); włóknisty.    sand, Faßschlich,    Siebdurchfall);

Faseriges (seidenglänzendes) Stein-    opłóczki    beczkowe,    beezkowina

salz; sól kamienna włóknista (soln.). (sort.); p. Schlich.

(el.).

Faserkalk (faseriger Kalk); wapień włóknisty (min.).

Faserkohle (Rußkohle, faserige Holzkohle, faseriger Anthrazit); węgiel włóknisty, antracyt włóknisty (min.).

Fasersalz; sól włóknista (min).

Faserschicht p. Schicht.

Faserschwefel (faseriger Schwefel); siarka włóknista (min.).

Fasertorf (Rasentorf, Moostorf); torf włóknisty (min.).

Faß; beczka, kadź (sort. techn.).

Fassade (Vorder- Stirn- Schauseite); widok, wystawa, fasada (arch. bud.).

Faßbinder (Böttcher); bednarz.

Faßdaube (Daube); klepka (bedn.).

Faßerz p. Faßvorrat.

Fasseisalz (Faßlsalz); warzonka beczkowa, sól (warzona) beczkowa.

Fassen; 1) p. Ausfassen; 2) wypełniać, utykać; 3) ująć, uchwycić (wodę).

Faserisolation; izolacya włókienna Faßwäsche (Absonderung in Bottichen); 1) płókanie w kadziach (beczkach) ; 2) płóczka beczkowa (sort.). Faul (vom Gestein); zgniły, zwietrzały, kruchy; p. Feig.

Faulbrüchig (vom Eisen) p. Eisen. Faulen; gnić.

Fauler Gang; żyła płonna (geol.). Faule Wetter p. Wetter.

Fäulnis; zgnilizna.

nasse —; pruchnienie, gnicie, trockene —; zetlenie.

Fäustel (Bohrfäustel, Handfäustel, Schlägel); 1) młotek, perlik, kijania; 2) pucka; 3) p. Scheidefäustel (górn. sort.).

Fäustelhelm; trzonek (młotka). Faustschelleisen; przykładak nitow-niczy, zaklepniczy (kow. ślus.). Fauvellsehe Handbohrung; wiercenie ręczne sposobem FauvelTa. Fayence (Halbporzellan); fajans. Fayenceton; glina fajansowa (min.). Fazies; facya (geol.).

Feder; 1) pióro; 2) sprężyna.

Federalaun (Federsalz, Eisenalaun, Halotrichit); halotrychit (min.).

Federausschuß; krystalizacya pierzasta (chem.).

Federbalken; odrzutnia (pogłębianie szybów sposobem Kind-Chaudrona).

Federbarometer; barometr sprężynowy (fiz.).

Federblatt; pas sprężyny, taśma sprężyny.

Federbolzen; trzpień sprężyny, swo-rzeń sprężyny.

Federbohrer (Federnachbohrer); rozszerzacz sprężynowy (wiercenie ziemne).

Federdynamometer; dynamometr sprężynowy, siłomierz sprężynowy (mech.); p. Federwage.

Federerz (Plumosit, Heteromorphit); plumozyt, heteromorfit (min.).

Federfalle (Fangfeder, Fangschere); paść, zaczepnik, koronka (wiercenie ziemne).

Federgalvanometer; galwanometr sprężynowy (el.).

Federgußstahl; stal sprężynowa lana (met.).

Federgips p. Fasergips.

Federhaken; 1) karabinek; 2) p. Kluppe.

Federhammer; młot sprężynowy (tecbn.).

Federhart (elastisch); sprężysty, elastyczny.

Federharz p. Elaterit.

Federhobel (Spundhobel); strug wy-pustnik, strug wypustowy (stoi.).

Federkeil (Keilfimmel, Lütticher Keil); trójklin dobywczy, klin lit-tychski (górn.).

Federkontakt; styk sprężynowy (el.).

Federkraft p. Elastizität.

Federn (elastisch sein); uginać się, sprężynować (fiz.).

Federnachbohrer p. Federbohrer.

Federregulator p. Regulator.

Federrohr p. Kompensationsrohr.

Federsalz p. Federaiaun,

Federspiel; gra sprężyny, gra sprężynowa (u wozów).

Federstahl; stal sprężynowa, resorowa (met.).

Feder und Nut; wypust i wpust (cieś. stoi.).

Federwage (Federdynamometer); waga sprężynowa (fiz.).

Federweiß; łojek (talk) sproszkowany, gips sproszkowany, miałki (min. techn.).

Federwiderhaken (3 bis 4 armige Kluppe); chwytacz czterosprężynowy (wiercenie ziemne).

Federzirkel; cyrkiel sprężynowy, ze sprężyną (inż.).

Fegesalz (Kehrsalz); zmiotki solne (soln.).

Fehlausweis (negative Anzeige); wykaz próżny.

Fehlboden (Fehldecke); powała ślepa, wsuwanka (bud.).

Fehler (Irrtum); błąd, myłka, omyłka (miern.).

Ablesungs —; błąd w przeczycie.

Fehlerdreieck; trójkąt błędu (miern.).

Feierabend; porobocie.

Feiern (nicht arbeiten, nicht anfahren); świętować, próżnować, być bezczynnym, zaniedbać szychtę (górn.).

Feig (unhaltbar); niepewny (o skale), słaby (o drzewie).

Feilbietung; przetarg, licytacya. Feile; pilnik (techn.).

Arm —; pilnik dwuręczny, gruby. Bogen —; pilnik wstęgowy. Dreieckschrot —; zdzierak trójkątny.

Dreikantschlicht —; gładzik trójkątny.

Flach —, (Ansatz —); pilnik płaski. Flachschlicht —; gładzik płaski. Flachschrot—; zdzierak płaski. Flachrohr —; równak płaski.

Halbrundschlicht — ; gładzik półokrągły.

Hand —; pilnik ręczny. Rundschlicht —; gładzik okrągły. Rundschrot —; zdzierak okrągły. Rundrohr —; równak okrągły. Säge —; pilnik nazębek, pilnik piłowy.

Schärfapparat —; nacinarka. Schlicht —; gładzik, viereckige —; pilnik czworoboczny. Vor —, (Bastard —); pilnik drobny, pilnik średni.

Feilenfabrik; pilnikarnia (techn.). Feiler (Feilenhauer); pilnikarz (techn.).

Feilenstahl; stal pilnikowa (met.). Feilicht (Feilspäne, Feilstaub); opiłki (techn.).

Feilkloben; imadełko, trzymaczka (ślus.).

Feilspäne p. Feilicht.

Feinblech; blacha cienka (met.).

Feineingesprengt; drobno wpry/ śnięty (geoi.).

Feipeisen (schwaches Stabeisen, Kleineisen); żelazo kształtowe cienkie, prętówka (met.).

Feineisenfeuer (Feinfeuer, Affinierfeuer, Raffinierfeuer, Weißofen); rafinerya żelaza, ognisko rafinowe do żelaza (met.).

Feineisenwalzwerk (Feinstreckwalzwerk, Feinwalzwerk, Feinstrecke); walcownia na żelazo prętowe, walcownia cienka (met.).

Feinen (feinieren, feinmachen, affinieren, raffinieren); czyścić, rafinować (met.).

Feinerzgehalt; zawartość rudy drobnej (geoh).

Feingehalt; ilość czystego złota lub srebra (n. p. w pieniądzach).

Feingold; złoto czyste (met.).

Feinieren p. Feinen.

Feinkorneisen (Feinkorn, feinkörniges Eisen); żelazo drobnoziarniste (met.).

Feinkörnig; drobnoziarnisty (min. geol. met.).

Feinkupfer (Garkupfer); miedź czysta (met.).

Feinmachen der Metalle p. Feinen.

Feinpochen p. Zähpochen.

Feinpocher (Feinpochwerk); tłuczka na drobne ziarno (sort.).

Feinquetsche (Feinquetschwerk); łamak drobny (na drobne ziarno) (sort.).

Feinregulierung; miarkowanie czułe (miern.).

Feinsalz; sól miałka, warzonka miałka (warzel.).

Feinsalzpfanne p. Störpfanne.

Feinsalzsiedung; warzenie na sól miałką (warzel.).

Feinscheiden (der Erze); przebieranie, przebiórka (rud) (sort.).

Feinsicherung; bezpiecznik dla prądów małych (el.).

Feinsilber (Brandsilber, raffiniertes Silber); srebro czyste (met.).

Feinstahl (Gerbstahl); stal rafinowana (met.).

Feinstellschraube (Feinschraube, Feinstellvorrichtung); śruba nastaw -nicza, nastawnica drobna, (czuła) (miern.).

Feinstellung (b. Meßinstrumenten); nastawienie drobne, małe (miern.).

Feinstraße (Feinstrecke) p. Fein-eisenwalzwerk.

Feinstreckeisen; żelazo prętowe (met.).

Feinstreckwalzwerk p. Feineisenwalzwerk.

Feinverputz (feiner Verputz); wyprawa gładka, tynkowanie gładkie (bud.).

Feinwalzen (Feineisenwalzen); walce drobne, wymiarowe, kalibrowe (maszyn. hut.).

Feinwalzwerk p. Feineisenwalzwerk.

Feinzeug; miałczyzna, drobina (sort.). Feld; pole (el.).

elektrisches —; pole elektryczne, erdmagnetisches —; pole magnetyczne ziemskie.

magnetisches —; pole magnetyczne.

Feld (Fach); przęsło (bud. most.). Feld (Grubenfeld); pole kopalniane, górnicze.

ausgehauenes —, (ater Mann); wyrobisko, zroby, freies —; pole nienadane. unverritztes —; pole nieruszane. Feld (Gezimmerfeld) p. Zimmerfeld. Feldanordnung; układ biegunów

(el.).

Feldarbeiten; roboty w polu (miern.).

Felderdecke; strop wnękowy, pułap wnękowy (bud.).

Felderregung; wzbudzenie pola (el.).

Feldesaufschluß; otwarcie pola górniczego, otwarcie kopalni (górn.).

Feldessperre p. Feldsperre.

Feldgänze (unverritztes Feld); pole nietknięte, panieńskie, calizna (górn.).

Feldgeschleppe (Feldgestänge, Feldkunst-Geschleppe, obertägige Stangenkunst, Stangenleitung, Stangengang) ; ciągadła (polne), (światowe) (u pomp) (górn. maszyn.).

Feldintensität; natężenie pola magnetycznego (el.).

Feldmagnet; biegun wzbudzający (el.).

Feldmaß p. Maß.

Feldmeßkunst p. Geodäsie.

Feldort (Feldstrecke, Ausrichtungsstrecke, Längort); p. Ausrichtungsschlag.

Feldort (Ort, Stoß, Brust); czoło, przyczółek, przodek (przekopu, chodnika) (górn.).

Feldortsbetrieb; prowadzenie chodnika poszukiwawczego, przodkowa-nie poszukiwawcze (górn.).

Feldschmiede (transportables Schmiedefeuer); kuźnia polna, kuźnia przenośna (kow.).

Feldspat.

94

Festigkeit.

Feldspat (Orthoklas); skaleń, felspat Fensterrouleau (Fenstervorhang);

stora.

Fensterscheibe p. Fensterglas. Fensterschirm (Jalusie); skrzelica, skrzelina okienna, żaluzya (bud.), zastrzeżone, niedostępne (wskutek Fenstersprosse; szczeblina (bud.), nabycia prawa poszukiwania na niem) Fernleitung; przewód dalekonośny (pr. górn.).

Feldsperren; zostawić odłogiem (górn.).

Feldspule; cewka biegunowa (el.).

Feldstärke; natężenie pola (magnetycznego) (el.).

Feldstein; 1) kamień polny; 2) p.

Felsit; 3) p. Grenzstein.

Feldstrecke; 1) Feldort; 2) p. Firstenlauf.

Feldvermessung; pomiar pola (miern.).

Feldverschärfung; kończyna pola górniczego (pr. górn.).

Feldwärts abbauen; dobywać, odbudowywać w dal, (od siebie)

(górn.).

Feldweg; droga polna.

Felge (Radfelge); dzwono koła.

Fels p. Felsen.

Felsabhang; urwisko (geol.).

Felsart (Felsgestein, Felsenstein, Gestein); skalina, skała (geol.).

Felsboden; opoka (geol.).

Felsen (Fels); skała (geol.).

Felsenader; żyła skalista (geol.).

Felsenwerk; miał skalny, kamienny.

(geol.).

Felsit (Felsitfels, Petrosilex, Feldstein); felzyt (geol.).

Felsitpechstein; smołowiec felzy-towy (geol.).

Felsmasse (Gestein); masa skalna, skała (geol.).

Felsstück; urwą, bryła skalna (geol.).

Fenster; okno.

Fensterbrett; podoknica, deska parapetowa (bud.).

Fensterbrüstung; podoknie (bud.).

Fensterflügel; skrzydło okienne (bud.).

Fensterfutter p. Fensterrahmen.

Fensterglas (Fensterscheibe); szyba, szklina.

Fensterladen; okiennica (bud.).

Fensterpfeiler; międzyścieże (bud.).

Fensterpfosten; laska (filarek kamienny w oknie) (bud.).

Fensterrahmen (Fensterfutter); rama okienna, oknica (bud.).

Fensterreiber (Vorreiber); zakrętka (bud.).

(min.).

Feldsperre (Feldessperre); 1) zamknięcie pola (górniczego), zakaz prowadzenia pola (górniczego); 2) pole

(el.).

Fernrohr; luneta, dalekowidz (fiz. miern.).

astronomisches —; luneta astronomiczna.

holländisches —, (das Galilei-sche —); luneta holenderska, luneta Galileusza.

terrestrisches —, (Erd —); luneta ziemska.

—    zum Durchschlagen; luneta przerzucalna.

—    zum Umlegen; luneta przekła-dalna.

Fernrohrablesung; przeczyt lunetowy (miern.).

Fernrohrdiopter; celownica z lunetą (miern.).

Fernschalter; wyłącznik poruszany z oddalenia (el.).

Fernsprecher (Telephon); telefon

(el.).

Fernsprechleitung (Telephonleitung) ; przewód (przewodnik) telefoniczny (el.).

Fernsprechlinie (Telephonlinie);

linia telefoniczna (el.). Fernwirkung; działanie z oddalenia

(el.).

Ferromangan (Manganeisen, Eisen-mangan); 1) ferromangan, surowiec manganowy; 2) żelazo lane (żeliwo) namanganione (met.).

Ferrosilizium; żelazo lane (żeliwo) nakrzemione (met.).

Fertig! gotów!, ruszaj!, naprzód! (sygn.).

Fertigen; podpisać (dokument).

Fertigkeit; biegłość, wprawa, zręczność.

Fertigwalzwerk (Vollendwalzwerk); walcownica wykończająca (maszyn, hut.).

Fest; stały (fiz.).

Feste p. Bergfeste.

Festes Gestein; skała zwięzła (górn.).

Festhalten der Förderwagen; ustalenie wózków (na klatkach) (górn.).

Festigkeit; wytrzymałość (mech.), absolute —, (Zerreiß —, Zug—); wytrzymałość bezwzględna, wytrzymałość na ciągnienie, na rozciąganie.

Festigkeit; wytrzymałość (mech.).

Feuer (Grubenbrand) p. Grubenbrand.

Arbeits —; wytrzymałość ustawi- Feuerbeständig p. Feuerfest, czna, robocza.    Feuerblech p. Stichflammenblech.

Biegungs — p. relative —.    Feuerblende; przegroda, zasłona,

drehende —, (Torsions —); wy- ściana przeciwpożarna (górn.). trzymałość na skręcenie.    Feuerblende p. Pyrostilpnit.

relative —, (Biegungs —, Bruch—); Feuerboden eines Frischherdes wytrzymałość względna, na wygię- p. Frischboden, cie, na wyboczenie,    na    złamanie.    Feuerbrücke    (Flammenbrücke,

rückwirkende—, (Druck—, Zer- Fuchsbrücke, Herdbrücke) eines knickungs—); wytrzymałość odpor- Flammofens; próg płomienny, prze-na, na ciśnienie, na zgniecenie, na wał paleniskowy (hut.), wyboczenie.    Feuerbüchse    (b. Dampfkesseln); ko-

Schub —, (— gegen Abscheren); mora paleniskowa, wytrzymałość na    ścinanie,    na    prze-    Feuerbüchse    (Firebox, Feuerkiste,

suwanie.    Feuerkasten)    bei Lokomotiven;

Schwingungs —; wytrzymałość na skrzynia paleniskowa, ogniszcze. drganie, wytrzymałość dwustronna. Feuerdamm; tama ogniowa, tama Torsions — p. drehende —.    przeciwpożarna (górn.).

Trag —; wytrzymałość spoczyn- Feuereimer; wiaderko (pożarowe), kowa, statyczna.    Feuerfest (feuerbeständig); ognio-

Ursprungs —; wytrzymałość pier- trwały.

wotna, początkowa.    Feuerfester Ton; glinka ognio-

Zug — p. absolute —.    trwała (geol.).

zusammengesetzte —; wytrzy- Feuerfester Ziegel (Schamottezie-małość złożona.    gel); cegła ogniotrwała (bud.).

Festigkeitsprobe (Festigkeitsver- Feuergase (Überhitze); gazy ognio-such); próba wytrzymałości (ma- we, odlociny (spalania) (warzel. hut.), szyn.).    Feuergewöibe (b. Befeuerung der

Festland (Kontinent); ląd (geol.    Pfannen); sklepienie ogniowe (wa-

geogr.).    rzel.).

Festscheibe; koło czynne, robocze, Feuergrube (Herdgrube) beim Frisch-żywe (maszyn.    feuer; ogniszcze (hut.).

Feststehender Kran p. Kran.    Feuerhaken; osęka, bosak (narz.).

Feststellung; stwierdzenie.    Feuerherd; ognisko, ogniszcze

Festungsachat; agat rozwalinowy    (techn. hut.).

(min.).    Feuerkessel (Feuerkorb); kosz

Festungskobalt p. Speiskobalt.    ogniowy (górn.).

Festungsverband (Stromverband); Feuerkesseln; topić (lód w szy-układ spojów twierdzowy, wiązanie    bach) (górn.).

forteczne (bud.).    Feuerkiste p. Feuerbüchse.

Fett (b. Min. Gest.); tłusty.    Feuerküche (Küche, Feuerung); pa-

Fettes Erdreich; rzędzina, ziemia    lenisko (warzel.).

tłusta, iłowata (geoid.    Feuerlinie (Senkellinie); linia świe-

Fette (Pfette); leżnia, płatew (bud.). tlna, kierunek podług pionów (górn, Fettglanz (der Mineralien); połysk    miern.).

tłusty (min.).    Feuerlöschapparat; przyrząd po-

Fettkohle (fette Kohle, Art Stein-    żarny (przeciwpożarny).

kohle); węgiel tłusty (min.).    Feuerlöschordnung; regulamin po-

Fettstüekkohle (Stücke der Fett-    żarny (przeciwpożarny).

kohle); kawałkowy węgiel tłusty. Feuerlöschrequisiten (Feuerlösch -Feuchtigkeit; wilgoć, wilgotność.    gerätschaften); narzędzia pożarne,

Feuchtigkeitsgehalt; zawartość    (przeciwpożarne), narzędzia ogniowe.

wilgoci.    Feuerlose Lokomotive; parowóz

Feuchtigkeitsgrad der Luft; wil-    bezpaleniskowy.

gotność powietrza.    Feuermauer (Brandmauer); mur

Feuer; ogień (fiz. chem.).    ogniochronny,przeciwpożarny,ognio-

Feuer (Herd); ognisko, żarowisko, pa-    chroń.

lenisko p. Frischfeuer, Schmiedefeuer. Feuermelder; pożarowskaż.

Feuern (anfeuern) einen Ofen; zapa- Feuerweitertragen (Feuer weiter lić, podpalić (w piecu) (techn. hut.).    tragen); dalsze niesienie ognia, prze-

Feueropal; opał świetlny (min.).    dłużanie kierunku (miern. górn.).

Feuerpfanne (durch Feuerung un- Feuerzange p. Zange, miitelbar geheizte Pfanne); panew Feuerzeug; krzesiwo, podpałka, (ogniowa) (warzel.).    Feuerzug (Rauchkanal) der Dampf-

Feuerquelle; ogniotrysk (geol.).    kessel; kanał spalinowy.

Feuerraum (Feuerungsraum, Herd); | Feuerzugregler (Zugregler); miar-palenisko, ognisko, ogniszcze    kownik paleniska, miarkownik ciągu,

(techn. hut.).    Fichte (Föhre); sosna.

Feuerrohr p. Flammrohr.    Figurant; pomocnik (mierniczy), figu-

Feuerrost p. Rost.    rant.

Feuerrot; jak ogień czerwony (min.), Figurierfahne p. Meßfahne.

Feuerschürer; ogiennik (warzel.). Filter; filtr, przesącznik (chem.).

przesączalna (górn.).

Filtration (Durchseihung); cedzenie, filtrowanie, przesączanie (chem.). Filtrierapparat; cedzidło (chem.). Filtrieren (durchseihen); cedzić, filtrować, przesączać (chem.). Filtrierstein (Filtriersandstein, Filtrierkalkstein); cedzeniec, alkarazas (geol.).

Filz; wojłok, pilśń (matr.).

Filzring; krążek pilśniowy, pierścień pilśniowy (maszyn.).

Fimmel (Bergkeil); klin żelazny, klin skalny.

behelmter—, (Bergeisen); żelazko, żelazo (górn.).

Fimmeln (mit dem Fimmel arbeiten); klinować (górn.).

Fimmelfäustel (Fimmelpäuschel); pucka (górn.).

Finalisieren (abschließen); ukończyć, do skutku przywieść, uskutecznić. Finanzbehörde; władza skarbowa. Finanzkommissär; komisarz skarbu.

Finanzlandesdirektion; krajowa dyrekcya skarbu.

Finanzministerium; ministerstwo skarbu.

Finanzprokuratur; prokuratorya skarbu.

Finanzrat; radca skarbu.

Ober —; starszy radca skarbu, nad-radca skarbu.

Finanzsekretär; sekretarz skarbu. Finanzwache; straż skarbowa. Finanzwesen; skarbowość.

Finden (findig werden); odkryć, zna-leść (górn.).

Finder; znaleźca (żyły kruszcowej). Findgrube p. Fundgrube. Feuerwache (Feuerwehr); straż po- Findig p. Fündig.

żarna, straż ogniowa.    Findling (Findlingsblock, erratischer

Feuerwächter; stróż ogniowy, stra- Block, Wanderblock) p. Erratische żnik ogniowy, pożarny.    Blöcke.

Feuern.

96

Findling.

Feuerschutzmittel; środek ognio- Filterdamm; tama przepuszczalna, chronny.

Feuerseite der Pfanne; strona ogniowa, paleniskowa (panwy) (warzel.).

Feuerschwaden (feuriger Schwaden) p. Schlagwetter.

Feuersetzen (Feuersetzarbeit, Brandarbeit); wypalanie, dobywanie ogniem, praca ogniowa (górn.).

Feuersetzen (mit Feuer setzen); wypalać, ogniem dobywać (górn.).

Feuerspieß p. Schüreisen, Schürhaken.

Feuerspritze; sikawka, sikawka pożarna.

Feuerstahl (Feuerzeug); krzesiwo.

Feuerstein; krzemień (min.).

Feuertürwand (Heiztiirwand) bei Lokomotiven; ściana tylna paleniska.

Feuerung (Dampfkesselfeuerung); palenisko.

innen —; palenisko wewnętrzne.

Füll —; palenisko zasypne.

—    mit künstlichem Zug; palenisko przedmuchowe.

—    mit künstlichem Zug durch Sauggebläse; palenisko wydmuchowe.

Unter —; palenisko podolne.

Unterwind —; palenisko nadmuchowe.

Vor —; palenisko odprzednie, zewnętrzne.

Feuerung (Heizung) der Öfen); palenie, opalanie (techn.).

Feuerung der Pfannen; opalanie, ogrzewanie panew (warzel.). stehende —; opalanie jednostajne, streichende —; opalanie kierunkowe.

Feuerungsraum p. Feuerraum.

Findling.

97

Fixe Fron.

Findling (Fundstück eines Minerals); okaz.

Fingerfalle p. Fallfangschere.

Fingerhaken p. Geißfuß.

Firn (Ferner); lodnik, lodozwal, firn

. .(geol).

Firnis (Lackfirnis, Lack); pokost (techn.).

Ol —, (Leinöl —); pokost olejny. Sikkativ—, (Trockenöl—); pokost szybkoschnący.

Terpentinöl —; pokost terpentynowy, olejkowy.

Weingeist—; pokost wyskokowy.

Firnissen; pokostować (techn.).

First (Abbauort, Firstenstoß, Firstentreppe) p. Firstenstoß.

First (Dachfirst) p. Dachfirst.

First (Firste, Förste); strop, powała (wyrobiska górniczego) (górn.).

First (Abbauort, Firstenstoß, Firstentreppe); występ, ściana występowa, przodek występowy (górn.).

Firstbalken (Firstpfette); płatew grzbietowa, leżnia grzbietowa (bud.).

Firstenartig; schodowy, występowy (górn.).

Firstenartiger Abbau p. Firstenbau.

Firstenbau (Förstenbau); odbudowa stropowa, odb. schodowa w stropie, odb. odwrotna (cienkich pokładów węgla lub żył kruszcowych) (górn.).

Firstenbohrloch; otwór (świdrowy) stropowy (górn.).

Firstenbrand (Firstenbrennen); wypalanie występów, dobywanie występów ogniem (górn.).

Firstendruck; ciśnienie stropowe .(górn.).

Firstenerz; ruda stropowa (górn.).

Firstengewölbe (bei der Streckenmauerung) ; sklepienie stropowe (górn.).

Firstenkappe; stropnica, kapa, wcias (górn. cieś.).

Firstenkasten; rusztowanie występowe, pomost występowy (górn.) p. Bühne.

Firstenkastenbau; odbudowa (dobywanie) występowa z rusztowania (z pomostu) (górn.).

Firstenkohle (Firstkohle); węgiel wierzchni, stropowy (górn.).

Firstenlage (Firstenschichte); warstwa wierzchnia, stropowa (górn.).

Firstenlauf (Feldstrecke); chodnik nadsztolniowy, stropowy (górn.).

Firstenmauerung; omurowa stropowa, omurowanie stropu (górn.).

Firstenmittel; warstwa stropowa (górn.).

Firstenort p. Firstenstrecke.

Firstenpfahl (Firstpfahl); wścianka stropowa, palik stropowy (górn. cieś.).

Firstenrauben (Hochrauben) bei Kohlenflözen; stropowanie (górn.).

Firstenrückbau (Abbau mit Firstenrückbau); stropowanie wsteczne (górn,).

Firstensalz; sól stropowa (w stropie dobywana) (soln.).

Firstenstempel (Dachstempel); rozpora podstropowa, podstropek (górn.).

Firstenstirn (Brust, Firstenstoß); zbój występowy, przodek (górn.).

Firstenstoß (abgesetzter Firstenstoß, Firste, Abbauort); czoło (przodek) schodu, występu, rębu schodowego (odbudowa schodowa) (górn.).

Firstenstraße; schód, występ, występ rębny (odbudowa schodowa) (górn.).

Firstenstrecke (Firstenort) beim Firstenbau; chodnik stropowy, górny, wierzchni (górn.).

Firstentreppe p. First (Abbauort).

Firstenverzug (Firstenverpfählung); ościankowanie, oklinowanie stropowe (górn. cieś.).

Firsten weise; do góry, w górę, pod powałę (górn.).

Firstenzimmerung (b. Strecken); wyprawa stropowa, obudowa stropowa (górn. cieś.).

Firstkohle p. Firstenkohle.

Firstpfahl p. Firstenpfahl.

Firstziegel (Gratziegel, Hohlziegel, Mönch); gąsior, cegła szczytowa, cegła grzbietowa (bud.).

Fischband (Einsetzband); zawiasa francuska, wpuszczana (ślus.).

Fischbauchträger p. Träger.

Fischgräte (Häringsgrätenverband); trójnit, jedlinka, oścień (układ cegieł, desek i t. d. na wzór szpilek w jodłowej gałęzi) (bud.).

Fischgrätfußboden (Fußboden in Fischgrätenform); podłoga w trójnit, w jedlinkę, w oścień (bud.).

Fischträger (Linsenträger); belka osełkowata (bud.).

Fiskalpreis; cena fiskalna, cena wywołania.

Fiskus; 1) skarb publiczny; 2) zarząd dóbr skarbowych; 3) obrońca praw skarbowych.

Fixe Fron p. Fron.

Fixpunkt (Markzeichen, Festpunkt); i Flachriß p. Riß. punkt stały, znamię stałe (miern. Flachs; len (matr.). górn.).    Flachschacht (flacher Schacht,

Fixpunktnagel (Krampe, Senkel-    Schleppschacht, Tonnlagsschacht,

eisen)"; gwóźdź pionu, skobelek pionu Tonnlage, Donlage); szyb pochyły (miern.).    (górn.).

Fjord (Meerbusen); fjord (zatoka Flachschiene p. Flacheisen.

o skalistych brzegach) (geogr. geol.). Flachschiene (Plattschiene, flache Ei-Flach; płaski (geom.).    sen bahnschiene); szyna płaska (met.).

Flach (flachfallend, schwach geneigt); Flachseil (Bandseil); lina płaska, lina lekko spadzisty, położysty (górn. taśmowa, miern.).    Hanf —; lina płaska konopna, lina

Flache p. Flachort.    taśmowa konopna (górn.).

Fläche; powierzchnia (geom.).    Flachseilstrang p. Bandseilstrang.

Flache Höhe; wysokość pochyła,    Flachsöl p. Leinöl.

długość pochyła (górn. miern.).    Flachstäbe (Flachstabeisen) p. Flach-

Flacheisen p. Eisen.    eisen.

Flache Linie (tonnlägige Linie);    Flachstahl; stal płaska, szynowa

linia pochyła (miern. górn.).    (met.).

Flache Nadel; igła płaska (miern. Flachstrecke p. Flachort.

górn.) p. Nadel.    Flachwalzen; walce gładkie (techn.

Flächenbeanspruchung (b. Lagern);    met.).

moc ciśnienia (maszyn.).    Flachzange (Plattzange); kleszcze

Flächenbeschleunigung; przyspie- | płaskie, pospolite (narz.).

szenie połowę (mech.).    Flaehziegel p. Ziegel.

Flächeneinheit; jednostka powierz- ; Flader (Maser); słój (w drzewie).

chni (geom.).

Flächengeschwindigkeit; prędkość połowa (mech.).

Flächengradierung; tężenie powierzchniowe (soln.).

Flächeninhalt; obszar, ogół powierzchni (geom.).

Flächenlager; łożysko płaskie, siodełko płaskie ruchome, (nieruchome) (bud. most.).

Flächenmaß; miara powierzchni (geom.).

Flächenprofil; obrys pól (miern.).

Flacher Gang p. Gang.

Flacher Riß p. Riß.

Flache Schnur; ciąg (sznur) mierniczy poziomy lub pochyły (miern.).

Flaches (Flachort) p. Flachort.

Flaches (flacher Flözflügel); pokład lekko spadzisty, położysty (górn.).

Flachmeißel (gerader Meißel); dłuto szerokie (ślus.).

Flachort (flaches Ort, Flachstrecke, Flaches, Flache); chodnik pochyły (górn.).

Flachort (Abhauen, Fallort, abfallende o. einfallende Strecke); chodnik upadkowy, pochylnia (górn.).

Flachpfanne (rechteckige Planpfanne) ; panew płaska (warzel.).

Flachringanker p. Anker.

Flachringmaschine; prądnik o płaskim tworniku pierścieniowym (el.).

Fladerig (fladericht, flaserig, faserig, aderig); włóknisty (o minerałach i skałach) (min. geol.).

Flamme; płomień (fiz. chem.). entleuchtete —; płomień nieświe-tliwy, p. bezświatły.

Gicht —; płomień gichtowy. Oxydations —; płomień utleniający-

Reduktions —; płomień odtlenia-.iący.

Timpel —; płomień krzyżakowy. Flammen; płomieniem się palić, płonąć (fiz. chem.).

Flammenbogen; łuk świetlny (el.).

Flammenbogenlampe; łukówka płomienna (el.).

Flammenbogenlicht; światło łukowe płomienne (el.). Flammenbrücke (b. Flammofen) p. Feuerbrücke.

Flammend; płomienisty, płonący.

Flammenerscheinung (an Sicherheitslampen) ; zjawisko świetlne, płomienne (górn.).

Flammenfeuer (Flammfeuer); ogień płomienny, żar płomienny. Flammengasse p. Flammenloch. Flammengewölbeł (eines Flammofens) p. Herdgewölbe. Flammenloch (Flammloch, Flammengasse b. Flammofen); okno płomienne (hut.).

; wielokrążek

Fließloch (b. Schmelzöfen); otwór wypustowy, wypust (hut.).

Fließstein (Fliese) p. Pflasterziegel.

Flintglas; szkło kryształowe czyste, flintglaz (fiz.).

Flora der Vorwelt; flora kopalna (geol.).

Floß (Flosse, Gans, Massel); gęś surowiznowa, gęś wielkopiecowa (met.).

Floßeisen (weißes Roheisen) p. Roheisen.

Flosse (Floß) p. Floß Pauschen.

P-

Flammenröstofen p. Röstofen. Flammfeüer p. Flammenfeuer. Flammkohle (Steinkohle); węgiel płomienny (min.).

Flammloch p. Flammenloch. Flammofen (Reverberierofen); pło-mieniak (hut.).

Flammrohr (Feuerrohr, Rauchrohr, Siederohr); rura płomienna, płomie-nica (kotły).

Flammrohrkessel p. Kessel. Flammrohrpfanne; panew płomie-nicowa (warzel.).

Flammschachtofen; płomienny piec szybowy (hut.).

Flansche (Flansch); kołnierz, krysa (maszyn.).

aufgesetzte —; kołnierzyk, lose —; obroża.

Flansehenformstück; kształtka kołnierzowa, z kołnierzem (maszyn.). Flanschenkupplung; sprzęgło kołnierzowe (maszyn, el.). Flanschenrohr; rura krysowa, kołnierzowa, rura z wyłogiem (maszyn.). Flasche; butelka, flaszka, gąsiorek. Flasche (des Flaschenzuges) p. Kloben.

Flasche (Leidenerflasche, Kleistsche Flasche); butelka lejdejska (fiz.). Flasche (Steingutflasche); kamionka, bańka.

Flaschenelement von Bunsen;

ogniwo (flaszkowe) Bunsen a (fiz. el.). Flaschenzug (Rollenzug, Klobenzug); wielokrążek, wciąg (maszyn.). Differential —; wielokrążek różnicowy.

gewöhnlicher

zwykły.

Schrauben —; wielokrążek ślimakowy.

umgekehrter —, (Lastrollenzug); wielokrążek bierny zwykły. Flaserig p. Fladerig.

Fleißgold; piasek złoty; p. Waschgold. Flexur; fleksura, zgięcie (geol.). Fliegende Bremse; hamulec przenośny (pochylnie hamulcze) (maszyn, górn.).

Fliegende Partie (fliegende Rotte);

drużyna przelotna, oddział przelotny. Fliehkraft (Zentrifugalkraft); siła odśrodkowa (mech.).

Fliehort (Fluchtort, Schutzort); miejsce ochronne, ucieczkowe, ucieczka, przytułek (górn.).

Fliese p. Pflasterziegel.

Fließ p. Schwimmsand.

Flössen

Flossenfüßer p. Pteropoden.

Floßholz (Treibholz); budulec spławiany, drewno tratwowe.

Flöz; pokład, warstwa (geol.).

flachfallendes —; pokład lekko-spadzisty.

schwebendes —; pokład leżący, seigeres —, (stehendes —); pokład stojący.

Flözablagerung; uławicenie, ułożenie pokładu (geol.) p. Ablagerung.

Flözartig (flözweis, in Flözen vorkommend); warstwowy, pokładowy (geol.).

Flözbacken (Flözpacken); ława pokładu, ława pokładowa (geol.).

Flözbergbau (Flözbau); dobywanie pokładów, odbudowa pokładów (górn.).

Flözbergmann; górnik pokładowy, górnik pokłady odbudowujący (górn.).

Flözdicke (Flözmächtigkeit); miąższość, grubość pokładu (geol.).

Flözeinfallen (Flözfallen); nachylenie, upad pokładu (geol.) p. Verflachen.

Flözflügel; skrzydło pokładu, ubocze pokładu (geol.).

Flözgebirge (die sekundären Formationen: Trias, Jura u. Kreide); góry, utwory warstwowe, drugorzędowe (geol.).

Flözgestein p. Schichtungsgestein.

Flözhaken; haki warstw, pokładów (geol.).

Flözhund p. Schlepphund.

Flözkalkstein; wapień drugorzędny (geol.).

Flözkarte; mapa pokładów (górn. miern.).

Flözkörper (Flözmasse); miąż pokładowy, warstwowy, masa pokładowa, warstwowa (geol.).

Flözlage (Flözschicht); pokład poziomy (geol.).

7*

Flözleer; bezpokladowy (geol.).

Flözmächtigkeit p. Flözdicke.

Flözmasse p. Flözkörper.

Flözpacken p. Flözbacken.

Flözrücken (Rücken); grzbiet pokładu (geol.).

Flözsandstein; piaskowiec drugorzędny (geol.).

Flözschicht p. Flözlage.

Flözschmitz; warstewka pokładu (geol.).

Flöztrum (Flöztrumm); warstewka boczna pokładu (geol.).

Flözverhalten; stan, zachowanie się pokładu (geol.).

Flözwechsel (Wechsel); uskok pokładu (geol.).

Flözweise; pokładami, pokładowo.

Flözzug (Flözerstreckung); rozpostarcie (warstwy) pokładu (geol.).

Flözzug (Gruppe von Flözen); pasmo (warstw) pokładów (geol.).

Flucht (Gebäudeflucht); lice, czoło, front budowy (bud.).

Flüchtig; lotny (fiz. chem.).

Flüchtig (feig, brüchig, unhaltbar) vom Gestein; słaby, kruchy, niepewny, niestały (górn.).

Fluchtort p. Fliehort.

Fluchtstab (Absteckstab); tyka, tyczka miernicza (miern.).

Fluder, Fluter p. Gefluder.

Flugasche; popiół lotny, popiołek.

Flügel; 1) skrzydło; 2) p. Flügelort, Flügelstrecke.

Flügelanemometer; anemometr skrzydełkowy (fiz. górn.).

Flügelbahn (Seitenbahn); kolej boczna, szlak boczny, odgałęzienie, odnoga, bocznica drogi żelaznej (kol.).

Flügelbohrer (Flügelmeißel, Meißelbohrer mit beweglichen Nachschneiden) ; rozszerzacz dłutowy (górn.).

Flügelgebläse p. Zentrifugalgebläse.

Flügelherd; spławek skrzydłowy, stół płóczkowy skrzydłowy (sort.).

Flügelmeißel p. Flügelbohrer.

Flügelmutter; naśrubek motylkowaty (maszyn, i t. d.).

Flügelort (Flügelstrecke, Streckenflügel, Flügel, Nebenort); chodnik boczny, skrzydło chodnika, odnoga chodnika (górn.).

Flügelschlag; przekop boczny (górn.).

Flügelrad; skrzydło wiatrakowe.

Flügelschraube; śruba motylkowata, skrzydlata (maszyn, i t. d.).

Flügelstollen (Seitenstollen, Stollenflügel, Flügel); sztolnia boczna, skrzydło sztolni, odnoga sztolni (górn.).

Flügelstrecke p. Flügelort.

Fluggestübbe p. Flugstaub.

Flugsand; piasek lotny, piasek miałki, kurzawka (geol.) p. Triebsand.

Flugstaub (Fluggestübbe, Ofenrauch, Hüttennicht, Nicht); dym hutniczy, pył hutniczy, popiół kruszcowy (lotny) (hut.).

Fluor; fluor (chem.).

Fluoreszenz; fluorescencya (świecenie pod wpływem niewidzialnych promieni) (fiz.).

Fluorit (Flußspat, Fluß); fluoryt, fluspat, topnik (min.).

Fluorkalzium; fluorek wapniowy (chem.).

Fluorwasserstoff (Fluorwasserstoffsäure) ; fluorowodór (chem.).

Flur (Hausflur); sień (bud.).

Fluß; 1) rzeka; 2) p. Fluorit; 3) p. Flußmittel, Zuschlag.

Flußbett; koryto rzeki, łożysko rzeki (bud. wod.).

Flußeisen (Flußschmiedeisen, Ingot-eisen); żelazo zlewne, zleiwo (met.).

Flußeisenblech; blacha z żelaza zlewnego (met.).

Flußerde (erdiger Flußspat); fluoryt ziemisty (min.).

Flußerze; rudy samotopne (hut.).

Flußgebiet (Stromgebiet, Sammelgebiet); dorzecze, dolina rzeki, po-rzecze (inż.).

Flußgold; złoto rzeczne (min.).

Flüssig; płynny, ciekły (fiz. chem.).

Flüssige Luft; powietrze płynne.

Flüssigkeit; płyn, ciało płynne (fiz. chem.).

Flüssigkeitsanlasser; rozrusznik płynowy (el.).

Flußkrümmung; zakręt, zakolenie, kolano rzeki (bud. wod.).

Flußmetall (Ingotmetall); kruszec zlewny, metal zlewny (met.).

Flußmittel (Zuschlag); top, przypi’a-wa (hut.).

Flußofen p. Blauofen.

Flußregulierung; regulacya rzeki (bud. wod.).

Flußspat p. Fluorit.

Flußstahl (Ingotstahl); stal zlewna, staliwo (met.).

Flußstein (derber o. dichter Flußspat); fluoryt zbity (min.).

Flußterassen; progi rzeczne (geol.).

Flußwasser.

101

Fördern.

Flußwasser; woda rzeczna.

Flut (Überschwemmung); powódź, wylew (bud. wod.).

Flut (des Meeres); przypływ, wzbieranie (morza).

Flut (wilde Flut) p. Pochflut.

Flux; ciek (el.).

Flysch (Flysche, Flisch); flisz (geol.).

Focher p. Wetterfocher.

Föhre (Kiefer); sosna.

Fokus (Brennpunkt); ognisko (fiz.).

Fokusröhre (b. Röntgenröhren); rurka ogniskowa (fiz.).

Folgepol; biegun następczy (el.).

Fond; fundusz.

Foraminiferen; otwornice (geol.).

Foraminiferenschlamm; mul

otwornicowy (geol.).

Förderabteilung (F ördertrumm, Treibabteilung); 1) przedział wyciągowy, przedział dobywczy (w szybach); 2) przegroda przewozowa (w chodnikach) (góra.).

Förderapparat p. Fördervorrichtung.

Förderarbeit; praca przewozowa, wywozowa p. Förderung.

Förderaufseher (Förderungsaufseher) ; nadwoźny, starszy woźny (góra..).

Förderbahn; droga żelazna przewozowa, kolej przewozowa (góra.).

Förderdampfmaschine; wyciągarka parowa, maszyna parowa wyciągowa (górn. maszyn.).

Förderer (Fördermann); 1) wpychacz (przy szybie); 2) wozak (w chodnikach); 3) biegacz (przy wózkach węgierskich lub niemieckich); 4) cią-garz (przy kołowrocie).

Fördererz; ruda wywozowa (górn.).

Förderfahrt (im Bergversatz); chodnik przewozowy (w podsadzce) (górn.).

Fördergefäß (zur Streckenförde-rung); naczynie przewozowe, wywozowe (górn.).

Fördergefäß (zur Schachtföi’derung); naczynie wyciągowe, wywozowe (górn.).

Fördergerippe p. Förderschale.

Fördergerüst (Seilscheibengerüst, Schachtgerüst) p. Seilscheibengerüst.

Fördergeschwindigkeit; 1) chyżość (prędkość) wyciągania; 2) chyżość (prędkość) przewozu; 3) chyżość (prędkość) jazdy (góra. kol.).

Fördergestänge (Laufgestänge); ławy (górn.) p. Lauf.

Fördergestell; 1) p. Gestellwagen; 2) p. Förderschale.

Fördergöpel (Fördermaschine); kołowrót wyciągowy (maszyn, górn.).

Fördergurt (Traineur); przenośnik taśmowy (górn. sort.).

Fördergut; materyał wywozowy, wo-ziwo (górn.).

Förderhaken; hak wyciągowy (wiercenie ziemne).

Förderhaspel (Berghaspel) p. Haspel.

Förderhöhe (Hubhöhe); poinios, wysokość podnoszenia (maszyn, górn. i t. d.).

Förderhorizont (Fördersohle); 1) poziom przewozowy, wywozowy; 2) poziom wyciągowy (górn.).

Förderhunt (Förderhund, Grubenhund) p. Förderwagen.

Förderkarren (Laufkarren); taczka, taczki (górn.).

Förderkasten; skrzynia wyciągowa, skrzynia wywozowa, przewozowa (górn.).

Förderkette; łańcuch wyciągowy (górn.).

Förderkohle (unsortierte Steinkohle); węgiel wyciągowy, wywozowy (górn.)

Förderkorb p. Förderschale.

Förderkorb (Seiltrommel, Seilkorb); bęben wyciągowy, linowy (górn. maszyn.).

Förderkosten; 1) koszta przewozowe ; 2) koszta wywozowe, wyciągowe (górn.).

Förderkübel; wiadro wyciągowe, kubeł wyciągowy (górn. maszyn.).

Förderlänge (b. Strecken); długość woźna (górn.).

Förderlänge (b. Schächten) p. Förderteufe.

Förderleute (Förderpersonale, Fördervolk); 1) wpychacze; 2) wozacy;

3) ciągarze (górn.) p. Förderer.

Fördermann p. Förderer.

Fördermaschine; wyciągarka, wyciąg kopalniany, maszyna wyciągowa (góra.) p. Förderdampfmaschine, Förderturbine, Förderwasserrad.

Fördermaschinenlokale (Fördermaschinenstube) ; maszynownia, silni-cznia wyciągowa (wywozowa) (górn. maszyn.).

Fördermaschinenschachtfeld;

wyciągowe pole szybowe (górn.).

Fördermasse (Fördermaterial); materyał przewozowy, (wywozowy), woziwo, urobek (górn.) p. Fördergut.

Fördern; wspierać co (kogo).

Fördern (abfördern) in Strecken; wozić, odwozić, przewozić (górn.).

Fördern (ausfördern, herausfördern) in Schächten; dobywać, wyciągać, wywozić (góra.).

Förderturbine; turbina wyciągowa (maszyn, górn.).

Förderung (bergmännische Gewinnung) ; dobywanie (górn.). Förderung (Horizontalförderung

Fördern (ziehen) Wasser; ciągnąć, wozić (wodę) (górn.).

deplatten); płyty zwrotnicze (górn.).

Förderplatten (Wechselplatten,Wen- j obertags); woźba dzienna, przewóz

na świecie (powierzchni) (góra.). Förderpunkt (Förderschacht); miej- Förderung (mittels Aufzüge); dźwi-sce wy wozu, szyb wyciągowy (górn.). ganię, wyciąganie, ciągnienie. Förderquantuni; ilość wyciągowa, Förderung nach abwärts; spuszcza-wywozowa, przewozowa (górn).    nie (na dół, do kopalni) (górn.).

Förderquerschlag; przekop prze- Förderung nach aufwärts p. Förde-wozowy (wywozowy), poprzecznia rung (Schachtförderung), przewozowa (wywozowa) (górn.). Förderung (Schachtförderung, Trei-Förderrinne; przenośnik drgawko- ben); wyciąganie, wydobywanie, wy-wy, żłób drgawkowy przenośny wożenie (szybem) (górn.).

(górn.).    Förderung (Stollenförderung); wy-

Förderrolle (Füllrolle, Rclle); zsyp, wożenie, wywóz (sztolnią) (górn.).

komin zsypczy (górn.).    Förderung (Streckenförderung); prze-

Fördersalz; sól wyciągowa (kamień- wóz, odwóz (górn.).

na) (soln.).    Lokomotiv—; przewóz lokomoty-

Förderschacht (Treibschacht,    Zieh-    wowy.

schacht); szyb wyciągowy,    wywo-    maschinelle—; przewóz maszy-

zowy, dobywczy (górn.).    nowy, mechaniczny.

Förderschachtfeld; pole szybu wy- rollende —; przewóz kołowy.

wozowego, pole wywozowe (górn.). rutschende—; przewóz suwaczka-Förderschale (Schale, Fördergerip-    mi, żłobami.

pe, Fördergerüst, Fördergestell, För- Förderung (Strecken und Kettenförderkorb, Förderstuhl); klatka, klatka    derung); przewóz łańcuchowy (górn.).

wyciągowa, kosz wyciągowy (maszyn. — mit aufgelegter Kette ohne górn.).    Ende; przewóz zapomocą łańcucha

Förderschicht; szychta wywozowa,    nadwozowego.

wyciągowa (górn.).    — mit unterlaufender endloser

Förderschnecke; przenośnik ślima-    Kette; przewóz zapomocą łańcucha

kowy, ślimak (górn. sort.).    podwozowego.

Förderseil (Treibseilj; lina wycią- Förderung (Strecken- und Seilförde-gowa (górn.).    rung); przewóz linowy (górn.).

Fördersohle p. Förderhorizont.    — mit Seil ohne Ende u. konti-

Förderstollen; sztolnia wywozowa,    nuierlicher Bewegung; przewóz

doby wcza (górn.).    bez przerwy zapomocą liny bez końca.

Förderstrecke; chodnik przewozo- — mit Seil u. Hinterseil; przewóz wy (górn.).    zapomocą liny przedniej    i tylnej,

brochener Bewegung; przewóz z przerwami zapomocą liny bez końca.

einspurige —; chodnik przewozo- — mit Seil ohne Ende u. unter-wy jednotorowy.

zweispurige —, (doppelspurige —); chodnik przewozowy dwutorowy.

Förderstuhl p. Förderschale.    j Förderung (von Wasser); 1) wycią-

Förderteufe (Fördertiefe); głębokość    ganię, ciągnienie wody    (szybem);

wyciągowa wywozowa (górn.).    2) wożenie, przewożenie    wody (po-

Fördertonne (Treibbnne);    beczka    ziomo)    (górn.).

wyciągowa, wiadro wyciągowe (szy- Förderungsaufseher p. Forderauf-bowe) (górn.).    seher.

Fördertrcg (Bergtrog, Trog); niecka, Fördervolk p. Förderleute.

niecułka    Fördervorrichtung (Förderapparat);

Fördertrommel (Seiltrommel, Seil- przyrząd wyciągowy, woźny, wy wokorb, Treibkorb); bęben, bęben lino- zowy, przewozowy (górn.). wy, bęben wyciągowy (maszyn. Förderwagen (Förderhund, Förder-górn.).    hunt,    Grubenhund);    wózek    kopal-

Fördertrumm p.    Förderabteilung.    niany,    dolny, górniczy    (górn.).

Förderwasserrad; wodne koło wyciągowe (maszyn, górn.).

Förderzeit; doba (czas) wyciągania, przewożenia, wywozu (górn.).

Form (Gestalt); kształt (min.).

Form (Gußform); forma odlewnicza, do odlewów (odl.).

Form (Metallform); kadłub do odlewów (odl.).

Form (Gebläseform,Windform, Kanne); forma, skrzynka piecowa, skrzynka dyszy, dysza (hut.).

Formalhauer; kruszak (w Wieliczce) (soln.).

Formalsalz (Formalstein); kruch (solny), sól kruchowa (w Wieliczce i Bochni) (soln.).

Formänderung; odkształcenie (wyt.).

Formation (geologisches System, Schichtengruppe, Bildungsperiode der Erde); formacya, utwór (geol.).

Formationsepoche; okres formacyi, okres utworu (geol.).

Formationsglied (Gebirgsglied); ogniwo górotworu, piętro (geol.).

Formatstück (Stufe); okaz (górn.).

Formauge (Auge der Form, Formmündung, Formloch, Formöffnung); oko formy (hut.).

Formbanli (Formtisch); ława formierska (form.).

Formblech; blacha kształtowa (met. techn.).

Formbrett (Modellbrett); deska formierska (form.).

Formeisen (Fassoneisen) p. Eisen.

Formel; wzór (mat.).

Formen (abformen) für den Guß p. Abformen.

Formenrüssel p. Formmaul.

Former (Former); formierz, kadłu-bnik (form. odl.).

Formerde p. Formlehm.

Formerei (Formerei, das Formen); formowanie, kadłubowanie (form.).

Formerei (Formhaus) p. Formhaus.

Formfaktor; spółczynnik przebiegu (krzywej) (el.).

Formflasche p. Formkasten.

Formgewölbe (Blasegewölbe, Windgewölbe) des Schacht- o. Hochofens; czeluść formowa (hut.).

Formhaus (Formerei); formiernia formownia (form.).

Formierung der Akkumulatoren; przetrawianie akumulatorów (el.).

Formierung der Salzhurmanen; formowanie topek solnych (warzel.).

Formkasten; kaznb (osprzęt ogniska fryszerskiego) (hut.).

Formkasten (Formflasche, Formlade, Gießkasten. Gießlade); skrzynka formierska. odlewnicza (form.).

Formkern (Kern); jądro, dusza, rdzeń, kani formowa (form. odl.).

Formlade p. Formkasten.

Formlehm (Formerde); giiia formierska (form.).

Formloch p. Formauge.

Formlos (amorph); bezpostaciowy, niekrystaliczny (min.).

Formmantel (Mantel, Überform); płaszcz formy (form,).

Formmaschine; maszyna do formowania, formowadło (form.).

Formmasse (Masse); piasek formierski tłusty (gliniasty) (form).

Formmaul (Formrüssel, Rüssel, Auge) der Gebläseform; ryj formy (koniec formy do ogniska wchodzący) (hut.).

Formmündung p. Formauge.

Formrüssel p. Formmaul.

Formsalz (geformtes Salz); sól formowana; ]>. Stöckel, Fuderl, Hur-mane.

Formsand; piasek formierski, formowy (form.), fetter — p. Formmasse.

Formspieß p. Formstörer.

Formstein (Formstück); kamień wiatrowy, kamień formowy (hui).

Formstörer (Formspieß); formak, formyzel (hui).

Formstück (Formstein) p. Formstein.

Formstück (b. Röhren); kształtówka, kształtka (maszyn.).

Flanschen —; kształtówka kołnierzowa.

gußeisernes normales — ; kształtówka z żelaza lanego normalna, kupfernes —; kształtówka miedziana.

Muffen—; kształtówka kielichowa.

Formtisch ; stół formierski, formowy (form.).

Formular; wzór, zbiór przepisów, zbiór prawideł.

Formzacken (Formabbrand, Formplatte) eines Frischfeuers; całka pod-formowa, ostawa podformowa (met.).

Formziegel (Fassooziegel, Schablon-ziegel); cegła modelowa, kształtówka (bud.).

Forstamt; urząd leśny.

Förste p. First.

Forsterit; forsteryt (min.).

Forstgesetz; ustawa leśna.

Forstkunde (Forstwissenschaft); nauka leśna, leśnictwo.

Forstwesen (Forstwirtschaft); leśnictwo, gospodarstwo leśne.

Fortschaffung p. Transport.

Fossil; 1) mineralny, kopalny (min. górn.); 2) skamieniały (geol.).

Fossil (Mineral); minerał, nierost, ciało kopalne (min.).

Fossil (Versteinerung, Petrefakt); skamieniałość, skamielina (geol.).'

Foucaultströme (Wirbelströme); prądy Foucaulfa, prądy wichrowe (el.).

Fournier — p. Furnier —.

Fracht (Frankatur, Transportkosten); koszta przewozowe, przewoźne.

Frachtbrief; list przewozowy, list przesyłkowy.

Frachtgebühr (Frachtgeld, Transportgebühr, Porto); przewozowe, przewoźne, woźbowe, cena przewozu (taryf.).

Frachtgut (Gut, Ware, Sendung); przesyłka powolna, towarowa, przesyłka o małej cliyżości.

Frachtsatz; zasada taryfowa, stopa taryfowa (taryf.).

Frachtsendung p. PYachtgut.

Frachttarif p. Gütertarif.

Frachtwagen p. Güterwagen.

Fraime (Maschinengestell); rama, ostoja, podstawa maszyny (maszyn.).

Frankatur; należność przewozowa opłacona z góry, przewozowe przed-płatne, woźbowe opłacone z góry (taryf.).

Frankierung; opłata, opłacenie przewozowego z góry (taryf.).

Franklinsche Tafel; tablica Frank-lina (fiz. el.).

Franko; opłatnie.

Fräsen; 1) żłobić; 2) zbierać (techn.).

Fräser (Fräsräder); pilnik obrotowy (ślus. techn.).

Fräsmaschine; pilarka (techn.).

Fraueneis p. Gipsspat.

Frei (freistehend); wolnostojący, oddzielnie stojący (górn.).

Frei (nicht verliehen); swobodny, wolny, nienadany (pr. górn.).

Freibau; kopalnia o dochodach równych rozchodom (górn.).

Freiberger Aufstellung; ustawienie sposobem freiberskim (miern.).

Freie Bewegung; ruch swobodny (mech.).

Freie Fläche; powierzchnia otwarta, odkryta (przy odbudowie) (górn.).

Freier Fall p. Freifall.

Freie Rostfläche p. Rostfläche.

Freies (Bergfreies); pole wolne (przez skarb dla celów kopalnictwa oddane) (górn.).

Freifahren; 1) oglądać urzędowo, zwiedzać kopalnię; 2) nadawać (pr. górn.).

Freifahrung; 1) oględziny urzędowe (górnicze); 2) objazd, obejrzenie, zwiedzenie kopalni (górn.); 3) p. Verleihung.

Freifahrungsbuch; księga urzędowych oględzin kopalni, księga objazdowa kopalni (pr. górn.).

Freifall (freier Fall); 1) spadek swobodny, spadanie swobodne; 2) spad (droga przebyta podczas spadania) (fiz. mech.).

Freifallapparat (Freifallinstrument, Freifallschere, Abfallapparat); przyrząd wolnospadowy, wolnospad, lu-źnospad, nożyce ogniwowe (zwyczajne) (wierG. ziem.).

Freifallbohren (das) p. Freifallbohrung.

Freifallbohrer; świder wolnospadowy, luźnospadowy, odpadak (wiercenie ziemne) p. Abfallstück.

Freifallbohrer von Fabian; świder wolnospadowy (luźnospadowy) Fabiana (wierć. ziem.).

Freifallbohrung (Freifallbohren); wiercenie wolnospadowe, luźnospa-dowe (wierć. ziem.).

Freifallinstrument (Freifallstück) p. Freifallapparat.

Freifallröhrenbohrer (Freifallbohrer mit Schlammauftrieb); świder rurowy wolnospadowy (wierć. ziem.).

Freifallschere p. Freifallapparat.

Freifallschere (von Kind); nożyce Kinda, kleszcze Kinda (wierc. ziem.).

Freifallseilbohrer (Freifallbohrer für Seilbohren); świder linowy wolnospadowy (wierc. ziem.).

Freifallstück p. Freifallinstrument.

Freifallwasserbohrung (Röhrenbohrung mit Freifallbohrer und Schlammauftrieb); wiercenie wolnospadowe z przepłukiwaniem (otworu) (wierc. ziem.).

Freigedinge; akord bezterminowy, ugoda bezterminowa (górn.).

Freigeld; zarobek czysty.

Freigold (gediegen Gold); złoto rodzime (geol.).

Freihandzeichnung; rysunek z wolnej ręki, rysunek wolnoręczny, odręczny.

Freikarte.

105

Frittrohr.

Freikarte; bilet jazdy bezpłatnej.

Freikux; kuks (udział) wolny, swobodny (wolny od wpłat i należytości i przypadający właścicielom gruntu, kościołom, gminom i t. d.) p. Erbkux.

Freileitung; przewód (przewodnik) powietrzny, napowietrzny, nadziemny (el.).

Freileitungssicherung; bezpiecznik przewodu (przewodnika) powietrznego (napowietrznego) (el.).

Freimachen (das zu gewinnende Gestein); przygotować (skałę do odbudowy przez usunięcie przeszkód), uwolnić (górn.).

Freimachen (ein verliehenes Grubenfeld); uwolnić (pole nadane od pretensyi posiadania) (górn.).

Freischurf; wyłączność górnicza (pr. górn.).

Freischurfanmeldung; zgłoszenie wyłączności górniczej, zgłoszenie poszukiwania wyłącznego (pr. górn.).

Freischurf anmeldungs - Bestätigung; potwierdzenie zgłoszenia wyłączności górniczej, dokument wy-łącznościowy (pr. górn.).

Freischurfbuch; księga wyłączności górniczych (pr. górn.).

Freischürfen (das); poszukiwanie wyłączne (pr. górn.).

Freischürfer; poszukujący, poszukiwacz uprzywilejowany (w okręgu wyłącznościowym) (pr. górn.).

Freischurfgebühr; należytość wy-łącznościowa, wyłącznościowe (pr. górn,).

Freischurfkreis; wyłączne koło poszukiwawcze (pr. górn.); p. Schürf -kreis.

Freischurf Streitigkeit; spór o wyłączności górnicze (pr. górn.).

Freistehend (frei); wolno stojący, oddzielnie stojący (o wieżach nad-szybowych) (górn.).

Freistrahlturbine p. Turbine.

Freiträger; belka jednym końcem osadzona, zresztą swobodna (wyt.).

Freizügigkeit (der Bergleute); prawo wolnego przesiedlania się, prze-chodność, służbowolność (górników) (górn.).

Fremderregung; wzbudzenie odrębne, niezależne (magnesów) (el.).

Frequenz; częstość (okresów) (el.).

Frequenzmesser; licznik częstości (el.).

Fries (Borten); fryz, nadbrusie, średnik (część belkowania) (arch.).

Fries (Rahmstück); otoczyna, fryz, obłogi (bud. stok).

Friesboden (Kapuzinerboden); podłoga krzyżowa, półposadzka (bud).

Friktion (Reibung); tarcie (fiz.).

Friktionsdampfkabel; parowy kołowrót cierny (wymiana lub zakładanie lin wyciągowych) (górn.).

Friktionsgehänge; zawiesie cierne, kłódka linowa cierna (połączenie lin z naczyniami wyciągowemi) (górn.).

Friktionsgetriebe (Friktionsantrieb); napęd cierny (maszyn.).

Friktionshammer (mech. Stempelhammer); młot cierny (maszyn, techn.).

Friktionskupplung p. Kupplung.

Friktionsrad (Friktionsscheibe, Reibungsrad); koło cierne (maszyn.).

Friktionsrolle; krążek cierny (maszyn.).

Frisch; świeży, żywy, rześki.

Frischarbeit p. Frischen (das).

Frischblei (Weichblei, Glättblei); ołów rafinowany, ołów czysty (met.).

Frischeisen (gefrischtes Eisen, Herdfrischeisen); żelazo czyste, oczyszczone, rafinowane, uszczerzone (met.).

Frischen (Frischarbeit, Frischerei, Frischmethode, Frischprozeß); świeżenie, fryszowanie, uszczerzanie żelaza (met.).

Frischer (Arbeiter beim Herdfrischen); fryszerz, fryszer, uszczerzacz (met.).

Frischer Anbruch; świeże nadłamanie, świeże okazanie się (objaw) (rudy i t. d.) (górn.).

Frischer ei p. Frischen.

Frisches Feld p. Unverritztes Feld.

Frische Wetter p. Wetter.

Frischfeuer (Frischherd, Eisenfrischherd, Zerrenfeuer, Zerrenherd); ogień fryszerski, ognisko fryszerskie, fryszerka (met.).

Frischmethode p. Frischen.

Frischofen p. Puddlingsofen.

Frischprozeß p. Frischen.

Frist; termin.

Fristen; 1) spoczywać; 2) leżeć odłogiem; 3) czekać (górn.).

Fristenzeche; kopalnia czasowo za-stanowiona (górn.).

Fristgeld; opłata za spoczynek, spoczynkowe (pr. górn.).

Fristung; 1) przedłużenie terminu, odłożenie, odkład; 2) spoczynek;

3) czekanie, wyczekiwanie; 4) termin (zawieszenia robót górniczych).

Frittrohr; oporowką (el.).

Frone.

106

Füllöffnung.

Frone (Frohne, Bergfrone, Berg- Führerstand (Maschinenwärterstand); stań, stanowisko maszynisty.

Führung (Gleitbahn), wodzidło, kierownica (maszyn.).

Dampfkolben — p. Kreuzkopfführung.

Gerat! —, (Lenker); prostowód. Gelenk—; wodzidło zawiasowe. Kreuzkopf —, (Dampf ko Iben —); wodzidło krzyżulcowe.

Schienen —; wodzidło proste. Führungsbäume (im Förderschacht) p. Führungslatten.

Führungsbewegung; ruch unoszenia (mech.).

zehend); dziesięcina górnicza, danina górnicza, olbora, pańszczyzna górnicza (górn.).

fixe —; dziesięcina górnicza stała, stała należytość lenna.

Froner (Frohner); dziesięcinę płacący; poddany (górn.).

Frosch (Fröschel, Hebedaumen, Hebdäumling) auf der Hammerwelle,

Pochwelle; ksiuk, palec (maszyn, górn.).

Fröschel (Fahrtfröschel) p.' Fahrtspreize.

Froschklammer (kleine Klammer); żabka, skobliczka (bud.).

Froschlampe (Fröschel); kaganek Führungsbügel eines Riegels; konik (górn.) p. Grubenlampe.

Frost; mróz.

Frostmauer; mur lodowy, warstwa zamarznięta, powłoka lodowa (zamrażanie szybów) (górn.).

Frühgang p. Morgengang.

Frührenaissance; wczesny styl odrodzenia (arch.).

Frühschicht (Morgenschicht); szychta ranna (górn.).

Fuchs; nowicyusz, świeżo na wszechnicę zapisany (lis).

Fuchs (im Bohrloch); skrzywienie (przy wierceniu), piętka, fajka (górn.).

Fuchs (Fuchskanal) im Flammofen; czopuch. przelot dymny (hut.).

Fuchsbrücke (eines Flammofens) p. Fe u erbrücke.

Fuchskanal p. Fuchs.

Fuchsschwanz p. Krätzer.

Fucoiclensandstein; piaskowiec fu-koidowy (geol.).

Fuderl (Stockerl, Salzstöckel); zapiekanka (sól warzona) (warzel.).

Fuderlsalz (Stöckelsalz); sól zapiekana, sól topkowa (warzona) (warzel.).

Fuderstöcke; beczki na sól, solówki (warzel.).

Fugbank (Stoßbank); koziełek (stok).

Fuge (Mauerfuge); spój, spoina (bud.).

Lager —, (Bettungs —); spój po- Fulgurit (Blitzsinter) p. Blitzröhre, kładowy, poziomy, warstwowy.    Füllbank (Füllbühne) p. Füllort.

Stoß—, (Seiten—); spój pionowy. Füllen (anschlagen); napełniać, nakładać, narażać (górn.).

Füller (Anschläger); nakładacz, nara-żacz (górn.).

Füllfeuerung p. Feuerung. Füllmasse; natłoczyny (el.). Füllmauer (Trümmermauer); mur nasypowy, mur nadziany (bud.).

Führen; prowadzić, kierować, wodzić Füllöffnung (Eintragöffnung) p. Ein-(stosownie do znaczenia).    I satzöffnung.

zasuwy.

Führungslatten    (Führungsbäume,

Leitbäume, Gleithölzer, Spurlatten) im Förderschacht; prowadnice, wo-dzidła (drewniane), ślizy (ślizgi) drewniane (górn.).

Führungsrolle; krążek prowadniczy

(el.).

Führungsschienen (im Förderschacht); prowadnice żelazne (szynowe), wodzidła żelazne (szynowe), ślizy (ślizgi) żelazne (szynowe) (górn.).

Führungsschlitten; sanki kierownicze (wyciąganie w beczkach, kubłach i t. d.) (górn.).

Führungsseile (Schachtführungsseile); prowadnice, wodzidła, ślizy (ślizgi) linowe.

Führungsseile (Bahnseile bei den Seilbahnen); liny naddrożne, wodzące (maszyn, górn.).

Führungsstange; drążek kierownicy, drążek wodzidła (maszyn.).

Führungskopf (Gleitklotz, Gleistück, Kulissenstein); wodzik jarzmowy, kulisowy, przesuwek (maszyn.).

Fuhrwerk (Straßenfahrzeug); pojazd drogowy, wóz drogowy, wóz pospolity.

Fuge (Falz, Nut); wpust, rowek, żłobek (eieś. stok).

Fugeisen; żelazko, kopystka (do testowania spoin w murze) (narz.).

Fugenstellung; wymijanie spojów, naprzemianległość spojów (bud.).

Fühlen (befühlen) p. Beklopfen.

Fundort, (Fundpunkt, Fundstelle); miejsce znalezienia, odkrycia, na-trafu (górn.).

Füllort (Anschlag, Anschlagkammer, Faßstatt, Füllbank, Fühlbühne); na-kładnia, naraźnia, szerzyzna podszy-bowa, podszybie (góra.).

Füllort (Schachtfüllort); podszybie (górn).

Fundrecht (Finderrecht); prawo znaleźne (pr. górn.).

Fundschacht; szyb odkrywczy (górn.)

Füllortsausbau; obudowa podszybia    Fundstelle p. Fundort.

(górn.).    Fundstück (Fundstufe, Fundwahr-

Füllortsmauerung; omurowanie    Zeichen); okaz, okaz znaleziony

podszybia (górn.).    (górn.).

kryst.).

Fünfeck-Zwölfflächner p, Pentagon - Dodekaeder.

Fünfleitersystem; system (układ) pięcioprzewodnikowy (el.).

Funke (Funken); iskra (fiz. ehern.), elektrischer —; iskra elektryczna, galvanischer —; iskra galwaniczna.

Funkenbildung; iskrzenie, powstawanie iskier (el.).

Funkenentladung; wyładowanie iskrowe (el.).

Funkenentzieher (Funkenlöscher); tłumik iskier, iskrochron (el.).

Funkenfang (Funkenfänger, Funkensieb); odiskiernik, iskrochron, iskro-chłon (przykrywa, sito na kominie parowozu).

Funkeninduktor; iskiernik, cewa indukcyjna (el.).

Funkenmikrometer; mikrometr iskrowy (el.).

Funkensprühen (das); iskrzenie (hut.).

Funkenstrecke; przeskok iskier, skok iskier (el.).

Funkentelegraphie; telegrafia iskrowa (el.).

Funkenzündung; zapalenie iskrowe

Füllortsplatten (Wendeplatten) p. ! Fünfeck (Pentagon); pięciobok (geom. Förderplatten.

Füllortszimmerung; wyprawa, wy-drzewienie podszybia (górn ).

na-

Füllperiode (Ankehrperiode) des Laugwerkes; okres nawadniania, pełniania ługowni (soln.).

Füllrolle p. Förderrolle.

Füllrumpf (Fülltrichter); kosz zasobowy, nasypny, nasypnik (górn. sort.).

Fülltrcg (Bergtrcg); niecka, niecułka.

Füllung; 1) napełnienie; 2) wnęka (pole ujęte w otoczyny) (bud.);

3) p. Gangmasse.

Füllung des Werkes; nawodnienie ługowni ,soln.).

Füllungstür (liir auf Fries und Füllungen); drzwi wnękowe, ramowe, otoczynowe, drzwi na wnęki i otoczyny (stok).

Füllungsverhältnis; stosunek napełnienia (maszyn.).

Fumarolen; fumarole (wydechy pary wodnej z kraterów) (geol.)

Fund; znalezienie, odkrycie (górn.) p. Bohrfund.

Fundament (eines Bauwerkes, einer Maschine); fundament, podstawa, posada (bud.).

(el.).

Fundament (Grundlage); fundament, zasada (na której coś się opiera).

Funktion (Größe, Wert); funkeya (mat.).

Funktion (Verrichtung, Tätigkeit, Dienststellung, Amt); czynność, urząd, zajęcie, posada, funkeya.

Funktionär (Beamter, Angestellter); urzędnik, sprawujący urząd, służbę.

Furnier (Blattholz, Dünnbelag); obłog, obłogi (stoi.) p. Steinfurnier.

Furniersäge; piła obłogowa (narz.).

Furt; mielizna, bród.

Fürtrag (Latus); zniesienie (rachunków z jednej stronicy), do przeniesienia (rachun.).

Fusionierung (Trust); trust, zrzeszenie się (przedsiębiorstw).

Fuß (Schuh) als Längenmaß; stopa.

Fuß eines Berges; podnóże góry.

Fundamentanker (Grundanker); kotwa fundamentowa, przyciąg fundamentowy (bud.).

Fundamentgrube; dół fundamentowy (bud.).

Fundamentieren (gründen); fundamentować. posadowić (bud.).

Fundamentierung (Gründung); fundamentowanie, posadowienie (bud.).

Fundmentplatte; płyta fundamentowa, podwalinowa (bud.)

Fundamentschraube; śruba fundamentowa, posadowa (bud.).

Fundeid; przysięga na odkrycie kopalni (górn.).

Fundgrube; kopalnia odkrytych kopalin (górn.).

Fündig (findig werden) p. Finden.

Fußboden; podłoga (bud.).

— in Fischgrätenform p. Fischgrätfußboden.

getäfelter —, (Parkettboden); posadzka.

Fußbodenbrett; deska podłogowa, dennica (w wozach).

Fußbreite der Schiene; szerokość stopy szynowej.

Fußlager (Stützlager, Spurlager, Zap-fenpfanne, Lagerpfanne); łożysko stojące, stopowe (maszyn.).

Fußmatte (Matte); rogoża, rogóżka.

Fußpfahl; 1) podkładka, trzewik, pątnik (górn.); 2) p. Anpfahl.

Fußsalz p. Kehrsalz.

Fußtritt (Stufe); stopień.

Fußweg; droga dla pieszych, chodnik.

Fusulina; fuzulina (otwornica) (geol.).

Fusulinenkalk; wapień fuzulinowy (geol.).

Futter (Lagerfutter, Metallfutter) eines Zapfenlagers; wyprawa łożyska (maszyn.).

Futter (Fütterung, Ausfütterung, Auskleidung); wykładzina (n. p. cegłą) (bud.), zaprawa (n. p. w gruszce be-semerowskiej) (hut.).

Futteral (Scheide, Hülle, Gehäuse); puzdro, pochwa, futerał.

Futtergemäuer (Futtermauer, Ofenfutter) eines Hüttenofens; wykładzina murowa.

Futtermauer (Stützmauer); mur wsporczy, podporowy, oporowy, tarasowy (bud.).

Futtermauer eines Hüttenofens p. Futtergemäuer.

Füttern: 1) wykładać, zaprawiać; 2) dosypywać, podsypywać (hut.).

Futterrohre (Bohrröhre) ; rura wiertnicza, wykładzinowa (wiercenie ziemne) p. Bohrröhre.

G.

Gaar p. Gar.

Gabe; datek, dar, danina.

milde —; dar dobroczynny, miłosierny.

Gabbro; gabro (geol.).

Gahhronit; gabronit (min.).

Gabel; 1) widły; 2) Gabelung.

Gabel (Gabelglied); widły, widełki (maszyn.).

Gabel — p. Gabelförmig.

Gabelflöz (Doppelflöz); pokład rozdwojony, rozsöchaty, warstwa rozdwojona, rozsochata (geol.).

Gabelförmig; widlasty, rozwidlony, rozdwojony, rozsochaty, rozszczepiony.

Gabellager; łożysko widełkowe (maszyn.).

Gabeln (sich gabeln, von Lagerstätten); rozszczepiać się, rozdwajać się (geol.).

Gabelrohr p. Zwieselrohr.

Gabelschraubenschlüssel; klucz widłowaty, widelkowaty, widłak (maszyn, kol.).

Gabelung (Gabel) eines Ganges oder Flözes; rozszczepienie się, rozdwojenie (żyły, warstwy) (geol.).

Gabelung (des Schachtgestänges, der Pumpenröhren); rozdwojenie się (żerdzie szybowych, rur pompowych).

Gabelverbindimg (Anschlitzung); łączenie na widły, zwidłowanie (cieś.).

Gagat (Jet, schwarzer Bernstein); gagat (min.).

Gaiß — p. Geiß —.

Galaktit; galaktyt (min.).

Galenit (Bleiglanz); błyszcz ołowiu (min.).

Galenoide (Glanze); błyszcze (min.).

Galerie (Gang, Wandelgang); galerya (bud.).

Gallische Kette (Gelenkkette) p. Kette.

Galmei (Kieselgalmei, Kieselzink, Zinksilikat); kalamin, galman (min.).

Galmei (Smithsonit, edler Galmei, Zinkspat, Zinkkarbonat); smitsonit, spat cynkowy (min.).

Galmeiröstofen; galmaniak (piec prażelny szybowy do galmanu) (met.).

Galvanische Batterie p. Batterie.

Galvanisches Element p. Element.

Galvanischer Strom p. Strom.

Galvanisieren (verzinken) das Eisen; galwanizować, cynkować żelazo (met. techn.).

Galvanisiertes Eisen p. Eisen.

Galvanismus; galwanizm (el.).

Galvanometer; galwanometr (el.). aperiodisches —; galwanometr aperiody.cz ny.

ru-

Galvanometer; galwanometr (el.). astatisches —; galwanometr asta-tyczny.

ballistisches —; galwanometr balistyczny.

Galvanoskop; galwanoskop (el.). Galvanoplastik; galwanoplastyka (el.).

Gang; żyła (geol.).

angewachsener —; żyła przyrosła, edler —, (adeliger —); żyła bogata, obfita.

fauler—, (tauber—); żyła płonna, jałowa.

flacher—, (flachfallender—); żyła leżąca, pochylona, ukośna. Gesteins —; żyła kamienista, skalna. Lager —; żyła pokładowa, żyło-warstwa.

Mineral —, (Erz —); żyła mineralna, kruszcowa, motziger —; żyła krótka, offener —; żyła odłupana, odstała, rauher —; żyła beznadziejna, chuda.

rechtsfallender —, (rechtssinniger —); żyła prawidłowo nachylona, prawidłowa.

schwebender —, (söhliger —);

żyła pozioma, leżąca.

seigerer —, (stehender —); żyła

pionowa, stojąca.

tauber — p. fauler Gang.

tonnlägiger —, (donlägiger —);

żyła upadająca.

übersetzter —, (verworfener —); żyła odrzucona.

verdrückter —; żyła ściśnięta, zwężona.

widersinniger —; żyła odchylona, nieprawidłowa.

der G. beschreitet ein anderes Gefährt; żyła zmienia kierunek, der G. bleibt in seiner Stunde; żyła zatrzymuje swój kierunek, der G. führt einen glatten Harnisch; żyła ma gładki pancerz, der G. führt einen kurzen Strich; żyła jest krótka, nie rozciąga się. der G. hält sich wieder zu Erz an; żyła bogacieje, uszlachetnia się. der G. ist fündig; żyła jest krusz-conośna, bogata.

der G. ist unfündig; żyła jest bezradna.

der G. keilt sich aus, schneidet

sich aus; żyła wyklinia się.

der G. kommt aus der Stunde;

żyła odchyla się od swego kierunku.

Gang; żyła (geol.).

der G. nimmt ab, verunedelt sich;

żyła jałowieje.

der G. richtet sich auf oder hebt

sich; żyła dźwiga się, stawia się.

der G. schießt auf den Kopf ein;

żyła zapada w głąb.

der G. schlägt o. wirft einen Haken;

żyła zakrzywia się, haczy się.

der G. stürzt sich; żyła zanurza się,

zapada.

der G. tut sich auf; żyła przybiera, wzmaga się.

der G. verdrückt sich; żyła ścieśnia się, słabnie.

der G. verflacht sich; żyła kładzie się.

der G. wird zerschlagen, zertrümmert, zerworfen; żyła rozgałęzia się. der G. wirft einen Bauch; żyła nadyma się, grubieje, ein G. verwirft den anderen; żyła odrzuca żyłę drugą, ein G. schneidet den anderen ab; żyła ucina żyłę drugą.

Gänge entfallen; żyły rozchodzą się.

—    kreuzen sich; żyły krzyżują się.

—    sammeln sich; żyły zbiegają się.

—    scharen sich; żyły łączą się w żyłę jedną.

—    schleppen sich, gef ährten sich;

żyły wloką się, ciągną się obok siebie.

Gang —; żylny.

Gang (Betrieb) einer Maschine; bieg,, ruch maszyny.

Gang eines Ofens p. Ofengang. Gang (Betrieb) eines Werkes; ruch zakładu.

Gangablenkung; odchylenie się żyły, odchył żyły (geol.).

Gangart (Ganggestein); żyłowina skała żylna (geol.).

Gangartig (gangweise); żylasty, w postaci żyły (geol.).

Gangartige Lagerstätte; złoże żylaste, w postaci żyły (geol.). Gangausfüllung p. Gangmasse. Gangausrichtung (Ausrichtung des Ganges); poszukiwanie, śledzenie żyły (górn.).

Gangbergbau; górnictwo kruszcowe, dobywanie żył kruszcowych (górn.). p. Gangbergwerk.

Gangbergmann; górnik żylny, dnik (górn.).

Gangbergwerk (Gangbergbau); kopalnia żył, kopalnia kruszcu, góry kruszcowe (górn.).

Gänge (erzhaltige Gänge) p. Wände.

Gangerz; ruda żylna (geol. góro.).

Gangesfüllung p. Gangniasse.

Gangfallen (Verflachen des Ganges); upad żyły (geol.).

Gangfäustel p. Grobfäustel.

Gangformation; formacya żylna, utwór żylny (geol.).

Ganggebirge; górotwór żylny (geol.).

Ganggestein; skała żylna, żyłowina (geol.).

Ganggold; złoto żylne (geol.).

Gangharnisch p. Harnisch.

Ganghöhe der Schraube p. Schraubengang.

Gangkluft; szczelina żylna (geol.).

Gangkörper p. Gangmasse, Ganggestein.

Gangkreuz (Kreuz); krzyż żylny (geol.).

Gangkreuzung (Kreuzung zweier Gänge); skrzyżowanie (się) żył (geol.).

Gangmasse (Gangausfüllung, Gangesfüllung); miąż żylny, masa żylna, żyłowina (geol.).

Gangmittel; warstwa żylna, przerost żylny (geol. górn.).

Gangnetz (Trümmerstockwerk, Trümmerstock, Stockwerk); skład piętrzony, skład wpleciony (geol.).

Gangrad (Laufrad); deptak wewnętrzny (maszyn.).

Gangschweif; ogon żyły, ogon żylny (geol.).

Gangspalte p. Gangkluft.

Gangspiegel p. Harnisch.

Gangstock (stehender Stock); skład żylny, stojący, wielożyła (geol.).

Gangstreichen (Streichen des Ganges); rozciągłość, kierunek żyły (geol.) p. Streichen.

Gangstruktur; złożenie, budowa żył (geol.).

Gangstück (kleines Stück erzhaltiger Gangmasse); okaz żylny (geol. górn.).

Gangsystem; układ żył (kruszcowych) (geol.) p. Gangzug.

Gangtrumm (Trumm eines Ganges); odnóże żyły, żyła boczna, odżyłek (geol.).

Gangulmen p. Salbänder.

Gangverhalten; stan, zachowanie się żyły (geol.).

Gangweise p. Gangartig.

Gangzug; pasmo żylne (geol.) p. Gangsystem.

Ganoiden; ganoidy (ryby kostołuskie) (geol.).

Gans (Eisengans, Roheisengans, Gossenstück); gęś surowiznowa (met.).

Ganz (ur.z'Tklüftet, fest) vom Gestein; zwięzły, pewny, niepopękany (geol. górn.).

Ganz (unverritzt, unaufgeschlossen) p. Unverritzt.

Ganze (Gänze, ganzes Gestein); calizna (geol.).

Ganzer Türstock p. Türstock.

Ganze Zahl p. Zahl.

Gapel p. Göpel.

Gar (gaar, gereinigt, raffiniert, rein) von Metallen; oczyszczony (hut.).

Gar (fertig, beendigt, vollständig) von div. Hüttenprozessen; gotów, ukończony, zupełny (hut. soln.).

Gar (vom Ofengang); miarkowany, zupełny, dokładny (nut.).

Garantie (Gewähr, Haftung, Bürgschaft); poręczenie, poręka, rękojmia, zabezpieczenie.

Gararbeit (Garen); czyszczenie, rafinowanie (hut.).

Garaufbrechen (b. d. Herdfrisch-arbeit); wyłamywanie duła (met.).

Garben p. Gerben.

Gärbstahl p. Gerbstahl.

Gare (Gaare); 1) .czystość, stopień czystości (u metali); 2) dokończenie, gotowość (hut. soln.).

Gare der Sole; stężenie solanki, wa-rzelność solanki (warzel.).

Garen (gar werden); czyścić, oczyszczać, rafinować (met.).

Garerz; ruda doprażona, czysta (hut.).

Gargang (garer Gang) des Hochofens; bieg miarkowany, zupełny, dokładny, zdarny (wielkiego pieca) (hut.).

Garkupfer (Feinkupfer, Spleißkupfer, Rosettenkupfer); miedź oczyszczona, miedź czysta i ciągła (met.).

Garmachen (Garmachung) des Rohkupfers, Schwarzkupfers; czyszczenie, przetapianie czarnomiedzi (met.).

Garnitur (Anzug); ubiór, ubranie, garnitur.

Garnitur (Ausrüstung, Zubehör); dobór przedmiotów, garnitur.

Garniturteile; części dodatkowe.

Garofen (der große Garherd); piec oczyszczalny, rafineryjny, garowy (do czyszczenia miedzi) (met.).

Garrösten (Gutrösten) der Erze; uprażenie, doprażenie rud (hut.).

Garsalz; sól czysta, sól wywarzona do czystości (warzel.).

Garsole (Gutsole, Siedesole, gradierte Salzsole); solanka stężona, warzelna (soln. warzel.).

Garstören der Sole; burzenie solanki (przez wprowadzanie do panwy solanki świeżej) (warzel.).

Garvens’ Expreßpumpe; pompa Garvens’a „Express“ (maszyn, górn.).

Gas (Brenngas); gaz (techn.). Hochofen —; gaz wielkopiecowy. Industrie —; gaz roboczy.

Leucht —; gaz świetli wny, świetlny. Motoren —, (Kraft—); gaz silniczy. Natur —; gaz palny rodzimy. Wasser —; gaz wodnoczadowy.

Gas (Grubengas) p. Grubengas, Schlagwetter.

Gasanalyse; rozbiór, analiza gazu (chem.).

Gasanstalt (Gaswerk, Gasfabrik); gazownia (techn.).

Gasausströmung (Gasentwicklung); wypływ, wywiązywanie się, tworzenie się gazu (górn.).

Gasbatterie; baterya gazowa (el.).

Gasbehälter; gazieniec (techn.).

Gasbeleuchtung; oświetlenie gazowe (techn.).

Gasbereitung p. Gasfabrikation.

Gasbrenner; palnik gazowy (techn.).

Gasbrunnen; bełkotka (geol.).

Gascoke p. Gaskoks.

Gasdruck; ciśnienie gazu (techn. górn.).

Gasdynamo; prądnica gazowa, dynamo gazowrn (el.).

Gasentwicklung; wydzielanie gazów (chem. górn.).

Gasentziehungsapparat p. Gas-fang.

Gaseruption (Eruption von Schlagwettern); wybuch gazu (górn.).

Gaserzeugung p. Gasfabrikation.

Gasfabrik p. Gasanstalt.

Gasfabrikation (Gaserzeugung, Gasbereitung); wyrób gazu, gazownictwa (techn.).

Gasfang (Gichtgasfang, Gasentziehungsapparat) beim Hochofen; cza-dnia wielkiego pieca (met.).

Gasfeuerung (Gasheizung); ogrzewanie gazowce, opalanie gazowe (techn. warzel.).

Gasflamme; płomień gazowy (hut.).

Gasflammofen; płomieniak gazowy, płomienny piec gazowy (hut.).

Gasförmig; gazowy (fiz. chem.).

Gasgemisch; mieszanina gazowy mieszanka gazów (techn. górn.).

Garsole.

111

Gebarung.

Gasgenerator (Generator); gazownica, gaziarka, generator gazu (teclin.).

Gasgewinde; gwint gazowy, gwint dla rur gazowych (maszyn.).

Gasglühlicht; światło gazowo żarowe.

Gasheizung p. Gasfeuerung.

Gaskohle; węgiel gazowy (min. techn.)

Gaskoks (Gascoke); koks gazowy (techn.).

Gaskraftmaschine (Gaskraftmotor); silnik gazowy, motor gazowy (maszyn.).

Gasleitung; przewód gazowy (techn.).

Gasleitungsröhre (Gasröhre); rura (rurka) gazowa, gazówka (techn. maszyn.).

Gasmesser; miernik gazu (techn.).

Gasofen; gaziak (techn. hut.).

Gasometer; gazieniec, gazometr, gazomierz (techn.).

Gasregenerator (Regenerator für Gas);. odzysknica gazu, regenerator gazu (techn.).

Gasretorte; wygaźnica (techn.).

Gasrohr (Gasröhre) p. Gasleitungsröhre.

Gasrohrmuffe (Doppelmuffe); złączka (do rur).

Gastropoden; brzuchopławy, brzu-chopełzy, brzuchonogi, ślimaki (geol.).

Gaswerk p. Gasanstalt.

Gatter; trak (techn.).

Bund —; trak wielopiłakowy.

Voll —; trak całopienny.

Gatter (Gitter, Gitterwerk); rzeszoto, kratownica (sort.).

Gattersäge; piła trakowa, piła tra-czna (techn.).

Gattieren (mischen) die Erze; dobierać, mieszać rudy (hut.).

Gattierung (Mischung) der Erze; dobieranie, mieszanie rud (hut.).

Gattung; gatunek, rodzaj, jakość, pochodzenie.

Gault;*gault (kreda dolna) (geol.).

Gay-Lüssacsches Gesetz; prawo Gay Lussaca (fiz.).

Geadert (von Mineralien); żyłkowany (min.).

Gebälk (Balkenwerk); belkowanie (arch.).

Gebarung; 1) zawiadywanie, zarząd; 2) obrót.

Geld —; zawiadywanie pieniądzmi. Kassa —; zawiadywanie kasowo-ścią.

Material —; zawiadywanie mate-ryałami.

Gebarungsausweis; wykaz obrotu, wykaz gospodarki.

Gebäude (Bauwerk); budynek, budowla (bud.).

Gebäude (Grubengebäude) p. Bergwerk.

Gebiet; okrąg, obwód, obrąb) Gebiet (Fach); zakres.

Gebilde p. Gebirgsbau.

Gebirge (Berge); góry, skały (geol.). angeschwemmtes —, (aufge-schwemmtes —); góry napływowe, fließendes —, (laufendes —) p. schwimmendes Gebirge.

Flöz —; góry warstwowe, drugo-rzędowe.

frisches —, (uverritztes —); góry nietknięte, calizna, geschichtetes —; góry uwarstwione, uławicone.

hangendes — ; góry nadkładowe, liegendes —; góry podkładowe, rolliges —, (lockeres —); góry sypkie.

schwimmendes — p. Schwimmsand.

Übergangs —; góry przechodowe, pierwotnowarstwe, ościenne.

Ur — ; góry pierwotne, plutoniczne. vulkanisches —; góry wulkaniczne, wybuchowe.

zerklüftetes —; góry rozpadlino-we, popękane.

Gebirge (Formation); utwór, górotwór, formacya (geol.).

Gebirgig; górzysty (geol.). Gebirgsabfall (Gebirgsabhang, Gehänge); stok, pochyłość góry (geol.). Gebirgsart p. Gestein, Steinart. Gebirgsbau (Gebirgsbildung, Gebirgs-formation); utwór gór, formacya (geol.).

Gebirgsbildende Erscheinung;

zjawisko górotwórcze (geol.).

Gebirgsbildende Kraft; siła górotwórcza (geol.).

Gebirgsdruck; ciśnienie, nacisk skał (górn.).

Gebirgsebene; równina górska (geol.).

Gebirgserhebung; wzniesienie, podniesienie gór (geol.). Gebirgsformation p. Gebirgsbau. Gebirgsfuß; podnóże gór (geol.). Gebirgsgegend; okolica górska (geol.).

Gebirgsgestein p. Gestein. Gebirgsglied (F ormationsglied); ogniwo górotworu (geol.).

Gebirgsgrat (Gebirgskamm); grzbiet góry (geol.).

Gebirgshöhe; szczyt, wierzchołek góry (geol.).

Gebirgsjoch; jarzmo gór, jarzmo górskie (geol.).

Gebirgskamm p. Gebirgsgrat.

Gebirgskette (Gebirgszug); pasmo gór, łańcuch gór (geol.).

Gebirgskeil; klin skalny (skała płonna, dzieląca złoże mineralne na dwie części (geol. górn.).

Gebirgskunde (urógnosie); góro-znawstwo (geol.).

Gebirgsland p. Gebirgsterrain.

Gebirgsmasse; miąż gór (geol.).

Gebirgsmittel p. Bergmittel.

Gebirgspaß (Engpaß); przesmyk, wąwóz (geol.).

Gebirgsplatte (Hochgebirge); płasko-szczyt (geol).

Gebirgsrücken; grzbiet góry (geol.).

Gebirgsschichten; warstwy górskie, ziemne (geol.)

Gebirgsstörung; zaburzenie, przewrót, zmiana górotworu (geol.).

Gebirgssystem; całokształt, system gór (geol.).

Gebirgsterrain (Gebirgsland, Gebirgsgegend; okolica, kraina górska, teren górski (geol.).

Gebirgszug p. Gebirgskette.

Gebirgszweig; odnoga gór (geol.).

Gebläse (Gebläsemaschine); dmuchawa (maszyn, hut.).

Hochofen —; dmuchawa wielkopiecowa.

Hüttenwerk —; dmuchawa hutnicza, kuźnicza.

Schraubenrad — (Schraubenventilator); dmuchawa śrubowa. Zylinder —; dmuchawa tłokowa.

Gebläsegasröstofen p. Röstofen.

Gebläsekammer (Gebläsestube, Gebläseraum); miechownia (hut.).

Gebläsemaschine p. Gebläse.

Geböhr; narzędzia wiertnicze (górn.).

Gebräch p. Gebrech.

Gebräu; war soli (ilość solanki naraz odparowanej) (warzel.).

Gebrech (gebräch, brüchig) vom Gestein; łomny, kruchy (górn.).

Gebrochener Schacht p. Schacht.

Gebrücke (Bühne); pomost, spocznik, rusztowanie (odbud. stropowa) (górn.).

Gebühr; 1) należytość, powinność; 2) taksa, opłata.

Gebundene Elektrizität p. Elektrizität.

Gedenkbuch; księga pamiątkowa, pamiętnik.

Gediegen; rodzimy, samorodny (min. met.).

Gediegen Gold; 1) złoto rodzime, lite, szczere (min.).

Gediegen Silber; 1) srebro rodzime, lite, szczere (min.).

Geding (Gedinge, Akkord); ugoda, umowa, akord (góra.).

General —. (Haupt —); ugoda główna, powszechna.

Häuer —; ugoda kopacka, akord kopacki.

kombiniertes —; ugoda skombi-nowana.

Konditions —; "ugoda warunkowa, kubisches —; ugoda sześcienna. Prämien —; ugoda premiowa, odmienna.

Schhur —; ugoda sznurowa, metrowa.

Strecken —; ugoda piecowa, akord piecowy.

Geding (Gedinge, Akkord); ugoda, umowa, akord (górn.). im — arbeiten; pracować w akordzie, akordowo.

ins — geben; dać, przydzielić do akordu.

—    abnehmen; akord, ugodę wymierzyć, odebrać.

—    setzen (— stellen); akord, ugodę wyznaczyć, ustanowić.

Gedingabnahme; odbiórka, wymierzanie akordu (górn.).

Gedingarbeit (Arbeit im Gedinge, im Akkord); praca ugodowa, ugodna, na ugodę, praca w akordzie (górn. hut.).

Gedingarbeiter (Gedinger); robotnik ugodowy, akordowy (górn. hut.).

Gedingbuch; księga ugód, akordów, księga ugodowa, akordowa (górn.).

Gedinge p. Geding.

Gedinger p. Gedingarbeiter.

Gedinggeld (Gedinglohn); płaca ugodowa, akordowa (górn. hut.).

Gedinghäuer; kopacz (rębacz) ugodowy, akordowy; kruszak, żeleźnik (w Wieliczce, Bochni...) (górn.).

Gedingliste (Gedingtabelle); lista ugodowa, wykaz robót ugodowych p. Akkordliste.

Gedingschicht; szychta (zmiana) ugodowa, akordowa (górn. hut.).

Gedingsetzung (Gedingstellung); wyznaczanie, ustanawianie, dawanie ugody, akordu (górn.) p. Geding.

Gedingstufe (Gedingstuffe); znak, znaczek ugodowy (akordowy) (górn.).

Gedingträger (Kührführer); rzecznik, starszy drużyny, starszy (górn.).

Gedrücktes Gewölbe p. Gewölbe.

Gefährlicher Querschnitt (Bruchquerschnitt); przekrój niebezpieczny, rozłamujący się (wyt.).

Gefährte (Nebengang) p. Beigang.

Gefälle (Einkünfte, Gebühren, Abgaben); dochody niestałe (konsum-cyjne), podatki, opłaty.

Gefälle (Erzeugung); wyrób, wytwór, p. Erzgefälle.

Gefälle (Fall, Neigung) einer Bahn, Strecke; pochyłość, spadzistość drogi, spadek, schył.

Gefälle (Flußgefälle); spadek rzeki.

Gefälle (b. Salzbergbau); zwały, odpadki (ze stropu ługowni) (soln.).

Gefällsbruch(Gefällwechsel); zmiana pochyłości (inż.).

Gefüllsmaterialien; materyały przetworowe.

Gefällsübertretung; przestępstwo defraudacyjne.

Gefällsverwässerung (Wässerung der Gefälle) b. Salzbergbau; nawadnianie zwałów, odpadków stropo-powych (w ługowniaeh) (soln.).

Gefäß; naczynie.

kommunizierendes —; naczynie złączone, skojarzone (fiz.).

Gefäßbarometer; barometr naczyń-kowy (fiz.).

Gefäßofen; piec naczynny (hut.).

Geflammt (von Mineralien); płomienisty (min.).

Gefleckt (von Mineralien); centko-wany, nakrapiany (min.).

Gefluder (Fluder, Gerinne, Fludergerinne, hölzerne Wasserleitung); żłób, rynna odpływowa, pogródka, łotok.

Gefriermethode (Gefrierverfahren); sposób zamrażania (przy głębieniu szybów w kurzawce) (górn.).

Gefrierpunkt (Eispunkt); punkt zamarzania, marznięcia (fiz.).

Gefrierrohre (Gefrierröhren); rury zamrażalne (przy zamrażaniu szybów) (górn.).

Gefrierverfahren p. Gefriermethode.

Gefüge (Struktur) bei Min. Gesteinen; złożenie, budowa, zespój (min. geol.).

Gegabelt; rozszczepiony, rozdwojony.

Gegenbau; działo (odbudowa) naprzeciwległe, działo (odbudowa) wsteczne (górn.) p. Gegenort.

Gegenbeweis; dowód przeciwny, od- Gegenstuiule; godzina przeciwna, wód.    opaczna (miern. górn.).

Gegendamm; przyspa (rob. ziem.). Gegentrum (Gegentrumm); przeciw-Gegendampf (Contredampf, Kontra-    legia część żyły (geol.).

dampf); para wsteczna, zwrotna Gegenüberliegender Winkel p. (maszyn.).    Winkel.

Gegendruck (des Dampfes); przeciw- Gegenwindungen des Ankers;

prężność (pary).    zwoje zwrotne twornika, przeciw-

Gegendruck (des Wassers); przeciw-    zwoje (el.).

ciśnienie (wody).    Gegenwirkung (Reaktion); odpór,

Gegenflügel einer Mulde; skrzydło    reakcya (fiz. mech.).

przeciwne, przeciwskrzydło (geol.). Gegenzug: ciąg wsteczny, przeciwny Gegenforderung; wzajemna preten-    (miern.).

sya, należytość.    Gegerbter Stahl; p. Gerbstahl.

Gegengewicht; odciążek, przeciw- Gehalt; 1) płaca, pensya; 2) wartość waga (mech.).    monety; 3) p. Erzgehalt, Metallge-

Gegengewichtsbalanzier (Contrę-    halt,

balanzier, Kontrabalanzier); przeciw- Gehaltsabzug; potrącenie z płacy, wahacz (maszyn.).    Gehaltsliste; arkusz płacy, lista

Gegengewichtswagen (Gewichts-    płacy.

wagen); wózek odciążający, przeciw- Gehaltssperre; wstrzymanie płacy, waga (górn.).    Gehaltsregulierung; regulacj a pła-

Gegenkeil p. Stellkeil.    cjt, sprostowanie płacj'.

Gegenkraft; siła zwrotna, siła prze- Gehaltsstufe; stopień płacy, ciwdziałająca (fiz. mech.).    Gehaltszulage; dodatek do płacy,

elektromotorische —; przeciw- Gehänge p. Seilgehänge, działająca siła elektrobodźcza (el.).    Gehänge (Gebirgsabhang) p. Gebirgs-

Gehäuse; 1) oprawa, osłona, obsada, pudło; 2) kadłub (el.); 3) p. Rollengehäuse.

Gehäusewicklung; uzwojenie kadłuba (el.).

Geheimer Bergrat; tajny radca górniczy.

Geheimer Oberbergrat; tajny nad-radca górniczy.

Gehen (im Gange sein) von einer Maschine, einem Werk; iść, być w ruchu.

Gehen (zutage gehen) p. Ausbeißen.

Gehen (zu Bruche gehen); zawalić się, zapaść się (górn.).

Gehilfe; pomocnik.

Gehrmaß; węgielnica uciosowa, wspornica uciosowa (stok).

Gehrsatz (Blockwand); węgieł (bud.).

Gehrung; ucios (cieś.).

Geiser p. Geysir.

Geißfuß (Kuhfuß); rać, drąg łapczasty.

Geißfuß (Fangschuh, Fingerhaken); rać, kozia noga, chwytacz widlasty (wierć. ziem.).

Geißlersche Röhren; rurki Geiss-lera (el.).

Gekrätze (Krätze); skrzeczki, gręzy (resztkikruszcu po wj’topieniu) (hut.).

Gekrempter Boden; dennica (u kotłów).

Gegenkurbel; korba wj^kręcona    abfall.

(maszyn.).

Gegenkurve; przeciwłuk (miern.).

Gegenlenker; nawodzik, odwodzik (maszyn.).

Gegenmutter p. Kontramutter.

Gegenort; przodek naprzeciwległy, wstecznjT, przeciwprzodek (górn.).

Gegenprobe; próba przeciwna, sprawdzenie próbjr (prob.).

Gegenquittung (Kontraquittung, Gegenschein); kwit wzajemny, przeciw-kwit. (kas.).

Gegenschaltung; układ przeciwprą-dowy (el.).

Gegenschaufel (b. einem Wasserrad); przeciwszyba (maszyn.).

Gegenschein p. Gegenquittung.

Gegenschiene p. Stockschiene.

Gegenseitige Induktion p. Induktion.

Gegenstand (Gut, Ware); przedmiot, towar.

brennbarer —; towar zapalnj".

explodierbarer —; towar wybuchowy.

Gegenstrebe; odstrzał, odpora, miecz, krzyżulec (bud.).

Gegenstrom; przeciwprąd, prąd zwrotny (el.).

Gegenstromkondensator; skraplacz przeciwprądowjr (maszyn.).

(kurrentes —); tor

Gekröpfte Welle p. Welle. Gekrösestein; kiszkowiec, bezwodyn trzewiowy (min.).

Geländer; poręcz (bud.).

Gelatine (Sprenggelatine); żelatyna wybuchowa (matr.). Gelatine-Carbonit; karbonit-żelaty-nowy (matr. wybuch, bezp.). Gelbbleierz (Wulfenit, Molybdänbleispat, pyramidaler Bleibaryt); wul-fenit, żółcień ołowiu (min.). Gelatine-Dynamit; (Neudynamit); dynamit żelatynowy, nowy dynamit (matr.).

Gelbeisenerz (Vitriolgelb); ruda żelazna żółta, żelaziak żółty (min.). Gelbeisenstein (gelber Eisenocker, gelber Glaskopf, Xanthosiderit); ksantosyderyt, limonit żółty (min.). Gelberde (Melinit); glinka żółta, ine-linit (min.).

Gelbes Salz; sól żółta (min.). Gelbgießer (Bronzearbeiter); mosię-żnik, bronzownik, ludwisarz (met. techn.).

Gelbgießerei (das Verfahren); mo-siężnictwo, bronzownictwo, ludwi-sarstwo (met. techn.). Gelbgießerei (Fabrik); ludwisarnia, odlewnia mosiądzu (met. techn.). Gelbkupfer (Messing); mosiądz (met. techn.).

Gelbkupfererz; p. Kupferkies. Geld; pieniądze.

bares —; gotówka. Geldgebarung p. Gebarung. Geldstrafe (Pönale), grzywna, kara, Geldtag; dzień wypłaty, wypłata. Geleis (Geleise, Eisenbahngeleise); tor, tor kolejowy (kol. góra.). Ablade — (Entlade —); tor wykładowy, do wyładowywania. Ankunfts —; tor przyjazdowy. Auflade —; tor nakładowy, ładunkowy.

Ausfahrts —; tor wyjazdowy. Bogen —; tor łukowy, w łuku. Einfahrts —; tor wjazdowy. Formierungs — (Rangier —); tor zestawniczy, zestawowy, freies —; tor wolny, próżny, otwarty.

Haupt — (durchgehendes —-); tor główny.

Industrie —; tor przemysłowy, fabryczny.

Lade ; p. Aufladegeleise. Mutter — (Stamm —); tor rdzenny, nawieźny.

Geleis (Geleise, Eisenbahngeleise); tor, tor kolejowy (kol. górn.). Neben — (Seiten —); tor boczny, postronny, bocznica.

Stock — (Blind —, Sturz —); tor ślepy, martwy.

Strecken szlakowy, na linii.

Verteilungs —; tor rozdziałowy. Wegenschuppen —; tor wozowni. Werkstätten ; tor warstatowy.

Geleisabsperrvorrichtung (Stoßvorrichtung); zapór torowy, odbój (kol.).

Geleiserhöhung (Geleisüberhöhung, Erhöhung des äußeren Schienenstranges) ; wywyższenie toku zewnętrznego w łukach, podwyżka toku zewnętrznego, przechyłka toru (kol.).

Geleiserweiterung (Spurgeleiserweiterung); rozszerzenie toru (kol.).

Geleiskriimmung; łuk toru kolejowego (kol.).

Geleislehre (Spurmaß); prawidło torowe, toromierz (górn. kol.).

Geleissperre (gesperrtes Geleis); zaniknięcie toru, zapora na torze (kol).

Geleisüberhöhung p. Geleiserhöhung.

Geleisweite (Spurweite); prześwit, szerokość toru (kol.).

Geleit eines Ganges p. Besteg.

Gelenk, przegub (mech.).

Kampfer —; przegub węzgłowiowy. Scheitel —; przegub zwornikowy.

Gelenkführung; wodząca, kierownica zawiasowa, wodzidło zawiasowe (maszyn.)

Gelenkkette (Gallische Kette) p. Kette.

Gelenkquarz p. Itakolumit.

Gelenkrohr; rura przegubowa (maszyn.).

Gelenkschraube; śruba przegubowa (wiercenie z przepłukiwaniem).

Gelenkstange; drążek przegubowy (nożyce Kinda) (wierć. ziem.).

Gelenksträger p. Träger.

Gelenkventil p. Ventil.

Geleucht (Geleuchte); światło, świe-tliwo (górn.) p. Ölgeleucht.

Geleuchtausmaß; wymiar światła, świetliwa (górn.).

Gelignit; gelignit (matr. wyb. silny).

Gelochtes Blech; blacha dziurkowana (met.).

Gelörsch (Gelörsche, Gelürsche); szyb płytki, szybik (górn.).

Gemäuer (Mauerwerk); mury (bud.). Geographische Breite; szerokość Gemeine (Berggemeine); towarzy-    geograficzna    (miern.).

rzędne geograficzne (miern.).

stwo, towarzystwo górnicze (górn.). Geographische Koordinaten ;spół-Gemeine Logarithmen (Briggsche Logarithmen); logarytmy zwyczajne, | Geographische Länge; długość logarytmy Briggowskie (mat.).    geograficzna    (miern.).

Gemeiner Bruch (gewöhnlicher Geographische Meile; mila geogra-Bruch); ułamek zwyczajny, (mat.).    ficzna (miern.).

Gemeiner Flaschenzug; wielokrą- Geoid; geoida, geoid (powierzchnia żek zwykły, kluba (mech).    bryły ziemskiej).

Gemeines Dammwehr p. Damm- Geologie; geologia, nauka o budowie wehr.    i tworzeniu    się skorupy    ziemskiej.

Gemeinschaftlicher Teiler; współ-    chemische    —; geologia chemiczna,

ny podzielnik (mat.).    dynamische —; geologia dyna-

größter —; największy wspólny    miczna.

podzielnik.    physische —; geologia fizyczna.

Gemerke p. Stufe.    historische —; geologia history-

Gemischte Zahl p. Zahl.    czna.

Gemme; giemma, kamień drogi, topographische —; geologia topo-rznięty (min ).    graficzna.

Genauigkeit; dokładność, ścisłość.    Geologische Epoche (geologische

Genehmigung (Genehmhaltung);    Formation); epoka, okres, formacya

przyzwolenie, potwierdzenie, za-    geologiczna (geol.).

twierdzenie.    Geologische Karte; mapa geolo-

Generalbefahrung p. Hauptbefah-    giezna (geol.).

rung.    Geologische Orgeln; organy geo-

Generaldirektor; dyrektor główny. logiczne (powstawanie dolin) (geol.). Generaleinfallen; nachylenie, upad Geometer; miernik, mierniczy, geo-ogólny (przeciętny) (geol. górn.).    metra (miern.).

Generalgedinge p. Hauptgedinge. Geometrie; geometrya. Generalkarte; mapa ogólna (miern.).    analytische —;    geometrya anali-

Generalnivellement; poziomowa-    tyczna.

nie ogólne (miern.).    darstellende—;    geom. wykreślna.

Generalstreichen p. Hauptstreichen. ebene —, (Planimetrie); geometrya Generalstreik; strejk ogólny, po-    płaska, planimetrya.

wszechny, bezrobocie ogólne.    kinematische —; geom. kinema-

Generalversammlung; zgromadzę-    tyczna.

nie walne, ogólne.    körperliche —,    (Stereometrie);

Generator (Dynamomaschine); gene-    stereometrya.

rator, prądnica (el.).    praktische —; geometrya prakty-

asynchroner —; generator asyn-    czna, miernictwo,

chroniczny, niezgodny.    Geometrischer Körper; ciało geo-

mehrphasiger —; generator wielo-    metryczne, bryła geometryczna

fazowy, wieloprądowy.    (geom.).

Generator (Gasgenerator) p. Gasge-    Geometrisches Höhenmessen;

nerator.    geometryczny pomiar wysokości

Generatorgas; gaz czadnicowy,    gaz    (miern.).

z czadnicy (techn.).    Geometrisches Mittel; średnia geo-

Genossenschaft; 1) spólnictwo,    metryczna (geom. mat.).

udział (w czem); 2) stowarzyszenie.    Geometrisches Nivellieren; po-

Genüsse und Bezüge; pożytki i do- ziomowaniegeometryczne, niwelacya chody..    geometryczna (miern.).

Geodäsie (Feldmeßkunst); geodezya, Geothermische Tiefenstufe; sto-nauka mierzenia ziemi, miernictwo    pień geotermiczny    (geol.).

polne (miern.).    Gepäcksträger (Packer); posługacz

Geode; czerep, geoda (min.).    tłumokowy, tłumokowy, tragarz.

Geognosie; geognozya, ziemioznaw-    Gepäckswagen (Packwagen); wóz

stwo.    pakunkowy,    tłumokowy,    bagażowy

Geographie; geografia,    opis    ziemi.    (kol.).

łotok

P-

Gepreßter Ziegel p. Ziegel.

Geputztes Blech; blacha wykończona (met.).

Gerade (gerade Linie); prosta, linia prosta (geom.).

projizierende —; prosta rzucająca.

Gerade entgegengesetzte Zahl

p. Zahl.

Geraderichten; prostować.

Gerader Stoß p. Stoß.

Geradflankenverzahnung p. Verzahnung.

Geradführung (Lenker); prostowód (maszyn.).

Geradliniege Bewegung; ruch prosty, prostolinijny (fiz.).

Geräte; 1) sprzęty; 2) narzędzia; 3) przyrządy.

Gerben(gärben, raffinieren)den Stahl; stal przeciągać, rafinować (met.).

Gerbstahl (Gärbstahl, gegerbter Stahl); stal przeciągana, rafinowana (met.).

Gereift (von Mineralien); wstęgowany (min.).

Gergel (Zarge, Kimme); wątor (u beczki), żłobek, rowek.

Geringes Erz; ruda słaba, ruda rzadka (górn. hut.) p. Erzige Zeuge.

Gerinne (offene Wasserleitung für hydr. Maschinen); pogródka, żłób, Gefluder.

Gerinnjoch (Gerinnkranz) p. Rinnenkranz.

Gerinnstein; najlepsza odmiana rudy cynowej, osadzającej się na żłobku tłuczki.

Gerippe; szkielet (bud. górn. stoi. cieś.).

Gerippe (Fach werk); krato wie (bud.).

Gerippe (Fördergerippe) p. Förderschale.

Geripptes Rohr; rura żebrowa, że-brówka (techn.).

Gerolle (Geschiebe, Rollstücke); żwir gruby, otoki, otoczaki, druzgoty (geol.).

Gersdorffit (Arsennickelglanz, Nickel-arsenikglanz, Arsenikschwefelnickel); gersdorfit, błyszcz niklu, nikiel szary (min.).

Gerüst (Arbeitsgerüst); rusztowanie, powała (bud. górn.).

Gerüst (Gestell, Bock); kobylica, kozioł (bud. górn.).

Gerüst (beim Walzwerk); walcarka (techn).

Gesamtarbeit (gesamte Arbeit); praca całkowita (mech.).

Gesamtarbeitsaufwand; całkowita praca włożona.

Gesamtbeanspruehung (Gesamtbelastung) ; obciążenie całkowite (el.).

Gesamtbetrag; ilość ogólna, suma.

Gesamtdiagramm; wykres zjednoczony, rankinizowany (maszyn.).

Gesamteffekt (Gesamtleistung); moc całkowita, całkowity efekt pracy.

Gesamtgefälle; spad całkowity p. Gefalle.

Gesamtrostfläche (totale Rostfläche); całkowita powierzchnia rusztu, całkowite pole rusztu (maszyn.).

Gesamtspannung: napięcie całkowite (el.).

Gesamtwiderstand; opór całkowity, wynikowy (el.).

Gesättigt; nasycony (fiz. ehern.).

Gesättigte Sole; solanka nasycona (warzel.).

Gesättigter Wasserdampf; para wodna nasycona (fiz.).

Gesätz (flaches Abhauen); chodnik upadkowy, pochylnia (górn.).

Geschäftsausweis; wykaz spraw, czynności.

Geschäftsführer; zawiadowca interesów (handlu, fabryki).

Geschäftsführung; zawiadywanie interesami.

Geschäftsgang; bieg, tok interesów, spraw, czynności.

Geschäftszahl; liczba dziennika po-dawczego.

Geschältes Holz; drzewo okorowane, oskórowane (bud.).

Geschichtet; uwarstwiony, uławi-cony (geol.).

Geschichtetes Gestein; skała uwarstwiona, uławicona (geol.).

Geschichtete Lagerstätte; złoże uwarstwione, uławicone (geol.).

Geschick (bei Bohrlöchern) p. Vorgabe.

Geschicke (Erze); ruda (górn.) p. Erz. edle —; ruda bogata, grobe —; ruda uboga, powszednia.

Geschicke (erzführende Klüfte, Gänge); żyły rudne (geol.).

Geschiebe p. Gerolle.

Geschiedenes Erz p. Scheiderz.

Geschirrholz; drzewo narzędziowe.

Geschleppe (Stangenkunst) p. Feldgeschleppe.

Geschmack (der Mineralien); smak (minerałów).

Geschmeidig (von Metallen); ciągły, podatny, giętki, kowny.

Geschmeidigkeit (der Metalle); ciągłość, podatność, giętkość, kowal-ność, klepalność, kowność (kruszcu). Geschwefelt; siarkowy, siarkowały, nasiarkowany (min. met.). Geschweißt; spawany, spojony (met.). Geschwindigkeit; prędkość, chy-żość, szybkość (mech.).

Anfangs —; prędkość początkowa, beschleunigte —; prędkość przyspieszona.

End —; prędkość końcowa. Flächen —; prędkość połowa. Fiihrungs —; prędkość unoszenia.

gleichförmige —; prędkość równomierna.

Normal —; prędkość prawidłowa, właściwa, normalna.

Seiten —; prędkość składowa. Umdrehungs —; prędkość obrotowa.

Umfangs —; prędkość obwodowa, verzögerte —;prędkość opóźniona. Winkel —; prędkość kątowa, zulässige —; prędkość dozwolona, dopuszczalna, największa. Geschwindigkeitsachse; oś chyżo-ści (mech.).

Geschwindigkeitsmesser (Tachometer) ; prędkomierz, tachometr. Geschwindstellung (bei Gradierwerken); szybkozmian (w tężniach) (soln.).

Geschworener p. Berggeschwore-ner.

Gesellschaft; społeczeństwo, społeczność, towarzystwo p. Aktiengesellschaft.

Gesellschaftsrechnung; rachunek spółki (mat ).

Gesenk (Abteufen); szybik, komin, głębienie (górn.).

Gesenk (für Schmiede); wykrój (kow.). Ober —; wykrój górny.

Unter —; wykrój dolny. Gesenkbau p. Unterwerksbau. Gesetz; 1) ustawa; 2) prawo.

Berg —; ustawa górnicza. Handels —; ustawa handlowa. Landes —; ustawa krajowa. Reichs —; ustawa państwa. Gesetzbuch; ustawa, księga praw, kodeks.

allg. bürgerliches —; powszechna ustawa cywilna, kodeks cywilny <pr.).

Gesichtsfeld (des Fernrohrs); pole widzenia (miern.).

Gesichtsmaske; maska (górn.).

Gesims; gzyms, krajnik, zdobnik(bud.). Balken —, (Kordon —); gzyms przedziałowy.

Decken —; gzyms stropowy, sufitowy.

Fenster —, (Fensterverdachung); gzyms okienny, kapitel okienny. Haupt —, (Schluß —); gzyms główny, gzyms okapowy.

Sockel —, (Fuß —); gzyms cokułowy. Tür —, (Türverdachung); gzyms drzwiowy, kapitel drzwi.

Gesimshobel; 'gzymsownik (bud.).

Gesimsstein (Gesimsziegel); gzym-sówka, cegła gzymsowa (bud.).

Gesimsteil; część gzymsu (arch.). krönender —; nadgzymsowanie, część górna gzymsu.

Gespänge; rozpory (przy wyprawie drewnianej) (górn.).

Gespann p. Schachtgevier.

Gespannholz p. Joch.

Gesprenge (Gespränge); 1) ustęp, odsadzka (w podłodze chodnika); 2) chyba, chybienie (miern.).

Gespünd (Fluder) p. Gefluder.

Gestalt (Form) der Mineralien; kształt (minerałów) (min. kryst.).

Gestaltig (höflich) von Erzlagerstätten; pełen nadziei, nadziejny (geol. górn.).

Gestaltlosigkeit (von Mineralien); bezksztaltność, bezpostaciowość (min.).

Gestaltung; 1) kształtowanie czego; 2) jakość, utwór.

Gestämme (b. d. Erdbohren); nasadka p. Bund.

Gestänge (Feldgestänge) p. Feldgeschleppe.

Gestänge (Laufgestänge) p. Laufgestänge.

Gestänge (Leitungsgestänge); stojaki, rozpory (el.).

Gestänge (Stangenleitung, Stangengang); ciągadła (górn.) p. Bohrge-gestänge, Schachtgestänge. Pumpengestänge.

Gestängeausgleichung (b. Pumpen); zrównoważenie ciężaru żerdzin (maszyn górn.).

Gestängebohren (Gestängebohrung, Stangenbohren, Bohren mit steifem Gestänge); wiercenie na sztywnym przewodzie (wierć. ziem.).

Gestängebohrer; świder ziemny, dłuto (wierć. ziem.).

Gestängebohrung p. Gestängebohren.

Gestängsverbindung; łączenie żerdek (wiertniczych) (wierć. ziem.). Gestehungskosten (Selbstkosten); wydatki wyrobowe, wydatki własne, wydatki ogólne (górn. hut. i t. d.). Gestehungspreis; cena wyrobowa, wyrobu (górn. hut. i t. d.).

Gestängebolzen (Gestängeschraube, Laschenbolzen) b. Pumpengestänge; sworzeń żerdzinowy (ciągadłowy) (górn.).

Gestängebolzen (Gestängeeinstrich, Gestängespreize, Laufspreize) b. Fördergestänge p. Laufspreize.

Gestängebrett p. Laufbrett.

Gestängebündel p. Bündel.

Gestängeeinstrich p. Laufspreize.

Gestängefahrt (Laufgestänge) p. Laufbrett.

Gestängeförderung; wyciąganie przewodu wiertniczego, żerdek wiertniczych (wierć. ziem.).

Gestängegabel; widełki wiertnicze, podchwytcze p. Bohrgabel.

Gestängekreuz (Stangenkreuz, Kunstkreuz, Kunstwinkel, Winkelkreuz) b. Schachtpumpen p. Kunstwinkel.

Gestängekunst (Stangenkunst); pompy żerdzinowe (ciągadłowe (maszyn, górn.).

Gestängekunst p. Geschleppe.

Gestängelasche (Gestängeschiene); łubek ciągadłowy, spona ciągadłowa (maszyn, górn.).

Gestängemaschine (Wasserhaltungsmaschine mit Gestänge); wy-wadniarka żerdzinowa (maszyn, górn.).

Gestängeriegel; p. Laufspreize.

Gestängeschiene p. Gestängelasche.

Gestängeschloß (Stangenschloß, Laschenschloß); złącze żerdzinowe, zamek żerdzinowy (maszyn, górn.).

Gestängeschlüssel (Bohrschlüssel, Stangenschlüssel); klucz żerdkowy (wierć. ziem.).

Gestängeschraube p. Gestängebol

Gestein (Gebirgsgestein, Bergart, Fels-art); skała, kamień (geol.). beibrechendes —; skała występująca, okazująca się. eingelagertes —; skała zalegająca, eruptives —, (Eruptivgestein); skała wybuchowa, skrzepła, festes —; skała zwięzła, gemengtes —, (ungleichartiges —); skała różnorodna.

geschichtetes —, (sedimentäres—); skała⁻uwarstwiona, gleichartiges —, (einfaches —); skała jednorodna, hartes —; skała twarda, kristallinisches —; skała krystaliczna.

loses —; skała sypka.

mandelsteinartiges —; skała migdałowata.

massiges —; skała masywna, lita. metamorphisches —; skała przeobrażona, metamorficzna, oolithisches —, (rogenartiges —); skała ikrowcowa.

porphyrartiges —; skała porfiro-wata, porfirowa.

rolliges —, (schiittiges —); skała sypka.

schieferiges —; skała łupkowa, sedimentäres —, (Sediment —); skała osadowa, uwarstwiona, taubes —, (Berge); skała płonna, jałowa.

zen.

Gestängespreize p. Gestängebolzen. Gestängewagen; wózek żerdkowy (do zawieszenia żerdek) (wiercenie szybów).

Trümmer—, (klastisches—); skała okruchowa, klastyczna.

ungleichartiges — p. gemengtes Gestein.

weiches —; skała miękka. Gestängewalze (Rolle); wałek cią- Gesteinarbeit (Gesteinsarbeit, Arbeit gadłowy, żerdzinowy (maszyn, górn.). auf dem Gestein, Steinarbeit); praca

Gestängewirbel der Stellschraube | p. Wirbel.

Gestänghub; dźwig, wznicis przewodu (żerdek) (wierć. ziem.).

Gestängsrechen; grabki (do zawieszenia żerdek) (wierć. ziem.).

w kamieniu, w skale, praca skalna, kopacka (górn.).

Gesteinarbeiter (Gesteinsarbeiter, Gesteinhäuer)’; kamieniarz, skalnik (górn.).

Gesteinbohrer; świder skalny (górn.). Gestängsteuer; należytość za połą- | Gesteinbohrmaschine; wiertarka

czenie ciągadłami, cięglowe, prętowe (górn.).

Gestängtour; zbiór, zespół żerdek (wierć. ziem.).

skalna, skalna maszynka wiertnicza (górn.).

Gesteineisen (Bergeisen); żelazko (górn.).

Gesteingang; żyła kamienista, skalna, jałowa (geol.).

Gesteinsarbeit p. Gesteinarbeit.

Gesteinsart p. Bergart.

Gesteinsbohrer p. Gesteinbohrer.

Gesteinsbohrmaschine p. Gestein-bohrmaschine.

Gesteinsbohrtechnik (Bohrtechnik); technika wiercenia w kamieniu, w skale (górn.).

Gesteinsbohrung; wiercenie w kamieniu, w skale (górn.).

Gesteinsbrust, występ, odsadzka (pogłębianie szybów).

Gesteinsgang p. Gesteingang.

Gesteinsgewinnung; dobywranie,łamanie skały; p. Gewinnungsarbeit.

Gesteinsgezähe; narzędzia skalne (górn.) p. Gezähe.

Gesteinshaue (Gesteinskeilhaue); nosak skalny, spiczak skalny (górn.).

Gesteinshauer p. Gesteinsarbeiter.

Gesteinskern p. Bohrkern.

Gesteinskluft (taube Kluft); żyła kamienista, jałowa (geol.).

Gesteinslager; złoże kamieniste, skalne (geol ).

Gesteinslehre (Steinkunde, Litholo-gie); skałoznawstwo, litologia (geol.).

Gesteinsmittel (Zwischenmittel, Bergmittel, Mittel) in einem Flöz, Lager; przerost (skalny, jałowy) (geol.).

Gesteinsprengen; rozsadzanie skały (górn.).

Gesteinsschwebe p. Schwebe.

Gesteinsstrom; deszcz kamienny (geol.)

Gestell (Bohrgestell) einer Bohrmaschine; podstawa, spód, stojak (górn.).

Gestell (eines Schachtofens, Hochofens); zaprawa, gar (hut.).

Ober —; zaprawa górna, nadskrzy-nie.

Unter —; zaprawa dolna, skrzynia.

Gestelle (Fördergestelle) p. Förderschale.

Gestelleförderung; wyciąganie klatkowe, w klatkach (górn.).

Gestellplatte; płyta podstawowa (bud.).

Gestellwagen (Fördergestelle, Gestelle) ; podwozik, wózek podstawny, podstawnik, kołyska (górn.).

Gestöcke p. Stockwerk.

Gestreckter Winkel p. Winkel.

Gestreift (von Mineralien); prążkowany, strefiasty (min.).

Gestreiftes Blech; blacha żłobkowana (met.).

Gestübbe (Gestiibe, Gestüppe); miał, zalepa, kurzawa, kstyb (mieszanina miału wręglowrego i piasku) (hut.).

Gesuch; prośba.

Getriebe (Drehling, Drilling); koło cewne (maszyn.).

Getriebe (Getriebrad, Triebrad, das angetriebene Rad); koło pędzone, gnane (maszyn.).

Getriebe (Triebwerk, Transmission) p. Transmission.

Getriebe (Zahnrädergetriebe); koła zębate (maszyn.).

—    mit innerer Verzahnung; koła zębate wewnątrz uzębione.

—    mit zylindrischer Verzahnung;

kola zębate storcowe. zwykłe, walcowate.

konisches — (Räderwerk); koła koła zębate stożkowate (stożki zębate).

Getriebe (Getriebefeld); pole obite, ościankowane, okładzinami wryłożone (pole między dwroma odrzwiami głó-wnemi) (górn. cieś.).

Getriebe (Getriebezimmerung, Abtreibezimmerung, Getriebearbeit, Ab-treibearbeit, Zimmerung mit Getriebe); obudowa wbijana, wyprawa (oprawa) wbijana (górn. cieś.).

Getriebearbeit (Abtreibearbeit);

_ wbijanie wścianek, wykonanie obudowy wbijanej, praca (robota) gnana, praca (robota) pospieszna (górn.) p. Getriebezimmerung.

Getriebefeld p. Getriebe.

Getriebehaspel (Getriebhaspel, Vorgelegehaspel, Haspel mit Vorgelege); kołowrót mechaniczny (maszyn, górn.).

Getriebepfahl (Abtreibepfahl, Treibepfahl, Triebpfahl, Getriebe); okładzina, wścianka, palik, drewmo darte (górn. cieś.).

Getrieberöhren; rury w'bijane (zamrażanie szybów).

Getriebezimmerung p. Getriebe (Getriebezimmerung).

Getriebrad p. Getriebe (Getriebrad).

Getriebzimmern (mit Getrieben Vorgehen); p. Abtreiben, Gewaltigen.

Geviere (Gevierte); 1) p. Schacht-geviere; 2) p. Türstockgeviere; 8) p. Haspelgeviere.

Geviert (ein gevierter Grubenbau); kopalnia wymierzona (górn.).

Gevierzimmerung; obudowa wień-cowra, wydrzewienie wieńcowre (szybu) (górn.).

Gewäge (Brechstange); łamulec (narz.).

Gewaltigen (Grubenwässer); zmódz wodę, ściągnąć wodę, odwodnić kopalnię (górn.).

Gewaltigen (herausschaffen, entleeren einen Bau von Bergen, Wasser); zmódz, pokonać, usunąć, wypróżnić (górn.).

Gewaltigen (wiederaufnehmen); podjąć na nowo, odnowić (sztolnię kopalnię) (górn.).

Gewältigung; 1) zmożenie; pokona-nanie; 2) odnowienie (górn.) p. Gewaltigen.

Gewerbeordnung; ustawa przemysłowa.

Gewerbesalz p. Industriesalz. Gewerbeschule; szkoła przemysłów a;

Gewerke (Bergwerkseigentümer); gwarek, spólnik, kopacz, górnik, (opędzający koszta prowadzenia kopalni) (górn.).

Gewerkenbuch; księga gwarków (górn.).

Gewerkenliste; spis gwarków (górn.).

Gew^erkentag; wiec gwarków, zebranie, zgromadzenie gwarków (górn.).

Gewerkschaft; gwarectwo, stowarzyszenie górników, stowarzyszenie kopaczy, spółka górnicza (górn.). Gewerkschaftliche Zechen; kopalnie gwareckie (górn.).

Gewicht (Gewichtę zum Wiegen);

ciężarek, ciężarki.

Gewicht (Last); ciężar.

absolutes —; ciężar bezwzględny, absolutny.

Atom —; ciężar atomowy, niedział-kowy.

Brutto —; ciężar surowy, brutto, z opakowaniem.

Eigen —; ciężar własny.

festgestelltes —; ciężar sprawdzony.

geschätztes —; ciężar oceniony. Lauf —; ciężar przesuwalny.

Netto —; ciężar czysty, użyteczny, netto (samego towaru).

Normal —; ciężar prawidłowy, normalny.

spezifisches —; ciężar właściwy, gatunkowy.

wirkliches —; ciężar rzeczywisty.

Gewichtsakkumulator; gromadni-

ca, zapaśnica ciężarowa (maszyn.).

Gewiehtsaräometer p. Aräometer.

Gewichtseinheit; jednostka ciężaru, wagi (fiz. mat.).

Gewichtsmaß; miara ciężaru (mat.).

Gewichtsverlust (Manko); zanik, ubytek dozwolony (brak na miarze lub wadze).

Gewindbohrer (Schraubenbohrer, Mutterbohrer, Schneidbohrer); gwintownik, mutrownik, naśrubnik (techn.).

Gewinde (Schreubengewinde); gwint, gwint śruby, skręt śruby, wykrój (maszyn.).

doppeltes —; gwint podwójny, dreifaches —; gwint potrójny, einfaches —; gwint pojedynczy, erweitertes —; gwint rozszerzony, flaches —; gwint płaski.

Gas —; gwint gazowy, halbiertes —; gwint połówkowy, linkes —; gwint lewy. mehrfaches —; gwint wielokrotny.

rechtes —; gwint prawy, rundes —; gwint okrągły, scharfes — (dreieckiges —); gwint ostry, trójkątny.

Whitworthsches —; gwint Whit-worth’a.

Gewindebacke (Schneidbacke); gwintnica, narzynki (techn.).

Gewindschneide (Gewindeschneid-kluppe); gwintownica (techn.).

Gewindeschneidmaschine (Schrau-benschneidmaschine); gwinciarka, śrubownica (techn. ślus.).

Gewinn; zysk, korzyść, wygrana (procesu).

Gewinnbar; doby walny, urabialny (skała) (górn.).

Gewinnbarkeit; wydobywalność, do-bywalność, urabialność (górn.).

Gewinnen (abbauen, brechen, erbauen, erobern); dobywać, dobyć, wydobyć, urabiać (górn.).

Gewinnerarbeit p. Gewinnungsarbeit.

Gewinnung (das Gewinnen); dobywanie, wydobywanie, otrzymywanie, urabianie (górn.).

Gewinnungsarbeit (Gewinnerarbeit, Häuerarbeit); praca (robota) dobyw-cza, urabianie (minerałów) (górn.) p. Häuerarbeit, Arbeit auf dem Gestein, Gesteinarbeit.

Gewinnungsart (der Mineralien); sposób dobywania, urabiania (minerałów) (górn.).

Gewinnungskosten; wydatki na urabianie, dobywanie, koszta urabiania, dobywania (minerałów) (górn.). Gewölbaufguß; zalewa, polewa sklepienia (bud.).

Gewölbe; sklepienie (bud.), bömisehes Kappen — (Platzei —); sklepienie żaglaste.

Fachwerks —; sklepienie zatłoczne. gedrücktes —; sklepienie-spłaszczone.

gotisches —; sklepienie gotyckie. Kappen —, (Ohr —); sklepienie wylotowe, łęczaste.

Kegel —; sklepienie stożkowe. Kloster—, (Hauben—, Walni—); sklepienie klasztorne, kopankowate. Kreuz —; sklepienie krzyżowe. Kugel —; sklepienie czaszkowate. Kuppel —, (Kessel —); sklepienie kopulaste, baniaste.

Mulden —; sklepienie nieckowate. Muschel—, (Chor—, Nischen—); sklepienie wnękowre.

Ring —; sklepienie pierścieniowe. Rippen —, (Netz —); sklepienie żebrowe.

Schnecken —; sklepienie ślima-kowate.

Spiegel —; sklepień, zwierciadłowe. Tonnen —, (Kufen —); sklepienie obłe, kolebczaste, beczułkowe. überhöhtes —; sklepienie wspięte, verkehrtes —; sklepienie od-ziemne.

Gewölbemauer (Gewölbemauer-werk); mury sklepieniowe (bud.). Gewölbemauerung; murowanie sklepienia, sklepienie, przesklepianie (bud.).

Gewölberüstung (Bogenlehre) p. Bogengerüst.

Gewölbestein p. Gewölbsstein. Gewölbsachse; oś sklepienia (bud.). Gewöibsbogen • łuk sklepienia (bud.). Gewölbsdicke (Gewölbsstärke); grubość sklepienia (bud.). Gewölbsfläche äußere p. Gewölbs-rlicken.

Gewölbsfläche innere p. Gewölbs-leibung.

Gewölbsfuß; noga sklepienia, wy-sklepka, opora sklepienia (bud.). Gewölbshöhe p. Gewölbspfeil. Gewölbsleibung (innere Gewölbs-fläche); podniebienie sklepienia, lice sklepienia (bud.).

Gewölbsnachmauerung; wymurowanie pach sklepienia (bud.).

Gewölbspfeil (Gewölbshöhe, Bogenstich); strzałka sklepienia, wysokość sklepienia (bud.).

Gewölbsrippe (Gratrippe), żebro sklepienia (bud.).

Gewölbsrücken (äußere Gewölbsfläche); grzbiet sklepienia, nice sklepienia (bud.).

Gewölbsschlußstärke; grubość sklepienia w kluczu (bud.).

Gewölbsspannweite; rozpiętość sklepienia, rozpona sklepienia (bud.).

Gewölbsstärke (Gewölbsdicke)-; grubość sklepienia (bud.).

— im Widerlager; grubość sklepienia w oporze.

Gewölbsstein (Gewölbestein, Ge-wölbsschlußstein); zwornik, kliniec, klucz sklepienia (bud.).

Gewölbstirn; czoło sklepienia (bud.).

Gewölbziegel (Brunnenziegel, Kesselziegel); cegła klinowa, klinówka studniówka, cembrówka, sklepówka (bud.).

Gewölbszwickel (Gewmlbsschenkel, Bogenschenkel); pacha sklepienia (bud.).

Gewölkt (von Mineralien); obłoczkowy (min.).

Geysir (heiße Springquelle); gejzer (wytrysk wody wrzącej) (geol.).

Gezähe (Berggezähe, Grubengezähe, Bergzeug); narzędzia, naczynia górnicze (górn.).

Gezähekammer (Gerätekammer); komora narzędzi, składownia narzędzi górniczych (górn.).

Gezähekasten (Gezähestadel); skrzynka na narzędzia (górn.).

Gezeug (gangbares Gezeug); części ruchome maszyn górniczo-hutniczych (górn.).

Gezeug (veraltet); 1) p. Gezähe; 2) Kunstgezeug.

Gezeugstrecke p. Grundstrecke.

Gezimmer; 1) p. Zimmerung; 2) p. Türstock; 3) p. Schachtgeviere.

Gezimmerbeil p. Bandhacke.

Gezimmerfeld p. Zimmerfeld.

Gicht (die obere Öffnung eines Schacht — o. Hochofens); gardziel, gichta (hut.).

Gicht (Gichtsatz, Satz, Charge); zasyp, nadanie, nabój (hut.).

Gichtaufzug; gichtociąg, wyciąg gich-towy (hut.).

Gichtboden (Gichtbühne, Beschickungsboden) ; ganek gichtowy (hut.).

Gichtbrücke; most, pomost gichtowy (hut.).

Gichtbühne p. Gichtboden.

Gichtdeckel p. Gichtglocke.

Gichtebene p. Gichtplateau.

Gichten; 1) nadawać, zasypywać (hut.) 2) p. Gichtung.

Gichtengang (Niedersinken der Gichten); schodzenie nabojów (hut.).

Gichtenturm p. Gichtturm.

Gichtflamme; płomień gichtowy, zasypowy (hut.).

Gichtgas; gaz (czad) gichtowy, zasypowy (hut.).

Gichtgasfang p. Gasfang.

Gichtglocke (Gichthut, Gichtdeckel); dzwonidło, dzwon gichtowy, zasypowy (hut.).

Gichthund p. Gichtwagen.

Gichtmantel (Gichtmauer, Gicht-schirm); nadpiecek (hut.).

Gichtplateau (Gichtplattform, Gichtebene); pomost, ganek, “platforma gichtowa, zasypowa (hut.)"

> Gichtplatte (b. Frischfeuer); trzon gichtowy, blacha gichtowa (met.).

Gichtrauch (Gichtstaub, Gichtsand); dym, proch, pył, piasek gichtowy (zasypowy) (hut ).

Gichtschirm p. Gichtmantel.

Gichtschwamm (zinkischer Ofenbruch, Zinkschwamm, Ofengalmei); grzyb, osad wielkopiecowy (przy topieniu rud, cynk zawierających) (hut.).

Gichtseite (eines Frischherdes) p. Windseite.

Gichtstaub p. Gichtrauch.

Gichtturm (Gichtenturm); wieża gichtowa (zasypowa) (hut.).

Gichtung (Begichtung, das Gichten) eines'Sehacht— o. Hochofens); nadawanie, zasyp (hut ).

Gichtwagen (Gichthund); wózek gichtowy, zasypowy (hut.).

Gichtzacken (Windzacken, Windab-brand) eines Frischfeuers; całka gichtowa (zasypowa), całka przeciwwia-trowa (hut.).

Giebel (Gipfel, Scheitel); szczyt (bud.).

Giebeldach p. Satteldach.

Giebelfeld (Tympanon); tympan (arch.).

Giebelmauer; mur szczytowy (bud.).

Giebelwand; ściana szczytowa (bud.).

Giebelzinne; naszczytek (arch.).

Gießbuckel p. Gießkelle.

Gießen; lać, odlewać (met. odl.).

Gießen (das); odlewanie (met. odl.).

Gießer (Abgießer); odiewacz, lejarz, konwisarz (inet. odl.).

Gießerei (dasGewerbe); odlewnictwo (met. odl.).

Gießerei (das Gießen); odlewanie,, lanie (met. odl.).

Gießerei (Gußhütte); odlewnia (met, odl.).

Gießereikoks; koks odlewniczy (odl, techn.).

Gießereikran; żóraw odlewniczy (odl. techn.).

Gießereiroheisen (Gußroheisen) p. Roheisen.

Gießflasche (Flasche) p. Gießkasten.

Gießform p. Gußform.

Gießgrube (Dammgrube); dół odlewniczy, formierski (odl.).

Gießhütte (Gußhütte, Gußwerk, Gießerei); odlewnia (odl.).

Gießkasten (Gießflasche, Gießlade,. Formkasten); skrzynka odlewnicza, formierska (odl.).

Gießkelle (Gießbuckel, Gießlöffel); czerpaczka, nalewaczka (inet, odl.),

Gießkran; żóraw rozlewniczy (odl.),

Gießkopf (Gußkopf, Anguß, verlorener Kopf, Gießzapfen); nadlewek, nadlew (odl.).

Gießkunst (Gießerei); odlewnictwo (odl.).

Gießlade (Gießladen) p. Gießkasten,

Gießloch (Gußloch) p. Einguß.

Gießlöffel p. Gießkelle.

Gießmaterial (Gießstoff); leiwo (odl.),

Gießmeister (Gußmeister); odlewniczy (odl.).

Gießpfanne; lejnica, łyża lejarska, panew odlewnicza (odl.).

Gießputzer; obcinak (odl.).

Gießsattel; dół odlewniczy (odl.).

Gießstecher; kolec, przekłuwak (odl.).

Gießzapfen (Gußzapfen); 1) p. Gießkopf; 2) p. Gußlochzapfen.

Gifterz; ruda arsenu (min.).

Giftkies (Arsenopyrit) p. Arsenkies,

Gigantolith; gigantolit (min.).

Gilbertit; gilbertyt (min.).

Gillingit; gillingit (min.).

Giltstein p. Topfstein.

Giobertit; giobertyt (min.).

Gips (Gyps); gips (min.), blätteriger —, (spätiger—, Blätter —, Selenit) p. Gipsspat, dichter —, (feinkörniger—) p. Gipsstein.

erdiger —, (mehliger—, Gipserde, Gipsgur); gips ziemisty.

Gips (Gyps); gips (min.), faseriger—, (Faser—, Feder—); gips włóknisty.

körniger —, (sandiger —); gips ziarnisty.

schaumiger —, (Gipsblüte, Schnee —); gips pienisty, spätiger — p. blätteriger —. wasserfreier —, (Anhydrit); anhydryt, bezwodyn.

Gips (Gyps); gips (techn. bud.). abgestandener —; gips odstały, gebrannter —, (Gipskalk); gips palony.

gemahlener —, (Gipsmehl); gips mełty, mączka gipsowa, grober —, (ungesiebter —); gips gruby, nieprzesiany. totgebrannter —; gips przepalony, ungebrannter — (roher —); gips surowy, niepalony.

Gipsabdruck; odcisk gipsowy (techn.).

Gipsabguß; odlew gipsowy (techn.).

Gipsarbeit; 1) wyrób gipsowy, robota gipsowm; 2) sztukaterya, gipsa-tura (bud.).

Gipsarbeiter (Gipser, Gipsgießer); gipsownik (techn.).

Gipsästrich p. Gipsestrich.

Gipsbesatz; przybitka (nabojowa) gipsowa (górn.).

Gipsbewurf; wyprawa gipsowa, z narzutem gipsowym (bud.).

Gipsblume (Gipsblüte) p. Gips (schaumiger).

Gipsbrei; gips rozrobiony, masa gipsowa (techn. bud.).

Gipsbrennen; palenie gipsu (techn.).

Gipsbrenner; wypalacz gipsu (techn.).

Gipsbrennerei; 1) wypalanie gipsu; 2) gipsiarnia.

Gipsbruch; łom gipsu, gipsowy.

Gipsen (vergipsen, begipsen); gipsować, gipsem powlekać, obrzucać (techn.).

Gipser p. Gipsgießer, Gipsarbeiter.

Gipserde p. Gips (erdiger).

Gipsestrich (Gipsästrich); polepa gipsowa (bud.).

Gipsform (Gußform aus Gips); forma gipsowa (techn.).

Gipsformerei; formowanie gipsowe (techn.).

Gipsgießer p. Gipsarbeiter.

Gipsgrube (Gipsbruch); kopalnia gipsu.

Gipsgut (Gipsgur) p. Gips (erdiger).

Gipskalk p. Gips (gebrannter).

Gipskitt; kit gipsowy, spoiwo gipsowe (techn.).

Gipsleberstein (Stinkgips); gips cuchnący (min.).

Gipsniehl; 1) p. Gips (erdiger); 2) p. Gips (gemahlener).

Gipsmergel; margiel gipsowy (geol.).

Gipsmörtel (Stuckmörtel); zaprawa gipsowa (bud.).

Gipsmühle; młyn gipsowy (techn.).

Gipsofen; piec gipsowy, do wypalania gipsu (techn.))

Gipsputz p. Gipsverputz.

Gipschutt (Gipsbrocken); odpadki gipsowe (bud.).

Gipsspat (spätiger oder blätteriger Gips, Selenit, Frauenglas, Fraueneis, Marienglas); selenit, gips lodowaty, blaszkowaty (min.).

Gipsstein (dichter Gips); kamień gipsowy, gips drobnoziarnisty (min.).

Gipsverputz (Gipsputz); wyprawa gipsowa (bud.).

Girant (der Wechselübertragende); żyrant, przekazujący weksel osobie trzeciej, ręczyciel weksla.

Girardpumpe; pompa Girarda, wy-wadniarka Girarda (maszyn, górn.).

Girieren (einen Wechsel an einen anderen zur Bezahlung übertragen); żyrować, przekazać, ustąpić weksel osobie drugiej.

Giro (Wechselübertragung); żyro, przekazanie, poręczenie weksla.

Gismondin; gismondin (min.).

Gitter (Gitterwerk, Gatter); 1) krata (bud.); 2) rzeszoto (sort.).

Gittereisen (Quadrateisen); żelazo kratowe, kratówka (met.).

Gittermast; słup kratówkowy (bud. el.).

Gitterträger p. Träger.

Gitterwerk (Gitterbalken); kratownica (bud. most.), engmaschiges —; kratownica siatkowa.

mehrteiliges —; kratownica wielokrotna.

Gitterwerksträger p. Träger.

Glagerit; glageryt (min.).

Glanz der Mineralien; połysk, blask (min.).

fetter —; połysk tłusty, glasiger —, (Glas —); połysk szklisty.

Halbmetall —; połysk półmetali-czny, metaliczny niedoskonały, matter —; połysk matowy, metallischer —; połysk metaliczny.

Glanz der Mineralien; połysk, blask (min.).

perlmutterartiger —; połysk perłowy.

seidener —; połysk jedwabisty. Wachs —; połysk żywiczny. Glanzblende hexaedrische p. Man-ganblende.

Glanzbraunstein p. Hausmannit. Glanze (Galenoide); błyszcze (min.). Glanzeisenerz (Glanzeisenstein) p. Eisenglanz.

Glänzend (von Min. Met.); błyszczący, świecący, lśniący, stark —; silnie błyszczący, wenig —; słabo błyszczący. Glanzerz (Silberglanz) p. Argentit. Glanzkobalt p. Kobaltglanz. Glanzkohle; węgiel lśniący, smolisty (min.).

Glas; szkło (techn.).

Fenster —, (Fenstertafel); szkło okienne.

Lampen —, (Zylinder —); szkło do lampy, kominek.

Laternen —; szkło do latarki, massives —; szkło pełne, mattes —; szkło matowe. Milchglas —, (Bein —); szkło mleczne.

Oval —; szkło owalne, schiefes —; szkło wichrowate. Spiegel —; szkło zwierciadlane. Wasser —, (Glaslack); szkło wodne, werniks szklany. Wasserstands —, (Wasserstandzeiger) ; szkło wodowskazowe, wodo-wskaźne.

Glasartig; jak szkło, podobny do szkła (chem. techn.).

Glasbirne; bańka (żarówki), gruszka szklana (el.).

Glaser; szklarz (techn.).

Glaserit (Arcanit); glazeryt, arkanit (min.).

Gläsern; szklany.

Glaserz (Silberglanz) p. Argentit. Glasfabrik (Glashütte); huta szklana, szkłownia (techn.). Glasfabrikation; wyrób szkła, szklarstwo (techn.).

Glasglanz (von Mineralien) p. Glanz. Glashart; twardy jak szkło. Glashärte (vom Stahl); twardość

Glashütte p. Glasfabrik.

Glasieren (lasieren); laserować, powlekać (techn.).

Glasig (glasicht); szklisty.

Glasindustrie; przemysł szklarski (techn.).

Glasierter Ziegel; cegła polewana (bud.).

Glasisolator; izolator szklany (eh).

Glaskopf (brauner Glaskopf, faseriger Brauneisenstein); limonit włóknisty, żelaziak brunatny włóknisty (naciekowy) (min.).

Glaskopf (roter Glaskopf, faseriger Roteisenstein, Hämatit); hematyt włóknisty, żelaziak czerwony (min.).

Glaskopf (schwarzer Glaskopf) p. Psi-lomelan.

Glasopal p. Hyalith.

Glaspapier; papier naszklony.

Glasprisma; groniastosłup szklany, pryzmat szklany (fiz.).

Glasscheibe; szyba szklana.

Glasschörl (Glasstein, Axinit); aksy-nit (min.).

Glastür (verglaste Tür); drzwi oszklone (bud.).

Glasur; polewa, szkliwo, glazura (techn.).

Glasurerz (Hafnererz, Alquifoux); alkwiłu, błyszcz garncarski (błyszcz ołowiu sproszkowany) (min. techn.).

Glaszylinder (Lampenzylinder); szkło (szkiełko) do lampy, kominek.

Glätte (Bleiglätte); glejta, tlenek ołowiu (met.).

gelbe —, (Silber —, Frisch —); glejta żółta, massykot. grüne —, (mittlerer Abstrich); glejta zielona.

rote —, (Gold —, Schuppen —); glejta czerwona, złota, schwarze —, (Fuß —, erster Abstrich); glejta czarna.

Vorschlag —, (reiche —, Scheide —); glejta bogata.

Glätten (polieren); gładzić, polerować, szlifować (techn.).

Glätthaken; glejtak (met.).

Glauberit (hemiprismatisches Bri-thynsalz); glauberyt (min.).

Glaubersalz (prismatisches Glaubersalz, Mirabilit); mirabilit (min.).

Glaubersalz (wunderbares Glaubersalz, Wundersalz); sól glauberska (chem.).

Glaubersalzsee; jezioro zawierające sól glauberską, jezioro z solą glau-berską (geol.).

Glauch (taub, unhaltig); płonny, jałowy (górn.).

Glauconia (Cephalopoden); glaukoma (geol.).

Glaukodot (Kobaltnrsenkies); glauko- Gleichschenklig; równoramienny

dot (min.).

Glaukolith; glaukolit (min.).

Glaukonit; glaukonit (min.).

Glaukonitsand (Grünsand); piasek glaukonitowy (geol.).

Glaukophan; glaukofan (min.).

Glaukopyrit; glaukopiryt (min.).

Gleichachsig; równoosiowy (kryst.).

Gleichachsiges System; układ równoosiowy (kryst.).

Gleicharmig (vom Hebel); 'równoramienny (mech.).

Gleichartig; jednorodny (min. geol.).

Gleiche; równia (bud.).

Gleichförmig (homogen); jednostajny, jednorodny (fiz.).

Gleichförmige Bewegung p. Bewegung.

Gleichförmigkeit (Isomorphie, Isomorphismus) ; równopostaciowość (min.).

Gleichförmigkeit der Schichtung; odpowiedniość uławicenia, jednakowość ułożenia warstw (geol.).

Gleichgewicht; równowaga (fiz. mech.).

indifferentes —; równowaga obojętna.

labiles —; równowaga niestateczna, nietrwała.

stabiles —; równowaga stateczna, trwała.

Gleichgewichtsboden; dno równoważące (obudowa szybów sposobem Chaudrona).

Gleichgliedriges System p. Kristallsystem.

Gleichheit; równość, równoważność (mat.).

Gleichkantig; równokrawędziowy (kryst.).

Gleichlaufend (parallel); równoległy (geom.).

Gleichmäßig; równy, stosowny, jednostajny, równomierny (zależnie od znaczenia).

Gleichmäßig verteilte Belastung;

obciążenie równomiernie rozpostarte (mech.).

Gleichnamig; jednoimienny, równo-imienny (kryst.).

Gleichpoldynamo (Gleichpolmaschi-ne); prądnica równobiegunowa (el.).

Gleichrichten (des Wechselstromes); przeprądnianie, sprądnianie, przemiana (el.).

Gleichrichter; przeprądnica, sprąd-niarka, przemiennik (el.).

(geom.)

Gleichschenkliges Dreieck; trójkąt równoramienny (geom.). Gleichschlägel; równiak (pałka do równania soli w beczce) (soln.). Gleichseitig; równoboczny. Gleichseitiger Zylinder; walec równoboczny (geom.). Gieichseitiges Dreieck; trójkąt równoboczny (geom.).

Gleichstrom; prąd stały (el.). Gleichstromanker; twornik prądu stałego (el.).

Gleichstromanlage; instalacya o prądzie stałym (el.). Gleichstrombetrieb; ruch o prądzie stałym (el.).

Gleichstrombogenlampe; lampa łukowa prądu stałego (el.). Gleichstromdynamo; prądnica o prądzie stałym (el.). Gleichstromerregung; wzbudzanie prądem stałym (el.). Gleichstromgenerator (Gleichstromerzeuger); prądnica prądu stałego (el.).

Gleichstrommaschine; maszyna, silnica prądu stałego, sprądnica (el.). Gleichstrommotor; motor, silnik prądu stałego, sprądnik (el.). Gleichstromschaltung; układ, połączenie prądu stałego, układ sprą-dowy (el.).

Gleichstromtransformator; prze- .

twornik prądu stałego (el.). Gleichstromumformer; przetwornica prądu stałego (el.). Gleichstromzentrale; elektrownia prądu stałego (el.).

Gleichung; równanie (mat.), binomische rein kubische —; równanie dwumienne stopnia trzeciego.

binomische rein quadratische —; 1’ównanie dwumienne stopnia drugiego.

Gleichwertige Ausflußöffnung

p. Äquivalente Ausflußöffnung.

Gleichzeitiges Abteufen und Ausmauern des Schachtes; jednoczesne pogłębianie i omurowanie szybu (górn.).

Gleitbacken p. Kreuzkopfschlitten. Gleitbahn; 1) suwaczka (górn.);

2) p. Führung.

Gleiten; ślizgać się (maszyn.).

Gleitende Reibung; tarcie posuwiste, tarcie przy ślizganiu (mech.).

Gleitfläche (Gleitungsfläche); po- Glockenisolator; izolator dzwonko-wierzchnia kierownicy, powierzchnia i wy (eh).

ślizgowa (maszyn.).    Glockenmaschine (Glockenventila-

Gleithölzer p. Führungslatten.    tor, Glockensatz); wentylator dzwo-

Gleitkeil; klin przesuwowy (wierce-    nowy, przewietrznik dzwonowy (manie dyamentami) (górn.).    szyn. góra.).

Gleitkiotz p. Kulissenstein.    Glockenmetall (Glockenbronze, Glo-

Gleitlager, łożysko przesuwowe,    ckengut, Glockenspeise); spiż dzwo-

przesuwane, siodełko przesuwane    nowy, bronz dzwonowy (met.),

(podłużne przesunięcie dźwigara) Glockenmühle (Kaffeemühle, Kegel-(bud.).    mühle; młyn dzwonowy, stożkowy

Gleitschuhe (Leitschuhe); trzewiki,    (sort.).

szpony ślizgowe (u klatek) (górn.). Glockensatz p. Glockenmaschine. Gleitstück (in der Kulisse) p. Ftih- Glockensignal; sygnał dzwonkowy rungskopf.    (górn. kol).

Gleitungsventil p. Ventil.    Glockensignalapparat (Glocken-

Gletscher; lodowiec (geol.).    ! zug); dzwonidło, dzwonek (górn.).

(geol.).

Gletschertheorie; teorya lodowcowa (geol.).

Gletscherton; ił łodowcowy (geol.).

Gletschertore; bramy, wrota lodowcowe (geol.).

Glied; wyraz (mat.).

äußeres —; wyraz skrajny, inneres —; wyraz środkowy.

Glied (Kettenglied); ogniwo łańcucha.

Gliederkuppel (Kettenkuppel); sprzęgło łańcuchowe (kol. górn.).

Gliedertiere (Krebstiere, Crustacea); skorupiaki (geol.).

Glimmer; łyszczyk, mika (min.), gemeiner —, (Muscowit); musko-wit, mika biała, potasowa, schwarzer —, (Biotit, Meroxen); biotyt, mika ciemna, magnezyowa.

Glimmenkondensator; kondenzator łyszczykowy (el.).

Glimmerporphyr; porfir łyszczykowy (geol.).

Glimmerschiefer; łupek łyszczykowy (geol.).

Glinkit; glinkit (min.).

Globigerina; globigeryna (otwornica) (geol.).

Globigerinenkalk; wapień globige-rynowy (geol.).

Globigerinenschlamm; ił globige-rynowy (geol.).

Glockenbau (b. d. Salzgewinnung); odbudowa dzwonowa (soln.).

Glockenbohrer (beim Erdbohren) p. Büchsbohrer.

gezahnter —; p. Zahnbohrer.

Glockenbronze p. Glockenmetall.

Glockenfänger p. Fangmutter.

Glockengut p. Glockenmetall.

Gletscherseen; jeziora lodowcowe Glockenventil (Haubenventil, Doppelsitzventil) p. Ventil.

Glück auf! (Bergmannsgruß); szczęść Boże!

Glücksbau (Suchstrecke, Suchort);

chodnik poszukiwawczy (górn.). Glüekshaken (Fanghaken, einfacher Krätzer); sierpnik, zaczepnik (wierc. ziem.).

Glücksrute p. Wünschelrute. Glühen (glühend sein); żarzyć się (ehern, chut.).

Glühen (glühend machen) p. Ausglühen.

Glühend (glühendes Eisen, glühende Kohle); żarzący się, rozżarzony. Glühfaden; włókno, nić żarowa (el.).

Glühfarbe des Eisens; barwa żaru żelaza (kow. hut.).

Glühfeuer; ogień żarzący się, żar (chem. hut.).

Glühfrischen p. Trockenfrischen. Glühherd; ognisko żarowe (hut.). Glühhitze (Glut); żar, żarzenie się (fiz. hut.).

Rot —, (Rotglut —); żar czerwony, ciemny.

Schweiß —, (Schweißglut —); żar jarzący, żar spajania.

Weiß —; żar biały, jasny. Glühkörper (Glühstoff); żarzywo (el.). Glühlampe; żarówka, lampa żarowa

(el.). -offene —; żarówka bezpróżniowa.

Glühlampenarmatur; oprawa żarówki (el.).

Glühlampenfassung; obsada żarówki (el.).

Glühlampenfuß; szyjka żarówki (el.).

Glühlampensockel; trzonek żarówki

(el.).

Glühlicht; światło żarowe (el.).

Glühlichtanlage; urządzenie oświetlenia żarowego (eh).

Glühlichtbeleuchtung; oświetlenie żarowe, żarówkowe (el.).

Glühofen; piec żarowy, wyżarzak (hut.).

Gliihspan (Hammerschlag, Hammersinter, Schmiedezunder, Zunder); młotowina, żużel, zendra (met. kow.).

Glühstahl; stal żarowa, surowiec kowny, kowalny (met.).

Glühstoff p. Glühkörper.

Glühstrumpf; kołpaczek żarowy (el.).

Glühung (das Glühen); żarzenie się (hut.).

Glühzünder; zapalnik żarowy (górn. el.).

Glühzünder (Zündrohr); zapłonka (sil. spal.).

Glühzündung; zapalanie żarowe (górn. el.).

Glut p Glühhitze.

Glyzerin (Ölsüß); gliceryna.

Glycinerde (Beryllerde); glucyna (chem.).

Gnadengabe; datek z łaski, łaska-wizna.

Gnadengesuch; prośba w drodze łaski.

Gneis; gnejs (geol.).

Ur —; gnejs podstawowy.

Gneisgranit; granit gnejsowy (geol.).

Gnom (Erdgeist, Kobold); gnom, gar-busik, duch zaklęty, kobold, skarbnik (górn.).

Gnomon (Instrument zur Bestimmung der Mittagslinie); gnomon (miern.).

Gold; złoto (met. chem. min.).

gediegen —; złoto rodzime, lite. Schlag —, (Blatt —); złoto malarskie, pozłótka.

vererztes —; złoto rudne, zrudniałe.

Goldader p. Goldgang.

Goldalluvion; napływ złotonośny (geol.).

Goldamalgam; amalgam złota (min. met.).

Goldamalgamiermühle p. Quickmühle.

Goldarbeit; 1) złotnictwo; 2) wyrób ze złota (met. techn.).

Goldarbeiter (Goldschmied); złotnik.

Goldauflösung (Goldlösung, Goldsolution); rozczyn złota (chem. met.).

Goldausbeute (Goldgewinn); uzysk złota (górn. met.).

Goldbach; potok złotonośny (geol.).

Goldbergbau; kopalnictwo złota, dobywanie złota (górn.).

Goldbergwerk (Goldgrube, Goldmine, Goldwerk, Goldzeche, Goldbergbau); kopalnia złota, góry złote (górn.).

Goldblättchen (Blattgold); złoto listkowe (w listkach), złoto bite (met. techn.) p. Gold.

Goldblech; blacha złota (met. techn.).

Goldbronze (echte Goldbronze, Muschelgold), bronz złoty, złoto tarte (met. techn.).

Golddraht; drut złoty (met. techn.).

Golden (von Gold); złoty, ze złota.

Golderz; ruda złota (min. górn. hut.).

Golderzführend (golderzhältig); złotorudny, złotonośny (geol.).

Golderzlager (Golderzlagerstätte); złoże złotorudne, złotonośne (geol.).

Goldfaden; nitka złota, nić złota (met. techn.).

Goldfirnis (Goldlack); pokost złoty (techn.).

Goldflimmer (Goldflitter); płatki, blaszki złote (techn.).

Goldführend (goldhaltig); złotonośny (geol.).

Goldführung; złotonośność (geol.).

Goldgang (goldführender oder golderzführender Gang, Goldader); żyła złota, żyła złotonośna, złotorudna (geol.).

Goldgehalt (Goldhalt) der Erze, der Legierung; zawartość złota, ilość złota.

Goidgekrätz p. Goldkrätze.

Goldgeschiebe; złoto piaskowe (geol.).

Goldgewinnung; dobywanie złota (górn.).

Goldglätte (rote Glätte, Schuppenglätte); glejta czerwona, glejta złota (met.).

Goldglimmer (Katzengold); złoto-piasek, kocie złoto (min.).

Goldgräber (Bergmann); górnik, złotokop.

Goldgrube p. Goldbergwerk.

Goldhalt p. Goldgehalt.

Goldhaltig p. Goldführend.

Goldindustrie; przemysł złotniczy (górn.).

Göldisch (von Silbererzen) p. Gül-disch.

Goldkies (goldhaltiger Schwefelkies); iskrzyli złocisty (min.).

Goldkönig; królik złoty, złoto lite, czyste (ziarno przez topienie rudy w tygielku próbowym lub na węglu otrzymywane) (met. prob.).

Goldwäsche (Goldwäscherei); 1) płó-kanie złota, przemywanie piasku złotonośnego; 2) p. Goldwaschwerk. Goldwäschen; płókać, przemywać, spławiać złoto (górn. sort.). Goldwäscher p. Goldseifner. Goldwäscherei p. Goldwäsche. Goldwaschwerk (Goldwäsche); płó-czka złota (górn. sort.).

Goldkrätze (Goldgekrätz, Schawine); opiłki, odpadki złote (met. techn.).

Goldlager; pokład złota (geol.). p. Golderzlager.

Goldlebererz; zwietrzały iskrzyk złocisty (min.).

Goldlegierung; stop złota (met.).

Goldlösung p. Goldauflösung.

Goldlot (Goldschlaglot); lut złotniczy, spójkowie złotnicze (techn.).

Goldmetall p. Gold.

Goldmine p. Goldbergwerk.

Goldmühle (Goldamalgamiermiihle) p. Quickmühle.

Goldmünze; moneta złota.

Goldplattierung; powlekanie złotem (met. techn.).

Goldprobe; próba złota (met. prob.).

Goldproduktion; wytwórczość, pro-dukeya złota.

Goldquarzgang; złotonośna żyła kwarcowa (geol.).

Goldreich (von Min. Met.); bogaty, obfitujący w złoto (złotohojny).

Goldreichtum (von Lagerstätten); bogactwo złota (złotohojność) (górn.).

Goldsand (goldführender Sand); piasek złotonośny, piasek złoty (geol.).

Goldwerk; 1) p. Goldbergwerk;

2) p. Goldwaschwerk.

Goldzeche p. Goldbergwerk. Goniatites (Cephalopoden); goniati-tes (geol.).

Goniometer (Winkelmesser); gonio-metr, kątomierz, graniomierz (kryst.). Göpel (Göppel, Gapel); kołowrót, kierat, goniarnia.

Dampf —, (Förderungsdampfmaschine); kołowrót parowy.

Hand —, (Haspel, Handhaspel); kołowrót ręczny, kołowrót.

Pferde—; kołowrót konny, kierat. Turbinen —, (Förderungsturbine); kołowrót turbinowy, turbina zwrotna. Wasserrad —; kołowrót koło wodny, wodny.

Wassersäulen —, (Förderungswassersäulenmaschine) ; kołowrót słupowodny.

Goldscheider; złotopławnik, oddzie- Göpelbahn p. Göpelherd.

lacz złota (met.).    Göpelförderung; wyciąganie kiera-

Goldscheidewasser (Königswasser);    towe, kołowrotowe (górn.).

woda królewska (ehern.).    Göpelhaus (Göpelhütte, Göpelstube,

Goldscheidung; oddzielanie złota    Göpelturm, Treibhaus, Treibkaue);

(ehern, inet. prob.).    kołowrotnia, kieratnia (maszyn.

Goldschläger; złotarz (met.    teehn.).    górn.).

Goldschlägerei (das Goldschlagen); Göpelherd (Herd, Göpelbahn, Renn-wybijanie, wyklepywanie złota list- bahn, Umlauf); trop, szlak, obieg kowego (met. teehn.).    koński    (maszyn, górn.).

Goldschmied; złotnik.    Göpelhütte p. Göpelhaus.

Goldschwefel (Antimonsulfid); siar-    Göpelist p. Göpeltreiber,

czek antymonu, antymon surowy Göpelkaue p. Göpelhaus.

(ehern).    Göpelkorb (Göpeltrommel); bęben

Goldseife (Seife auf Gold); usyp, kołowrotowy (górn. maszyn.).

gruzowisko złotonośne (geol.).    Göpelschacht; szyb kołowrotowy

Goldseifenwerk (Goldseifen, Gold-    (górn.).

wasche, 'Goldwaschwerk); płóczka Göpelseil; lina kołowrotowa (maszyn, złota (górn.).    górn.).

Goldseifner (Goldwäscher); płóczkarz    Göpelspille (Göpelspindel, Göpel-

złota (górn.).    welle);    wrzeciono kołowrotowe, wał

Goldsolution p. Goldauflösung.    kołowrotowy    (maszyn, górn.).

Goldstaub; pył, proch złoty (geol.). Göpelstube p. Göpelhaus. Goldstufe; okaz złota (min.).    Göpelstuhl; stolec kołowrotowy

Goldsucheń (das); poszukiwanie złota,    (maszyn, górn.).

śledzenie za złotem (górn.).    Göpeltreiber (Treiber, Göpelist);

Goldsucher; poszukujący złota, śle- goniarz, poganiacz kołowrotowy, try-dzący za złotem (górn.).    barz (górn.).

Goldware; towar złoty (met. teehn.). Göpeltrommel p. Göpelkorb.

Göpelturm p. Göpelhaus.

Göpelwelle p. Göpelspille.

Goslarit (weißer Galizenstein, Zinkvitriol); goslaryt (min.).

Gosse (b. Pochwerk) p. Pochrolle.

Gossenstück (Gussenstiick) p. Gans (Ganz).

Göthit (Nadeleisenerz, Rubinglimmer, Pyrrhosiderit); göthit (min.).

Gotischer Baustil; styl gotycki (arch.).

Gotisches Gewölbe; sklepienie gotyckie (bud.).

Graben; rów, przekop, gedeckter —; rów kryty, offener —; rów otwarty.

Seiten —; rów boczny, rów postronny.

Wasser—; rów wodny, odpływowy.

Graben (in Gräbereien gewinnen); kopać.

Gräben; grabeny, zapadliny grabe-nowe (geol.).

Grabenböschung; stok rowu.

Grabensohle; dno rowu.

Gräber (Gräber, Arbeiter in einer Gräberei); kopacz.

Gräberei (die Arbeit); kopanie (w odkrywkach, w usypach) (górn.).

Gräberei (der Ort d. G.); kopalnia, odbudowa wierzchnia, odkrywkowa, kopanina, rudokop (górn.).

Grad; stopień.

Gradbogen; półkole stopniowane, za-wieszalne, spadomierz (miern. górn.).

Gradientenzeiger (Neigungszeiger, Niveaubruchzeiger); skaźnik pochyłości drogi, słupek spadkowy, spa-doskaz (kol.).

Gradieranstalt p. Gradierwerk.

Gradieren (die Salzsole); tężyć, stopniować (solankę) (soln.).

Gradierte Salzsole p. Garsole.

Gradierer; tężnik (soln.).

Gradierfall; spadek tężenia, spadek w tężni (soln.).

Gradiergebäude (Gradierhaus) p. Gradierwek.

Gradiermethode; sposób tężenia (soln.).

Gradierung (Konzentration der Salzsole); tężenie solanki (soln.). Bindfaden —, (Strick —, Seil —); tężenie linowe.

Dach —, (Britschen —, Pritschen—, Staffel—); tężenie stopniowe, strzechowe.

Dorn —, (Tröpfel —); tężenie cierniowe, kropelkowe, kropliste.

Gradierung (Konzentration der Salzsole); tężenie solanki (soln.).

Eis —; tężenie lodowe.

Kulissen —; tężenie jarzmowe. Sonnen —; tężenie słoneczne. Tafel—; tężenie tablicowe. Gradierverlust (Salzverlust b. Gradieren); ubytek soli przy tężeniu, ubytek tężniczy (soln.). Gradierwand (Dornenwand); ściana tężnicza, cierniowa (soln.). Gradierwandfläche; powierzchnia tężnicza (soln ).

Gradierwerk (Gradierhaus, Gradieranstalt, Gradiergebäude); tężnia (soln.).

einwandiges —; tężnia jedno-ścienna.

mehrwandiges —; tężnia wielościenna.

zweiwandiges —; tężnia dwu-ścienna.

Gradierwerk (zur Dampfkondensa-tion); chłodnica (maszyn.), geschlossenes —; chłodnica sztucznie przewietrzana, offenes —; chłodnica tężniowata. Grädigkeit (der Sole); stopniowość, procentowość (solanki) (soln.). Grädigkeitsaräometer (Pfündig-keitsaräometer); gęstomierz (areo-metr) stopniowy, gęstomierz (areo-metr) procentowy (fiz. warzel.). Graduator; stopniownik (el.). Grahamit; grahamit (min.). Gramenit (Graminit); graminit (min.). Gramm; gram (mat.).

Grammatit (Tremolit u. Calamit);

grammatyt, amfibol szary (min.). Grammering; pierścień Gramme’a (el.).

Gran; gran (prob.).

Granalien; ziarna kruszcowe (met.). Granat; granat (min.).

böhmischer —, (Pyrop)); granat czeski, pyrop.

edler —, (roter—, Karfunkel, Almandin); granat szlachetny, alman-dyn.

gemeiner —; granat pospolity, schwarzer —, (Melanit); granat czarny, melanit.

weißer —, (Leuzit); granat biały, leucyt.

Granatblende p. Zinkblende. Granatfels (Granatit); granatyt (geol.). Grand (Besatzgrand, Besetzung der Bohrlöcher), p. Besatz.

Grand (grober Sand); piasek gruby.

Grand (Wasserrinne); koryto (sort.). Graugiltigerz (lichtes Fahlerz, Arsen-Granit; granit (geol.).    fahlerz); tetraedryt arsenowy, jasny

Granitgebirge; góry, skały granito-    (min.).

we (geol.).    Graukalk (magerer Kalk) p. Kalk.

Granitit; granityt (geol.).    Graumanganerz p. Manganit, Py-

Granulation p. Granulierung.    rolusit.

Granuliereisen (granuliertes    Roh- Graupe (Graupen, Graupel); gruzły,

eisen) p. Roheisen.    orzechy, grąpie (rudy) (sort.).

Granulierkupfer; miedź ziarnista Grausaiz p. Pfannenstein.

(met.).    Grausalzabschlagen p. Pfannen-

Granuliertes Zinn p. Körnerzinn.    steinabschlagen.

Granulierung (Granulation); dro- Grausalzhammer p. Pfannenstein-bienie, ziarnowanie, granulowanie hammer.

(kruszców) (met.).    Grausilber p. Selbit.

Granulit; granulit (geol.).    Grauspießglanzerz (Grauspießglas-

Graphikon (graphischer Fahrplan);    erz, Antimonit); antymonit, błyszcz

wykres rozkładu jazdy, tablica wy-    antymonu (min.),

kreślna ruchu pociągów, grafikon    Grauwacke (Grauwackensandstein);

(kol.).    szarowaka, szarogłaz, piaskowiec

Graphit (Reißblei, Wasserblei); gra-    szarowakowy, sylurski (geol.). -

fit (min.).    Grauwackenformation (Grauwa-

Graphitbau; dobywanie grafitu    ckengebirge, System der Grauwacke);

(górn.).    formacya szarogłazowa, pas szaro-

Graphitbergbau (Bergbaubetrieb);    głazowy (geol.).

kopalnictwo grafitu (górn.).    Grauwackenkonglomerat; zlepie-

Graphitbergbau (Graphitbergwerk);    nieć szarowakowy, szarogłazowy

kopalnia grafitu, góry grafitowe    (geol.).

(górn.).    Grauwackensandstein p. Grau-

Graphitgneis; gnejs grafitowy    wacke.

(geol.).    Grauwackenschiefer; łupek szaro-

Graphitrheostat (Graphitwider-    W-akowy, szarogłazowy (geol.).

stand); opornik grafitowy (el.).    Gravitation; ciążenie (powszechne)

Graphitschiefer; łupek grafitowy    grawitacya (mech.).

(geol.).    Gravitationsgesetz; prawo ciążenia

Graphittiegel (Reißbleitiegel, Pas-    (mech.),

sauer o. Ipser Tiegel); tygiel, tygie- Gravitationskonstante; stała cią-lek grafitowy (ehern, prob. met.).    żenią (mech.).

Graptolithen (Pflanzentiere);    grap- Greenokit (Schwefelkadmium); gree-

tolity (mięczaki jednoskorupowe,    nokit (grinokit) (min.),

głowopławe) (geol.).    Greenovit p, Titanit.

Grastorf p. Wiesentorf.    Greifer (Greifbagger); chwytacz po-

Grat (Dachgrat, Walmgrat); narożnik    głębiarski (wiercenie szybów).

dachu, krawędź narożna dachu (bud.). Greifzirkel; cyrkiel chwytny, kali-Gratblech; osnówka (bud.).    biowy.

Gratbalken (Stichbalken); podstopek Greisen (Granit ohne Feldspat mit

krokwi, sztych (bud.). Gratbogen p. Kreuzbogen.

Zinnerz); grejzen, hialomikt (geol.). Grengeśit; grengezyt (min.).

granic (miern.).

Grenze; granica.

Grenzmarke (Grenzpflock, Grenzpfahl); granicznik, rubieżec, słupek graniczny (miern.).

Grenzpfeiler; filar graniczny (górn.).

Grenzspannung; naprężenie skrajne, naprężenie krańcowe (wyt.).

Grenzstein (Markstein, Lochstein, Feldstein); kamień graniczny, granicznik kamienny (miern.).

Gratbundtram (Gratbalken); jęta | Grenzausmessung; wymierzanie narożna (bud.).

Gratleiste p. Einschubleiste.

Gratsparren (Ecksparren); krokiew narożna, krawężnica (bud.).

Gratziegel p. Firstziegel.

Grauantimonerz (Antimonglanz) p. Antimonit.

Graubraunstein (Graubraunsteinerz) p. Manganit, Pyrolusit.

Graueisen (graues Roheisen) p. Roheisen.

9*

Grenzstrecke; chodnik graniczny (górn.).

Groroilith; groroilit (min.).

Größe; wielkość (mat.), gerade proportionierte —; wielkość wprost proporcjonalna, verkehrt proportionierte —; wielkość odwrotnie proporcyonalna. Großfäustel (Grobfäustel, Treibfäustel); młot (wielki), perlik, pucka (górn.).

Großkohle p. Stückkohle. Großluckig (vom Roheisen); silnie porowaty.

Großmotor; motor, silnik duży (maszyn.).

Größter Kugelkreis; koło wielkie (w kuli) (geom.).    -

Grossular (grüner Granat, Wiluigra-nat); grossular, granat zielony, agrestnik (min.).

Grothit; grotyt (min.).

Grotte (Höhle); jaskinia, pieczara, grota (geol.).

Grobeingesprengt; grubowpryśnię- Grube; 1) dół; 2) kopalnia.

Gruben —; kopalniany, dolny, podziemny.

Grubenarbeit (Bergarbeit, bergmännische Arbeit); praca (robota) kopalniana, praca (robota) podziemna, dolna (górn.).

Grenzturbine p. Turbine.

Gries (Grieß, Kies) p. Kies.

Gries (Grieß, Grießkohle, Gruß, Grußkohle); 1) węgiel drobny; 2) orzeszek węglowy; 3) węgiel kostkowy; j

4) węgiel krupiasty (krupica) (żale- : żnie od miejscowości) (górn.).

Griff (Handgriff); rączka, rękojeść.

Griff (Heft); trzonek (dłuta, młotka i t. d.).

Grisoumeter; grizumetr (rozbiór gazu kopalnianego).

Grisoutit; grizutyna (materyał wybuchowy).

Grob; gruby (górn. hut.).

Grobblech; blacha gruba (met.).

Grobdraht; drut gruby (met.).

Grobe Fehler; błędy grube (miern.).

Grobe Gänge (grobe Geschicke) p. Geschicke.

ty (geol.) p. Eingesprengt.

Grobeisen; żelazo kształtowe grube (met.).

Grobeisenwalzwerk (Grobstreckwalzwerk, Grobstraße, Grobwalzwerk, Grobstrecke); walcownia na żelazo grube, walcownia gruba (met.). Grubenarbeiter (Bergarbeiter); ro-Grober Sand p. Kies.    botnik kopalniany, robotnik dolny,

Grobes Salz p. Grobsalz.    górnik (górn.).

Grobfäustel p. Großfäustel.    Grubenaufnahme; zdjęcie, zmierze-

Grobfeile; pilnik gruby (techn.).    nie kopalni (miern.).

Grobkalk; wapień gruboziarnisty    Grubenaufschluß; odkrywka ko-

(geol.).    palniana p. Aufschluß.

Grobkohle (Großkohle, Stückkohle); Grubenaufseher; dozorca kopalni, węgiel gruby, kawałkowy (min.    dozorca dolny (górn.).

górn.).    Grubenausbau; obudowa, wyprawa

Grobkörnig (von Min. u. Gesteinen); kopalni (górn.) p. Ausbau.

gruboziarnisty, dziarstwisty.    Grubenbahn (Grubeneisenbahn); ko-

Grobmörtel (Gußmörtel, Beton);    lej (kolejka) kopalniana, podziemna

beton (bud.).    (górn.).

Grobsalz (grobes Salz); sól grubo- Grubenbau (Grubenbetrieb); kopal-ziarnista (warzel.).    nictwo (górn.) p. Bergbaubetrieb.

Grobsalzgewinnung; wytwarzanie    Grubenbau (Grubengebäude, Bau);

roli gruboziarnistej (warzel.).    wyrobisko górnicze, działo.

Grobsalzpfanne p. Senkpfanne.    schachtförmiger —;    wyrobisko

Grobsalzvakuumpfanne; panew    szybowe.

próżniowa dla warzonki gruboziar-    stollenförmiger —;    wyrobisko

nistej (warzel.).    sztolniowe, chodnikowe.

Grobschmied (Schmied); kowal.    Grubenbauholz p. Grubenholz.

Grobsicherung; bezpiecznik dla prą-    Grubenbeamte; urzędnik kopalnia-

dów wielkich (el,).    ny, dolny, górniczy (górn.).

Grobstraße (Grobstrecke) p. Grob- Grubenbefahrung (Anfahrt) p. Be-eisenwalzwerk.    fahrung.

Grobstreckwalzwerk (Grobwalz- Grubenbeil (Kaukamm); toporek ko-werk) p. Grobeisenwalzwerk.    palniany, dolny, górniczy, siekierka

Groppit; groppit (min.).    kopalniana (górn.).

Grubenjunge (Bergjunge, Junge) p. Bergjunge.

Grubenbeleuchtung; oświetlenie kopalni (górn.).

stationäre —; oświetlenie stałe.

Grubenkabel; kabel kopalniany (el.). tragbare —, (transportable —);    Grubenkarte p. Grubenriß. .

oświetlenie przenośne.    Grubenkaue p. Kaue.

Grubenbericht; sprawozdanie ko- Grubenkittel (Grubenhemd) p. Berg-palniane.    kittel.

Grubenbesuch; zwiedzanie kopalni. Grubenkleid (Bergmannskleid, Berg-Grubenbetrieb; ruch kopalniany,    habit) p.    Bergkleid.

zawiadowstwo kopalniane, kopalni- Grubenklein; 1) ruda drobna, rudni-ctwo (górn.).    na; 2) węgiel drobny, drobnina;

Grubenbild p. Grubenriß.    3) p. Erzklein, Kohlenklein.

Grubenblende (Blende, Grubenlicht) Grubenklosett; klozet kopalniany p. Blende.    (górn.).

Grubenbrand (Grubenfeuer); pożar Grubenkompaß p. Bergkompaß, kopalni, pożar w kopalni, pożar Grubenkosten; koszta kopalniane, dolny (górn.) p. Brand.    wydatki kopalniane (górn.).

Grubeneinfahrt; wjazd, zjazd do Grubenlampe (Grubenlicht); lampka kopalni (górn.).    kopalniana, górnicza, kaganek gór-

Grubeneisenbahn p. Grubenbahn.    niczy.

Grubenerhaltung p. Erhaltbau.    geschlossene — p. Sicherheits-

Grubenerz; ruda dolna, ruda wykle-    lampe.

pana (górn.) p. Scheiderz.    offene —; lampka otwarta, lampka

Grubenfahrt p. Anfahrt, Befahrung,    o świetle otwarłem.

Fahrt.    Grubenleder (Leder) p. Bergleder.

Grubenfeld (verliehenes Feld);    Grubenleiter (Betriebsleiter); kie-

pole kopalniane, dolne, górnicze    równik ruchu, zawiadowca kopalni

(górn.).    (górn.).

Grubenfeldmaß; miara kopalniana,    Grubenleitung (Betriebsleitung);'

wymiar kopalniany (górn.).    kierownictwo, zawiadowstwo kopal-

Grubenförderung; przewóz, woźba    ni (górn.)    p.    Betriebsleitung.

kopalniana (górn.) p. Förderung.    Grubenletten; ił kopalniany (górn.

Grubengas; gaz kopalniany, gaz za-    soln.).

palny, powietrze wybuchające (górn.) Grubenlicht (Geleucht) p. Gruben-p. Schlagende Wetter.    lampe.

Grubengebäude; 1) budynki (bu-    Grubenluft; powietrze kopalniane

dowie, zabudowania) kopalniane,    (górn.).

górnicze; 2) p. Bergwerk; 3) p. Gru- Grubenmaß; miara górnicza (pr. benbau (górn.).    górn ).

Grubengefälle; dochody wyrobowe    Grubenmaßverleihung; nadanie

kopalniane (górn.).    j miar górniczych (pr. górn.).

Grubengesinde; czeladź kopalniana,    Grubenmaterial; materyał kopal-

dolna (górn.).    niany.

Grubengezähe p. Gezähe.    Grubenmauerung; obudowa muro-

Grubenhalde (Gesteinshalde) p.    wa, murowanie kopalniane (górn.)

Berghalde.    p. Ausbau.

Grubenhaus (Zechenhaus) p. Berg- Grubenmaurer; murarz kopalniany haus.    (górn.).

Grubenhaushalt; gospodarstwo ko- Grubenplan p. Grubenriß.

palniane, dolne (górn.).    Grubenquerschnitt; przekrój kp-

Grubenhauwerk p. Hauwerk.    palni (górn.).

Grubenhemd p. Bergkittel.    äquivalenter—, (gleichwertiger—,

Grubenholz (Grubenbauholz); budu-    Grubenweite); przekrój równozna-

lec kopalniany (górn.).    czny, otwór równoznaczny.

Grubenhunt (Grubenhund, Hund, Grubenrevier; okręg kopalniany, rę-Grubenwagen); wózek kopalniany    wir kopalniany p. Bergrevier.

(górn.) p. Förderwagen, Hunt.    Grubenriß (Grubenkarte, Grubenplan,

Grubenhutmann (Hutmann) p. Gru-    Grubenbild); mapa kopalniana, plan

bensteiger.    kopalni (górn.).

Grubensäuberung p. Säuberung.

Grubenschacht (Blindschacht, Gesenk, Abteufen); szybik, szyb ślepy, komin (górn.).

Grubenschiene (Grubeneisenbahnschiene); szyna kopalniana (górn.).

Grubenschmand (Bergschmand, Schmand); błoto kopalniane, muł kopalniany (górn.).

Grubenschmiede p. Bergschmiede.

Grubenschotter; żwir kopalny (geol.).

Grubenseil (Förderseil); lina kopalniana, wyciągowa (górn.).

Grubensteiger (Steiger, Grubenhutmann, Hutmann) p. Steiger.

Grubenstock (Bodendicke) bei Rollwehren; calizna (soln.).

Grubentheodolit; teodolit kopalniany, górniczy (miern.).

Grubentscherper p. Tscherper.

Grubenventilation; przewietrzanie, wentylacya kopalni (górn.).

Grubenventilator (Hand Ventilator, Handfocher) p. Ventilator.

Grubenveranstaltung; zarządzenie, ułożenie, rozpis, przygotowanie pracy kopalnianej (górn.).

Grubenverwalter (Bergverwalter); zarządca kopalni (górn.).

Grubenverwaltung (Bergverwaltung); zarząd kopalni (górn.).

Grubenvorstand; naczelnik, zawiadowca kopalni (górn.).

Grubenwagen p. Grubenhunt, Hunt.

Grubenwasser; woda kopalniana, zaskórna, sącznica, woda podziemna (górn. geol.).

Grubenwasserhaltungsmaschine; maszyna wodociągowa kopalniana, wywadniarka kopalniana (maszyn. górn.).

Grubenwehre p. Wehre.

Grubenweite p. Grubenquerschnitt.

Grubenwerk; zakład kopalniany p. Bergwerk.

Grubenwetter (Wetter); powietrze kopalniane (górn.).

Grubenwetterzug; strumień (prąd) powietrza kopalnianego (górn.).

Grubenwurm p. Ankylostomum duodenale.

Grubenzimmerling (Zimmerling, Zimmerhäuer); cieśla górniczy, kopalniany p. Schachtzimmerling.

Grubenzimmerung (Zimmerung); wyprawa, wydrzewienie kopalni (górn.) p. Ausbau.

Grubenzug p. Zug.

Grtinauit p. Saynit.

Grünbleierz (Pyromorphit); ołowiak zielony (min.).

Grund; 1) grunt, ziemia, gleba, rola; 2) dno, spód (rzeki); 3) fundament;

4) przyczyna, powód.

Grundbalken (Grundsch welle, Grundbaum, Grundholz); przycieś, podwalina (bud.).

Grundbuch; księga gruntowa.

Grundeigentümer; właściciel ziemi, gruntu.

Grundeinheit; jednostka zasadnicza.

Grundeinlösung; wykupno gruntów.

Grunderschichten; warstwy grundz-kie (geol.).

Grundformel; prawidło zasadnicze (mat.).

Grundfläche; 1) podstawa (geom. bud.); 2) powierzchnia zasadnic/a (kryst.).

Grundform (Grundgestalt) der Mineralien ; kształt zasadniczy (min. kryst).

Grundgebirge; 1) p. Urgebirge; 2) warstwy dolne, spodnie, podkładowe (geol.).

Grundholz p. Grundbalken.

Grundieren; gruntować, podłożyć, dać podkład (pokostem, farbą).

Grundkreis; 1) koło podstawowe (mat.); 2) obwód zasadniczy (koła zębatego) (maszyn.).

Grundladen p. Grundsohle.

Grundlage (Basis); podstawa (bud.).

Grundlinie; podstawa (geom.).

Grundmasse; ciasto skalne (masa zasadnicza) (geol.).

Grundmauer (Fundament); fundament (bud.).

Grundmauerwerk; mur fundamentowy, podbudowa, podmurowanie (bud.).

Grundpreis (Grundtaxe); cena zasadnicza (taryf.).

Grundriß (Horizontalprojektion); rzut poziomy (geom.).

Grundsatz; zasada, prawidło.

Grundschieber (V erteilungsschie-ber) p. Schieber.

Grundschwelle (Grundschweller) ; podwalina, przycieś (bud. górn. cieś.).

Grundsohle (Grundschwelle, Grundholz, Grundladen); podkład (górn. cieś.).

kurze —; próg.

lange —, (Längenschwelle); podkład podłużny.

Grundstein (Eckstein, Kropfstein); kamień węgielny (bud.).

Grundsteuer; podatek gruntowy, ziemski (łanowe).

Grundstoff (chemisches Element); pierwiastek chemiczny (chem.).

Grundstrecke (Sohienstrecke, Ge-zeugstrecke, Sohlenlauf); chodnik główny, spodni (górn.).

Grundstreckenpfeiler; filar ochronny głównochodnikowy, filar główno-chodnikowy (górn.).

Grundtaxe p. Grundpreis.

Grundüberlassung; odstąpienie ziemi, gruntu.

Gründung; założenie, fundowanie.

Grundwage p. Setzwage.

Grundwasser; woda zaskórna, denna (geol.).

Grundzahl; liczba zasadnicza, wartość zasadnicza (mat.).

Grundzins; czynsz z gruntu, czynsz gruntowy, ziemny.

Grundzug; zarys.

Grüneisenerde (grüne Eisenerde, Bismutoferrit); bizmutoferryt (min.).

Grüneisenerz (Grüneisenstein, Kraurit); żeleziak zielony, krauryt (min.).

Grünerde p. Seladonit.

Grunerit (Grünerit); gruneryt, gry-neryt (min.).

Grünkupfererz p. Kupfergrün.

Grünsalz; sól zielona (w Wieliczce).

Grünsalzgebirge; górotwór soli zielonej (Wieliczka) (geol.).

Grünsalzkörper; skład, ciało, gniazdo soli zielonej (w Wieliczce) (geol.).

Grünsandstein (Grünsand, glaukoni-tischer Sandstein); piaskowiec zielony, angielski (geol.).

Grünspan (Spangrün, Spanischgrün); zieleń miedziana, grynszpan, siarczan miedzi (chem. techn.).

Grünstein (Diorit u. Diabas); zieleniec, zielonoskał (geol.).

Gruppenkolben; tłoki zrzeszone (maszyn.).

Gruppenventile; wentyle, zawory zrzeszone (maszyn.).

Grus (Gruß) p. Gries.

Gryphaea (Conchiferen); gryphaea, zagłoba, dziobacz (małża bezgłowa jednomuszkułowa) (geol.).

Gryphitenkalk; wapień gryfitowry (geol.).

Guanit; guanit (min.).

Guarinit; guarynit (min.).

Gugel p. Überbrechen.

Guhr — p. Gur.

Guibal-Ventilator; wentylator, Gui-bal’a, przewietrznik Guibal’a (maszyn. górn.).

Güldisch (göldisch, goldhaltig) von . Silbererzen; złotonośny, złoto w sobie zawierający (min.).

Gültig; wartościowy, wartość ma-

.iąpy-

Gümbelit; gymbelit (min.).

Gummi; guma, lep.

arabisches —; guma arabska, vulkanisiertes —; guma wulkanizowana.

Gummiaderleitung; przewodnik w gumie bez szwu (el.),

Gummiband; taśma gumowa.

Gummibandleitung; przewodnik w taśmie gumowej (el.).

Gummibeutel; płuco gumowe (siln. spalin.).

Gummidynamit; dynamit gumowy (żelatynowo - benzolowy).

Gummierz (Gummit); gummit, kle-jowiec (min.).

Gummigutt (gelber Farbstoff); gu-miguta.

Gummiisolation; izolacya gumowa

(el.).

Gummiriemen; pas gumowy (maszyn.).

Gummischlauch; wąż gumowy. Gummischutzhülse; rurka ochronna z gumy (el.).

Gumpe (Gumpen) p. Pochtrog. Gumpenwasser (dickes, trübes Wasser); męty, woda mętna (sort.).

Gur (Guhr); rozczyn skalny, rozczyn kamienny (geol.) p. Kieselgur. Gurdynamit p. Kieselgurdynamit. Gurhofian; gurhofian (min.). Gurolit; gurolit (min.).

Gurt (Gurtung); pas (bud. most.). Band —; pas taśmowy, poziomy. Mittel —(mittlere Gurtung); pas środkowy.

Ober —, (obere Gurtung); pas górny.

Unter —, (untere Gurtung); pas dolny.

Gurtbogen (Tragbogen); podłęcze (łuk podpierający inne sklepienie) (bud.).

Gurte p. Mauerbogen.

Gurtgesims (Band); pas (arch.). Guß (das Gießen); odlewanie (met. odl.).

Guß (Gußware); odlew (met. odl.). Hart —; odlew utwardzony, hartowany.

Guß (Gußware); odlew (met. odl.). schmiedbarer —, (Temper —); odlew kowalny, odwęglony. Stahlform —; odlew zlewny, stalowy.

Guß (Gußstück, Stück, Wolf, Luppe) p. Luppe.

Gußblase; bąbel, ■ wzdęcie (w odlewie) (met. odl.).

Gußeisen; żelazo lane, leizna żelaza (met.).

Hart —; żelazo utwardzone, hartowane.

schmiedbares —; żelazo kowalne, kowne, odwęglone.

Gußeisenbruch; druzg żelaza lanego (met.).

Gußeisenstange (Gußplatte); zlewek, odlew, sztaba lana (odl.).

Gußform (Gießform, Form); forma odlewnicza (odl.).

Gußgerinne (Gußrinne, Einguß); nalewnica, żłobek odlewniczy (odl.).

Gußhaut (auf dem Gußstück); naskórek (odlewniczy) (odl.).

Gußmaterial; leiwo.

Gußhütte (Gußwerk) p. Gießerei.

Gußkasten p. Gießkasten.

Gußkopf (Anguß) p. Anguß, Gießkopf.

Gußloch (Gießloch, Einguß, Eingußloch, Eingußöffnung) p. Einguß.

Gußlochzapfen (Gußzapfen, Gießzapfen); czop (czopek) wlewowy, odlewniczy (odl.).

Gußmodell (Modell); model odlewniczy (odl.).

Gußmörtel (Grobmörtel, Beton); beton (bud.).

Gußnaht (Gußreif, Bart); szew (odlewniczy) (odl.).

Gußofen; piec odlewniczy (odl.).

Gußpfanne p. Gießpfanne.

Gußplatte p. Gußeisenstange.

Gußrad; koło lane (maszyn.).

Gußreif p. Gußnaht.

Gußrinne p. Gußgerinne.

Gußroheisen (Gießereiroheisen) p. Roheisen.

Gußröhre (gußeiserne Röhre); rura lana.

Gußschale (Schale, Coquille, Gußform, Kapsel metallene); kadłub odlewniczy (odl.).

Gußstahl (Tiegelgußstahl); stal lana, tyglowa (met.).

Gußstahlblech; blacha ze stali lanej (met.).

Gufistahldraht; drut ze stali lanej (met.).

Gußstahldrahtseil p. Drahtseil.

Gußstahlfabrik (Gußstahlwerk, Fabrik für Tiegelgußstahl); fabryka stali lanej, huta stali lanej, stalownia (met,).

Guf Stahlkönig; królik stali lanej, królik stali tyglowej (met.).

Gußstück (Gußware) p. Guß.

Gußware; odlew, towar lany, odlewany (met.).

Gußwerk; 1) p. Gußhütte; 2) Gußstück.

Gußzapfen; 1) p. Gußlochzapfen; 2) p. Anguß.

Gut; 1) dobro; 2) majątek; 3) towar.

Gut (Klaubgut) p. Material.

Gutachten (das); opinia, zdanie.

Gute Wetter p. Wetter.

Gütermagazin (Frachtenmagazin, Warenmagazin, Güterschoppen); skład towarowy, magazyn towarowy, towarnia, składownia.

Guterz; ruda bogata (górn. hut.).

Güteverhältnis; spółczynnik wydajności.

elektrisches —; wydajność elektryczna, sprawność elektryczna.

wirtschaftliches —; sprawność ekonomiczna.

Guthaben (das); należność, reszta z obrachunku.

Gütertarif (Frachttarif); taryfa towarowa, cennik przewozu towarów.

Güterwagen (Frachtwagen); wóz towarowy.

Güterzufuhr; dowóz towarów.

Güterzug (Lastzug); pociąg towarowy.

Gutrösten (der Erze) p. Garrösten.

Gutsole p. Garsole.

Gutsprechen die Sole; uznać solankę jako nasyconą, stężoną, warzelną (warzel.).

Guttapercha; gutaperka (matr.).

Guttensteiner Kalk; wapień guten-sztyński (geol.).

Gyps p. Gips.

Gymnit; gymnit (min.).

Gyrolith; gyrolit (min.).

H.

Haarhygrometer p. Hygrometer. | Hahn (Wechsel); kurek (techn. ma-Haarkies (Nickelkies, Millerit); mille-    szyn.).

ryt (min.).    Wärm —, (Wärmwechsel); kurek

Haarkupfer (Mooskupfer, Kupfer-    do ogrzewania.

wolle); miedź włosista (met.).    Wasser —; kurek wodny.

Haarpinsel; włośnik, pędzel wło- Wasserstands —; kurek wodo-siany, pędzel z włosów.    wskazowy.

Haarröhrchen; rurki włoskowTate    Zweiweg —; kurek zwykły, prze-

(fiz.).    lotowy.

Haarsalz (Halotrichit, Keramohalit); Zylinder —, (Zylinderwechsel);

sól włosiasta, włosy solne (min.).    kurek cylindra.

Haarschlacke p. Schlackenwolle. Hahnbrei (Hahnebrei); woda zagli-Haarsilber; srebro rodzime włosiaste, niona, zakredziona, breja gliniana włosy srebrne (min.).    (wyrób blachy).

Haarzirkel p. Zirkel.    Hahnenbalken (Spitzbalken); grzęda

Haases Schachtabteufen; pogłę-    (belka dachowa    położona najbliżej

bianie szybów sposobem Haasego    grzbietu) (bud.).

(pale rurowe) (górn.).    Hahnfassung (der Glühlampe); ob-

Haben (das); mienie, należytość.    sadka (obsada)    z włącznikiem (eh).

Häckchen p. Berghäckel.    Hahnluftpumpe; pompa powietrzna

Hacke; siekiera, siekierka (narz.). ; (pneumatyczna) kurkowa (fiz.). Haderig (hadrig) von Eisen p. Eisen Haidingerit (prismatisches Euklasha-

hadriges.

Hafnefjordit; hafnefjordyt (min.).

Hafnererz p. Glasurerz.

Haftbarkeit (Haftpflicht, Haftung,

Garantie); poręczenie, poręka, rękojmia, odpowiedzialność, gwarancya.

Haften (haften bleiben) vom Eisen; przywierać (żelazo przywiera do walców) (techn.).

Haftung p. Haftbarkeit.

Haftzeit (Garantiezeit); okres poręki, trwanie poręki.

Hahn (Wechsel); kurek (techn. maszyn.).

Ablaß —, (Ablauf —); kurek wypustowy, spustowy.

Dampf —; kurek parowy.

Dreiweg —; kurek trójdrogowy.

Durchgangs —; kurek przepustowy.

Einspritz —, (Speise —-); kurek zasilający, wpustowy, wtryskowy. Hakenkamm (Verzahnung, Ver-Manometer—; kurek manometru. Schränkung); wrąb zębaty, wrąb Probier—; kurek probierczy, pró- z zębem (cieś.). bny, dozorczy, kruczek.    Hakennagel p. Schienennagel.

Reinigungs —, (Schnelldampf —,    Hakenstahl (Drehhaken, Schrotmei-

Sturmwechsel); kurek przewiewny, ! ßel, Kreuzmeißel); dłuto krzywe, cylindrowy, podcylindrowy.    haczykowate (tok.).

Schieberkasten—; kurek do su- Haken werfen (von Gängen); zakrzy-waków, suwakowy.    wiać się, haczyć się (geol.).

Spritz —, (Spritzwechsel); kurek Halbachtmalsechsflächner p. Dya-natryskowy, nastrzykowy.    I kis- Dodekaeder.

loid); hajdyngeryt (min.).

Haken; 1) hak, kruk, czep; 2) p. Biegung, Falte (geoh).

Hakenachse (Schnurachse); oś hakowa (wieszadła) (miern. górn.). Hakenband p. Kegelband. Hakenblatt (Verzahnung); zamek, łączenie (cieś.).

gerades —; zamek prosty, nakładka zwyczajna z zębem.

gerades — mit Versatzung; zamek z wpustem, łączenie na wpust, łączenie czopowe.

— mit dem Keil; zamek z klinem, łączenie klinowe.

schräges —; zamek ukośny, nakładka ukośna z zębem, schräges — mit Grat; zamek ukośny z grotem, łączenie ukośne z grotem. Hakeneisen (im Handel); żelazo hakowe.

Halbdreimalachtflächner p. Del- Halbpfeiler (Wandpfeiler, Pilaster);

toiddodekaeder.

Halbdurchsichtig; półprzeźroczysty (min.).

Halbe Gezeugstrecke; poziom średni (odbudowa żył) (górn.).

pilaster, filar uwięzły, w mur wcielony (arch.).

Halbprodukt; półwyrób, półwytwór, półprodukt (hut. techn.). Halbradeisen p. Eisen.

Halbe Mauerung; murowanie poło- Halbrundeisen (halbrundes Eisen) wiczne, omurowa połowiczna (w cho- j p. Eisen.

dnikach) (górn.).    Halbrundholz (Halbholz); półczyna

Halber Biberschwanz; półkar-    półcizna, poła (bud.).

piówka (bud.).    Halbsäule; półsłupie, pólkolumna,

Halber Türstock (einbeiniger Tür-    słup uwięzły (arch.).

stock); półodrzwia, półpara (górn.) Halbschatten; przycień, przycienie. p. Türstock.    Halbsechsmalachtflächner p.

Halbes Gezimmer; 1) półodrzwia,    Hexakistetraeder.

półpara; 2) wieniec połowiczny Halbstahl p. Mock (Mockstahl).

(w szybach) (górn.) p. Gezimmer, Halbstuffen p. Mittelerze.

Geviere.    Halbviermalsechsflächner p. Pen-

Halbfett (halbfette Kohle, Stein-    tagondodekaeder.

kohle); półtłusty (węgiel półtłusty). Halbviermalzwanzigflächner p. Halbflächner (Hemieder); postać pół-    Trigondodekaeder.

ścienna, hemiedryczna, półścian    Halbwallonenfrischarbeit (Halb-

(kryst.).    wallonenschmiede);    świeżenie

Halbgar; półgotowy, niedokończony    (uszczerzanie, fryszowanie) półwa-

(met.).    lońskie, półwalonka (met.).

Halbgasfeuerung; opalanie, ogrze-    Halbwalm (Halbwalmdach); dach

wanie półgazowe (techn. warzel.).    półszczytowy (bud.).

Halbgeschoß (Zwischenstockwerk, Halbzweimalzwölfflächner p. Ska-Antiesol, Mezzanin); międzypiętrze,    lenoeder.

półpiętrze, antresola (bud.).    Halde; warpa, zwał, hałda (kupa

Halbhochofen p. Blauofen.    skały płonnej) (górn. hut.).

Halbholz p. Halbrundholz.    Haldenberge (Haldengestein); skała

Halbieren; połowić, przepołowić    płonna, rumy (górn.).

(mat. geom.).    Haldenerz; ruda ze zwału, ruda zwa-

Halbiert (vom Roheisen); połowiczny,    łowa (górn.).

mieszany, pstry (met.).    Haldenbrand; pożar zwału, gorzenie

Halbjahr; półrocze.    zwału (górn.),

Halbkreis; półkole (geom.).    Haldenkuttung; przebieranie, prze-

Halbkreistransporteur p. Trans-    szukiwanie    zwału,    kręzlowanie

porteur.    (górn.) p. Kutten.

Halbkugel; półkula (geom.).    Haldenplatz (Haldensturz, Halde);

Halbkuppel (Chorgewölbe, Muschel-    zwaliszcze,    warpowisko,    warpisko

gewölbe, Nischengewölbe); sklepie-    (górn. hut.).

nie wnękowe (bud.).    Haldenschutt (Bergschutt) p. Rolle.

Halbleiter; półprzewodnik (el.).    Haldensturz; 1) zwał, wysyp; 2) p.

Halblöhner (Bergjunge); półlennik, Haldenplatz.

półlennikowy, chłopiec, młodzian    Haldenvorrat; zasób zwałowy, zasób

górniczy (górn.).    na zwale (górn. hut.).

Halbmesser (Radius); promień    Haldenzeuge; zwaliny, odwaliny

(geom.).    p. Haldenberge.

Halbmetalle; półmetale, półkruszce Haldenzug; zwały dawne, rząd zwabiłem.).    łów dawnych (górn.).

Halbmondmeißel (Hohlmeißel, Hohl- Halle; wiata, hala, podsienie. eisen); dłubacz, żłobak, piesznia, Bahnhofs —; wiata dworcowa, rera (narz.).    Maschinen —; wiata maszynowa,

Halbopal; półopal (min.).    maszynownia.

Halbparabelträger; dźwigar    nie-    Vor —; przedsionek,

zbieżny, parabolnica przycięta (bud. Halleiner Wehre p. Wehre, most.).    Hallerde p. Pfannenstein.

Hallit; hallit (min.).

Halloysit; halloizyt (min.).

• Hallstätter Kalk; wapień halstacki (geol.).

Halm (Zündhalm, Strohhalm, Raket-chen); źdźbło, zapalnik źdźbłowy (górn.).

Halochalcit; halochalcyt (min.).

Halogene (corpora halogenia) p. Haloide.

Haloide (Haloidstoffe, Halogene, Salzbildner); haioidy, halogeny, soli-rody, chlorowce (chem.)

Halotrichit (Eisenalaun, Haarsalz, Keramohalit); halotrychit, sól wło-sista, keramohalit (min.).

Haloxylin; haloksylin (materyał wybuchowy).

Hals der Bessemerbirne; gardziel gruszki besemerowskiej (met.).

Hals der Muffel (Vorlage der Muffel); szyja mufli (hut. prob.).

Halse p. Röhrenbündel.

Halslager p. Lager.

Halt! stój! (sygn.).

Halt (Gehalt) p. Metallgehalt.

Halten (bauhafthalten, erhalten); utrzymywać, (w stanie należytym, dobrym), utrzymywać w ruchu (górn.).

Halten (enthalten); zawierać.

Halten (Stunde halten); zachowywać, utrzymywać kierunek (górn. miern.).

Halten (Wasser halten); zmódź, pokonać, poskromić wodę (górn.) p. Gewaltigen.

Haltestelle (Haltestation, Haltepunkt); przystanek drogi żelaznej (kol.).

Haltig (hältig, Erz enthaltend); rudę zawierający, rudonośny, rudziasty (min. chem. met.).

Haltiges (Erz haltiges); rudziastość (górn.).

Haltigkeit der Erze p. Erzgehalt.

Haltsignal (Halt!); sygnał zatrzymujący, sygnał „stój“! (sygn.).

Halurgie (Salzsudwesen, Salinenwesen); solnictwo (soln.).

Hamartit; hamartyt (min.).

Hämatit (Roteisenerz, Roteisenstein); hematyt, żelaziak czerwony (min.).

Hammer; młot, młotek (techn.). Abricht —; młot równiak. Aufwerf —, (Aufwerfer); młot podrzutowy.

Bali —, (für Schmiede); wykrążnik. Beil —; wytłocznik.

Breit —; l)młotblachowy; 2) obuch.

Hammer; młot, młotek (techn.). Dampf — ; młot parowy.

Eisen —; młot fryszerski, kuźniczy, kuźnicowy.

Feder —; młot sprężynowy. Friktions —, (Reibungs —); młot cierny.

Grade vor schlag —; przybijak podłużny.

Hand —; młotek ręczny.

Hau —; młot pilnikarski.

Holz —; goczka, dobniak. Hufeisen —; młot rowkownik. Kehl —; młot wklęśniak.

Kohlen —; młot węglarski. Kreuzschläge —, (für Schmiede); młot poprzecznik.

Loch —; przebijak kowalski. Markier —; młot znacznik. Maschinen —; młot mechaniczny, maszyna do kucia.

Maurer —, (Stock —); młot murarski.

Mutter —; młot dziurownik (okrągły).

Niet —; młoteczek zaklepniak, nilownik.

Puddel —, (Zäng —); młot pu-dlingowy.

Beck —; młot toporniczy.

Schell —; młot nagłowniak, młot nitarski.

Schlicht —; młot gładzik. Schmiede —, (Faust —); młot jednoręczny.

Schrot —; przecinak kowalski. Schwanz —; młot podrzutowy, młot przyciskowy z ogonem.

Setz —; młot przykładowy, przyr kładak, pobijak.

Spann —, (Gleichzieh —); młot równiak, gładzik.

Spitz —, (für Schmiede); młot dziubak.

Stiel —; młot wahakowy.

Stirn —; młot czołowy, młot wahakowy z nosem.

Teller —; młot wałkowaty. Vorschlag—, (Zuschlag —); młot kowalski dwuręczny, przybijak, berlik.

Wasser —, (hydraulischer —); młot wodny, hydrauliczny. Hammer (Hammerschmiede); p. Hammerwerk.

Hammerarbeit p. Schmiedearbeit. Hammerbahn; płatnia (młota). Hämmerbar p Schmiedbar. Hämmerbarkeit p. Schmiedbarkeit.

Handbagger (Baggerschaufel); pogłę-biak łyżkowaty, czerpak (rob. wod.). Handbarriere (Einlegbarriere); rogatka zakładana, ręczna (kol.). Handbeil; toporek, cioska (cieś.). Handbergeversatz; podsadzka rę czna (górn.).

Hammerbeil; toporek, siekierka (górn. soln.).

Hammerblech (gehämmertes, geschlagenes Blech); blacha kuta (met.).

Hammerdurchschlag p. Durchschlag.

Hammerfinne (Finne, Pinne); ostrze młota.

Hammergar (hammergares -Kupfer) p. Raffinatkupfer.

Hammerhelm (Hammerhelb, Hammerhelf, Hammerstiel); toporzysko, stylisko (młota) (maszyn, hut.).

Hammerhütte p. Hammerwerk.

Hammerkopf (Hammerklinge); głowa młota, głowica młota.

Hämmern (schmieden, treiben, schlagen) ; klepać, młotować, kuć (met. techn.).

Hammerpochwerk; tłuczka młotowa (sort.).

Hammerpreller; odbijak młotowy (maszyn, hut.).

Hammerschlag (Schlag des Hammers); uderzenie młota, udar młotowy.

Hammerschlag (Eisenhammerschlag, Hammersinter, Glühspan); mlotowi-na, zendra (odpadki przy kuciu) (met.).

Hammerschmied; 1) kowal; 2) kowal młotowy, kuźniak (kow. met.).

Hammerschmiede p. Hammerwerk.

Hammerschwanz (Hammerschweif); ogon młota, ogon młotowy (maszyn, hut.).

Hammersinter p. Hammerschlag.

Hammerstiel p. Hammerhelm.

Hammerstock (Chabottenstock) p. Amboßstock.

Hammerwasserrad; młotowe koło wodne (maszyn, hut.).

Hammerwelle (Daumenwelle, Paukenwelle, Grindel); wał młotowy (maszyn, hut.).

Hammerwerk (Hammerhütte, Hammer, Frischhütte); kuźnica, młotow-nia, hamernia, fryszerka (met.).

Hammerwerk (Hammperpochwerk) p. Hammerpochwerk.

Hand —; ręczny.

Handamboß; nastrążnica (kowadełko gwoździarskie).

Handanlasser; rozrusznik ręczny

Handbohren (das); wiercenie ręczne (górn.).

Handbohrmaschine; wiertarka ręczna (górn.).

Handbremse; hamulec ręczny (maszyn.).

Handdrehbohren (das); wiercenie obrotowe ręczne (górn.). Handdurchschlag; przebijak ręczny, palcaty, kolcowy (ślus.). Handelseisen (Kommerzeisen); żelazo handlowe (met.).

Handelssalz; sól handlowa (soln.). Handfahrt; schodzenie do kopalni po drabinie (górn.).

Handfäustel p. Bergfäustel, Fäustel. Handgriff (Handhabe); rękojeść, rę-kojęć, pochwyt, uchwyt, antaba. Handhacke p. Zimmeraxt. Handhammer p. Hammer. Handhaspel (Haspel); kołowrót ręczny (maszyn, górn).

Handkarren (Schubkarren, Karren); taczki (górn.).

Handkompaß (Taschenkompaß);

kompas ręczny (górn. mieni.). Handkraft; siła ręczna. Handkrückel p. Kriickel. Handlampe; lampa ręczna. Handlanger; wyrobnik, pomocnik; p. Taglöhner.

Handlaterne; latarka ręczna. Handluftpumpe; ręczna pompa powietrzna, pneumatyczna (fiz.) Handpresse; tłoczarka ręczna (techn.).

Handpumpe (Hebelpumpe, Drückel-pumpe); pompa ręczna (poruszana siłą ludzką) (maszyn.). Handpumper (Pumper); pompiarz. Handrad; kółko pokrętcze, pokrętło (do przesuwania obrotnic) (kol.). Handramme; baba ręczna, taranek (bud.).

Handreicher; pomocnik kopacki, handrycharz (górn.).

(el.).

Handriß (Skizze); szkic, zarys (odręczny).

Handarbeit; robota ręczna, praca Handsackbohrer; świder ręczny

ręczna.

Handaufzug; dźwig ręczny (z napędem ręcznym), dźwiżek.

z workiem (wiercenie szybów). Handsäge; piła, piłka ręczna (narz.).

Handscheidung p. Scheidung, Erz-scheidung.    *

Handschlägel p. Schlägel.

Handsehram; wrąb ręczny, szram ręczny,, bruzda (górn.).

Handschrämen; wcinanie się ręczne, rąbanie ręczne, szramowanie ręczne, bruzdowanie (górn.).

Handschrämmaschine; maszyna wrębowa ręczna, wcinarka ręczna (maszyn, górn.).

Handschwengel p. Schwengel.

Handspritze; sikawka ręczna.

Handstein (Handstück, Handstufe); okaz (rudy, minerału) (min.).

Handstoßbohren (das); wiercenie ręczne udarowe.

Handstück p. Handstein.

Handventilator; wentylator ręczny, przewietrznik ręczny, młynek (maszyn. górn).

Handzeichnung; rysunek odręczny, szkic.

Hanf; konopie (matr.).

Hanfeinlage p. Hanfseele.

Hanferz (Bergflachs); amiant, len górny (min.).

Hanffiachseil p. Flachseil.

Hanfflechte (Hanfzopf) bei Liderungen; splot, plecionka, warkocz konopny (maszyn.).

Hanfgurte; pas parciany.

Hanfkolben (Kolben mit Hanfliderung) ; tłok z szczelniwem konopnem (maszyn.).

Hanfliderung; szczelniwo konopne, pakunek konopny (maszyn.).

Hanföl; olej konopny, siemienny.

Hanfsalz (Samensalz); ziemlarka, (sól nieczysta w ziarnkach w Wieliczce) (soln.).

Hanfseele (Hanfeinlage); dusza konopna (w linie) (techn.).

Hanfseil; lina konopna (techn. górn.).

Hanfseiltrieb; napęd liną konopną (maszyn.).

Hanfzopf p. Hanfflechte.

Hängbogen (Hängebügel, Hängering); wieszadło, obłąk zawieśny (u kompasu) (miern.).

Hängbrücke (hängende Brücke); . most wiszący.

Häng- und Sprengwerkbrücke

(Zwangwerkbrücke); most wiesza-rowo rozporowy.

Hängeanschluß ; złącze wiszące (eh).

Hängeanschlußdose; gniazdo złącza wiszącego (el.).

Hängearm; kinkiet.

Hängebank (Hängbank, Schachttür, Falltür); wrota szybowe (górn.).

Hängebahn (Seilbahn, Drahtseilbahn) ; kolej wisząca, linowa (górn. kol.).

Hängebank (Hängbank, Schachtmündung, Tagkranz); ujście, wlot (wylot), zrąb szybu, wieniec wlotowy szybu (górn.).

Hängeeisen; 1) strzemię (bud.); 2) zawiesie panwiowe, wieszadło pan-wiowe (warzel.)

Hängekompaß p. Hängkompaß.

Hängelager p. Lager.

Hängelampe; lampa wisząca.

Hängelibelle p. Libelle.

Hängen (einhängen, einlassen); spuszczać (szybem).

Hängen der Stunde; wyznaczenie godziny (kierunku) (miern.).

Hangend (im Hangenden befindlich); nadkładowy (górn.).

Hangendabbau (Abbau im hangenden Flöz o. Lager); ^dbudowa nadkładowa, odbudowa w nadkładzie ! (górn.).

Hangendes (das Hangende, Dach, Decke); nadkład (geol. górn.).

Hangendflöz; pokład nadkładowy, warstwa nadkładowa, wierzchnia (geol. górn.).

Hangendgang; żyła nadładowa, żyła w nadkładzie (geol.).

Hangendgestein (Hangendgebirge); skała nadkładowa (geol. górn.).

Hangendkluft; szczelina nadkładowa (geol. górn.).

Hangendnachnahme; przybieranie nadkładu, przybiórka nadkładu (górn.),

Hangendquerschlag (Hangendschlag); przekop nadkładowy (do nadkładu), poprzecznia (przecznica) nadkładowa (do nadkładu) (górn.).

Hangendschacht; szyb w nadkładzie, szyb nadkładowy (górn.).

Hangendschiefer p. Dachschiefer.

Hangendschlag p. Hangendquerschlag.

Hangendstoß (Unterstoß); bok nadkładowy, upadowy, ściana nadkładowa, upadowa (górn.).

Hangendstrecke; chodnik nadkładowy (górn.).

Hangendtrumm (hangendes Trumm); odżyłek w nadkładzie, odżyłek nadkładowy (geol. górn.).

Hängeniveau (von Borchers); półkole zawieśne (Borchersa) (miern.).

Hängeplatte; płaza (bud.).    Härtemittel; środek utwardzający

Hängepumpe    p. Pumpe.    (met).

Hängesäule; słup wiszący, storczyk Härten (Eisen, Stahl); utwardzać, (bud.).    hartować (żelazo, stal) (met.).

Hängesehacht (Hängschacht) p. Ein- Härten (Härtung) des Eisens, des laßschacht.    Stahls;    hartowanie,    utwardzanie (że-

Hängeseil (Hängseil); lina zbytnia, laza, stali) (met.).

lina zwisająca (górn.).    Härten durch Einsetzen (Einsetzen.

Hängewerk;    stolec wiszący, wiąza-    Harteinsetzen, Einsatzhärten,    Ober-

nie wiszące,    wiązar wiszący (bud.    flächenhärtung); powierzchowne ce-

mech.).    '    mentowanie żelaza, nastalanie żelaza

Hängewerksbrücke; most wiesza-    (met.).

rowy (bud. most.).    Härteskala (Härteskale); skala twar-

Hängewerksträger; wieszar, dźwi-    dości (fiz. min.).

gar wiszący, nadciąg (bud.).    Härtewasser; woda (płyn) do utwar-

Hängezeug (Hängzeug); wieszadło,    dzania,    hartowania    (met.),

zawiesie (miern.).    Hartfloß p. Spiegelfloß.

Hilfs —; wieszadło pomocnicze.    Hartgummi p. Ebonit.

Hängezeug (Hängzeug, Hänginstru- Hartguß (Kapselguß, Schalenguß, ment, Hängekompaß); kompas za- Coquillenguß); odlewanie na twardo wieśny (górn. miern.).    (z formy zimnej, surowiznowej)

Hängkompaß p. Hängezeug.    (met. odl.).

Hängschloß (Vorhängschloß);kłódka. Hartguß (Hartgußware); odlew twar-Hängstange; żerdka zawieśna, za- dy, utwardzony (met. odl.).

wieśnica (górn.).    Hartin (Psathyrit); hartyn (min.).

Hängtasche (am Förderseile); zawie- Hartit; hartyt (min.).

sie kieszonkowe, kłódka kieszonko- Hartkobalterz (Hartkobaltkies) p. •wa (górn.) p. Seilgehänge.    Skutterudit.

Harfe p. Fadenplanifheter.    Härtling (pl. Härtlinge, Hartbrüche);

Harke (Kohlenkral); grabie do węgli. zamróz (hut.) p. Eisensau. Harmotom (Kreuzstein, paratomer Hartlot (Schlaglot, Strenglot); spój-Kuphonspat); harmotom (min.).    kowie miedziane, twarde, trudno-

Harnisch (Gangharnisch, Gangspie-    topliwe (met.    techn.).

gel) Spiegelfläche, Rutschfläche ei- Hartlöten; lutować, spajać na nes Ganges; pancerz, powierzchnia    twardo.

zwierciadlana, uskokowa, gładź żylna Hartmanganerz p. Psilomelan. (geol. górn.).    Hartmeißel (Meißel); nasiek, śrubel,

Harringtonit; haryngtonit (min.).    siekacz (narz.).

Harrisit; haryzyt (min.).    Hartmetall (Weißmetall); stop twar-

Hart; twardy.    dy, panewkowy.

Hartanlaufen des Stahls; niebiesz- Hartsalz (Gemenge von Kieserit, czenie stali (met.) p. Anlaufen lassen    Steinsalz, Chlorkalium); sól twarda

den Stahl.    (w Stassfurcie) (soln.).

Härtbar (vom Eisen und Stahl); Hartschlagen (Härten durch Schla-utwardzalny.    gen, Kalthämmern); klepanie na

Härtbarkeit (Härtefähigkeit) vom    zimno, kucie na zimno (rodzaj har-

Eisen und Stahl; utwardzalność, har-    towania, utwardzania żelaza, mie-

towność.    dzi i t. d.) (met.).

Hartblei (Antimonblei); ołów twardy, Hartstück p. Kupferblock.

antymonowy (met.).    Härtung p. Härten.

Hartbraunstein p. Braunit.    Hartzerrennen (Weißmachen) des

Hartbrüche p. Härtlinge.    Roheisens; bielenie, rafinowanie su-

Härte; twardość (fiz. min. met.).    rowizny (met.).

Härtefähigkeit p. Härtbarkeit.    Hartzinn (Weißmetall); cyna twarda

Härtegrad; stopień twardości (fiz. (met.).

min. met.).    I Harz; żywica (min.).

Härtemischung (zum Härten von Harzer-Wettersatz p. Wettersatz. Stahlwaren);mieszaninautwardzalna j Haselgebirge (Salztongebirge); żu-(techn.).    i ber, ił solonośny, solny (geol.).

Haspe; 1) spona, klamra; 2) zakrętka;

3) kruk, hak, kuna (techn.).

Haspel (Förderhaspel, Berghaspel); kołowrót (maszyn górn.).

Dampf —; kołowrót parowy, einmännischer —; kołowrót je-dnomężny.

elektrischer —; kołowrót elektryczny.

Hand —, (Horn —. Kurbel —); kołowrót ręczny, korbowy.

Luft —; kołowrót powietrzny. Pferde —; kołowrót konny, wrót, kierat.

Vorgelege — p. Getriebehaspel. Wassersäulen —; kołowrót słupo-wodny.

zweimännischer —; kołowrót dwumężny.

Haspelhaum (Haspelwelle, Rundbaum); wał kołowrotowy, bębenek (maszyn, górn.).

Haspeleisen; panewka kołowrotowa (maszyn, górn.).

Haspeler p. Haspler. Haspelförderung (das Haspeln, das Haspelziehen); wyciąganie kołowrotowe, wyciąganie (ciągnienie) kołowrotem (górn.).

Haspelgerüst (Haspelgestell); stolec kołowrotowy (górn.). Haspelgeviere; zrąb kołowrotowy, wieniec kołowrotowy (górn.). Haspelhorn; korba kołowrotowa (maszyn, górn.).

Haspelknecht p. Haspler. Haspelkübel; wiadro kołowrotowe (górn.).

Haspeln; wyciągać, ciągnąć kołowrotem (górn.).

Haspeln (das) p. Haspelförderung. Haspelpumpe; pompa kołowrotowa (maszyn, górn.).

Haspelrad; koło kołowrotowe (maszyn. górn.).

Haspelschacht; szyb kołowrotowy (górn.).

Haspelschachtfeld; pole kołowrotowe (górn.).

Haspelseil; lina kołowrotowa (górn.). Haspelstätte (Hornstatt, Hornhaspelstätte); szerzyzna kołowrotowa, koło-wrotnia, kołownia (górn.). Haspelstützen; podpory, stojaki, storczyny kołowrotowe (górn.). Haspelwelle p. Haspelbaum. Haspelziehen p. Haspeln, Haspelförderung.

Haspelzieher p. Haspler.

Haspler (Haspeler, Haspelzieher, Haspelknecht) ; ciągarz, kołowrotowy (górn.).

Hatchettin; haczetyn (min.).

Haube (Helindach) p. Helmdach.

Haube (Treibhut, Hut) eines Treibherdes; kołpak pieca odciągalnego (trybowego) (met.).

Haubengewölbe p. Gewölbe.

Haue p. Keilhaue.

Haueisen; brok (górn.).

Haueisen (Knappeisen, Spitzhammer); czakan (górn.).

Haueisenhülse; pochwa brokowa (górn.).

Hauen (Kohle, Erz); kopać, rąbać, dobywać (węgiel, rudę) (górn.).

Hauer (Häuer); rębacz, kopacz, rudo-kop, węglokop, żeleźnik (hawierz, hawerz) (górn.).

Häuerarbeit (Gewinnerarbeit); robota (praca) kopacka, kopanie, rąbanie (górn.).

Häuerausschlag; urobek (górn.).

Häuergedinge; ugoda kopacka, akord kopacki (górn.) p. Schnurgedinge.

Häuergezähe; narzędzia kopackie (górn.).

Hauerit (Mangankies); haueryt (min.).

Häuerkür; drużyna kopacka (górn.).

Häuerleistung; sprawność kopacka (skuteczność pracy kopacza) (górn.).

Häuerlohn; płaca kopacka (górn.).

Häuerschicht; szychta, zmiana kopacka (górn.).

Haufenverkohlung; zwęglanie w mi-lerzach, kupach, stosach (węgl.).

Haufwerk p. Hauwerk.

Haugeld; zapłata kopacka, zarobek kopacki (górn.).

Hauptabzugsstrecke (Hauptwetterstrecke) ; główny chodnik powietrzny (górn.).

Hauptantriebswelle p. Welle.

Hauptbefahrung (Generalbefahrung) ; objazd główny, inspekcya główna (kopalni przez urzędnika górniczego) (górn.).

Hauptbreit (b. Kehrherd); dno nadawcze, spód nadawczy (sort.).

Hauptbuch; księga główna, księga wykazów hipotecznych.

Hauptbühne (Schachtbühne, Schutzbühne) im Schachte; pomost główny, óchronny, bono główne, ochronne (górn.).

Hauptdiagonale; główny chodnik przekątni, ukośnica główna (górn.).

Hauptdrain (Sammeldrain); dren zbierający, dren zbiorczy (rob. wod.).

Hauptebene; płaszczyzna główna.

Haupteinbau; włoin główny, włom wspólny (pr. górn.).

Hauptfördersehacht; główny szyb wyciągowy (górn.).

Hauptfördersohle (Hauptförderhorizont); główny poziom przewozowy, poziom główny (górn.).

Hauptförderstrecke; główny chodnik przewozowy (górn.).

Hauptgang; żyła główna (geol. górn.).

Hauptgedinge (Generalgedinge); ugoda główna, ugoda powszechna, akord powszechny (górn.).

Hauptgeleise (durchlaufendes Geleise); tor główny (kol.).

Hauptgeschoß (erstes Stockwerk); piętro główne (bud.).

Hauptgestänge (Schachtgestänge) b. Schachtpumpen; żerdziny (ciągadła) główne, szybowe (maszyn, górn.).

Haupthorizont p. Hauptsohle.

Hauptkarte; mapa główna (górn.).

Hauptklemmen; zaciski główne (el.).

Hauptlauf p. Hauptstrecke.

Hauptleitung; przewód główny, przewodnik główny (el.).

Hauptlenker; wodzik (maszyn.).

Hauptmängel; wady istotne, usterki istotne (rachun.).

Hauptmauer (Vordermauer); mur główny, licowy, frontowy (bud.).

Hauptnormale p. Normale.

Hauptoffen (Hauptpüttenoffen, Offen, Strecke); piec, chodnik główny (soln.).

Hauptort p. Hauptstrecke.

Hauptpunkt; punkt główny (optyka).

Hauptpüttenoffen p. Anlagsoffen.

Hauptquerschlag; przekop główny (od szybu ku pokładowi) (górn.).

Hauptschacht; szyb główny (górn.).

Hauptschachtricht (Tagstrecke, Stollen); chodnik główny, odszybo-wy (ługownie) (soln.).

Hauptschalter; wyłącznik główny (el.).

Hauptschalttafel; główna tablica rozdzielcza (el.).

Hauptschluß; obwód główny (prądu głównego) (el.).

Hauptschlußlampe; lampa prądu głównego (el.).

Hauptschlußmaschine (Haupstrom-maschine, Serienmaschine, Reihenmaschine); maszyna szeregowa prądu głównego, prądnica głównikowa, maszyna jednoobwodowa (el.).

Hauptschlußmotor; motor prądu głównego (el.), p. Hauptstrommotor.

Hauptschlußschaltung; połączenie jednoobwodowe (el.).

Hauptschnitt (b. Kristallen); przekrój główny (kryst.).

Hauptschwinge (b. Pumpengestänge) p. Hauptlenker, Schwinge.

Hauptsohle (Haupthorizont, Hauptetage) ; poziom główny, piętro główne ' (górn.).

Hauptspannung; 1) naprężenie główne, pierwszorzędne (wyt.); 2) napięcie robocze (el.). ideale —; naprężenie główne zastępcze, wytężenie największe (wyt.).

Hauptstollen; sztolnia główna (górn.).

Hauptstrecke (Hauptort, Hauptlauf, Grundstrecke); chodnik główny (górn.).

Hauptstreichen (Generalstreichen); rozciągłość główna, ogólna, przeciętna (geol.).

Hauptstrombogenlampe p. Bogenlampe.

Hauptstromdynamo (Hauptstromgenerator) ; prądnica jednoobwodowa, sprądnica głównikowa (el.).

Hauptstrommaschine p. Hauptschlußmaschine.

Hauptstrommotor; prądnik główni-kowy, motor (silnik) jednoobwodo-wy (el.).

Hauptstromspule; cewa prądu głównego (el.).

Hauptstromwicklung; uzwojenie szeregowe (el.).

Hauptstromwindungen; zwoje prądu głównego (el.).

Hauptsturmstrebe (b. Gradierwerken) p. Windstrebe.

Haupträger; dźwigar główny (bud.).

Haupttrumm (Erbtrumm) eines Ganges; gałąź, odnoga główna, odżyłek główny (geol. górn.).

Haupttür (Eingangstür); drzwi główne, wchodowe (bud.).

Haus; dom (bud.).

gemauertes —; dom murowany, hölzernes —; dom drewniany. Wohn —; dom mieszkalny.

Haushrandkohle (Haushaltkohle, Hauskohle, Steinkohle zum Hausbedarf); węgiel domowy.

Hausmannit (Glanzbraunstein, Scharfmanganerz, Schwarzmanganerz, Schwarzbraunstein); hausmanit, braunsztyn czarny (min.).

Hausmeister; odźwierny.

Hausschwamm (Holzschwamm); grzyb domowy, drzewny, pleśń drzewna.

Haussteuer; podatek domowy.

Haustein (Quaderstein, Werkstück); cios, kamień ciosowy (bud.).

Hausteinmauerwerk; mur z kamienia ciosowego (bud.).

Hauwerk (Grubenhauwerk, Haufwerk, Berggefälle, Grubengefälle); urobek (ilość urobionego minerału) (góra.).

Hauyn (cfodekaedrischer Amphigen-spat); hauyn (min.).

Haydenit; haydenit (min.).

Hayesin; hayezyn (min.).

Hebdäumling p. Hebedaumen.

Hebearm p. Hebedaumen.

Hebebaum (Wuchtbaum, Brechstange); drąg, dźwignia, podważka (bud.).

Hebebock (Bock, Hebezeug, Winde); kozieł, słoń, trójnóg (do podnoszenia ciężarów) (bud.).

Hebedaumen (Hebdäumling, Hubdaumen, Hebearm, Hebekopf, Heb-ling, Daumen, Welldaumen, Ertel, Wellkamm); palec, ramię, przycisk, ksiuk, wyskok (kołek osadzony na wale, obracanym maszyną parową lub kołem wodnem) (maszyn.).

Hebeisen (Brechstange); łamulec, drąg żelazny (bud.).

Hebekopt p. Hebedaumen.

Hebel; dźwignia (mech.).

gegabelter —; dźwignia rozdwojona, rozwidlona, gerader —; dźwignia prosta.

Knie —, (Winkel—); dźwignia dwu-ramienna, łamana.

Hebelade (Heblade, Daumkraft, Fußwinde mit Schraube; dźwignik stolarski, lewar stolarski.

Hebelarm; ramię dźwigni, ramię siły (mech.).

Hebelausschalter; wyłącznik drążkowy (el.).

Hebelbremse; hamulec dźwigniowy, drążkowy (maszyn.).

Hebelhammer (Helmhammer, Stielhammer); młot wahakowy.

Hebelpumpe p. Drückelpumpe.

Hebelschalter; łącznik drążkowy, dźwigniowy (el.).

Hebelstütze (Hebelunterlage, Klotz); podpórka, podkładka dźwigni (mech. bud.).

Hebelumschalter; przełącznik drążkowy, dźwigniowy (el.).

Hebelwerk p. Hebezeug.

Hebemaschine (Hebevorrichtung, Hebezeug); dźwignica (maszyn.).

Heben; podnieść, podnosić, dobywać, ciągnąć.

Hebepumpe p. Hubpumpe.

Heber (Saugheber); przesysak, ssawa (fiz. mech.).

Heberbarometer p. Barometer.

Heberwäsche; płóczka ssawna (sort.).

Hebetatze (Tatze) p. Hebedaumen.

Hebetürstock p. Ansetztürstock.

Hebevorrichtung p. Hebemaschine.

Hebe- und Druckwerk p. Hub- und Druckpumpe.

Hebezapfen p. Hebedaumen.

Hebezeug p. Hebemaschine.

Heblade p. Hebelade.

Heblatte (eines Pochstempels) p. Hebetatze.

Hehler; hakownik (pomocnik walco-wnika).

Hebling p. Hebedaumen, Hebetatze.

Heblingswelle; wał palczasty (maszyn.).

Hebronit; hebronit (min.).

Hebung (der Schichten, des Gebirges); podniesienie się, wzniesienie się, wyskok (warstw, gór) (geol.).

Hedenbergit; hedenbergit (min.).

Hedyphan; hedyfan (min.).

Hefnereinheit; jednostka Hefnera (el.).

Hefnerkerze; świeca jednostkowa Hefnera (el.).

Heft (Griff); trzonek.

Heften; przyczepić do czego, przypiąć, spinać.

Heidengebirge (taubes Deckgebirge); pokłady płonne nadkładowe, pokłady wyługowane (soln.).

Heimbauen (heimwärtsbauen, zurückbauen); dobywać, rąbać, odbudowywać wstecz (ku szybowi, przekopowi, sztolni) (górn.).

Heimsagen; zrzec się, porzucić.

—    ein Gewerbe; złożyć rzemiosło.

—    ein Privilegium; zrzec się przywileju.    •

Heimwärts (zurück); wstecz, napo-wrót (góra.).

Heintzit (Kaliborit); kaliboryt (min.).

H-Eisen (Doppel-T-Eisen, I-Eisen); dwuteownik (bud.).

Heißlaufen (der Welle); zagrzanie się (wału) (maszyn.).

Heißluftapparat p. Winderhitzungsapparat.

Heißluftdörrung (Dörrung des Stöckelsalzes); suszenie żarowo powietrzne (soln.).

Heißluftmotor; motor (silnik) żarowo powietrzny (maszyn.).

Heißwasserquelle (Therme); cieplica, terma (geol.).

Heizapparat; ogrzewalnik (el.).

Heizen (einen Ofen, Kessel); ogrzewać, opalać (techn.).

Heizer (Schürer); palacz (techn.).

Heizfläche (Feuerfläche, Erwärmungsfläche) ; powierznia ogrzewana (tech.).

dampfberührte —; nadwodna powierzchnia ogrzewana, direkte —; bozpośrednia powierzchnia ogrzewana.

feuerberührte —; powierzchnia ogrzewana spalinami, indirekte —; pośrednia powierzchnia ogrzewana.

unmittelbare —; powierznia opło-mieniona.

wasserberührte —; podwodna powierzchnia ogrzewana.

Heizgase (pl.); gazy grzejne (techn.).

Heizhaus (Heizhausgebäude, Lokomotivschuppen); parowozownia, paro-woźnia, remiza parowozowa, ogrzewalnia parowozów (kol.).

Heizkanal (des Dampfkessels); kanał spalinowy (kotła parowego).

Heizkörper; grzejnik (ogr.).

Platten —; grzejnik płyciasty. Rippen —; grzejnik żebrowany.

Heizkraft (Heizvermögen, Heizungsvermögen) des Brennmaterials; siła ogrzewcza, zdolność ogrzewawcza.

Heizloch (Heizöffnung, Ofenloch, Schürloch); czeluść (techn.).

Heizmaterial (Heizstoff); paliwo, opał (techn.).

Heizraum (Heizstätte); palenisko (techn.).

Heizrohr (Heizrohre) eines Dampfkessels ; płomieniówka.

Heizrohrkessel p. Kessel.

Heizstätte p. Heizraum.

Heiztür (eines Ofens); drzwiczki paleniska (techn. hut.).

Heizung; opalenie, ogrzewanie (techn.).

Heizungsanlage; zakład ogrzewczy.

Heizvermögen (Heizungsvermögen) p. Heizkraft.

Heizwert (eines Brennstoffes); wartość opałowa, cieplikowa (paliwa) (techn.).

Hektar (100 Ar); hektar (100 arów) (mat. miern.)

Hektowatt; hektowatt (el.).

Hektowattstunde; hekto wattogodzi-na (el.).

Helfgevier p. Hilfsgevier.

Helfgezimmer p. Hilfsgezimmer.

Helfstempel p. Hilfsstempel.

Helfzimmer p. Hilfsgezimmer.

Heliostat; heljostat (przyrząd optyczny do kierowania promieni słonecznych na jeden i ten sam punkt).

Heliotrop (Sonnenwendstein); heliotrop (chalcedon ciemno-zielony) (min.)

Helium; hel (chem.).

Helix (Schnerkelschnecke); helix, zakręt (mięczak brzuchopławy) (geol.).

Helligkeit; jasność, światło (fiz.).

Helm (Stiel) eines Werkzeuges; toporzysko, stylisko (górn. hut.)

Helmdach (Haube); dach hełmowy, strzelisty (bud.).

Helmhammer p. Hebelhammer.

Helminth; helmint (min.).

Helmring (Helbring) eines Schwanzhammers; skuwka, blacha ramien-nikowa (maszyn hut,).

Helmstange; igła wieżowa (bud.).

Helvetan; helwetan (min.).

Helvin (tetraedrischer Granat); helwin (min.).

Hemidodekaeder p. Skalenoeder.

Hemieder p. Halbflächner.

Hemiedrie; półścienność, hamiedrya (kryst.).

Hemiedrische Form (hemiedrische Gestalt); postać półścienna, hemi-dryczna (kryst.).

Hemihexakisoktaeder p. Hexakis-tetraeder.

Hemiikositetraeder p. Trigondodekaeder.

Hemimorphit (Calamin, Kieselzinkerz) ; hemimorfit, kalamin (min.).

Hemioktaeder p. Tetraeder.

Hemiprisma; półsłup, hemipryzma (kryst.).

Hemiprismatisch; półsłupowy, he-mipryzmatyczny (kryst.).

Hemiprysmatisches System p. Kristallsystem.

Hemipyramide; półpiramida, hemi-piramida (kryst.).

Hemitetrakishexaeder p. Pentagondodekaeder.

Hemitriakisoktaeder p. Deltoiddo-dekaeder.

Hemmen (sperren) ein Rad; hamować (maszyn.).

(festliegender —);

Hemmschuh (Schlittenbremse); hamulec sankowy, suka (podkładany pod koła powozów na drogach zwyczajnych).

Hemmung (das Hemmen, Bremsen); hamowanie (maszyn.)

Henkel (Gehäng); obłąk, pałąk (u wiadra) (górn.).

Henoedrisches System p. Kristallsystem.

Henry; henry (el.).

Henwoodit; henwudyt (min.).

Hepatit (Leberstein); hepatyt (min.).

Hapatopyrit; hepatopiryt (min.).

Herausfördern p. Äusfördern.

Herausforderung p. Ausförderung.

Heraustreiben (herausfördern) p. Ausfördern.

Hercynit; hercynit (min.).

Herd (Bad); kotlina ogniska (kuzien-nego).

Herd (Feuer); ognisko (techn.). Schmiede — (Schmiedefeuer) ognisko kowalskie.

transportabler Schmiede —,

(Feldschmiede); ognisko kowalskie przenośne, kuźnia przenośna.

Herd (Feuerraum, Heizraum) beim Dampfkessel; palenisko, palowisko, ognisko.

Herd (Gestell, Untergestell, Eisenkasten) beim Hochofen; trzon, zaprawa, skrzynia (część spodnia wielkiego pieca).

Herd (Herdraum, Feuerraum) beim Flammofen; żarowisko (techn.).

Herd (Waschherd); słół płóczkowy, spławek, pławnisko (sort.), bewegter —; stół płóczkowy ruchomy.

Dreh —; stół płóczkowy obrotowy, kontinuierlich wirkender —;

stół płóczkowy bez przerwy działający, liegender stół płóczkowy leżący, schwingender —, (Schaukel —, Schüttei—); stół płóczkowy drgawkowy, wstrząsany.

Herdauskleidung p. Herdfutter.

Herdbacken (Herdborden) b. Waschherd; boki, bocznice (stołu płóczkowego) (sort.).

Herdboden (Herdsohle, Herdfläche) beim Waschherd; spód (dno) stołu płóczkowego (sort.).

Herdborden p. Herdbacken.

Herdbrücke (beim Flammofen) p. Feuerbrücke.

Herderit (Allogonit); herderyt (min.).

Herdfläche (beim Wasch herd) p. Herdboden).

Herdflut; mętnia (sort.).

Herdflutgerinne (Abzugsgerinne); żłób odpływowy, odciekowy (sort.).

Herdförmerei; formowanie w przed-hucie (form. odl.).

Herdfutter (Herdauskleidung, Herd-gestiibbe); zalepa ogniskowa (hut.), p. Gestübbe.

Herdfutter (Herdauskleidung) aus feuerfestem Material; zaprawa ogniotrwała (hut.).

Herdgerüst (b. Stoßherd) p. Herd stuhl.

Herdgestübbe p. Herdfutter.

Herdgewölbe (Flammengewölbe); sklepienie ogniskowe, płomienne (hut.).

Herdgießerei; odlewanie w przed-hucie (odl.).

Herdguß (das Verfahren) p. Herdgießerei.

Herdguß (das Produkt); odlew przed-hutny (odl.).

Herdmauerung; omurowanie ogniska (hut.).

Herdraum; 1) ognisko; 2) p. Herd (techn. hut.).

Herdsohle (eines Flammofens); spód ogniska, kotlina ogniska (hut.).

Herdsohle (eines Waschherdes) p. Herdboden.

Herdstock; obmurowanie spodu, kotliny ogniska (hut.).

Herdstuhl (Herdgerüst, Stoßherdge-riist); stolec stołu płóczkowego, stolec spławkowy, pławniskowy (sort.).

Herdtrocknung p. Planpfannen-trocknung.

Herdtrübe; męty stołowe, spławko-we, pławniskowe (sort.).

Herdwäsche; 1) p. Herdwaschen; 2) Schlämmhaus, Schlämm werk (sort.).

Herdwaschen (Verwaschen auf Herden, Herdwäsche, Schlämmen, Schlämmarbeit); płókanie na stołach, spławianie (sort.).

Herdwasser; woda płóczkowa (sort.).

Hereinbrechen (zu Bruche gehen, einbrechen, hereingehen); zawalić się, załamać się (górn.).

Hereinbrechen (hereintreiben) p. Hereinschlagen.

Hereinbringen (eine Kohlenbank) p. Einbänken.

Hereingehen (herabstürzen) p. Hereinbrechen.

10*

(eh).

Hereingewinnen(Hereingewinnung) der Mineralien; rąbanie, urabianie (minerałów) (górn.).

Hereinkeilen (mit Keilen hereintreiben); sklinować, odklinować, zbić klinem (górn.).

Heireinreißen; oderwać (skałę odłupaną) (górn.).

Hereinschießen (mit Schießarbeit hereinbringen); odstrzelić (górn.).

Hereinschlagen (hereintreiben, hereinbrechen, niederbrechen); zbić (ławę soli, węgla) oderwać, odłupać (ścianę odparzoną, słabą...) (górn.).

Hereintreibearbeit (Hereintreiben); zbijanie, zbitka, praca (robota) klinowa, wyłomowa (górn.).

Hereintreibemaschine ; maszyna klinowa (urabianie minerałów) (górn.)

Hereintreiben p. Hereinschlagen.

Herkunft; pochodzenie.

Hermannit; hermannit (min.).

Hermetisch (luftdicht, dampfdicht); hermetyczny, szczelny.

Heronsball; bania Herona (fiz.).

Herrerit; hereryt (min.).

Herschelit; herszelit (min.).

Herrschaftliches (das Vormaß) bei dem Schnurgedinge; pańskie (górn.).

Herstellung; wykonanie, wygotowanie, uskutecznienie.

Herzrad (Herzscheibe, exzentrische Herzscheibe); serdecznik, koło sercowe, mimośród sei’cowy (maszyn.).

Herzschraube (b. Meßinstrumenten); śruba sercowa (miern.).

Herzstück (Herz, Kreuzungsstück) ; rozjazd, krzyżownica (bud. kol.).

Herzstückspitze (Herzspitze); dziób krzyżownicy, rozjazdu, ostrze rozjazdu (bud. kol.).

Herzynischer Kalk; wapień her-cyński (geol.).

Hessit (Tellursilber, unteilbares Tellur); hesyt, tellurek srebra (min.).

Hessonit (Essonit, Kaneelstein); he-sonit, kamień cynamonowy (granat szlachetny żółtawy) (min.).

Heteposit (Hetepozit) p. Heterosit.

Heterogen; różnorodny, odmienny.

Heterogenit; heterogenit (min.).

Heteroklin; heteroklin (min.).

Heteromorph ; różnopostaciowy (kryst.).

Heteromorphie(Heteromorphismus); różnopostaciowość (kryst.).

Heteromorphit (Federerz, Plumosit); heteromorfit, plumosyt (min.).

Heterosit; heterozyt (min.).

Heubachit; heubachit (min.). Heulandit(Stilbit, Blätterzeolith, heiniprismatischer Kuphonspat); heu-landyt, stylbit (min.).

Hexacrinus (Pflanzentier); hexakryn (liliowce dewońskie) (geol.). Hexaeder (Sechsflächner, Würfel);

sześcian, kostka (kryst.). Hexaedrisch; sześcienny. Hexaedrisches System p. Kristallsystem.

Hexagonal-Dodekaeder (Hexagonaldodekaeder); p. Quarzoid. Hexagonales System p. Kristallsystem.

Hexagonales Prisma; graniastoslup sześcienny (geom.). Hexakisoktaeder (Achtundvierzig-f lach); czterdziestoośmiościan (kryst.) Hexakistetraeder (Sechsmalvierflächner, Sechsmalvierflach, Hemi-hexakisoktaeder); czworościan po-szóstny, sześćczworościan, heksaki-stetraeder (kryst.).

Hieb; nacięcie, nacinanie, nasiekanie (techn. mech.).

einfacher —; nacięcie pojedyncze. Feilen —; nacięcie pilników, feiner —; nacięcie drobne, gęste, delikatne.

grober —, (Bastard —); nacięcie grube.

Kreuz —; nacięcie krzyżowe, mechanischer—; nacięcie mechaniczne.

Mittel —; nacięcie średnie. Raspel —; nacięcie zadziorowe. Hieroglyphen; hieroglify (geol.). Hilfeleistung; pomoc dana, danie po-

mocy.

erste — bei Unglücksfällen; danie (niesienie) pierwszej pomocy w wypadkach nieszczęśliwych. Hilfsarbeiter; pomocnik.

Hilfsbau; urządzenie pomocnicze. Hilfsbau (Hilfsbauwerk); budowla pomocnicza (bud.).

Hilfsbau (Zubau); dobudowa pomocnicza (przodek, chodnik pomocniczy) (górn.).

Hilfsdynamo; prądnica pomocnicza

Hilfsgevier (Helfgevier, Mittelge-vier); wieniec pomocniczy (w szybie) (górn.).

Hilfsgezimmer (Helfgezimmer, Helf-zimmer, Hilfspaar); 1) odrzwia pomocnicze ; 2) p. Hilfsgevier (górn.).

Hilfshängezeug p. Kompaßstäbchen.

Hilfsleitung; przewód (przewodnik) pomocniczy (el.).

Hilfsmittel; środek pomocniczy.

Hilfsort; przodek pomocniczy (góra.).

Hilfspaar p. Hilfsgezimmer.

Hilfspol; biegun pomocniczy (el.).

Hilfsschacht; szyb pomocniczy (góra.)

Hilfssignal; sygnał o pomoc.

Hilfssteiger; stygar (sztygar) pomocniczy.

Hilfsstempel (Reifstempel); stempel pomocniczy (obudowa wbijana) (góra.).

Hilfsstollen; sztolnia pomocnicza (górn.).

Hilfsstrecke; chodnik pomocniczy (górn.).

Hilfstürstock (Helft iirstock, Helf-zimmer, Helfgezimmer, Hilfspaar); odrzwia pomocnicze (obudowa wbijana) (górn.)

Hilfswerkzeuge; narzędzia pomocnicze.

Hilfszins ; opłata za dozwolone służebności górnicze (pr. górn.).

Himbeerspat p. Manganspat.

Himmel (Werkshimmel); niebo, strop (w ługowniach) (soln.).

Himmelbruch (der Laugwerke); załom, opad, zawalisko stropu (w ługowniach solnych) (soln.).

Himmelsmehl (erdiger Gips); gips ziemisty (min.).

Himmelsnagel (in den Laugwerken); zerownik stropowy, stropowskaz (w ługowniach) (soln.).

Himmelsverätzung; ługowanie stropu (soln.).

Himmelsverwässerung (der Laugwerke) ; nawadnianie podstropne (soln.).

intermittierende —; nawadnianie podstropne w przerwach.

Hinabtransformation; przetwarzanie w niż (el.).

Hinauftransformation; przetwarzanie wzwyż (el.).

Hinausrest; dopłata (rachun.).

Hindernis; przeszkoda.

Hintereinanderschaltung; łączenie szeregowe, połączenie szeregowe (w szereg) (el.).

Hinterglied; następnik (mat.).

Hintergrund; tło.

Hintermann; odbieracz (walcownik, odbierający szynę z pod walców wychodzącą) (walc.).

Hinterschlich; opłóczki ostatnie (sort.).

? i ll i | !* lii jt. iiri i

! % -Ig | ² h sl| = I ||1 5T ii u -źli I lip l | M 3    ||® r l.|&|| I! |l|ll

" fef. 1 I ■§»-    I ?=s»i liils    tjHglOI

l-mi I 8ji “ii    's

£sf i i i ! II s! i „-! i f.J i h r® r rl r t P fi r« 7 i Tl * t l r

äs“Ssässg?S!B|SB-s||ä|§,^.s®J<5s5sglds-$,ä = !l!°ssä*£fl a? s s i -S! g -S s l-s««-S1 s s

s ä fl O s 'S S fl <«5 s £ fi -S £ .s 3^-0 .SE.ti^.t5 o C X x sc as x sc asa: asss as    "

asas as

Q-

CD

w

CD

1-

je

Hobel; strug, wiórnik, hebel (stok). Schlicht —; strug wyrówniak. Stab —; strug wałkowniak. Stemm —; strug wygiętniak. Streich —; strug wyciętniak. Schrot —; strug zdzierniak. Wand —; strug bocznik.

Wangen —; strug odsadnik.

Zahn —; strug zębak.

Zug —; strug pociągniak.

Hobelbank; stół stolarski, warsztat stolarski (stok).

Hobeleisen; żelazko struga, dłutko struga (stok).

Hobelgehäuse (Hobelkasten); drzewiec struga, osada struga (stok).

Hobelmaschine: 1) wiórarka (do drzewa); 2) strugownica (do metalu, o suwającej się stolnicy); 8) strugarka (o suwającym się nożu-sha-ping).

Hobeln; strugać, heblować.

Hobelspäne; wióry, stróżyny, heblowiny (stok).

Hobelwerkstätte (Hoblerei); stru-garnia, heblarnia (stok).

Hochbau; budownictwo (bud.).

Hochhau (Eisenbahnhochbau); budowa nadtorowa (bud. kok).

Hochbauten; 1) budynki nadziemne; 2) budowy nadziemne (bud. inż. itd.).

Hochdruck; ciśnienie wysokie, prężność wysoka (mech.).

Hochdruckdampfkessel (Hochdruckkessel); kocioł parowy wysokoprężny (maszyn.).

Hochdruckdampfmaschine; (Hoch-druckmaschine); p. Dampfmaschine.

Hochdruckdampfturbine; turbina parowa wysokoprężna (maszyn.)

Hochdruckmaschine p. Hochdruckdampfmaschine.

Hochdruckpulsometer; tętnik wysokoprężny, pulsometr wysokoprężny (maszyn.).

Hochdruckventilator; wentylator wysokoprężny, przewietrznik wysokoprężny (maszyn.).

Hochdruckzentrifugalpumpe;

pompa odśrodkowa wysokoprężna (maszyn.).

Hochdruckzylinder; cylinder wysokoprężny, cylinder mały (maszyn.).

Hochebene (Hochland) ; wyżyna (geol.).

Hochmanganhältig (vom Roheisen); wysokomanganowy (met.).

Hochofen (Hohofen) ; piec wielki (hut.).

Hochofen mit freistehendem Schacht; piec wielki bezoponowy.

Hochofenanlage (Hochofenhiitte); zakład wielkopiecowy, huta wielkopiecowa (hut.).

Hochofenbetrieb; ruch wielkopiecowy (hut.).

Hochofenbodenstein; spodek wielkiego pieca, kamień spodni wielkopiecowy (hut.).

Hochofenbrust; pierś wielkiego pieca (hut.).

Hochofencampagne p. Hochofenkampagne.

Hochofengang; bieg wielkiego pieca (hut.).

Hochofengase (Gichtgase); czad wielkopiecowy (hut.).

Hochofengasfang; czadnia wielkiego pieca (hut.).

Hochofengasmotor p. Verpuffungsmotor.

Hochofengasrohr ; czadówka wielkopiecowa (hut.).

Hochofengebläse; dmuchawa wielkopiecowa (maszyn, hut.).

Hochofengestell; gar wielkopiecowy, zaprawa wielkopiecowa (hut.) p. Gestell.

Hochofengicht; gardziel, gichta wielkopiecowa hut.) p. Gicht.

Hochofengichtaufzug; dźwig wielkopiecowy p. Gichtaufzug.

Hochofengichtöffnung; paszcza wielkopiecowa (hut.).

Hochofengichtplattform; pomost zasypowy wielkopiecowy (hut.) p. Gichtplateau.

Hochofenguß (Eisenguß, Gußeisen erster Schmelzung); odlew wielkopiecowy (met.).

Hochofenhütte p. Hochofenanlage.

Hochofenindustrie (Hochofenbetrieb); przemysł wielkopiecowy (hut.).

Hochofenkampagne; okres biegu wielkiego pieca (hut.).

Hochofenkohlensack (Kohlensack, Bauch des Hochofens); przestron wielkiego pieca (hut.).

Hochofenmauer (Rauchgemäuer eines Hochofens); omurowanie wielkiego pieca (hut.).

Hochofenmeister (Betriebsfüher des Hochofens); majster, mistrz wielkopiecowy (hut.).

Hochofenprozeß: przebieg wielkopiecowy (hut.).

Hochofenrasten (Rasten des Hochofens); spadki wielkopiecowe (hut.).

(Bergakade-

(el.).

(el.).

Hochofenroheisen (Gußeisen erster Schmelzung); surowizna wielkopiecowa, surowiec wielkopiecowy (met.).

Hochofenschacht; szyb wielkiego pieca (hut.).

Hochofenschlacke (Eisenhochofenschlacke) ; żużel wielkopiecowy (hut.).

Hochöfner; hutnik wielkopiecowy (hut.).

Hochschule; wszechnica, uniwersytet.

— für Bodenkultur; wszechnica ziemiańska.

montanistische

mie); wszechnica górnicza, akademia górnicza.

technische —, (Polytechnikum); wyższa szkoła techniczna, politechnika.

Hochschüler (Hörer der Hochschule, Akademiker); słuchacz wszechnicy, uniwersytetu, akademik. Hochspannung; napięcie wysokie

Hochspannungsanlage; urządzenie o prądzie napięcia wysokiego (el.).

Hochspannungsklemme; zacisk do wysokiego napięcia (eh).

Hochspannungswechselstromdynamo; przemiennica wysoko-napięta, rozprądnica wysokonapięta

Höchstleistung; moc krańcowa.

Hochwasser ; woda wysoka, przybór wody, powódź.

Hochwasserstand (hoher Wasserstand); wysoki stan wody.

Hochwipfelbruch; przełam szczytowy (geol.).

Hocksche Dampfmaschine; motor parowy Hocka (dla wentylatorów) (maszyn.).

Hoffnungsbau; 1) praca (robota) próbna, nadziejna, poszukiwawcza, odkrywkowa; 2) odbudowa próbna, nadziejna, poszukiwawcza, odkrywkowa (górn.).

Hoffnungsort; 1) przodek próbny, nadziejny, poszukiwawczy; 2) chodnik próbny, nadziejny, poszukiwawczy (górn.).

Hoffnungsschacht; szyb próbny, nadziejny, poszukiwawczy (górn.).

Hoffnungsschlag; przekop (chodnik) próbny, nadziejny, poszukiwawczy, odkrywkowy (górn.).

Höflich (artig, hoffnungsvoll) p. Ge-staltig.

Hofrat; radca dworu.

Höhe; wysokość.

Druck —, (einer Pumpe); wysokość tłoczenia (pompy).

Fali —; wysokość spadania (mech.), flache —, (eines Kohlenpfeilers); wysokość pochyła, długość pochyła (górn.).

Förder —, (Hub —); wysokość podnoszenia.

Geschwindigkeits —; wysokość odpowiadająca danej prędkości (mech.).

Saug —, (einer Pumpe); wysokość ssania (pompy).

Zahn —; wysokość zęba (maszyn.). Hohe Metalle; kruszce szlachetne (złoto i srebro) (górn.).

Höhenbestimmung; ozuaczenie wysokości (miern.).

Hohendahlscher Zünder; zapalnik, zapłonnik Hohendahla (urabianie minerałów) (górn.).

Höhenkreis p. Vertikalkreis. Höhenkurve p. Schichtenlinie. Höhenmarke; znamię wysokości, znak wysokości (miern.). Höhenmessung (Hypsometrie); pomiar wTysokości (miern.). barometrische —; barometryczny pomiar wysokości, trigonometrische —; trygome-tryczny pomiar wysokości. Höhenunterschied: różnica wysokości.

Höhenwinkel; kąt wysokości, kąt wzniesienia (miern.).

Hohlbohrer; 1) dęczak; 2) świder wydrążony, łyżkowy (wiercenie ziemne) ; p. Bohrer.

Hohldachziegel p. Dachziegel. Höhle; jaskinia (geol.).

Knochen —; jaskinia kośćnicowa. Tropfstein —; jaskinia sopleń-cowa.

Hohleisen (hohles Eisen); żelazo dęte (met.).

Hohleisen (Hohlmeißel); p. Hohlmeißel.

Höhlenausfüllung (Hohlraumausfüllung); wypełnienie jaskiń (geol.). Höhlensalpeter p. Kalksalpeter. Hohlgestänge (Röhrengestänge); przewód próżny, pusty, rurowy, żerdki próżne, puste, rurowe (wierć, ziem.).

Hohlguß (Kernguß, Guß über den Kern); odlew próżny, odlew jądrowy (odl.).

Hohlkehle des Spurkranzes; żłobek obręczy, żłobek obrzeża, żłobek koła.

Hohlladen (bei der Sprengarbeit) p. Raumschießen.

Hohllinse (konkave Linse); soczewka wklęsła (fiz.).

Hohlmaß; miara pojemności, objętości (do rzeczy sypkich i płynnych).

Hohlmeißel (Hohleisen); dłubacz, piesznia, żłobak, rera (cieś.).

Hohlplattentür; drzwi z blachy dętej, kotłowej (osuszanie kopalń) (górn.).

Hohlrad; koło wewnętrznie uzębione (maszyn.).

Hohlräume; wydrążenia, pieczary, pustki (geol. górn.).

Hohlraumausfüllungen; wypełnienie wydrążeń, pieczar, pustek (geol.).

Hohlspat p. Chiastolith.

Hohlspiegel (Konkavspiegel); zwierciadło wklęsłe (fiz.).

Hohlweg; wąwóz (geol.).

Hohlziegel (Hohlstein); cegła drążona, cegła dęta (bud.).

Hohlzapfen; czop wydrążony (masz.).

Hohlzirkel p. Zirkel.

Holländisches Fernrohr; p. Fernrohr.

Höllenstein (Silbernitrat); kamień piekielny , azotan srebra (chem.).

Holm (Kappholz); oczep, kaptur (belka osadzona na palach stojących lub słupach) (rob. wod.).

Holmesit (Holmit, Clintonit); klinto-nit (min.).

Holoeder (Vollgestalt, Homoeder, Pantoeder); postać całościenna, ho-loedryczna, całościan, pełnościan (kryst.)..

Holoedrie (Homoedrie, Pantoedrie); holoedrya, całościenność (kryst.).

Holoedrisch (homoedrisch, pantoed-risch); holoedryczny, całościenny, całkowy (kryst.).

Hołosterikbarometer (Federbaro-meter, Dosenbarometer, Aneroid); aneroid, barometr sprężynowy (fiz.).

Holz; drewno (drzewo ścięte) (matr.).

Holz (Baum); drzewo.

Aspen —, (Espen —); drzewo osikowe.

Bau—; drzewo budowlane, budulec, behauenes —, (bearbeitetes —); drzewo obrobione, obciosane. Birken —; drzewo brzozowe, brzezina.

bituminöses — p. Lignit.

Holz (Baum); drzewo.

brandiges —, (angestocktes —); drzewo zgniłe.

Brenn —; drzewo opałowe, drwa. Buchen —; drzewo bukowe, buk, buczyna.

Eichen —; drzewo dębowe, dębina. Fein —, (Kunstschreiner —);drzewo stolarskie.

Fichten —, (Rottannen —); drzewo sosnowe, sosna.

glattes —(schieres —); drzewo czyste, drzewo bez sęków. Gewerbe —; drzewo rękodzielnicze.

geworfenes; — drzewo spaczone, spaczyste.

gesundes —; drzewo zdrowe. Gezähe —; drzewo narzędziowe. Gruben —, (Zimmer —); drzewo kopalniane, budulec kopalniany, grünes —, (frisches —); drzewo wilgotne, świeże, mokre, hartes —; drzewo twarde, harzreiches —; drzewo żywiczne, smolne.

Laub —; drzewo liściaste, lufttrockenes —, (ausgewittertes —); drzewo wyschłe, suche. Nadel —; drzewo szpilkowe, iglaste, choina.

Nutz —; drzewo użytkowe.

Schlag —; drzewo porębne, rębne. Schnitt —, (Säge —, Brett —); drzewo rznięt e, tarte.

Spalt —, (Scheiter —); drzewo szczapowe, szczapa, polano.

Sparren —; drzewo krokwiowe. Tannen—.(Tannenbaum, Tanne); drzewo jodłowe, jodła, jedlina, trockenes —; drzewo suche, unbehaunes —; drzewo nieobrobione.

vermorschtes —, (Schwamm —); drzewo spróchniałe, zbutwiałe, weiches —; drzewo miękkie. Weißbuchen —, (Weißbuche); di'zewo grabowe, grabina, wurmstichiges —; drzewo robaczywe, czerwliwe.

Holzasbest (gemeiner Asbest, Bergholz) ; asbest drzewiasty, drzewo górne (min.).

Holzausbau (hölzerner Ausbau); p. Ausbau.

Holzbahn p. Bahn.

Holzbalg (hölzerner Balg, Spitzbalg);

miech drewniany (maszyn, hut.). Holzbalken; belka drewniana (bud.).

Holzbearbeitungsmaschine; obrabiarka do drzewa.

Holzblende (Blende aus Holz); przepierzenie drewniane, przegroda drewniana (góra.).

Holzbohrer p. Bohrer.

Holzbohrmaschine; świdrownica.

Holzrücke p. Brücke.

Holzdamm; tama drewniana (góra.).

Holzdübel; zczepik, klin, kołek drewniany (bud. cieś.).

Holzfeuerung (der Pfannen); opalanie drzewem (warzel.).

Holzgeld; drzewne (góra.).

Holzgestänge (der Schachtpumpen); żerdziny drewniane (maszyn, góra.).

Holzgezimmer; p. Holzzimmer.

Holzhobelmaschine; wiórarka.

Holzhorden (zur Salztrocknung); półki, ruszty drewniane (warzel.).

Holzkasten (Holzpfeiler, Holzstoß, Stützkasten, Versatzkasten); kaszt drewniany, kaszt oporowy, filar drewniany (góra. cieś.).

Holzklammer p. Einschubleiste.

Holzklemme; zacisk drewniany.

Holzkohle; węgiel drzewny, mineralische '—, (Anthrazit); p. Faserkohle.

Holzkohleneisen p. Holzkohlenroheisen.

Holzkohlenklein (Kohlenlösche); miał węglowy (węgl. hut.).

Holzkohlenmeiler (Kohlenmeiler) p. Meiler.

Holzkohlenroheisen (Holzkohleneisen) ; surowizna węglodrzewna (met.).

Holzkonstruktion; konstrukcya drewniana, zestrój, ustrój, zespół, ze-kład drewniany (bud.).

Holzkübel (zum Ausschlagen des Salzes); koryto (drewniane) (warzel.).

Holzkupfererz p. Olivenerz.

Holzmoor p. Wäldermoor.

Holzopal; opal drzewny, drzewo skamieniałe (min.).

Holzpaar p. Türstockpaar.

Holzpfanne mit Flammrohren; p. Flammrohrpfanne.

Holzpfeiler p. Holzkasten.

Holzpflaster; bruk drewniany, klockowy (bud.).

Holzrauben; wyrywanie, wychwytywanie, rabunek drzewa (kopalnianego) (góra.).

Holzschlag; cięcie lasu, zrąb.

Holzschraube; śruba drzewna, wkrętka.

Holzschuh (Klotzschuh); trzewik drewniany, sandał, trepka.

Holzschwamm p. Hausschwamm.

Holzstein; drzewo skamieniałe (min.).

Holzstoß p. Holzkasten.

Holztorf p. Wäldertorf.

Holztür; drzwi drewniane.

Holzverband (Holzverbindung, Zimmerverband); wiązanie ciesielskie, więźba ciesielska (cieś. góra.).

Holzverbrauch (b. Salzsieden); zużycie, spotrzebowanie drewna (warzel.).

Holzverdämmung; zagrodzenie, zagrabienie, zatamowanie drewniane (góra.).

Holzverkohlung; zwęglanie drzewa (węgl.).

Holzverzug (Verzug, Holzverpfählung, Verladung) p. Verpfählung.

Holzwerk (Zimmerwerk eines Gebäudes); zrąb (bud. cieś.).

Holzzahn; ząb drewniany (maszyn.).

Holzzement; warstwiec (bud.).

Holzzimmer (Holzgezimmer); zrąb: odrzwia (w chodniku), wieniec (w szybie) (góra. cieś.).

Holzzimmerung (hölzerner Ausbau) p. Ausbau.

Holzzinn (Holzzinnerz, faseriges Zin-erz); cyniak drzewny (min.).

Homichlin; homichlin (min.).

Homoeder p. Holoeder.

Homoedrie p. Holoedrie.

Homoedrisch p. Holoedrisch.

Homogen (gleichartig); jednorodny, jednolity (fiz.).

Homogeneisen (homogenes Eisen, Flußeisen); żelazo jednolite, jednorodne, żelazo zlewne (met.).

Homogenkohle; węgiel jednolity łbez knota) (el.).

Homogenstahl; (homogener Stahl, Flußstahl); stal jednolita, jednorodna, stal zlewna (met.).

Honigstein (Mellit); miodowiec, melit (min.).

Honorar (Vergütung); wynagrodzenie, honoraryum.

Hope'it (Zinkphyllit); hopeit (min.).

Horbachit; horbachit (min.).

Horden; półki, ruszty (w suszarniach soli (warzel.).

Hordentrocknung (des Sudsalzes); suszenie na półkach, suszenie na rusztach (warzel.).

Horizont; poziom, widnokrąg, horyzont (miern.).

scheinbarer —; poziom pozorny, wahrer —; poziom rzeczywisty.

Horizont (Lauf, Sohle, Etage); poziom, piętro (góra.).

Horizontal (söhlig); poziomy (miern.).

Horizontale (horizontale Linie, wagrechte Linie); pozioma, linia pozioma (geom.).

Horizontale Fläche; powierzchnia pozioma (geom.).

Horizontale Strecke; chodnik poziomy (górn.).

Horizontalförderung; przewóz poziomy, p. Förderung.

Horizontalintensität; natężenie poziome (el.).

Horizontalkreis; koło poziome (miern.).

Horizontalprojektion (Grundriß) p. Projektion.

Horizontalschub; 1) napór poziomy, 2) rozpór (luku, sklepienia).

Horizontalstellung (von Meßinstrumenten); ustawienie poziome (miern.).

Horizontalturbine p. Turbine.

Horizonthöhe; wysokość poziomów, odstęp poziomów (od siebie).

Horizontiervorrichtung (der Meßinstrumente); nastawa (miern.).

Horn (beim Haspel) p. Haspelhorn.

Hornamboß; szparóg, rogal (kow.) p. Amboß (Sperrhornamboß.

Hornbleierz; ołów rogowy (min.) p. Kerasin.

Hornblende (Amphibol); hornblenda, blenda rogowa, rogowiec, amfibol (min.).

Hornblendefels (Hornblendegestein, Arnphibolit); amfibolit (geol.).

Hornblendeschiefer (Amphibolit-schiefer, Amphibolschiefer); łupek amfibolowy (geol.).

Hörnerableiter; ochronnik rożkowy (el.).

Horner Schichten; warstwy hor-neńskie (geol.).

Hornerz (Silberhornerz) p. Kerargyrit

Hörnesit; hernezyt (min.).

Hornhaspel (Kurbelhaspel) p. Haspel (Handhaspel).

Hornhaut; rogówka (w oku).

Hornkobald; kobalt rogowy (min.).

Hornquecksilber (Kaiomel) p.Queck-silbtrhornerz.

Hornschiene p. Knieschiene.

Hornsilber (Silberhornerz) p. Kerar-gyrit.

Hornstatt (Hornstätte, Haspelstätte, Hornhaspelstätte); szerzyzna kołowrotowa, kołowrotnia, kołownia (góra.).

Hornstattoffen (in den Salzgruben); chodnik kołowrotowy, piec kołowrotowy (soln.).

Hornstein; rogowiec (min.).

Horste; horsty (geol.).

Zwillings —; horsty bliźnięce.

Hortonolit; hortonolit (min.).

Honghit; honghit (min.).

Hövelit p. Sylvin.

Hoyer (Fallblock, Läufer, Rammbär, Rammblock, Rammklotz) p. Bär, Rammbär.

HP (englisch: Horse-power) moc konia, siła konia.

Huantajayit; huantajayit (min.).

Hub; skok, wznios (podniesienie), udźwig, p. Kolbenhub.

Hub (des Hammers); rozmach młota (maszyn, hut.).

Hubbegrenzung; ograniczenie skoku (maszyn.).

Hubdaumen p. Hebedaumen.

Hubhöhe; wysokość skoku (maszyn.).

Hubhöhe (Förderhöhe); wysokość podnoszenia (maszyn.).

Hubmagnet; magnes do podnoszenia (el.).

Hiibnerit; hibneryt (min.).

Hubpause; przerwa w podniesieniu, przerwa w skoku (maszyn, górn.).

Hubpumpe (Hebepumpe. Hubsatz, Säugpumpe) ; pompa podnosząca (maszyn.).

Hubpumpenkolben; tłok pompy podnoszącej (maszyn, górn.).

Hubrohr (b. Pumpen); rura podnosząca (maszyn.).

Hubsatz (Hubpumpe); zespół pomp podnoszących (maszyn, górn.).

Hub- und Druckpumpe (Hub- und Drucksatz); pompa podnosząco tłocząca (maszyn, górn.).

Hubventil (Hebungsventil) bei Pumpen ; wentyl (zawór) podnoszący (maszyn, górn.).

Hubverlust; niedoskok (strata na skoku tłoka) (maszyn.).

Hubverminderer; reduktor skoku (maszyn.).

Hubzähler; liczydło, liczydełko skokowe (maszyn.).

Hudsonit; hudsonit (min.).

Hufeisen; podkowa (kow.).

Hufeisenbogen; łuk w podkowę (bud.).

Hufeisenmagnet; magnes podko-wiasty.

Hufeisenstab p. Hufstab.

Hufmesser; strug kowalski (do przysługiwania kopyt) (kow.).

Hufnagel; podkowiak, gwóźdź pod-kowny (met. techn.).

Hufnageleisen; żelazo na podko-wiaki, żelazo na gwoździe podkowne (met. techn.).

Hufschmied; podkowacz (techn.).

Hufschmiedeisen p. Hufstab.

Hufstah (Hufstabeisen, Hufeisenstab, Hufschmiedeisen); żelazo podkowne, żelazo na podkowy (met. techn.).

Hufstollen; ocyl (kow.).

Hülle (Mantel, Umhüllung) eines Maschinenteiles; płaszcz, okrywa, osłona, otulina (kotła, cylindra) (maszyn.).

Hülse (Büchse); pochwa, tuleja (maszyn.).

Humanitätsanstalt; zakład dobroczynny, humanitarny.

Humanitätszweck; cel dobroczynny, humanitarny.

Humboldtilith (Melilith); humbold-tilit, melilit (min.).

Humboldtin p. Oxalit.

Humboldtit; humboldyt (min.).

Humit; humit (min.).

Humus (Schwarzerde); czarnoziem, próchnica (czarna ziemia urodzajna) (geol.).

Hund (Hunt, Grubenhund, Förderhund, Grubenwagen, Förderwagen); pies, wózek kopalniany, skrzynia (góra.).

deutscher —; pies niemiecki, ungarischer —; pies węgierski.

Hundeförderung (Wagenförderung); przewóz w wózkach, przewóz wózkowy (góra.).

Hundegestänge (Grubengeleise); tor kopalniany (góra.) p. Geleis.

Hundegestänge (Hundelauf); ławy wózkowe (górn.).

Hundekasten (Wagenkasten); skrzynia wózkowa, skrzynka wózkowa (góra.).

Hundelauf p. Hundegestänge.

Hundeläufer p. Hundestößer.

Hunderad (Wagenrad); kółko wózkowe (góra.).

Hunderterzirkel; cyrkiel odsetkowy (miern.).

Hundeschmierer; wózkowy (górn.).

Hundestößer (Hundstößer, Hundeläufer, Wagenstößer, Wagenförderer); odpychacz, wypychacz, wozak (górn.).

Hundleitnagel (Hundspurnagel); sworzeń torowy (górn.).

Hundrücken (Hundsteg); siodło (górn.).

Hungerstein p. Pfannenstein.

Hunt p. Hund.

Hureaulit (Hureolit); hureaulit, hu-rolit (min.).

Hurmane (Salzhurmane); topka, główka soli, hurman (warzel.).

Hurmanenform, forma solna, top-kowa (warzel.).

Huron (huronische Formation); for-macya hurońska (form, archaiczna Ameryki półn.) (geol.).

Huronit; huronit (min.).

Hut (eiserner Hut, Eisenhut) p. Eisenhut.

Hut (eines Treibherdes) p. Haube.

Hütchen (einer Magnetnadel); kape-luszyk (miern.).

Huthaus p. Zechenhaus.

Hutmann (Huttmann, Steiger) p. Grubensteiger.

Hütte (Hüttenanlage, Hüttenwerk); huta, zakład hutniczy (hut.) p. Gußhütte, Schmelzhütte, Walzhütte.

Hüttenabfälle; odpadki hutnicze (hut.).

Hüttenamt; urząd hutniczy (hut.).

Hüttenanlage p. Hütte.

Hüttenarbeit; praca hutnicza (hut.).

Hüttenarbeiter; hutnik (hut.).

Hüttenaufseher; dozorca hutniczy (hut.)

Hüttenbeamte; urzędnik hutniczy (hut.).

Hüttenbetrieb; hutnictwo (hut.).

Hüttendirektor; dyrektor huty, dyrektor hutniczy (hut.).

Hüttenerz; ruda hutnicza (hucie dostarczona).

Hüttenfabrikat p. Hüttenprodukt.

Hüttengewerke; gwarek hutniczy, spólnik hutniczy (hut.).

Hüttengewerkschaft; gwarectwo hutnicze (hut.).

Hütteningenieur; inżynier hutniczy (hut.).

Hüttenkosten; wydatki hutnicze, nakład hutniczy (hut.).

Hüttenkunde (Hüttenkunst); wiedza hutnicza, nauka hutnicza, nauka o hutnictwie, hutnictwo (hut.).

Hüttenleute (Hüttenmänner); hutnicy (hut.).

Hüttenmann; hutnik (hut.).

Hüttenmaschine; maszyna hutnicza (hut.).

Hüttenmeister; hutniczy, hutmistrz (hut.).

Hüttennicht p. Hüttenrauch.

Hüttenofen; piec hutniczy (hut.).

Hüttenordnung; porządek hutniczy, regulamin hutniczy (hut.).

Hüttenprozeß; przebieg hutniczy, proces hutniczy (hut.).

Hüttenprodukt (Hüttenfabrikat);. wyrób hutniczy (hut.).

Hüttenrauch (Hüttennicht, Flugstaub); popioły kruszcowe, pył hutniczy (hut.).

Hüttentausend; 250 sztuk (hut.).

Hüttenverwalter (Hüttenverweser); zarządca hutniczy (hut.).

Hüttenwerk p. Hütte.

Hüttenwesen; hutnictwo (hut).

Hüttenzentner; centnar hutniczy (150 funtów) (hut.).

Hyacinth (Hyazinth); hyacynt (min.).

Hyalith (Hyalith, Glasopal); hyalit, opal szklany (min.).

Hyalomelan; hyalomelan (min.).

Hyalophan; hyalofan (min.).

Hyalosiderit (Eisenchrysolith); hya-losyderyt (min.).

Hydrargillit; hydrargilit (min.).

Hydrat; wodzian (chem.).

Hydraulisch; hydrauliczny, wodny.

Hydraulische Bremse p. Bremse.

Hydraulische Druckhöhe; hydrauliczna wysokość ciśnienia.

Hydraulische Presse; prasa, tłocznia, Iłoczarka hydrauliczna (t. j. napędzana wodą) (maszyn.).

Hydraulische Wasserhaltungsmaschine; wywadniarka hydrauliczna, hydrauliczna maszyna wodociągowa (maszyn, górn.).

Hydraulischer Abbau; odbudowm hydrauliczna (działaniem wody) (górn.).

Hydraulischer Kalk (WasserkalU); wapno hydrauliczne, wodotrwałe '    (bud.). ’

Hydraulischer Mörtel (Wassermörtel); zaprawa hydrauliczna, zaprawa podwodna (bud ).

Hydraulischer Widder (Stoßheber); taran wodny, hydrauliczny (maszyn.).

Hydraulisches Gegengewicht (b.

Wasserhaltungsmaschinen); odciążek hydrauliczny (wywradniarki) (maszyn, górn.).

Hydroborazit; hydroboracyt (min.).

Hydroborokalzit (Hayesin, Borokal-zit); hydroborokalcyt (min.).

Hydrocerit; hydroceryt (min.).

Hydrodolomit; hydrodolomit (min.).

Hydrofluocerit; hydrofłuoceryt (min.).

Hydrogen p. Wasserstoff.

Hydrohämatit; hydrohematyt (min.).

Hydrokastorit; hydrokastoryt (min.).

Hydromagnesit; hydromagnezyt (min.).

Hydromanganokalzit; hydroman-ganokalcyt (min.).

Hydromechanik; hydromechanika.

Hydrometer; hydrometr (fiz. mech.).

Hydrophan (Weltauge); hydrofan, opal wodny, oko świata (min.).

Hydrophit; hvdrofit (min.).

Hydropit; hydropit (min.).

Hydrostatik; hydrostatyka, statyka cieczy.

Hydrostatischer Druck; ciśnienie hydrostatyczne.

Hydrostatische Wage; waga hydrostatyczna (fiz.).

Hydrotachylyt; hydrotachylit (min.).

Hydrotalkit; hydrotalkit (min.).

Hydroxyd (Oxydhydrat); wodorotlenek (chem.).

Hydrozinkit; hydrocynkit (min).

Hygiene (Gesundheitslehre); hygjena, nauka o zachowaniu zdrowńa, zdro-wiectwo.

Hygrometer (Feuchtigkeitsmesser); wilgociomierz, hygrometr (fiz.). Haar —; wilgociomierz włoskowaty

Hygroskop; hygroskop (wskazuje przybytek lub ubytek wilgoci) (fiz.).

Hygroskopie des Salzes; l^ygrosko-pijność soli (własność pochłaniania wrilgoci po wnętrza).

Hygroskopisch; hygroskopijny (fiz.).

Hyolithes; hyobthes (ślimak) (geol.).

Hyperbel; hyperbola (geom.).

gleichseitige —; hyperbola równoboczna.

Hyperboloid; hyperboloid (geom.).

Hyperoxyd (Überoxyd) p. Superoxyd.

Hypersthen (Paulit, labradorische Hornblende); hypersten, paulit(min ).

Hypersthenit (Hypersthenfels, Pau-litfels); hyperstenit (geol.).

Hyposklerit; hyposkleryt (min.).

Hypotenuse; przeciwprostokątnia (geom.).

Hypothek (Insatz); hipoteka.

Hypothekenurkunde; dokument hipoteczny.

Hypothekenverschreibung; zapis hipoteczny.

Hypothese (unerwiesene Annahme, Vermutung); przypuszczenie, domysł, hipoteza.

Hypoxanthit (terra die Siena); hy-poksantyt, terra die Siena (min.). Hypozykloide; hypocykloida (geom.). Hypsometrie p. Höhenmessung.

Hystatit (hystatisches Eisenerz, Titaneisen von Arendal); hystatyt (min.). Hysteresis; hystereza, uporność magnetyczna (el.).

Iberit; iberyt (min.).

Ichthyophthalm (Fischaugenstein, blättriger Apophyllit); ichtyoftalm, rybie oko (min.).

Ichtyosaurus; ichtyosaurus, rybo-jaszczur (w formacyi jurajskiej) (geol.).

Identisch (ebenderselbe, gleichbedeutend) ; tożsamy, równoznaczny, jednoznaczny, identyczny.

Identität (Nämlichkeit, Gleichheit, Einerleiheit); tożsamość, jednoznaczność, identyczność.

Idokras (Vesuvian, pyramidaler Granat) ; idokraz, wezuwian (min.).

Idrialin; idrialin (min.).

Idrialit (Quecksilberbranderz); idria-lit (min.).

I-Eisen (Doppelt-T—); dwuteownik (met.).

Igeltransformator; przetwornik je-żowaty (el.).

Iglesiasit; iglezyazyt (min.).

Igloit; igloit (min.).

Iguanoclon; iguanodon (należy doorni-topodów formacyi jurajskiej i kredowej) (geol.).

Ikosaeder (Zwanzigflächner); dwu-dziestościan (kryst.).

Ikositesseraeder (deltoidisches Ikositesseraeder) p. Ikositetraeder.

Ikositetraeder (Vierundzwanzigflächner, Deltoidikositetraeder, deltoidisches Ikositesseraeder); dwudziesto-czterościan deltoidowy (kryst.).

Ildefonsit (Harttantalerz); ildefonsyt (min.).

Illuminator (b. Grubentheodoliten); oświetlacz (miern.).

Ilmenit (Titaneisenerz); ilmenit, żela-ziak tytanowy, nigryn (min.).

Ilmenorutil; ilmenorutyl (min.).

Ilvait; ilwait, liewryt (min.).

Imaginär (unmöglich, scheinbar); urojony (mat.).

Imaginäre Größe; wielkość urojona (mat.).

Imitation (Nachahmung); naśladowanie.

Immatrikulation (Eintragung, Einschreibung, Aufnahme); wpis, imma-trykulacya (wpisanie w poczet studentów wszechnicy).

Immersion (b. Mikroskopen); immer-sya, zanurzenie, pogrążenie (n. p. w płynie) (fiz.).

Immobilien (unbewegliche Güter, Liegenschaften); nieruchomości.

Impedanz; impedancya, zawada, opór podniecony (eh).

Import p. Einfuhr.

Imprägnation (Einsprengung) des Nebengesteins; wpryśnięcie (rudy w skale) (geol.).

Imprägnation (des Grubenholzes); nasycenie, napuszczenie, napojenie, impregnacya (budulca kopalnianego).

Imprägnieren (sättigen); nasycić, napuścić, napoić, impregnować (chem. techn.).

Imprägniert (eingesprengt); wpry-śnięty (o rudach) geol.).

Impuls (Antrieb); popęd, impuls (mech.).

Inanspruchnahme p. Belastung.

Inbetriebsetzung; puszczenie w ruch (maszyny).

Incrustation p. Inkrustation.

Index (Inhaltsverzeichnis); skorowidz, spis rzeczy, indeks.

Index (Zeiger); wskazówka, wskaźnik (geom. maszyn.).

Indianit; indyanit (min.).

Indifferent; obojętny (chem.).

Indigo (dunkelblauer Farbstoff); indygo, .indycht (brw.).

Indigolith (Indikolith, blauer Turmalin) ; indygolit, turmalin niebieski (min.).

Indigopapier (blaues Abzugpapier); papier niebieski do odbijania.

Indikator; wskaziec, (wskaźnik) indykator (maszyn.).

Indikatordiagramm p. Dampfdiagramm.

Indium; ind (chem.).

Individuum (Einzelwesen, Person); osoba, jednostka.

(el.).

(el.).

(el.).

(el.).

Indizieren; wskazać, wskazywać, indykować (maszyn.).

Indizierte Leistung (der Dampfmaschine); moc wskazana (maszyny parowej) (maszyn.).

Indizierte Spannung; prężność wskazana (maszyn.).

Indorsaterlaß; polecenie odręczne.

Indorso (auf der Rückseite); napis na odwrotnej stronie dokumentu.

Indossament (Übertragung, Überweisung, Übertragungsvermerk); indos (odstąpienie weksla zaznaczone na odwrotnej jego stronie) (rach.).

Indossant (Wechselüberschreiber); indosant, odstępujący weksel (rach.).

Indossement p. Indossament.

Indossent p. Indossant.

Indossieren (überschreiben, überweisen) ; indosować (napisem wewnątrz zaznaczonym, przekazać komu weksel) (rach.).

Indossierung (Wechselüberti’agung); indosowanie, przekazanie weksla (rach.).

Induktanz; induktancya (el.).

Induktion (Stromerregung); induk-cya, wzniecenie (el.). dynamoelektrisehe —; indukcya dynamoelektryczna. elektrische —; indukcya elektryczna.

elektromagnetische —; indukcya elektromagnetyczna, elektrostatische —; indukcya elektrostatyczna.

gegenseitige —; indukcya wzajemna.

magnetische —; indukcya magnetyczna.

magnetoelektrische —; indukcya magnetoelektryczna. remanente —; indukcya szczątkowa.

Selbst —; samoindukcya, samo-wzniet.

unipolare —; indukcya jednobie-gunowa.

Induktionsapparat (Induktor); przyrząd indukcyjny, induktor, twornik (el.).

Induktionserscheinung; zjawisko indukcyi (el.).

Induktionsfrei; nieindukcyjny (el.).

Induktionsmaschine; maszyna indukcyjna (el.).

Induktionsmotor; motor (silnik) indukcyjny (el.).

Induktionsspule; cewka indukcyjna

Induktionsstrom (Nebenstrom); prąd wzniecony, wzbudzony, indukcyjny

Induktionswirkung; działanie indukcyjne (el.).

Induktiv; indukcyjny, samowznietny

Induktiver Leiter; przewód (przewodnik) samowznietny (el.).

Induktor p. Induktionsapparat.

Industrie (Großgewerbe); przemysł. Berg —, (Montan —); przemysł górniczy.

Industriebahn; kolej przemysłowa.

Industriebetrieb; przemysłowość, ruch przemysłowy.

Industriegas; gaz roboczy (techn.).

Industriegeleise; tor przemysłowy, tor fabryczny.

Industriell (gewerblich, gewerbereich) ; przemysłowy, dotyczący przemysłu.

Industrieller (Gewerbtreibender); przemysłowiec.

Industriesalz (Gewerbesalz); sól przemysłowa, sól do celów przemysłowych (soln.).

Induziert; indukowany, wzniecony

Infiltration; wsiąkanie, przesiąkanie, infiltracya (fiz. chem.).

Inflexion (der Lichtstrahlen); infle-ksya (załamywanie się promieni światła) (fiz.).

Influenz; influencya, wpływ, oddziaływanie.

elektrische —; influencya elektry

czna.

Influenzelektrizität; elektryczność influencyjna (el.).

Influenzmagnetismus; magnetyzm influencyjny (el.).

Influenzmaschine; maszyna influencyjna (el.).

Infusion (Aufguß); nalanie, nalew, infuzya (chem.).

Infusorien; wymoczki, infusoria (zwierzątka mikroskopijne) (geol.).

Infusorienerde p. Kieselgur.

In Gang setzen; rozruszać (maszyn.).

Ingenieur; inżynier.

Berg —; inżynier górniczy. Hütten —; inżynier hutniczy. Maschinen —; inżynier budowy maszyn, inżynier mechanik.

Ober —; inżynier naczelny, inżynier starszy, nadinżynier.

Ingenieur; inżynier.

Śektions —; inżynier oddziału, naczelnik oddziału, itraßen —; inżynier komunikacyi. itraßen und Wasser —; inżynier dróg i mostów.

Ingot p. Block.

Ingoteisen p. Flußeisen.

Ingotmetall p. Flußmetall.

Ingotstahl p. Flußstahl.

Inhalt; 1) treść, osnowa, myśl; 2) objętość, pojemność, bryłowatość.

Injektion (Einspritzung); wstrzykiwanie (fiz.).

Injektor p. Dampfstrahlpumpe.

Inkammeration; wcielenie do skarbu.

Inkasso (Einziehung, Geldeingang); przyjęcie do kasy, odbiór należytości, inkaso (kas.).

Inklination; nachylenie, inklinacya. magnetische —; nachylenie magnetyczne.

Inklinationsbussole; busola nachyleń magnetycznych.

Inklinationsnadel; igła inklinacyjna, igła nachyleń magnetycznych.

Inklusive (einschließlich); włącznie, łącznie.

Inkontrierungsausweis; wykaz pozycyi związkowych (kas.).

Inkrustation (Überkrustung); nasko-rupienie, okamieniałość (liści, kwiatów) (geol.).

Innenfeuerung (der Dampfkessel); palenisko wewnętrzne.

Innenfeuerungskessel p. Kessel.

Innenlasche (innere Lasche); łubek wewnętrzny (kol.).

Innenpolmaschine; prądnica (maszyna) o biegunach wewnętrznych (odśrodkowych) (el.).

Innenrohrschneider; przecinacz rurowy (wierć. ziem.).

Innerer Schacht; szyb wewnętrzny (górn.) p. Grubenschacht.

Innerer Widerstand; opór wewnętrzny (el.).

Innerer Winkel p. Winkel.

Inneres Glied p. Glied.

Inoceramen-Schichten; warstwy inoceramowe (geol.).

Inoceramus; inoceramus (małża bezgłowa jednomuszkułowa w form, kredowej) (geol.).

Insatzhärtung (Einsatzhärten) ; p. Härten durch Einsetzen.

Inselt p. Talg.

Inspektion (Schau, Aufsicht); dozór, dozorowanie.

Inspektionslokale; izba dyżurnych, czuwalnia, inspekcya.

Inspektor; inspektor.

Berg —; inspektor górniczy.

Inspizieren (beaufsichtigen, besichtigen, prüfen); doglądać, dozorować, pilnować.

Installation (Anlage); urządzenie, in-stalacya, zład.

Installation (Bestallung); instalacya, wprowadzenie w urzędowanie.

Instandhaltung; utrzymanie w całości (w dobrym stanie) np. budynków, dróg (górn. hut. i t. d.).

Instanz (Rechtszug); instancya (stopniowanie władz).

Instradieren (leiten); wskazać drogę, wybrać, wyznaczyć drogę.

Instradierung (Marschroute; wskazanie kierunku drogi, marszruta, dyrektywa.

Instruktion (Vorschrift); przepis, in-strukcya.

Instrument (Werkzeug, Gerät); przyrząd, narzędzie, instrument.

Intabulation; wpisanie do ksiąg hipotecznych, zahipotekowanie, in-tabulacya.

Integralstrom; prąd całkowity (el.).

Integral; całka (mat.).

Integralformeln; wzory całkowe (mat.).

Integrierender Teil; część istotna całości.

Intensität (Stärke); natężenie (el.).

Interferenz (der Wellen); interferencja (krzyżowanie, przecinanie się fal światła, głosu, wody) (fiz.).

Interimsbahn p. Bahn.

Interessent (Beteiligter); uczestnik, strona, interesowany.

Interkalarzinsen; odsetki narosłe podczas budowy.

Intermittierende Wässerung; nawadnianie w przerwach (soln.).

Interpolation (Einschaltung); inter-polacya (mat.).

Interruptor; przerywacz (eh).

Intervall; odstęp, przedział, pauza, interwał (fiz.).

Intervenieren (einschreiten); pośredniczyć.

Intervention (Dazwischentreten); pośredniczenie, wdanie się, inter-wencya.

Intimieren; 1) doręczyć; 2) zawiadomić; 3) obwieścić.

Inundation (Überschwemmung); wylew, powódź.

(el.).

Inundation (Unterwassersetzen); zalanie, zalew (kopalni) (górn.).

Inundationsgebiet (Überschwemmungsgebiet) ; zalewisko (rob. wod.).

Inventar (Vorratsverzeichnis); spis zasobów, spis inwentarza, inwentarz.

Inventar (Bestand); inwentarz, sprzęty

Inventur; spisywanie inwentarza, in-wentacya.

Inversor; przełącznik (el.).

Ion (pi. Ionen, Ionten); jon (atom jednego ze składników, na które rozpada się elektrolit pod wpływem prądu elektrycznego) (el.).

Iridium; iryd (chem. min).

Iridosmium (Sisserskit, Sysserskit); irydo-osm (min.).

Irisieren (der Mineralien); tęczowa-nie, iryzacya (min.).

Irit; iryt (min.).

Irregulär (unregelmäßig); nieprawidłowy.

Irritieren (die Magnetnadel); drażnić, niepokoić (igłę magnesową).

Irrtum (Fehler); błąd, myłka, omyłka.

Isobare (Luftdruckgleiche); izobara (wykresowa jednakowego ciśnienia).

Isochromatisch; izochromatyczny, (jednakowo) równozabarwiony (fiz.).

Isochron (gleichzeitig); równoczesny (mech.).

Isochronismus; równoczesność, izo-chronizm (mech.).

Isodynamen (Linien gleicher magnetischer Anziehungen); izodynamy, linie izodynamiczne.

Isogonen (Linien gleicher Abweichung der Magnetnadel); izogony, linie izogoniczne.

Isohypse (Schichtenlinie); izohypsa, warstwica (linia jednakowych wzniesień nad morze) (miern.).

Isoklas; izoklaz (min.).

Isoklinen (Linien gleicher Neigung); izokliny, linie izokliniczne.

Isolation; izolacya (el.).

Isolationsmessungen; pomiary izo-lacyi (el.).

Isolationsprüfer; przyrząd do sprawdzania izolacyi (el.).

Isolationsstoff; inateryał izolacyjny (el.).

Isolationsvermögen; zdolność izolacyjna (el.).

Isolationswiderstand; opór izolacyi (el.).

Isolator; izolator, odosobniak, od-osobniacz (el.).

Isolatorstütze; trzpień izolatora (el.).

Isolatorträger f podpora izolatorów (el.).

Isolierband; taśma izolacyjna (el.). Isolierbuchse; tuleja izolacyjna (el.). Isolieren (absondern); izolować, odosobnić (el.).

Isolierfähigkeit; zdolność izolacyjna (el.).

Isolierglocke; izolator dzwonkowy, kołpak porcelanowy (el.).

Isolierhülle ; odzież (osłona przewodu elektrycznego) (el.).

Isolierklemme; dybki (el.).

Isoliermasse; masa izolacyjna, masa izolująca (el.).

Isoliermaterial (Isolierstoff); ma-teryał izolacyjny (el.).

Isoliernippel; trzpionek izolujący

Isolierring; pierścień izolacyjny (el.).

Isolierrohr; rurka izolacyjna (el.).

Isolierrolle; izolator krążkowy, krążek izolacyjny, grzybek.

Isolierschemel; stołek izolujący (el.).

Isolierschicht; warstwa izolująca, warstwa izolacyjna.

Isolierstoff (der Dampfleitungen); materyał otulczy, materyał na otuliny.

Isolierung; izolowanie (el.).

Isolierung (der Dampfleitungen) otulanie (przewodów parowych).

Isolierungsart; rodzaj izolacyi, sposób izolacyi (el.).

Isolierungsröhren (b. d. Erdbohren); rury izolacyjne (wierć. ziem.).

Isomer (gleichteilig); izomeryczny, jednoskładny (ciała o jednakowym składzie chemicznym, a różnych własnościach) (chem.).

Isomerie; izomerya, jednoskładność (chem.).

Isometrisches System p. Kristallsystem.

Isomorph (gleichgestaltig); równo-postaciowy, izomorficzny (min.).

Isomorphie (Isomorphismus); równo-postaciowość, izomorfia (min.).

Isoplere; izoplera (wykresowa przy stałej objętości).

Isopyr; izopyr (min.).

Isoseisten; izosejsty (linie jednakowego wstrząśnienia) (geol.).

Isostasie; izostaza, równowaga skorupy ziemskiej (geol.).

Isotherme; isoterma (wykresowa przy jednakowej temperaturze).

Itakolumit (elastischer Sandstein, Gelenkquarz); itakolumit (min.).

Ittnerit; itneryt (min.).

Ixe (Dachkehle); kosz dachu (bud.). Ixenbundtram; jęta koszowa (bud.).

Ixiolith (Ixionolith); iksyolit (min.). Ixolyt; iksolit (min.).

Ixsparren (Kehlsparren Ecksparren); krokiew koszowa (bud.).

J.

Jacke (Puffjacke, Grubenhemd) p. Bergkittel.

Jacobis Rührbohrer; świder płu-żny Jakobiego (wiercenie szybów). Jacobsit; jakobsyt (min.).

Jade p. Saussurit (min.).

Jadeit; jadeit (min.).

Jahresertrag; przychód roczny, dochód roczny.

Jahresfrist; termin roczny. Jahresring; słój (drzewa). Jahrgang; bieg roku, rok.

Jalousie (Fensterschirm, Rolladen); skrzelice, skrzeliny okienne, za-zdrostki, żaluzye (bud.).

Jalpait; jalpait (min.).

Jamesonit (axotomer Antimon glanz); jamesonit (min.).

Jandusbogenlampe; lampa łukowa Jandusa (el.).

Jarolimeksche Zündung; zapalanie sposobem Jarolimka (urabianie skał materyałami wybuchowymi). Jarosit; jarozyt (min.).

Jaspis; jaspis (min.).

Basalt —; jaspis bazaltowy. Porzellan —; jaspis porcelanowy. Jaspopal (Eisenopal, Opaljaspis, Opaleisenstein); opal jaspisowy (min.). Jaulingit; jaulingit (min.). Jefferisit; żeferysyt (jefferisit) (min.). Jeffersonit; jeffersonit (min.).

J enkinsit (Hy drophit); jenkinsit (min.) Jetztzeit (Alluvium); utwory teraźniejsze, aluwjum (geol.) p. Alluvium. Joch (Brückenjoch); jarzmo mostowe (bud.).

einfaches —; jarzmo mostowe zwykłe.

zusammengesetztes —; jarzmo mostowe złożone.

Joch (Gebirgsjoch); jarzmo gór, jarzmo górskie (geol.).

Joch (Querhaupt) p. Kreuzkopf.

Joch (Schachtjoch, Gespannholz); jarzmo szybowe (górn. cieś.). kurzes —, (Einstrich, Jochkappe); przeczka, poprzeczka, langes —, (Joch); dłużka, podłuźka.

Jochbrücke (Pfahlbrücke); most jarzmowy, most na palach (bud. most.).

Jochkappe (pl. Jochkappen, kurze Jöcher, Einstriche, Haupthölzer, Heithölzer); przeczka, poprzeczka, rozpora (górn. cieś.) p. Einstrich.

Jod; jod (chem.).

Jodargyrit p. Jodit.

Jodblei; jodek ołowiu, szwarcem-bergit (min.).

Jodit (Jodargyrit, Jodsilber); jodyt (min.).

Jodkalium (Kaliumjodid); jodek potasu (chem.).

Jodquecksilber (Coccinit); kokcynit, jodek rtęci (min.).

Jodsilher (Silberjodit); jodek srebra (chem.).

Jodsilber (Jodargyrit) p. Jodit.

Johannit (Uranvitriol, hemiprismati-sches Euchlorsalz); johanit (min.).

Johlit; jolit (min.).

Johnstonit (Überschwefelblei); dżon-stonit (galena ziemista zmieszana z siarką) (min.).

Jordanit; jordanit (min.).

Jossait; jossait (min.).

Joule; dżaul (jednostka mocy elektrycznej) (el.).

Journal (Register); dziennik (bud. górn.).

Einahme —; dziennik poborów.

Jud (Judhanf) p. Jute.

Judenpech p. Asphalt.

Julianit; julianit (min.).

Junge (jugendlicher Arbeiter); pacholę, wyrostek, robotnik młodociany (górn.) p. Bergjunge.

Jungensteiger p. Seheidesteiger.

Jungferblei (Jungfernblei, Rührblei) p. Blei.

Junghäuer p. Lehrhäuer.

Junkerit; junkeryt (min.).

Jura (Juraformation, Jurabildung, Juragebirge, System des Jura); jura, formacya jurajska (geol.). alpiner —; jura alpejska, borealer —; jura borealna.

11

Jura (Juraformation, Jurabildung, Juragebirge, System des Jura); jura, formacya jurajska (geol.). brauner —, (mittlerer —, Dogger) ; jura brunatna, średnia, dogger. mitteleuropäischer —; jura środkowoeuropejska.

schwarzer —, (unterer —, Lias); jura czarna, dolna, lias. weißer —, (oberer —, Malm); jura biała, górna, malm.

Juragebirge; 1) góry Jura; 2) p. Jura (geol.).

Jurakalkstein; wapień jurajski (geol,).

Juraperiode; okres jurajski (geol.).

Justieren (die Meßinstrumente); sprawdzać, naprawiać, sprostować, rektyfikować (miern.).

Justierbrett (Justierbrettchen); de-szczułka rektyfikacyjna (miern.).

Justierer (Monteur, Aufsteller); ze-stawca, monter (maszyn).

Justierschräubchen; śrubka rektyfikacyjna (miern.).

Justierung; sprawdzenie, rektyfika-cya (miern.).

Justierwerkstätte (Montierungswerkstätte) ; zestawnia, montownia (maszyn.).

Justizministerium; ministerstwo sprawiedliwości.

Jute (Jud, Judhanf); juta, konopie indyjskie (matr.). geteerte —; juta smołowana.

Jutefaser; włókno juciane.

Jutekabel; kabel w jucie (el.).

Juteumspinnung; opona jutowa, oprzędzenie jutowe (el.).

Juwel (Edelstein); klejnot, drogi kamień (min. techn.).

Juwelier; jubiler, złotnik (min. techn.).

Juxte (Juxta, Ausweisjuxte); księga sznurowa, wykaz sznurowy, zapis grzbietowy.

K.

Neben-

Kabel; kabel (el.).

armiertes —; kabel opancerzony, asphaltiertes —; kabel asfaltowany.

bandarmiertes —; kabel ota-śmiony.

blankes —; kabel nagi, goły.

Blei —; kabel obołowiony. einfaches—; kabel pojedyńczy.

eisenbandarmiertes —; kabel opancerzony taśmą żelazną, konzentrisches —; kabel spół-środkowy.

verseiltes —; kabel skręcony. Kabel (Kabelseil, Kabeltau, Tau); lina.

Kabelanschluß; złącze kablowe (el.). Kabelleitung; przewodnik (przewód) kablowy (el.).

Kabelschuh; końcówka kabla, nasadka kablowa (el.).

Kabelseil p. Kabel.

Kabinett (Arbeitszimmer, zimmer); gabinet.

Kachel; kafel (bud.).

Kadmium (Cadmium); kadm (ehern.). Kaff (Pochwerksafter) p. After. Kaffeemühle (Glockenmühle, Kegelmühle); młyn dzwonowy, stożkowy (sort.).

Käfiganker; twornik klatkowy (el.).

Käfigwicklung; uzwojenie klatkowe (el.).

Kahn; czółno.

Kahnförderung; spławianie w czółnach, łodziach (górn.).

Kainit; kainit (min.).

Kakoxen; kakoksen (min.).

Kalait p. Kallait.

Kalamiten; kalamity (skrzypy kopalne, skamieniałe) (geol.).

Kalbeis; cielęta lodowe, bryły lodowe (geol.).

Kaleidoskop; kalejdoskop (fiz.).

Kalfatern (wasserdicht machen); utykać, uszczelniać (konopiami).

Kalfaterung (Dichtung mit Wergschnüren) ; utykanie, uszczelnianie (konopiami).

Kali (Kaliumoxyd); tlenek potasu (chem).

Kalialaun (gemeiner, weißer Alaun); ałun potasowy (min.).

Kaliber (Einschnitt, Matrize); wykrój (w walcach) (maszyn, hut.).

Kalibereisen p. Eisen.

Kaliberring (Patrize); wyskok (na walcach wierzchnich) (maszyn, hut.).

Kaliborit (Heintzit); kaliboryt (min.).

Kalk (Kalkerde, Ätzkalk); wapno (bud.). Zement—(Romanzement); wapno cementowe, cement rzymski.

Kalibrieren (das richtige Maß geben); kalibrować, dawać wymiar należyty (met.).

Kalibrierte Kette p. Kette.

Kalibrierung; wzorcowanie, kalibrowanie (el.).

Kalifeldspat; felspat potasowy (min.).

Kalifornisches Spritzverfahren;

odbudowa sposobem kalifornijskim przez natryskiwanie (góra.).

Kaliglas; szkło potasowe (chem. techn.).

Kaliglimmer (Silberglimmer, Musco-vit, Phengit); łyszczyk potasowy (min.).

Kaliharmotom p. Phillipsit.

Kalihydrat p. Kaliumhydroxyd.

Kalilauge; wodorotlenek potasu (chem.) p. Ätzlauge.

Kalisalpeter (Salpeter); saletra potasowa (min.).

Kalisalze p. Kaliumsalze.

Kalisyndikat; stowarzyszenie (syndykat) producentów soli potasowych.

Kalium (Kalimetall); potas (chem.).

Kaliumdüngesalz; nawozowa sól potasowa.

Kaliumhydroxyd (Kalihydrat, Ätzkali) ; wodorotlenek potasowy, potaż (chem.).

Kaliumoxyd p. Kali.

Kaliumsalzbergwerk; kopalnia soli potasowych (góra.).

Kaliumsalze (Kalisalze); sole potasowe (min. chem.).

Kaliumsalzlager; pokład soli potasowych (geol.).

Kalk (Kalkerde, Ätzkalk); wapno (bud.).

abgestandener —, (abgestorbener —, Staub —); wapno odleżałe, (zwietrzałe, martwe), fetter —, (Fett —, Weiß —); wapno tłuste, białe.

gargebrannter—; wapno dopalone, gebrannter —; wapno palone, gelöschter —; wapno gaszone, ogniotrwałe.

Kalk (Kalkstein); wapień (min. geol.). Ammoniten —; wapień amonitowy. Aptychen —; wapień aptychowy. Dachstein —; wapień dachówkowy. Fusulinen —; wapień fuzulinowy. Kiesel —; wapień krzemionkowy. Kohlen —, (Berg —); wapień węglowy.

Korallen —; wapień koralowy. Muschel —; wapień muszlowy. Nummuliten —; wapień numuli-towy.

Süßwasser—; wapień słodkowodny. Wellen —; wapień falisty. Kalkalabaster (spätiger Kalksinter);

alabaster wapnisty (min.). Kalkartig; wapnisty.

Kalkbaryt (Kalkschwerspat); baryt wapnisty (min.).

Kalkbespritzung (Einkalkung); owapnienie, wapnienie (pokrapianie wapnem gaszonem).

Kalkbett p. Kalkkasten.

Kalkboden; ziemia wapienna, wa-pnista (geol.).

Kalkbrei (Kalkpaste); śmietana wapienna (bud.).

Kalkbrennen (das); wypalanie wapna (tec.hn.).

Kalkbrenner; wypalacz wapna, wa-pniarz, wapielnik (techn.). Kalkbrennerei; 1) p. Kalkbrennen;

2) wapiennictwo (przemysł). Kalkbrennkohle p. Kalkkohle. Kalkbrühe p. Kalkbrei.

Kalkbruch (Kalksteinbruch); łom wapienny (techn.).

Kalkepidot (Zoisit); epidot wapnisty (min.).

Kalke p. Pauspapier.

Kalkerde; 1) wapno, p. Kalk; 2) p. Kalkboden.

Kalkfeldspat; felspat wapienny (min.).

Kalkglimmer p. Margarit. Kalkgranat p. Grossular. hydraulischer —, (Wasser —);    Kalkgrube    (Kalkloch); wapniarka,

wapno wodotrwałe, hydrauliczne, dół wapienny (na wapno) (mur). podwodne.    Kalkhaltig;    wapniasty, wapno za-

magerer —, (Grau —); wapno wierający. chude, szare.    Kalkharmotom p. Phillipsit.

Portland —; wapno portlandzkie. Kalkbydrat p. Kalziumhydroxyd, totgebrannter —; wapno przepa- Kalkig; wapniasty, wapnisty. lone.    Kalkkasten    (Kalkbucht, Kalkbett,

.ungelöschter —, (lebendiger —); Löschkasten); skrzynia do gaszenia wapno niegaszone, skaliste.    wapna, gaśnica (bud.).

11*

Kalkkohle (Kalkbrennkohle); węgiel Kallochrom p. Rotbleierz.

wapielny, węgiel do wypalania Kalo (Calo, Verlust); ubytek, strata.

wapna.

Kalklöschen (Löschen des Kalkes); gaszenie wapna (bud.).

Kalkmalachit; malachit wapienny (min.).

Kalkmehl (trocken gelöschter Kalk); mąka wapienna.

Kalkmergel; opoka, margiel wapienny (geol.).

Kalkmesotyp p. Skolerit.

Kalkmilch (Kalkhydrat); mleko wapienne (bud.).

Kalorie (Wärmeeinheit); ciepłostka, kalorya.

Kalorifer (Lufterhitzer, Winderhitzer) ; nagrzewnica, kaloryfer (ogr. hut.).

Kalorimeter (Wärmemesser); kalo-rymetr, ciepłomierz (fiz.).

Kalotte (Kugelabschnitt, Kugelhaube) ; czasza kulista, czasza sferyczna, odcinek kuli (geom.).

Kaltbruch; chłodnołomność, zimno-kruchość (met.).

Kalkmörtel (Kalksandmörtel); zapra- | Kaltbrüchig; chłodnołomny, zimno-

wa wapienna (bud.).

Kalknatronfeldspat; felspat sodowo-wapienny (min.).

Kalknieren; buły wapienne (geol.).

Kalknitrat p. Kalksalpeter.

Kalkofen; wapiennik, wapielnik, piec do wypalania wapna (techn.).

Kalkpaste p. Kalkbrei.

Kalkpatrone; patron wapienny (urąb. skał mat. wybuch.).

Kalkpyramide p. Skalenoeder.

Kalksalpeter (salpetersaures Kalzium , Kalknitrat, Mauersalpeter); azotan wapnia, saletra wapienna, saletra murowa (chem. min.).

Kalksandmörtel p. Kalkmörtel.

Kalksandstein; piaskowiec wapnisty (geol.).

Kalkschiefer; łupek wapienny (geol).

Kalkschlackenstein; żużlowiec (hut.).

Kalkschwerspat p. Kalkbaryt.

Kalksinter; naciek wapienny, nawar wapienny (geol.).

Kalkspat (Kalzit); spat wapienny, kalcyt (min.).

Kalkstein; wapień, kamień wapienny (min. geol.).

Kalksteinbruch p. Kalkbruch.

Kalktuff; martwica wapienna, tuf wapienny (min. geol.).

Kalkulieren (berechnen, überschlagen); obliczać, obrachowywać.

Kalkulieren (überlegen); rozważać, obmyślać.

Kalkuranglimmer (Kalkuranit) p. Uranit.

Kalkvolborthit; folbortyt wapienny (min.).

Kalkwasser; woda wapienna (chem.).

Kalkzuschlag; domieszka wapienna, dodatek wapienny (hut.).

Kallait (Kalait, Türkis); kalait, turkus (min.).

kruchy (met.) p. Eisen (kaltbrüchiges).

Kältemaschine; oziębiarka (maszyn.).

Kalthämmern (Kaltschmieden, Hartschlagen) p. Hartschlagen. Kaltlager (der Pfannen); zastój, spoczynek (panew) (warzel.). Kaltlegen (ausblasen, niederblasen, ausschuren) einen Ofen p. Ausblasen.

Kaltschmied; mosiężnik, kotlarz (techn.).

Kaltwasserzisterne; zbiornik na wodę zimną (maszyn.). Kaltwasserpumpe; 1) pompa do wody zimnej; 2) pompa oziębiająca (maszyn.).

Kaluszit (Syngenit); kałuszyt (min.). Kalzinieren (verkalken, durchglühen); prażyć, wypalać, zwapnić, kalcynować (techn.). Kalzinierofen (Röstofen); piec pra-żelny, prażak (techn.).

Kalzium; wapń (chem.). Kalziumhydroxyd (Kalkhydrat, gelöschter Kalk); wodorotlenek wapniowy (wapno gaszone) (chem.).

Kalzit (Kalkspat); kalcyt, spat wapienny (min.).

Kambrische Formation; formacya kambryjska (geol.). Kamelhaarriemen p. Riemen. Kameradschaft p. Kür.

Kamin (Esse, Rauchfang, Schlot, Schornstein); komin (bud.). Kaminkühler; chłodnica z kominem (maszyn.).

Kaminmauer; 1) mur kominowy;

2) p. Scheidemauer (bud.). Kaminstein (Kaminziegel); cegła ko-minówka (bud.).

Kamm (Gebirgskamm); grzbiet góry (geol.).

Kamm.

165

Kapellenofen.

Kamm (Aufkämmung, Verkämmung); wrąb, wręb, zacięcie, zacios (cieś.). Haken —; wrąb zębaty, wrąb z zębem.

Kreuz —, (kreuzförmige Überschneidung) ; wrąb krzyżowy. Schwalbenschwanz —, (schwalbenschwanzförmige Verkämmung); wrąb w kanię, w jaskółczy ogon. Kammer; alkowa, alkierz, bokówka (bud.).

Kammer (Weitung, Verhau) ; komora, szerzyzna, działo, działko (górn.) p. Abbaukammer.

Kanalstrahlen; promienie kanałowe

(el.).

Kanalwage; poziomnik wodny (miern.).

Kandel (zur Solenleitung); rynna (soln.).

Kaneit (Arsenmangan, Arsenikman-gan); kaneit (min.).

Kaneelstein p. Hessonit. Kannelieren (riefen, auskehlen); żłobkować.

Kännelkohle p. Blattelkohle. Kannengießer (Zinngießer); konwi-sarz, cynownik, cynarz. Känozoische Formation (tertiäre Periode, Tertiärgebirge); formacya kenozoiczna, okres kenozoiczny, trzeciorzędowy (geol.). Kantapparat (b. Eisenwalzen); prze-suwadło (maszyn, hut.), wa komorowa, szerzyznowa (górn.).    Kante; krawędź (geom. min. kryst.).

Kämmererit; kemereryt (min.).    Kanten (auf die Kante stellen);

Kammförmig; grzebieniasty (min.    przewracać.

geol.).    Kanten (mit Kanten versehen); przy-

Kammkies; piryt grzebieniasty    ciąć, przyciosać graniasto (cieś. itd.).

(min.).    Kantenriß (am Eisen); pęknięcie na

Kammlager p. Lager.    brzegach.

Kammrad (Zahnrad mit Kämmen);    Kantig; graniasty.

koło palczaste, koło zębate drewniane Kantriegel p. Schubriegel.

(koło z zębami drewnianymi) (ma- Kanzlei (Amtsstube); kancelarya. szyn.).    Kanzleibeamter; urzędnik kance-

Kammwalzen (b. Walzwerk) p.    laryjny.

Kräuseln.    Kanzieidiener; woźny.

Kammzapfen; czop grzebieniasty,    Kanzleipauschale; ryczałt na po-

zwora grzebieniasta, czop pierście-    trzeby biura, ryczałt biurowy, kan-

niowy (maszyn.).    celaryjny.

Kampagne; bieg, okres ruchu, okres Kanzleipersonale; służba kancelaryjna, biurowa.

Kanzellist; kancelista.

Kaolin (Porzellanerde, Porzellanton); kaolin, ziemia porcelanowa (min. geol.).

Kapazität (elektrische Aufnahmefähigkeit); pojemność elektryczna (el.). Kapazität (Fähigkeit, Größe); zdolność. wielkość.

WWW

; skarbowy.

ammeralwesen; skarbowość. ammerapparat (gemauerter Winderhitzungsapparat) ; nagrzewnica komorowa, ceglana (hut.).

Kammerbau (Weitungsbau); odbudo-

wyrobu.

Sud —; warka.

Kämpfer (Kämpferschicht, Anfall); węzgłowie, nasadnik, węzgłownik (część muru, na której wspiera się sklepienie) (bud.).

Kämpferdruck (Umhüllungslinie); odpór wezgłowny, obwiedna oddziaływań (stat. bud.).

Kämpferdrucklinie; linia przecięcia Kapazitätsbatterie; baterya maga-się oddziaływań (stat. bud.).

Kämpferstein (Widerlagerstein); węzgłownik (sklepienia) (bud.).

Kampylit; kampylit (min.).

Kanadisches Bohren; wiercenie kanadyjskie, wiercenie sposobem kanadyjskim (wierć. ziem.).

Kanal (Wasserleitung); kanał, schiffbarer —; kanał spławny (górn.).

Kanaldarre; suszarnia kanałowa (warzel.).

I*

zynowa (el.).

Kapazitätseinheit; jednostka pojemności (el.).

Kapazitätsmessung; pomiar pojemności (el.).

Kapelle (Capelle, Treibscherben); knpelka (chem. met. prob.).

Kapellengold (Blickgold); złoto ka-pelkowe, złoto odciągane (chem. met. prob.).

Kapellenofen (Probiermuffelofen); piec kapelkowy (chem. met. prob.).

Kapellensilber (Blicksilber); srebro Karminrot (v. Farbe); karminowy kapelkowe, odciągane (chem. met.    (min.).

prob.).    Karminspat; karminit (min.).

Kapillarelektrometer; elektrometr Karnallit — p. Carnallit.

włoskowaty (el.).    Karneol; krwawnik, karniol (żółtawo

Kapillarität (Haarröhrchenanzie-    czerwony chalcedon) (min.).

hung); włoskowatość (fiz.).    Karnies (Gesimskranz); karnes (gzems

piaskowiec

Kapital (Geldsumme, Grundvermö- z luku wypukłego i wklęsłego) gen); kapitał, iścizna.    '    (arch.).

Kapnit; kapnit (min.).    Karpathensandstein;

Kappe (Bergkappe) p. Bergkappe.    karpacki (geol.).

Kappe (kurzes Schacht joch) p. Joch. Karpholith; karfolit (min.).

Kappe (Türstockkappe, Überberg); Karphosiderit; karfosyderyt (min.).

stropnica, wcias, kapa (góra. cieś.). Karren; żłoby (utwór krasowy) (geol.). Kappengewölbe p. Gewölbe.    j Karren; taczkować.

Kappensteg (Kehleinstrich); rozpora j Karren (einrädriger Karren, Lauf-(pod stropnicą) (góra. cieś.).    karren, Schubkarren); laczka, taczki.

Kappenstück (Anpfahl); przypora j Karren (zweirädriger Karren); kara, (góra. cieś.).    bieda, wózek dwukołowy (góra.).

Kappenzimmerung; obudowa (wy- Karrenfelder; pola żłobów (geol.). drzewienie) stropnicami, obudowa Karrenförderung (Karrenlaufen, (wydrzewienie) kapami (górn.).    Karren, Laufkarrenförderung, Schub-

Kappholz p. Holm.    karrenförderung); taczkowanie, prze-

Kapsel; 1) opona, osłona, kaptur; wóz w taczkach (górn.).

2) p. Sprengkapsel, Zündkapsel.    Karrenführer p. Karrenläufer.

Kapselgebläse (rotierendes Kolben- Karrenlaufen p. Karrenförderung.

gebläse) p. Root’scher Ventilator. Karrenläufer (Karrenführer, Karren-Kapselmotor; motor (silnik) okaptu- Schieber, Schlepper); taczkarz, wo-rzony (el.).    zak (górn.).

Kapselrad p. Fabry’scher Venti- Karrenrad (Karrenradel); kółko ta-lator.    czek, kółko taczkowe (górn.).

Kapuzienerboden p.    Friesboden.    Karrenschieber p. Karrenläufer.

Karat (kleines Goldgewicht); karat. Karrenspritze; sikawka dwukołowa. Karätig; karatowy.    Karrenstrecke; chodnik taczkowy,

Karbolsäure; kwas karbolowy    droga taczkowa (górn.).

(chem.).    Karstenit (Anhydrit, Muriazit); kar-

Karbon (Kohlenstoff); węgiel (chem.). stenit, anhydryt (min.).

Karbon (Steinkohlenformation); kar- Karsttrichter; doliny krasowe (geol.). bon, formacya węglowa (geol.).    Karte; mapa (miern.).

Ober —, (produktives —); karbon geographische —; mapa geogra-górny.    ficzna.

Unter —, (Kohlenkalk u. Kulm); Katastral —; mapa katastralna, karbon dolny.    Militär —; mapa wojskowa.

Karbonat; karbonat (dyament czarny Karteli (Ring); kartel, (zmowa produ-do wierceń używany) (min.).    centńw na niekorzyść konsumentów).

Karbonat (kohlensaures Salz); wę- Kartieren; mapować, kreślić, ryso-glan (chem.).    wać (miern.).

Karbonisation (Verkohlung);    zwę-    Kartisch p. Kortisch.

glanie (chem. techn.).    Kartischarbeit p. Kortischarbeit.

Karbonit (Carbonit); karbonit (ma- Kascholong (Cascholong); kaszolong, teryał wybuchowy bezpieczny).    chalcedon mętny (min.).

Karborundum; karborundum (masa Käse; 1) p. Torfziegel; 2) serek (ce-bardzo twarda z węgla i krzemu). giełka pod tygiel w ciągowym piecu Kardinalpunkte; punkty zasadnicze,    podstawiana) (prob.).

kardynalne (fiz.).    Kaselowsky-Pumpe; pompa Kase-

Kare; cyrki dolinowe, karę (geol.).    lowsky’ego (o Wysokiem ciśnieniu)

Karelinit; karelinit (min.).    (maszyn.).

Karinthin; karyntyn (min.).    Kaskadenbatterie; baterya stopnio-

Karmin; karmin, czerwień (brw.).    wa, układ bateryi w kaskadę (el.).

j Käufer; kupujący, nabywca. Kaufpreis; cena kupna. Kastenschlag (Schlagen von Kästen, Kaufvertrag; umowa o kupno, kontrakt kupna.

Kauf zink p. Roh zink.

Kaukamm (Kühkamm) p. Gruben-beil.

Kausche; chomonto, strzemię linowe (połączenie liny z klatką) (maszyn, górn.).

Kausimkies p. Lonchidit.

Kaustik (Brennlinie); linia ogniskowa (fiz.).

Kaution (Bürggeld, Haftgeld); kau-cya, zabezpieczenie, zakład, zastaw. Kautschuk (Federharz); kauczuk, gutaperka (matr.).

Kautschukrohr; rurka kauczukowa.

Kautschukschlauch; wąż kauczukowy.

Kaskadenschaltung; połączenie stopniowe (eh).

Kaskadenumformer; przetwornica stopniowa (eh).

Kassaabschluß p. Rechnungsabschluß.

Kassaanweisung; asygnacya kasowa (piśmienne polecenie wypłaty) (kas.).

Kassabuch; księga kasowa (kas.).

Kassadeckung; pokrycie kasowe (kas.).

Kassagebarung p. Gebarung.

Kassaschluß; zaniknięcie kasy (kas.).

Kassenrest; pozostałość kasowa, remanent kasowy (kas.).

Kassenstand; stan kasy (kas.).

Kassenwesen; kasowość (kas.).

Kassier; kasyer, skarbnik (kas.).

Kassiterit (Zinnstein, Zinnerz); ka-syteryt, kamień cynowy, cyniak (min.).

Kasten; 1) skrzynia, skrzynka; 2) p. Formkasten, Gießkasten; 3) p. Schieberkasten.

Kasten (b. Wasserrad) p. Radzelle.

Kasten eines Grubenwagens p. Hundekasten.

Kasten (Gehäuse einer Rolle) p. Rollengehäuse.

Kasten (Versatzkasten) p. Holzkasten.

Kastenförderung; przewóz (wywóz, wyciąganie) w skrzyniach (górn.).

Kastenförmerei (Ladenförmerei); formowanie skrzynkowe, formowanie w skrzyniach (form.).

Kastengebläse; dmuchawa skrzy-niasta (maszyn, hut.).

Kastenkunst (Eimerkunst) p. Eimerkette.

Kastenrad p. Schöpfrad.

Kastenschlagen) p. Kastenzimmerung, i

Kastenstempel p. Tragstempel.

Kastenvorwärmer (Kastenvor-wärmpfanne); podgrzewacz skrzynkowy (warzeh).

Kastenzimmerung (Kastenschlag) b. Firsten und Strossenbau; wyprawa występowa, kasztowanie występowe (górn. cieś.)

Kastor (Petalit); kastor (min.).

Katalonisches Feuer p. Luppenfeuer.

Katapleit; katapleit (min.).

Katarakt; przytłumiak (prędkości) (maszyn.).

Katarakt (Wasserfall, Stromschnelle); katarakta, próg, wodospad (geol.).

Kataraktsteuerung p. Steuerung.

Kataster; kataster (rejestr podatku gruntowego).

Katastralaufnahme; zdjęcie katastralne (miern.).

Katastralkarte; mapa katastralna.

Katastralvermessung; pomiar katastralny (miern.).

Katastrophen (Kataklysmen); katastrofy, kataklizmy (gwałtowne przewroty w przyrodzie) (geol.).

Kathete (Lotseite, Anseite im rechtwinkligen Dreiecke); przyprostoką-tnia (geom.).

Kathetometer; katetometr (fiz.).

Kathode (Stromausführer); katoda

(eh).

Kathodenstrahlen; promienie kato-dalne (eh).

Kathophthalm p. Schillerquarz.

Kation (der zur Kathode gehende Bestandteil); kation (eh).

Katoptrik (Spiegellehre); katoptryka (część optyki).

Katze (Laufkatze, Lauf wagen); kot (żórawia) (maszyn.).

Katzenauge p. Schillerquarz.

Katzengold (Goldglimmer); kocie złoto (meroksen) (min.).

Katzensilber (Glimmer); kocie srebro (muskowit) (min.).

Kaue (Grubenkaue); jata kopalniana, szałas kopalniany (nad szybem, obok sztolni) (górn.).

Kaue (Schachtkaue); szałas, jata, kleta (nadszybowa) (górn.).

Kauenwärter; szałaśny (górn.).

Kaufblei (Frischblei, Weichblei) p. Blei.

Kegel; stożek (geol.).

Dejektions —, (Schutt —); stożek napływowy, dejekcyjny.

Schlacken —; stożek żużlowy.

Kegel (Konus); stożek, ostrokrąg (geom.).

abgestutzter —; stożek ścięty. Ergänzungs —; stożek uzupełniający, odcięty.

Kegelband (Aufsatzband, Hakenband); zawiasa z krukiem.

Kegeldach; dach stożkowy (bud.).

Kegelfläche; powierzchnia stożkowa, ostrokręgowa (geom.).

Kegelform (Kegelgestalt); kształt stożkowy, postać stożkowa (geom.).

Kegelförmig (konisch); stożkowy, ostrokręgowy (geom. min.).

Kegelgewölbe p. Gewölbe.

Kegelherd; spławek stożkowy, pławnisko stożkowe, stożkowy stół płócz-kowy (sort.).

Kegelmühle (Glockenmühle); młyn stożkowy, dzwonowy (sort.).

Kegelrad (Winkelrad, konisches Rad); koło stożkowe, ostrokrężne (maszyn.).

Kegelräderwerk (Winkelräderwerk); kołoskład stożkowy, ostro-krężny (maszyn.).

Kegelreflektor; reflektor stożkowy

(eh).

Kegelröhren (Keilröhren, konische Röhren); rury stożkowe, blaszanki stożkowe (wierć. ziem.).

Kegelscheibe; stożek pasowy (maszyn.).

Kegelturbine p. Turbine.

Kegelventil p. Ventil.

Kehlbalken; jętka (bud.).

Kehle (Kehlung); krajnik, kielunek (arch.).

Kehleinschnitt (Schar); p. Auskehlung.

Kehleinstrich (Kehlholz, ausgekehlter Einstrich); wyżłobiona rozpora, wyżłobiona poprzeczka (górn. cieś.).

Kehlhobel; strug krajnik (stoi.).

Kehlleiste (Kehlstoß); piętka odwrotna (u gzemsów) (arch.).

Kehlsparren (Ixsparren, Ecksparren); krokiew koszowa (bud.).

Kehlstoß p. Kehlleiste.

Kehlziegel (Nonne); cegła koszowa, koszówka (bud.).

Kehr (pl. Kehren); chodnik poprzeczny, poprzecznia (w ługowniach) (soln.).

Kehre (Weiche) p. Weiche.

Kehren (abkehren, auskehren); zmiatać, wymiatać, wymieść (sort.). Kehrerz; zmiotki rudne (sort.). Kehrherd (Kehrlutte); stół płóczko-wy zamiatalny, spławek zamiatalny, pławnisko zamiatalne (sort.). Kehrherdarbeit (Arbeit auf liegenden Herden); przemywanie, praca (robota) na stołach płóczkowych leżących (sort).

Kehricht; śmiecie.

Kehrichtgrube; śmietnik. Kehrlutte p. Kehrherd.

Kehrrad (eines Wasserradgöpels);

koło obrotowe (maszyn, góra.). Kehrradgöpel (Wasserradgöpel, Wassergöpel); kołowrót wodny (maszyn. góra.).

Kehrsalpeter (Mauersalpeter) p. Kalksalpeter.

Kehrsalz (Fegsalz, Fußsalz); zmiotki solne, wymiotki solne, deptanka (sól drobna nieczysta) (soln.). Kehrscheibe; koło linowe powrotne (przewóz linowy) (góra.). Kehrturbine (beim Turbinengöpel);

turbina obrotna (maszyn, góra.). Kehrwalzen p. Reversierwalzen. Kehrwalzwerk p. Reveivierwalz-werk.

Keil; klin. (mech. góra.). Befestigungs —; klin osadczy. Flach —, (Schluß —); klin jedno-wpustny.

Kopatzen —; klin kopacki (góra.). Nachstell —; klin nastawczy. Nasen —; klin łbiasty.

Nuten —; klin dwuwpustny. Reibungs —, (Hohl —); klin żłobkowaty.

Schließ —, (Setz —); klin oporowy. Spitz —; śpiczak.

Verbindungs —; klin złączny. Zug —, (Treib —, Stell —, Gegen —); klin ustawniczy.

Keil (Spitze, Eisen) p. Bergeisen. Keilanzug; zbieżność, zwężenie klina. Keilarbeit; praca (robota) klinowa, klinowanie (góra.).

Keilberg p. Sohlberg.

Keilbremse; hamulec klinowy. Keildamm (Keilverspündung); tama klinowa, sferoidalna (osuszanie kopalni) (górn.).

Keileisen (keilförmiges Eisen); rusz-townik, żelazo rusztowe (met.). Keilen; klinować (górn.). Keilfäustel (Treibfäustel); pucka, perlik (górn.).

Keilfimmel p. Federkeil.

Keilflächner tetragonaler p. Sphe-noid.

Keilförmig; kliniasty, klinowaty.

Keilförmiges Eisen p. Keileisen.

Keilgevier p. Keilkranz.

Keilhaue (Haue, Spitzhaue); kilof, śpiczak, czakan (góra.).

Doppel —; oskard.

Gesteins —; skalnik.

Kerb —, (Schlitzhaue); kilof od-ciosowy.

Schramm —; kilof podciosowy.

Keilhauenarbeit; robota (praca) kilofowa, łupanie (góra.).

Keilhauenspitze; ocyl, brok, ostrze kilofa (górn.).

Keilhauit p. Yttrotitanit.

Keilkette p. Kette.

Keilkranz (verkeilter Kranz, Picotage-kranz, Keiljoch, Picotagejoch, Keilgevier); wieniec okliniony (w szybach) (górn.).

Keilkranzbett; leże wieńca klinowego (obudowa szybów wodoszczelna) (górn.).

Keillager (b. Schachtpumpen); łożysko klinowe (maszyn, górn.).

Keilrad p. Rad.

Keilring; pierścień klinowy, pierścień z klinem (maszyn.).

Keilröhren p. Kegelröhren.

Keilrücken; głowa klina, grzbiet klina (maszyn.).

Keilschlitz; zasiek klinowy (górn.).

Keilschraube (Splintbolzen); śruba klinowa, śruba z klinem (maszyn.).

Keilstein (Wölbstein); zwornik, kli-niec, kamień sklepienia (bud.).

Keilverbindung; złączenie klinowe (maszyn.).

Keilverspündung (Keilverspiinden) p. Keildamm.

Keilziegel (Gewölbziegel, Brunnenziegel, Kesselziegel); cegła klinowa, klinówka, studniówka, cembrówka, sklepówka (bud.).

Kelle (Formkelie); kielnia formierska (odl.).

Kelle (Gießkelle, Pfanne); czerpaczka (odl.) p. Gießkelle.

Kelle (Kellenbohrer) p. Lettenbohrer.

Kelle (Maurerkelle); kielnia (bud.).

Keller; piwnica (bud.).

Kellergeschoß; podziemie, suterena (bud.).

Kellerhals (Kellerhalsmauerung); sklepienie ukośne, sklepienie szyjowe (bud.).

Kellerloch; okienko piwniczne (bud.).

Kellermauer; mur piwniczny (bud.).

Kennelkohle (Kännelkohle) p. Blat-telkohle.

Kenngotit; kengotyt (min.).

Kennziffer (Charakteristik); cecha (logarytmu) (mat.).

Kephalopoden (Kopffüßer); głowo-pławy, głowonogi, głowopełzy (mięczaki ślimakowe jednoskorupowe) (geol.).

Keramohalit (Halotrichit); keramo-halit (min.).

Kerargyrit (Chlorsilber, Silberhorn-erz, Hornsilber, Hornerz, hexaedri-sches Perlkerat); kerargiryt, chlorek srebra, srebro rogowe (min.).

Kerasin (Bleihornerz, Hornbleierz Hornblei, Phosgenit, orthotomer Blei-baryt); kerazyn, ołów rogowy, fos-genit (min.).

Kerate; rogowce (min.).

Kerbe (Einschnitt, Schlitz); wcinka, zacinka (górn.).

Kerben (schlitzen, schneiden); zacinać, zasiekiwać (górn.).

Kerbeisen (gekerbte Stange) p. Zahnstange.

Kerbhaue (Kerbkeilhaue, Schlitzhaue) p. Schlitzhammer.

Kerbholz (Rabisch); karb (dwie de-szczułki razem nacinane stanowiące dowód i sprawdzenie dla rachujących) (górn.).

Kermesit (Kermesan p. Pyrostibit.

Kern; rdzeń, jądro; p. Bohrkern, Formkern.

Kernbohren (Kernbohrung); wiercenie rdzeni, wiercenie rdzenne (wierć, ziem.).

Kernbohrer (Kernbohrapparat, Zapfenbohrer); 1) świder rdzenny, wydrążony, obwiertak; 2) dłuto próbnik (wierć. ziem.).

Kerndrücker p. Kernkasten.

Kernfänger (b. d. Diamantbohrung); chwytacz rdzeni, chwytacz rdzenny (wierć. ziem.).

Kernbrecher p. Kernlöffel.

Kernguß (Guß über den Kern, Hohlguß) ; 1) odlewanie rdzeniowe, próżne; 2) odlew rdzeniowy, próżny (odl.).

Kernfläche (Querschnittkern); jądro przekroju, ośrodek przekroju (mech.).

Kernkasten (Kerndrücker, Kernformkasten, Kernpresse); rdzenica, skrzynka rdzeniowa, rdzenna (form. odl.).

Kernlinie; ojędrna (stat. bud.).

Jablotsch-

von

p. Flammrohr-

Kernloch; otwór pordzeniowy (odl.).

Kernlöffel (Kernbrecher, Zapfenlöffel) ; odrywacz (rdzenny) (wierć, ziem.).

Kernmauer (Kernmauerwerk) eines Schachtofens p. Kernschacht.

Kernnagel; przypinka (odl.).

Kernpresse p. Kerndrücker.

Kernpunkt; punkt rdzenny (wyt.).

Kernring (Stahlring); pierścień rdzeniowy (do odłamania rdzenia) (wierć, ziem.).

Kernriß (Spalt im Holz); szczelina w drzewie, pęknięcie rdzenne.

Kernrohr; rura rdzeniowa, rdzenna (wierć, dyament.).

Kernrösten (Kernröstung); prażenie jądrowe (hut.).

Kernsalz p. Bergkern.

Kernschacht (Kernschachtmauer, Kernmauer, Kernmauerwerk, Ofen-futter, Schachtfutter, Futtergemäuer, Futtermauer); wykładzina, futrówka, koszula piecowa (hut.).

Kernschlamm (röscher Schlamm, Filz); muł rudny (sort.).

Kernschlammherd (Filzherd); stół (płóczkowy) mułowy, spławek mułowy, pławnica mułowa (sort.).

Kernschlich (Köpfel, Stirn, Haupt); muł jędrny, muł rdzenny (sort.).

Kernschluß; połączenie z rdzeniem

(el.).

Kernspindel (Kernstange); wrzeciono rdzeniowe, (form. odl.).

Kernstück (Keilstück, falscher Kern); jąderko fonnowe (form. odl.).

Kernstütze; podpinka (odl.).

Kerntransformator; przetwornik z rdzeniem (eh).

Kernzylinder (Schraubenkern); rdzeń śruby (maszyn.).

Kerolith; kerolit (min.).

Kerstenit (Wismutkobalterz, Wismut-kobaltkies); kerstenit (min.).

Kerze; świeca, elektrische koff; świeca elektryczna Jabłoczko-wa (eh).

Normale —; świeca wzorcowa (eh). Paraffin —; świeca parafinowa. Stearin —; świeca stearynowa. Wachs —; świeca woskowa.

Kerzeneinheit; świeca jednostkowa (eh).

Kerzenfassung; oprawa świecowa (eh).

Kerzenstunde; świecogodzina (eh).

Kessel (Auskesselung) p. Pinge.

Kessel (Dampfkessel); kocioł, kocie! (maszyn.).

beweglicher—, (transportabler—); kocioł ruchomy, kocioł przenośny. Cornwall —, (Walzen — mit innerer Feuerung); kocioł kornwalijski.

Einflammrohr —; kocioł jedno-płomienicowy.

Einzylinder —; kocioł jednowal-cowy, jednowalczasty.

Flammrohr —, (Seitrohr —, Wellrohr —, Rauchrohr —); kocioł pło-mienicowy.

Heizrohr —; kocioł płomieniów-kowy.

Hochdruck —; kocioł wysokoprężny.

Lokomobil —; kocioł lokomobi-lowy.

Lokomotiv —; kocioł parowozowy. Mehrzylinder —, (mehrfacher Walzen —); kocioł wielowalcowy, wielowalczasty.

Niederdruck —; kocioł niskoprę-żny.

Rauchrohr

kessel.

Röhren —; kocioł rurowy.

Sieder —, (Dampf — mit Siedem); kocioł walcowy z ogrzewaczami p. Bouilleurkessel.

stehender —; kocioł stojący. Wagen —, (Koffer —); kocioł skrzyniowy.

Wasserrohr —, (Siederohr —); kocioł opłomkowy, wodnorurkowy.

Zweiflammrohr —; kocioł dwu-płomienicowy.

Zwerg —, (Klein —); kociołek, kocioł o małej zawartości.

Zylinder —, (Walzen); kocioł walcowy, cylindrowy, walczasty, walczak. Kesselarbeit (Kesselschmiedekunst);

kotlarstwo (techn. maszyn.). Kesselarmatur (Kesselausrüstung) p. Armatur.

Kesselbatterie; zespół kotłów (maszyn.).

Kesselblech (Dampfkesselblech);

blacha kotłowa (met.). Kesselblechwalzwerk (Kesselblechstraße); walcownia blachy kotłowej (maszyn, hut.). Kesselbrüche; przełamy, załamy, zapadliny kotlinowe (geol.). Kesseleinmauerung; wmurowanie, obmurowanie kotła (techn. bud.). Kesselexplosion; wybuch kotła parowego.

Kesselfabrik p. Kesselschmiede.    Kette; łańcuch (maszyn, bud. most.

Kesselfeuerung (Kesselheizung); pa-    i t. d.).

lenisko kotłowe.    Trag —; łańcuch mostu wiszącego

Kesselgewölbe (Kuppel); sklepienie    (bud. most.).

kopulaste, baniaste (bud.).    Treibgelenk—; łańcuch napędny.

Kesselhaus (Kesselstube, Kessel- Kettenbahn (Kettenförderbahn); ko-stätte); kotłownia.    lej łańcuchowa (górn.).

w a (kol.).

Kettenbremse (Gliederbremse); hamulec łańcuchowy.

Kettenbrücke; most łańcuchowy.

Kettenförderung (auf hor. o. geneigten Bahnen); przewóz łańcuchowy (górn.).

Kesselheizkohle (Kesselkohle) p. Kettenbarriere; rogatka łańcucho-Dampfkesselkohle.

Kesselheizung p. Kesselfeuerung.

Kesselmantel (Kesselbekleidung); okrywa kotła, osłona kotła, płaszcz kotła.

Kesselmauerwerk; obmurze kotłowe (techn. bud.).

Kesseln; szyb wyżarzyć (przewietrza- Kettenförderung (vertikale od. an-nie) (górn.).    steigende Förderung); wyciąganie

Kesseln sich (einen Kessel bilden) p. łańcuchowe (górn.).

Auskesseln.

Kesselnietung; nitowanie kotłowe, nicenie kotłowe.

Kesselofen; piec kotłowy (odl.).

Kesselpfanne; panew kotłowa (warze!).

Kesselprobe (Probieren eines Dampfkessels) ; próba kotła.

Kesselreinigung; czyszczenie, przemywanie kotła.

Kesselschlamm (b. Dampfkessel); muł kotłowy.

Kesselschmied (Kesselschläger); kotlarz.

Kesselschmieddraht; drut kotlarski (met.).

Kesselschmiede (Kesselfabrik); kot-larnia (techn.).

Kesselspeisewasser; woda zasilająca kocioł.

Kesselspeisung; zasilanie kotła (parowego).

Kesselstein; kamień kotłowy, kotłowi ec, nawar.

Kesseltal; kotlina (geol.).

Ketscher (Gestellwagen), p. Gestellwagen.

Kette; łańcuch (maszyn, bud. most. i t. d.).

Anker —; łańcuch kotwiczny.

Gallische —, (Gelenk —); łańcuch Kettentrommel; bęben łańcuchowy przegubowy.    (maszyn, górn.).

galvanische —; łańcuch galwa- Keuper (Keuperformation); kajper niczny (el.).    (tryas górny) (geol.).

geschlossene —, (— ohne Ende); mittlerer —, (Gyps —); kajper łańcuch bez końca.    średni, kajper pstry,

kalibrierte —; łańcuch dokładny.    oberer—, (Rhät); kajper górny, ret.

Keil —; łańcuch klinowy (kliny    unterer —(Kohlen —); kajper

zrzeszone.    dolny, kajper ilasty.

Last —; łańcuch dźwigny.    Keupersandstein; piaskowiec pstry

Meß — ; łańcuch mierniczy (miern.).    (geol.).

Kettengabel; widełki łańcuchowe, widły łańcuchowe (górn.). Kettengebirge; łańcuchy górskie, pasma górskie (geol.). Kettengebläse (Paternostergeblase);

dmuchawałańcuchowa (maszyn, hut.). Kettengelenk (Kettenglied, Kettenring); ogniwo łańcucha (maszyn.). Kettenkunst p. Paternosterkunst. Kettenkuppel (Kettenkupplung);

sprzęgło łańcuchowe (maszyn.). Kettenlinie; linia łańcuchowa, krzywa łańcuchowa (mech.). Kettennagel; szpilka miernicza (miern.).

Kettenpumpe p. Scheibenkunst. Kettenrad; koło łańcuchowe (maszyn.).

verzahntes —; koło uzębione. Kettenräderwerk; kołoskład łańcuchowy (maszyn.).

Kettenregel; rachunek łańcuchowy (mat.).

Kettenring p. Kettengelenk. Kettenscheibe; tarcza łańcuchowa, koło łańcuchowe (maszyn.). Kettenschlauch; wąż łańcuchowy (przeprowadza wodę pod ciśnieniem 50—60 atm.) (górn.).

Kettenstab; kostur (miern.).

Kiesig (Kiessand enthaltend); żwirowy. Kiesig (Schwefelkies enthaltend); piryt zawierający, pirytowy. Kieslauge; woda krzemionkowa, cementowa (górn. techn.).

Kiessand p. Kies.

Kiesung; uznanie dochodzonej własności górniczej i jej zabezpieczenie (pr. górn.).

Kilbrickenit; kilbrekenit (min.), krze- Killinit; kilinit (min.), mionka, ziemia krzemienna (ehern. Kilogramm; kilogram (1000 gramów,

kg).

Kilogrammeter (Meterkilogramm); kilogramometr, kilogrammetr (praca zużyta na podniesienie jednego kilograma do wysokości jednego metra). Kieselglocke (gezahnter Glocken- Kilogrammigkeitsaräometer; gę-bohrer, Zahnbohrer); świder dzwo- stomierz(areometr)kilogramowy (fiz. nowy zębaty, dzwoniec zębaty (wierć. | chem. soln.). ziem.).

Kieselgur (Kieselguhr, Infusorien-

Kilometer; kilometr (1000 metrowi. Kilometerpfahl; słup kilometrowy, erde); ziemia okrzemkowa, krze- Kilovolt; kilowolt (el.). mionkowa (min.).

Kieselgurdynamit (Gurdynamit); dynamit okrzemkowy, krzemionkowy (mat. wybuch.).

Kieselhaltig (kieselig); krzemienisty, krzemionkowy.

Kieselkalk (kieseliger Kalk); wapień krzemionkowy (geol.).

Kieselkupfer p. Kupfergrün.

Kieselmalachit p. Kupfergrün.

Kieselmangan (Kieselmangan er z,

Kieselmanganspat) p. Rhodonit.

Kieselnieren; buły krzemieniste (geol.).

Kieselsand; krupo wiec, piasek ziarnisty, dziarstwo (geol.).

Kieselsandstein; piaskowiec krzemienisty (geol.).

Kieselsäure (Siliziumsäure); kwas krzemowy (chem.).

Kieselschiefer (Phtanit, lydischer Stein, Lydit); łupek krzemienny, li-dyt (min. geol.).

Kibdelophan (Titaneisen aus Gastein); kibdelofan (min.).

Kiefer (Föhre); sosna.

Kiel eines Pocheisens p. Pochkiel.

Kienruß; sadza, czerń sadzowa.

Kienstock (Darrling); przywar kruszcowy (miedzi, ołowiu) (met.).

Kies (grober Kies) p. Gerolle.

Kies (Kiessand. Gruß, Grieß, grober Sand); żwir, dziarń, dziarstwo, (żerść, drząstwo) (geol.).

Kies (Schwefelkies) p. Eisenkies.

Kiesader (Schwefelkiesader); żyła pirytu (geol.).

Kiesboden; żwirowisko (geol.).

Kiesbrennen; prażenie pirytów (hut.).

Kiesel (Kieselstein); krzemień (min.), runder — p. Gerölle.

Kiesel (Silizium); krzem (ehern.).

Kieselartig; krzemienisty.

Kieselboden; krzemienica, grunt krzemieniasty (geol.).

Kieselerde (Siliziumbioyd);

geol.).

Kieselfluorwasserstoff (Kieselfluorwasserstoffsäure) ; fluorowodór, kwas fluorowodorowy (chem.). Kieselgalmei p. Kieselzink.

Kieselsinter (Kieseltuff, Kieselgur); nawar krzemionkowy (geol.).

Kieselzink fKieselzinkerz, Kieselgalmei, Calamin, Hemimorphit); kala-min, galman krzemowy, hemimorfit (min.).

Kieserit; kizeryt (min.).

Kieseritregion; piętro kizerytowe (geol.).

Kiesfilter; filtr (przesącznik) żwirowy, cedzidło żwirowe (mech.).

Kiesgrube; dół żwirowy, kopalnia żwiru.

Kilowatt; kilowat (el.). Kilowattstunde; kilowatogodzina

(el.).

Kilowattzähler; miernik kilowatów

(el.).

Kimme p. Gergel.

Kinderbewahranstalt; ochronka (dla dzieci).

Kindscher Freifallbohrer; świder wolnospadowy (luźnospadowy) Kin-da, luźnospad, (wolnospad) Kinda (wierć. ziem.).

Kinetische Energie p. Energie.

Kippe (sächsische Koppe) p. Kippwäsche.

Kippen (das Fernrohr); pochylić, przechylić (lunetę) (rniern.).

Kippen der Gichten (Rücken und Kippen der Gichten); zeskakiwanie nabojów wielkopiecowych (jest skutkiem nieregularnego schodzenia nabojów, zatrzymywania i zasklepiania się) (hut.).

Kippen (einen Förderwagen); wywrócić, wypróżnić wózek kopalniany (górn.).

Kipper p. Kippwagen.

Kippgefäß (Kippkasten) zur Solmes-sung; naczynie wywrotne, skrzynka wywrotna (soln.).

Kippkarren; kara wywrotna, bieda wywrotna (górn.).

Kipplager; łożysko przegibne (maszyn.).

Kippmoment p. Moment.

Kippregel (Perspektivlineal); celownica lunetowa, kierownica lunetowa (miern.).

Kippstuhl; stół wywrotowy (walców, żelaza).

Kippvorrichtung (Kipper); wywrót .(górn.).

Kippwagen (Kipper); wózek wywrotny, wywrót, koleba (górn.).

Kippwäsche (Köppwäsche, sächsische Kippe, Harzer Erzwäsche); płóczka spadkowa, płóczka saska (sort.).

Kirchhoffsche Sätze; prawa Kir-choffa (el.).

Kirschrotglühhitze (Kirschrotglut); żar wiśniowy (hut.).

Kirschrotziegel; cegła wiśniówka (bud.).

Kirwanit; kirwanit (min.).

Kistenstahl (Brescianstahl); stal bre-ściańska (met.), p. Stahl.

Kitt; kit, zlep, spoiwo (techn.). Asphalt —; kit asfaltowy. Beschlag —, (feuerfester —); kit ogniotrwały.

Blei —; kit ołowiany.

Eisen — (Rost —); kit żelazny. Feuer —, (Brand —); kit gorący. Glaser—, (Fenster—); kitokienny. Holz —; kit stolarski.

Minium —; kit miniowy.

Zement —, (hydraulischer —); kit cementowy.

Kittel (Grubenhemd) p. Bergkittel.

Kitten (verkitten); kitować (techn.).

Kjerulfin; kjerulfin (min.).

Klafter; sążeń (1-896 m).

Klaftergedinge; ugoda (akord) sążniowa (górn.) p. Schnurgedinge.

Klammer (Eisenklammer); klamra żelazna, spona żelazna (bud.).

Klammer (Holzklammer, Feder, Einschubleiste) p. Einschubleiste.

Klammer(Steinklammer, Donnerkeil); spona kaniasta (drzewo lub żelazo płaskie wycięte w ogon kani) (bud.).

Klämmig (klemmig, kleimig) vom Gestein; zwięzły (górn.).

Klamsieren; przebierać, klęzować (górn. sort.).

Klang; dźwięk (fiz.).

Klanganlyse; analiza dźwięków (fiz.j.

Klappe (Klappenventil, Klappventil, Scharnierventil); klapa, przepust,, pastka (maszyn.).

Klappenbüchse (b. Erdbohren) p. Fangbüchse.

Klappenventil p. Klappe.

Klaprothit; klaprotyt (min.).

Klar; 1) czysty, 2) drobny (górn.). (drobny węgiel, [kamień...)

Klärbassin (Klärkasten, Klärsumpf); zbiornik oczyszczający, odbłotniak (soln. sort.).

Klärbütte; kadź oczyszczająca (sort.).

Klarkohle; węgiel miałki (górn. hut.).

Klärpfanne; panew oczyszczająca (warzel.).

Klärsumpf; rząp oczyszczający (górn.) p. Klärbassin.

Klasse; 1) klasa, rząd; 2) porządek,, oddział; 3) gatunek, sorta.

Klassensteuer; podatek klasowy, pogłówne.

Klassierapparat; sortownik (sort.).

Klassieren; gatunkować, sortować.

Klassierung; (das Klassieren); gatunkowanie (sort.).

Klassifikation der Mineralien; kla-syfikacya, porządkowanie, grupowanie minerałów (min.).

Klassifikation (Klassierung) der Kohle; sortowanie, gatunkowanie węgla (sort.) p. Kohlenaufbereitung.

Klaubarbeit (Klauben, Ausklauben); przebieranie, przebiórka (sort.).

Klaubarbeiter; przebieracz (sort.).

Klaubband (Leseband); przebieradło taśmowe, taśma do przebierania (sort.).

Klaubbühne (Klaubebühne) p. Klaubtisch.

Klauben; przebierać (rudę, sól, węgiel) (sort.).

Klauber (Klaubjunge); przebieracz (sort.).

Klaubericht; przebiórki (sort.).

Klauberin (Klaubmädchen); przebie-raczka (sort.).

Klauberz; 1) ruda przebierna (do przebierania nadająca się); 2) ruda przebierana, przebrana.

Klaubetafel (Klaubtafel) p. Klaubtisch.

Klaubetisch p. Klaubtisch.

Klemmwagen (Zugführerwagen); wózek zaciskowy, konduktorski (przewóz linowy) (góra.). Klempner (Spengler); blacharz. Klempnerarbeit (Spenglerarbeit); robota blacharska (techn.).

Klaubwäsche; przebiernia (sort.).

Klaubgut (Klaubmaterial); przebierki, przebiórkf (sort.).

Klaubtisch (Klaubetisch, Klaubetafel,

Klaubebühne, Lesetisch); stół prze-bierczy, stół do przebierania (sort.).

rotierender —; stół przebierczy | Klempnerei (Spenglerei); blachar-

stwo.

Kletterweiche; rozjazd przeskokowy, zwrotnica przeskokowa (kol.). Kleysche Maschine; wywadniarka Kleya (maszyn, góra.).

Klima (Luftbeschaffenheit einer Gegend); klimat.

Klinge (Ziehklinge); skrobaczka, cykla, cyklina (stoi.).

Klingel; dzwonek.

elektrische —; dzwonek elektryczny.

Klingelleitung; przewód, (przewodnik) dzwonkowy (el.).

Klingstein p. Phonolith.

Klinker (Klinkziegel); cegła zen-drówka, szkłówka, klinkier (bud.). Klinkhaken; zapadka (obrotnicy itd.). (kol.).

obrotowy, kołotok.

Klaue; szpon (techn.). p. Steinklaue.

Klauenschraube p. Steinschraube.

Klauenspanner; krążek wyprężający szponowy (wiercenie dyamen-tami).

Klebrigkeit; lepkość.

Kleesalz; sól oczkowa (soln.).

Kleiderkammer; szatnia.

Kleiderrechen (Kleiderstock); wieszadło.

Klein; p. Grubenklein, Kohlenklein.

Kleindraht (zweimal gezogener Draht); drut cienki (met.).

Kleineisen (Feineisen, schwaches Stabeisen); żelazo słabe, prętówka (met.).

Kleineisen (Dünneisen, schwaches Eisenblech); blacha żelazna cienka (do cynowania przeznaczona) (met.). Klinochlor; klinoehlor (min.).

Kleinen (kleinern); drobić, rozdrab- Klinohumit (Humit); klinohumit niać (sort.).    j (min.).

Klinometrisches System p. Kristallsystem.

Klinorhomhisches System p. Kristallsystem.

Klinorhomboedrisches System

p. Kristallsystem.

Klinse; szpara, rozpadlina (geol.). Klippe; 1) ostra skała (stercząca z morza lub z gór); 2) skałka (geol.). Klipsteinit; klipsztajnit (min.). Kloben; imadło, ścisk, cieśnia, kleszcze (ślus.).

Feil —, (Hand —, Handstock); imadło ręczne, imadełko, trzymaczka.

Heft —; imadło trzonkowe.

Stand —, (Fuß —, Schraubstock mit einem Fuß); imadło z podpórką. Tisch —, (Bankschraubstock); imadło warstatowe.

Kloben (b. Erdbohren) p. Fallfangschere.

Kloben (Rollkloben, Flasche, Block);

blok, krążek (fiz. maszyn.). Klobengehäuse p. Rollengehäuse. Klobenniet (Rollenbolzen); oś krążka (maszyn.).

Klopfhühne (Bärstätte, Pritsche, Ab-leckbiihne) p. Ausbärbühne. Klopfe; klekotka (góra.).

Kleinerz; ruda drobna, podrudek, Klinoklas (Abichit); klinoklaz (min.), drobina rudna (sort.).

Kleinhäuer (Formalhäuer); kruszak (w Wieliczce) (soln.).

Kleinkohle; węgiel drobny (sort.).

Kleinkörnig (v. Min. Gest. Met.); drobnoziarnisty.

Kleinluckig (vom Roheisen); porowaty (met.).

Kleinmaterial; przybory, materyał drobny.

Kleinmotor; motor (silnik) drobny (maszyn, el.).

Kleinverschleiß; sprzedaż drobna.

Klemmapparat (Klemmvorrichtung); przyrząd zaciskowy, zwieradło (mech.).

Klemmbrett; tablica zaciskowa (el.).

Klemme; 1) ściskacz; 2) zacisk (el.);

3) sprzęg (miern.).

Klemmenspannung; napięcie mię-dzyzaciskowe nap. u zacisków (eh).

Klemmfeder; sprężyna zaciskowa.

Klemmisolator; izolator zaciskowy (el.).

Klemmrolle; krążek zaciskowy (el.).

Klemmschraube; śruba zaciskowa

(el.).

Klemmvorrichtung p. Klemmapparat.

Knallgasvoltameter; woltametr o gazie piorunującym (el.). Knallkapsel (Knallsignal, Petarde); spłonka wybuchowa, piorunująca, sygnałowa, petarda (sygn.). Knallgold; złoto piorunujące, strzelające (cliem.).

Klopfgestänge (Klopfwerk); klekot-ka szybowa (górn.).

Klopfsignal; sygnał przez uderzenie (górn.).

Klostergewölbe p. Gewölbe. Klotz; kłoda, kloc, pniak, pień. Brems —; kłoda hamulcowa, klocek hamulcowy, klocek hamulca. Klotzbremse (Backenbremse) p. Bremse.

Klötzeldamm (Keilverspiindung) p. Keildamm.

Klötzelvertäfelung; wyłożenie klockami, zabezpieczenie klockowe (bud. górn.).

Knallquecksilber; rtęć piorunująca (chem.).

Knallsilber; srebro piorunujące (chem.)

Knappe p. Bergknappe. Knappeisen (Knappeneisen) p. Haueisen, Spitzhammer (w kopalniach soli).

Klötzelzimmerung (Stöckelzimme- Knappschaft (Die Gemeinschaft der rung, Stöckelmauerung); wyprawa bei einem Bergwerk, einer Hütte klockowa, obudowa klockowa, wy- beschäftigten Arbeiter); załoga gór-drzewienie klockowe (góra.).    nicza, załoga hutnicza, górnicy, hut-

Kluft (b. Erdbohren)    p. Kluppe.    nicy (góra.).

Kluft (schmaler Gang); żyła, żyłka Knappschaft (Bruderladegemein-(geol.).    schaft); bractwo górnicze (górn.).

edle — p. Erzkluft.    Knappschaftsältester; przewodni-

faule — p. Lettenkluft, Schmier- czący bractwa górniczego, starszy kluft.    bractwa górniczego (górn.).

taube p. Gesteinskluft.

Kluft (Spalte, Riß im Gestein); szczelina, rozpadlina (geol.).

Kluft (Verwerfungskluft, Sprung);

szczelina uskokowa (geol.).

Klüften sich; rozszczepiać się (geol.).

Klüftig (zerklüftet); popękany, szczelinowaty (min. geol.).

Klüftigkeit (vom Gestein); szczelinowatość (min.).

Kluftsalz (Salzspat); szpak, szpak Knarre

solny,    spat solny (w Wieliczce)    Knauer    (walnuß — bis    faustgroße

(min.).    Gesteins oder Erzstücke); orzeszki,

Klumpen; bryła, kłąb, gruda (rudy, nerki skalne (geol.).

ziemi i t. d.) (górn.).    Knauerig; orzeszkowaty, nerkowaty

Kluppe    (Kluft, Bohrkluppe, Feder-    (geol.).

haken,    Federwiderhaken, 3 bis 4 ar-    Knebel; przetyczka, krępulec, zapych.

mige Kluppe); chwytacz czterosprę- Knebel (Knecht, Sattel); pętlica,szląg, żynowy, chwytacz kotwiczny (wierć.    siodło (górn.).

ziem.).    Knebelfahren (auf dem Knebel

Kluppe    (Nietenkluppe); zaklepadło    fahren,    Knechtfahren);    zjeżdżanie

(ślus.).    w beczkach, w    pętlicach (górn.).

Schneid—; gwintownica, skrętak, Knebelit; knebelit (min.), zwojownica.    Knecht; pachołek stolarski (do opie-

Knacker (Backenquetsche) p. Stein- rania desek przy struganiu); 2) p.

brecher.    Knebel.

Knagge (Führer, Dübel); szczęki to- Kneipzange; kleszczyki, kleszcze karni (tok.).    j (ślus.).

Knall (Detonation); huk, trzask (fiz.    Knickfestigkeit (relative Festigkeit);

chem.).    p. Festigkeit.

Knallgas; gaz piorunujący, wybu- Knicksicherheit; bezpieczeństwo na chowy (chem.).    wyboczenie (wyt.).

Knallgaspatrone; patron gazu pio- Knickspannung; boczenie (wyt.). runującego (górn.).    Knickung; wyboczenie (wyt.).

Knappschaftsausschuß ; wydział bractwa górniczego (górn.). Knappschaftskasse p. Bruderlade. Knappschaftsstatut (Knappschaftsordnung, Bruderladestatut); statut bractwa górniczego (górn.). Knappschaftsverband (Knappschaftsverein) ; stowarzyszenie bractwa górniczego, bractwo górnicze (górn.).

P-

Ratsche.

Kobaltarsenikkies (Kobaltarsenkies); arsenopiryt kobaltowy (min.). Kobaltbergwerk (Kobaltgrube, Kobaltzeche); kopalnia kobaltu (góra.). Kobaltbeschlag (erdige Kobaltblüte) ; nalot kobaltowy, kobalt ziemisty (min.).

Knickung der Gebirgsschichten p. Biegung der Schichten.

Knie (eines Maschinenteiles); kolano (maszyn.).

Knie (Knierohr) p. Knierohr.

Kniebügel (Knieband, Knieleder); na-kolanek (góra.).

Kniehebel (Winkelhebel); dźwignia dwuramienna (maszyn.).

Knieleder p. Kniebügel.

Knierohr (Knieröhre, Kniestück, Bo-

Kobaltblau (Kobaltultramarin); błękit kobaltu, modralka (chem. techn.). Kobaltbleierz; galenit kobaltowy (min.).

genrohr, Knie); kolanko, krzywka, Kobaltblüte (Kobaltblumen, Eryth-rura kolankowa (maszyn, bud.). j rin, roter Erdkobalt, Kobaltarsenik); dopeltes — p. S-rohr.    kwiat kobaltowy, erytryn (min.).

Knieschienen (Flügelschienen, Horn- Kobalterz; ruda kobaltu (min.), schienen);    skrzydła rozjazdu,    skrzy-    Kobaltglanz (Glanzkobalt, Kobaltin);

dła krzyżownicy (szyny wygięte) błyszcz kobaltu, kobaltyn (min.), (kol.).    Kobaltgrube p. Kobaltbergwerk.

Knistern (von Mineralien);    trzaskać,    Kobaltgrün (Rinnmann’s-Grim); zie-

trzeszczeć.    leń kobaltu (chem. techn.).

Knistersalz; sól trzaskająca, sól Kobaltin p. Kobaltglanz.

trzeszcząca (min.).    Kobaltkies (Kobaltnickelkies, Lin-

Knistergold (Flittergold) p. Rausch- nei't,    Siegenit);    piryt    kobaltowy,

gold.    piryt    kobaltowo-niklowy,    zygienit,

Knistersilber p. Rauschsilber.    lineit    (min.).

Knochenbreccie; druzgot kostny Kobaltmanganerz (Kobaltschwärze, (geol.).    schwarzer Erdkobalt, Asbolan); as-

Kuochenhöhle; jaskinia kośćnicowa bolan, czarny ziemisty kobalt (min.), (geol.).    Kobaltmulm (Erdkobalt); kobalt zie-

Knollen; buły, gruzły (geol.).    misty    (min.).

nei’t.

Kobaltocher (gelber oder brauner Erdkobalt); ochra kobaltowa (min.). Kobaltschwärze p.Kobaltmanganerz. Kobaltspat p. Sphärokobaltit. Kobaltvitriol (Bieberit, roter Vitriol); biberyt (min.).

Kobaltzeche p. Kobaltbergwerk. Kobelit (Kobellit); kobelit (min.). Kobold p. Gnom.

Kochen der Akkumulatoren; pryskanie akumulatorów (el.). Kochsalz; sól kuchenna (min.). Kochsalzlösung; roztwór soli kuchennej.

Koeffizient der gegenseitigen Induktion; spółczynnik indukcyi wzajemnej (el.).

Koeffizient (Erfahrungswert); spółczynnik (mech.).

Ausdehnungs —; spółczynnik rozszerzalności.

Ausfluß —; spółczynnik wypływu. Dehnungs —; spółczynnik rozciągliwości.

Korrektions —; spółczynnik po

Knollig (von Gestalt); bulasty, gruz- J Kobaltnickelkies p. Kobaltkies, Lin-lasty (min. geol.).

Knopf; guzik, przycisk (el.).

Knopfausschalter; wyłącznik guzikowy (el.).

Knoppereisen p. Krauseisen.

Knorpel (Knorpelkohle); węgiel kawałkowy, orzeszek (sort.).

Knörper: kawałki rudy (wielkości pięści) (sort.).

Knoten; węzeł (mech. bud. most.), beweglicher —, (loser —); węzeł ruchomy, luźny, fester —; węzeł stały, genieteter —; węzeł nitowany.

Knoten (Konkretionen) p. Konkretion.

Knotenpunkt; punkt węzłowy (el.).

Knotenpunktspannung; napięcie w punkcie węzłowym (el.).

Knotenverbindung; łączenie węzłowe, połączenie węzłowe (bud. most.).

Knüppel (Knüppeleisen, Zaggel); kęs (kawałek żelaza o przekroju rombu i bokach łukowych) (met.).

Knüppelholz (Rundholz, Stangenholz); krąglak, okrąglak (bud.).

prawczy.

Reibungs —; spółczynnik tarcia.

Koak (Koaks) p. Koks.

Kobalt; kobalt (chem.).

Koeffizient (Erfahrungswert); spół-czynnik (mech.).

Rollwiderstands —; spółczynnik oporu przy toczeniu.

Schub —•; spółczynnik przesuwal-ności.

Kohlenbein (Bein) im Schrame; noga węglowa, piętka węglowa, filarek węglowy w wrębie (górn.). Kohlenbergbau; górnictwo węglowe, kopalnictwo węglowe, dobywanie węgla kamiennego (górn.). Stoßelastizitäts —; spółczynnik Kohlenbergbaugesellschaft; to-sprężytości przy uderzeniu.    warzystwo kopalń węgla.

Widerstands —; spółczynnik oporu. Kohlenbergmann; węglokop, górnik Zapfenreibungs —; spółczynnik węglowy (górn.). tarcia czopowego.    Kohlenbergwerk (Kohlenwerk, Koh-

Koeffizient der Selbstinduktion;    lenzeche, Kohlenbergbau); kopalnia

spółczynnik samoindukcyi (el.).    | węgla, góry węglowe (górn.).

Kofferkessel (Wagenkessel, koffer-    Kohlenbildung" p. Kohlenformation,

förmiger Dampfkessel); p. Kessel    Kohlenbleispat p. Weißbleierz.

Kohlenblende (Anthrazit); antracyt (min.)

arbeitung des Karnallits; panew Kohlenbohrmaschine; wiertarka skrzyniowa, siodłowa (chem.).

(Wagenkessel).

Kofferpfanne (Sattelpfanne) b. Ver-

węglowa, wiertarka do węgli (górn.). Kohärer; koherer falowskaz, odbie- j Kohlenbrechapparat (Kohlenbrecher, Kohlenbrechmaschine); rąba-dło węglowe (górn.). Kohlenbrennen (Köhlen, Verkohlen, Verkohlung); zwęglanie (drzewa), wypalanie węgla.

Kohlenbrenner (Köhler); 1) węglarz, kurzacz; 2) słuchacz drugiego roku akademii górniczej (górn.), Kohlenbrennerei (Köhlerei); 1) zwęglanie (drzewa); 2) węglarnia (miejsce wypalania węgla); 3) węglar-stwo (przemysł zwęglania drzewa), vegetabilische —, (Pflanzen —,    Kohlenbrust; zbój węglowy (górn.).

Holz —); węgiel roślinny, drzewny. Kohlenbügel; pałąk węglowy (el.).

Kohle; węgiel (el.).    Kohlenbürste; szczotka węglowa

homogene —; węgiel jednolity, negative —; węgiel odjemny. obere —; węgiel górny, positive —; węgiel dodatny. untere —; węgiel dolny.

Kohle anbauen; pozostawić warstwę węgla (górn.).

Kohlenabbau; odbudowa węgla (górn.) p. Steinkohlenabbau.

Kohlenabbrand; ugar węgli (el.).

Kohlenablagerung; ułożenie, uławi-cenie, uwarstwienie węgla kamiennego (geol.).

Kohlenabstand; rozsunięcie węgli

racz (el.).

Kohäsion (Zusammenhalt); spójność, zczepność.

Kohk p. Koks.

Kohl p. Kohle mineralische.

Kohle; węgiel.

animalische —, (tierische —, Tier —, Knochen —); węgiel zwie

rzęcy.

mineralische —, (Mineral —, das 1 Kohl); węgiel mineralny, p. Anthrazit, Steinkohle, Braunkohle, Lignit, i

(el.).

(el.).

Kohlenaufbereitung; sortowanie, rozgatunkowanie, pi’zyrządzanie, obróbka, uprawa, oczyszczanie węgli mineralnych (górn.).

Kohlenbank; słój węglowy, ława węgla (górn.) p. Bank.

Kohlenbassin (Kohlenbecken, Kohlenmulde); zagłębie węglowe, kotlina węglowa (geol.).

Kohlendampf; dym węglowy, czad węglowy (z węgli) (techn.).

Kohleneisen (gekohltes Eisen) p. Kohlenstoffeisen.

Kohieneisenstein (Blackband); żela-ziak węglowy, sferosyderyt (min.).

Kohlenfaden; włókno węglowe (el.).

Kohlenfadenlampe; żarówka węglowa (el.).

Kohlenfeld; pole węglowe (górn.).

Kohlenfeuer; ogień węglowy (techn.).

Kohlenfeuerung (Kohlenheizung); palenie, opalanie węglem (kamiennym) (techn.).

Kohlenflöz; pokład węglowy, warstwa węglowa (geol.).

Kohlenflözschram; wrąb (szram) w pokładzie węglowym (górn.).

Kohlenfördermaschine; wyciągarka-węglowa, maszyna węglociągowa (górn. maszyn.).

Kohlenförderschacht (Kohlenschacht) ; szyb węglociągowy (górn.).

12

Kohlenförderstrecke; chodnik węglowoźny (górn.).

Kohlenkarrenstrecke; chodnik wę-glowłóczny, chodnik do taczkowania węgli (góra.).

Kohlenförderung; 1) przewóz, odwoź węgla (poziomo); 2) wyciąganie,    Kohlenklassierung; gatunkowanie

ciągnienie węgla (pionowo); 8) spusz- węgla (sort.), p. Klassierung, czanie, opuszczanie węgla (po po-    Kohlenklein (Kleinkohle); węgiel

chylniach) p. Förderung.    drobny, drobnina węglowa, miał    wę-

Kohlenformation (Kohlenbildung,    głowy (górn.) p. Gries    (Grießkohle).

Kohlengebirge); formacya węglowa,    Kohlenkorb; kosz na węgle, kosz

utwór węglowy (geol.).    węglowy (górn.).

Kohlenführend; węglonośny (geol.).    Kohlenkörper (eines Steinkohlen-

Kohlengas (Grubengas); gaz węglowy flözes); calizna węglowa (górn.).

(górn.) p. Grubengas.    Kohlenkrücke; kociuba węglowa,

Kohlengebirge p. Kohlenformation’.    pogrzebacz węglowy (techn.).

Kohlengestübbe (Kohlensti'ibbe,    Kohlenladeplatz; miejsce nakłada-

Kohlenlösche); miał węglowy p. Ge- nia węgla (górn.). stübbe.    Kohlenlage; warstwa węglowa

Kohlengewerkschaft; gwarectwo    (geol.).

węglowe (górn.).    Kohlenlager (Kohlenflöz); pokład

Kohlengewinnung; odbudowa, do-    węglowy (geol.).

bywanie węgła (kamiennego) (górn.). Kohlenlösche; miał węglowy p. Kohlengezähe; narzędzia węglowe    Kohlengestübbe.

(do węgla) (górn.) p. Gezähe.    Kohlenmagazin; skład węgla, ma-

Kohlengicht; zasyp (nabój) pusty,    gazyn węglowy.

zasyp (nabój) węglowy (hut.).    Kohlenmeiler (Meiler); milerz, jnie-

Kohlenglühlampe elektrische; ża-    lerz (węgl.).

rowka o włóknie węglowem (eh).    Kohlenmeilern (Kohlenmeilerung)

Kohlenglut; żar węglowy (techn.).    p. Meilerverkohlung.

Kohlengrenzpfeiler; graniczny filar Kohlenmittel; warstwa węglowa węglowy (górn.).    (górn.) p. Mittel.

Kohlengries p. Gries (Grießkohle). Kohlenmühle; młyn węglowy, młyn Kohlengrube p. Kohlenbergwerk.    na węgle (górn. sort.).

Kohlenhandel; handel węglem, han- Kohlenmulde p. Kohlenbassin.

del węglami.

Kohlenhaue; kilof (nosak) węglowy, kilof (nosak) do węgli (górn.). Kohlenhäuer; węglokop, górnik węglowy, węglarz (górn.).

Kohlenhaumaschine (Kohlen

Kohlenoxyd (Kohlenoxydgas, Koh-¹ lenmonoxyd); tlenek węgla (chem.). Kohlenpfeiler; filar węglowy (górn.). Kohlenpol; biegun węglowy (el.). Kohlenpresse; tłoczarka węglowa, prasa węglowa (górn. techn.). Schrämmaschine); wcinarka węglowa, Kohlenpreßstein (Brikett); cegiełka maszyna wrębowa do węgla (górn.). węglowa, brykieta (techn.). Kohlenhaus (Kohlenschuppen); wę- Kohlenrevier (Steinkohlenrevier, gielnia.    Braunkohlenrevier); okręg węglowy,

Kohlenhöhe (Höhe eines Kohlen- i rewir węglowy (górn.).

schutt) ; suwaczka (zesuwnia) węglowa, komin węglowy (górn.). Kohlenhund (Kohlenwagen, Kohlen- Kohlenrumpf; kosz węglowy (górn.). förderwagen); wózek węglowy (górn.) Kohlensack (eines Hochofens); prze-

stron (hut.).

wa- i Kohlensandstein; piaskowiec węglowy (geol.).

Kohlensäure; kwas węglowy (chem.).

Kohlensäurehaltig; zawierający kwas węglowy.

Kohlensäuresalze (kohlensaure Sal-zur J ze, Karbonate); węglany (chem.). Kohlenförderung); taczki węglowe, Kohlenschacht p. Kohlenförderschacht.

abbaufeldes); wysokość węglowa, i Kohlenrolle (Kohlenrutsche, Kohlen-wysokość pola odbudowy węgla (górn.).

p. Hund.

Kohlenkalk (Kohlenkalkstein); pień węglowy (geol.).

Kohlenkalkspat (Anthrakonit); an-trakonit (min.).

Kohlenkarbonit; karbonit węglowy (materyał wybuchowy).

Kohlenkarren (Schubkarren

taczki na węgle (górn.).

Schwefelalkohol); siarczek węgla (ehern.).

Kohlenschaufel; łopata do węgla j Kohlenstrecke; 1) chodnik węglowy; (górn. techn.).    2) p. Kchlenförderstrecke (górn.).

Kohlenschiefer (Schieferton der Kohiensulfid (Schwefelkohlenstoff, Steinkohlenfonnation); łupek węglowy (geol.).

Kohlenschiefer (Schieferton mit bei-geinengter Kohle, bituminöser Schieferton) p. Brandschiefer.

Kohlenschlamm; muł węglowy (sort.).

Kohlenverhau; zroby węglowe, wyrobisko węglowe (górn.). Kohlenverschleiß; sprzedaż węgla. Kohlenverdampfung; ulatnianie się węgli (el.).

Kohlenschmitz; warstewka węglo- Kohlenwagen; 1) p. Kohlenhund;

wa (geol.).

2) p. Kohlenwaggon (kol ).

Kohlenschrämmaschinep.Kohlen- Kohlenwaggon; wóz węglowy, wę-

haumaschine.

Kohlenschuppen p. Kohlenhaus.

Kohlenschutt p. Kohlenrolle.

Kohlenseparation (Klassierung der Kohlenwäsche (die Anstalt); płóczka Kohle, verbunden mit Klaubarbeit,

Kohlensortierung); separacya (roz- Kohlenwäsche (das Verfahren); płó-biór) węgla (sort.) p. Separation.

Kohlenseparation (die Vorrichtung);    Kohlenwasserstoff (Kohlenwasser-

separacya, zakład separacyjny, urządzenie separacyjne (sort.) p. Separation.

Kohlensetzen; osadzanie węgla (w sitach wiszących) (sort.).

Kohlensorte (Kohlensortiment); gatunek, klasa, sorta węgla (górn.).

Kohlensortierung; rozgatun kowanie, klasyfikacya, sortowanie węgla Kohlenwerk p. Kohlenbergwerk, (górn. sort.) p. Kohlenseparation.

Kohlenspitze; ostrze węgli (el.).

Kohlenstab (Kohlenstift); pręt węglowy (el.).

Kohlenstätte (Kohlstätte, Meilerstätte); węglowisko, mieścisko, kotlina (węgl.).

glarka (kol.).

Kohlenwand (im Abbau); ściana węglowa (w odbudowie) (górn.).

węglowa (sort.).

kanie węgla (sort.).

stoffgas); węglowodór, gaz węglowodorowy (chem.). leichter —, (Methan, Sumpfgas, Grubengas, Schlagwetter); węglowodór lekki, metan p. Grubengas, schwerer —; (Aethylen, Leuchtgas); węglowodór ciężki, etylen p. Leuchtgas.

Kohlenwetterdynamit; powietrzny dynamit węglowy.

Kohlenzeche p. Kohlenbergwerk. Kohlenziegel p. Kohlenpreßstein. Kohlenzinnober p. Lebererz. Köhler p. Kohlenbrenner.

Köhlerei p. Kohlenbrennerei. Kohlenstaub (Lösche); miał węglo- Kohlstätte p. Kohlenstätte.

wy, gista (węgl. górn. form.).

Kohlenstaub ausschlagen p.

Löschboden ausstampfen.

Kohlenstein p. Kohlenpreßstein.

Kohlenstift; laska węglowa, pręt węglowy (el.).

Kohlenstoff (Karbon); węgiel (pierwiastek chemiczny) (chem.).

Kohlenstoffarm (vom Roheisen); ubogi w węgiel, małowęglowy (met.).

Kohlenstoff eisen (Kohleneisen, gekohlte-! Eisen, Eisenkarburet); żelazo węglowe (chem.).

Kohlenstoffhaltig; węgiel zawierający (met.).

Kohlenstoffreich (vom Roheisen); obfity w węgiel (met.).

Kohlenstoß (Abbaustoß); przodek węglowy, zbój węglowy (górn.).

Kohlenstoß (Ulm); bok węglowy (chodnika) (górn.).

Kohlung; zwęglanie (chem. met.). Koinzidenz; koincydencya, spotkanie się, zejście się (linii, powierzchni) (miern.).

Kokkolith; kokolit (min.).

Koks (Koke, Kohk, Coak, Coaks, Coke, Cok); koks (górn. techn.).

Back —; koks tłusty, zlewający się i wzdęty.

Sand —; koks sypki.

Sinter —; koks kruchy, spiekowy.

Koksarbeiter p. Kokser. Koksanstalt (Koksofenanlage, Kokserei); koksiarnia (techn.). Koksausbringen (aus der Steinkohle); wydobywanie, wyrób koksu (techn.).

Koksbereitung (Koksfabrikation, Kokserei, Koksen, Verkokung, Ver-koksung); koksowanie (techn.).

12*

Koksblech; blacha wyrabiana na koksie (met.).

Kokscharowit; kokszarowit (min.)'. Kokscinder p. Kokslösche. Kokseisenhochofen (Kokshochofen, Koksofen); wielki piec koksowy (met.).

Koksen; koksować (techn.).

Kokser (Koksarbeiter); koksarz (techn.).

Koksfabrikation (Kokserei) p. Koks-bereitung.

Koksgicht; zasyp koksowy, nabój koksowy (hut.).

Koksheizung; opalanie koksem (techn.).

Kokshochofen; wielki piec koksowy (hut.).

Kokskohle; węgiel koksowy, węgiel tłusty (górn.).

Koksklein; koks drobny (techn.). Kokslösche (Kokscinder, Koksklein);

koks drobny, koks miałki (techn.). Koksofen; koksownica, koksownia, piec koksowy (górn. techn.). Koksofengas (Kokofengas); gaz ko-ksowniany (techn.).

Koksroheisen (mit Koks erblasenes Roheisen); surowizna koksowa, surowiec koksowy (met.).

Koksstein (Cokestein); cegła koksowa, koksówka (bud.).

Koksung p. Koksbereitung. Kokswagen (Kokswaggon); wóz koksowy, koksiak (kol.).

Koktur p. Saline.

Kolbe (Kolben); kolba, bania, retorta, (chem.).

Kolben; tłok (maszyn.).

Dampf —; tłok parowy, tłok maszyny parowej.

Differential —; tłok różnicowy, durchbrochener —, (durchloch-ter—, Ventil—); tłok wentylowy, tłok klapowy.

Gruppen —; tłoki zrzeszone. Hanf —,    (— mit Hanfliderung);

tłok konopny, tłok z szczelniwem konopnem.

hohler —; tłok wydrążony, massiver—, (Massiv —, Voll—); tłok pełny.

Metall —, (— mit Metalliderung); tłok obręczowy, tłok z szczelniwem obręczowem.

offener —; tłok wklęsły. Scheiben —; tłok tarczowy. Pumpen —, (Mönchs —); tłok pompowy, tłok pompy.

Kolben; tłok (maszyn.).

Taucher —; nurnik.

Treib —; tłok wywadniarki, tłok maszyny wodociągowej.

Ventil — p. durchbrochener Kolbem

Kolben (Kolbeneisen, Zaggel, Knüppel); kolba, żelazo kolbowe (żelazo puchowe pod młotem pudlowym na równoległościany zbite) (met.).

Kolbenbewegungen; ruchy tłoka (t. j. wysuw i wsuw) (maszyn.).

Kolbenbohrer, świder graniasty (jedno lub kilkuostrzowy) (wierć. ziem.).

Kolbendeckel; pokrywa tłoka (maszyn.).

Kolbenfeder; sprężyna tłokowa (maszyn.).

Kolbenförmig (von Mineralien); pałeczkowaty (min.).

Kolbenführung (Kreuzkopfführung) p. Führung.

Kolbengebläse; dmuchawa tłokowa (maszyn, hut.).

Kolbengeschwindigkeit; prędkość tłoka (maszyn.) p. Geschwindigkeit.

Kolbenhub (Kolbenspiel); skok tłoka, suw tłoka (maszyn.).

Kolbenkörper p. Kolbenstock.

Kolbenliderung; 1) szczelniwo tłoka; 2) uszczelnienie tłoka (maszyn.).

Kolbenmaschine; maszyna tłokowa (maszyn.).

Kolbeiimühle (Mörserapparat); młyn tłuczkowy (sort.).

Kolbenpumpe p. Pumpe.

Kolbenreibung; tarcie tłokowe, tarcie tłoka (maszyn.).

Kolbenregulator; miarkownik tłokowy (hut.).

Kolbenring (Kolbenpackung); pierścień uszczelczy tłoka (maszyn.).

Kolbenrohr (Kolbenröhre einer Pumpe, Pumpenzylinder, Pumpenstiefel, Stiefelrohr, Stiefelröhre, Stiefel); rura tłokowa, pochwa tłokowa (u pompy), cylinder pompowy (maszyn.).

Kolbenscheibe p. Kolbenstock.

Kolbenschieber p. Schieber.

Kolbenschmiervase (Kolbenschmierhahn); maźniczka tłoka (maszyn.).

Kolbenstange; trzon tłokowy, drąg tłokowy (tłoczysko) (maszyn.).

Kolbenstangenkopf p. Kreuzkopf.

Kolbenstopfbüchse; dławnica tłokowa, szczelnica tłokowa (maszyn.).

Kolbensteuerung; rozrząd (sterowanie) tłokowy, rozwód tłokowy (maszyn.).

Kolbenstock (Kolbenscheibe, Kolbenkörper); krążek tłoka, talerz tłoka (maszyn.).

Kolbentür (bei Pumpen); drzwiczki tłokowe (maszyn.).

Kolbenventil (Ventil eines Pumpenkolbens) p. Ventil.

Kolbenweg; droga tłoka (maszyn.).

Kolbenweglinie; wykresowa drogi tłoka (maszyn.).

Kolbenwettermaschine (Kolbenwetterpumpe , Kolbenwettersatz); przewietrznik tłokowy, wentylator tłokowy (maszyn, górn.) p. Wettersatz.

Kolkothar p. Colkothar.

Kollationieren (vergleichen); porównywać, kolacyonować, sprawdzać (kopię z oryginałem).

Kollaudieren (amtlich überprüfen); kolaudować (sprawdzać zgodność wykonanej budowy z planem i kosztorysem) (bud.).

Kollaudierungsprotokoll; protokół kolaudacyjny, protokół sprawdzenia robót (według planu i kosztorysu) (bud.).

Kollektivlinse; soczewka zbierająca (fiz.).

Kollektor; kolektor, zbieracz (eh).

Kollektorlamelle (Kollektorsegment); działka kolektora (eh).

Kollergang (Kollermühle, Läufermühle, Trottmühle, Trottgang, Rollwerk, Radwalzen, Radquetsche, Quetschmiihle); gniotownik, tarło, miażdżarka (sort.) p. Quetsche.

Kollermühle p. Kollergang.

Kolli (pl. von Kollo, Packstücke); koli, bal, tobół (paka towarów).

Kollimationsfehler; błąd kolima-cyjny (niedokładność nastawienia przyrządów mierniczych) (miern.).

Kollimator; kollimator (w spektroskopie (fiz.).

Kollodiumwolle (Schießbaumwolle); bawełna strzelnicza.

Kollyrit (Collirit); koliryt (min.). Kolonie (Ansiedlung); kolonia, osada.

Arbeiter —; kolonia robotnicza. Kolonne; kolumna, słup (miern.).

Kolonnenmagnet; magnes słupowy

(eh).

Kolophoneisenerz p. Pittizit. Kolophonit (Pechgranat); kolofonit (min.).

Kolophonium (Geigenharz); kalafonia, żywica sucha (matr.).

Kolorierte Manier p. Manier.

Kommanditgesellschaft; spółka komandytowa.

Kommasation (Zusammenlegung von Grundstücken); komasacya (połączenie rozrzuconych gruntów, drogą zamiany, w jedną całość).

Kommerziell (kaufmännisch); ko-mercyalny, handlowy, kupiecki.

Kommission; komisya (wydział wybrany celem załatwienia pewnej czynności).

Begehungs —; komisya obchodząca, obchodowa.

Kommissär; komisarz.

Berg —; komisarz górniczy. Oberberg —; starszy komisarz górniczy.

Kommunikat (Mitteilung); zawiadomienie, komunikat.

Kommunikation (Verbindung); związek, komunikacya.

Kommunikation (Verkehrsweg); komunikacya, droga komunikacyjna.

Kommunikationsmittel; środki komunikacyjne, środki przewozowe.

Kommunizierendes Gefäß p.

Gefäß.

Kommutator (Stromwender); komutator, zwrotnik, przerządnik (el.).

Kommutation (Kommutierung); ko-mutacya, komutowanie, przemienianie, zwrotnikowanie (eh), funkenlose —; komutacya bez-iskrowa.

Kompakt p. Derb.

Komparationsmethode; sposób porównania (mat.).

Komparator; komparator, spraw-dzacz (miern.).

Kompaß (Bergkompaß, Markscheiderkompaß); kompas, godzinnik górniczy (górn. miern.).

Freiberger—; kompas freiberski. Hänge —, (Häng —) p. Hängezeug, rechtssinniger —; kompas prawidłowy, prawobieżny.

Steiger —; kompas stygarski, szty-garski.

Taschen —; (Hand —); kompas kieszonkowy, ręczny.

widersinniger —; kompas nieprawidłowy, lewobieżny, opaczny.

Kompaßachse; oś kompasowa (miern. górn.).

Kompaßaufnahme (Verziehen); zd jęcie kompasem, pomiar kompasem (miern. górn.).

Kompaßbüchse; puszka kompasowa, pudełko kompasowe (miern. górn.).

Kompaßkreis.

1S2

König.

Kompaßkreis (Stundenkreis, Stundenring) p. Stundenring.

Kompaßnadel; igła kompasowa (miern.).

Kompaßring; pierścień kompasowy (miern.).

sionsinaschine); sprężarka, kompresor (maszyn.).

Komprimieren (zusammendrücken, dichten); zgęszczać, stłoczyć,, sprężać (mech. tech.).

Komprimierte Luft (Preßluft); po-Kompaßstäbchen (Hilfshängezeug); i wietrze zgęszczone (mech. techn.). drążek kompasowy, sztabka kompa- Komprimierte Welle p. Welle, sowa, wieszadło pomocnicze (miern. Konarit; konaryt (min.), górn.).    Kondensanz; kondensancya (el.).

Kompaßzüge; ciągi kompasowe Kondensation (Kondensierung);

(miern. górn.).    skraplanie, kondensacya (fiz. chein.

Kompensation; zrównoważenie,    mech.).

kompensacya (el.).    Einzel —; skraplanie samotne.

Kompensationsmagnet; magnes    Misch—; skraplanie bezprzeponne.

kompensacyjny (el.).    Oberflächen —; skraplanie na-

przeponne.

Zentral —; skraplanie skupione.

Kondensationsdampfmaschine p.

Dampfmaschine.

Kondensator; 1) skraplacz, zgęsz-czalnik, kondensator (pary); 2) pojemnik, kondensator (el.). Kondensatorentladung; wyładowanie kondensatora (el.). oszillatorisehe —; wyładowanie kondensatora wahadłowe, oscylacyjne.

Kondensatorspannung; napięcie kondensatora (el.).

Kondenstopf p. Kondenswasserableiter.

Kondenswasserableiter (Kondens-wassertopf, Kondenstopf); odwa-dniacz (maszyn.).

Kompensationspendel p. Rost-pendel.

Kompensationsrohr (Federrohr,

Kompensator) bei Rohrleitungen; wydłużka (maszyn.).

Kompensationsspule; cewka kompensacyjna (el.).

Kompensationswicklung; uzwojenie kompensacyjne, równoważące (el.).

Kompensator; kompensator (el.).

Kompetent (Mitbewerber); ubiegający się o co, kandydat.

Komplementwinkel; kąt dopełniający (geom.).

Komplementäre Farben; barwy dopełniające (fiz.).

Konduktanz; konduktancya (el.). Kondukteur (Schaffner, Zugsbegleiter); konduktor kolejowy, pocią-

Komplex (Umfang, Bestand); kompleks, całość, skład, ogół, całokształt, j Komponente (Teilkraft, Seitenkraft); Konditionsgedinge p. Geding. składowa (mech.).

Normal —; składowa normalna.

Tangential —; składowa styczna.

Komposition (Metallkomposition);    gowy.

stop, aliaż, kompozycya metalowa Kondukteurwagen; wóz konduk-(met.).    toi’ski,    wóz pociągowego.

Kompositionsmetall (Hartmetall,    Konduktor; p. Leiter.

Lagermetall) p. Hartmetall.    Konglomerat (Trümmergestein); zle-

Kompressibel; sprężalny, zgęszczal-    pieniec, konglomerat    (min. geol.).

ny (fiz.).    Kongruent; przystający (geom.).

Kompression; sprężanie, zgęszcza-    Kongruenz (Deckung, Gleichähnlich-

nie (fiz. mech.).    keit);    przystawanie    (trójkątów)

Kompressionskolben (einer Luft-    (geom.).

kompressionsmaschine); tłok zgęsz- Kongruenzsatz (der Dreiecke); przy-czający, ściskający (maszyn.).    padek    przystawania    (trójkątów)

Kompressionsmaschine p. Kom-    (geom.).

pressor, Luftkompressionsmaschine.    Kongsbergit; konsbergit (min.).

Kompressionspumpe p. Pumpe.    Konichalcit; koniehalcyt (min.).

Kompressionszylinder (einer Luft-    König (Metalkönig, Korn, Regulus);

kompressionsmaschine); cylinder    król, królik, ziarno (drobna ilość

zgęszczający, ściskający (maszyn.). metalu otrzymana przez topienie Kompressor (Luftkompressor, Luft-    rudy w    tygielku próbowym lub na

kompressionsmaschine, Kompres-    węglu)    (met.).

Königin (Königit, Brochantit, Krisu-    Konsultationsprotokoll; protokół

vigit); brochantyt (min.).    narady, wywód    narady.

Königsstange; trzon główny, trzon    Konsumanstalt; zakład spożywczy.

królewski (połączenie klatki z liną).    Konsument (Verbraucher, Abneh-

Königswasser (Goldscheidewasser);    mer, Käufer, Kunde); konsument,

woda królewska, kwas    azotowo-    spożywca,

solny (ehern.).    Konsumstelle; miejsce zużycia.

Konisch (kegelförmig); stożkowaty.    Konsumverein (Wareneinkaufsve-

Konisches Rad p. Kegelrad.    rein); stowarzyszenie spożywcze,

Konit; konit (min.).    kółko spożywcze.

Konizität; stożkowatość.    Kontakt (Berührung, Stromschließer);

Konkav (hohl, ausgehöhlt); wklęsły.    styk (eh).

Konkavlinse; soczewka wklęsła (fiz.). Schleif —; styk ślizgowy. Konkavspiegel; zwierciadło wklęsłe Kontaktarm; ramię zdawne (el.).

(fiz.).

gowy (el.).

Kontaktbürste; szczotka ślizgowa

Kontaktbuchse; tuleja stykowa (el.). Konkordant (in der Lagerung); zgo- Kontaktbügel; pałąk zdawny, śliz-dny (geol.).

(el.).

Kontaktdraht; drut roboczy (el.).

Kontaktelektrizität; elektryczność zetknięcia (el.).

Konkretion (Mineralkonkretion, Ge-steinskonkrektion); konkrecya (skupienie kuliste) (min. geol.).

Konkurrenz (Mitbewerbung); kon-kurencya, ubieganie się.

Konkurs (Wettbewerbung, Stellenaus- Kontaktfeder; spężyna stykowa (el).

Schreibung); konkurs, ubieganie się. Kontaktfläche; powierzchnia styku, Konkurs (Zahlungseinstellung); upa- powierzchnia stykowa (el.).

dłość, kryda.    - Kontaktgang; żyła zetknięcia, żyła

Konkursausschreibung; rozpisanie    graniczna, kontaktowa (między skałą

Könleinit (Könlit); kenleinit (min.).

Konsens (Genehmigung, Einwilligung, Erlaubnis); pozwolenie, zezwolenie, konsens.

Konservierung (Instandhaltung,

Schonung) p. Instandhaltung.

Konsignation (Verzeichnis); spis; wykaz, konsygnacya.

Konsistenz (Bestand, Dichtigkeit); trwałość, gęstość, tęgość (fiz. chem.).

Konsole (Freiträger, Tragstein); wspornik, wspornica, konsola, krok-

sztyn (dźwigar poziomy jednym koń- Kontaktstecker (Kontaktstöpsel); cem w mur zapuszczony) (bud.).

Konsolidation (Festigung, Festlage- | Kontaktvoltmeter; woltomierz sty-rung, Sicherung); konsolidacya, ustalenie, złączenie, zlanie, upewnienie. Kontaktwirkungen; działania kontaktowe (geol.).

Kontierung (Buchung); kontowanie (zaciąganie wypłat z dziennika do księgi kontowej) (rach.).

Konstruieren (bauen, entwerfen,    Kontinuieren (fortfahren, setzen);

herstellen); konstruować, budować, kontynuować, prowadzić dalej, eią-składać z oddzielnych części.    gnąć dalej.

Konstrukteur (Erbauer, Entwurfs- Kontinuierlich (andauernd, durch-verfertiger); konstruktor, zestawca. gehend, beständig); ciągły, trwały,

Konstruktion; konstrukcya, zestrój,    ustawiczny.

ustrój, zespół, zeskład (bud.).    Kontinuierlicher Balken (konti-

Konstruktionsteile; części zespo- nuierlicher Träger); belka wielo-lone, zestrojne, składowe, ustrojowe,    przęsłowa , dźwigar wieloprzęsłowy

konstrukcyjne.    (mech.).

konkursu.    uwarstwioną, a masywną) (geol.).

Kontaktlager; pokład zetknięcia, pokład kontaktowy (geol.). Kontaktlagerstätte; złoże zetknięcia, złoże kontaktowe (geol). Kontaktmetamorphose ; zmiana, metamorfoza, przeobrażenie kontaktowe (geol.).

Kontaktring; pas kontaktowy (geol.). Kontaktrolle; krążek zdawny, stykowy, ślizgowy (el.). Kontaktschiene; szyna ślizgowa, stykowa (el.).

zatyczka stykowa (el.).

kowy (el.).

Konsollager p Lager.

Konsonanz (Einklang, Wohlklang);

zgodność, konsonans (fiz.). Konstante (Festwert); stała.

Kontinuierlicher Träger p. Kontinuierlicher Balken.

Kontinuierliche Wässerung; ługowanie ciągłe, ustawiczne, ługowanie bez przerwy (soln.).

Kontinuität (Stetigkeit, Zusammenhang); ustawiczność, ciągłość, stałość.

Konto (Rechnung, Hauptbuch); konto, rachunek, księga główna (rach.).

Kontobuch (Rechnungsbuch); księga kontowa, rachunkowa (rach.).

Kontokorrent (laufende Rechnung); rachunek bieżący (rach.).

Kontor (Schreibstube, Geschäftsraum) p. Comptoir.

Kontrakt (Vertrag); kontrakt, ugoda, umowa.

Kontraktion (Zusammenziehung); skurczenie, ściągnięcie się, zwężenie (fiz.).

Kontraktionstheorie; teorya kontrakcyjna (geol.).

Kontraquittung p Gegenquittung.

Kontrebalanzier (Kontrebalance); odciążek, przeciwwaga (żerdziny pompowe) (maszyn.).

Kontredampf (Gegendampf); para wsteczna, zwrotna (maszyn.).

Kontremutter (Gegenmutter, Stellmutter); nakrętka, dośrubek, naśru-bek zabezpieczający (maszyn.).

Kontroilapparat; przyrząd porównawczy, kontrolujący (el.).

Kontrolle (Revision, Überwachung, Aufsicht); kontrola, sprawdzanie, wgląd.

Kontroller; nastawnica (walcowa) (el.).

Kontrolleur (Aufseher, Nachprüfer); kontrolor, dozorca.

Kontrollieren (überwachen); kontrolować, sprawdzać, wglądać, dozorować.

Kontumaz (Beobachtungssperre); kontumacya, kwarantanna (środki ostrożności zarządzone przez władzę lekarską przeciw zawleczeniu zarazy).

Kontumaz (Versäumnis); kontumacya, zaoczność.

Kontusion (Quetschung); stłuczenie, kontuzya (uszkodzenie ciała bez skaleczenia).

Konus (Kegel); stożek, ostrokrąg (geom.)..

Konvektion; krążenie ciepła, kon-wekcya (fiz.).

Konvention (Abkommen, Vertrag, Ring); konwencya, układ.

Konventionalstrafe (Verzugsstrafe, Vertragsstrafe); 1) kara umowna;

2) grzywna ugodowa.

Konventionelle Zeichen; znaki konwencyonalne, powszechnie przyjęte (miern.).

Konvergent (konvergierend); zbieżny (geom.).

Konvertor (Gleichrichter); przeprą-dnica (el.) p. Gleichrichter.

Konvex (erhaben, linsenförmig); wypukły (fiz.).

Konvexlinse; soczewka wypukła (fiz.).

Konvexspiegel; zwierciadło wypukłe (fiz.).

Konvolut (Bündel, Pack); plik, zwój (aktów).

Konzentrieren (versammeln, sättigen, anreichern); skupiać, gromadzić, nasycać p. Anreichern.

Konzentrisch (mit gemeinsamem Mittelpunkt); współśrodkowy (geom.).

Konzentrische Kreise; koła współ-środkowe (geom.).

Konzession; 1) koncesya, konsens, nadanie, zezwolenie; 2) ustępstwo.

Konzessionär (Berechtigter, Bestätigter); koncesyonaryusz, uprawniony, upoważniony.

Koordinaten (pl.); spółrzędne (geom. miern.).

Polar —; spółrzędne biegunowe.

Koordinatenberechnung; oblicze- * nie spółrzędnych (miern.).

Koordinatensystem; układ spółrzędnych (geom. miern.).

Kopal (Baumharz); kopal, żywica drzewna.

Kopatzenkeil p. Ablösekeil.

Köpeförderung; wyciąganie sposobem Koepe’go (maszyn, górn.).

Kopf (Kopfstück, oberer Teil bei techn. Gegenständen); głowa, głowica, łbica.

toter — (verlorener —) p. Gießkopf.

Kopfband (Aufsatzscharnierband); zawiasa składana, narożna (ślus.).

Kopfschraube; łbiak śrubowy, śruba bez naśrubka (maszyn.).

Kopfstation; stacya czołowa.

Kopfstück (Kopf, Wirbelstück) des Erdbohrers; głowa, główka świdra (wierć. ziem.).

Kopie (Abschrift); odpis, przekres, kopia.

Kopieren (nachzeichnen, nachahmen); kopiować, przerysowywać (miern.).

Kopierpapier p. Pauspapier.

Kopist (Abschreiber); przepisywacz,    Körper; ciało (fiz.).

odpisywacz, kopista.    fester —; ciało stałe.

Koppe (Kuppe); 1) kopiec (góra gasförmiger —; ciało lotne.

o kształcie kopca); 2) wierzchołek góry (geol.).

Koppit; kopit (min.).

Köppwäsche p. Kippwäsche. Koprolith; koprolit (kał kopalny zwierząt) (geol.).

Korallen; korale (geol.).

homogener —, (gleichartiger —); ciało jednolite, jednorodne, magnetischer —; ciało magnetyczne.

seilartiger —; cięgno, starrer —; ciało sztywne, vollkommen elastischer —; ciało Korallenachat; agat koralowy (min.). doskonale sprężyste.

Korallenerz (Quecksilberlebererz); vollkommen unelastischer —;

kruszec koralowy (min.).    ciało zupełnie niesprężyste.

Korallenkalk; wapień koralowy    zwangläufiger —; ciało nieswo-

(geol.).    bodnę.

Korb (Förderkorb) p. Förderschale. Körpermaß (Raummaß); miara bry-Korb (Seilkorb, Göpelkorb,    Seiltrom-    łowatości, miara objętości,

poracya, zgromadzenie. Körperschluß; zwarcie z szkieletem

mel, Fördertrommel); bęben (ma- Körperschaft; stowarzyszenie, kor-szyn. górn.) p. Fördertrommel.

Korb (Tragkorb); kosz, opałka.

Korbstange (Bläuelstange) p. Kur- |    (el.).

Korreferent (Mitberichterstatter);

współreferent, referent przydany. Korrektion (Berichtigung); sprosto-

belstange.

Korbwelle; wał bębnów wyciągowych (maszyn, górn.).

Koreit (Agalmatolith, Bildstein,    chi-    wanie, poprawienie, poprawka,

Glyphinsteatit); agalmatolit, obraz-kowiec (min.).

Kork; korek.

Korkstein; korkowiec (bud.).

Korn; ziarno (min. met. sort.), feines —, (Fein —); ziarno drobne, grobes —, (Grob —); ziarno grube.

Kornblei (gekörntes Blei, Probierblei);

(met. prob.).

Körnen (granulieren); rozdrabniać, ziarnować, granulować (kruszce) (met.).

Körner; znacznik, punktak, kieł, dzióbak (narz.).

Hand —; znacznik 1’ęczny. Schmied —; znacznik kowalski.

Körnermikrophon; mikrofon proszkowy, ziarnisty (el.).

Körnerzinn (Kornzinn, granuliertes Zinn); cyna granulowana, cyna ziarnista (met.).

Korngröße; wielkość ziarna, ziarnistość (sort.).

Körnig (von Struktur); ziarnisty.

Körnung (Kornart, die Art des körnigen Bruches); ziarnistość (min. met.).

Körnung (Körnen); rozdrabnianie, ziarnowanie.

Kornzinn p. Körnerzinn.

Körper; ciało (fiz.). anelektrischer —; ciało anelek-tryczne.

nesischer Speckstein, unteilbarer Korrektionsstrom; prąd wyrównawczy (el.).

Korrosiv (ätzend, auflösend); gryzący, rozpuszczający (chem. soln.). Körtings Pulsometer; tętnik (pul-sometr) Koertinga (maszyn.). Kortisch (Kartisch, gebratene Blattel); grąp (surowizna w ognisku fryszer-skiem w kłąb zebrana) (met.), ołów ziarnisty, probierczy Korund; korund (min.).

Korundellit; korundelit (min.). Korundophillit; korundofilit (min.). Korynit (Antimon — Arsennickelglanz); korynit (min.). Koschenillrot (kochenillrot); kosze-niłowy (min.).

Kosmisch (das Weltall betreffend); kosmiczny, tyczący się wszechświata.

Kosmischer Staub; pył kosmiczny (geol.).

Kosmogenie (Weltentstehungslehre); kosmogenia, (nauka zajmująca się przeszłością wszechświata, jego powstaniem i rozwojem). Kosmographie • (Weltbeschreibung); kosmografia, opis wszechświata (nauka opisująca ciała niebieskie i ziemię jako jedno z tych ciał).

Kössener Schichten; warstwy koes-seńskie (geol.).

Kosten (Unkosten) p. Aufwand.

Kostenanschlag (Kostenvoranschlag) ; kosztorys.

Kostenaufwand; nakład.

czn a.

Kostenberechnung; obliczenie kosztów.

Kote (Kothe, Kotte, Salzkotlie, Kot) p. Sudhaus.

Kote (Maßzahl, Höhenpunkt); kota, wymiar.

Kotierte Projektion p. Projektion. Kotschubeyit; koczubeit (min.). Kotter (Erzkram) p. Erzmagazin. Köttigit; ketygit (min.).

Kotunnit; kotunit (min.).

Konpholit p. Preh nit.

Krabbe (Kriechblume); czolganek (listek rzeźbiony w drzewie lub kamieniu do zdobienia gzemsów itd.) (arch.).

Krabben; kraby (skorupiaki z rzędu dziesięcionogich, lcrótkoogonowych) (geol.).

Krablit (Baulit); krablit (min.). Krack (Kracke, Drusenraum, große Druse, Kluft); druzowina, szczelina (geol.).

Kräckig p. Klüftig Kraft; siła (fiz. mech.).

Abstoßungs —, (Repulsions —); siła odpychająca.

Arbeits — ; siła robocza, robocizna, äußere —; siła zewnętrzna. Beschleunigungs —, (beschleunigende —); siła przyspieszająca, biegende —; siła zgięcia. Bindungs —, (bindende —); 1) siła połączeń; 2) siła złączenia.

Dampf —; siła parowa, siła pary. Druck —; 1) siła ciśnienia; 2) siła ściskająca.

elektrische —; siła elektryczna.

elektromagnetische — ; siła ele-• ktro magnetyczna.

elektromotorische —; siła elektromotoryczna, elektrobodźcza. Feder —; siła resoru, sprężyny, gegenelektromotorische —; siła eiektro motoryczna z wro tna. gegenresultierende —, (Gegen-resultante); siła równoważąca. Hebel —; siła drążka.

Heiz —; siła ogrzewania, siła ogrzewcza, zdolność ogrzewania, horizontale Scher—; siła ścinająca, podłużna, innere —; siła wewnętrzna, konstante —, (beständige —), siła stała.

lebendige —; siła żywa, praca rozpędu. energia rozpędu, magnetische —; siła magnety-

Kraft; siła (fiz. mech.).

magnetisierende —; siła magne-tyzująca.

magnetomotorische —; siła ma-gnetomotoryczna.

Momentan —; siła chwilowa, motorische —, (Treib —, Trieb —); siła motoryczna, poruszająca, popędowa.

Nominal —; siła mianowana, nominalna (w koniach parowych). Normal —; siła normalna.

Nutz —; siła skuteczna.

Pferde —, (Pferdestärke); siła konia, koń parowy.

Quer —, (Transversal —); siła tnąca, poprzeczna.

resultierende —, (Mittel —, Resultante); siła wypadkowa, wynikowa.

Schwer —, (Schwere); siła ciążenia, ciężkości.

Spann —; siła naprężenia, stetige —; siła ciągła.

Stoß —, (— des Zusammenstoßes); siła uderzenia.

Tangential —, (tangierende —); siła styczna.

thermoelektrische —; siła termoelektryczna.

Tragheits — ; siła bezwładności. Transversal — p. Querkraft. Treib —, (Trieb —); p. motorische Kraft.

verlorene —; siła stracona, verzögernde—; siła opóźniająca, widerstehende —; siła odporna. Zentrifugal —, (Flieh —); siła odśrodkowa.

Zentripetal —, siła dośrodkowa. Zerdrehungs — , siła skręcenia, zerreißende — ; siła rozrywająca. Zug —; 1) siła pociągowa; 2) siła rozciągająca.

zusammengesetzte —; siła złożona.

Kraftanlage (Kraflerzeugungsanla-ge); silnicznia, zakład siłotwórczy. elektrische —; silnicznia elektryczna.

Kraftanstrengung (Kraftaufwand);

natężenie sił, usilność (mech.). Kraftarm; ramię siły (mech.). Kraftaufnehmer (Receptor) p. Kraftmaschine.

Kraftäußerung; jawienie się siły, objaw siły (mech.).

Kraftbedarf; zapotrzebowanie siły. Kräftefunktion; funkcya sit (mech.).

Kräftepaar; para sit (mech.).

Kran (Kranich); żóraw (maszyn.). Gieß —; żóraw rozlewniczy. Gießerei —; żóraw odlewniczy. Hand —; żóraw ręczny. Handdreh —; żóraw obrotowy (obrotny) ręczny.

hydraulischer — p. Druck wasser-kran.

Kräfteparallelogramm; równo-ległobok sił (mech.).

Krfifteplan (Kräftepolygon); wielo-bok sił (mech.).

Krafterzeugung; wytwarzanie siły.

Kraftei zeugungsanlage p. Kraftanlage.

Lade —; żóraw ładunkowy. Laufkran (transportabler —, beweglicher —); żóraw przesuwany. Magazins —; żóraw magazynowy. Portal —; żóraw bramiasty. Scheren —; żóraw rozkraka. Schmiede —; żóraw kuzienny. Transmissions —; żóraw transmisyjny, przewodowy.

Verlade —; żóraw ładowniczy. Wand —; przyścienny.

Wasser —; żóraw wodny.

Kraftgas; gaz silniczy, motorowy (gaz do silników, motorów przeznaczony).

Kraftlinie; oś sił (mech.).

Kraftlinien; linie sił (el).

elektrische —; linie sił elektrycznych.

erdmagnetische —; linie sił ma- i gnetyzmu ziemskiego, magnetische —; linie sił magnetycznych, szlak magnetyczny.

Kraftmaschine (Umtriebsmaschine,

lecznia, zakład dla chorych, szpital. Krankengeld; zasiłek, płaca w czasie słabości.

Betriebsmaschine, Kraftaufnehmer, Krankenanstalt (Krankenhaus); Motor); silnik, motor (maszyn.).

Kraftmesser p. Dynamometer.

Kraftübertragung; przesył pracy,

przenoszenie energii (maszyn.) p. Krankenkasse; kasa dla chorych.

Transmission.

Kraftübertragungs - Anlage;

kład (urządzenie) elektrycznego przesyłania pracy (el.).

Kragstein (Tragstein) p. Konsole. Krahl (Kral, Kral, Krail); grabie, grabki (górn. sort.).

Kralle; szpon, pazur. Krallenfassung; obsada szponowa (el.).

Krampe; skobel, skobelek.

za-

Krankenpflege; 1) pielęgnowanie, doglądanie chorych; 2) piecza nad chorymi.

Krankenschicht; szychta (dniówka) słabości.

Krankentrage; nosze dla chorych, lektyka.

Krankenzettel (Krankenschein); kartka słabości, kartka lecznicza.

Krankenwärter (Krankenilber-geher); dozorca chorych.

szyn.).

Kranschacht; szyb żórawiowy (kol.).

Kranständer (Kransäule); stojak żó-rawia, słup żórawia (kol.).

Kranz (Schachtkranz); wieniec (szybowy) (górn.).

Kranzbohrer (b. Diamantbohren); świder wieńcowy (wierć. ziem.).

Kranzschüsse; strzały wieńcowe (stropowe i boczne) (górn.).

Kranzstück (beim polygonalen oder runden Schachtkranz); odcinek wieńcowy, segment wieńcowy (górn.).

Krampe (Schlagkrampe); podbijak | Krankette; łańcuch żórawiowy (ma-(narz.).

Spitz —; oskard, czekan, czagan.

Krampe (Senkeleisen) p. Fixpunktnagel.

Kramper (Haukrampenarbeiter); pod-bijacz pokładów (kol.).

Krampfziegel (Schlußziegel); dachówka załamanka (bud.).

Kran (Kranich); żóraw (maszyn.).

Dampf —; żóraw parowy.

Dampfdreh —; żóraw obrotowy (obrotny) parowy.

Dreh —; żóraw obrotowy, obrotny.

Druckwasser—,(hydraulischer—);    Kranzzimmerung; wyprawa (wy-

żóraw hydrauliczny.    drzewienie) wieńcowa, obudowa

Eisenbahn —; żóraw kolejowy.    wieńcowa (górn.).

czny.

elektrischer —; żóraw elektry- Krater (feuerspeiender Schlund); krater, otwór wulkanu (geol.).

Kratzbürste; drapka, drapaczka p. Drahtbürste.

Kratze p. Bergkratze.

festehender —, (fixer—); żóraw j Krätzblei; ołów surowy (met.), stały, nieruchomy.

freistehender Wasser —; żóraw wodny odosobniony.

Krätze (Krätzwerk); 1) p. Gekrätze; Kreis; koło (geom. mech.).

2) p. Goldkrätze, Silberkrätze (met.). erzeugender —; koło tworzące, Krätze (krätziger Guß); odlew par- ruchome.

szywy, odlew żelazny niegładki (odl.).    Exzenter —, (Schieber —); kolo mi-

Kratzenftihrer; dozorca młodszy    mośrodowości.

(górn.).    Grund —; koło podstawowe, stałe.

Kratzer (Krückvorrichtung) b. d. Sud-    Kriimmungs —; koło krzywości.

Salzgewinnung; skrobaczka, zgrze- Kurbel —; koło korby, bło (warzel.).    Rückkehr —; koło powrotowe.

Krätzer (Seilfänger) b. Erdbohren; Trägheits —; koło bezwładności.

p. Bohrkrätzer.    Wechsel —; koło zmianowe.

Krätzer (b. Handbohren) p. Bohr-    Wende —; koło zwrotne.

krätzer.    Kreis elektrischer; obwód elektry-

Krätzer (b. Schachtbohren) p. Kratz- czny (el.).

instrument.    geschlossener —; obwód zam-

Kratzerde (Krückschlamm) p. Salz-    knięty.

schlämm.    magnetischer    —; obwód magne-

Kratzinstrument (Krätzer, Schaufel-    tyczny.

instrument) bei Schachtbohren; p. offener —; obwód otwarty. Schaufelinstrument.    Kreisabschnitt (Kreissegment); od-

Kratzkelle (Beschickungskelle); kiel- cinek koła (geom.).

nia (nabojowa) (w cynkowni) (met.). Kreisausschnitt (Kreissektor); wy-Krätzkupfer (Kupfer vom Kratz-    cinek koła    (geom.).

schmelzen); miedź surowa (met.). Kreisbewegung (Rotation); ruch ko-Krätzsilber; srebro surowe (met.). łowy, ruch obrotowy (mech.). Krätzwerk p. Krätze.    Kreisbogen (Bogen); łuk, krzywizna

Kraurit p. Grüneisenerz.    (geom. bud.).

Krauseisen (krausgeschmiedetes    Kreisbogenabsteckung p. Bogen-

Stabeisen, Knoppereisen, Zaiueisen);    absteckung.

żelazo cajniarskie, żelazo fryzowane, Kreisbogenhöhe; strzałka łuku koła prętówka karbowana (met.).    (geom.).

Kräuseln (Kammwalzen, Getriebwal-    Kreisbogenlänge; długość łuku

zen, Walzengetriebe, Getriebpaare);    koła (geom.).

walce zębate,    uzębione    (maszyn.    Kreisdiagramm; wykres    kołowy,

hut.).    Kreisel; bąk (fiz.).

Krebstiere (Krusteltiere, Crustaceen);    Kreiselpumpe p. Pumpe.

skorupiaki (geol.) p. Crustaceen.    Kreiselrad p. Turbine.

Krebsen (bei Grubengasen); sy-    Kreiselrätter; sito kołowe, rzeszoto

czeć, szumieć, łomotać, bełkotać    kołowe (sort.).

(górn.).    Kreiselwipper; wywrót    kołowy

Kredit (Vertrauen); kredyt, wiaro- j (maszyn, górn.).

godność, (zaufanie w przyszłą wy- Kreisexzentrik; mimośród kołowy

płacalność danej osoby).

Kreide; 1) kreda (min.); 2) p. Kreide formation.

Kreideformation (Kreidegebirge, Kreidesystem, Kreidezeit, Kreideperiode, Kreide); formacya kredowa, utwór (system) kredowy, kreda (geol.).

Kreidekohle (Steinkohle aus der Kreideformation); węgiel kredowy (geol.).

Kreidemergel p. Plänermergel.

Kreideperiode (Kreidezeit) p. Kreideformation.

Kreidesystem p. Kreideformation.

Kreidezeit p. Kreideformation.

Kreidig; kredowy (geol.).

(maszyn.).

Kreisfläche; powierzchnia koła (geom.).

Kreisförmig; kolisty (geom.). Kreisgericht; sąd obwodowy. Kreislinie; linia kołowa (geom.). Kreisprozeß; przebieg kołowy (mech.).

magnetischer —; przebieg magnetyczny (el.).

Kreisring; pierścień koła (geom.), Kreissäge p. Zirkularsäge. Kreissektor p. Kreisausschnitt. Kreissegment p. Kreisabschnitt. Kreisstrom; prąd kołowy (el.). Kreistransporteur; transporter (kątomierz, przenośnik) kołowy (miern.).

dniki krzyżowe (w ługowniach) (solu.).

Kreistrieb (Kreisseiltrieb); napęd j Kreuzlibellen; libele krzyżowe, po-okrężny linowy (maszyn.).    ziomnice krzyżowe (miern.).

Kreisumfang; obwód koła (geom.). Kreuzmaß (der Lokomotive); wymiar Kreisveröffnung p. Veröffnung.    ukośny, przekątny (maszyn.).

Kreittonit; kreittonit (min.).    Kreuzmeißel; 1) siekacz krzyżowy,

Kremersit; kremersyt (min ).    dłuto płaskie wąskie (narz.); 2) p.

Krensein (das); kręzlowanie (prze- Kreuzbohrer, szukiwanie rud ołowianych lub gal- | Kreuzöffen (b. Salzbergbau); cho-mariów motykami, w dawnych hałdach pod Olkuszem) (górn.).

Kreuz; 1) p. Gangkreuz (geol.); 2) p. Kreuzpunkt (Kreuzungspunkt, Kreu-Kunstwinkel (maszyn, górn.); 3) p.    zung, Durchkreuzung) zweier Bah-

Streckenkreuz (górn.); 4) p. Anpfahl    nen; krzyżowanie się, mijanie się

(górn. cieś.).    pociągów    (kol.).

Kreuzband; zawiasa krzyżowa (ślus.). Kreuzrißebene; boczna płaszczyzna

Kreuzbaum (beim Göpel) p. Renn- rzutów (geom.).

bäum.    Kreuzrost (bei Sudpfannen); ruszt

Kreuzbock (Bohrgeriist); żóraw wiert-    krzyżowy    (warzel.).

niczy, trójnóg, kozieł (wierć. ziem.). Kreuzschlag; przekop krzyżowy

Kreuzbogen (Kreuzgurt, Gratbogen); ' (górn.).

obłąk przekątny, łęk przekątny Kreuzschlag (bei Drahtseilen); splot

(bud.).

krzyżowy (techn.).

Kreuzstein p. Harm otom.

Kreuzbohrer (Kreuzmeißel); świder ( Kreuzschnüre p. Kreuzzüge, krzyżowy, krzyżak (górn.).

Kreuzen (sich kreuzen) von Gängen; Kreuzstempel; stempel krzyżowy, krzyżować się (geol.).    i stojak krzyżowy (górn. cieś.).

Kreuzgang; krużganek (kryty kory- Kreuzstrecke; chodnik krzyżowy tarz naokoło dziedzińca wewnętrzne-    (górn.).

go) galerya, ganek, przysionek(arch.). Kreuzstück (Rohrkreuzstück); krzyż-

ka (maszyn.).

Kreuzstunde; godzina krzyżowa (miern. górn.).

Kreuztür; drzwi krzyżowe (zukładem środkowych otoczyn w krzyż) (bud.).

Kreuzung; 1) p. Gangkreuzung; 2) p. Kreuzpunkt.

Kreuzungsmuffe; łącznik rozgałę-zieniowy (el.).

Kreuzungsschalter; przełącznik krzyżowy (el.).

Kreuzverband (Kreuzungsverband); układ spojów krzyżowy, wiązanie krzyżowe (cegieł) (bud.).

Kreuzveröffnung (der Laugwerke) p. Veröffnung.

Kreuzzapfen; 1) czop krzyżowy (bud.); 2) p. Kuppelungszapfen.

Kreuzzimmerung; wyprawa krzyżowa, wydrzewienie krzyżowe (górn.).

Kreuzzüge (Kreuzschnüre); ciągi skrzyżowane (miern. górn.).

Kristall; kryształ (min.).

Berg —; kryształ górny.

Rauch — p. Rauchquarz.

Kristallachse; oś kryształu (min.).

Kristallauge; ług krystaliczny

Kreuzgang (Quergang); żyła poprzeczna (geol.).

Kreuzgestänge (Stollenkreuz); krzyż sztolniowy (górn.).

Kreuzgewölbe; sklepienie krzyżowe (bud.).

Kreuzhacke (Kreuzhaue, Kreuzpickel); oskard (techn.).

Kreuzhaspel; kołowrót krzyżowy (maszyn, górn.).

Kreuzjoch (im Füllorte); podwiązka, alcemra (wiązanie ostatnie i najniższe w szybie, na którem spoczywa pokładUa, pokrywająca rząp podszybia) (górn.).

Kreuzkamm (kreuzförmige Überschneidung); wrąb krzyżowy (cieś.).

Kreuzkluft (Querkluft); szczelina krzyżowa, poprzeczna (geol.).

Kreuzkopf (Kolbenstangenkopf, Querhaupt, Joch); krzyżulec, wodzik (maszyn.).

Kreuzkopfbacken p. Kreuzkopfschlitten.

Kreuzkopfführung p. Führung.

Kreuzkopfgleitbahn; tor krzyżulea (maszyn.).

Kreuzkopfschlitten (Kreuzkopf-    (ehern.).

wodzika, krzyżulea (maszyn.).

backen, Gleitbacken); sanki (łyżwy) Kristallbeschreibung p. Kristallographie.

gestalt); postać całościenna, holo-edryczna, całościan, pełnościan.

Kristalldruse; druza kryształowa, j 2. quadratisches —, (Quadratsystem, szczotka kryształowa (min.).    tetragonales System, Tetragonalsy-

Kristallecke; naroże kryształu (min.).    stem, pyramidales, monodimetri-

Kristallfläehe; powierzchnia kry-    sches, dimetrisches, viergliedriges,

ształu (min.).    zwei-und einachsiges System); układ

Kristallform (Kristallgestalt); postać    kwadratowy, jedno-dwuosiowy, pira-

kryształowa, postać kryształu (min.).    midalny, tetragonalny.

hemiedrische—, (Hemieder, Halb- 3. rhombisches —, (orthorhombi-fliichner); postać półścienna, hemie-    sches, prismatisches, orthotypes, ani-

dyczna, półścian.    sometrisches, trimetrisches, zwei-

holoedrische —, (Holoeder, Voll- j und zweigliedriges, ein- und einachsiges System); układ rombowy, różnoosiowy, pryzmatyczny, anizo-metryczny.

Kristallglas; szkło kryształowe, kry- 4. monoklines —, (monoklinisches,

monoklinoedrisches, monokli nometrisches, monosymmetrisches, klino-rhombisches, schief rhombisches, kli-

Kristallgestalt p. Kristallform.

ształ (techn.).

Kristallgruppe; grupa kryształów (min.).

Kristallinisch; krystaliczny (min.).    nometrisches, hemiorthotypes, hemi-

Kristallisation (Kristallisierung, das    prismatisches, dihenoedrisches, augi-

Kristallisieren); krystalizacya (min.    tisches, zwei- und eingliedriges

ehern, techn.).    System); układ jednoskośny, jedno-

Kristallisationsarbeit (Kristallisa-    skośnoosiowy, monokliniczny, mono-

tionsprozeß, Kristallisation); proces

symetryczny, augitowy. krystalizacyjny, krystalizacya (met.).    5. triklines — , (triklinisches, triklino-

Kristallisationskessel (zur Entsil-    edrisches, triklinometrisches, asym-

berung des Bleies); kocioł krystali- metrisches, klinorhomboidisches, zacyjny (met.).    !    anorthotypes, anorthisches, henoedri-

Kristallisationssystem p. Kristall- sches, ein-und eingliedriges System);

system.    i    układ trójskośny, ti’öjskosnoosiowy,

Kristallisationswasser p. Kristall-    trykliniczny, anortyczny.

wasser.    6. hexagonales —, (rhomboedrisclies,

Kristallisationswerk; kryształów-    monotrimetrisches, sechsgliedriges,

nia (ehern, techn.).    drei- und einachsiges System); układ

Kristallisierbar; krystalizujący,    sześcioboczny, heksagonalny, jedno-

kryształowny.    trójosiowy, romboedryczny.

Kristallisierbarkeit; kryształów-    Kristalwasser (Kristallisationswas-

ność, zdolność krystalizacyjna.    ser); woda krystalizacyi (min. chem.).

Kristallisieren; krystalizować (min. Kritischer Druck; ciśnienie kryty-chem. techn.).    czne (fiz.).

Kristallisiert; skrystalizowany.    Kritische Temperatur; tempera-

Kristallkante; krawędź kryształu    tura krytyczna (fiz.).

(min.).    Krokoit; krokoit (min.).

Kristallnetz; siatka kryształowa    Krokydolith; krokidolit (min.).

(min.).    Kronenbohrer (Kronbohrer); świder

Kristallographie (Kristallbeschrei-    rdzeniowy, koronka (górn.).

bung); krystalografia (część minera- Kronenschalter; wyłącznik żyran-logii) (min.).    dołowy, pająko'wy (el.).

Kristallsalz; sól kryształowa (min.).    Kronenwährung; waluta koronowa.

Kristallsystem (Kristallisations-    Kronglas p. Crownglas.

system); układ krystalograficzny    Kronleuchter; żyrandol, pająk,

(kryst.).    Kronracl (Kammrad), Zahnrad mit

1. reguläres—, (regelmäßigesSystem,    Seitenverzahnung); koło palczaste,

Tesseralsystem, Würfelsystem, hexa-    koło zębate drewniane (maszyn.),

edrisches, isometrisches, monometri-    Kröpfen; załamać (kierunek prosty

sches, gleichachsiges, gleichgliedri-    muru zmienić w pewnym punkcie

ges, vielachsiges System); układ re-    na inny) (bud.),

gularny, równoosiowy, izometryczny,    Kropflade; wspornica gzemsowa

tesseralny.    (stoi.).

.Kröpfling (Krümling); skręt, załomek, (krzywa sztuka drzewa lub kamienia w schodach) (bud.).

Kropp (schwebender Pfeilerverhieb); wybieranie filarów upadowe (w kierunku nachylenia pokładu) (górn.).

Krücke (bei der Salzgewinnung); zgrzebło.

Krücke (Bghrkrückel) p. Krückel.

Krücke (Ofenkrücke); pogrzebacz, ożóg.

Krückel (Krücke, Bohrkrückel, Hand-krückel); berlica, berła, rączka obrotowa, rączka wiertarska (wierć, ziem.).

Krückelführer p. Bohrmeister.

Krückelstuhl (Krückenstuhl, Stangenhaken, Ochsenfuß, Ziegenfuß, Wirbel); hak wyciągowy, kozia noga, podchwytak (wierć. ziem.).

Krücken; wygrzebywać, wygartywać, wygarniać, wybierać.

Krücksalz (der erste, unreine Salzniederschlag); wybiórki solne, sól nieczysta (soln.).

Krückvorrichtung (b. Sudbetrieb); zgarniacz, przyrząd zgarniający (soln.).

Krugit; krugit (min.).

Krumme (die) (krumme Linie); krzywa (geom.).

Krummeisen (b. Pumpen) p. Krumms.

Krümmen (das Eisen); krępować, wyginać, zaginać żelazo (techn.).

Krümmer (Rohrkrümmer, Bogenstück); krzywka (maszyn.).

Krummhacke p. Dexel.

Krummhälserarbeit (Krummhölzerarbeit, Liegearbeit, Klopfarbeit); praca (robota) leżąca (w cienkich pokładach) (górn.).

Krummholz p. Fahrbrett.

Krumhölzerarbeit p. Krummhälserarbeit.

Krummlinig; krzywolinijny (geom.).

Krummofen; piec krzywy, piec czerpakowy (do topienia ołowiu) (hut.).

Krumms (Krums, Krumeisen, Krummfuß, Stangenhaken) b. Schachtpumpen; kolanko ciągadłowe (maszyn, górn.).

Krummspitze; gracka, mała krucza (drąg żelazny do wyłamywania spodków w piecu pudlowym i do robienia lup) (met.).

Krümmung (Kurve); krzywizna, krzywa (miern.).

doppelte —., (Kontrakurve); krzywizna podwójna.

Krümmungshalbmesser (Krümmungsradius) ; promień krzywizny, promień łuku (miern.).

Krümmungskreis; koło krzywości (geom.).

Krummzapfen p. Kurbel.

Krummzapfenkupplung (Krummzapfenkuppelung); sprzęgło korbowe, kolankowe (maszyn.).

Krummzapfenstange p. Kurbelstange.

Krummzapfenwelle p. Kurbelachse.

Krustenbildung (Krustengebilde) p. Inkrustation.

Kryolith (Eisstein, axotomes Ortho-klashaloid); kryolit (min.).

Kryophyllit; kryofilit (min.).

Kryptolith (Phosphocerit); kryptolit (min.).

Kryptozo'fsche Formation (eozoi-sche Formation); epoka kryptozoi-czna, eozoiczna, okres kryptozoicznv, eozoiczny (geol.).

Krystall p. Kristall.

Kübel (Bergkübel); wiadro, kubeł (górn.).

Kübel und Seil einwerfen; rozpocząć pogłębianie szybu (górn.).

Kübel und Seil fahren lassen;

wstrzymać pogłębianie szybu (górn.).

Kübelfachholz p. Tonnenfachholz.

Kübelkunst p. Wasseraufzug.

Kübelstrecke; chodnik kubłowy (między dwoma kołowrotowymi szybikami) (górn.).

Kübelwagen; wóz kubłowy (wa-rzel.).

Kubikinhalt (Rauminhalt); objętość sześcienna, bryłowatość (geom.).

Kubikmeter; metr sześcienny.

Kubisches Gedinge (Raummeter-Gedinge); ugoda (akord) kostkowa, ugoda (akord) sześcienna (górn.).

Kubische Gradierung; tężenie sześcienne (soln.) p Gradierung.

Kubizierung (der Sole); sześciano-wanie (solanki) (soln.).

Kubus (Würfel); kostka, sześcian (geom.).

Küche (Feuerküche) bei Sudpfannen; palenisko (warzel.).

Kufe (bei der Salzbereitung); kadź, beczka (soln.).

Kufengewölbe (Tonnengewölbe) p. Gewölbe,

Kugel; kula (geom.).

Kugelabschnitt (Kugelkalotte, Kugel haube); czasza kulista (odcinek kuli) (geom.).

Kugelausschalter; wyłącznik kulisty (el.).

Kugelausschnitt (Kugelsektor); wycinek kuli (geom.).

Kugeldamm; tama kulista (osuszanie kopalń) (górn.).

Kugeldiorit (Kugelfels, Kugelgrünstein); zieleniec kulisty (geol.).

Kugelförmig (kugelig); kulisty.

Kugelgelenk (Kugelscharnier) bei Rohrleitungen; przegub gałkowy (maszyn.).

Kugelgewölbe p. Gewölbe.

Kugelhaube p. Kugelabschnitt.

Kugeljaspis (egyptischer Jaspis); jaspis kulisty (min.).

Kugellager p. Lager.

Kugelmühle (Kugeltrommel); młyn gałkowy (sort.).

Kugelmiitze (Kugelhaube) p. Kugelabschnitt.

Kugelporphyr p. Pyromerid.

Kugelschicht; warstwa kulista (geom.).

Kugelsektor p. Kugelauschnitt.

Kugeltrommel p. Kugelmühle.

Kugelventil p. Ventil.

Kugelzone; pas kulisty, sferyczny, strefa sferyczną (geom.).

Kuhfuß p. Geißfuß.

Kühkamm (Kaukamm) p. Grubenbeil.

Kühl (Kuhle, Kaule); szybik, dukla (w prowincyi reńskiej) (górn.).

Kühlanlage; chłodownia, chłodzar-nia (maszyn.).

Kühlapparat (Kühler); ochładzacz (techn.).

Kühlbett; chłodnia (w walcowni żelaza).

Kühlbottich (Kühleimer) p. Kühlfaß.

Kühlen (abkühlen); chłodzić, ochładzać (techn.).

Kuhlenbau; odbudowa dołowa, słupowa (węgla brunatnego) (górn).

Kuhlenwand; ściana międzydołowa, ogrodzenie międzydołowe (górn.).

Kühlfaß (Kühlbottich, Kühleimer); chłodnica (techn.).

Kühlhaus; chłodzarnia (techn.).

Kühlkasten; chłodnica (wielkiego pieca) (hut. techn.).

Kühlmittel; chłodzidło (techn.).

Kühlpfanne; panew chłodząca, chłodnica (techn.).

Kühlschlange; chłodnica w alembi-ku, wąż alembikowy (techn.).

Kühlstrecke (beim Grubenbrand); chodnik chłodzący (górn.).

Kühltrog; koryto kowalskie, gasidło.

Kühlung; chłodzenie, ochładzanie, studzenie, oziębianie (chem. techn.).

Kühnit (Berzeliit); berceliit (min.).

Kulisse (Coulisse, Schieblade, Steuer-rahmen, Bogenstück, Schleifbogen); jarzmo, kulisa, kierownica stawidła (maszyn.).

geschlossene —, (— mit gekreuzten Stangen); jarzmo krzyżne, jarzmo z drążkami skrzyżowanymi, offene —, (— mit offenen Exzenter stangen); jarzmo niedokrzyżne, jarz--mo z drążkami otwartymi. Schieberventil —, (— des Schieberventils); jarzmo suwakowe, kulisa suwakowa.

Stephenson’sche —, (Stephenson* sehe Kulissensteuerung); jarzmo Stefensona.

Kulissengradierung (der Sole); tężenie jarzmowe (soln.).

Kulissenstein (Gleitstück) p. Füh-rungskopf.

Kulissensteuerung p. Steuerung.

Kulm (Culm. Kulmformation, Kulmgebirge, Kulmschichten); kulm (kar-bon dolny) (geol.).

Kumpe p. Pochtrog.

Kumpf; 1) p. Büchse, Bohrpfeife (górn.); 2) p. Drilling (maszyn).

Kündigen (aufkündigen); wypowiedzieć (np. kapitał, mieszkanie, służbę).

Kündigungsfrist; termin wypowiedzenia.

Kunst (Pumpenkunst, Wasserhebungskunst, Wasserkunst, Kunstgezeug, Pumpenwerk, Pumpenzeug); maszyna wodociągowa, wywadniarka (pompa) górnicza, kopalniana (maszyn. górn.).

Kunst (ein Gestängemechanismus) p. Feldgeschleppe, Fahrkunst.

Kunst (beim Pochwerk) p. Pochsatz.

Kunstabteilung p. Pumpenabteilung.

Kunstbauten (pl.); budowle sztuczne, dzieła sztuki (bud).

Kunstbremsberg; pochylnia hamul-cza kołyskowa (z użyciem kołysek, wózków podstawnych) (górn.).

Kunstfalle (Federfalle); dzwon, ża-czepnik (wierć, ziem.) p. Federfalle.

Kunstförmerei; formowanie wytworne, artystyczne (form. techn.).

Kunstgestänge (Kunststangen, Pumpengestänge, Pumpenstangen, Stangenleitung, Stangenkunst, Stangenwerk); żerdziny pompowe, trzony pompowe (w szybach) (maszyn, górn.).

Kunstgezeug (Kunstzeug); p. Kunst.

Kunstkasten p. Satzkasten, Sumpfkasten.

Kunstkreuz p. Kunstwinkel.

Kunstleder; skóra pompowa (maszyn. górn.).

Künstlich; sztuczny.

Künstliche Laugung p. Laugung.

Kunstmeister p. Maschinenwärter.

Kunstphase; faza sztuczna (el.).

Kunstprofil; stokowiec (przy robotach ziemnych z łat ustawiony).

Kunstrad (Zeugrad); kołowrót pompowy, koło pompowe (maszyn, górn.).

Kunstramme (Hakenramme, Haspelramme, Klinkenramme); kafar z wychwytem (bud.).

Kunstsatz p. Pumpensatz.

Kunstschacht (Pumpenschacht, Wasserhaltungsschacht) ; szyb wodny, szyb pompowy (górn.).

Kunststangen (Pumpenstangen) p. Kunstgestänge.

Kunststeiger; stygar (sztygar) maszynowy (dozorca maszyn kopalnianych) (górn.).

Kunstsumpf (Schachtsumpf, Sumpf); rząp szybowy, rząp pompowy (górn.).

Kunsttischlerei; stolarstwo wytworne, artystyczne.

Kunsttorf (Preßtorf) p. Torf.

Kunstturm; wieża wodna, solankowa (soln.).

Kunstwärter (Pumpenwärter); dozorca wodociągów, wodociągowy (górn.).

Kunstwesen; budownictwo górnicze (górn. hut. maszyn.).

Kunstwinkel (Kunstkreuz, Winkelkreuz, Gestängekreuz, Stangenkreuz, Winkelbalanzier); wahacz kątowy, krzyż, gibaczka kątowa (maszyn, górn.).

Kunstzeug (Kunstgezeug) p. Kunst.

Kupellation (Kupellieren, Abtreiben auf der Kapelle); kupelacya (oddzielanie srebra od ołowiu) (met. prob, chem.).

Kupfer; miedź (min. met.), gares —, (rohgares —) p. Garkupfer, gediegen —, (gediegenes —, natürliches —); miedź rodzima, granuliertes —, (Kupfergranalien —); miedź ziarnista, hammergares —, (Raffinat —) p. Raffinatkupfer.

rohgares —, (gares —) p. Garkupfer.

Schwarz —, (Roh —); miedź czarna, czarnomiedź.

Kupfer; miedź (min. met.), übergares —, (kaltbrüchiges —); miedź sucha, zimnokrucha.

Zement —; miedź cementowa (wyrobiona strąceniem z rozczynu za pomocą żelaza).

Kupferantimonerz p. Kupferantimonglanz.

Kupferantimonglanz (Kupferantimonerz, Wolfsbergit); błyszcz mie-dziano antymonowy, wolfsbergit (min.).

Kupferbergbau (der Bergbaubetrieb); górnictwo miedzi, kopalnictwo miedzi (kopanie, dobywanie miedzi) (górn.l.

Kupferbergbau (Kupferbergwerk) p. Kupferbergwerk.

Kupferbergwerk (Kupferbergbau, Kupfergrube, Kupfererzgrube); kopalnia miedzi, góry miedziane (górn.).

Kupferbindedraht; drut wiązałkowy-miedziany (matr.).

Kupferblau; błękit miedzi (min.).

Kupferblech; blacha miedziana (met.).

Kupferbleiglanz (Cuproplumbit); kuproplumbit (min.).

Kupferbleispat (Bleilasur, Linarit,

Kupferbleivitriol); linaryt (min.).

Kupferbleistein; matta miedziano-ołowiana, kamień (lech) miedziano-ołowiany (met.).

Kupferbleivitriol p. Kupferbleispat.

Kupferblende p. Zinkfahlerz.

Kupferblüte (haarförmiges Rotkupfererz , Chalkotrichit); chalkotry-chit, kwiat miedziany (min.).

Kupferbraun (Kupferbräune, Ziegelerz); miedź ceglasta, miedniak ce-glasty, miedzianka (min.).

Kupferbürste; szczotka miedziana (el.).

Kupferchlorid (Kupferbichlorid, mo-natomes Chlorkupfer); chlorek miedziowy (chem.).

Kupferchlorür (diatomes Chlorkupfer) ; chlorek miedziawy (chem.).

Kupferdiaspor p. Prasin.

Kupferdraht; drut miedziany (met.).

Kupfereisenkies p. Weißkupfererz.

Kupferelektrode; elektroda miedziowa (el.).

Kupfererz; ruda miedziana (min.).

Kupererzgang p. Kupfergang.

Kupfererzgrube p. Kupferbergwerk.

Kupfererzschmelzen; topienie rud miedzianych (met.).

13

Kupferfahlerz; tetraedryt miedziany Kupferlebererz (Buntkupfererz, (min.).    Buntkupferkies, Bornit); bornit,

Kupferflinke; błyszcz miedzi (min.) miedź pstra, krusz miedzi pstry, pi-(wyraz dawny).    ryt miedziany pstry (min.).

Kupferführend;miedzionośny(geol.) Kupferlech p. Kupferstein. Kupferführung; miedzionośność Kupferlegierung; stop (aliaż, kom-(geol.).    pozycya) miedziany (met.).

Kupfergang (Kupfererzgang); żyła Kupferleitung (Kupferleiter); prze-miedzi, żyła miedziana (geol.).    wód (przewodnik) miedziany (el.).

Kupfergehalt (Kupferhalt) in Erzen, blanke —; przewód goły, nagi. in Hüttenprodukten; miedzistość, za- isolierte —; przewód izolowany, wartość miedzi, miedziorodność.    verzinnte —; przewód cynowany.

Kupfergewinnung (Kupferausbrin- Kupferlitze; wiotka miedziana, gen); wyrób miedzi, uzysk miedzi Kupferlösung; rozczyn miedzi

(met.).

Kupferglanz; błyszcz miedzi, chal-kozyn (min.).

Kupferglas (Kupferglanz); chalko-zyn (min.).

Kupferglimmer (Chalkophyllit); chalkofilit, mika miedziana, miedź mikowa (min.).

Kupfergranalien (runde Kupferkörner); ziarna miedzi, miedź ziarnista (met.).

Kupfergrube p. Kupferbergwerk.

Kupfergrün (von P'arbe); miedzio-zielony.

Kupfergrün (Chrysokoll, Chryso-kolla, Grünkupfererz, Kieselkupfer, Kieselmalachit); chryzokola, zieleń miedzi, zielonokrusz, malachit krzemionkowy (min.).

Kupferhalt p. Kupfergehalt.

Kupferhaltig (kupferig); miedzisty, miedziorodny (min. met.).

Kupferhammer (Kupferhammerwerk); miedziarnia (met. techn.).

Kupferhütte (Kupferschmelzhütte, Kupferwerk); huta miedzi, miedziarnia, miednia (met.).

Kupferhüttenprozeß; przebieg (proces) miedzianohutniczy (met.).

Kupferig p. Kupferhaltig.

Kupferindig (Covellin); kowelin, krusz miedzi indygowej (min.).

Kupferkarbonat (kohlensaures Kupferoxyd); węglan miedzi (chem.).

Kupferkessel; kocioł miedziany (techn.).

Kupferkies (Chalkopyrit); chalkopi-ryt, piryt miedziany, krusz miedziany, żółtokrusz (min.).

Kupferkönig; królik miedzi, miedź czysta (met.).

Kupferlasur (Azurit, hemiprismati-scher Lasurmalachit); azuryt, błękit miedzi, miedź błękitna, błękitnokrusz (min.).

(chem.).

Kupferlot (Schlaglot) p. Hartlot. Kupf ermangan (Kupfermanganerz, Mangankupfer, Chalkomelan, unteilbarer Brithynallophan); miedzioman-gan, ruda miedziano manganowa, chalkomelan (min.). Kupfermanganschwärze p. Kupferschwärze.

Kupfern (von Kupfer); miedziany. Kupfernickel (Nickelin) p. Arsennickel.

Kupferoxyd (Kupfermonoxyd,Cuprid-oxyd); tlenek miedziowy (chem.). Kupferoxydul (diatomes Kupferoxyd, Cuprooxyd); tlenek miedziawy (chem.).

Kupferpecherz; ruda miedzi smolista (min.).

Kupferphospat; fosforan miedzi (chem.).

Kupfeńpol; biegun miedziowy (el.) Kupferquelle; rodzima woda cementowa.

Kupferreich (von Mineralien, Metallen); miedziohojny, w miedź bogaty (obfity).

Kupferrohstein (erster Kupferstein, Rohstein); matta miedziana surowa (met.).

Kupferrost; śniedź, rdza miedziana. Kupferrot (von Farbe); czerwony jak miedź.

Kupferrot p. Rotkupfererz. Kupfersamterz p. Lettsomit. Kupferschaum (Tirolit, Tyrolit, prismatischer Euchlormalachit); tyrolit, miedź pienista (min.). Kupferschiefer; łupek miedzi (geol.). Kupferschlacke; żużel miedziany (met.).

Kupferschmelzhütte p. Kupferhütte.

Kupferschmied: kotlarz, miednik (techn.).

Kupferschmiedekandwerk; ko-

Kuppeldach; dach kopułowy (bud.).

Kuppelgewölbe p. Gewölbe.

Kuppelhülse p. Kupplungsmuff.

Kuppelhaken; hak sprzęgła (kol.).

Kuppelkette (Kupplungskette); łańcuch zaprzęgowy, łańcuch sprzęgłowy (kol.).

Kuppeln (Maschinenteile verbinden); sprzęgać, spinać (maszyn.).

Kuppelrad (gekuppeltes Rad); koło sprzężone, koło wiązane (maszyn, kol.).

tlarstwo, miednictwo (techn.).

Kupferschwärze (Kupfermangan-schwärze); czerń miedziana, mie-dzioczerń, miedź czarna (min.).

Kupfersilberglanz p. Silberkupferglanz.

Kupfersmaragd (Dioptas. rhomboe-drischer Smaragmalachit); miedź szmaragdowa, miedzioszmaragd, dy-optaz (min.).

Kupferstein (Kupferlech); matta miedziana, kamień miedziany, lech (met). I Kuppelstange (Kupplungsstange);

Kupfersulfat p. Kupfervitriol.    trzon sprzęgający, pręt zaprzęgowy,

Kupfersulfid (monatomes Schwefel- drąg sprzęgowy, sprzęg (kol.), kupfer, Schwefelmonosulfid); siar- Kuppelung p. Kupplung, czek miedzi (ehern.).    Kuppelungsmuff p. Kupplungsmuff.

Kupferuranglimmer (Kupferuranit,    Kuppelungsspindel (Kuppelungs-

Chalkolith, grünes Uranerz, grüner welle) p. Kupplungsspindel. Glimmer); chalkolit, uranit miedzią- Kuppellungszapfen (Kuppelzapfen, ny (min.).    Kreuzzapfen) bei Walzwerken; gło-

Kupf erverluste; sti’aty w miedzi (el.).    wica krzyżowa (zakończenie walca

Kupfervoltameter; woltametr mie-    nadlewem o przekroju krzyżowym)

dziowy (el.).    (maszyn.).

Kupfervitriol (blauer Vitriol, blauer Kupplung (Kuppelung, Kuppel, Wa-Galitzenstein, schwefelsaures Kupfer-    ger.kupplung, Kupplungsvorrich-

oxyd, Kupfersulfat); witryol miedzi, tung); sprzęg kolejniczy (kol.). witryol niebieski, siarczan miedzi    Glieder —, (Ketten —); sprzęg

(chem.).    łańcuchowy.

Kupfervitriol (Chalkanthit, blauer    Schrauben—, (Schraubenkuppel);

Vitriol); chalkantyt, witryol mie-    sprzęg śrubowy, łącznik śrubowy,

dziany, witryol niebieski, koperwas    Sicherheits —, (Not —); sprzęg

właściwy (min.).    dodatkowy, zapasowy.

Kupferwasser p. Zementwasser.    steife —; sprzęg sztywny.

Kupferwerk p. Kupferhammer, Ku- Kupplung (Kuppelung) der Wellen; pferhütte.    sprzęgło (maszyn.).

Kupferwismuterz    (Kupferwismut-    Ausrück —; sprzęgło    rozłączne,

glanz) p. Wittichit.    Friktions—, (Reibungs—); sprzę-

Kupferwolle p. Haarkupfer.    gło cierne.

Kupferit; kupferyt    (min.).    Hülsen —; sprzęgło    łubkowe

Kupholith p. Prehnit.    z pierścieniami.

Kuphonhaloid hemiprismati-    Kreuzgelenk —; sprzęgło przegu-

Muffen —; sprzęgło nasuwkowe. Scheiben —; sprzęgło tarczowe. Sellersche —; sprzęgło zaciskowe Sellersa.

steife —, (feste —); sprzęgło sztywne, stałe.

sternförmige —; sprzęgło gwiaździste.

Walzwerk —; sprzęgło walcarskie. Zahn —, (Klauen —); sprzęgło kłowe.

Kupplungsmuff (Kuppelungsmuff, Kuppelmuff, Muff, Kuppelungshülse, Kuppelhülse, Brechkopf); pochwa łącznikowa, nasuwka sprzęgłowa (maszyn.).

sches (Gayliissit); gelusyt, gaylussit    bowe.

(min.).

Kupolofen (Kupoloofen, Kuppelofen); piec kupolowy, kupolak (żeliwiak)

(służy do przetapiania surowizny na odlewy żelazne) (hut.).

Kuppe (eines Berges); kopuła, czub, jarmułka (okrągły wierzchołek góry)

(geol.).

Kuppel; kopuła (sklepienie półkuliste)

(bud.).

Kuppelachse (gekuppelte Achse); oś sprzężona (maszyn, kol.).

Kuppelbolzen (Kuppelungsbolzen); sworzeń sprzęgła (kol.).

Kuppelbügel (Kuppelglied); ogniwo sprzęgła, kabłąk sprzęgła (kol.).

13*

Kupplungsspindel.

196

Kux.

wier-

Kupplungsspindel (Kuppelungsspin- Kurbelzapfen (Kurbelwarze); czop del, Kuppelungswelle, Kupplungswelle); wał sprzęgowy (maszyn.).

Kupplungsstange p. Kuppelstange.

Kupplungsvorrichtung p. Kupplung.

Kupplungswelle p. Kupplungsspindel.

Kür (Arbeiterkühr, Kameradschaft); drużyna (robocza), oddział (roboczy).

Kürarbeiter; oddziałowy, (robotnik | Kurvenstrang; tok krzywizny, tok oddziałowy), drużynowy (robotnik drużynowy).

Kürenwechsel; zmiana robotników, zmiana drużyn roboczych.

Kurbel (Krummzapfen); korba, wrotek (maszyn.).

Gegen —; korba wykręcona, gekröpfte —, (gekröpfte Welle); kolano korbowe.

Hand —; korba ręczna. Maschinen —; korba maszynowa. Sicherheits —; korba bezpieczeństwa, zabezpieczona.

Kurbelachse (Kurbelwelle, Krummzapfenwelle); oś korbowa (maszyn.).

Kurbelantrieb (Kurbeltrieb); napęd korbą, napęd korbowy (maszyn.).

Kurbelarm (Kurbelbug, Kurbelknie, Krummzapfenarm); ramię korby (maszyn.).

Kurbelbohrer (Brustleier, Wendelbohrer) ; wiertak, świder korbowy (narz.).

Kurbelhammer; młot korbowy (techn. maszyn.).

Kurbelhaspel p. Haspel (Handhaspel).

Kurbelknie p. Kurbelarm.

Kurbellager p. Lager.

Kurbelmeßbrücke; mostek mierniczy korbowy (eh).

Kurbelnabe; piasta korby (maszyn.).

Kurbelrheostat; opornik korbowy

(el.).

Kurbelschleife; krzyżulec na korbie (maszyn.).

Kurbelstange (Krummzapfenstange, Bläuelstange, Pleuelstange, Triebstange, Lenkstange, Schubstange); korbowód, goleń korby, goleń korbowa, trzon popędowy (maszyn.).

Kurbelstoßbohrmaschine; tarka udarowa korbowa (górn.).

Kurbeltrieb p. Kurbelantrieb.

Kurbelumschalter; przełącznik korbowy (el.).

Kurbelwarze p. Kurbelzapfen.

Kurbelwelle p. Kurbelachse.

korby, czop korbowy (maszyn.). Kürführer p. Gedingträger. Kurrende p. Zirkulare.

Kurs (Geltung, Preis, Lauf, Lehrgang);

1) kurs (monety), cena, wartość papierów publicznych; 2) przebieg;

3) kurs (nauki).

Kurve p. Krümmung. Kurvengeleise p. Bogengeleise.

łuku, tok krzywej, äußerer —; zewnętrzny tok krzywizny.

innerer —; wewnętrzny tok krzywizny.

Kürzen (das); skracanie, upraszczanie (ułamków) (mat.).

Kurzes Joch p. Joch (Schachtjoch).

Kurzflammig; krótkopłomienny.

Kurzherd (Art Kehrherd); stół płócz-kowy (spławek, pławnisko) zamia-talny krótki (sort.).

Kurzpfeilerbau p. Pfeilerbau kurzer.

Kurzschließen; zwierać, skrótować

(el.).

Kurzschluß; zwarcie, skrót (el.).

Kurzschließer; zwiernik (el.).

Kurzschlußanker; twornik zwarty.

Kurzschlußkontakt; styk zwierni-kowy (el.).

Kurzschlußschaltung; połączenie na zwarcie (el.).

Kurzschlußspannung; napięcie przy zwarciu, napięcie zwarcia (el.).

Kurzschlußstöpsel; wtyczka zwier-nikowa (el.).

Kurzschlußstrom; prąd zwarcia (el.).

Kurzschlußvorrichtung; urządzenie zwiernikowe.

Kussinskit p. Talkapatit.

Kutten (ausklauben, auslesen) Erze aus den Halden; przeglądać, przebierać (stare zwały) (górn. sort.).

Küvelage (Küvelierung); obudową (szybów) wodoszczelna, obudowa (szybów) wodonieprzenikliwa (górn.). eiserne —, (wasserdichter Ausbau in Eisen); obudowa wodoszczelna żelazna.

hölzerne —, (wasserdichter Ausbau in Holz); obudowa wodoszczelna drewniana.

Küvelagekranz p. Aufsatzkranz.

Küvelieren (cuvelieren); obudować (szyby) wodoszczelnie (górn.).

Kux; kuks, (kus, kęs) (udział w kopalni, w gwarectwie, zwykle ¹h₂₈\ (pr. górn.).

Kuxkränzler; zaprzysiężony sprzedawca udziałów (pr. góra.). Kuxschein; list kuksowy, list udziałowy (pr. górn.).

Kyanit p. Cyanit.

Kymatin (Art Asbest); kimatyn, cy-matyn (min.).

Kyrosit; kirosyt (min.).

L.

Laden; 1) nakładać, ładować (n. p. towar) p. Füllen; 2) p. Besetzen; 3) ładować, naiskrzać, nabijać, na-prądniać (e!.).

Laden (beim Pochwerk) p. Ladenhölzer.

Lab (Mutterlauge); ług macierzysty, ług pokrystaliczny (warzel.).

Labil (schwankend, unsicher); chwiejny.

Laboratorium;- pracownia, labora-toryum (ehern, prob.).

Labrador (Labradorit, Labradorstein,    Laden (Fensterladen) okiennica (bud.).

Labradorfeldspat, Labradorfeldstein,    Ladenförmerei p. Kastenförmerei.

polychromatischer Feldspat); labra-    Ladenhölzer; bale (na których ukła-

doryt (min.).    da się podsadzkę w odbud. poprzecz.)

Labstube; izba ługowa, zbiornik łu-    (górn).

gowy (soln.).    Ladenhölzer (Leitungshölzer, Poch-

Labyrinthdichtung (Labyrinthlide- laden, Laden, Pochleitungen) beim rung); 1) szczelniwo (szczeliwo) Pochwerk; listwy stęporowe (sort.), grzebieniaste; 2) uszczelnienie sz.cze-    Ladenwasser (beim Naßpochwerk)

liwem (szczelniwem grzebieniastem)    p. Pochwasser.

(maszyn.).    Ladenwassergerinne (Satzrinne) p.

Lachter (altes bergm. Längenmaß);    Pochrinne,

łatr (sążeń).    Ladeplatz (Ladungsplatz, Verlade-

Lachtergedinge; ugoda łatrowa    platz); lądowisko.

(sążniowa), akord łatrowy (sążniowy).    Ladeprofil p. Normalladeprofil.

Lachterstab; łatrówka, sążniówka. Ladepumpe; pompa dawkowa (sil-

Laderampe (Rampe, Ladebühne); ładownia, nakładnia, pomost ładunkowy, rampa ładunkowa (górn. kol.). Laderaum (Fassungsvermögen) p. Fassungsraum.

Laderequisiten (Ladeutensilien, Verladeutensilien) ; przyrządy ładownicze.

Ladeperiode; okres ładowania, na-prądniania (eh).

lade, Gießlade; 3) p. Laden (sort.). Ladespannung; napięcie ładowania,

naprądniania.

Ladespieß (Ladespitz) p. Raumnadel. Ladestation; stacya nałado wcza (kol.) Ladestock p. Ladstock.

Ladestrom; prąd ładowania, naprąd (el.).

Ladestromstärke; wielkość prądu ładowania, wielkość naprądu (el.). Ladezeit; czas (trwanie) ładowania (naprądniania) (el.).

Ladholz (Ladeholz) p. Pfahlholz. Ladnadel p. Raumnadel.

Ladstock (Ladestock, Ladestößel, Ladeeisen, Stampfer, Bohrstampfer, Staucher, Besetzer); ładownik, na-bijak, stempor (górn.).

Lachthohl (Lachtloch, Schlacken-    niki gazowe),

äuge, Schlackenloch) beim Frischfeuer; dziura wypustowa, otwór wypustowy, wypust (met.).

Lack p. Firnis.

Asphalt —; pokost smołowy, smoło wco wy.

Lackieren; pokostować, lakierować.

Lackierer; pokostownik, pokostnik, lakiernik.

Lade; 1) p. Bruderlade; 2) p. Form-

Ladeaufseher (Lademeister); nakładczy.

Ladebühne (Verladebühne) p. Laderampe.

Ladeeisen (Ladeisen) p. Ladstock.

Ladefähigkeit (Fassungsvermögen) p. Fassungsraum.

Ladegebühr (Aufladegebühr, Verladegebühr); ładunkowe, nakładowe (taryf.).

Ladegeleise p. Geleis.

Ladehebel; ładownik (el.).

Ladeholz (Legholz) p. Pfahlholz.

Lademaschine (Dynamo); prądnica ładownicza, naprądnica (el.).

Lademaß; obrysie ładunkowe (kol.).

Ladung; 1) ładowanie, nakładanie (czynność); 2) ładunek, ładuga (towar nałożony); 3) nabijanie (otworu strzałowego); 4) nabój (w otworze strzałowym); 5) ładunek, nabój (elektryczny).

Lagerart; rodzaj pokładu, słojowina (geol.).

Lagerartig p. Lagerförmig.

Lagerbalken; belka łożyskowa.

Lagerbaum p. Tragstempel.

Lagerbergbau (Bergbau auf Lagern); kopalnictwo pokładowe, dobywanie pokładów (górn.).

Lagerbuch; księga majątku, wykaz majątku.

Lagerbuch (Magazinsbuch); księga magazynowa, składowa.

Lagerbüchse p. Lagergehäuse.

Lagerbügel; strzemię maźnicze, szpona, szpąga maźnicza, podponka oprawy łożyska, podwiązka (wóz).

Lagerdeckel; nakrywa łożyska, przykrywa łożyska (maszyn, wóz.).

Ladungsgrenze; granica, kres ładowania (el.).

Ladungsmenge; ilość nabojowa (ma-teryału wybuchowego) (górn.).

Lage (eines Ortes); położenie.

Lage (Schicht); warstwa (geol.).

Lagenförmige Struktur p. Struktur.

Lager (Flöz); pokład (geol.).

flachfallendes —; pokład lekko-spadzisty.

horizontales —; pokład poziomy, schwebendes —; pokład leżący. Lagerdocht p. Lagersaugdocht, seigeres—, (stehendes—); pokład Lagerfrist; okres składowy (taryf.), stojący.    Lagerfuge (Bettungslagerfuge, Ruhe-

Lager (Magazin, Niederlage); skład, fuge); spój pokładowy, spój war-magazyn.    stwowy (bud.).

Lager (Lagerrumpf); łożysko (maszyn. Lagerfutter (Lagerschalen, Futtermost ).    stücke, Metallfutter) eines Zapfen-

Achs —; łożysko osi.    lagers; panewka (panew) łożyska.

Bock —; łożysko kozłowe.    wykładzina (wyprawa) łożyska (ma-

festes —; łożysko stałe.    szyn.).

Friktionsrollen—; łożysko z krąż- Lagergabel (Lagerschere) p. Achs-

kami ciernymi.

Fuß—, (Spur —); łożysko stopowe, stojące, sztorcowe.

Gabel —; łożysko widełkowe. Gleit —; łożysko przesuwmwe. Hals —; łożysko naszyjne.

Hänge —; łożysko wiszące. Hauptwellen —; łożysko wału głównego.

heißlaufendes —; łożysko za

gabel.

grzane.

Kamm —; łożysko grzebieniaste, odporowe.

Kipp —; łożysko przegibne (mostu). Konsol —; łożysko wspornikowe. Kugel —; łożysko kulkowe.

Lagergang; żyła pokładowa, żyło-warstwa, warstwożyła (geol.). Lagergebühr p. Lagerzins. Lagergehäuse (Lagerbüchse, Achsbuchse, Schmierbüchse, Achsschmier-biichse); oprawa łożyska, pudło łożyska, maźnica (woz.). Lagergehäuseschraube (Lagerschraube); śruba maźnicy, śruba oprawy łożyska (wóz.).

Lagerhaft; 1) położysty (n. p. kamień); 2) warstwowany, warstwowy, uwarstwiony (geol.).

Lagerhals (Halszapfen) einer Welle; szyja, szyjka (wału) (maszyn.). Kurbel—, (Kraftmaschinen—) ; ło- Lagerhaus p. Magazin, żysko przykorbowe (silnika).    Lagerholz; 1) wywrotki, leżaki, wy-

Rollen —; łożysko wałkowe.    kręty (poobalane drzewo w lesie);

Sellersches —; łożysko Sellersa 2) legar (bud.).

(z wahliwemi panwiami).    Lagerkomposition    (Kompositions-

Steh — , (Trag —); łożysko siodłowe. metali, Hartmetall, Lagermetall); Spur — p. Fußlager.    j stop panewkowy, stop twardy.

Transmissions —; łożysko pę- Lagerkörper p. Lagerständer, dniane.    Lagermasse; miąż    pokładu, miąż

Walzen —; łożysko walcowe.    pokładowy (geol.).

Wand —; łożysko ścienne.    Lagern (Grubenmaße); kłaść, ukła-

Wellen —, (Achsbüchse); łożysko dać (miary) (pr. górn.). wału.    Lagerpfanne; 1) p.    Lagerfutter, La-

Zapfen —; łożysko czopa.    j gerschale; 2) p. Fußlager.

Lagerplatte (Zapfenlagerplatte, La- Lagerzins (Lagergebühr, Lagergeld); gerschwelle, Schwellenplatte); płyta ; składowe, magazynowe (należytość łożyskowa (maszyn.).    za trzymanie towaru na składzie)

Lagerplatz (Uepötplatz); składo-    (taryf.).

wisko.    Lagerzug; ciąg pokładów, łańcuch

Lagersaugdocht (Schmierdocht, La- pokładów (geol. górn.). gerdocht, Schnürldocht); knot maźni- Lagonit; lagonit (min.), czy (matr.).    Lagune (Küstensumpf); laguna (geol.).

Lagerschale p. Lagerfutter.    Laist; namuł, sap, sapisko, błoto, ił

Lagerschere p. I agergabel.    j jałowy (w ługowniaeh) (soln.).

błotna (soln.).

Lagerschmiernute; żłobek panewki Laistwehre; tama sapisko wa, tama (maszyn.).

Lagerschwelle (eines Zapfenlagers) Lackmuspapier; papier lakmusowy p. Lagerplatte.    j    (ehern.).

Lagerständer (Ständer, Lagerkörper, Lakkolithe; lakkolity, kamienie cy-Lagersitz, Unterlager); spód łożyska, sternowe (kopulaste masy trachitu kadłub łożyska (maszyn.).    tkwiące pomiędzy warstwami skał

Lagerstätte; złoże (geol.).    i    osadowych) (geol.).

aufgelagerte —; złoże na war- ¹ Lamelle; 1) płytka, deseczka (celow-stwione.    nicy) (miern.); 2) nakładka (wstęga

besondere —; złoże szczególne.    do kątowników dla wzmocnienia

eingelagerte—; złoże zalegające.    przymocowana) (bud. most.); 3) pa-

geschichtete —; złoże uwarstwio-    smo, blaszka, działka (kolektora)

(el.).

ne, uławicone.

massige —; złoże masywne, bryłowe.

metamorphische —; złoże metamorficzne.

nutzbare —; złoże użyteczne, oberflächliche —; złoże powierzchniowe, powierzchowne, plattenförmige —; złoże płaskie, regelmäßige —; złoże foremne, stockförmige —; złoże bryłowe, kłębowe.

unregelmäßige —; złoże niefo-remne, nieregularne, ursprüngliche —; złoże pierwotne. Lagerstättenlehre (Lagerstättenkunde); nauka o złożach (mineralnych) (geol.).

Lagerstock (liegender Stock) p. Stock. Lagerung; rozkład, rozpięcie (miar górniczych (pr. górn.).

Lagerung;ułożenie(uławicenie,uwar- ! stwienie) (geol.).

diskordante —, (ungleichförmige —); ułożenie niezgodne, konkordante —, (gleichförmige—); ułożenie zgodne.

transgredierende —, (übergreifende —); ułożenie przypierające. Lagerung (der Dampfkessel); sadowienie (kotłów).

Lagerungskarte p. Massenkarte.

Lamellenbohrer (Lamellenmeißel); świder podwójny, dłuto podwójne (dla wielkich średnic) (wierć. ziem.).

Lamellenmagnet; magnes blaszko-j wy (el.).

Lamellibranchiata; mał>e blaszko-skrzelne (geol.).

Lampe; lampa, lampka.

aerostatische —; lampa aerosta-tyczna, o ciśnieniu powietrza. Azetylen —; lampa acetylenowa. Azetylensicherheits —; acetylenowa lampa bezpieczeństwa (górn.).. Feder —, (Moderateur —); lampa sprężynowa, tłokowa, lampa z miar-kownikiem.

Gas —, (Dampf —); lampa gazowav bezknotowa.

cieczy.

Gruben — p. Grubenlampe. Hänge —; lampa wisząca, hydrostatische —; lampa hydrostatyczna, lampa o ciśnieniu Ligroin —; lampa ligroinowa. Steh —, (Tisch —); lampa stojąca, stołowa.

Wand —; lampa ścienna.

Lampe elektrische; lampa elektryczna (el.).

lampek, kroksztyn lampowy.

Lampenarmatur; oprawa lampy. Lagerwand; calizna skalna, ściana Lampenaufziehvorrichtung; wy-

skalna (geol. górn.).    i dźwig lampy.

— selbstregulierende; lampa elektryczna samomiarkownicza. Lagerungsverhältnisse; stosunki Lampenarm (Lampenträger); pod-ułożenia, zalegania (pokładów)

(geol.).

Lampenausschalter; wyłącznik lampowy (el.).

selbsttätiger —; wyłącznik lampowy samoczynny.

Lampenbrenner p. Brenner.

Lampenbrennstunde; lampogodzi-na (el.).

Lampendocht; knot do lampy (matr.).

Lampeneinfassung (Lampenfassung) ; oprawa lampy, obsada lampy.

Lampenfuß (Lampengestelle); podstawa lampy, podlampek.

Lampenfuß (b. Glühlampen); szyjka (żarówki) (el.).

Lampengehäuse; kadłub lampy.

Lampenglas p. Lampenzylinder.

Lampenglocke; klosz, abażur szklany u lampy.

Lampenkammer (Lampenstube); lampiamia, lampownia (górn.).

Lampenklemme; zacisk do lampy

(eL).

Lampenkörper (Ölbehälter); zbiornik na świetliwo, kaganiec lampowy.

Lampenputzer p. Lampist.

Lampenschirm (Lampensturz); daszek lampowy, abażur (osłona zakładana na lampę w celu skupienia światła).

Lampensockel (bei Glühlampen); główka żarówki (el.).

Lampenspannung; napięcie w lampie (el.).

Lampenstube p. Lampenkammer.

Lampenstrom; siła prądu w lampie

(el.).

Lampenstunde; lampogodzina (el.).

Lampentransformator; przetwornik do lamp (el.).

Lampenwärter p. Lampist.

Lampenzylinder (Lampenglas, Zylinderglas) ; szkło (szkiełko) do lampy, kominek.

Lamperie; lamperya (bud.).

Lampist (Lampenputzer, Lampenwärter) ; lampiarz, lampowy (górn. kol.).

Lanarkit (prismatoidischer Bleibaryt); lanarkit (min.).

Lancasterit; lankasteryt (min).

Landesarchiv; metryka krajowa, archiwum państwa.

Landesfürstlich; monarszy, książęcy, skarbowy.

Landesfürstliches Freie p. Freies.

Landesgericht; sąd krajowy.

Landessprache; język krajowy, język ojczysty.

Landesvermessung; pomiar krajów, pomiar poziomy (miern.).

Landjoch (Stirnjoch); jarzmo przybrzeżne, naczółkowe (bud. most.).

Landkarte; mapa krajowa, mapa geograficzna (miern.).

Landpfeiler (Widerlager); przyczółek (filar lub jarzmo mostowe z jednej strony przypierające do brzegu) (bud. most.).

Landschaft; krajobraz.

Landseebecken (Binnenseebecken, Binnenbecken, Sumpfbecken); kotlina słodkowodna (geol.).

Landstraße; gościniec, trakt bity.

Landwirtschaft; gospodarstwo wiejskie.

Langband (Geradeband); zawiasa polska, zawiasa pasowa polska (ślus.).

Langbeinit; langbeinit (min.).

Länge; długość (mat.).

— des Hubs; długość skoku (maszyn.), virtuelle —; długość wyrównana (sprowadzona do prostej i poziomu) (inż.).

Längen (auslängen) p. Auffahren.

Längenansicht; widok podłużny (bud.).

Längendurchschnitt (Längenschnitt); przekrój podłużny (bud. geom.).

Längeneinheit; jednostka długości ; (geom.).

| Längenmaß; miara długości (geom.).

Längenmessung (Längenvermessung); pomiar długości (miern.).

Längenprofil (Längendurchschnitt); profil podłużny, przekrój podłużny (bud. geom.).

Längenriegel; średniec, belka podłużna (w zbiornikach solankowych) (soln.).

Längenschlag; podłużnia, chodnik podłużny (górn.) p. Schlag.

Längenschnitt p. Längendurchschnitt , Längenprofil.

Längenseite (Längenscherme); bok długości (miar górniczych) (pr. górn.).

Längenverhieb (Längsverhieb, streichender Verhieb); rąbanie podłużne, kiei’unkowe, wybieranie (filarów) podłużne, kierunkowe (górn.).

Langflammig; długopłomienny.

Langgliederig; długoogniwny, o długich ogniwach (o łańcuchu) (maszyn.).

Langit; langit (min.).

Langhobel p. Hobel.

Langholz; drzewo (drewno) podłużne (bud.).    ,

Langjoch (langes Joch); p. Joch.

Langoffen; piec podłużny, wałowy, Laschenkette (Gallische Kette); łań-chodnik wałowy (ługownie) (soln.). cuch łubczy (maszyn, bud. most. itd.) Längort (Auslängort, Auslängen, Feld-    p. Kette.

ort) p. Auslängen.    Laschennietung p. Nietung.

Langpfeilerbau p. Pfeilerbau langei’. Laschenschloß p. Gestängeschloß. Langsamgehend (von Maschinen); Laschenschraube p. Laschenbol-wolnobieżny.    zen.

Langschwelle; podkład podłużny    Laschenschraubenschlüssel;

(koi.) p. Straßbaum.    klucz łubkowy, łubczy (kol.).

Längsdilatation; wydłużenie (mech.). Lasieren (leicht überziehen); powle-Längsriß (beim Eisen); pęknięcie    kac, laserować    (pokrywanie    przed-

podłużne.    miotów farbą    olejną,    zmieszaną

Längsdoma; daszek podłużny (bra- w połowie z lakierem).

chydoma) (kryst.).    Lasionit p. Wavellit.

Längsrösche (beim Schürfen); rów Laßeisen p. Sticheisen.

podłużny (poszukiwawczy) (górn.). Lasse (pl. Lassen) im Stein p. Lanthan; lantan (ehern.).    Schlechte.

Lanthanit (Hydrocerit); lantanit    Last; ciężar p. Gewicht.

(min.).    konzentrierte —; ciężar skupiony.

Lanzettbogen; dwułucze ostre    tote—; ciężar jałowy, nieużyteczny,

(arch.).    »    martwy.

Lapillen; lapilli, rapilli (kamyczki    verteilte —; ciężar rozłożony,

dziurkowate z kraterów wyrzucane) Last (Ladung eines Wagens); ładunek, (geol.).    ładuga, nakład wozu.

Lapis lasuli p. Lasurstein.    Lastkette p. Kette.

Lappe p. Lasche.    Lastseil p. Seil.

Lärche (Lärchenbaum); modrzew.    Lasurblau (von Farbe); lazurowy

Larderellit;'larderelit (min.).    (min.).

Lardit (Agalmatolith, Bildstein, chi- Lasurigbleivitriol (Caledonit, para-nesischer Speckstein, unteilbarer    tomer Bleibaryt); kaledonit (min.).

Glyphinsteatit); agalmatolit, obraz- Lasurit p. Lasurstein, kowiec (min,).    Lasurspat (Lazulith); lazulit, spat

Larve (beim Dorngerüst); zacięcie    błękitny (min.).

(soln.).    Lasurstein (Lasurit, Lasur, Lapis

Lasche (Gestängelasche); spona,    lazuli, dodekaedrischer Amphigen-

złączka (maszyn.).    spat); lazuryt, kamień lazurowy,

Lasche (Schienenlasche, Kuppelungs-    lazur (min.),

lasche, Kuppelungslappe, Lappe);    Latente Energie; energia (praca)

łubek, łubka (kol.).    utajona.

äußere —, (Außen —); łubek ze-    Latente Wärme; cieplik (ciepło)

wnętrzny.    utajony.

flache —, (gerade —); łubek płaski.    Laterne (Leuchte, Traglampe); latar-

innere —, (Innen —); łubek we-    nia, latarka.

wnętrzny.    Distanzsignal —, (Wendeschei-

Stuhl —; łubek siodełkowy.    ben —); latarnia ostrzegowa.

Winkel —; łubek kątowy, opo- freistehende—; latarnia słupowa.

rowy.

Laschenbohrer (Meißelbohrer mit Ohrenschneiden); dłuto (świder) z bo-cznemi ostrzami, świder uszaty, uszak (wierć. ziem.).

Laschenbohrer mit Nachschnei-

Hand —; latarka ręczna.

Hänge —; latarnia wisząca.

podlatarek, podpórka latarniowa. Latierbaum; przewora (w stajni końskiej).

Latrinenstoff (Abfuhrstoff, Fäkalien); odchody, kał.

Latrobit (Dipłoit); iatrobit (min.).

Signal —; latarnia sygnałowa. Wand —; latarnia ścienna. Wächter —, (Bahnwärtersignal —); latarka strażnicza sygnałowa, den (Meißelbohrer mit Uhren und I Laternenstütze (Laternenträger); Nachschneiden); świder uszaty z roz-szerzaczami, uszak rozszarzający (wierć, ziem.) p. Meißelbohrer.

Laschenbolzen (Laschenschraube); sworzeń łubkowy (łubczy), śruba łubkowa (łubcza) (kol.).

Latte; łata (hud. cieś. miern.).

Meß —; łata miernicza (miern.). Nivellier —; łata niwelacyjna (miern.).

Setz —, (Abwäge —); łata z kro-kiewką (miern.).

Staketen —; łata sztachetowa, sztachetnik.

Lattenhöhe; wysokość łaty (miern.).

Lattennagel; gwóźdź łatny (łatowy), łaciak (łatniak) (bud.).

Lattenprobe; próba łatowa, latna (miern. górn.).

Lattenzaun (Staket); ogrodzenie tatowe, ogrodzenie z łat, sztachety (bud.).

Lattung (Belattung); łacenie (dachów) (bud.).

Latus (Fürtrag); zniesienie, do przeniesienia (rachun.).

Laubholz; drzewo liściaste.

Laubkohle p. Blätterkohle.

Laubsäge; piłka zakrętowa, piłka cienka.

Lauchgrün (von Farbe); czosnkowy, żółto-zielony (min.).

Lauersche Friktionszündung; zapalanie cierne sposobem i.auera (górn.).

Lauf; bieg, przebieg.

Lauf (Förderbahn); droga przewozowa (górn.) p. Hundegestänge.

Lauf (Laufbrett) p. Laufbohle.

Lauf (Haupt- oder Förderstrecke); chodnik główny (od szybu prowadzony) (górn.).

Lauf (Sohle, Etage, Horizont); piętro, poziom (górn.).

Laufachse (Tragachse); oś potoczna, oś nośna (kol.).

Laufbohle (Laufbrett, I.aufdiele, Laufpfoste, Lauf, Gestängebrett); chodnica, tratwak, ława (górn. wa-rzel.).

Laufbremsberg; pochylnia naturalna, bezkołyskowa (nachylenie do 30°) (górn.).

Laufbrücke (Gehbriicke, Steg); kładka, ława.

Laufdiele p. Laufbohle.

Läufer (Rotor); wirownik, wirnik (el.).

Laufer (Läufer, Hundstößer); wozak, biegacz (górn.).

Laufer (Lauferstein); wozówka, przejma (bud.) (cegła, kamień lub cios wzdłuż do lica).

Laufer (Lauferstein, der obere Mühlstein); biegacz, biegun, kamień wierzchni (sort.).

Läufer (Walzenzapfen) p. Laufzapfen.

Läuferfeld; pole wirownika (el.).

Läufermühle p. Kollergang.

Läuferrute; świeca (sztuka drzewa pionowo w kafarze stojąca, po której baba wyciąga się i spada) (bud.).

Läuferstrom; prąd w wirowniku (el.).

Läuferwicklung; uzwojenie wirownika (el.).

Läuferwiderstand; opór wirownika (el.)

Lauffähig; zdatny do drogi, sposobny do jazdy (wóz w dobrym stanie) (górn. kol.).

Lauffläche des Rades p. Radlauffläche.

Laufgestänge (Gestänge, Gestängefahrt. Lauf); chodnice, ławy (górn ).

Laufgewicht p. Gewicht.

Laufkarren p. Karren.

Laufkarrenförderung p. Karrenförderung.

Laufkarte; mapa poziomów, mapa poziomowa (miern. górn.).

Laufkatze p. Katze.

Laufkran; suwnica dźwigarkowa, p. Kran.

elektrischer—; suwnica elektryczna, suwnica z prądnikiem.

Hand —; suwnica ręczna.

Seil —; suwnica z napędem linowym, napędzana liną.

Wellen —; suwnica z napędem wałowym, napędzana wałem.

Laufkreis des Rades; okrąg toczny koła (kol.).

Laufpfoste p. Laufbohle.

Laufrad (Gangrad); deptak wewnętrzny1, (koło obracane przez stąpanie po jego obwodzie) (maszyn.).

Laufrad (Schlepprad, loses Rad); koło wolne, luźne, potoczne (kol.).

Laufrad (Läufer, Rotor); wirnik (maszyn. el.).

Laufrädchen p. Losscheibe.

Laufriemen p. Treibriemen.

Laufrohr (für Förderzwecke); rura przenośnicza (górn.).

Laufseil; lina szynowa, toczna (koleje linowe).

Laufseil (Laufsiele, Achselseil); szelka, szła, szleja (do noszenia urobku) (górn.).

Laufspreize (Gestängebolzen, Ge stängespreize, Tragwerkssteg, Steg); rozpora chodnicowa, rozpora ławowa (tratwakowa), podkład chodni-cowy, podkład ławowy (tratwakowy) (górn.).

Laufunfähig; niezdatny do drogi,    czyszczenie rudy (oddzielanie części

niesposobny do jazdy (wóz w złym ziemnych) (sort). stanie) (górn. kol.).    Läutergraben (Durchlaß mit Rechen);

Laufwechsel (Weiche); rozjazd,    dół mułowy (sort.).

zwrotnica (kol. górn.).    Läutern; 1) p. Abläutern (sort.);

Laufzapfen (Läufer, Walzenzapfen) 2) p. Raffinieren (ehern, techn.); beim Walzwerk; szyja walcowa, 3) bielić (surowiznę) (met.), szyjka walcowa (maszyn, hut.).    Läutersieb (Abläutersieb, Schwenz-

Laugbottich (Laugefaß, Laugenfaß, j    sieb); sito oddzielające, przemy walne

Laugenbütte, Lauggefäß); kadź na i (sort.).

ług, ługownik (ehern, techn.).    Läutertrommel (Abläutertrommel,

Lauge; ług (chem. techn.).    Waschtrommel); bęben oddzielający

Laugeanstalt p. Laughütte.    (sort.).

Laugen; ługować (chem. techn.).    Läuterung p. Läuterarbeit.

Laugenartig; ługowaty (chem.).    Läuterwäsche (das Läuterwaschen)

Laugenasche; popiół ługowy (wy- p. Läuterarbeit.

ługowany) zoła, łużyny (chem.L    Läuterwäsche (die Anstalt); pradło

Laugenbütte (Laugenfaß) p. Laug-    (sort.).

bottich.    Läuterwasser (Waschwasser, Abläu-

Laugerei (Laugenbereitung, Laugen,    terwasser);    woda płóczkowa, opłó-

Laugung, Auslaugung); ługowanie    kująca    (sort.).

(chem. techn. soln.).    Läutewerk elektrisches; dzwonek

Laugerei (Lauganstalt) p. Laughütte. elektryczny (el.).

Laugensalze p. Alkalien.    Lava; lawa (geol.).

Laughütte (Laugeanstalt, Laugen- Block —, (Schollen —); lawa blo-haus); ługarnia, ługownia (chem.    kowa.

techn.).    Fladen    —, (Gekröse); lawa trze-

Laugung (Auslaugung); ługowanie    wiowa.

(soln.) p. Laugerei.    Lavafontäne; lawotrysk (geol.).

intermittierende —; ługowanie j Lavagänge; żyły lawowe (geol.). przerywane.    Lavastalaktiten; stalaktyty lawowe

kontinuierliche —; ługowanie    (geol.).

ciągłe.    Lavavulkane; wulkany lawowe

künstliche —; ługowanie sztuczne.    (geol.).

padkowe.

Laugwerk p. Sinkwerk. Laugwerksbetrieb; ługownictwo (soln.).

künstlicher—; ługownictwo sztu

wilde —; ługowanie dzikie, przy- Lavendelblau (von Farbe); lawendowy (min.).

Lavendulan; lawendulan (min.). Lavezstein p. Topfstein.

czne.

wilder —; ługownictwo dzikie. Laugwerkssole (künstliche Sole);

solanka sztuczna (soln.), Laumontit (Laumonit, Lomonit, dia-tomer Kuphonspat); lomonit, lomon-tyt (min.).

Lavieren (verwaschen); lawować (rozmywać pędzlem tusz i t. d.). Laxmannit; laksmanit (min.). Lazulith (Blauspat, prismatischer La-zurspat); lazulit, spät błękitny, kla-protyn (min.).

Lazurit (Lazurstein) p. Lasurit, Lasurstein.

Leadhillit (Ternärbleierz, axotomer Laurentinische Formation (Gneis- Bleibaryt); leadhillit, maksyt (min.), formalion); formacya laurentyjska Lebacher Schichten; warstwy le-

(geol.).

Laurit; lauryt (min.).

Laut (vom Gestein); odstały, dźwięczny, głośny (zwłaszcza w stropie) (górn.).

Laut sein (lauten, sich fühlen) Gestein; odstawać, dźwięczeć (górn.).

Läuterarbeit (das Läutern, Abläu-

bachskie (perm) (geol.).

Lebendige Kraft p. Kraft. Lebensgefährlich; z niebezpieczeństwem życia połączony, niebezpie-

czny.

vom Leberblende (Schalenblende, Zinkblende); blenda wątrobowa, skorupowa (min.).

ny, barwy wątrobianej (min.).

tern, Läuterwaschen, die Läuterung, | Leberbraun (von Farbe); wątrobia-Läuterwäsche); płókanie, mycie,

Lebererz (Quecksilberlebererz, Kohlenzinnober); wątrobnica, rtęć wątrobowa (min.).

Leberkies (Hepatopyrit); piryt wątrobowy, hepatopiryt (min.).

Leberopal p. Menilit.

Lech (Stein, Schwefelmetall); lech, matta, kamień (met.).

Leckbühne (Abtropfbiihne) p. Aus-bärbiiline.

Lecken (Flicken, Ausbessern) der Pfannen; łatanie, naprawianie (pa-new) (warzeh).

Lecksalz (Leckstein, Leckerstein) Salzaufbrennung auf dem Boden der Siedepfannen; sól lizalna, sól do lizania (warzel.).

Leckwerk (Gradierhaus) p. Gradierwerk.

Lecontit; lekontyt (min.).

Leder; 1) skóra (matr.); 2) p. Bergleder; 3) p. Kunstleder.

Lederbalg (ledernes Balgengebläse, Blasebalg, Balg); miech kowalski, miech skórzany (maszyn, hut.).

Lederbüchse (Stopfbüchse mit Lederscheiben) ; dławnica skórzana (maszyn.) p. Stopfbüchse.

Ledererit; ledereryt, gmelinit (min ).

Lederhose p. Lederschlauch.

Ledern; skórzany, ze skóry.

Lederriemen p. Riemen.

Lederschlauch (lederner Schlauch, Lederhose); wąż skórzany (techn. maszyn.).

Ledersprung; skok przez skórę, (uroczystość wpisania się w poczet akademików górniczych) (górn.).

Lederstulp (beim Kolben); natłoczka skórzana, cholewa skórzana (maszyn.).

Ledertreibriemen p. Riemen.

Lederung p. Liderung.

Ledige Schicht p. Zustandschicht.

Ledrette (wasserdichtes Papier, Holzleder) zur Verpackung der Salz-brikette; skóra drewniana, ledreta (soln.).

Leedsit; leedsyt, lidsyt (min.).

Leelit; leelit, lilit (min.).

Leerbahn (Schienengeleise in dem die leeren Förderwagen laufen); tor pusty, tor dla wózków pustych (górn.).

Leere Gicht (Kohlengicht) p. Kohlengicht.

Leerfördern (vollständig abbauen einen Pfeiler); wyrąbać, wywieść zupełnie, usunąć zupełnie (górn.).

Leergang (Leerlauf) einer Maschine; bieg jałowy, luźny (maszyn.).

Leergespärre; wiązanie dachu puste, jałowe (para krokwi bez wiązania) (bud.).

Leerherd; stół płóczkowy małonośny (sort.) p. Herd.

Leerlauf p. Leergang.

Leerlaufverluste; straty przy biegu jałowym (maszyn, el.).

Leerschaltung; połączenie na bieg jałowy (el.).

Leerscheibe (Losscheibe, Ausrückscheibe); koło luźne, jałowe (maszyn.).

Legalisieren (bestätigen, bescheinigen); legalizować, uwierzytelnić, uprawomocnić.

Legebrettchen (Setzbrettchen, Justierbrettchen); deszczułka (deseczka) rektyfikacyjna (miern.).

Legeisen (Keilbeilagen, Quetten); wkładki (kliny półokrągłe klina iglicowego) (górn.).

Legieren (verbinden, zusammenschmelzen); stopić razem, połączyć (chem. met.).

Legierung (Metallegierung); stop, aliaż, spłyń (kompozycya metalowa).

Lehen p. Lehn.

Lehm (Leimen, magerer Ton, Ziegelton); glina (geol.).

Lehmartig (lehmig); gliniasty (geol.).

Lehmboden (Lehmerde, Lehmland, lehmiger Boden); grunt gliniasty (geol.).

Lehmestrich (Estrich); polepa, klepisko (bud.).

Lehmform; forma gliniana (form.).

Lehmförmerei; formowanie w glinie (form.).

Lehmgrube (Tongrube); glinisko, glinianka.

Lehmguß; 1) odlewanie w glinie (czynność); 2) odlew w glinie (wyrób) (odl.).

Lehmig (lettig); gliniasty, gliakowaty iłowaty (geol.).

Lehmlager; pokład gliny (geol.).

Lehmmörtel p. Mörtel.

Lehmmidel p. Lettennudel.

Lehmpatzen (Lehmstein, Leimenstein, Luftziegel) ; surówka, pacówka, cegła surowa, cegła niepalona (bud.).

Lehmpropf (Propf); zalepa gliniana, zatyczka gliniana (w wielkim piecu i t. d.) (hut. odl.).

Lehmstein p. Lehmpatzen.

Lehmwand; ściana gliniana (bud.).

Lehmwerk (Lehmgebäude, Lehmhütte); lepianka (bud.).

Lehn (das Lehn, das Lehen); lenno, feudum (dobra w lenność dane).

Lehn (die Lehn, die Lehen); 1) lenność, dannietwo, hołdownictwo (stosunek lennika do dawcy lenna i jego prawa); 2) inwestytura (uroczyste nadanie lenna).

Lehn (Lahn, Berglahn); łan (7 łatrów kwadratowych) (pr. górn.).

Lehn (Lahn, Berglehn, Belehnung); nadanie kopalni czyli pola 7 łatrów kwadratowych (pr. górn.).

Lehnbrief; list lenny, patent na lenno.

Lehne; 1) poręcz (krzesła); 2) stok, pochyłość (góry).

Lehrbogen (Lehrbiege) p. Bogengerüst.

Lehrbrief; list wyzwolenia, list wy-zwolin.

Lehre (Lehr, Schablone); prawidło, sprawdzian, modła, szablon (narz.). Blech — ; prawidło blachowe, skala blachowa.

Bogen —; krążyna (bud.).

Dexel —, (Schwellen —); prawidło do zaciosów.

Draht —; prawidło do drutów. Geleise —, (Spurmaß); prawidło torowe (toromierz).

Räderspur —; prawidło do kół (wóz.).

Schmiede —; prawidło kuzienne.

Lehre (bei Gestängeführungen) p. Lehrlager.

Lehrgeld; zapłata za naukę.

Lehrgerüst p. Bogengerüst.

Lehrgezimmer;    zrąb (wieniec,

odrzwia) wzorowy, zrąb za wzór służący (górn. cieś.).

Lehrhäuer (Junghäuer); kopacz początkujący, kopacz młodszy, uczeń kopacki (górn.).

Lehrkörper (Lehrpersonale); grono nauczycielskie, nauczyciele.

Lehrlager (Lehre) bei Gestängeführungen; rama kierownicza (maszyn, górn.).

Lehrpersonale p. Lehrkörper.

Lehrröhre (Direktionsrohr, Bohrstock) p. Bohrtäucher.

Lehrstand; stan nauczycielski.

Lehrzeit; czas (okres) nauki, termin.

Lehrzimmerling; cieśla początkujący, cieśla młodszy, szprygiel (górn.).

Lehuntit: lehuntyt (min.).

Leibrente; pensya dożywotnia, dochód dożywotni.

Leibung (Spaletwand, Spalettwand); ościeżyna, glify (w grubości muru powierzchnia otaczająca oścież.) (bud.).

Leibung (innere GewölbsfJäche) p. Gewölbsieibung.

Leichter Kohlenwasserstoff p.

Kohlenwasserstoff.

Leichtflüchtig; łatwolotny (fiz. ehern.).

Leichtflüssig (leichtschmelzig); la-twotopny (chem. met.).

Leichtlösbar; łatwo rozłączalny (maszyn.).

Leichtschmelzbar (leichtschmelzig); łatwotopliwy, łatwotopny (chem. met.).

Leichtschmelzbarkeit; łatwotopli-wość, łatwotopność (chem. met.).

Leidener Flasche p. Flasche.

Leidenfrostscher Versuch; doświadczenie Leidenfrosta (kropla wody toczy się na rozżarzonej blasze przed ulotnieniem) (fiz.).

Leier (Leyer, Drahtleier, Leierwerk, Ziehscheibe, Drahtrolle); bębenek drutowy (techn.).

Leihbibliothek; pożyczalnia książek.

Leiher; nadający (prawo poszukiwania) (pr. górn.).

Leim; klej (matr.).

Fisch —, (Hausenblase); klej rybi. flüssiger —; klej płynny.

Kleber —; klej roślinny.

Tischler —, (Horn —); klej stolarski.

Leine; lina, linka, linewka.

Leinenmeßband; taśma płócienna (miern.).

Leinöl (Flachsöl, Leinsamenöl); olej lniany (matr.).

Leinölfirnis p. Firnis.

Leinwand; płótno (matr.).

Wachs —, (Wachstuch); płótno na-woskowane, cerata.

L-Eisen (Winkeleisen); kątownik (bud.).

Leiste; listwa (bud.).

. Arbeits — p. Arbeitsleiste. Einschub —, (Grat —) p. Einschubleiste.

Hand —, (Brustlehne, Geländerholz); listwa poręczowa, pas poręczowy, poręcz właściwa (bud. most,).

Leistenblech (beim Hochofen); blacha kopytowa (blacha pionowa od strony spustu, chroniąca babkę) (hut.).

Leistengraben p. Masselgraben. Leistung; 1) uskutecznienie, dokaza-nie, wykonanie czego; 2) świadczenie ; 3) sprawność.

Leistung (Arbeitsstärke, Effekt); moc, sprawność, skutek, efekt (mech. el.).

Arbeiter —; moc pożytkowa robotnika, sprawność.

Brems —; moc hamowana, moc tarcia.

effektive —; moc sprawna, skuteczna.

elektrische —; moc elektryczna, indizierte —; moc wskazana, indy-kowana.

Nutz —, moc pożytkowa, użyteczna, skutek użyteczny, scheinbare —; moc rzekoma. Strom —; moc prądu. Leistungseinheit; jednostka mocy

(el.).

Leistungsfähigkeit (Arbeitsvermögen); zdolność robocza, możność pracy (mech. el.).

Leistungsfaktor; spółczynnik mocy

(eL).

Leistungszeiger (Wattmeter); moco-mierz, wskaźnik mocy, watnik, wato-mierz (ei.).

Leitbaum (pi. Leitbäume) p. Führungslatten.

Leiten (führen); prowadzić, przewodniczyć, kierować.

Leiten (fortpflanzen) die Elektrizität; przewodzić (el.).

Leiter (Grubenleiter) p. Fahrt.

Leiter (Konduktor); przewodnik (ciało przewodzące elektryczność) (el).

Leiter (Leitung, Leitungsdraht); przewód (prądu elektrycznego) (el.).

Leitergang; żyła drabinkowa (geol.).

Leitersystem; układ przewodów, system przewodów (el.).

Leitfähigkeit p. Leitungsfähigkeit.

Leitfossilien; skamieniałości (skamieliny) przewodnie (geol.).

Leitholz; odbojnica drewniana (drzewo wzdłuż szyn, zabezpieczające je od zasypania żwirem na przejazdach) (kol.).

Leitkorb; koszyk kierowniczy (wierć, ziem.).

Leitkreis; koło kierownicze (geom.).

Leitkupfer; miedź przewodowa, przewodnikowa (el.).

Leitlinie (Direktrix); kierownica, kierująca, wodząca (geom.).

Leitnagel (Spurnagel, Spurrolle) beim x Grubenhund; sworzeń (gwóźdź) to-, rowy, zakolnik (górn.).

Leitnagelhund (deutscher Hund) p. j Hund.

Leitrolle (Leitungsrolle, Leitscheibe, Seilrolle); krążek kierowniczy (maszyn.'.

Leitschaufel (bei Turbinen); łopatka kierownicza (maszyn.).

Leitschiene; szyna odbojowa, odbojnica (zabezpieczająca koła od zboczenia z właściwej szyny) (kol. górn.).

Leitschuhe (bei den Förderschalen) p. Gleitschuhe.

Leitseil (Führungsseil) p. Führungsseile.

Leitsparren (Leitbäume) im Förderschacht) p. Führungslatten.

Leitspindel (bei einer Drehbank); śruba wodząca (u tokarki).

Leitstange (Triebstange) p. Kurbelstange.

Leitstrahl (Radiusvektor); promień wodzący (fiz.).

Leitung; prowadzenie, przewodniczenie, przewodnictwo, kierownictwo, zarząd, ster.

Leitung (Führung) von Maschinenteilen; kierowanie (maszyn.).

Leitung (Führung, als Maschinenteil) p. Führung (Gleitbahn).

Leitung (Leitungsdraht); przewód (przewodnik) elektryczny (el.). blanke —; przewód nagi, goły. geschlossene —, przewód obwodu zamkniętego.

isolierte —; przewód izolowany, offene —; przewód obwodu otwartego.

oberirdische —; przewód napowietrzny.

unterirdische —; przewód podziemny.

verzinnte —; przewód cynowany.

wasserdichte —; przewód nieprzemakalny.

Leitungsanschluß; złącze przewodowe (przewodnikowe) (el.).

Leitungsdraht p. Leitung.

Leitungsfähigkeit (Leitungsvermögen); przewodność, przewodnictwo (el.).

Leitungsgestänge; stojaki, wspory (el.).

Leitungshölzer (für Pochstempel) p. Ladenhölzer.

Leitungsmaterialien; materyały przewodowe, przewodnikowe (el.).

Leitungsprüfer; przyrząd do badania przewodów, przewodników (el.).

Leitungsquerschnitt; przekrój przewodu (przewodnika) (el.).

Leitungsring; przewód (przewodnik) kołowy (el ).

Leitungsrohr (Leitungsröhre) für Gase, Dampf, Flüssigkeiten; p. Gasleitungsröhre , Dampfleitungsrohr, Wasserleitungsrohr.

Leitungsschema; wzór, zarys sieci przewodów (przewodników) (el.).

Leitungsschiene; szyna przewodowa (przewodnikowa) (el.).

Leitungsvermögen p. Leitungsfähigkeit.

Leistungswiderstand; opór przewodu (przewodnika) (el.).

Lemielle’scher Ventilator (Kolbenrad von Lemielle); wrentylator, przewietrznik Lemiella (maszyn, góra.).

Lemnische Erde (Bol, Bolarerde, fetter Ton, Siegelerde); ziemia lemnej-ska, bolus, ziemia pieczętna (min.).

Lenker (Geradführung); prostowód (maszyn.).

Lenker (Hauptlenker, Lenkerstange); wodzik (maszyn.).

Lenker (Bohrkrückel) p. Krücke!.

Lenkerstange p. Lenker (Hauptlenker).

Lenkerstange (Schubstange); korbo-wód, goleń korbowo (maszyn.) p. Kurbelstange.

Lenzin; lencyn (min.).

Leonhardit; leonardyt (min.).

Leonit; leonit (min.).

Leopoldit (Sylvin); leopoldyt (min.).

Lepidodendron; lepidodendron (roślina karbonu z korą pięknie kratkowaną) (geol.).

Lepidokrokit (schuppig faseriger Brauneisenstein); lepidokrokit (min.).

Lepidolith (Lithionglimmer, Lithio-nit); lepidolit, łuszczkowiec, łuszczeń, motylak, mika potasowo-litynowa (min.).

Lepidomelan; lepidoinelan (mika czarna) (min.).

Lepolith; lepolit (min.).

Lepontinische Decke; facya lepon-tyńska (geol.).

Lerbachit (Selenquecksilberblei, Selenmerkurblei); lerbachit (min.).

Leseband p. Klaubband.

Lesetisch p. Klaubtisch.

Letten; ił, ciąglica, glina ciężka, rędzina, leksztyn (geol.).

Lettenbesatz (Lettenbesetzung); przysypka, przybitka, nabojka iłowa (góra.).

Lettenbesteg; łupina, smuga ilasta, warstwa ilasta (rodzaj skorupy, żyłę kruszcowrą od otaczających skał zwykle oddzielający) (geol.).

Lettenboden (Lehmboden); grunt ilasty (geol.).

Lettenbohrer (Trockenbohrer, Lettenstampfer); zacieracz (górn.).

Lettenbohrer (schneckenförmiger Lettenbohrer, Kellenbohrer, Kelle, Schneckenbohrer) p. Bohrer (Schneckenbohrer) (wierc. ziem.).

Lettenbohrer (bandförmiger Lettenbohrer, Schlangenbohrer, Schraubenbohrer, Spiralbohrer) p. Bohrer (Spiralbohrer) (wierc. ziem.).

Lettendammwehr (Lettendamm); tama iłowa (soln.).

Lettengerüst (Lettenverschlag); ościankowanie iłowe (tam od strony ługowni) (soln.).

Lettenhaue (Breithaue); motyka (techn. górn.).

Lettenkluft (Schmierkluft, faule Kluft); szczelina ilasta (geol.).

Lettenkohle; w^ęgiel ilasty (geol.).

Lettennudel (Lehmnudel, Wolger); przybitka iłowa, nabojka iłowa (górn.).

Lettenpüttenwehr (Lettenpütten-wrehre); tama iłowTa kominowa, tama iłowa szybikowa (soln.).

Lettenschiefer; iłołupek (geol.).

Lettenschmitz (lettiges Zwischen-mittel); przerost iłowy (geol.).

Lettenstampfer p. Lettenbohrer.

Lettenstauchung (Verstauchung); zacieranie iłem (otworu strzałowego) (górn.).

Lettenverstauchung; ościankowanie, utkanie, obicie iłem (tam w łu-gowniach) (soln.).

Lettig (lehmig); iłowmty, ilasty (geol.).

Lettsomit (Kupfersamterz); letsomit, miedź aksamitna (min.).

Letzte Schicht p. Schicht.

Leuchtenbergit; leuchtenbergit (min.).

Leuchtgas; gaz świetlny, świetliwny (techn.).

Leuchtgasmotor p. Verpuffungsmotor.

Leuchtjunge (Leuchtbursche, Vorleuchter); świeczny (chłopiec w kopalni przyświecający) (górn.).

Leuchtkohle (Kännelkohle, Kennelkohle, Cannelkohle); węgiel kannel-ski (min.).

Leuchtkraft; świetliwność, siła światła, natężenie światła (fiz. techn.). Leuchtmaterial p. Beleuchtungsmaterial.

Leuchtöl (Brennöl); olej świetlny, palny (techn.).

Leuchtvermögen; zdolność świetlna (fiz. techn.).

Leucit (Amphigen); leucyt, amfigen (min.).

Leucitflach (Leucitoeder, Leueitoid);

leucytoedr (kryst.).

Leukophan; leukofan (min.). Leukopyrit; leukopiryt, piryt biały (min.).

Levyn (makrotyper Kuphonspat); lewin (min.).

Lherzolith (Augitfels); lerzolit, skała augitowa (geol.).

Lias (Liasformation) der untere oder schwarze Jura; lias, formacya Basowa (jura czarna, dolna) (geol.). Liaskalk; wapień liasowy (geol.). Liassandstein; piaskowiec liasowy (geol.).

Libelle (Wasserwage); libela, poziom-nica (miern.).

Dosen —; libela pudełkowa, libela okrągła.

Hänge —; libela wisiorkowa. Reiter —; libela nasadkowa. Röhren —; libela podłużna.

Setz —; libela stolikowa. Libellenachse; oś libeli (miern.). Libellenbasis; spodarka libeli (miern.).

Libellenempfindlichkeit (Empfindlichkeit der Libelle); czułość libeli (miern.).

Libenerit; libeneryt (min.). Libethenit (Phosphorkupfer, dipris-matischer Olivenmalachit); libetenit (min.).

Licht (Geleuchte); światło (fiz.). Bogen —; światło łukowe, Volty, płomienne.

elektrisches —; światło elektryczne.

Gas —, (Gasbeleuchtung); światło gazowe, oświetlenie gazowe.

Glüh —; światło żarowe.

Licht (im Lichten, im Inneren); w świetle (n. p. średnica rury w świetle i t. d.).

Lichtanlage elektrische; 1) urządzenie, instalacya oświetlenia elek-

ktrycznego; 2) zakład oświetlenia elektrycznego (el.).

Lichtbedarf; zapotrzebowanie światła.

Lichtbogen; łuk świetlny.

elektrischer —; łuk elektryczny, łuk prądny.

Lichtbogenbildung; utworzenie, powstanie łuku świetlnego.

Lichtbogenlänge; długość łuku świetlnego.

Lichtbogen widerstand; opór łuku świetlnego.

Lichteffekt; wydajność świetlna, efekt świetlny.

Lichteinheit (Normalkerze); świa-tłostka, świeca wzorcowa, jednostkowa (el.).

Lichterzeugung; wytworzenie światła.

Lichthof; świetlnik (bud.).

Lichtintensität (Lichtstärke); siła światła, natężenie światła.

Lichtloch (Lichtschacht); świetlnik, rozwidnik, okno świetlne (szyb pomocniczy, przy prowadzeniu sztolni).

Lichtmaterial (Lichtstoff) p. Beleuchtungsmaterial.

Lichtmühle p. Radiometer.

Lichtpausverfahren; sposób przerysowywania świetlnego (przy pomocy światła).

Lichtraum; światło (powierzchnia otworu) (bud.).

Lichtraumprofil p. Durchfahrtsprofil.

Lichtstärke p. Lichtintensität.

Lichtrotgültigerz (lichtes o. arseni-kalisches Rotgiltigerz, arsenische Silberblende, Arsensilberblende, Arseniksilberblende, Proustit); prustyt, srebro czerwone jasne, blenda arsenowo srebrna (min.).

Lichtschacht p. Lichtloch.

Lichtweite p. Spannweite (lichte).

Liderkammer (Liderkasten,Wechselkasten) bei Pumpen; skrzynka wentylowa (maszyn, górn.).

Lidern (beledern, dichten); szczelnić, uszczelniać (maszyn.).

Liderung (Lederung, Dichtung, Packung, Stopfung) einer Stopfbüchse u. s. f.); uszczelnianie (maszyn.).

Liderungskolben (Kolben der Wasserhaltungspumpen) ; tłok szczeliwny (maszyn.).

Liderungsmaterial (Packungsmaterial, Dichtungsmaterial); szczelniwo, szczeliwo (matr.).

Liderungsring; pierścień uszczelniający, uszczelczy (maszyn.).

Liderungskranz; wieniec uszczelczy (maszyn.).

Liderungszopf (von Hanf); warkocz uszczelczy (konopny) (maszyn.).

Liebigit; iibigit (min.).

Lieferant (Händler); dostawca.

Liefern; dostarczyć, dostawić.

Lieferung; dostawa, dostarczanie.

Lieferungsbedingnisse(Lieferungs-bedingungen); warunki dostawy.

Lieferungsgrad; 1) stopień wydajności (n. p. podnośnic i przelewnic) (maszyn.); 2) skuteczność (sprawność) objętościowa (n. p. sprężarek) (maszyn.).

Lieferungstermin (Lieferungszeit); okres (termin) dostawy, czas dostawy.

Lieferungsvertrag; układ dostawy.

Lieferzeit (Lieferungszeit) p. Lieferungstermin.

Liegearbeit p. Krummhälserarbeit.

Liegendabbau (Abbau im Liegenden); odbudowa podkładowa, odbudowa w podkładzie (górn.).

Liegende (Liegendes); podkład, spąg (geol. górn.).

Liegende Dammwehre p. Wehre.

Liegendflöz; warstwa podkładowa, pokład dolny (geol. górn.).

Liegendg:estein (Sohlgestein, Sohlengestein) ; skała podkładowa (geol. górn.).

Liegendherd (liegender Herd); stół płóczkowy leżący (sort.) p. Herd.

Liegendnachnahme; przybieranie podkładu, przybiórka podkładowa (górn.).

Liegendquerschlag; przekop (poprzecznia) podkładowy, w podkładzie, przekop (poprzecznia) ku podkładowi (górn.).

Liegendschiefer; łupek podkładowy (geol. górn.).

Liegendschlag p. Liegendquerschlag.

Liegendstoß (Oberstoß) bei Flözen; bok podkładowy, wierzchni (górn.).

Liegendstrecke; chodnik podkładowy (górn.).

Liegendtrumm (liegendes Trumm); odżyłek w podkładzie, odżyłek podkładowy (geol. górn.).

Li egend-Wetterqu erschlag; przekop podkładowy powietrzny (górn.).

Liövrit (diprismatisches Melanerz); liewryt, ilwait (min.).

Lignit (holzige o. holzförmige Braunkohle, bituminöses Holz); lignit, drzewiak (min geol.).

Lignitbergbau; kopalnictwo lignitowe, dobywanie lignitu (górn.).

Lignitbergwerk (Lignitgrube, Lignitbergbau); kopalnia lignitu (górn.).

Ligroin; ligroina (produkt dystylacyi oleju skalnego).

Ligurit; liguryt (min.).

Lillit; lilit (min.).

Limbus (Horizontalkreis); limbus, koło podziałkowe, stopniówka (koło poziome o obwodzie zaopatrzonym w podziałkę) (miern.).

Limitieren (beschränken, begrenzen); limitować, ograniczać, ściśle oznaczać.

Limitosalz; sól limitowa, darowizna solna (ilość soli co do ilości ściśle oznaczona).

Limonit p. Brauneisenerz.

Linarit (Bleilasur, diplogener Lasur-malachit, Kupferbleispat, Kupferbleivitriol) ; linaryt (min.).

Lindackerit (Lindakerit); lindakeryt (min.).

Linde; lipa.

Lindenbast (Baststrick); powróz ły-czany, łyczak (prawie do końca XV stulecia w kopalniach wielickich używany) (górn.).

Lindsayit (Lindseit, LinseTt); lind-sait (min.).

Lineal; linia, liniał (miern.).

Linear (geradlinig); prostolinijny.

Linearperspektive; perspektywa kreślna.

Linearplanimeter; planimetr liniowy, linijny (miern.).

Linie; linia (geom. mech. bud. i t. d.). Abstand —; linia dróg (mech.). Ausgleichungs —; linia wyrównania (mech.).

elastische —; linia sprężysta, odkształcona (mech.), erzeugende —; linia tworząca (geom.).

gebrochene —; linia łamana (geom.).

geneigte —; linia pochyła, gerade —, (Gerade); linia prosta, prosta (geom.).

Geschwindigkeits —; linia prędkości (mech.).

Gewölbsscheitel —; linia szczytowa sklepienia (bud.), horizontale —, (Horizontale); linia pozioma, pozioma.

14

Linie.

210

Lochanker.

Linie; linia (geom. mech. bud. i t. d.). Linsenerz (ein Toneisenstein); ruda

żelazna soczewkowata (min.). Linsenförmig; soczewkowaty (geol.). Linsenförmige Lagerung (linsenförmige Ablagerung); ułożenie so-, czewkowate (geol.).

Linsenträger (Fischträger) p. Träger. Liparit (Trachytporphyr); liparyt (geol.).

Liquid (flüssig, zahlbar); płatny, wy-płatny (kas.).

Liquidation (Gebührenrechnung);

likwidacya, obliczenie, obrachunek. Liquidation (Auflösung, Zahlungsunfähigkeit); likwidacya, zwinięcie interesu handlowego, fabrycznego. Liquidieren; 1) likwidować, obliczać; 2) likwidować, zwinąć interes handlowy, fabryczny.

Lirokonit (Linsenerz, prismatischer Lirokonmalachit); lirokonit, miedź soczewkowa (min.).

Kämpferdruck —; linia ptzecięcia się oddziaływań (stat. bud.).

Ketten —; linia łańcuchowa, krzywa łańcuchowa (mech.), kontinuierliche —; linia ciągła.

i.

Kraft —; oś sił (mech.), linia sił (el.). krumme —, (Kurve); linia krzywa, krzywa (geom.).

Leit —, (lenkende —); linia kierownicza (geom. mech.).

Mittel —; linia środkowa, parallele —, (parallele Gerade); linia równoległa (geom.). punktierte —; linia kropkowana.

Richtungs —; linia kierunku, kierunkowa.

Schrauben —; linia śrubowa, helisa (geom.).

senkrechte —, (Perpendikel); linia prostopadła (geom.). strichulierte —; linia kreskowana.

Telegraphen —; linia telegra- | Liste; lista, spis, wykaz, arkusz, ficzna.    Akkord —; lista ugodowa, wykaz

Vertikal —, (Lotlinie); linia pio- robót ugodowych.

nowa.

volle —; linia pełna.

Widerlags —, (Widerstand —); linia oporu sklepienia (stat. bud.), windschiefe —; linia wichrowata (geom.).

Wirkungs —; linia działania (mech.). Visier —; linia celowa (miern.). Linienspektrum; widmo liniowe (fiz.).

Linienschutz; ochrona linii (el.). Linienstrom; prąd w linii (el.). Linkenbachherd; stół płóczkowy Linkenbacha (sort.) p. Herd. Linienzieher p. Reißfeder. Linkhändig; mańkut, wardawy, lewak (górnik lewą ręką kilofem robiący) (górn.).

Linneit (Kobaltnickelkies, Kobaltkies) ; lineit, piryt kobaltowy, błyszcz kobaltu (min.).

Linoleum (Korkteppich); linoleum. Linse; soczewka (fiz.).

achromatische —; soczewka achromatyczna, niebarwiąca. aplanatische —; soczewka apla-natyczna (bez wady kulistości). konkave —, (Hohl —); soczewka wklęsła.

konvexe —, (erhabene —, gewölbte —); soczewka wypukła. Linseit p. Lindsayit.

Linsenerz (Lirokonit) p. Lirokonit (min.).

Gehalts —; lista płacy, arkusz płacy.

Lohn —, (Zahlungs —); lista zarobkowa, lista zarobku.

Liter; litr (ciężar jednego decymetra sześciennego wody). Lithionfeldspat p. Petalit. Lithionglimmer p. Lepidolith. Lithionith p. Lepidolith. Lithiophorit; lityoforyt (min.). Lithium; lit (chem).

Lithographie (Steindruck); litografia. Lithographischer Schiefer; łupek litograficzny (geol.). Lithographischer Stein; kamień litograficzny (geol.).

Lithospäre (Gesteinshülle); litosfera (twarda skorupa ziemi) (geol.). Lithothamnium; lithothamnium (wodorosty kamienne) (geol.).

Litze (Seillitze); wiotka, skrętka (w powrozie, linie) (techn.).

Lizenz (Erlaubnis); konsens, zezwolenie, pozwolenie.

Lizitation (Versteigerung); przetarg, licytacya.

Lizitieren (versteigern); 1) sprzedawać przez licytacyę (drogą urzędu), licytować; 2) kupować na licytacyi (względnie nabywcy).

Loch (Siebloch, Masche); oko, oczko (sort.).

Lochanker; twornik dziurowany, pusty (el.).

Locheisen.

211

Lokomotive.

Locheisen (Durchtreiber); przebijak, rożen (kow.) p. Durchschlag.

Locheisen (Nachbohrer) beim drehenden Bohren; przybierać: obrotowy (wierć. ziem.).

Lochen (der Bleche); wytłaczanie dziur, przebijanie (met. techn.).

Löchern (einen Durchschlag machen, durchschlagen); przebić, przebić się (górn.).

Löcherung (das. Löchern, Durchschlag); przebitka (górn.).

Lochgedinge (Zollgedinge); akord (ugoda) otworowy (górn.).

Lochmaschine (Perforiermaschine); przebijarka, dziurkarka (techn.).

Lochpfeifer (Pfeifer, Ausreißer); wy-świst strzałowy, nabojowy (przy wy-

, rzuceniu przez nabój przybitki) (górn.)

Lochsäge (Stichsäge); piłka nożówka (do wyrzynania dziur w płytach służąca) (narz.).

Lochstein (Markstein, Schnurstein); miedznik, granicznik. kamień graniczny, palik, słupek (miern. górn.).

Lochstein (poröser Ziegel); cegła drążona . dziurowana, gąbczasta (bud.).

Lochweite (Maschenweite); wielkość oczka (sita) (sort.).

Lochzirkel; cyrkiel kalibrowy (do mierzenia dziur).

Locker (lockern); pulchny, sypki, miałki.

Lockeres Eisenerz (toniges Eisenerz); ruda żelazna gliniasta, ilasta (geol.).

Lockeres Erdreich; grunt lekki (geol.).

Löffel (Bohrlöffel, Schmandlöffel); łyżka, czerpak (wierć. ziem.).

Löffelbetrieb p. Löffeln.

Löffelbohrer (Hohlbohrer, Schappenbohrer, Schappe, Tonbohrer, Tonlöffel); świder łyżkowy, łopień (wierć. ziem.).

Löffelhaken (b. Erdbohren); hak chwytczy, kotwica chwytcza (wierć, ziem.).

Löffelhaspel (Löffelwelle); kołowrót łyżkowy (wierć. ziem.).

Löffeln (reinigen, säubern, sehman-den, schmanten) ein Bohrloch; łyżkować, czerpać, czyścić, szlamować (otwór wiertniczy) (wierć. ziem.).

Löffeln (Löffelbetrieb); łyżkowanie, czyszczenie (otworu wiertniczego) (wierć. ziem.).

Löffelräumer (Krätzer) p. Bohrkrätzer.

Löffelschere (Löffelschieber, Löffelwechselschieber); nożyce łyżkowe, suwak łyżkowy (wierć. ziem.). -Löffelsei! (Schmandförderseil); lina łyżkowa, czerpakowa (wierć. ziem.). Löffel Wechselschieber p. Löffelschere.

Löffelwelle p. Löffelhaspel. Logarithmentafel; tablica logarytmiczna (mat).

Logarithmieren; logarytmować (mat.).

Logarithmus; logarytm (mat.), gemeiner —, (Brigg’scher —); logarytm zwyczajny, logarytm Briggowski (o zasadzie = 10).

natürlicher —; logarytm naturalny. Lohn; zapłata, płaca (górn. hut. i t. d.). Lohnarbeit; robota najemna, najemnicza.

Lohnliste (Lohnregister) p. Liste. Lohnsatz; stopa zarobkowa. Lohntag (Löhnungstag); dzień wypłaty, wypłata (górn. hut. i t. d.). Löhnung der Arbeiter; wypłata robotników (górn. hut. i t. d.). Lohnzettel; kartka wypłaty, kartka płatnicza (na której się zapisuje pobraną płacę) (górn. hut.).

Lokal (örtlich); miejscowy.

Lokal (Lokale, Raum); lokal, mieszkanie, miejsce.

Lokalbahn p. Bahn.

Lokallbatterie; baterya miejscowa (eh).

Lokomobile (fahrbare Dampfmaschine); lokomobila, maszyna parowa przenośna (maszyn.).

Lokomotivaufseher; dozorca lokomotyw, parowozowy. Lokomotivbahn p. Bahn. Lokomotive; lokomotywa (parowóz) (kol. górn.).

Benzin —; lokomotywa benzynowa. Berg —, (Bergmaschine); lokomotywa górska, dla kolei górskiej, elektrische —; lokomotywa elektryczna.

geheizte—, (angeheizte—); lokomotywa w parze, z parą. Güterzugs —; lokomotywa towarowa, er żarowa.

halbwarme —; lokomotywa ciepła. Hilfs —; lokomotywa pomocnicza, kalte —; lokomotywa zimna.

Personenzugs —; lokomotywa osobowa.

Rangier —; lokomotywa zestawcza, manewrowa.    ...

14*

Lokomotive; lokomotywa (parowóz) (kol. góra.).

Reserve —; lokomotywa zapasowa, rezerwowa, lokom, w odwodzie, schiebende —, (tauchende —); lokomotya pchająca.

Straßen —; lokomotywa drogowa, szosowa.

Tender —; lokomotywa tendrowa, jaszczykowa, tendrówka.

Vorspann —; lokomotywa przy-przężona.

zttgführende —, (Zugsmaschine); lokomotywa pociągowa.

Lokomotivförderung; przewóz lokomotywowy, lokomotywami (góra. hut. kol. i t. d.).

Lokomotivführer (Maschinenführer); maszynista (kol. górn.).

Lokomotivgestell (l.okomotivrah-men, Fraime); rama, ostoja, podstawa lokomotywy (maszyn.).

Lokomotivheizer (Heizer, Feuermann); palacz (kol. górn. hut.).

Lokomotivkessel; kocioł parowozowy (maszyn.).

Lokomotivpark; tabor parowozów, tabor lokomotyw.

Lokomotivpfeife; świstawka parowozowa, parowozu, lokomotywy.

Lokomotivplattform (Führerstand); pomost (pokład) parowozowy, pomost na parowozie, na lokomotywie.

Lokomotivschuppen p. Heizhaus.

Lokomotivwerkstätte (Lokomotiv-reparaturwerkstätte); warsztaty lokomotyw, parowoziarnia, pracownia parowozowa.

Lölingit (Arseneisen, Arsenikeisen, Arsenikalkies, axotomer Arsenikkies, weicher Giftkies); lelingit (min.).

Lomonit (Lomontit) p. Laumontit.

Lonchidit (Kausimkies); lonchidyt (min.).

Longitudinalschwingung (Längsschwingung); drganie podłużne (fiz.).

Lösbar (von Kupplungen); wysuwny, rozsuwny, rozłączny (maszyn.).

Losbremsen; odhamować, zwolnić hamulec.

Lösche; 1) p. Kohlenlösche; 2) p. Kokslösche.

Löschen (Feuer, Kalk); gasić (ogień, wapno) (techn.).

Löschen (eine Schuld); wymazać, wykreślić, ekstabulować.

Löschfaß p. Löschtrog.

Löschgerät (Feuerlöschgerätschaften) p. Feuerlöschrequisiten.

Löschgrube (Feuergrube, Aschengrube, Reinigungsgrube, Putzgrube); popielnica, podłaź (kol.).

Löschhaken; pogrzebacz, koczarga, kosior (kow.).

Löschkasten p. Kalkkasten.

Löschordnung; porządek (regulamin) pożarny.

Löschspieß (Löschspitz); gasidło, leszpis (kow,).

Löschtrog (Wassertrog); koryto wodne, koryto kowalskie, gaśnica (kow.).

Löschung der Pfannen (Löschen der Pfannen); gaszenie, pogaś panew (warzel.).

Lösekessel; kocioł do rozpuszczania (techn.).

Lösen (aufschließen) Lagerstätten, Baue, Bergwerke; otwierać (złoża, odbudowy, kopalnie) (górn.).

Lösen (Wasser lösen); zmódz, ściągnąć, wyczerpać wodę, odwodnić.

Lösen (Wetter lösen); zmódz powietrze, zarządzić przewietrzanie, przewietrzać (górn.).

Lösestunde; godzina zmiany (robotników) (górn. hut.).

Losflansche (lose Flansche); obroża (maszyn.).

Loskorb; bęben wolny, bęben luźny (maszyn, górn.).

Loskuppeln (einen Maschinenteil); wysunąć, rozsunąć, p. Abkuppeln.

Löslich (in einer Flüssigkeit); rozpuszczalny (chem. fiz.).

Löslichkeit; rozpuszczalność (chem. fiz.).

Löß; loess, löss, glina mamutowa, glina nawiana, glina eoliczna (geol.).

Lößmännchen; kukiełki lössowe (geol.).

Lößterassen; tarasy lössowe (geol.).

Losscheibe (Leerscheibe, Laufrad, Schlepprad); koło wolne, luźne, jałowe (maszyn.).

Losschrauben (abschrauben, aufschrauben); odśrubować, śrubę odkręcić.

Losung (Werfen des Loses); losowanie.

Losung (Erkennungszeichen); hasło.

Lösung p. Auflösung.

Lösung (das Lösen, Aufschluß); otwarcie (złoża, kopalni) (górn.). stollenweise —, (— durch einen Stollen); otwarcie sztolni, otwarcie sztolnią.

tiefbauweise —, (— durch einen Tiefbau); otwarcie szybu głębokiego, otwarcie głębokim szybem.

(Weichlot, Weißlot,'

Lösung alter Grubenbaue; przebicie się z zrobami dawnymi (góra.).

Lösung des Wassers p. Wasserlösung, Wasserhaltung.

Lösung der Wetter p. Wetterlösung, Wetterführung.

Lösungsmittel; rozczynnik (met. ehern.).

Lösungsort; przodek otworowy, chodnik. otworowy (góra.).

Lösungsquerschlag (Lösungsschlag); przekop otworowy, poprzecznia otworowa (górn.).

Lösungsstollen; sztolnia otworowa (góra.).

Loswerden des Rades; zluzowanie koła (posunięcie się koła na osi).

Lot (Gewicht); łut (12'672 gramów).

Lot (Lötmittel); spójkowie, spoiwo, lut, lutowie (met. techn.).

Hart —, (Schlaglot, Strenglot); spójkowie miedziane, twarde, trudno-topliwe.

Schnell

Zinnlot); spójkowie cynowe, miękkie, łatwotopliwe.

Lot (Senkel) p. Bleilot.

Löteisen p. Lötkolben.

Loten (einloten, absenkeln, senkein, abbleien, bleien) p. Absenkeln.

Löten; lutować, spajać (ehern, techn.).

Lotgabel; pionownik, widełki pionujące (miern.).

Lotigkeit (Prozentgehalt) der Sole; procentowość (solanki) (soln.).

Lötkolben (Löthammer); lutownica, spawnik, lutownik (drążek miedziany używany przy lutowaniu) (narz).

Lötlampe; lutownica płomienna, lampka lutownicza.

Lötmittel p. Lot.

Lotrecht (bieirecht, senkrecht); pionowy, prostopadły.

Lötrohr; dmuchawka (chem. min.).

Lötung (das Löten); spajanie, lutowanie (chem. techn ).

Lötung (die gelötete Stelle); spój (miejsce spojone, zlutowane) chem. techn.).

Lötzinn; cyna lutownicza, cyna do lutowania (met. techn.).

Löweit; leweit (löveit) (min.).

Löwigit; lewigit (löwigit) (min.).

Lowry (Lori, offener Güterwagen); wóz odkryty, lora (kol.).

—    mit Wänden; wóz ze ściankami.

—    ohne Wände (Plateaulowry); wóz pomostowy.

Loxoklas; loksoklaz (min.).

Luchssaphir (Wassersaphir, unechter Saphir); szafir wodny (min).

Ludlamit; ludlamit (min.).

Ludvigit; ludwigit (min.).

Luft; powietrze (fiz.). atmosphärische —; powietrze atmosferyczne (fiz.).

Gebläse —, (Wind); powietrze tłoczone, wiatr (hut.).

Gruben —; powietrze kopalniane, dolne (góra.).

heiße —, (erhitzte —, heißer Wind); powietrze gorące, ogrzane, kalte —, (kalter Wind); powietrze zimne, chłodne.

komprimierte—, (kondensierte—); powietrze zgęszczone (mech.), primäre —; powietrze czadujące (gaz.).

sekundäre —; powietrze dopalające (gaz.).

Luftakkumulator; akumulator (gro-madnica zapaśnica, zasobnik) powietrzny (maszyn.).

Luftaufbereitung; wianie, przewiewanie, sortowanie powietrzne (sort.).

Luftbahn p. Seilbahn.

Luftbehälter; zbiornik powietrzny (techn.).

Luftblase (Blase der Libelle); bańka (powietrzna) (miern.).

Luftbläser (Windbläser, Gebläse); wentylator (przewietrznik) tłoczący, nawietrznik (maszyn, górn.).

Luftdicht; szczelny, nieprzepuszcza-jący powietrza.

Luftdruck; ciśnienie powietrza (fiz.).

Luftdruckbremse p. Bremse (pneumatische).

Luftdruckeisenbahn (pneumatische Eisenbahn, röhrenförmige Eisenbahn); kolej tubowa, rurowa, pneumatyczna.

Luftelektrizität; elektryczność powietrzna (el.).

Lüften; 1) przewietrzać; 2) zwolnić (hamulec, śrubę).

Lufterhitzung (Winderhitzung) Erhitzen der Gebläseluft, des Windes; ogrzewanie powietrza tłoczonego, wiatru (hut.).

Lufterhitzungsapparat (Winderhitzungsapparat, Winderhitzer, Windheizapparat, Heißluftapparat, Heiß-lui'tofen); nagrzewnica, przyrząd do ogrzewania powietrza (wiatru) (hut.).

Luftflügelbremse; hamulec wiatraczkowy (pochylnie hamulcze) (maszyn. górn.).

Luftförderhaspel p. Lufthaspel.

Luftgraben; rów powietrzny, kanał powietrzny (techn. warzel).

Lufthahn; kurek powietrzny, sapek (maszyn.).

Lufthaspel (Luftförderhaspel); kołowrót powietrzny (napędzany powietrzem zgęszczonem) (maszyn, górn.).

Luftisolation; odosobnienie powietrzne, izolacya powietrzna.

Luftisolierschichte; przerwa odoso-bniająca (bud.).

Luftkammer; komora powietrzna (pogłębianie szybów) (górn.).

Luftkanal; kanał powietrzny, prze-dech (bud.).

Luftkessel (Windkessel); kocioł powietrzny, wielrznik, dzwon powietrzny (maszyn.).

Luftkompression (Luftzusammen-pressung); zgęszczanie (sprężanie, kompresya) powietrza (fiz.).

Luftkompressionsmaschine (Luftkompressor) p. Kompressor.

Luftklappe; klapa (przepust) powietrza (maszyn.) p. Klappe.

Luftkondensator; kondensator powietrzny (el.).

Luftleitung; przewód (przewodnik) napowietrzny (el.).

Luftleitung (Windleitung); przewód powietrzny, dmuchowy (techn.).

Luftloch (Luftabzugsrohr) p. Luftrohr.

Luftloch (Luftkanal) in einem Bauwerk zum Abzüge der Feuchtigkeit u. s. w.; kanał powietrzny, przedech, wydech (hut.).

Luftloch (Luftschacht) im Stollen; otwór (okno, komin, szyb) powietrzny (górn.).

Luftmörtel (gewöhnlicher Mörtel); zaprawa napowietrzna, zaprawa zwykła (bud.).

Luftperspektive; perspektywa powietrzna.

Luftpumpe; pompa powietrzna (fiz. maszyn.).

Luftraum; 1) przestrzeń powietrzna;

2) cieśnina, szczelina (powietrzna) (el.).

Luftregenerator; regenerator powietrzny, odzysknica powietrzna (hut.).

Luftregulator (Windregulator, pneumatischer Regulator); miarko wnik (regulator) powietrzny (maszyn).

Luftrohr (Luftröhre, Luftleitungsröhre); rura powietrzna, przewód rurowy powietrzny.

Luftrohr (Luftabzugsrohr, Luftloch) in der Gußform; ziew (małe otwory w formach do odpływu powietrza w czasie odlewania).

Luftsattel; siodło napowietrzne, otwarte, domniemane (geol.).

Luftsaugepumpe (Wasserluftpumpe); pompa wodno-powietizna (fiz.).

Luftsauger (Windsauger, Ventilator); wentylator (przewietrznik) ssący (maszyn.).

Luftschacht (Windschacht, Wetterschacht); szyb powietrzny (górn.).

Luftschleuse (beim Abteufen der Schächte mit kumprim. Luft); komora powietrzna (górn.).

Luftschleuse (Wetterschleuse); zapora powietrzna, zastawa powietrzna (górn.).

Luftsetzmaschine; maszyna osadzająca (osadowa) powietrzna (sort.).

Luftspalt; szczelina powietrzna (el.).

Luftstöcke (bei Solleitungen); rurki powietrzne (soln.).

Luftstrahlgebläse; dyszak (smoczek, strumienica) powietrzny (maszyn).

Luftthermometer; termometr (ciepłomierz) powietrzny (fiz.).

Lufttransmission; doprowadzanie (przesył) powietrza (zgęszczonego).

Lufttrockenhaus (für Salz, Torf, Ziegel u. s. w.); suszarnia powietrzna (techn. warzel.).

Lufttrocknung (des Salzes); suszenie powietrzne, za pomocą powietrza (warzel.).

Lüftung p. Ventilation.

Luftwiderstand; opór powietrza.

Luftziegel (roher Ziegel, ungebrannter Ziegel); cegła surowa, surówka (cegła niewypalona, lecz dobrze wysuszona) (bud.).

Luftzulaßventil p. Ventil.

Lumachell (Muschelmarmor); luma-chella, lumakel, marmur muszlo wy (min. geol.).

Lumenmeter; lumenometr (el.).

Lüneburgit; luneburgit (min.).

Lünette (Schildergewölbe, Stichkap-pe); wylot sklepienia, kozuba, ko-zubka, luneta (podrzędne sklepienie, wcinające się w inne, prostopadle do jego osi) (bud.).

Lunnit (Phosphorchalcit, Phosphorkupfer, Phosphorkupfererz, Pseudomalachit, hemiprismatischer Dystommalachit) ; lunit, fosforochalcyt, pseu-domalachit (kruszec miedzi fosforycznej) (min.).

Luppenpresse (Luppenquetsche, Luppenquetschwerk, Squeezer, Alligator); gniotownik łupo wy, lupowy (maszyn, hut.).

Lunte p. Zündschnur.

Lupe (Vergrößerungsglas); lupa, szkło powiększające (fiz.).

Luppe (Deul, zusammengeschmolze-ner Eisenklumpen); łupa, opławek (bryła topionego żelaza) (met.).

Luppenarbeit p. Luppenfrisch-arbeit.

Luppenschmelzer (Kennarbeiter); dymarz (met.).

Luppenfeuer (Luppenfrischfeuer, Luppenherd, Rennherd, Rennfeuer); dymarka, ognisko dymarskie, kolbo-we, szplejsowe (met.).

Luppenfrischarbeit (Luppenfri-scherei, Luppenarbeit, Rennarbeit); dymarstwo, praca dymarska (sposób robienia żelaza w dymarkach) (met.).

Luppenfrischfeuer p. Luppenfeuer.

Luppenfrischhütte; huta dymarska, dymarka (met.).

Luppenherd p. Luppenfeuer.

Luppenmachen im Puddelofen; targanie, robienie lup w piecu pu-dlowym (met.).

Luppenstrecke p. Luppenwalzwerk. Luppenwalzen (Puddelwalzen, Zäng-walzen, Rohschienenwalzen, Vorwalzen, Präparierwalzen); walce pudlar-skie, pudlo we, początkujące, przygotowawcze (met.).

Luppenwaizwerk (Lu ppenstrecke, Zängewalzwerk, Puddelwalzwerk, Rohschienenwaizwerk); walcownia pudlarska, pudlowa, początkująca, przygotowawcza (met.).    «

Lutte (Lotte); 1) lutnia, p. Wetterlutte, Windlutte, Wasserlutte (górn.); 2) p. Sturzlutte, Sturzschutt, Rolle (górn.).

Luttenstrang (zur Wetterführung);

lutnie powietrzne (górn.). Lütticher Keil p. Federkeil. Luppenmühle (Zängemühle, rotie- Luzonit; luzonit (min.), rende Zängemaschine); młyn łupo- Lydischer Stein (Lydit, Kieselschie-wy (lupowy) gniotownik obrotowy fer); lidyt, kamień probierski (min. (maszyn, hut.).    ! geol.).

M.

Mächtig; gruby (o pokładzie) (geol.).

Mächtig werden; grubieć, wzmagać się (geol.).

Mächtigkeit; miąższość, grubość (pokładu) (geol.). falsche —; miąższość fałszywa, wahre—; miąższość prawdziwa

Madrepora; madrepora, dziarstwa, tolp (geol.).

Magazin (Lagerhaus, Warenniederlage); skład, magazyn.

Magazinarbeiter; ładarz, nakładacz.

Magazinbeamte; urzędnik magazynowy.

Magazinieren (einspeichern); składać, magazynować.

Magazinierung; składanie, magazynowanie.

Magazinkran; żóraw magazynowy.

Magazinaufseher; magazynier, składowy, dozorca składu.

Magazinsblech (Lagerblech); blacha składowa (met.).

Magdeburger Halbkugeln; półkule magdeburskie (fiz.).

Magerkalk (magerer Kalk) p. Kalk.

Magerkohle (magere o. anthrazitartige Steinkohle); węgiel chudy (min.).

Magma; magma (ognisto płynna masa wnętrza ziemi) (geol.).

Magnalium; magnalium (stop magnezu z glinem) (met.).

Magnesia p. Magnesiumoxyd.

Magnesiaalaun (Talkerdalaun); ałun magnezowry (min.).

Magnesiaglimmer (Biotit); mika magnezowa, łyszczyk łojkowy, magnezowy, biotyt (min.).

Magnesiahydrat p. Magnesiumhydroxyd.

Magnesiakalkzement; cement magnez o w o - w a p i e n n y (bud ).

Magnesiasalpeter p. Nitromagnesit (min.).

Magnesiazement; cement magnezowy (bud.).

Magnesioferrit p. Magnoferrit.

Magnesit; magnezyt (min.).

dichter —; (kryptokristallini-scher —); magnezyt zbity, kristallinischer —, (phanerokri-stallinischer —) p Magnesitspat.

Magnesitspat (Talkspat, Bitterspat); spat magnezyowy, spat łojkowy (min.).

Magnesium (Magnium, Talcium, Bittererdemetall, Talkerdemetall); magnez (pierw, chem.) (chem.).

Magnesiumhydroxyd (Magnesiahydrat, Bittererdehydrat); wodorotlenek magnezu, w. magnezowy (chem.).

Magnesiumkarbonat (kohlensaures Magnesium, kohlensaure Magnesia); węglan magnezu, węglan magnezowy (chem.).

Magnesiumlampe; lampa magne-zyowa (fiz.).

Magnesiumoxyd (Magnesia, gebrannte Magnesia, Bittererde, Talkerde, Magniumoxyd); tlenek magnezu, tlenek magnezowy (chem.).

Magnesiumphosphat (phosphorsaures Magnesium, phosphorsaure Magnesia) ; fosforan magnezu, fosforan magnezowy (chem).

Magnesiumsulfat (schwefelsaures Magnesium, schwefelsaure Magnesia, schwefelsaure Bittererde, Bittersalz, englisches Salz); siarczan magnezowy, sól gorzka, sól angielska (chem.).

Magnet; magnes (fiz.).

gesättigter —; magnes nasycony, künstlicher —; magnes sztuczny, natürlicher —; magnes naturalny, permanenter —; magnes stały, polloser —; magnes bezbiegunowy.

Magnetachse; oś magnesu (el.).

Magnetausschalter; wyłącznik magnesowy (el.).

Magnetbündel; wiązki magnetyczne

(el.).

Magnetdeklination; zboczenie (de-klinacya) igły magnesowej (miern. górn.).

Magneteisen (Magneteisenerz, Magneteisenstein, Magnetit, magnetisches Eisenerz); magnetyt, żelazo magnetyczne, żelaziak magnetyczny, magnesowiec (min.).

Magneteisenerz p. Magneteisen.

Magneteisenstein p. Magneteisen.

Magnet-elektrische Maschine p. Magnetomaschine.

Magneterregung; wzbudzenie magnesów (el.).

Magnetfeld (magnetisches Feld); pole magnetyczne (el.).

Magnetgehäuse; kadłub magnesów

(el.).

Magnetgestell; 1) magneśnica; 2) podstawa magnesów (el.).

Magnetinduktion; magnesoinduk-cya, indukcya magnetoelektryczna.

Magnetinduktor; induktor magnesowy (el.).

Magnetische Aufbereitung (der Erze); wzbogacanie (przygotowywanie) magnetyczne, p. Aufbereitung.

Magnetische Deklination; zboczenie (deklinacya) magnetyczne.

Magnetische Erzeugung; wzbudzanie magnetyczne (el.).

Magnetische Induktion p. Induktion.

Magnetische Kraftlinien; linie sił magnetycznych, (el.).

Magnetischer Äquator; równik magnetyczny (fiz.).

Magnetischer Detektor (magnetischer Wellenanzeiger); wskaźnik magnetyczny (el.).

Magnetischer Hammer; młotek magnetyczny (el.).

Magnetischer Kreis; obwód magnetyczny (el.).

Magnetischer Meridian (Magnetlinie) , południk magnetyczny (miern.).

Magnetisches Magazin (Lamellen magnet); zestaw (zbiór) magnesów, magnes blaszkowy (el.).

Magnetisches Moment; moment magnetyczny (el.).

Magnetisches Observatorium; obserwatoryum magnetyczne, spo-strzegalnia magnetyczna.

Magnetische Strömung, (magnetischer Fluß); dąż magnetyczny (el.).

Magnetisches Feld p. Magnetfeld.

Magnetisierbarkeit (Magnetisierfähigkeit; zdolność do namagnesowania (el.).

Magnetisierung; magnesowanie, namagnesowanie (el.).

—    durch doppelten Strich; magnesowanie przez podwójne pociągnięcie.

—    durch einfachen Strich; magnesowanie przez proste pociągnięcie.

—    durch getrennten Strich; magnesowanie przez rozbieżne pociągnięcie.

—    durch Influenz; magnesowanie przez influencyę.

—    durch Kreisstrich; magnesowanie przez pociągnięcie kołowe.

Magnetisierungsarbeit; praca namagnesowania (el.).

Magnetisierungsintensität; moc namagnesowania (el.).

Magnetisierungskraft; siła magnesująca (el.).

Magnetisierungsmethode; sposób namagnesowania (el.).

Magnetisierungsprozeß; przebieg namagnesowania (el.).

Magnetisierungsspirale; ślimacze magnesujące (el.).

Magnetisierungsspule; cewa magnesująca (el.).

Magnetisierungsstärke; moc magnesująca, namagnesowania (el.).

Magnetisierungswechsel; zmiany namagnesowania (el.).

Magnetismus; magnetyzm (el.). freier —; magnetyzm swobodny, wolny.

gebundener —; magnetyzm uwięziony, związany.

permanenter —; magnetyzm stały, relativer —; magnetyzm względny, remanenter — ; magnetyzm szczątkowy.

spezifischer —; magnetyzm właściwy, gatunkowy, wirksamer —; magnetyzm skuteczny.

Magnetit p. Magneteisen.

Magnetkern; rdzeń magnesu (el.).

Magnetkies (Pyrrhotin, rhomboedri-scher Eisenkies); piryt (iskrzyk) magnetyczny, magnetopiryt, pirotyn (min.).

Magnetkurzschließer; zwiernik magnesowy (el.).

Magnetkurzschluß; zwarcie magnesu (el.).

Magnetlinie p. Magnetischer Meridian.

Magnetmagazin p. Magnetisches Magazin.

Magnetnadel; igła magnesowa (miern. góra.).

Balken —; igła magnesowa bele-czkowa,

flache —; igła magnesowa płaska.

Magnetnadelinstrumente; instrumenta miernicze igło - magnesowe (miern. góra.).

Magnetoinduktion; magnesoinduk-cya (el.).

Magnetomaschine (Magnet-elektrische Maschine); magnesomaszyna, maszyna magneto-elektryczna (el.).

Magnetometer; magnetometr, ma-gnesomierz (el.).

Magnetomotorische Kraft; siła magnetomotoryczna, usił magnetyczny (el.).

Magnetpol; biegun magnesu (el.).

Magnetregulator; miarkownik magnesowy (el.).

Magnetregulierung; miarkowanie magnesu (el.).

Magnetschenkel; ramię magnesu (el.).

—    mit Hauptstromwicklung; główni k.

—    mit Nebenstromwicklung; bocznik.

Magnetspule; cewa, cewka magnesowa (el.).

Magnetstab; pręt magnesowy (el.).

Magnetstahl; stal magnesowa (el.).

Magnetstreufeld; pole rozpraszal-ności magnesu (el.).

Magnetstrom; prąd wzbudzający, magnesowy (el.).

Magnetstromkreis; obwód magnesujący, obwód prądu wzbudzającego (el.).

Magnetstromstärke; wielkość prądu wzbudzającego (el.).

Magnetsystem; układ magnesowy (el.).

Magnettheodolit; teodolit magnetyczny (miern.).

Magnetverschluß (einer Sicherheitslampe); zamek (zamknięcie) magnesowy (magnetyczny) (góra.).

Magnetwicklung; uzwojenie, nawój magnesów (el.).

Magnetwindung; zwoje na magnesie (el.).

Magnium p. Magnesium.

Magnoferrit (Magnesioferrit); magne-zyoferryt, magnoferryt (min.).

Magnum Sal (das Große Salz); Magnum Sal, Wielka Sól (dawna nazwa Wieliczki).

Mahlgang; złożenie młynowe, młyńskie, mącznica (ułożenie kamieni) (sort.).

Mahlsalz (gemahlenes Salz); sól mełta (soln. sort.).

Mahlwerk p. Pochgänge.

Majestätsgesuch; prośba do tronu.

Majolika (feine Tonware); majolika (towar gliniany polewany).

Makrocephalen - Schichten; warstwy makrocefalowe (geol.).

Makrodiagonale; oś poprzeczna (kryst.).

Malaccazinn (Malakkazinn); cyna malacka (min.).

Malachit; malachit, kamień ślazowy, ruda miedzi zielona, miedniak zielony (min.).

Malachite.

218

Manier.

Malachite (pl.); malachitowce (min.). Malachitkiesel; malachit krzemionkowy (min.).

Maiakolith; malakolit (min.). Malakon; malakon (min.).

Maldonit (Wisumlgold); maldonit. Maler; malarz.

ganerz); manganit, manganez szary, braunsztyn szary (min.). Mangankies p. Hauerit. Mangankiesel (Hartmangan, Rhodonit); krzemian manganu, rodonit. Mangankupfererz (Crednerit); kre-dnei⁻yt (min.).

manga n.

Manganokalzit; manganokalcyt (min.).

Manganophyll; manganofil (min.). Manganosit; manganozyt (min.). Manganoxyd (Mangansesquioxyd); tlenek manganowy (ehern.).

Manganoxydhydrat p. Manganhy-droxyd.

Manganoxydul (Manganmonoxyd); tlenek manganawy (ehern.).

Malergold; złoto malarskie (techn.). Manganmonosuifid p. Schwefel-Malm (Malmformation, der obere oder weiße .Iura); malm (geol.) p. .Jura.

Malta (Bergteer); dziegieć ziemny (min.)

Malthazit; maltacyt (min.).

Mammut (Riesenelefant); mamut (geol.).

Mammutpampe; pompa (powietrzna) mamut.

Mancmit; mancynit (min.).

Mandat (Auftrag); zlecenie, pełnomocnictwo.

hydroxydul.

Manganoxyduloxyd (Mangantetro-xyd); tlenek manganawo manganowy (chem.).

Mangansaure; kwas manganowy (chem.).

Mangansaure Salze (pl.) p. Manganate.

Mangansehaum p. Wad.

Manganspat (Dialogit, Rhodochrosit, Hirn beerspat, roter Braunspat, Rotmanganerz, makrotyper u. isometrischer Parachrosbaryt); spat manganowy, dyalogit, rodochrozyt, spat malinowy (min.).

Manganstahl; stal manganowa (met.).

Mangansulfid p. Schwefelmangan (2).

Mangansulfür (Mangansulfuret) p. Schwefelmangan (1).

Mangansuperoxyd (Manganhyperoxyd, Manganüberoxyd, Mangan-dioxyd); dwutlenek manganu (chem.).

Manganvitriol (schwefelsaures Manganoxydul, Mangansulfat, Mangano-sulfat); siarczan manganowy (chem.).

Manganvitriol (Fauserit); witryol manganowy, fauzeryt (min.).

Manganzinkspat; smitsonit manga-nowy (min.).

Mangel; 1) niedostatek, brak; 2) wada.

Mängel; 1) niedokładności (rachunku); 2) wady (rzeczy); 3) wytknięcie błędów.

Manier (Art und Weise); sposób, maniera.

kolorierte —; barwienie, obarwia-nie (rysunku), maniera barwna, schwarze —; maniera czarna (rysowanie bez obarwiania).

Mandel (Maß: 15 Stück); mendel, Manganoxydulhydrat p. Mangan-ćwierć kopy.

Mandelförmig; migdałowy(min. geol.)

Mandelstein; migdałowiec (geol.).

Mandelsteinartig; migdałowcowaty (geol,).

Mandelstruktur p. Struktur.

Mangan (Manganesium, Braunsteinmetall); mangan (ehern.).

Manganalaun; ałun manganowy (min.).

Manganarm (vom Roheisen); mało-manganowy, ubogi w mangan (met.).

Manganate (mangansaure Salze); manganiany (ehern.).

Manganbisulfid p. Schwefelmangan.

Manganhlende (Manganglanz, hexae-drische Glanzblende, Alabandin); blenda manganowa, alabandyn(min.).

Manganeisen p. Ferromangan.

Manganeisenphosphat p. Triplit.

Manganepidot (Piemontit, piemonte-sischer Braunstein); epidot manganowy, piemontyt (min.).

Manganerz; ruda manganowa, ruda manganu (min.).

Manganglanz p. Manganblende.

Mangangranat p. Spessartin.

Manganhältig (vom Eisen) ; zawierający mangan, manganiasty (met.).

Manganhydroxyd (Manganoxydhydrat); wodorotlenek manganowy (chem.).

Manganhydroxydul (Manganoxydulhydrat) ; wodorotlenek manganawy (chem.).

Manganhyperoxyd p. Mangansu-peroxyd.

Manganit (Graubraunstein, Graubraunsteinerz, prismatoidisches Man-

Manifestation (Kundmachung, Kundgebung); mauifestacya, demonstra-cya, protest publiczny.

Manifestationseid (Offenbarungseid); przysięga wyjawienia, przysięga wyjawnicza.

Manipulant (Handlanger, Gehilfe); manipulant, pomocnik.

Manipulation (Handhabung, Handlungsweise, Verfahren); 1) mnnipu-lacya, sposób odbywania czynności; 2) zarządzanie.

Manipulationsbeamte; urzędnik manipulacyjny.

Manipulieren (verfahren, sich zu schaffen machen); manipulować, kierować czem zręcznie.

Manko (Mangel, Abgang); zanik, ubytek dozwolony (okazujący się brak na miarze lub wadze wskutek zeschnięcia, przenoszenia i t. p.).

Mann alter p. Alter Mann.

Mann an Mann; jeden obok drugiego (n. p. odrzwia przy odrzwiach) (górn.).

Mannesfahrt p. Mannsfahrt.

Mannesmannrohr; rura (systemu) Mannesmanna (techn.).

Mannesmannverfahren; sposób Mannesmanna (techn.).

Mannheimer Gold p. Sirnilor.

Mannloch (Fahrloch, Einsteigloch) im Dampfkessel, in Röhren, im Damm; właz, łaz, otwór roboczy (maszyn, górn.).

Mannlochbügel; strzemię włazu.

Mannlochdeckel; przykrywa włazu, pokrywa włazu (maszyn.).

Mannschaft (Bergmannschaft, Hüttenmannschaft); załoga (górnicy, hutnicy) (górn. hut.).

Mannschaftsbuch; księga rodowodów, księga wpisu robotników, rodowód górniczy (górn.).

Mannschaftsfahrt (Fahren der Mannschaft); zjazd lub wyjazd załogi (robotników górniczych, górników) (górn.).

Mannschaftsförderung p. Seilfahrt.

Mannsfahrt (Mannesfahrt) p. Fahrabteilung u. Fahrt (Fahrung).

Manometer (Druckmesser, Depressionsmesser); manometr, prężno-mierz, ciśniomierz (fiz. maszyn.), geschlossenes Luft —; manometr z powietrzem zgęszczonem.

Kolben —; manometr tłokowy. Kontroli —; manometr maksymalny, kontrolujący.

Manometer (Druckmesser, Depressionsmesser); manometr, prężno-mierz, ciśniomierz (fiz. maszyn.). Metall —; manometr metalowy, offenes Luft —; manometr z powietrzem wolnem.

Quecksilber —; manometr rtęciowy.

Röhrenfelder — von Bourdon;

manometr rurkowy Bourdon’a. Vakuum —, (Vakuummeter); manometr z próżnią, próżnomierz. Wellenblech —; manometr blaszkowy.

Manometerhahn (Manometerwechsel); kurek manometru (maszyn.).

Manometrischer Wirkungsgrad eines Ventilators; sprawność manometryczna wentylatora (maszyn.).

Mansfeldischer Räderhund; wózek, pies mansfeldzki (ciągniony przez wyrostka czołgającego się) (górn.).

Manövrierbremse (gewöhnliche Bremse); hamulec zwyczajny (maszyn.).

Manövrierventil; wentyl (zawór) sterowniczy (maszyn.).

Mansarddach p. Dach.

Mansarde (Dachstube, Dachgeschoß); poddasze, izba na poddaszu, mansarda (bud.).

Mantel; 1) płaszcz (formy, cylindra); 2) p. Rauhgemäuer; 3) osłona (el.).

Mantelfläche; pobocznica (geom.).

Mantelofen; piec płaszczowy, piec oponowy.

Mantelplatten (eines Flammofens); ostawy (do opancerzenia pieca) (hut.).

Mantelring; pierścień (walec) nad-skrzyniowy (obudowa szybów sposobem Chaudron’a) (górn.).

Mantelrohr; rura płaszczowa (rura ołowiana z wnętrzem cynowem) (teehn.).

Manteltransformator; przetwornik (tranformator) płaszczowy (el.).

Manual (Handbuch, Tagebuch); manuał, księga podręczna, podręcznik.

Manuskript (Handschrift); rękopis, manuskrypt.

Mappe (Riß); mapa (miern.).

Mappieren (Land- oder Grubenkarten zeichnen); mapować, kreślić, rysować (miern.).

Marcelin; marcelin (min.).

Marekanit (edler Obsidian); marekanit (min.).

Margarit (Perlglimmer u. Emyrylith, Kalkglimmer); margaryt, mika perłowa, mika wapienna (min.).

Margarodit; margarodyt (min.).

Marialith; maryalit (min.).

Marienglas (Frauenglas, Fraueneis);

1) szkło moskiewskie, kamień moskiewski (wielkie blaszki łyszczyku syberyjskiego) (min.); 2) p. Gipsspat (min.).

Mariotte - Gay - Lussacsches - Gesetz; prawo Mariotte’a-Gay-Lus-saca (fiz.).

Mariottesche Flasche; flaszka Mariotte’a (fiz.).

Mariott’sches Gesetz; prawo Mariotte’a (fiz.).

Mark (Grenze, Grenzland); miedza, granica, kraj graniczny, znak graniczny.

Mark (Baummark); rdzeń, twardziel, biel, obłona.

Mark (Geldmünze); grzywna.

Markasit (Strahlkies, Wasserkies, Speerkies, Haarkies, Kammkies, prismatischer Eisenkies); markasyt, piryt promienisty, piryt wodnisty, piryt spisowy (oszczepowy) (min.).

Marke (Blechmarke); marka, znaczek (zaopatrzony liczbą i otrzymywany przez górnika przed zjazdem do kopalni) (górn.).

Marke (Fabrikmarke) p. Fabrikszeichen.

Marke (Zeichen, Stufe, Stuffe); znak (górn.) p. Markscheidestufe.

Markenkontrolle; kontrola znaczkowa (markowa), sprawdzanie znaczkowe (markowe) (górników zjeżdżających do kopalni i wyjeżdżających z kopalni) (górn.).

Markgedinge (Erzgedinge, Scheidegedinge) p. Erzgedinge.

Markierbeil (Markierhammer); cecho wka, znacznik, wybijak (górn.).

Markiernagel (Kettennagel); szpilka miernicza (miern.).

Markscheide (Markstatt, Markstätte); rozgraniczenie, granica, linia graniczna (miern. górn.).

Markscheidekunde; nauka o miernictwie górniczem, miernictwo górnicze, podziemne, kopalniane (miern. górn.).

Markscheidekunst (Schinkunst, unterirdische Meßkunst); miernictwo górnicze, podziemne, kopalniane (umiejętność mierzenia górniczego) (miern. górn.).

Markscheiden (markscheiderisch vermessen, schinen, abschinen, verschi-nen, verziehen); mierzyć, wymierzać (w kopalni lub na powierzchni) (miern. górn.).

Markscheider (Schiner, Abschiner, Schinmeister); miernik (mierniczy) górniczy, miernik (mierniczy) kopalniany, geometra górniczy (górn.).

Markscheiderbock (Gespreng); chyba, chybienie (w prowadzeniu chodników dwoma przodkami, jeżeli ich osie się nie zejdą) (miern. górn.).

Markscheiderbock (Verziehschemel) ; stołek, kozioł mierniczy (miern. górn.).

Markscheiderei (Lokale); biuro miernicze.

Markscheiderei (Markscheidefach); miernictwo górnicze (miern. górn.).

Markscheiderisch; górniczo - mierniczy, mierniczy.

Markscheiderkompaß (Bergkompaß, Grubenkompaß); kompas, go-dzinnik górniczy (miern. górn.).

Markscheiderlampe; lampa (lampka) miernicza (miern. górn.).

Markscheiderpflock; kołek (palik) mierniczy (miern. górn ).

Markscheiderschraube; śruba miernicza (miern. górn.).

Markscheiderstock (Absteckstab); tyka, tyczka miernicza (miern. górn.).

Markscheidertafafel; tabela miernicza (miern. górn.).

Markscheiderzeug (Schinzeug); przyrządy (instrumenta) miernicze.

Markscheiderzug (Schin/ug, Zug); ciąg mierniczy (miern. górn.).

Markscheidestufe (Markscheiderstufe, Markscheiderstuffe, Marke); znak mierniczy, nacięcie miernicze (miern. górn.).

Markstatt (Markstätte) p. Markscheide.

Markstein; granicznik, miedznik, kamień graniczny, palik graniczny; (miern. górn.) p. Lochstein.

Marksteine setzen; ustawiać miedz-niki, kamienie graniczne (miern. górn.) p. Verlochsteinen.

Marktpreistabelle; wykaz cen targowych.

Markzeichen p. Fixpunkt.

Marmatit (Eisenzinkblende); marma-tyt (min.).

Marmolith (hemi prismatischer Pikros-minsteatit); marmolit (min.).

Marmor; marmur (min.), geäderter —; marmur żyłkowany. Karara —; marmur kararyjski. Muschel —; marmur muszlowy. Ruinen —; marmur zwaliskowy, ruinowy, rozwalinowy.

Trümmer —; marmur druzgotowy, okruchowcowy. weißer —; marmur biały. Zwiebel —; marmur cipolino. Marmorbruch; marmurołom, łom (kopalnia) marmuru (min. techn.). Marmorschalttafel; tablica rozdzielcza marmurowa (el.). Marschboden (Marschland, Werder); żuława (niskie wybrzeże rzeki zalewane i pokrywane iłem) (geol.). Martinblock (Block aus Martinstahl);

bałwan martinowski (met.). Martineisen; żelazo martinowskie (met.).

Martinhütte p. Martin werk. Martinieren (Martinverfahren); mar-tinowanie (met.) p. Martinprozeß. Martinofen (Siemens- Martinofen); piec martinowski, płomieniak martinowski (met).

Martinprozeß (Siemens - Martinprozeß, Martinverfahren); martinowa-nie, przebieg (proces) martinowski (met.).

Martinschmelzen (Martinieren);

martinowanie (met.).

Martinsit; martinsyt (min.). Martinstahl (Flammofenflußstahl);

stal martinowska (met.). Martinverfahren p. Martinprozeß. Martinwerk (Martinhütte); martinow-nia, huta martinowska (met.). Mascagnin (prismatisches Ammoniaksalz); maekanin (min.).

Masche (Siebmasche, Siebloch); oko, oczko (sort.).

Maschenweite (Lochweite); wielkość oczka (sort.).

Maschine; maszyna, machina (mech. techn. maszyn.).

Abkant —; krawężarka.

Abricht —; obrabiarka, prostownica.

Arbeits —; maszyna robocza. Atwoodsche —; maszyna Atwooda (mech.).

Auszieh —, (Pfahlausheber); maszyna do wyciągania pali. Blechbieg —; giętarka dla blachy. Bohr —; wiertarka p. Bohrmaschine.

Börtel —; zaginarka.

Maschine; maszyna, machina (mech. techn. maszyn.).

Dampf —; maszyna parowa p. Dampfmaschine.

Dexel —; ciosarka.

Dynamo — p. Dynamo, dynamoelektrische —; maszyna dynamo - elektryczna (el.). einfache —; maszyna pojedyńcza, prosta (mech.).

elektrische —; maszyna elektryczna, p. Elektrisiermaschine. Federbieg —; giętarka dla sprężyn, wyginarka.

Feil —; pilnikarka, pilarka.

Form —; formiarka.

Fräs —; frezownica, karbarka, zbierarka.

Fug—, (Nuten—); maszyna do fugowania, do wpustów, wpuszczarka. Gas —, (Gaskraft —); maszyna gazowa, motor gazowy.

Hammer —, kleparka.

Heißluft — p. Heißluftmotor. Hobel —; maszyna strugarka, hydraulische —, (Wassermotor), maszyna hydrauliczna, wodna.

Kehl —, (Gesimshobel —, Leisten —); maszyna do wyrabiania krajników, wykrojarka.

Loch —; przebijarka, magnetische Sortier —; sortow-nica magnesowa.

magnetoelektrische —; maszyna magneto - elektryczna, mehrpolige —; maszyna (silnica) wielobiegunowa (el.).

Mutterfräs —; maszyna mutrowa, mutrownica, naśrubnica.

Niet —, (Nietpresse); maszyna do nitów, nitownica, zaklepiarka. Räderschneide —; maszyna do wyrzynania zębów, zębiarka, zę-bownica.

Rohrabschneide —, (— zum Ab-

schneiden der Siederohre); maszyna do obcinania rur płomiennych.

- Rohrwalz —; maszyna do uszczelniania rur płomiennych.

Schräm — p. Schrämmaschine. Schienen bieg —; giętarka dla szyn.

Shapping —; strugarka poprzeczna. Stemm —; dłubiarka, dłuciarka. Stoß —; strugarka pionowa. Wasserhaltungs — p. Wasserhaltungsmaschine.

Werkzeug —; maszyna pomocnicza, narzędziowa, obrabiarka.

Maschine; 'maszyna, machina (mech. teclin. maszyn.).

Wulst —; wyłogarka. Zahnscłmeitle —; maszyna trybowa, maszyna do wycinania kół zębatych.

Zapfenschneid —; czopiarka. zusammengesetzte —; maszyna złożona (mech.).    *

zweipolige —; maszyna (silnica) dwubiegunowa (el.).

Maschinell; maszynowy, silniczny.

Maschinelles Bohren (Maschinenbohren, Maschinenbohrung); wiercenie maszynowe (górn.).

Maschinenanlage; zakład maszynowy.

elektrische —; maszynownia elektryczna.

Maschinenantrieb; napęd maszynowy (maszyn.).

Maschinenarbeit; robota maszynowa, wyrób fabryczny.

Maschinenarbeiter; robotnik fabryczny.

Maschinenaufseher; dozorca maszyn.

Maschinenaufsteller (Masehinen-monteur); ustawiacz, składacz, monter maszyn..

Maschinenbau; budowa maszyn.

Maschinenbauanstalt (Maschinenfabrik); zakład budowy maszyn, fabryka maszyn.

Maschinenbaukunde; maszynoznawstwo.

allgemeine —; maszynoznawstwo ogólne.

Berg — ; maszynoznawstwo górnicze. Hütten —; maszynozwnawstwo hutnicze.

Maschinenbetrieb; 1) ruch maszynowy p. Betrieb; 2) napęd maszynowy (maszyn.).

Maschinenbohren p. Maschinelles Bohren.

Maschinenbronze (Maschinenmetall); bronz maszynowy (met.).

Maschinendampf; para maszynowa.

Maschinenelement (Maschinenbestandteil) ; element maszyn, część składowa maszyn (maszyn).

Maschinenfabrik p. Maschinenbauanstalt.

Maschinenförderung (maschinelle Förderung); 1) wyciąganie maszynowe (w szybie); 2) przewóz maszynowy (w chodnikach) (górn.) p. Förderung.

Maschinenführer p. Maschinenwärter.

Maschinengestell p. Fraime.

Maschinenhalle (Maschinenlokale, Maschinenraum, Maschinenstube); maszynownia (silnicznia), hala maszyn (maszyn, górn. hut.).

Maschinenbaus; 1) budynek maszyn; 2) parowozownia, ogrzewalnia (kol.).

Maschineningenieur; inżynier me-' chanik, inżynier budowy maszyn.

Maschinenkammer unter Tage

(unterirdische Maschinenkammer); maszynownia podziemna, kopalniana, hala maszyn podziemna, kopalniana (maszyn, górn.).

Maschinenkohle (Kesselheizkohle) p. Dampfkesselkohle.

Maschinenkurzschluß; zwarcie (skrót) w maszynie (w silnicy) (el.).

Maschinenlokale p. Maschinenhalle.

Maschinenmetall (Maschinenbronze); hronz maszynowy (met.).

Maschinenpfanne (Pfanne mit mechanischer Austragevorrichtung); panew maszynowa (warzel.).

Maschinenpol; biegun maszyny, biegun silniczy (el.).

Maschinenraum p. Maschinenhalle. I Maschinensatz; dobór maszyn, zespół maszyn, szereg maszyn.

Maschinenschacht; szyb maszynowy (górn.).

Maschinenschaltung; układ obwodów silnicy (el).

Maschinenschlosser; ślusarz maszynowy, mechanik.

Maschinenschmieröl; olej maszynowy, smar maszynowy (matr.).

Maschinenschram; wrąb, szram maszynowy (górn.).

Maschinenschrämen (das); rąbanie, szramowanie maszynowe (górn.).

Maschinenspannung; napięcie w maszynie (w silnicy) (el.).

Maschinenstube p. Maschinenhalle.

Maschinenteil (Maschinenbestandteil) p. Maschinenelement.

Maschinentorf (Kunsttorf, Preßtorf); torf maszynowy (krajany maszyną!.

Maschinentorferzeugung; wyrób torfu maszynowego.

Maschinenwärter (Maschinenführer, Kunstmeister, Maschinist); maszynista, maszynowy, silniczy, dozorca maszyn (maszyn, górn. hut.).

Maschinen wärterstand p._ Führerstand.

Massenkataster; kataster miarowy (pr. góra.).

Maschinenwerkstatt (Maschinenwerkstätte) ; wyrobnia maszyn, warsztat maszynowy.

Maschinist

Maser; 1) stój (w drzewie); 2) wilk, zamróz (w wielkim piecu) (hut.) p. Eisensau.

Maschinenwärter.

P-

Maß (das); miara, wymiar (geom.).

Massenlagerung; rozkład miar (górniczych) (pr. górn.). Massennivellement; całkowa brył, suma brył (linia, której rzędne przedstawiają algebraiczną sumę brył nasypów i wykopów) (stat. bud.).

Maß (Grubenmaß, Feldmaß); miara Massenprofil; rys bryłowatości, pro-górnicza (pr. górn.).    fil brył, ’ obrys mas (ziemnych) (po-

- Maße und Gewichte; miary i wagi.    wierzchnia ograniczona linią, której

Masse (fetter Formsand); masa,    rzędne są w stosunku powierzchni

piasek tłusły (gliniasty, ziarnisty)    przekrojów poprzecznych, a odcięte

(form.).    w stosunku odstępu tych przekro-

Masse (Menge); 1) masa, mnogość,    jów) (inż.).

wielka ilość; 2) miąż.    Massenverleihung; nadawanie miar

Masse (Stoff); masa, materya, sub- (górniczych) (pr. górn.) p. Verleihung, stąncya.    Massenzustellung (eines Schacht

Masseform (Massenform); forma    oder Hochofens); zaprawa (szybo-

z piasku tłustego (gliniastego, ziar- wego lub wielkiego pieca) z masy nistego) forma z masy (form. odl.). ogniotrwałej (met.).

Masseformerei (Massenformerei, Massicot (Bleigelb, Neugelb, Königsfette Sandformerei);- formowanie    gelb); gleita żółta, masykot (min.

w masie, formowanie w piasku tłu-    chem. techn.).

stym (form. odl.).    Massig (von Gesteinen, Lagerstätten);

Massel (pl. Masseln, Gans) p. Floß.    lity, nieuwarstwiony (geol.).

Massel (Kolbeneisen, gezängte Luppe) Massiv (massig, stark); masywny, p. Kolben.    ,    lity, pełny, silny.

Masselgraben (Leistengraben); ko- Massivkolben (massiver Kolben, ryto, brózda podłużna, ściek suro- Vollkolben) p. Kolben, wizny (którą surowizna z wielkiego Maßordnung; porządek miar (mat.), pieca wypuszczona spływa w formy, Maßstab; podziałka, 'miara, skala albo czyle) (met.).    (geom.).

Masseneisen (Schweißeisen aus    verjüngter —; podziałka zmniej-

szona.

Maßstock (Meterstock, Metermaßstab); metrówka.

Maßsystem; układ miar (mech.), absolutes —; układ miar bezwzględny.

technischer —; układ miar techniczny.

Maßtabelle; tablica miar. Maßvergleichung; porównanie miar. Mast; słup (el.).

Mastenisolator; izolator słupowy.

Brucheisen); żelazo pudlowe z żelastwa, pudlowina z żelastwa (z żelaza starego) (met.).

mas

Massenermittlung; obliczanie (obliczanie objętości mas ziemnych)

(inż.).

Massenförderung; 1) wyciąganie hurtowne (szybem); 2) przewóz hur-towny (chodnikami) (górn.) p. Förderung.

Massengebirge (Rumpfgebirge); góry horstowe, kadłubowe (geol.).

(el.).

Mastix (Harzart); mastyks (żywica wy-, pływająca z krzewu pistacyowego).

Mastsignal (Flügelsignal, Armsignal); sygnał masztowy, s. słupowy (dawany ramieniem przytwierdzonem do słupa sygnałowego) (kol.).

Mastodon (vorweltlicher Elefant); mastodon, słoniowiec (geol.).

Material; materyał, wątek.

Bau —; materyał budowlany. Brenn —; materyał opałowy, paliwo.

Massengebühr (Massengeld); miarowe, wymierne, należytość miarowa (opłata z miary górniczej) (pr. górn.).

Massengestein (massiges oder massives Gestein, Eruptivgestein) p.

Gestein.

Massengestell (Massegestell) eines Schacht oder Hochofens; zaprawa (gar) z masy (pieca szybowego lub wielkiego) (met.).

Massenkarte (Lagerungskarte); mapa rozkładu, mapa miar górniczych (pr. górn.).

Material; materyał, wątek.

Gruben —; materyał kopalniany. Klaub —, (Klaubgut); przebiórki, przebierki (sort.).

Materialaufnahme; odbiór mate-ryału.

Materialaufwand; spotrzebowanie m.ateryatów, rozchód (wydatek) w materyałach.

Materialausnützung; wyzyskanie materyału.

Materialbeanspruchung (Materialinanspruchnahme); natężenie materyału.

Materialbedarf; zapotrzebowanie materyałów.

Materialbeschaffenheit; jakość materyału, stan materyału.

Materialbestand; zapas materyałów, pozostałość materyałów.

Materialdepot (Materialniederlage); skład materyałów.

Materialersparnis; oszczędność w materyale.

Materialgraben (Seitenentnahme); wykop boczny (wykonany dla uzyskania ziemi na nasyp) (kol.).

Materialinanspruchnahme p. Ma-

terialbeanspruchung.

Materialmagazin; magazyn (skład) materyałów.

Materialpräliminare; wykaz zapotrzebowania materyałów, preliminarz materyałów.

Materialpreis; cena materyału.

Materialprüfung; próba materyałów.

Materialtransport; przewóz materyałów.

Materialverbrauch; zużycie materyału.

Materialverwalter; zarządca materyałów.

Materialverwaltung; zarząd materyałów.

Materialverzeichnis; spis materyałów.

Materie (Stoff); materya, tworzywo (fiz.).

Matlockit; matlokit (min.).

Matrikel (Einschreibbuch); spis, re-' jestr, metryka.

Geburts —; metryka urodzenia. Tauf —; metryka chrztu.

Matrize (Stanze, Stampfe, Aushauer, Prägstempel, Gesenk); wykrój, matryca (narzędzie którem wydobywa się przy wytłaczaniu kształt odpowiedni) (maszyn.) p. Gesenk.

Matrize (Matrizenwalze, Unterwalze) eines Walzwerkes; przepust, walec dolny w parze walców (maszyn, hut.). Matt (von Min. Met.); matowy, bez połysku, bez blasku, nieprzeźroczysty (min. met.).

Matte Wetter p. Wetter.

Matte (Fußmatte); rogoża, rogóżka, mata.

Stroh —; rogoża słomiana, sło-mianka.

Matteisen (Treibeisen); surowizna ciemna (odmiana białej surowizny) (met.).

Mattgold; złoto matowe, ciemne (met. teehn.).

Mattkohle (matte Kohle, nicht glänzende Steinkohle); węgiel niebłysz-czący (min.).

Mauer; mur (bud.).

Bankett —; mur poboczny (do podtrzymywania pobocza) (kol.). Bekleidungs —; mur odziewny. Bruchstein —, (Bruchsteinmauerwerk); mur dziki, mur z kamienia łamanego.

Feuer —, (Brand —); mur ognio-chronny, ogniowy, freistehende —; mur odosobniony, zagrodowy.

Futter —, (Stütz —); mur oporowy, wsporczy, podporowy, tarasowy.

gemeinschaftliche —; mur

wspólny.

gemischte —, (gemischtes Mauerwerk) ; mur mieszany.

Giebel —; mur szczytowy.

Grund —; mur fundamentowy. Guß —; mur lany (z zaprawy z gruzem, lanej między ściany drewniane). Haupt —, (Vorder —); mur główny, licowy, frontowy.

Kämpfer —; mur wezgłowny. Kamin —; mur kominowy.

Keller —; mur piwniczny.

Mittel —; mur środkowy.

Pisę —; mur ziemiolity, ziemio-ścian.

Quai —; mur przybrzeżny, obrzeg murowany.

Rohziegel —; mur z surówki. Scheide —; mur przedziałowy, przegrodowy, wewnętrzny. Schichten —, (Schichtensteinmauerwerk); mur warstwowy. Schild — p. Stirnmauer.

Stein —; mur kamienny.

Stirn —, (Schild —); mur czołowy, przyczółkowy.

Mauer; raur (bud.).    Mauern; murować (bud.).

Stütz — p. Futtermauer.    Mauersalpeter (Mauersalz) p. Mauer-

Trocken —; mur suchy, mur na fraß.

sucho.    Mauerschichte (Mauerschar); war-

Trümmer —, (Füll—); mur nasy- stwa, pokład (muru) (bud.), powy, nadziany.    Mauerschmatzen p. Schmatzen.

Umfassungs —; mur zewnętrzny. Mauerschutt (Bauschutt); rum, ru-Verkleidungs —, (Futter—); mur    mowisko, gruz (bud.),

wyścielający, podporowy, oblico- Mauerstärke (Mauerdicke); grubość wanie.    muru (bud).

Ziegel —, (Backsteinmauerwerk); Mauersteiger; stygar (sztygar) tamo-mur ceglany.    wy, tamiarz (dozorca murów) (górn.).

Zyklopen —; mur cyklopowy Mauerstein (Ziegel); cegła (bud.) (/ kamienia do lica o kształtach    p. Ziegel,

pięcioboków lub trójkątów).    Mauertour p. Mauerabschnitt.

Mauerabdeckung (Mauerbede-    Mauerung; murowanie (bud.).

ckung); pokrycie muru (bud.).    nasse —; murowanie mokre (na

Mauerabsatz; odsadzka, uskok, ła-    zaprawie).

weczka (bud.). .    trockene —; murowanie suche

Mauerabschnitt (Mauertour) b. der    (bez zaprawy).

Schachtmauerung; oddział murowy, Mauerung (Grubenmauerung) p. część murowa (górn.).    Schachtmauerung,    Streckenmaue-

Mauerarbeit (Maurerarbeit); robota    rung (górn.).

murarska, murarka (bud.).    wasserdichte —, (gemauerte Kü-

Mauerbank (Mauerlatte); leżnia, mur-    velage); omurowa wodoszczelna,

łata (belka na murze, na której spo-    (obudowa wodoszczelna murowa)

czywają: więźba dachu, belki po-    (górn.).

zanie, więźba, układ spojów (w murze) (bud.) p. Verband. Mauerwerk; 1) mury, mur; 2) robota murarska (bud.).

wałowe, łożyska mostu i t. p.) (bud.). Mauerverband (Ziegelverband); wią-Mauerbedeckung p. Mauerabdeckung.

Mauerbogen (Gurte); obłąk, łęk, ar-chiwolta (wąski pas sklepienia nad

nego sklepienia) (bud.).

Mauerbrecher (Sturmbock); baran,

taran (drąg z głową do rozbijania Maurer; murarz, mularz.

Maurerarbeit p. Mauerarbeit. Maurerbrettchen p. Mauerbrettchen.

Maurergehilfe; murarczyk, mular-czyk, pomocnik murarski (bud.). Maurergeräte; narzędzia murarskie, naczynie murarskie (bud.). Maurerhammer (Stock —); młotek (młot) murarski.

Maurerhandwerk; murarstwo, mu-larstwo.

Maurerkelle p. Mauerkelle. Maurermeister; majster murarski, mularski.

Maurerpinsel (Weißpinsel); pędzel Mauerfuß; podmurowanie, noga (sto- murarski, szczotka murarska (bud.).

Maurerpolier; podmajstrzy murarski (bud.).

Maurerstand; zawód murarski. Maximalausschalter (Maximalautomat, Maximalschalter); wyłącznik nadmiaru prądu, krańcownik doda-tny, wyłącznik maksymalny (el.).

otworem, lub jako wzmocnienie in- | Mauget-Lippmanns Schachtbohrverfahren; wiercenie szybów sposobem Maugeta-Lippmanna (górn.).

murów) (bud.).

Mauerbrettchen (Maurerbrettchen); zacierka murarska, gont murarski.

Mauerbühne; pomost murarski (bud.).

Mauerdamm; tama murowa, murowana (bud. górn.).

Mauerdicke (Mauerstärke); grubość muru (bud.).

Mauerflucht (Mauerfront); lice muru (front) czoło muru (bud.).

Mauerfraß (Mauersalpeter); osutka, sypanie się muru, pleśń murowa, wykwit saletrzany, saletra.

Mauerfront p. Mauerflucht.

Mauerfuge p. Fuge.

pa) muru szybowego (górn.). Mauerkelle (Maurerkelle, Kelle); kielnia (bud.).

Mauerkranz (beim Schachtausbau); wieniec podstawowy (drewniany, żelazny) (obudowa szybów) (górn.). Mauerlatte p. Mauerbank.

15

Maximalbelastung; obciążenie naj- Mechanische Fertigkeit (Handfertigkeit) ; wprawność mechaniczna, zręczność.

większe, największość obciążenia

(el.).

beit); praca mechaniczna (mech.). Mechanismus (Einrichtung, Zusammensetzung, Getriebe, Federwerk, Werk); mechanizm (maszyn.). Steuerungs —, (Umkehrungs —); mechanizm kierowniczy (maszyn.). Medikament (Heilmittel, Arznei); lekarstwo, leki, środki lecznicze, p. Maximalaus- Medikamentenkasten; skrzynka opatrunkowa.

Maximalfehler; błąd największy, Mechanische Arbeit (äußere Ar-maksymalny (miern.).

Maximalgeschwindigkeit; prędkość największa p. Geschwindigkeit.

Maximaileistung; moc największa, największość mocy (maszyn, el.).

Maximalmoment p. Moment.

Maximalpreis (höchster, äußerster Preis); cena najwyższa.

Maximalschalter

Schalter.

Maximalschraffenskala p. Schraf- | Medikamentenkosten; koszta leków, wydatki na leki (środki lecznicze).

Medjidit; medżidyt (min.).

Meer (See); morze.

Meerbusen; zatoka morska. Meeresbecken; kotlina morska (geol.).

Meeresboden; dno morza, dno morskie.

Meeresküste; wybrzeże morskie. Meerespflanze; roślina morska. Meeresströmung; prąd morski. Meersaline (Salzgarten, Seesalzgarten); salina morska (soln.). Maximum und Minimumthermo- Meersalz (Seesalz, Baisalz); sól morska (soln.).

Meerschaum; piana morska, pianka morska (min.).

fenskala.

Maximalspannung; napięcie największe, największość napięcia (el.).

Maximalsteigung; wznios największy (miern.).

Maximalstromausschalter (Maximalschalter) p. Maximalausschalter.

Maximalstromstärke; prąd największy, największość prądu (el.).

Maximaltarif; taryfa najwyższa.

Maximum; największość, najwyż-szość, maksymum.

Maximum und Minimum; największość i najmniejszość.

meter; temometr maksymalny i mi- | nimalny (fiz.).

Maxit; maksyt (min.) p. Leadhillit.

Mazeration; moczenie, wytrawianie Meerwasser; woda morska, (ehern).    Megaampere; megaamper    (el.).

Mazerieren (einwässern); moczyć, Megabasit; megabazyt (min.), wytrawiać (ehern.).    Megacoulomb; megakulon    (el.).

Mechanik; mechanika.    Megafarad; megafarad (el.).

—    der Dämpfe; mechanika par.    Meganit; meganit (mat. wybuch.).

—    der Gase; mechanika gazów.    Megaohm; megom (el.).

—    fester Körper;    mechanika ciał Megavolt; megawolt (el.).

Mehl; mąka, mączka (sort.górn.geol.). Berg —, (Kieselgur); mączka krzemienna (geol.) p. Kieselgur.

Bohr —, (Schmand); mączka świdrowa, miał świdrowy, erstes —, (vorderes —, frisches —); mączka pierwsza, przednia (sort.). Erz —; mączka rudna (sort.), mildes —, (Filz —); mączka miałka (sort.).

Poch —; mączka tłuczkowa (sort.), rösches —, (Kern —, Rösches); mączka ziarnista, ostra, zweites —, (hinteres —, mildes—); mączka druga, tylna (sort.). Mehlführung (Schmundgerinne, Rinnenführung, Grabenwüsche); przewód mączny (sort.).

stałych.

Aero —; aeromechanika. analytische —; mech. analityczna.

Elementar —; mech. elementarna, technische —; mech. techniczna, theoretische —; mechanika teoretyczna.

Mechaniker; mechanik.

Mechanikus (Verfertiger physikalischer Geräte); mechanik.

Mechanisch (maschinenmäßig, handwerksmäßig, der Mechanik entsprechend) ; mechaniczny.

Mechanische Wärmetheorie; mechaniczna teorya ciepła (fiz.).

Mechanischer Wirkungsgrad (eines Ventilators u. s. f.); sprawność mechaniczna (mech. maszyn.).

Mehrfachleitung; przewód (przewodnik) wielożyłowy (el.).

Mehrförmig (von einem Ofen); wie-lodyszowy (hut.).

Mehrhebelregulator; miarkownik, regulator wielodrążkowy (el.).

Mehrleiteranlage; 1) zakład (wielo-przewodnikowy) wieloprzewodowy; 2) urządzenie (wieloprzewodnikowe) wieloprzewodowe (el.) p. Anlage.

Mehrleitersystem; układ, system

wieloprze-

Mehlgips; gips ziemisty (min.).

Mehlkasten (Mehlhof, Schlämmkasten, Gefällkasten, Gefälle, Graben-hiiupt, Grabenbühne); mącznik, skrzynia mączna (sort.).

Mehlkratzer (Raumlöffel) p. Bohrkrätzer.

Mehlrinnen (rösche o. rasche Mehlrinnen, Kernmehlrinnen); żłoby iną-czne, żłoby na ostrą mąkę (sort.).

Mehlsetzmaschine; maszyna osadzająca mączna, odsadnik mączny (sort.).

Mehlstempel (Austragestempel, Austräger, Ortsstempel, Mehlschüsser) beim Pochwerk; stępor wypustowy, ostatni (sort.).

Mehrausgabe; wydatek zwiększony.

Mehrbetrag; zwyżka.

Mehrfachbetrieb; praca różnokie-runkowa, wielokierunkowa.

Mehrfachkabel; kabel wielożyłowy

(el.).

(wieloprzewodnikowy) wodowy (el.).

Mehrlitzenkabel; kabel wielowiot-kowy, wielowitny (el.).

Mehrphasenanker; twornik wielofazowy, wieloprądowy (el.).

Mehrphasengenerator (Mehrphasenmaschine , Mehrphasenstromerzeuger) ; prądnica wielofazowa, wie-loprądowa, wieloprądnica (el.).

Mehrphasenmotor; silnik, prądnik, motor wielofazowy (wieloprądowy) (el.).

Mehrphasennetz; sieć wiolofazowa (wieloprądowa) (el.).

Mehrphasenschaltung; połączenie wielofazowe (wieloprądowe) (el.).

Mehrphasenstrom; prąd wielofazowy, wieloprąd (el.).

Mehrphasenstromanlage; zakład wieloprądowy (el.).

Mehrphasenstromerzeuger p. Mehrphasengenerator.

Mehrphasensystem; układ, system wielofazowy (wieloprądowy) (el.).

Mehrphasentransformator; przetwornik prądu wielofazowego (wielo-prądowy) (el.).

Mehrphasenumformer; przetwornica prądu wielofazowego (wielo-prądowa) (el.).

Mehrzylinderdampfmaschine;

maszyna parowa wielocylindrowa.

Mehrzylinderkessel p. Kessel.

Mehrzylindermotor (Mehrzylinderverbrennungsmotor) p. Verbrennungsmotor.

Meidingersches Element (Meidin-ger Element); ogniwo Meidingera (el.).

Meile; mila (mat. geogr. miern.).

geographische —; mila geograficzna.

Post —; mila pocztowa.

Meilengeld; milowe.

Meiler (Kohlenmeiler); milerz, mie-lerz (stos drzewa z którego wypalają węgle) (węgl.).

Meilerdecke; okrywka milerza, mie-lerza (z drobnych gałązek i darni obsypanej miałem węglowym) (węgl.)

Meilerholz; drzewo (drewno) wę-glarskie milerzowe (węgl.).

Meilerkok (Meilerkoks); koks mile-rzowy (górn. techn.).

Meilerofen (für Holz, Steinkohle); piec milerzowy (mielerzowy), mielerz.

Meilerstätte; mieścisko, kotlina, mielerzysko, węgliszcze (miejsce zwęglania drzewa) (węgl.).

Meilerung (Meilerverkohlung, Meilerverfahren, Holzkohlenmeilerung, Kohlenmeilern des Holzes); zwęglanie w mielerzach (węgl.).

Meilerverkokung (der Steinkohlen); koksowanie mielerzowe, koksowanie w mielerzach.

Meionit (Mejonit, pyramidaler Eläin-spat); mejonit (min.).

Meißel; dłuto, dłutko (techn.).

Dreh —, (Schlicht —); dłuto proste (do obtaczania), nóż stalowy (tok.). Flach —, (gerader —); dłuto szerokie, ścinak (ślus.). gebogener —, (Halbrund —); dłuto ślusarskie, piesznia ślusarska, gekröpfter Hohl —; dłuto prosto-ścięte (stoi.).

Hand —; nasiek ręczny.

Hohl —, (Hohleisen, Gutsche); dłuto kabłąkowe, dłubacz, żłobak, piesznia, rera (cieś.).

Kreuz —; siekacz krzyżowy, wycinak (dłuto płaskie wąskie).

15*

Melanglanz; błyszcz czarny, srebro czarne (min.).

Meißel; dłuto, dłutko (techn.).

Nut —; wpustak.

Rund —; żłobak.

Schrot —, (Stiel —); przecinak trzonkowy, rozcinak.

Zahn —, (Zahneisen, Schrauben-

prismatischer — p. Stephanit. rhomboe«irischer — p. Polybasit. Melanglimmer rhomboedrischer

(Cronstedtit); kronsztedyt (min.), stahl); dtuto zębate, grzebieniaste Melangraphit rhomboetlrischer

(do toczenia śrub).

granat czarny (min.). Melanochlormalachit (hemiprisma-tischer Vauquelinit); wokelinit, vau-quelinit (min.).

(Graphit); grafit (min.). Zimittermanns —, (Stech —, Loch Melanit (schwarzer Granat); melanit, beitel); dłuto ciesielskie, czopowe, gniazdowe (cieś.).

Meißel p. Meißelbohrer.

Meißelbohrer (Bohrmeißel, Meißel);

dłuto, świder dłutowy (wierć. ziem.). Melanochroit p. Phönicit.

—    mit Ohrenschneiden (Laschen- Melanolith; melanolit (min.),

bohrer); dłuto (świder) z ostrzami Melanophlogit; melanoflogit (min.), bocznemi.    Melanosiderit; melanosyderyt(min.).

—    mit Ohren und Nachschnei- Melanterit (Eisenvitriol, hemiprisma-

den; dłuto z ostrzami bocznemi tisches Vitriolsalz); melanteryt, wi-i rozszerzaczami, świder uszaty z roz- tryol żelazny (min.), szerzaczami, uszak rozszerzający.    Melaphyr (schwarzer Porphyr, Augit-

—    mit beweglichen Nachschnei- porphyr); melafir, porfir czarny den; rozszerzacz skrzydłowy, dłuto (geol.). z rozszerzaczami p. Flügelbohrer. Melden; donieść komu co, zawiado-

mić kogo o czem.

Melden (sich); zgłosić się.

Melichromharz pyramidales (Honigstein); miodowiec, melit (min.).

Melieren (mischen, sprenkeln); mieszać.

Melierte Kohlen; węgiel zmieszany (kawałki większe z mniejszymi) (sort.)

Melilith (Humboldtilith, Sommer-villit); melilit (min.).

Melilithschlacke (Humboldtilith-schlacke); żużel melilitowy (hut.).

Melinit p. Gelberde.

Melinophan (Melitophan, Meliphanit); melinofan (min.).

Melioration (Verbesserung); melio-racya. ulepszenie, poprawienie.

Meliorieren (aufbessern, entwässern); meliorować, poprawiać, odwodnić.

Meionit (Tellurnickel); meionit (min.).

Melopsit; melopsyt (min.).

Membran (Membrane, Haut, Häutchen); błona, przepona (fiz.).

Menaccanit (Menakanit, Menakan, Titaneisensand); menakanit (min.).

Meißelschneide; ostrze dłuta (narz.). j Meißelstahl; stal dłutowa (met.).

Meistanbot; oferta najwyższa.

Meistbietender; najwyższą cenę podający, najwyżej licytujący.

Meister (Leiter); majster, mistrz, kierownik.

Frisch —, (Abtreib —); dymarz, majster fryszerski.

Gieß — ; majster odlewniczy, lejarz.

Maurer —; majster murarski, mularski.

Schmiede —, (Hammer —); majster kowalski.

Meisterstück (Meisterwerk); 1) arcydzieło, dzieło mistrzowskie; 2) dzieło wyzwolin (na majstra).

Mejonit p. Meionit.

Melaconit (Melakonit); melakonit (min.).

Melanasphalt (Albertit); albertyt (min.).

Melanerz; ruda czarna, czerń rudy (min.).

diprismatisches — p. I.ievrit. dystomes—, (Aeschynit); aeschy- Mendipit (peritomer Bleibaryt); men-nit, eszynit..    dypit (min.).

hemiprismatisches —, (Gadoli- Meneghinit (Menighinit); raeneginit

nit); gadolinit.

(min.).

prismatisches — p. Polymignit. Mengeapparat (Menger, Mischungspyramidales —, (Fergusonit); fer-    apparat, Rührwerk);    mieszadło, mie-

gusonit, tyryt.    szarka, mącidło    (sort.),

tetartopyramidales —, (ortho-    Mengit; l)mengit; 2) p. Monazit (min.),

types —, Cerin, Allanit); allanit,    Menilit (Leberopal); menilit, opal

ortyt.    bulasty (min.).

Menilitschiefer; łupek menilitowy (geol.).

Mesozoische Formation (sekundäre Formation, Periode); formacya mezo-zoiczna (geol.).

Meßapparat (Meßinstrument); przyrząd pomiarowy, mierniczy (miern. el.).

Meßband (Bandmaß); taśma miernicza (miern.).

Leinen —: taśma płócienna.

Stahl —; taśma stalowa.

Meßbar; wymierny, dający się mierzyć.

Meßbatterie; baterya pomiarowa

Mennige (Minium, Bleizinnober, Bleirot); minia, minium (min. ehern.).

Mennigofen; piec do wypalania minium, piec miniowy.

Menschenförderung (Manschafts-förderung); zjazd i wyjazd załogi roboczej (do kopalni i z kopalni) (górn.).

Menschenkraft; siła ludzka, siła robotnika.

Margel; margiel, skorupisz, łomikost (geol.).

(el.).

Dolomit —; margiel dolomitowy.

Meßbrücke; mostek pomiarowy (el.). Meßdraht; drut mierniczy, pomiarowy (miern. el.).

Kalk —; margiel wapienny.

Kiesel —, (Sand —); margiel krzemienny, krzemienisty.

Kreide — ; margiel kredowy, opoka. Messen ; mierzyć, pomierzyć, wymie-Lias —; margiel liasowy.    rzyć (mat. miern.).

Süßwasser —; margiel słodko- Messer; nóż (techn.).

wodny.    Rasenschneid —; nóż darniarski,

Ton —; margiel ilasty.    darniak.

Zement —; margiel cementowy.    Support —; nóż tokarski, nóż

Mergelboden (Mergelerde);    ziemia w strugarkach.

marglowa, grunt marglowy (geol.). Messerschalter; łącznik nożowy Mergelgräberei (Mergelgrube);    (el.).

marglarnia, kopalnia marglu (górn.). Meßfahne (Figurierfahne) ;chorągiew-Mergelig; marglowy.    ka miernicza, proporczyk (miern.).

sung; naczynie miernicze, przyrząd (skrzynka) mierniczy (warzel.). Kipp —; naczynie miernicze wywrotne, przegibne.

Meßgestänge; żerdka miernicza (miern. górn.).

Messing (Gelbkupfer, Gelbguß); mosiądz (met.).

Aluminium —; mosiądz glinowy, rotes —, (Rotguß. Tombak); tombak, streckbares —; mosiądz kowny, kujny, kowalny.

Stück —, (Roh —, Arco); mosiądz surowy, nieoczyszczony.

Weiß —; mosiądz biały. Messingarbeit (Bronzearbeit); mo-siężnictwo, brązowuictwo, ludwisar-stwo (met.).

Messingarbeiter (Bronzearbeiter, Messingschmied); mosiężnik. brązo-wnik, ludwisarz (met. techn.).

Mergelschiefer; łupek marglowy Meßgefäß (Meßkasten) zur Solmes-(geol.).

Meridian (Mittagslinie); południk (miern.).

astronomischer —; południk astronomiczny.

magnetischer —; południk magnetyczny.

Meridianbestimmung (Mittagslinie-Bestimmung); wyznaczenie południka (miern.).

Meridiankonvergenz; zbieżność południków (miern. geogr.).

Meridianrichtung; kierunek południka (miern.).

Merkur p. Quecksilber.

Merkurblende (Cinnabarit, Zinnober, peritome Rubinblende); cynober blenda merkuryalna, rtęciowa (min.), j Meroxen p. Biotit.

Mesitin (Mesitinspat, rhomboedrischer Parachrosbaryt); mezytyn (min.).

Mesole (Mesolio); mezol, mezolin Messingblech (Latun, Schlosserla-(min.).    tun); blacha mosiężna (met. techn.).

Mesolith (Kalkerde- und Natronme- Messingbrennerei p. Messingfabrik.

sotyp); mezolit (min.).

Mesotyp (Faserzeolith); mezotyp (min.) Kalk — p. Skolezit.

Kalkerde u. Natron —; p. Mesolith.

Natron — p. Natrolith.

Messingdraht; drut mosiężny (met. techn.).

Messingfabrik (Messingbrennerei, Messinghütte, Messinghammer, Messingwerk) ; mosiężnia, zakład mo-siężniczy (met. tech.).

Messingfabrikation; wyrób mosiądzu, mosiężnictwo (met. techn.).

Messinggelb (von Farbe); jak mosiądz żółty, barwy mosiądzu.

Messinggelbe Farbe; barwa mosiężna.

Messinggießerei (Gelbgießerei);

1) ^odlewanie mosiądzu, mosiężnictwo (czynność); 2) odlewnia mosiądzu, mosiężnia, ludwisarnia (met. techn.).

Messingguß (Messinggußstück, Messinggußware); odlew mosiężny (met. techn.).

Messinghütte p. Messingfabrik.

Messinghammer p. Messingfabrik.

Messingofen; piec do wypalania mosiądzu (techn.).

Messingware; towar mosiężny (met. techn.).

Messingwerk p. Messingfabrik.

Meßinstrument (Meßapparat); instrument (przyrząd) mierniczy, pomiarowy (miern. el. maszyn.).

Meßkasten (zur Solmessung) p. Meßgefäß.

Meßkeil; klin mierniczy (miern.).

Meßkette; łańcuch mierniczy (miern.).

Meßkunst (Vern;e3sungskun"de); miernictwo (miern.) p. Geodäsie, Markscheidekunst.

Meßlänge; długość pomiarowa.

Meßlatte (Meßstab); łata miernicza (miern.).

Meßleitung; przewód (przewodnik) probierczy (el.).

Meßmethode; sposób mierzenia, sposób pomiaru.

Meßpflock (Absteckpfählchen); palik, kołek mierniczy (miern.).

Meßprotokoll; protokół pomiaru (miern.).

Meßrad (Meßrädchen); kółko miernicze (miern.).

Meßschraube; śruba miernicza (miern.).

Meßschraube von Stampfer (Mikrometerschraube); śruba miernicza Stampfera, śruba mikrometryczna (miern.).

Meßstab p. Meßlatte.

Meßstange; żerdka miernicza (miern. górn.).

Meßstock; kostur mierniczy (miern.).

Meßtisch; stolik mierniczy (miern.).

Meßtischapparat; przyrząd stolikowy (miern.).

Meßtischaufnahme; zdjęcie stolikowe (miern.).

Meßtischblatt (Meßtischplatte); deska (płyta) stolikowa (miern.).

Meßtransformator; przetwornik pomiarowy, mierniczy, transformatorek mierniczy (el).

Meßtrog (Zirnentiertrog); skrzynka, (przyrząd) miernicza, cechownicza (do mierzenia solanki) (soln.).

Messung; mierzenie, wymierzanie, pomiar (mat. miern.).

Messungsbasis; podstawa miernicza, podstawa zmierzona (miern.).

Messungsfehler; błąd pomiaru (miern.).

Meßverfahren; sposób mierzenia, sposób pomiaru (miern.).

Meßwiderstand; opór pomiarowy (mierzony) (eL).

Mestizeneisen (gemischtes Eisen); żelazo zmieszane (met.).

Metabrushit; metabruszyt (min.).

Metachlorit; metachloryt (min.).

Metacinnabarit; metacynnabaryt, inetacynober (min.).

Metali; kruszec, metal (ehern, met.).

—    der Alkalien (Alkali —); kruszec ługowcowy, alkaliczny, potasowiec.

—    der alkalischen Erden (Erdalkalimetall, Halberdemetall); kruszec ługowcowo-ziemisty, kruszec gryzący, wapniowiec.

—    der Erden (Erdmetall); kruszec ziemisty, ziemiec, glino wiec. Antifriktions —; kruszec przeciw-cierny.

dehnbares —; kruszec kowalny, kujny, kowmy.

Delta —; kruszec delta, edles —, (Edelmetall); kruszec szlachetny.

gediegenes —, (Gediegenmetall, Jungfern —); kruszec rodzimy, gereinigtes —; kruszec czyszczony, rafinowany, leichtes —; kruszec lekki, schweres —; kruszec ciężki, sprödes —; kruszec kruchy, unedles —; kruszec nieszlachetny, plattiertes —; kruszec obkładany, platerowany.

Weiß—; kruszec biały, stop biały. Zapfenlager —; kruszec panewkowy.

Metallabgang; strata kruszcowa, strata w kruszcu (sort.).

Metallanlasser (Metallanlaßwider-stand); rozrusznik metalowy (el.).

Metallarbeiter; metalownik, metal-nik (techn.).

Metallartig (metallähnlich); kruszco-waty, metaliczny, metalowy.

Metallatlas p. Metallmohr.

Metallbarometer p. Harometer.

Metallbarren; zlewek kruszcu (met.).

Metallbergbau (metallischer Bergbau) p. Erzbergbau.

Metalldübel; kolek metalowy (el.).

Metallerz; ruda kruszcowa, metaliczna (geol.).

Metalldraht; drut metalowy (techn.).

Metallfadenlampe; żarówka metalowa. metalówka (el.).

Metallfolie i Folie. Blattmetall); płatek metalowy, folia metalowa (met. i techn.).

Metallführend; kruszconośny (geol.).

Metallführung; kruszconośność (geol.).

Metallfutter (eines Zapfenlagers); p. Futter, Lagerfutter.

Metallgehalt (Metallhalt) der Erze, Erzlager; zawartość metalu, kruszcu, zakruszcenie (met.).

Metallglanz (metallischer Glanz) der Mineralien; połysk metaliczny (min.).

Metallglas (Schmelzglas, Amause, Email) p. Email.

Metallgold (Goldschaum, unechtes Blattgold); złoto malarskie, płatkowe, fałszywe, pozłotka (met. techn.).

Metallhalt (Metallinhalt); p. Metallgehalt.

Metallhaltig; kruszcowy, metal zawierający.

Metallhüttenkunde; hutnictwo kruszców, nauka o hutnictwie kruszców (hut.).

Metallisch; metaliczny, kruszcowy.

Metallisieren (mit Metall überziehen); metalizować, powlec metalem (techn.).

Metallkappe; kołpak metalowy (el.).

Metallklemme; zacisk metalowy (el.).

Metallkolben (Kolben mit Metalli-derung) p. Kolben.

Metallkomposition (Komposition); stop metalowy, kompozycya metalowa (techn.).

Metällkönig p. König.

Metallegierung p. Legierung.

Metalliderung; szczeliwo (szczelni wo) metalowe (maszyn.).

Metallmanometer p. Manometer

Metallmohr (Metalmoor, Metallatlas); gąbka metalowa (met. techn.).

Metalloid (Nichtmetall); metaloid (pierwiastek chemiczny niemetaliczny) (chem.).

Metalloxyd (Base); tlenek metalu (chem.).

Metallreich: kruszcowy, w kruszec obfitujący (geol. chem.).

Metallplatierung; metalowanie, powlekanie metaliczne (kruszcowe) (techn.).

Metallrheostat; opornik (reostat) metalowy (el.).

Metallsäge; piłka do metali (narz.),

Metallsalz p. Spisasalz.

Metallschlacke; żużel metalowy (met).

Metallseifen (pl.); usypy, gruzowiska kruszcowe (geol. górn.).

Metallsilber (unechtes Blattsilber, unechtes Schlagsilber); srebro malarskie, płatkowe, fałszywe (met. techn.).

Metallthermometer; termometr (ciepłomierz) metalowy (fiz.).

Metallurgie; hutnictwo kruszcowe, kruszcownictwo, metalurgia (nauka o sposobach otrzymywania metali z rud) (hut.).

Metamorphisch; metamorficzny, przeobrażony (geol.).

Metallurgisch; metalurgiczny (hut.).

Metamorphische Gesteine; skały metamorficzne, przeobrażone (geol.),

Metamorphische Lagerstätte; złoże metamorficzne, przeobrażone (ge<d.).

Metamorphismus (Gesteinsumformung); przeobrażenie, metamorfizm (geol).

Metamorphose (Umgestaltung); metamorfoza, przeobrażenie, przemiana, przekształcenie (geol.). dynamische —-; metamorfoza dynamiczna.

mechanische —; metamorfoza mechaniczna.

Metasomatische Lagerstätte; złoże metasomatyczne, przemienione, (geol.).

Metaxit; metaksyt (min.).

Metazentrum; metacentrum (fiz.).

Meteoreisen (meteorisches Eisen); żelazo meteoryczne (min.).

Meteorit (Meteorstein, Aerolith); meteoryt, aerolit (min.).

Meteorstahl (Nickelstahl); stal me-teoryczna, stal niklowa (met.).

Meter; m-tr (jednostka miary długości — jednej dziesięciomiliono-wej części ćwierci południka ziemskiego).

Kurrent —; metr bieżący.

Metergedinge (Schnurgedinge); ugoda metrowa, ugoda sznurowa (górn.).

Meterkilogramm (Kilogrammeter); kilogramometr, kilogrammetr (jednostka pracy mechanicznej potrzebnej do podniesienia 1 kg na wysokość 1 m w jednej sekundzie).

Metermaß; miara metryczna, metrowa (mat.).

Metermaßstock (Meterstock, Meterstab) ; metr, metrówka (miern. i t. d.).

Meterzentner; cetnar metryczny (IGO kg).

Methan p. Kohlenwasserstoff.

Methode (Verfahren, Vorgehen, Weg); sposób, metoda.

Methode der gleichen Koeffizienten; sposób (metoda) równych spółczynników (mat.).

Methode der kleinsten Quadrate;

metoda najmniejszych kwadradów (miern.).

Metrisches System; układ (system) metryczny (mat.).

Mezzanin p. Halbgeschoß.

Miargyrit (Silberantimongianz, hemi-prismatische Rubinblende); miargi-ryt, błyszcz srebro-antymonowy (min.).

Miete; najem.

Mieten; nająć, najmować.

Miethaus; dom najemny, dom do wynajęcia.

Miethliontrakt (Mietvertrag); kontrakt, umowa najmu.

Mikroampere; mikroamper (el.).

Mikrocoulomb; mikrokulon (el.).

Mikrofarad; mikrofarad (el.).

Mikrogalvanometer; mikrogalwa-nometr (el.).

Mikrolin; mikrolin (min.).

Mikrolithe; mikrolity (igiełki krystaliczne) (kryst.).

Mikrometer; mikrometr, drobno-mierz, leniwka (miern.).

Mikrometerschraube (Feinstellschraube); śruba mikrometryczna, śruba leniwki (miern.).

Mikroohm; mikrom (el.).

Mikroorganismen (Kleinwesen); drobnoustroje (geol.).

Mikrophon (Schallverstärker); mikrofon (w telefonie).

Mikrophonkohle; węgiel mikrofonowy (el.).

Mikrophontransformator; przetwornik mikrofonowy (el.).

Mikrophonwiderstand; opór w mikrofonie (el.).

Ulikroseismische Apparate; przyrządy mikrosejsmiczne (geol.).

Mikroskop (Vergrößerungsglas); mikroskop, drobnowidz (fiz.).

Mikroskoptheodolith; teodolit mikroskopowy (mieni.).

Mikrosommit; mikrosommit (min.).

Mikrotelephon; mikrotelefon.

Mikrovolt; miki'owolt (el.).

Milchglas (ßeinglas); szkło mleczne.

Milchquarz; kwarc mleczny (min.).

Milchweiß (von Farbe); biały jak mleko, mleczny.

Mild (milde) vom Gestein; łupki, miękki, łagodny (geol. górn.).

Mild (milde) b. Pochen; drobny (sort.).

Mildglanzerz p. Polybasit.

Millbar (Millbars, Rohschiene, Luppenstab, Puddelstab) p. Rohschiene.

Milleporen (Korallenstöcke); mille-pory, skłótwy (w utworach trzeciorzędowych) (geol.).

Millerit (Nickelkies, Haarkies); miile-ryt, piryt niklowy, piryt włosisty (min.).

Milliampere; miliamper (el.).

Milliamperemeter; miliampero-mierz, miliamperometr (el.).

Milligramm; miligram (mg = 0'001 grama).

Millihenry; milihenry (el.).

Millimeter; milimetr (mm = 0 001 m).

Millimeterpapier; papier milimetrowy (kratkowany).

Millivolt; mUiwolt (el.).

Millivoltmeter; miliwoltomierz, mili-woltmetr (el.).

Miloschin (Serbian); miłoszyn, ser-bian (min.).

Mimetesit (makrotyper Bleibaryt); minietezyt (min.).

Minderwertig; małowartościowy.

Minderwertiges Eisen; żelazo ni-skogatunkowe (met.).

Mine (unterirdischer Gang); podkop, mina.

Mine (Grube, Zeche) p. Bergwerk.

Minenarbeit; robota kopacka, górnicza (górn.).

Minenarbeiter p. Minengräber.

Minengang; chodnik podkopowy, prowadzący do podkopu (górn.).

Minengräber (Mineur, .Minierer); podkopnik, minier, miner, minarz, kopacz.

Minenpulver; proch strzelniczy, wybuchowy.

Minentrichter; stożek strzałowy.

Minenzündung; zapalanie min.

Ministerialrat; radca ministeryalny. Ministerium; ministerst wo.

—    des Äußeren; ministerstwo spraw zewnętrznych, zagranicznych.

—    des Inneren; ministerstwo spraw wewnętrznych.

—    des Kaiserlichen Hauses; ministerstwo domu cesarskiego.

—    für öffentliche Arbeiten; ministerstwo robót publicznych.

Ackerbau

Mineral (pl. Minerale o. Mineralien); minerał, nierost, kopalina (min.), nutzbares —; minerał użyteczny, vorbehaltenes —; minerał zastrzeżony.

Mineralgang p. Gang.

Mineralisch; mineralny.

Mineralkermes; kermes mineralny (min. chem.).

Mineralkohle; węgiel ziemny, mineralny (min.).

Minerallagerstätte; złoże mineralne (geol.).

Mineralmenge; zasób mineralny (góra.).

bauwürdige —; zasób minerałów popłatnych.

Mineralog (Gesteinkenner); mineralog.

Mineralogie (Mineralienkunde); mineralogia.

Mineralogisch; mineralogiczny.

Mineralöl (Steinöl. mineralisches Öl, Petroleum); olej mineralny, olej skalny (min.).

Mineralpech p. Asphalt.

Mineralquelle; źródło mineralne, (geol.).

Mineralsalze (Sammelname für Steinsalz, Kaliumsalze, Bittersalze, Borazit u. s. f.); sole mineralne (geol. góra.).

Mineralwasser; woda mineralna (min.).

Minette; 1) mineta (ruda żelazna oolityczna) (min.); 2) mineta (odmiana porfiru) (geol.).

Mineur p. Minengräber.

Minieren (graben, unterwühlen); podkopać, podkopywać.

Minimalausschalter (Minimalautomat, Minimalschalter); wyłącznik zerowy, krańcownik odjemny (el.).

Minimalschraffenskala p. Schraf-fenskala.

Minimalspannung; napięcie najmniejsze (el.).

Minimalstrom; prąd najsłabszy (el.).

Minimaltarif; taryfa najniższa.

Minimalthermometer; termometr (ciepłomierz) różniczkowy (fiz.).

Minimalwert; wartość najmniejsza.

Minimax; minimaks (przyrząd ręczny do gaszenia ognia).

Minimum; najmniejszość.

Minister; minister.

Ministerial (/.um Ministerium gehörig); ministeryalny.

Ministerialerlaß; reskrypt (rozporządzenie) ministeryalny.

; minister, rolnictwa. Finanz —; ministerstwo skarbu. Handels —; ministerswo handlu. Justiz—; ministerstwo sprawiedliwości.

Landesverteidigungs —; ministerstwo obrony krajowej. Reichskriegs —; ministerstwo wojny.

Minium p. Mennige.

Minuend (Grundzahl); odjemna (mat.).

Minuselektrizität; elektryczność ujemna (el.).

Minusplatte; płyta ujemna (el).

Minuspol; biegun ujemny (el.).

Minuszeichen; znak odciągania,, ujemności (mat ).

Minute; minuta część godziny — również -₆}₆ część stopnia) (fiz. miern.).

Minutiensalz (Salzminutien, Minu-tien); sól drobna, miałka, okruchowa, rumówka, minucye (solne) (soln.).

Minutiensalzhauer (Kleinhauer, Formalhauer); kruszak (w Wieliczce) (solu.).

Miozän (mitteltertiär); mioceński, mio-ceniczny, miocenowy (geol.).

Miozän (miozäne Bildung, miozäne Formation, Miozänperiode); miocen, formacya mioc ńska (geol.).

Mirabilit (prismatisches Glaubersalz); mirabilit, sól cudowna, sól glauber-ska (min.).

Mischapparat; przyrząd do mieszania, mieszadło (techn.).

Mischen; mieszać (chem. techn. hut.).

Mischer; 1) mieszacz; 2) mieszadło (do czyszczenia rudy w korycie wodą napełnionem) (sort.); 3) zlewnik (surówki roztopionej w piecu) (met.).

Mischkondensator; skraplacz, kondensator bezprzeponny (maszyn.).

Mischtrichter; lej mieszalny (do mieszania materyału podsadzkowego z wodą przy podsadzce płynnej).

Mischung (das Mischen); mieszanie (chem. techn. hut.).

Mischung (das Gemisch, Gemenge); mieszanina (chem. techn. hut.).

Mischungsverfahren; sposób (me- ! Mittel (Teil einer Lagerstätte); war-toda) mieszania (fiz.).    st«a, część,    ucząstek    (geol. górn.).

Mischventil p. Ventil.    Kohlen — ;    warstwa    węglowa.

Mißbrauch; nadużycie.    taubes —;    warstwa    płonna, prze-

Mißpickel p. Arsenkies.    | rost.

Misy; misy (min.).    unverritztes—; warstwa nienaru-

Mitgewerke; spółgwarek, spółwła- szona, nietknięta, panieńska.

ściciel (górn.).    Mittel (Zwischenmittel, Bergmittel,

Mitisgrün; zieleń wiedeńska (barw.). Gesteinsmittel, taubes Mittel) in

Mitnehmer; zabierak, zabieracz (ma- einem Flöz; przerost płonny, jałowy szyn.).    (ueol. górn.).

Mitnehmerkupplung; sprzęgło za- Mittelabstich p. Mittelstich.

biercze (maszyn.).    Mittelbank (eines Kohlenflözes); słój

Mitnehmerscheibe; krążek (tarcza)    średni, ława średnia (pokładu węgla)

zabiercza (maszyn.).    (geol.).

średni (dłuższy, lecz cieńszy od po-czątnika) (górn.).

Mitteldruckdampfheizung; ogrzewanie parowe średnioprężne (maszyn. techn.).

Mitteldruckdampfmaschine; maszyna parowa średnioprężna (maszyn.).

Mitteldruckkessel (Milteldruck-dampfkessel); kocicł parowy średnioprężny (maszyn.).

Mitteldruckzylinder; cylinder średnioprężny (maszyn.).

Mitteleisenwalzwerk (Mittel Walzwerk, Mittelstreckwalzwerk, Mittelstraße, Mittelstrecke); walcownia na żelazo średnie, walcownia średnia walcująca (maszyn, hut.).

Mittelerz (pl. Mittelerze, Halbstuffen, Schurerze); półruda (ruda lub kruszec średniego gatunku, średniej wartości) (sort.).

Mittelfein; średniocienki, średniodro-bny. średnioziarnisty.

Mittelfeines Salz; sól średniodro-bna (średnioziarnista), warzonka śre-dniodrobna (średnioziarnista) (wa-rzel.).

Mittelgeschirr (beim Feldgestänge); ciągadła średnie (maszyn, górn.).

Mitteigevier p. Hilfsgevier.

Mittelgraben (b. d. Mehlführung); kanał (rząp) średni (w mącznych przewodach) (sort.).

Mittelgrob; średniogruby (górn. hut.).

Mittelgrobes Salz (mittelgrobes Siedesalz); sól średniogruba, warzonka średniogruba (warze 1.).

Mittelkohle; węgiel pośredni (przesortowany) (sort.).

Mittelkörnig; średnioziarnisty (górn. hut.).

Mitsperre; zamknięcie wspólne, dwu- Mittelbohrer (Nachbohrer); świder kluczowe (kas.).

Mittag (Süd); południe (geogr. miern. górn.).

Mittagseits (mittagwärts, in Mittag); na południe, ku południowi (geogr. miern. górn.).

Mittagsfeldort; chodnik (przygotowawczy) poszukiwawczy południowy (górn.).

Mittagsgang; żyła południowa (geol. górn.).

Mittagsgegend; strona południowa (geogr. miern. górn.).

Mittagskreis (Meridian); koło południkowe, południk (geogr. miern. górn.).

Mittagslinie (Meridianlinie); linia południkowa, południk (geogr. miern. górn.).

Mittagslinie-Bestimmung p. Meridianbestimmung.

Mittagsort; 1) przodek południowy;

2) chodnik południowy (górn.).

Mittagsschicht; szychta (zmiana) poobiednia, popołudniowa.

Mittagsstunde; godzina południowa, południe (12 h kompasu), (miern. górn.).

Mittagwärts p. Mittagseits.

Mittel (Zentrum, Mitte); środek.

Mittel; średnia (mat.).

arithmetisches — ; średnia arytmetyczna.

geometrisches —; średnia geometryczna.

Mittel (Teil einer Lagerstätte); warstwa, część, ucząstek (geol. górn.).

Abbau —; warstwa wyrobowa. absätziges —; warstwa gniazdowata.

edles —, (reiches —); warstwa bogata, szlachetna.

Erz —, (erziges —); warstwa kruszcowa, rudna.

Mittelkörniges Salz (mittelkörniges Siedesalz); sól średnioziarnista (warzel.).

Mittelkornsetzmaschine; maszyna osadzająca na średnie ziarno, osa-dzarka średnia (sort.).

Mittelkornsetzsieb p. Mittelsetzsieb.

Mittelkraft (Resultierende); siła wypadkowa, siła wynikowa (mech.).

Mittelländisch; śródziemny (geogr. geol.).

Mittellauf (Mittelläufel, Mittelsohle); poziom średni, międzypoziom, piętro średnie, międzypiętrze, podpiętrze (górn).

Mittellaufsfeldort (Mittellaufstrecke); chodnik poszukiwawczy (między poziomo wy) międzypiętrowy, chodnik międzypiętrowy (górn.) p. Feldort.

Mittellaufsort (Ortsstoß); przodek międzypiętrowy (międzypoziomo wy), przodek chodnika poszukiwawczego (między poziomowego) między piętrowego (górn.).

Mittelleiter (Mittelleitung); przewód (przewodnik) zerowy, względny (el.).

Mittelmauer; mur środkowy (bud.).

Mittelpfeiler; filar środkowy (bud. górn.).

Mittelpfosten (eines Fensters); węgar środkowy (bud.).

Mittelpreis; cena średnia.

Mittelpunkt (Zentrum); środek, punkt środkowy (geom. fiz. mech.), augenblicklicher —, (Drehpunkt); środek chwilowy obrotu. Kriimmungs —; środek krzywizny, optischer —; środek optyczny. Schwingungs —; środek wahań. Stoß —; środek uderzenia.

Mittelpunkt des Freischurfes; środek wyłączności (górniczej) (pr. górn).

Mittelrad (Zwischenrad); koło pośrednie, koło środkowe (maszyn.).

Mittelsalz (zum Formen von Stöckeln geeignetes Salz); sól średnia, wa-rzonka średnia (warzel.).

Mittelsatz (bei der Schlämmgrabenarbeit) p. Mittelstich.

Mittelschlägig (mittelschlächtig); śród bierny, boczny, skokowy, piersiowy (maszyn.).

Mittelschlächtige Feuerung (der Pfannen); ogrzewanie (opalanie) wewnętrzne, rurowe (gazy ogniowe prowadzone rurami w solance umie-szczonemi) (warzel.).

Mittelschlächtiges Wasserrad p.

Wasserrad.

Mittelschram p. Schram.

Mittelschtisser (beim Pochwerk) p. Mittelstempel.

Mittelsetzen; osadzanie średnie (w sitach) (sort.).

Mittelsetzsieb (Mittelkornsetzsieb); sito osadowe na średnie ziarno, sito średnio osadowe (sort.).

Mittelsohle p. Mittellauf.

Mittelsole (Sole vom ersten, vom zweiten Falle u. s. f. b. d. Dorngradierung); solanka średnia (soln.).

Mittelspannung; napięcie średnie, przeciętne (el.).

Mittelspreize (Mittelsteg, mittlere Laufspreize); rozpora średnia (górn. cieś.h

Mittelstation (Nebenstation, Zwischenstation) ; stacya pośrednia (kol.).

Mittelstellung (der Meßinstrumente); ustawienie środkowe (miern.).

Mittelstempel (Mittelschüsser, Hilfsstempel, Hilfsschiisser) b. Pochwerk; stępor średni, roztłukujący (sort.).

Mittelstich (Mittelabstich. Mittelsatz) bei der Schldnnngrabenarbeit; osad średni (sort.).

Mittelstraße p. Mitteleisenwalzwerk.

Mittelstrecke (Zwischenstrecke); chodnik średni, pośredni (górn.).

Mittelstrecke (Mittelstraße) p. Mitteleisenwalzwerk.

Mittelstück (Bohrstange); przedlu-żnica (drążek pośredni między po-czątnikiem a świdrem górniczym) (górn.).

Mittelstück (Mittelstück der Welle, Mittelwelle, Kupplungswelle); po-środek, łącznik, wał pośredni, sprzęgowy (łączący działanie dwóch maszyn) (maszyn.).

Mitteltertiär p. Miozän.

Mittelwalzen (Walzen eines Mittelwalzwerks); walce średnie, średnio-walcujące (maszyn, hut).

Mittelwalzwerk p. Mitteleisenwalz-werk.

Mittelwand; ściana środkowa (bud.).

Mittelwasserstand (mittlerer Was-serstand); średni stan wody, woda średnia (rob. wod.).

Mittelwelle p. Mittelstück.

Mittelwert; wartość średnia, pośrednia, przeciętna.

Mitternacht (Nord); północ, strona północna (24 h kompasu) (geogr. miern. górn.).

Mitternachts- (in Mitternacht, mit-ternachtsseits); północny, ku północy, na północ (geogr. miern. górn.).

Mitternachtsfeldort; chodnik poszukiwawczy północny (górn.).

Mitternachtsgang; żyła północna (geol. górn.).

Mitternachtsort; 1) przodek północny; 2) chodnik północny (górn.).

Mizzonit; mizzonit, mejdzonit, mej-zonit (min.).

Mobil (beweglich); ruchomy, przenośny.

Mobilien (Habseligkeiten, Hausrat); ruchomości, sprzęty.

Mobilienabfall; ubytek sprzętów.

Mobilienzuwachs; przyrost sprzętów.

Moccastein p. Mokkastein.

Mock (Mockstahl, Halbstahl, Rückenzeug, Rohstahl); stal połowiczna, surowa, mok (met.).

Model (der Model, Maßstab, Form); miara, forma (mat. arch.) p. Modul.

Modell (Gußmodel); model odlewniczy (modła, podoba) (form. odl.).

Modell (Muster, Formular); wzór, wzorzec.

Modellbrett p. Formbrett.

Modelleur (Modellierer, Modellmacher); modelarz, modelnik, mode-lownik (form. odl.).

Modellieren; modelować, formować (form. odl.).

Modellieren (das); modelowanie, formowanie (form. odl.).

Modellkammer (Modellmagazin); modelownia (form. odl.).

Modellmacher p. Modelleur.

Modelltischler; stolarz modelowy.

Modelltischlerei; stolarstwo modelowe.

Modelltischlerei (Modelwerkstätte); modelarnia, pracownia modelowa (form. odl.).

Modeln (formen); modelować, formować.

Modeltorf (Formtorf, St reich torf, Schlagtorf); torf formowany (techn.).

Modeltorferzeugung (Modeln des Torfes); wyrób torfu formowanego (techn.).

Modern (neu, neuartig, heutig); nowoczesny.

Modern (faulen); butwieć, pruehnieć.

Modler (Arbeiter b. Formen der Torfziegel); formacz, formierz (techn.).

Modul (Model, Maßstab); 1) moduł, zamiennik, spółczynnik (mat.); 2) miara porównawcza stosunków u słupa (arch.).

Mohnsalz; sól makówka, makowica (w Wieliczce) (soln.).

Mokkastein (Moosachat, Baumachat, Baumstein); agat mchowy, krzewiasty (min).

Molasse (Molassegebirge, Molassegruppe, Molasseformation); molassa (podalpejskie utwory trzeciorzędowe) (geol.).

Molasse (Sandstein); molas (piaskowiec miękki trzeciorzędowy) (geol.).

Moldavit (Bouteillenstein, Wasserchrysolith) ; mołdawit, kamień butelkowy (min.).

Molekül (pl. Moleküle, die kleinsten Teilchen eines Körpers); molekuł, drobina, cząsteczka (ehern.).

Molekularbewegung; ruch cząsteczkowy (fiz.).

Molekulargewicht; ciężar cząsteczkowy, molekularny (fiz.).

Molekularkräfte; siły międzycząst-kowe (fiz.).

Molekulermagnete; magnesy cząsteczkowe, drobinowe (el.).

Molekularströme; prądy cząsteczkowe, drobinowe (el.).

Möller (Beschickung, Schicht, Vorlauf); namiar, przymieszka (stosunek topów do rud) (hut.).

Möllerbett (Möllerboden, Möllerhaus, Beschickungsboden, Gichtboden, Vormaßboden, Gichtbühne, Schichtsaal, Schichtplatz, Schichtboden); dobie-ralnia, mieszalnia (l\ut.).

Möllern (aufmöllern, beschicken); dobierać, mieszać (hut.) p. Beschicken.

Möllerung; 1) dobieranie, mieszanie czynność); 2) namiar, przymieszka p. Möller.

Mollstein (Molstück, Fundstufe, Fund-stüek); okaz, okaz znaleziony (górn.).

Mollstein (Mollstück, Geschiebe) p. Gerolle.

Molluske (Weichtier); mięczak (geol.).

Molter (länglicher Trog); koryto (warzel.).

Molybdän: molibden (ehern.).

Molybdänblei (Molybdänbleierz, Molybdänbleispat) p. Gelbbleierz.

Molybdänerz; ruda molibdenowa.

Molybdänglanz (Molybdänit, Wasserblei, dirhomboedrischer Eutomglanz); błyszcz molibdenowy', molibdenit (min.).

Molybdänocker (Molybdänsäurean-hydrit); ochra molibdenowa (min.).

Mondstein; kamień księżycowy (odmiana adul iru) (min.).

Molybdänsäure; kwas molibdenowy (ehern.).

Molybdänsaure Salze;

niany (ehern.).

Molybdänsilber p. Tellurwismut. Moment; moment (mech. el.).

—    der Kraft; moment siły.

—    des Kräftepaares; moment pary sił, moment dwojanu.

molibde- Moniergewölbe; sklepienie monie-rowskie, sklepienie Moniera (sklepienie żelaznobelonowe) (bud.). Monierkonstruktion; ustrój monie-rowski, ustrój Monier’a (żelazno-betonowy) (bud.).

Moniermauerung; murowanie mo-Anfahr—; moment rozrüs/ny (el.). nierowskie, mur. sposobem Moniera. Biegungs—, (Angriffs—); moment Monochord (Schwingungsmesser); gięcia, gnący.    monochord, monokord (fiz.).

Dreh —; moment obrotu.    Monodimetrisches System p. Kri-

Kipp—; moment wy wracający, wy- stallsystem (quadratisches).

wrotczy.

magnetisches —; moment magnetyczny.

Maximal —; moment największy. Reibungs —; moment tarcia. Stabilitäts —; moment stateczności, statisches —; moment statyczny. Torsions —, (Dreh —); moment skręcający, moment skręcenia. Trägheits — , (Massen —); moment bezwładności.

Monograptus (ein Pflanzentier); mo-nograptus (geol.).

Monoklashaloid (prysmatisches Ho-peit); hopeit (min.). Monoklinisches (monoklinoedri-sches. monoklinometrisches System) p. Kristallsystem (monoklines). Monolith (Säule aus einem Steine);

monolit, jednolit (bud.).

Monom (eingliedrige Zahlengröße); jednomian (mat.).

Widerstands —; moment wytrzy- Monopol (Recht des Alleinhandels, małości.    Alleinverschleiß); monopol.

mono-

Momentan (augenblicklich, schnell- Monopolpreis; cena monopolowa, vorübergehend, flüchtig); chwilowy. Monopolsordnung; ustawa o

Momentankraft; siła chwilowa.    poliach.

Momentanwert; wielkość chwilowa Monotis (Conchiferen); monotis(geol.)

(el.).

Monothionsäure p. Schwefelsäure.

Monotrimetrisches System p. Kristallsystem (hexagonales). Monradit; monradyt (min.). Monrolith; monrolit (min.). Montage (Maschinenaufstellung, Maschineneinrichtung); zestawianie, ustawianie, składanie, montowanie (maszyn.).

Montan —, (Berg —); górniczy. Montanindustrie (Bergwerksindustrie); przemysł górniczy (góra.). Montanist; górnik, biegły wt górnictwie, montanista (górn.). Montanisticum (Bergwesen, Berg-und Hüttenwesen); zawód górniczy, górnictwo, górnictwo i hutnictwo, cherkolben, massiver Pumpenkol- Montanistisch (bergmännisch); gór-ben); nur, nurnik, tłok pełny (bez niczy, montanistyczny. uszczelnienia) (maszyn.).    Montanit; montanit (min.).

Mönchskolbenpumpe (Mönchspum- Montanprodukt (Bergwerksprodukt) pe) p. Plungerpumpe.    p. Bergwerkserzeugnis.

Mondfinsternis; zaćmienie księżyca. Montanwerke (Berganlagen); zakła-Mondmilch (Montmilch, Bergmilch);    dy górnicze (górn.).

mleko górne, mąka skalna (min.). Montebrasit, montebrasyt (min.). Mondstahl; dłuto półksiężycowe    Monteur (Einrichter, Auf steiler); ustä-

(narz.).    wiacz, zestawca, składacz,    monter.

Momentanwiderstand;oddziaływa- | Monotom; jednodzielny (kryst.). nie chwilowe (mech.).

Momentanzentrum; środek chwilowy (mech.).

Momentausschalter (Momentschalter) ; łącznik (wyłącznik) migowy (el.).

Momentumschalter; przełącznik migowy (el.).

Momentunterbrecher; przerywacz natychmiastowy, migowy (el ).

Monatsrapport (Monatsbericht); sprawozdanie miesięczne, raport miesięczny.

Monazit (Mengit, Edwardsit); mona-cyt, turneryt (min.).

Mönch p. Firstziegel.

Mönchskolben (Plungerkolben, Tau-

Monticellit; montyczelit (min.).

Montieren (aufstellen, einrichten); zestawiać, ustawiać, składać, montować (maszyn.).

Montierung (Maschinenaufstellung) p. Montage.

Montierungsgerüst; rusztowanie zestawnicze (montownieze).

Montierungskammer; komora ze-stawnicza (maszyn.).

Montierungsplatz (Montierungs-werkstätte); zestawnia, montownia (maszyn.).

Montmilch p. Mond milch.

Montmorillonit; montmorylonit (min.).

Moor (Sumpf); bagno, trzęsawisko, oparzelisko (geol.).

Moor— (mooricht, moorig); bagienny, bagnisty.

Moorboden (Moorgrund, Moor); grunt bagnisty, torfowisko (geol.).

Moorgegend (Moorland, Moor); okolica bagnista (geol.).

Moorig (bruchig, sumpfig) p. Moor—.

Moorkohle; węgiel bagienny, torfowy (min.).

Moorland p. Moorgegend.

Moortorf; torf (czarny) (geol.).

Moos; 1) mech; 2) p. Tormoor, Torflager.

Moosachat p. Mokkastein.

Moosbüchse; skrajnia z mchem, skrzynia z mchem (obudowa wodoszczelna ChaudroiTa) (góra.).

Mooskupfer p Haarkupfer.

Moosmoor (Wiesenmoor, Grünlandsmoor); torfowisko nizinne (geol.).

Moostorf; 1) torf mchowy; 2) p. Fasertorf.

Moräne (Steingeröll am Gletscher, Gletscherwall); morena, rypa, zwał (gruzowisko) lodowcowy (geol.). Grund —, (Unter —); morena denna. Mittel —; morena środkowa.

Rand —, (Seiten —); morena boczna. Stirn —, (End —); morena czołowa.

Morast; bagno.

Morasterz (Moraststein, Sumpferz); żelazo bagniste, ruda błotna (min.).

Morasttorf (Sumpftorf, Schlammtorf, Baggertorf); torf bagienny, czerpakowy (geol.).

Morenosit (Nickelvitriol); morenozyt, witryol niklowy (min.).

Morgen (Ackermaß); mórg (55‘9872 ha) (miern.).

Morgen (Ost); wschód (geogr. miern. góra.).

Morgen (in Morgen, gegen Morgen, morgenseitig, morgenseits, östlich); wschodni, ku wschodowi (geogr. miern. górn.).

Morgengang (Frühgang); żyła wschodnia (geol. góra.).

Morgenseitig (morgenseits) p. Morgen (in Morgen).

Morgentrumm; odnóże żyły wschodnie, żyła boczna wschodnia, odży-łek wschodni (geol. góra.).

Morion; moryon (min.).

Moroxit; moroksyt (min.). Morphologie (der Kristalle); morfologia (nauka o budowie i kształtowaniu się ciał organicznych) (min.). Morphologisch; morfologiczny (min.) Morphologische Eigenschaften (morphologische Kennzeichen) der Mineralien; własności (oznaki) morfologiczne (minerałów) (min.). Morphotropie; morfotropia (min.). Morsealphabet; alfabet Morsego (tel.).

Morseapparat; przyrząd Morsego (tel.).

Morsetelegraph; telegraf Morsego (tek).

Mörser (Reibschale); moździerz (ehern, prob.).

Mörserapparat p. Kolbenmühle. Mörserkeule (Stößel); tłuczek (ehern, prob.).

Mörtel (Mauerspeise); zaprawa (bud.), dünner —; zaprawa rzadka, fester —; zaprawa gęsta, französischer —, (Beton); beton, gewöhnlicher — p. Luftmörtel. Gips —; zaprawa gipsowa, hydraulischer —, (Wasser—); zaprawa wodotrwała, podwodna. Kalk —; zaprawa wapienna. Kalkzement —; zaprawa wapienno-cementowa. półcementowa. langsambindender —; zaprawa wolno wiążąca.

Lehm —; zaprawa gliniana.

Luft —, (gewöhnlicher —); zaprawa napowietrzna.

Mauer —; zaprawa murowa.

Putz —; zaprawa tynkowa.

schnellbindender —; zaprawa szybkowiążąca.

Wasser — p. hydraulischer Mörtel. Zement —; zaprawa cementowa.

Mörtelbereitung; przyrządzanie zaprawy (bud.).

Mörtelbewurf; narzut zaprawą (bud.).

Mörtelgrube; dół z zaprawą (wapienną) (bud.).

Motorgenerator p. Motordynamo. Motorische Gegenkraft; przeciw-sila motoryczna.

Motorische Kraft; siła molory-czna.

Motorstärke; moc motoru, silnika.

Motortransformator; przetwornica

Mörtelkasten; fola (bud.).

Mörteltrog; skrzynia wapienna, kaj-fas (bud.).

Mörtelüberguß; zalewa wapienna (bud.).

(eh).

Motorwagen; wóz motorowy, silnikowy, pędny (maszyn, el.).

Mottramit; motramit (min.).

Muff (bei Wellen, Walzwerken) p. Kupplungsmuff.

Muffe (Verbindungsmuffe, Kupplungsmuffe) der Röhren; nasuwka, objem-ka, mufa (maszyn.).

Doppel — p. Gasrohrmuffe, verjüngte —; zwężka.

Muffe (Rohrmuffe); kielich (u rar) (maszyn.).

Muffel (Tiegel); mufla, mnich gliniany (hut.).

Muffelgewölbe (Nische); czeluść muflowa, sklepik (przy piecach cynkowych sklepienie z przodu nad muflami) (hut.).

Muffelofen; piec muflowy (chem. prob.).

Muffelscherben; okrzaski mufli, mufle pokruszone (hut.).

Muffenkupplung p. Kupplung.

Mörtelverputz; wyprawa wapienna (bud.).

Mortier-Ventilator; przewietrznik (wentylator Mortiera) (maszyn, góra.).

Morvenit; morwenit (min.).

Mosaik (getäfelte Verziehrung); mozaika (bud.).

Mosaikfußboden; posadzka mozaikowa (bud.).

Mosaikpflaster; bruk mozaikowy (bud.).

Mosandrit; mozandryt (min.).

Möser p. Wiesenmoor.

Moth; torf, ciemna pulchna ziemia (geol.).

Motivierung (Erläuterung); uzasadnienie.

Motor (Kraftmaschine, Uintriebsma-schine, Betriebsmaschine, Kraftaufnehmer); motor, silnik (maszyn.).

Benzin —; motor benzynowy.

Diesel —; motor Diesela. elektrischer —, (Elektromotor); motor elektryczny, prądnik.

Gas — , (Leuchtgas —, Gasmaschine, Muffenrohr (Muffenröhre); rura kie-Gaskraftmaschine); motor gazowy, liehowa (mufowa), rura z rękawem maszyna gazowa.    (techn.).

Hochofengas —; motor na czad Muffenverbindung (der Röhren);

wielkopiecowy.

Petroleum —; motor naftowy. Sauggas —; motor wodnoczadowy. Spiritus —; motor spirytusowy. Verbrennungs —; motor spali

łączenie nasuwkowe, objemkowe. Mühlbach; młynówka.

Mühle; młyn (sort.).

nowy.

V erpuff ungs —; motor wzbucho wy. Wasser —, (Wasserkraft —, hydraulische Maschine); motor wodny, hydrauliczny, maszyna hydrauliczna.

Motoranlasser; rozrusznik (eh). Motoranschluß; złącz motorowy

Mühleisen (Mühlbock); paprzyca (okucie oka w kamieniu młyńskim) (sort.).

Mühlenanlage; 1) urządzenie młyńskie; 2) zakład młynowy (młyński). Mühlenaufzug; wyciąg młyński (sort.).

(eh).

Motordynamo (Motorgenerator); dynamo (prądnica) silnikowa, przetwornica dwutwornikowa (eh).

Motorenanlage; urządzenie (insta-lacya) motorów, silników (el.).

Motorenbetrieb; 1) ruch motorów silników; 2) ruch motorami, silnikami (maszyn.).

Motorengas (Kraftgas); gaz motorowy, silniczy, roboczy p. Kraftgas.

Mühlenerz; ruda mełta (sort.). Mühlenwerk (Mühlenbetrieb, Mühlenindustrie); mielnictwo (sort.). Mühlrad; koło młyńskie (sort. maszyn.).

Mühlsandstein    (Mühlensandstein);

żarnowiec, kamień Żarnowy (geol. techn.).

Mühlstein (Mühlsandstein); kamień młyński.

oberer —; biegacz, unterer —; spodak. Mühlsteinbruch; łom żarnowców, łom kamieni młyńskich (techn.).

Mulde (Becken, Bassin); 1)łęk, niecka, żłób. synklina, synklinala, fałda syn-klinalna; 2) zagłębienie, kotlina (geol. górn.).

Mundklinker (Mundstein); cegła zen-drowata, zendrówka (bud.).

Mundleim; klei gumowy, karukowy (który się w ślinie rozpuszcza).

Mundloch (Mund, Mündung); 1) ujście, wylot (chodnika, sztolni) (górn.); 2) wylot, gardziel (pieca) (hut.).

Mundpfeife (Schrillpfeife); świstawka ustna, gwizdek ustny.

Mundstück; ustnik, naustek, naust-nik. trestka (ustna), wylot, pyszczek (górn. hut. i t. d.).

Mündung p. Mundloch.

Mundzimmer (Mundgezimmer); zrąb wylotowy, odrzwia (górn.).

Münzamt (Münze, Münzhof, Münz-gebäude); urząd menniczy.

Münzanstalt; mennica, zakład menniczy.

Münzdirektor; dyrektor menniczy.

Mulde (Muldchen); niecka, niecułka, opałka (górn.).

Mulde (Block, Ganzstück) beim Rollblei; gęś (bryła ołowiu) (met.).

Mulden (eine Mulde bilden); zagłębiać się. kotlić się (geol.).

Muldenbildung; tworzenie się (powstawanie) kotlin, utwór kotlinowy, kotlina (geol.).

Muldenflügel; boki (skrzydła) łęku (geol.).

Muldenförmig; kotlinowaty, zagłębiony (geol.).

Muldengewölbe; sklepienie niecko-wate (bud.).

Münzen (Münze schlagen); wybijać, bić monetę, pieniądze. Münzgekrätz (Müpzkrätze); odpadki mennicze.

Muldenkippwagen; wózek wywrotny, nieckowy, kolebkowy (górn. Münze; 1) moneta; 2) p.. Münzamt. hut. i t. d.).

Muldenlinie; linia zagłębień, ścieków (geol.).

Muldensattel; siodło kotlino we

(geol.).    Münzgold; złoto mennicze.

Muldental; dolina kotlinowa (geol.). Münzkorn (Korn); ziarno mennicze.

Muldentiefstes (Zentrum des Be- Münzordnung; regulamin (porządek)

ckens); środek (spodek) łęku, kotliny (geol.).

Müll (Mull, Mulm); ziemia procho-wata, próehniasta (geol.).

Müllerin (Weißsylvanerz, Weißtellur, Gelberz) p. Weißsylvanerz.

Mullicit (Vivianit) p. Blaueisenerz.

Mulm p. Müll.

Mulmig (mulmicht); miałki, sypki, zwietrzały, próchniasty (geol.).

Multiplikand (Vervielfältigungszahl, Grundzahl); mnożna (mat.).

Multiplikation (Vervielfältigung); mnożenie (mat.).

Multiplikationszeichen; znak mnożenia (mat.).

Multiplikator (Vervielfältiger); mnożnik (mat.).

Multiplikator (Vorrichtung zur Messung geringer Stromstärken); multy-plikator (el.).

Multiplizieren (mainehmen, vervielfachen) ; mnożyć (mat.).

Multiplum (ein Vielfacher); wielokrotność (mat.).

Mund p. Mundloch.

Mundgezimmer p. Mundzimmer.

Münden; uchodzić, wpadać, wpływać.

Mundieren (ins reine schreiben); odpisywać na czysto, mundować.

menniczy.

Münzprobe; próba mennicza, próba monety.

Münzprobieramt; urząd menniczo-probierczy.

Münzschläger; monetnik, moneciarz. Münzsilber; srebro mennicze. Münzwardein (Bergwardein, Probierer); probierz, menniczy. Münzwesen; mennictwo, mincarstwo. Münzwissenschaft (Münzkunde, Münzkunst); numizmatyka. Murchisonia; murchisonia (muszla jednoskorupowa skrętowa w forma-cyi dewońskiej) (geol.). Murchisonit; murczysonit (min.). Murex (Stachelschnecke); murex, kolec, rozkolec, roztruchan (mięczak brzuchopełzy trąbikowy w utworze molassy) (geol.).

Muriazit (Anhydrit, Karstenit); mu-ryacyt (min.).

Muromontit; muromontyt (min.). Muschel; małżyca, muszla (skorupa mięczaka dwuskorupowego, czyli małży) (geol.).

Muschelartig (muschelförmig); sko-rupiasty, muszlowy (min.). Muschelgebirge; góry muszlowe (geol.).

Muschelgewölbe p. Gewölbe.

Muschelgold (echte Goldbronze, Ma-lergoid); złoto malarskie (techn.).

Muschelig (muschlig) vom Bruche der Mineralien; muszlowy (min.).

Muschelkalk (Muschelkalkstein); wapień muszlowy, muszlowiec (geol.).

Muschelmarmor (Lumachell); wapień muszlowy, lumachella, lumakel (geol.).

Muschelschieber p. Schieber.

Muschelventil p. Ventil.

Muschelsilber; srebro malarskie (techn.).

Muscovit (Phengit, Kaliglimmer); mu-skowit, moskowit, łyszczyk potasowy (min.).

Musivgold (mosaisches Gold, Judengold, Zinnsulfid); złoto mozaikowe, żydowskie, malarskie (techn.).

Musivsilber; srebro mozaikowe, malarskie (techn.).

Muster; wzór, wzorek, próbka, cecha, model (fabrykanta, rękodzielnika).

Musterarbeiter; przodownik.

Mustereisen p. Eisen (fassoniertes Eisen).

Musterwirtschaft; gospodarstwo wzorowe.

Musterwohnhaus; typ domu mieszkalnego (bud.).

Muten (das Recht zum Bergbau beanspruchen); 1) starać się o kopalnię, zgłosić się, ubiegać się o nadanie górnicze (o poszukiwanie wyłączne) (pr. górn.) p. Schürfen; 2) prosić o lenno.

Muter; 1) starający się, zgłaszający się, ubiegający się (o nadanie górnicze, o kopalnię); 2) trudniący się kopalnictwem (posiadający pozwolenie na wyłączne poszukiwanie) (pr. górn.).

Mutter p. Schraubenmutter.

Mutterbohrer p. Gewindbohrer.

Muttererde; ziemia ogrodowa.

Muttererz; kruszec surowy (górn. hut.).

Mutterfräsmaschine; mutrownicav maszyna mutrowa, naśrubnica (techn.).

Muttergeleise (Stamm —); tor rdzenny, tor nawięźny (kol.).

Muttergestein; skała macierzysta (górn.).

Mutterlauge (Bitterlauge, Bittersole, Muttersole); ług macierzysty, pokry-stalizacyjny, pokrystałiczny (chem. techn. warzel.).

Mutterparzelle; parcela pierwotna (miern.).

Mutterschlüssel; klucz naśrubkowy, nakrętkowy, naśrubny (maszyn.).

Muttersicherung; ubezpieczenie nakrętki (maszyn.).

Muttersole p. Mutterlauge.

Mutung; 1) prośba, zgłoszenie się podanie o pozwolenie na poszukiwanie wyłączne (pr. górn.) p. Schürf, Freischurf; 2) prośba o lenno.

Mutungsbewilligung; pozwolenie na poszukiwanie wyłączne (pr. górn.).

Mutungsvorrecht; pierwszeństwo zyskane nadaniem (wskutek ubieże-nia we wniesieniu prośby o nadanie) (pr. górn.).

Myelin p. Talksteinmark.

Myriameter; miryametr (10 km).

Mysorin; myzoryn (min.).

N.

Nabe (Radnabe); piasta, głowa koła (część środkowa koła, oś otaczająca) (maszyn.).

Nacharbeit p. Zustandarbeit.

Nachbestellung; zamówienie dodatkowe, późniejsze, dalsze.

Nachbohren; przybierać, rozszerzać (otwór wiertniczy) (wierć. ziem.).

Nachbohrer; 1) p. Mittelbohrer; 2) p. Nachnahmebohrer; 3) p. Locheisen.

Nachbrechen (einer Lagerstätte, einem Fund); śledzić za złożem, iść za złożem (górn.).

Nachbrechen (nachnehmen, nachreißen); 1) przybierać (strop, boki chodnika i t. p.) (górn.); 2) wyłamywać, pracować dalej.

Nachbrechen (des Hangenden, der Gebirgsmassen); załamywanie się, zapadanie się (nadkładu itp.) (górn.).

Nachbringen (einbringen) Mauerung, Zimmerung; wbudować, postawić, wznieść (górn.).

Nachbringen (eine Strecke, einen Schacht); poprowadzić dalej, przedłużyć (chodnik), pogłębić (szyb), (górn.).

16

Nachbringen (nachnehmen) p. Nach- Nachlaßkette; łańcuch nastawny,

reißen. ,

Nachbruch; połam, załam późniejszy (górn.) p. Nachfall.

Nachbüchsen p. Büchsen.

Nachdampf p. Nachschwaden.

Nacheilen; podążać za czem, opóźniać się (maszyn, el.).

Nacheilung (des Stromes, der Spannung); opóźnianie się, niedogon (prądu, napięcia) (el.).

Nacheinströmung (des Dampfes); wlot pozwrotowy (pary).

Nacherben denBegleuten; zjechać (opuścić się) do kopalni za górnikami (górn.).

Nachfahren; kontrolować pracę górników (wyraz dawny).

Nachfahrer (Einfahrer, Bergbeamter, Betriebsbeamter); urzędnik kontrolujący (górn.).

Nachfall; osyp, opad, obwał (górn. wierc. ziem.).

Nachfallbohren (das); wiercenie w obwałach (wierc. ziem.).

Nachfrage; popyt, poszukiwanie.

Nachführen (verlängern) eine Strecke, eine Bahn; przedłużyć, poprowadzić dalej, popędzić (chodnik, kolej) (górn.).

Nachfüllwasser; woda pokarmowa, dopełniająca (dopuszczana po zupeł-nem napełnieniu ługowni) (soln.).

Nachgangssalz (das sich gegen Ende des Siedeprozesses ausscheidende Salz); sól powarowa (gruboziarnista).

Nachgraben; kopać za czem, kopać na nowo.

Nachgreifen p. Nachnehmen.

Nachhang; 1) stronnictwo, zwolennicy, poplecznicy; 2) dodatek.

Nachhärten (Nachhärtung) des Stahls; dotwardzanie, dohartowanie (stali) (met.).

Nachhauen, (nachholen) p. Nachführen, Nachnehmen.

Nachhauer (Balvanenhauer) p. Bandhauer.

Nachklauben; przebierać powtórnie, dodatkowo, na nowo (sort.).

Nachladebetrieb; ruch z doładowywaniem (el.).

Nachladen; doładować, doładowywać, doprądniać (el.).

Nachlaß (Refaktie); opust, obniżka (przewozowego) (kol.).

Nachlassen (anlassen, tempera) den Stahl; miękczyć, odhartować, od-węglać stal (met.).

regulujący (wierć. ziem.). Nachlaßkettenwinde; dźwigarka łańcuchowa, dźwigarka z łańcuchem nastawnym (wierć. ziem.). Nachlaßschraube (Stellschraube); śruba nastawna, regulująca, zawie-śna, zawieśnik (wierć. ziem.). Nachmauerung (bei Gewölben); wypełnienie pach (sklepienia) (bud.). Nachmessung; pomiar uzupełniający (miern.).

Nachmittagsschicht; szychta (zmiana) popołudniowa (góra). Nachnahme; powziątek, pobranie, zaliczenie.

Nachnahme (Nachnehmen, Nachreißen, Nachschlagen, Nachbrechen, Nachgriff) des Gesteins, der Stöße, des Hangenden u. s. f. przybieranie, przybierka, przybiórka (skały, boków, nadkładu i t. d.) (górn.). Nachnahmesendung; przesyłka za pobraniem.

Nachnahmebacken (beim Meißelbohrer) p. Nachschneiden. Nachnahmebohrer (Nachnahmin-strument, Nachbohrer, Erweiterungsbohrer); rozszerzacz, przybieracz (wierc, ziem.).

—    mit zweierlei Schneiden; rozszerzacz krzyżowy.

—    mit verstellbaren Schneiden;

rozszerzacz żebrowy.

Nachnehmen (nachreißen, nachschlagen, nachbrechen, nachgreifen); przybierać (skałę, boki, strop chodnika lub podkład, nadkład itd.) (górn.). Nachpfanne; panew pozaogniowa, panew powarowa (warzel.). Nachprägen dem Erze; śledzić za kruszcem, szukać kruszcu (górn.). Nachreißen (nachnehmen); zbijać, zrywać, przybierać (góra.) p. Nachnehmen.

Nachsalz (Nachgangssalz) p. Nachgangssalz.

Nachschicht; szychta (zmiana) nadzwyczajna (górn.) p. Zustandschicht. Nachschießen; przybierać, przy-strzelić (boki, strop, spód chodnika i t. d.) (górn.).

Nachschlagen (hereintreiben) p. Hereinschlagen.

Nachschlagen (zuleiten) die Sole; doprowadzać (świeżą solankę) (warzel.).

Nachschlagsregister; skorowidz, indeks.

Nachschneidbohrer p. Meißelbohrer mit Nachschneiden.

Nachschneiden (Nachnahmebacken, Backen) eines Meißelbohrers; ostrza boczne (świdra dłutowego, dłuta) (wierć. ziem.).

Nachschneiden (Nachschneider, Schneideflügel) eines Nachnahmebohrers, des Flügelbohrers; rozsze-rzacze, obcinacze, obcinadła (wierć, ziem.).

Nachschürfen; poszukiwać ponownie, dodatkowo (górn.).

Nachschwaden (pl); zaduchy, czady po wybuchowe (górn.).

Nachströinung (Nacheinströmung); dolot (pary) (maszyn.).

Nachtarbeit; praca nocna, robota nocna.

Nachtarbeiter; robotnik nocny.

Nachtdienst; służba nocna.

Nachteil; 1) strata, uszczerbek, niekorzyść; 2) niedostatek.

Nachteufen; pogłębiać, pogłębić (szyb) (górn.).

Nachtrag; 1) dopłata; 2) dodatek, dopełnienie, uzupełnienie.

Nachtragen; 1) dopłacić; 2) dopełnić, uzupełnić.

Nachträglich; dodatkowy, dodatkowo.

Nachtragsprüfung; egzamin dodatkowy, dopełniający.

Nachtreiben (weiter auffahren), eine Strecke, die Sohlnachnahme u. s. f.; prowadzić dalej, pędzić dalej, popędzać (górn.).

Nachtreiben (hereintreiben) p. Hereinschlagen.

Nachtrocknen (das) des Salzes; dosuszanie soli (warzel.).

Nachtschicht; szychta (zmiana) nocna (górn.).

Nachtsignal; sygnał nocny (dawany w nocy).

Nachtsteiger; stygar (sztygar) nocny (górn.).

Nachtwächter; stróż nocny.

Nachtwächterkontrolluhr; zegar do kontrolowania stróżów nocnych.

Nachwirkung; działanie późniejsze, skutek późniejszy, wynik, elastische —; opóźnienie sprężyste.

Nachzahlung; dopłata, zapłata dodatkowa, późniejsza.

Nachzeichnen (nachziehen); rysować według wzoru, przerysowywać, kopiować; 2) dorysować, do-mapować.

Nachzerrennen (Zuzerrennen) p. Zer-rennen.

Nachziehen p. Nachzeichnen. Nachziehen (nachmessen); zmierzyć dodatkowo, domierzyć, zmierzyć (miern.).

Nacken (Rücken) der Axt, der Keilhaue u. s. f.; obuch.

Nadel; igła.

astatische —; igła astatyczna. magnetische—, (Magnet —); igła magnetyczna, magnesowa.

Schieß — p. Raumnadel. Nadelablenkung; odchylenie, odchył igły (el.).

Nadelbaum; drzewo szpilkowe, iglaste.

Nadeleisenerz p. Göthit.

Nadelerz (Aikinit, Patrinit, prisma-toidischer Wismutglanz); kruszec iglasty, ajkinit, patrynit (min.). Nadelförmig (nadelähnlich, nadelartig); iglasty (min.). Nadelgalvanometer; galwanometr iglicowy (el.).

Nadelholz; drzewo szpilkowe, iglaste, choina.

Nadelklemmung (Arretierung der Nadel); zahamowanie, wstrzymanie (biegu) igły magnesowej (miern.). Nadeltelegraph; telegraf iglicowy. Nadelzeolith p. Natrolith.

Nadir; nadir, podstopnik (ast.). Nadorit; nadoryt (min.).

Nagel; gwóźdź, ćwiek.

Bankeisen —; uszak.

Boden —, (Fußboden —); gwóźdź podłogowy.

Brett —; deskal, gwóźdź tarciczny. Dach —, (Pappen —); papiak. Dielen —, (Querkopf —, flachköpfiger —); głowacz, plesznik. Draht —; włóczak.

Dübel —; denczak. halber Brett —, (Schal —); gwóźdź półdeskowy, półtarciczny, półdeskal. Huf —, (Klepper —); podkowak, gwóźdź podkowny.

Latten —; łaciak, łatniak, gwóźdź łatny.

Bohr —, (Suffit —, Stukkatur —); trzcinak, trzcinal, gwóźdź sufitowy, sufitnik.

Schal — p. halber Brettnagel. Schienen —, (Haken—); szyniak, szynal.

Schiefer —; łupczak.

Schindel —; gonciak, gontal, gwóźdź gontowy.

16*

(Kerosin); nafta

Nagel; gwóźdź, ćwiek.

Schloß —; zamczak, gwóźdź zamkowy.

Schrauben —; gwóźdź śrubowy. Sparren —; krokwiak, gwóźdź krokwiowy.

Tapezier —, (Beschlag —); gwóźdź (ćwiek) obiciowy, tapicerski.

Nagelauszieher p. Nagelzieher.

Nageleisen (Eisen zur Anfertigung der Nägel); żelazo gwoździarskie, ćwiekowe (met.).

Nageleisen (Nagelauszieher) p. Nagelzieher.

Nagelerz (stengeliger roter Toneisenstein, Schindelnägel); hematyt igłowy, pręcikowy (min.).

Nagelfabrik p. Nagelschmiede.

Nagelflu (Nagelflue, Nagelfluh); na-gelflu, zlepieniec wapienno-krzemienny (oligoceński i mioceński) (geol.).

Nagelkopf; główka gwoździa.

Nagelkopffläche; pleszka, pleszka gwoździa.

Nagelkopfschmieden (das); głowienie (kow.).

Nagelmacher p. Nagelschmied.

Nagelmaschine; gwoździarka, gwo-ździownica.

Nageln; przygwoździć, zagwoździć, przybić gwoździami.

Nagelschaft; oście gwoździa, trzpień gwoździa.

Nagelschmied (Nagelmacher); gwo-ździarz.

Nagelschmiede (Nagelfabrik, Nagelhammer); gwoździarnia, ćwiekownia.

Nagelung; zagwożdżenie, gwożdżenie.

Nagelzieher (Negelauszieher, Nagel-ziehring); rak, wyciągacz do gwoździ.

Nagyagererz (Nagyagit, Blättertellur, Blättererz, Tellurglanz, pyramidaler Eutomglanz); nagyagit, ziemian blaszkowy, telur blaszkowy (min.).

Naht; szew.

geschweißte —; szew spawany. Guß —, (Form —, Gußreif); szew odlewniczy, spój (ślady w sztuce odlanej, powstałe z połączenia części formy).

Namhaftmachung; wyjawienie.

Naphtha (Erdöl, Steinöl, Petroleum); olej skalny, ropa, nafta (min.), raffinierte oczyszczona, rafinowana, rohe —, (Rohöl); nafta surowa.

Naphthabergbau; kopalnictwo naftowe (górn.).

Naphthabuch; księga naftowa (pr. górn.).

Naphthafackel; pochodnia naftowa.

Naphthafeld; pole naftowe (górn.).

Naphthagewinnung; dobywanie nafty (górn.)

Naphthagrube; kopalnia nafty (górn.)

Naphthaindustrie (Erdölindustrie, Petroleumindustrie); przemysł naftowy (techn. górn.).

Naphthaleitung; nafto w ód (techn. gó/n.).

Naphthaleitungsröhren; rury naf-towodne (techn. górn.).

Naphthaquelle; źródło naftowe (geol.).

Naphtharohrleitung; naftowód rurowy (techn. górn.).

Naphthaspringbrunnen (Naphthaspringquelle); naftotrysk (geol.).

Nase (Formnase) der Gebiäseform; nos, narost (osadzająca się na oku formy surowizna lub żużle, przeszkadzające przepływowi powietrza do pieca hutniczego) (hut.).

Naseschlacke (beim Nasenschmelzen) ; żużel (zuzel) narostowy (hut.).

Nasenschmelzen (mit Nase Schmelzen); topienie z narostem (nosem) formy (hut.).

Naß; mokry, wilgotny.

Naßbohren (Bohren mit Wasser); wiercenie mokre, wiercenie na mokro (wierć. ziem. górn.).

Nässe (Nässegehalt) der Erze, Mineralien; wilgoć, wilgotność (prob.).

Nasse Aufbereitung p. Aufbereitung.

Nasse Mauerung p. Mauerung.

Nasses Element; stos (ogniwo, element) mokry (el.).

Naßpochen; tłuczenie mokre (sort.).

Naßpochwerk; tłuczka mokra (sort.).

Naßpressen (Naßpreßmethode, Naß-preßverfahren, Naßpressung); tłoczenie mokre (przy wyrobie cegiełek torfowych i t. d.).

Näßprobe; próba wilgoci, wilgotności (prob.).

Nasturan (Uranpecherz, unteilbares Uranerz); nasturan, ruda uranowa (min.).

Nationale (Stammliste, Standesliste); stan służby, arkusz osobowy.

Natrium (Sodium); sód (chem,). borsaures —, (Natriumborat); boran sodowy.

kieselsaures —, (Natriumsilikat); krzemian sodowy.

Natrium (Sodium); sód (chem.). kohlensaures —, (Natriumkarbonat); węglan sodowy, soda. phosphorsaures —, (Natriumphosphat) ; fosforan sody. salpetersaures —, (Natriumnitrat); azotan sodowy, schwefelsaures —, (Natriumsulfat) ; siarczan sodowy.

Natriumalaun (Natronalaun); ałun sodowy (chem.).

Natriumborat p. Natrium borsaures.

Natriumchlorid; chlorek sodowy, sól kuchenna (chem. min.).

Natriumflamme; płomień sodowy.

Natriumhydroxyd (Natronhydrat, Ätznatron); wodorotlenek sodowy (chem.).

Natriumkarbonat p. Natrium kohlensaures.

Natriumnitrat p. Natrium salpetersaures.

Natriumoxyd (Natron, Mineralkali, mineralisches Laugensalz); tlenek sodowy (chem.).

Natriumphosphat p. Natrium phosphorsaures.

Natriumplatin Chlorid; chlorek pla-tynowp-sodowy (chem.).

Natriumsalze (Natronsalze); sole sodowe (chem.).

Natriumsulfat p. Natrium schwefelsaures.

Natrokalzit (Gaylüssit, hemiprisma-tisches Kuphonhaloid); gelusyt, gay-lussit (min.).

Natrolith (Natronmesotyp, Spreustein, Nadelzeolilh); natrolit (min.).

Natron (Natriumoxyd); tlenek sodowy, tlenek sodu (chem.). ätzendes —, (kaustisches —, Ätznatron) ; soda żrąca, borsaures — p. Natrium borsaures.

kieselsaures — p. Natrium kieselsaures.

kohlensaures — p. Natrium kohlensaures.

phosphorsaures — p. Natrium phosphorsaures.

salpetersaures — p. Natrium salpetersaures.

schwefel&aures — p. Natrium schwefelsaures.

Natronalaun p. Natriumalaun.

Natronchabasit (Gmelinit, hetero-morpher Kuphonspat); gmelinit (min.).

Natronfeldspat (Albit); albit (min.).

Natronglas; szkło sodowe (chem.).

Natronglimmer p. Paragonit.

Natronhydrat p. Natriumhydroxyd.

Natronmesotyp p. Natrolith.

Natronsalpeter (Chilisalpeter, rhom-boedrisches Nitrumsalz); saletra sodowa, chilijska (min.).

Natronsalpeter (salpetersaures Natron) p. Natrium salpetersaures.

Natronsalze p. Natriumsalze.

Natur (Schöpfung, Welt); natura, przyroda.

Naturaleinkünfte; dochody w naturze.

Naturalstücke; źłamki solne, kruchy (w Wieliczce i Bochni) (soln.).

Naturforscher; naturalista, przyrodnik, badacz przyrody.

Natürliche Farbe; barwa naturalna (fiz.).

Natürliche Sole (Quellsole); solanka naturalna, źródlana (geol. soln.).

Natürlicher Wetterwechsel (natürliche Ventilation); przewiew naturalny (górn.).

Naumannit p. Selensilber.

Nautilus; nautilus, łodzik (mięczak jednoskorupowy głowopławy) (geol.).

Navigabler Stollen (Navigationsstollen) ; sztolnia spławna (górn.).

Navigationsförderung; przewóz wodą, spławianie (górn.).

Navigationsstollen p. Navigabler Stollen.

Nebenanlage; 1) urządzenie podrzędne, poboczne; 2) zakład pod: rzędny, poboczny.

Nebenarbeit (Weilarbeit); przymy-tek, robota nadszychtowa, ochotnicza (za oddzielnem wynagrodzeniem) (górn.).

Nebenausgaben; wydatki drobne,

poboczne.

Nebenausgang; wyjście boczne (bud.).

Nebenbau; przybudówka, dobudówka (bud.).    ,

Nebenbestandteil; część składowa, podrzędna.

Nebeneinanderschaltung; połączenie równoległe (el.).

Nebeneingang; wejście boczne.

Nebeneinkünfte (pl.); dochody po boczne, obrywki.

Nebenförderung; wyciąganie przypadkowe, poboczne (górn.).

Nebengang (Gefährte); żyła boczna, sąsiednia, towarzysząca (geol. górn.) p. Beigang.

Nebengebäude; 1) zabudowanie boczne; 2) przybudówka, budynek przyległy, poboczny (bud.).

Nebengebühr; należytość poboczna, poboczne.

Nebengeleise p. Geleis.

Nebengesenk; szybik poboczny, boczny (górn.).

Nebengestein; oskał, przyskał, skała przyległa (geol. górn.).

Nebenklüfte; rozpadliny boczne, gałęzie żył, odnogi żył (geol.).

—    scharen sich; rozpadliny łączą się, mieszają się.

—    schleppen sich —; rozpadliny sprzęgają się, towarzyszą sobie.

Nebenort p. Flügelort.

Nebenpfeiler; przyfilarek (wyskok filaru, na którym się wspiera podłęcze) (bud.).

Nebenprodukt; wyrób uboczny, produkt boczny.

Nebensalze; sole uboczne (chem.).

Nebenschicht p. Zustandschicht.

Nebenschließung; zamknięcie bocznikowe (el.).

Nebenschluß; upust, bocznik (el.).

Nebenschlußbogenlampe; łuków-ka bocznikowa, upustna (el.).

Nebenschlußdynamo (Nebenschlußgenerator) ; prądnica bocznikowa, upustowa (el.).

Nebenschlußkreis; obwód bocznikowy, upustny (el.).

Nebenschlußlampe; lampa bocznikowa, upustna (el.).

Nebenschlußmaschine; prądnica (maszyna) bocznikowa, upustowa, upustna (el.).

Nebenschlußmotor; motor (silnik) bocznikowy, upustny (el.).

Nebenschlußregulator; miarkow-nik (regulator) bocznikowy, upustny (el.).

Nebenschlußschaltung; połączenie bocznikowe, upustne, układ bocznikowy, upustny (el.).

Nebenschlußspule; cewa bocznikowa, upustna (el.).

Nebenschlußstrom; prąd bocznikowy, upustny (el.).

Nebenschlußwicklung; uzwojenie bocznikowe, upustne (el.).

Nebenschlußwiderstand; opór bocznikowy, upustny (el.).

Nebenschlußwindungen; zwoje bocznikowe, upustne (el.).

Nebenschurf (Nebenlauf); chodnik boczny, opoiny (górn.) p. Nebenort.

Nebenschürfe; roboty poszukiwawcze, opolne (w sąsiedztwie wykonywane) (górn.).

Nebenspannung; naprężenie drugorzędne, postronne (wyt.).

Nebenstation p. Mittelstation.

Nebenträger (Sekundärträger, Zwischenträger, Langträger); dźwigar drugorzędny, podlużnica (bud.).

Nebentrumm (eines Ganges) p. Bei-trumm.

Nebenverdienst; zarobek uboczny.

Nebenvertrag; umowa dodatkowa.

Nebenwagen p. Beiwagen.

Nebenwinkel (Supplementwinkel); kąt przyległy, spełniający (geom.).

Neftgil p. Ozokerit.

Negativ; 1) ujemny, odjemny; 2) przeczący ; 3) odmowny.

Negative Anzeige (Fehlausweis); wykaz próżny.

Negative Zahl; liczba ujemna (mat.).

Negrographie; negrografia.

Neigung (Verflachen, Einfallen, Fallen, Fall) der Schichten; nachylenie, upad, spad, schył (geol.).

Neigungsfehler; błąd nachylenia (miern.).

Neigungsgrad; stopień nachylenia, spadu, upadu.

Neigungsverhältnis; spadek (stosunek nachylenia).

Neigungsweiser (Neigungszeiger) p. Gradientenzeiger.

Neigungswinkel; kąt upadu (geol. miern. górn.) p. Neigung.

Neigungswinkel der beiden Ebenen; kąt dwuścienny (geom.).

Neigungszeiger p. Gradientenzeiger.

Nelkenbraun (von Farbe); goździkowy (min.).

Nemalit; nemalit (min.).

Nenner; mianownik (mat.).

Nennleistung; moc mianowana.

Nennwert (Nominalwert); wartość imienna.

Neocombildung (Neokombildung, Neocomien, Neokomien); utwór neo-komski, neokom (kreda dolna) (geol.).

Neogen (Neogenformation); neogen (trzeciorzęd młodszy) (geol.).

Neolith; neolit (min.).

Neotokit; neotokit (min.).

Neotyp; neotyp (min.).

Nephelin (rhomboedrischer Eläin-spat); nefelin, obłocznik (min.).

Nephrit (Beilstein, Punamustein, unteilbarer Adiaphanspat); nefryt (min.).

Netzförmig; siatkowaty.

Netzgewölbe (Rippengewölbe); sklepienie żebrowe (bud.).

Netzhaut; siatkówka (fiz.).

Netzmaschine; maszyna główna, robocza (el.).

Netzschaltung (Dreieckschaltung); skojarzenie (poobwodowe) trójkątne, połączenie w trójkąt (el.).

Netzspannung; napięcie w sieci (el.).

Netzstrom; prąd w sieci (el.).

Netzstromstärke; siła (natężenie) prądu w sieci (el.).

Netzwerkträger (engmaschiger Träger); belka siatkowa, kratownica (bud.).

Neubau; nowa budowla, nowy budynek.

Neubaukonto; kredyt na nowe budowle (rach.).

Neudynamit p. Gelatine-Dynamit.

Neumond; nów (geogr.).

Neurolith; neurolit (min.).

Neuropteris; neuropteris (paproć w wapieniu tryasowym) (geol.).

Neusilber (Pakfong, Chinasilber, Perusilber, Argentan); nowe srebro, argentan (met ).

Neutral (unwirksam); obojętny, nie- | Nickelschwärze; czerń niklowa

(chem.).

Neptunisches Gestein (sedimentäres Gestein); skata neptüniczna, osadowa, uwarstwiona (geol.).

Neptunismus; neptunizm (teorya powstania ziemi skutkiem działania wody) (geol.).

Neptunist; neptunista (geol.).

Nernstlampe; żarówka Nernsta, nernstówka (el.).

Nernstlicht; światło Nernsta (el.).

Nest (pl. Nester); gniazda, kłęby, buły, nerki rudy (geol.).

Nesterartig (nesterförmig, nesterweis, nestig); gniazdowaty (geol.).

Nesterwerk; gniazda rudne (geol.).

Nettoertrag (Nettoeinnahme); dochód czysty (rach.).

Nettogewicht (Reingewicht) p. Gewicht.

Nettogewinn (Reingewinn); zysk czysty.

Nettolast (Nettogewicht) p. Gewicht.

Netz; sieć (el.).

elektrisches —; sieć elektryczna, oberirdisches —; sieć nadziemna, napowietrzna.

unterirdisches —; sieć podziemna.

Netzausschalter; wyłącznik sieci

(el.).

czuły.

Neutrale Achse (Nullinie); oś obojętna (wyt.).

Neutrale Faserschicht; warstwa obojętna (wyt.).

Neutrale Zone; pas obojętny, strefa obojętna (el.).

Neutraler Zustand (unelektrischer Zustand); stan obojętny, nieelektryczny (el).

Neutralisierung; zobojętnienie, neutralizowanie (chem.).

Newjanskit(Osmiridium); newjańskit, osmo-iryd (min.).

Nibbelgestänge (Nippelgestänge) ; żerdki gwintkowe (wewnątrz łączone) (wierć. ziem.).

Nicht (Hüttennicht) p. Hüttenrauch.

Nichtige Mutung; śledzenie bezowocne, daremne (górn.).

Nichtigkeit; nieważność.

Nichtleitend; nieprzewodzący.

Nichtleiter; 1) zły przewodnik (fiz.);

2) nieprzewodnik (el.).

Nichtmetall (Nichtmetalle pl.) p. Metalloid.

Nickel; nikiel (chem. met.).

Nickelantimonglanz p. Ullmannit.

Nickelantimonkies p. Ullmannit.

Nickelarsenikkies (Nukelarsenkies) p. Gersdorffit.

Nickelblüte (Nickelocker, Annaber-git); annabergit, kwiat niklowy (min.).

Nickelbronze; bronz niklowy (met.).

Nickeleisen; żelazo niklowe, żelazo-nikiel.

Nickelerz (Nickelerze pl.); ruda niklu (min.).

Nickelglanz p. Gersdorffit, Ullmannit.

Nickelgymnit; gimnit niklowy (min.).

Nickelhydroxyd (Nickeloxydhydrat); wodorotlenek niklu, niklowy (chem.).

Nickelhydroxydul (Nickeloxydulhydrat); wodorotlenek niklawy (chem.).

Nickelin (Rotnickelkies, Arsennickel, Kupfernickel, prismatischer Nickelkies); nikielin, piryt niklowy czerwony, nikiel arsenikowy, miedzio-krusz (min.).

Nickelkies p. Millerit.

Nickelocker p. Nickelblüte.

Nickeloxyd (Nickelsesquioxyd); tlenek niklowy (chem.).

Nicheloxydul (Nickelmonoxyd); tlenek niklawy (chem.).

Nickelschwamm; gąbka niklowa (chem.).

Nickelsmaragd (Emerald - Nickel, Texasit); szmaragd niklowy, zaratyt (min.).

Nickelspeise; spiż niklowy (met.).

Nickelspießglanz (Nickels'pießglanz-erz, Nckelspießglaserz) p. Ullmannit.

Nickelstahl (Meteorstahl); stal niklowa, niklowana (met.).

Nickelstein; kamień niklowy, lech niklowy (met.).

Nickelsulfat (schwefelsaures Nickeloxydul) ; siarczan niklowy (chem.).

Nickelvitriol p. Morenosit.

Nickelwismutglanz p. Saynit.

Nicolsches Prisma; pryzmat Nicola (fiz.).

Niederblasen (außer Betrieb setzen) einen Ofen; p. Ausblasen.

Niederbrechen p. Hereinschlagen.

Niederbringen (abteufen) p. Absinken.

Niederbruch (Niederbrechen, Einbruch, Bruch, Einsturz) p. Verbruch.

Niederdruck; ciśnienie niskie.

Niederdruckdampf; para niskoprę-żna, o niskiem ciśnieniu.

Niederdruckdampfmaschine (Niederdruckmaschine, Tiefdruckmaschine) ; maszyna parowa o niskiem ciśnieniu, niskoprężna (maszyn.).

Niederdruckdampfturbine; turbina parowa niskoprężna, o niskiem ciśnieniu (maszyn.).

Niederdruckkessel (Niederdruckdampfkessel) ; kocioł parowy o niskiem ciśnieniu, niskoprężny (maszyn.).

Niederdruckmaschine p. Niederdruckdampfmaschine.

Niederdruckturbine; turbina niskiego ciśnienia (maszyn.).

Niederdruckzylinder; cylinder niskoprężny, duży, cylinder o niskiem ciśnieniu (maszyn.).

Niederfallen (von Gängen) p. Fallen.

Niedergang (Einbruch, Einsturz) p. Niedergehen.

Niedergehen (Niedergang, Einbruch, Einsturz) der Gebirgsmassen in die abgebauten Räume; 1) zawalenie się, załamanie się; 2) zawalisko (miejsce) (górn.).

Niedergehen (von Gängen) p. Fallen, Einfallen.

Niedergehen (Niedersinken) der Gicht; schodzenie zasypu (naboju) wielkopiecowego (hut.).

Niederlage (Magazin); skład, magazyn.

Niederschlag (Präzipitat, Bodensatz); osad (chem.).

Niederschlag (atmospärischer Niederschlag); opady wodne, atmosferyczne.

Niederschlagen (fällen, präzipitie-ren); osadzać, strącać (chem. hut.).

Niederschlagsarbeit (Niederschlagsbleiarbeit, Niederschlagungsarbeit); robota strącana, strącanie (met.).

Niederschlagsmittel (Fällungsmittel, Pi'äzipitationsmittel); środek strącający, strącalny (chem. met.).

Niederschlagung p. Niederschlagsarbeit, Niederschlagen.

Niedersetzen von Gängen; zanurzanie się, zapadanie żył (geol. górn.).

Niedersinken der Gicht p. Niedergehen.

Niederspannung; napięcie niskie, małe (el.).

Niederspannungsanlage; urządzenie o niskiem napięciu (el.).

Niederspannungsklemme; zacisk niskiego napięcia (el.).

Niederspannungsleitung; przewód (przewodnik) niskiego napięcia (el.).

Niederspannungsmaschine; maszyna niskiego napięcia (el.).

Niederspannungsnetz; sieć niskiego napięcia (el.).

Niederspannungswicklung; uzwojenie niskiego napięcia (el.).

Niederspannungswindungen;

zwoje niskiego napięcia (el.).

Niederstoß (einer Strecke); bok upadkowy (chodnika) (górn.).

Niederteufen (absinken) p. Abteufen.

Niedertreiben (absinken) p. Abteufen.

Niedertreiben (mit Getriebezimmerung vorgehen) in Schächten p. Abtreiben.

Niederung (Tiefland); nizina, niż, żuława (geol.).

Niederwasser; mała woda, niski stan wody.

Niederziehung (der Gänge, Flöze); osunięcie się (żył, pokładów) (geol.).

Niedrigspannungswechselstrom-dynamo (Niedrigspannungswechselstromgenerator); rozprądnica (prze-miennica) niskonapięta (el.).

Niere (Gesteinsniere, Nest); nerka, zrost, gniazdo (geol.).

Nierenartig (nierenförmig, nieren-weis, nierig); nerkowaty, nerkowy (geol.).

Nierenerz; ruda nerkowa (min.).

Nierenförmig p. Nierenartig.

Nierenstein (Nephrit); nerkowiec, nefryt (min.) p. Nephrit.

Nierenwerk; nerkowina, pokład ner-kowaty (geol.).

Niet (Niete); nit, zakówka, zaklep (techn.).

doppelschnittiges —; nit dwu-cięty.

einschnittiges —; nit raz cięty, versenktes —; nit wpuszczony.

Nietambos (Nietbacken, Nietkolben) beim Verrohren; kowadło nitarskie, niciak, kowadło do pobijania rur (wierć. ziem.).

Nietbolzen (Nietnagel, Niete); swo-rzeń nila, trzpień nita (techn.).

Nietbolzenkopf; nakówka nita (techn.).

Nieteisen (Nieteneisen); żelazo nitowe, nitówka (met.).

Nieten (vernieten); nitować, zanitować (techn.).

Nietenbolzen p. Nietbolzen.

Nietenkluppe; trzymadło do nitów, kleszcze nitowe, zaklepadło (techn.).

Nietenkopf (Schließkopf); główka nita, nakówek nita (techn.).

Nietenmaschine; nitarka, nitownica, zaklepiarka (techn.).

Nietenröhren (Bohrröhren aus Blech); błaszanki (wierć. ziem.).

Nietenstelle; zaklepie, zaklepisko.

Nietenvorhalter (Niethalter, Nietkloben); probój, przystawa nitowa, przystawa zaklepna (techn., wierć, ziem.).

Nietenzange; kleszcze nitowe.

Nietenzieher; docisk, przyciągacz, dociśnik zaklepny.

Nieter; nitarz.

Nietfest; zanitowany, zaklepany, silnie znitowany.

Nietfeste Verbindung; połączenie stałe za pomocą nitów, połączenie silnie znitowane (maszyn.).

Niethammer; młotek nitowniczy, zaklepnik, nitownik (techn.).

Nietkloben p. Nietenvorhalter.

Nietkolben p. Nietambos.

Nietkopf p. Nietenkopf.

Nietmaschine p. Nietenmaschine.

Nietnagel (Nietschaft) p. Nietbolzen.

Nietung (das Nieten, Vernieten); nitowanie, spajanie nitami (techn.). dichte —; nitowanie szczelne, doppelte —; nitowanie podwójne, einfache —; nitów, pojedyncze.

Nietung (das Nieten, Vernieten); nitowanie. spajanie nitami (techn.). einschnittige —; nitowanie je-dnocięte.

Ketten —; nitowanie łańcuchowe. Laschen —; nitowanie ze spójką, z łubkiem, z przykładką. mehrfache —; nitowanie wielokrotne.

verjüngte —; nitowanie w klin. versenkte —; nitowanie kryte, wpuszczone.

vielreihige —; nitowanie wielo-rzędne.

vielschnittige —; nitowanie wie-locięte.

Nietverbindung; połączenie nitowe, połączenie nitami (techn. maszyn.). Nietwerkzeug; narzędzia do nitowania, narzędzia nitownicze (tf*chn.). Nietwinde (Vorhalt); dźwigarka ni-tarska, podcisk, lewarek (techn.). Nigrescit; nigrescyt (min.).

Nigrin (Titaneisenerz); nigryn, żelazo tytanowe (min.).

Niob (Niobium); niob (chem.).

Niobit (Columbit, Tanlalit von Bodenmais, hemiprismatisches Tantalerz); niobit, kolumbit (min.). Nipholith; nifolit (min.).

Nippel (Nibbel); 1) gwintka, (wewnętrzna wkrętka do łączenia rur) (maszyn.); 2) trzpionek (el.). Nische; 1) wnęka, nyża, framuga (zagłębienie w ścianie) (bud.); 2) p. Muffelgewölbe.

Nischengewölbe (Muschelgewölbe, Chorgewölbe); sklepienie wnękowe. Nitrat (pl. Nitrate, salpetersaure Salze); azotany (chem.).

Nitrit (pl. Nitrite, salpetrigsaure Salze); azotyny (chem.).

Nitrogen p. Stickstoff. Nitroglyzerin (Sprengöl); nitrogliceryna (mat. wybuch.).

Nitrokalzit (Kalksalpeter); nitrokal-cyt, saletra wapienna (min.). Nitromagnesit (Magnesiasalpeter); nitromagnezyt, saletra magnezowa (min.).

Nitrumsalz; saletra (min.).

prismatisches —, (Kalisalpeter); saletra potasowa.

rhomboedrisches —, (Natronsalpeter); saletra sodowa.

Niveau (Horizont); poziom.

Niveau (Sohle); piętro (górn.). Niveaudifferenz; różnica poziomów (w poziomach) (górn.).

lO

CM

Niveaufläche; płaszczyzna poziomu, poziom, równia.

Niveaumarke; marka (znak) poziomowa, marka (znak) wysokości (miern. górn.).

Niveauplan; 1) plan poziomu; 2) plan poziomy (miern. górn.).

Niveauschicht; warstwa pozioma (miern.).

Niveauübergang; przejście poziomowe, przejście w poziomie.

Nivellement (Nivellierung, das Nivellieren); poziomowanie, niwelacya (miern.).

—    aus den Enden; poziomowanie wprzód.

—    aus der Mitte; poziomowanie ze środka.

geometrisches —; poziomowanie geometryczne.

trigonometrisches —; poziomowanie trygonometryczne.

Nivellementsprofil; profil niwelacyjny, przekrój niwelacyjny (miern.).

Nivellette; niweleta, poziom nawierzchni. poziom torowiska (płaszczyzna pozioma przechodząca przez wierzch szyn na drodze żelaznej) (kol.).

Nivellierdiopter; przeziernik niwelacyjny (poziomniczy). celownica niwelacyjna (poziomnicza) (miern.).

Nivellieren (ebnen); niwelować, wyrównywać, zrównywać.

Nivellieren (Höhenlage bestimmen); niwelować, poziomować (miern.).

Nivellierfernrohr; luneta niwelacyjna, poziomnicza (miern.).

Nivellierinstrument; instrument niwelacyjny, przyrząd poziomniczy, poziomnik (miern.).

Nivellierkreuz (Nivellierkrücke) p. Absehkreuz.

Nivellierkunde (Nivellierkunst); nauka poziomowania, nauka niwelacyi.

Nivellierlatte; łata niwelacyjna, poziomnicza (miern.).

Nivelliermethode; sposób niwelacyi. poziomowania (miern.)

Nivellierpflock; palik niwelacyjny, słupek poziomniczy (miern.).

Nivellierscheibe; tarcza łaty niwelacyjnej, tarcza łaty poziomniczej (miern.).

Nivellierschraube; śruba ustawni-cza (miern.).

Nivellierung p. Nivellement.

Nivellierwage; waga niwelacyjna, poziomnicza, śródwaga (miern.).

Nobelit; nobelit (mat. wybuch, bezpieczny).

Nocke (Halle, Kote, Kothe) p. Sudhaus.

Nohlit; nolit (min).

Nomenklatur (Namenverzeichnis); nomenklatura, słownictwo, terminologia.

Nominalwert p. Nennwert.

Nonienablesung; przeczyt (odczyt) noniuszów (miern.).

Nonius (Vernier); noniusz, wernier, drobnomiar.

nachtragender —; noniusz postępowy.

Vortragender —; noniusz wsteczny.

Noniusblende; odblaśnik (reflektor) noniusza (miern.).

Noniusstand; stan noniusza (miern.)_

Nonne p. Kehlziegel.

Nontronit; nontronit (min.).

Nord; północ (geogr. górn.).

— voran!; północ naprzód! zwracać północ przed siebie! (przy pomiarze kompasem) (miern. górn.).

Nordmarkit; nordmarkit (min.).

Nordpol; biegun północny.

Nordrichtung; kierunek północy.

Noria (Norie, Eiir.erkunst, Kastenkunst) p. Eimerkette.

Norm (Richtschnur, Regel); prawidło, przepis, zasada, reguła, norma.

Normal (entsprechend, mustergültig, üblich); prawidłowy, normalny, wzorowy.

Normalbelastung (normale Belastung); obciążenie zwykłe, normalne, ustanowione.

Normaldruck; 1) ciśnienie zwykłe, prawidłowe; 2) ciśnienie prostopadłe.

Normale (pl. Normalien, Grundformen); 1) przepis, prawidło, rozporządzenie; 2) zbiór przepisów, zbiór rozporządzeń.

Normale (Lotrechte, Lot); normalna, pionowa, węgielna (geom.).

Haupt — ; normalna główna (mech.).

Normalelektrode; elektroda normalna, wzorowa (el.).

Normalelement; ogniwo wzorowe, element wzorowy (el.).

Normalfassung; oprawa wzorowa, obsadka normalna (Edisona) (el.).

Normalfrachtsatz; cena zwykła przewozu, woźbowe zwykłe.

Normalgalvanometer; galwano-metr wzorowy (el.).

Normalgeschwindigkeit; chyżość prawidłowa.

Normalgewicht; 1) ciężar prawidłowy, normalny; 2) autentyk wagi.

Normalien p. Normale.

Normalienbuch; księga rozporządzeń urzędowych, zbiór normaliów.

Normalkerze; świeca (światłostka) olbrotowa, wzorowa, jednostkowa (el.).

Normalkerzenstunde; świeca godzinna normalna (eh).

Normalkraft; siła prostopadła, normalna.

Normalladeprofil (Ladeprofil); światło ładunku, profil ładunkowy, przekrój ładunkowy, zarys wagonu (koh).

Normalladung; ładowanie normalne, zwykłe (eh).

Normalleistung; moc właściwa (eh).

Normalmaß; 1) miara wzorowa, prawidłowa; 2) autentyk miary.

Normalohm; om normalny, wzorowy (eh).

Normalpreis; cena zwykła, prawidłowa, normalna.

Normalprofil; obrysie (koh).

—    der Fahrzeuge —; obrysie taborowe.

—    des lichten Raumes (Lichtraumprofil, Durchfahrtsprofil); obrysie torowe, obrysie wolnego przejazdu, światło przejazdu.

Normalprofil (Normalquerschnitt); przekrój (profil) wzorowy, normalny (kształtowników) (techn.).

Normalquerschnitt; przekrój normalny p. Normalprofil.

Normalspannung; 1) naprężenie normalne (mech.); 2) napięcie normalne (eh).

Normalspektrum; widmo zwykłe, normalne (fiz.).

Normalspur (Normalspurweite); prawidłowa szerokość toru, normalna szerokość toru, szerokość torowa zwykła (koh).

Normalstein; cegła normalna (o wymiarach przepisowych) (bud.).

Normalstrom; prąd normalny, zwykły (el.).

Normalstromstärke; wielkość prądu normalna (eh).

Normaltaxe; cena zwykła, prawidłowa, opłata zwykła.

Normalthermometer; termometr normalny (fiz).

Normalwage; waga wzorowa.

Normal widerstand; wzorzec oporu, oporowy, opór wzorcowy (eh).

Normalzustand; stan zwykły, normalny.

Normieren (vorschreiben, regeln); normować, regulować, ustalać, porządkować, rozporządzać.

Nosean (Nosian, Nosin, Spinellan); nozean (min.).

Not; 1) potrzeba; 2) zalew kopalni (górn.).

Notausgang; wryjście ratunkowe.

Notausschalter (Notschalter); wyłącznik bezpieczeństwa (eh).

Notbremse (Sicherheitsbremse); hamulec bezpieczeństwa.

Notbrücke (provisorische Brücke); most tymczasowy.

Notbühne (provisorische Bühne); pomost tymczasowy, prowizoryczny (górn.) p. Bühne.

Notdamm; 1) grobla tymczasowa (rot), wod.); 2) tama tymczasowa (górn.).

Note; 1) odezwa (urzędowa); 2) rachunek należytości; 3) uwaga, przy-pisek.

Notionieren; donieść o przestępstwie skarbowem, nocyonować.

Notkette; łańcuch pomocniczy, zapasowy.

Notkuppel; sprzęgło zapasowe, sprzęgło boczne (koh).

Notschalter p. Notausschalter.

Notsignal (Alarmsignal); sygnał niebezpieczeństwa, trwogi, sygnał alarmowy.

Nottür; drzwi ratunkowe.

Nucula; nucula, sierospojka (małża bezgłowa dwumuszkułowa) (geoh).

Nuggets (Klumpen); gruzły, bryły (złota).

Nullachse; oś zerowa (miern.).

Nullausschalter; wyłącznik zerowy, zerownik (eh).

Nulleiter; przew-ód obojętny, zerowy, przewmdnik względny (eh).

Nullipora; nullipora, hezdolnik, ka-mecznia (rodzaj polipnia czyli korala skamieniałego) (geoh).

Nullinie; 1) linia (oś) zerowa, obojętna (mech.); 2) linia zerowa, granica zerowa (miern.).

Nullmeridian; południk zerowy, pierwszy, początkowy (geogr. miern.)..

Nullmethode; metoda zerowa (eh).

Nullpunkt; punkt zerowy, zero. absoluter —; punkt zerowy bezwzględny (fiz.).

— der Kulisse; punkt martwy jarzma.

Nullpunkt der Verkettung; punkt martwy sprzężenia (el.).

Nullpunktwiderstand; opór w punkcie zerowym (el.).

Nullstellung; położenie zerowe (miern.).

Nullstrich; kreska zerowa (miern.).

Nullstrom; prąd zerowy (el.).

Nullstromausschalter p. Nullausschalter.

Null wasserstand (niedrigster Wasserstand); stan wody najniższy, zero wody.

Nullwert; wartość zerowa, wartość zera.

Nullzirkel (Nullenzirkel); cyrkiel zerowy, mikrometryczny (do kółek małych).

Numerierung (Bezifferung); liczbowanie, numerowanie.

Nummulites; nununulites, pieniążek (z gromady otwornic w formacyi kredowej) (geol.).

Nummulitenbildung (Nummuliten-gebilde, Nummulitenformation, Num-mulitensystem); utwór nummulito-wy (geol.).

Nummulitenkalk; wapień nummuli-towy (geol.).

Nuß; 1) orzeszek (w zamku); 2) trybik (lewaru); 3) kółko (dźwigarki).

Nußbewegung (Kernbewegung); połączenie kuliste, nastawa z orzechem (miern.).

Nußkohle (Knorpelkohle); węgiel orzeszkowy, orzech, orzeszek (górn.).

Nut (Falz); wpust, żłobek, rowek (cieś.).

Nutation (Schwankung); nutacya (wahanie się osi ziemi) (astr.).

Nutenanker; twornik żłobkowany (el.).

Nutenkeil; klin dwuwpustny (maszyn.).

Nutenmaschine; wpuszczarka, strugarka wpustowa (techn.).

Nutfräser; zbierak wpustowy, frez wpustowy (techn.).

Nuthobel; strug wpustniak, rowko-wiec, strug wpustowy.

Nuttalit; nuttalit (min.).

Nutzarbeit; praca skuteczna, użyteczna, pożyteczna (stosownie do myśli).

Nutzbar; użyteczny.

Nutzbares Mineral; minerał użyteczny (górn. geol.).

Nutzbrenndauer; długość palenia użyteczna (el.).

Nutzeffekt (Nutzleistung) einer Maschine; sprawność (praca użytkowa) praca skuteczna, moc użyteczna, pożyteczna p. Effekt.

Nutzlast; ciężar użyteczny,pożytkowy.

Nutzleistung p. Nutzeffekt, Effekt.

Nutzleitung; przewód (przewodnik) roboczy (el.).

Nutzquerschnitt; przekrój użyteczny, wyzyskany.

Nutzspannung; 1) natężente użyteczne, prężność pożytkowa; 2) napięcie robocze (el.).

Nutzstrom; prąd użyteczny, roboczy.

Nutzung; używanie, użytkowanie, użytek.

Nutzungsentschädigung; odszkodowanie za zużycie.

Nutzwasser; woda użytkowa.

Nutzwiderstand; opór pożytkowy, użytkowy (el.).

0.

zes

P;.

Oberaufseher; 1) dozorca (strażnik, nastawnik) starszy, nadstrażnik; 2) dozorca (strażnik, nastawnik) górny, wierzchni, światowy (górn.).

Oberaufsicht; nadzór, dozór.

Oberbacken (Oberbank) eines Flö-Bank.

Oberbärort (Feuerungsseite der Pfannen); strona przyogniowa (warzel.).

Oberbassin (auf den Gradierhäusern); zbiornik górny, wierzchni (soln.).

Oberbau; górne piętro, wierzchnia część budynku (bud.).

Oberbau (Eisenbahnoberbau); nawierzchnia, budowa wierzchnia (część kolei żelaznej obejmująca podłoże t. j. żwirowanie i tory) (kol.).

Oberbauamt; naczelny urząd budownictwa.

Oberbauarbeiter; nawierzchnik, torowy, robotnik torowy (kol.).

Oberbaueinsenkung (Sutte); wybój torowy (kol.).

Oberbaukleinmateriale (Kleinmateriale, Kleineisenzeug, Schienen-befeslignngsmittel); przybory do

Oberflächentemperatur; ciepłota (temperatura) powierzchni. Oberflächliche Lagerstätte p. Lagerstätte.

szyn, polączniki szynowe, drobne żelaztwo do szyn (kol.).

Oberbaulangschwelle; podkład podłużny (kol.).

einfache eiserne —; podkład żelazny pojedynczy.

zusammengesetzte eiserne —;

podkład żelazny złożony. Oberbaumeister; starszy budowni-

Oberflasche p. Oberkasten. Oberflöz; pokład górny, pokład wierzchni (geol. górn.).

Oberform p. Oberkasten. Obergemach; wyższe piętro, pokój czy.    na piętrze, pokój na gór/.e (bud.).

Oberbaunagel (Hakennagel) p. Schie-    Obergeschoß; piętro górne, wyższe

nennagel.    (bud.).

Oberbaupartie (Streckenarbeiterab- Obergesenk p. Gesenk.

teilung); drużyna torowa, oddział Obergerinne (eines Wasserrades); torowy (kol.).    pogródka    przypływowa,    górna (ma-

Oberbauquerschwelle;    podkład    szyn),

poprzeczny, próg (kol.).    Obergestänge (beim Freifallbohren);

halbrunde —, (unbehauene Quer- żerdki wiertnicze górne, wierzchnie schwelle); podkład półczynowy.    (wierć,    ziem.)    p.    Bohrgestänge,

prawa górna, nadskrzynie (hut.). Obergurt (obere Gurtung); pas górny (bud. most.).

kantige—, (behauene Querschwel- Obergestell (eines Hochofens); żale); podkład graniasty, ociosany.

Oberberg (Überberg, Kappe); stropnica, wcias, kapa (górn. cieś.).

oczep, kaptur (soln.).

Oberhäuer (Grubenaufseher, Untersteiger); dozorca przodkowy, dozorca młodszy (górn.).

Oberhäuer (Vollhäuer) p. Althäuer.

Oberhutmann p. Obersteiger.

Oberhüttenamt; naczelny urząd hutniczy (hut.).

Oberingenieur; starszy inżynier, nadinżynier.

Oberirdisch (obertägig) p. Obertägig.

Oberkasten (Oberflasche, Oberform, Formdecke); skrzynka wierzchnia, górna (form. odl.).

Oberkessel; kocioł górny, wierzchni (maszyn.).

Oberkette (bei der Kettenförderung); łańcuch nadwózkowy, górny (maszyn. górn.).

Oberkohl (die angebaute Firstkohle); węgiel wierzchni, górny, stropowy.

Oberkohle; węgiel górny (el.).

Oerkunstmeister; 1) starszy maszynista; 2) inspektor maszyn (górn.).

Oberlech (Armstein, Dünnlech); kamień (lech, matta) górny, wierzchni (met.).

Oberleitung; kierownictwo naczelne, zarząd naczelny p. Leitung.

Oberleitung (Luftleitung); przewód (przewodnik) napowietrzny, nadziemny (el.).

Oberlicht (Oberlichtfenster); oświetlę, nadświetlnia, ponadświetlnia, światło górne (bud.).

Oberberge (hangende Gebirgsschich- Oberhalter (der Dornengerüste); ten); warstwy wierzchnie, nadkładowe (górn.).

Oberbergamt (Oberbergbehörde); naczelny urząd gói*niczy (górn.).

Oberbergingenieur; starszy inżynier górniczy, nadinżynier górniczy (górn.).

Oberbergkommissär; starszy komisarz górniczy, nadkomisarz górniczy (górn.).

Oberbergmeister; starszy górmistrz, nadgórmistrz (górn.).

Oberbergrat; starszy radca górniczy, nadiadca górniczy (górn.).

Oberboden (Sturzboden); ściel powałowa, posowa (bud.).

Oberdampf (bei einem Dampfhammer); para dociskująca (maszyn.).

Oberfinanzrat; starszy radca skarbowy. nadradca skarbowy.

Oberfläche; powierzchnia (geom.).

— der Erde (Erdoberfläche); powierzchnia ziemi (geol.).

Oberflächenhärtung (Einsatzhärtung) p. Härten durch Einsetzen.

Oberflächenkondensation; skraplanie naprzeponne, powierzchowne, kondensacya sucha (maszyn.).

Oberflächenkondensator; skraplacz przeponny, powierzchniowy (maszyn.) p. Kondensator.

Oberflächenkühlung; chłodzenie powierzchniowe.

Oberflächenspannung; naprężenie powierzchniowe (fiz.).

Obermann; dozorca, przełożony.

Obermaschinenmeister; mechanik naczelny, mechanik główny, starszy majster maszyn.

Obermeister; starszy majster, nad* majster.

Obermonteur (Oberaufsteller); starszy zestawca (monter).

Obermünzwardein p. Oberwardein.

Oberpacken (Oberbacken) p. Bank.

Oberrechnungskammer; główna izba obrachunkowa.

Oberschacht (Gicht) p. Gicht.

Oberschar p. Überschar.

Oberschlächtig (oberschlägig); na-siębierny.

Oberschlächtige Feuerung (der Pfannen); ogrzewanie (opalanie)nad-solankowe, górne (warzel.).

Oberschlächtiges Wasserrad p.

Wasserrad.

Oberschmelzer; szmelcerz (szmel-carz) starszy, przetapiacz starszy, nadszmelcerz.

Oberseil (oberes Seil); lina górna, lina wierzchnia (maszyn, górn.).

Obersieder; warycz (zwarycz) starszy, nadwarycz, nadzwarycz (warzel.).

Obersilur; sylur górny (geol.).

Obersteiger (Oberhutmann); starszy stygar (sztygar), nadstygar (nadszty-gar) (górn.).

Oberstoß; bok górny, wierzchni (chodnika, filaru) (górn.).

Obertägig (oberirdisch); wierzchni, dzienny, światowy (górn.).

Obertags (iibertags, über Tage, oberirdisch) ; na powierzchni, na świecie (górn.).

Obertertiär p. Pliozän.

Oberwardein (Obermiinzwardein); stai'szy probierz, starszy menniczy.

Oberwasser; woda górna, wierzchnia, nadśluzowa (maszyn.).

Objekt (Gegenstand); przedmiot.

Objektiv (gegenständlich, sachgetreu, unbefangen); objektywnie, przedmiotowo, rzeczowo.

Objektiv (Objektivlinse, Objektivglas) ; objektyw, soczewka przedmiotowa (fiz.).

Objektivdiopter; przeziernik przedmiotowy, celownik (miern.).

Objektivfaden; nitka przedmiotowa, włos przedmiotowy (miern.).

Objektivglas (Objektivlinse) p. Objektiv.

Obligat (obligatorisch, verpflichtend); obowiązkowy, konieczny.

Observatorium (Beobachtungssternwarte); obserwatoryum, spostrze-galnia, dostrzegalnia (astr.). Obsidian; obsydyan (geol.).

Ocher, p. Ocker. .

Ochsenfuß p. Kriickelstuhl. Ochsenzunge (Dachziegel gewöhnlicher) p. Dachziegel.

Ocker (Ocher); ochra, okra, ugier (min.) gelber —, (gelber Eisenocker, ockeriger Gelbeisenstein); ochra żółta, żelaziak żółty, żelaziak ochrowy. Ockergelb (von Farbe); ochrowy, okrowy, jak glina żółty (min.). Odometer (Meßrädchen) p. Meßrad. Odontograph; odontograf (przyrząd do wyznaczania i kreślenia zębów u kół zębatych).

Ofen (pl. Öfen); piec (hut. met. prob, techn.).

belgischer Röhrenzink —; piec cynkowy belgijski.

Flamm —, (Reverberierofen); piec płomienny, płomieniak.

Füll —, (Schüttofen); piec zasypny, piec z paleniskiem zasypnem.

Gas —; piec gazowy, gaziak. Gefäß —; piec naczynny, naczyniowy.

Glüh —; piec żarowy, żarnik. Hoch —; piec wielki.

Kalk —; piec do wypalania wapna, wapiennik, wapielnik.

Koks —; piec koksowy, koksownica, koksownia.

Krumm —; piec krzywy, czerpakowy.

Kupol —; piec kupolowy, kupolak. Martin —; piec martinowski, piec Martina.

Muffel —; piec muflowy, płomieniak muflowy.

Probier —; piec próbowy, piecyk probierski.

Puddel —; piec pudlingowy.

Roli —; piec obrotowy, płomieniak przeciwpłomienny.

Schacht —; piec szybowy, warstwowy.

schlesisch poln. Muffelzink —;

piec cynkowy ślązko-polski. Schweiß —; piec żarowy do spajania, zlipiak. p. Schweißofen. Tiegel —; piec tyglowy, tyglak. Tiegelzink —; piec tygielkowy, cynkowy.

Wärm —; piec grzewczy. Zementier —; piec cementacyjny, cementarski, nawęglający.

Ofen anblasen p. Anblasen.

Ofen ausblasen p. Ausblasen.

Ofenarbeiter; palacz, piecowy, robotnik przy piecu.

Ofenansätze (metallische Ansätze); przywary piecowe, narostki piecowe (met.).

Ofenauge (Auge, Augenloch) eines Schachtofens; wziernik piecowy (hut.)

__ Ofenbau; budowa pieca (hut.).

Ofenboden (Ofensohle, Boden oder Herd eines Ofens); dno pieca, spód pieca (hut.).

Ofenbruch; grzyby wielkopiecowe (osady tworzące się u wylotu wielkiego pieca przy topieniu rud, cynk w sobie zawierających) (hut.) p. Gichtschwamm.

Ofenbrust (Brust, Brustwand, Brustmauer eines Schachtofens); pierś pieca, strona przednia, strona robocza pieca (hut.).

Ofencharge (Beschickung); zasyp pieca (hut.).

Ofenform (Form eines Gebläseofens) p. Form

Ofenfutter; 1) p. Futter (Fütterung); 2) p. Futtergemäuer.

Ofengabel (Forke, Forkel, Furkel); widełki piecowe, widełki do pieca (hut.).

Ofengalmei (zänkischer Ofenbruch, Zinkschwamm, Tutia) p. Gicht-schwamm.

Ofengang (Gang des Ofens); bieg pieca (hut.).

dürrer —, (trockener —); bieg pieca suchy.

Ofengeländer; czeluśnik.

Ofengestell p. Gestell (eines Schachtofens).

Ofengestübbe p. Gestübbe.

Ofengewölbe; sklepieńie pieca (hut.).

Ofengicht p. Gicht.

Ofenkachel; kafel piecowy (bud.).

Ofenkampagne (Ofenbetriebszeit); okres (ruchu) biegu pieca, długość trwania (ruchu) biegu pieca (hut.).

Ofenkoke (Ofencoke, Ofenkoks); koks piecowy (górn. techn).

Ofenkrätz p. Gekrätze.

Ofenkrücke (Krücke); pogrzebacz, ożóg, szorulec.

Ofenlehm; glina piecowa (na piec) (bud.).

Ofenloch (Ofenmund); czeluść, ce-puch, czopuch (bud.).

Ofenlochstöpsel; baba cepuchowa, zatyczka piecowa (bud.).

Ofenmantel; 1) płaszcz piecowy; 2) p. Rauhgemäuer.

Ofenmeister; dozorca piecowy (hut.).

Ofenmund (Ofenöffnung p. Ofenloch.

Ofenrast (Rast eines Hochofens) p. Rast.

Ofenrauch p. Flugstaub.

Ofensau (Sau) p. Eisensau.

Ofenschacht (Schacht, Schachtraum) eines Schachtofens; szyb pieca, wnętrze pieca (hut.).

Ofenschieber (Register); zasuwa, zasuwka piecowa (hut. bud.).

Ofenschirm; ostawa, osłona, okrywa pieca (bud.).

Ofenschwarz (Reißblei, Wasserblei, Graphit); grafit (min.).

Ofensetzer (Töpfer); zdun, kaflarz (bud.).

Ofensohle; 1) p. Ofenboden; 2) spodek pieca, leżysko mufli, flastrówka (hut.).

Ofensteine; kamienie zaprawy, kamienie zaprawne (hut.).

Ofenstock (Sau, Wolf, Härtling) p. Eisensau.

Ofenstock (Rauchgemäuer) p. Rauhgemäuer.

Ofenverkokung; koksowanie w piecach, koksowanie piecowe (górn. techn.).

Ofenzustellung p. Zustellung.

Offen (Ofen, Strecke) beim Salzbergbau im Haselgebirge; chodnik, piec (soln.).

Offen (nicht verbrochen); otwarty, dostępny (górn.) p. Fahrbar.

—    halten (Baue, Strecken); utrzymywać w stanie dostępnym.

—    sein (von einem Stollen); być dostępnym, stać.

Offene Grubenlampe p. Grubenlampe.

Offenerhaltung (Offenhaltung) der Grubenbaue, Strecken; utrzymywanie w stanie dostępnym (wyrobisk, chodników) (górn.).

Offenhöhe; wysokość chodników, pieców (w ługowniach) (soln.).

Offenmittel; calizna solna, filar solny (między chodnikami ługowni) (soln.).

Offesäuberung; czyszczenie chodników (pieców w ługowniach) (soln.).

Offenverätzung; ługowanie chodnikowe, piecowe, ługowanie przy pomocy chodników, pieców (soln.).

Offenverwässerung; nawodnienie chodników, pieców (w ługowniach).

(el.).

(el.).

Offert (Offerte, Anerbieten, Angebot); „ podaż, zaofiarowanie, oferta. Öffnen (Gebirge, Lagerstätten) p. Er-„ öffnen, Aufscliließen.

Öffnung; 1) otwór; 2) otwarcie, otworzenie.

—    des Brücke (Brückenöffnung, Brückenauge, Prückenloch); otwór mostu, rozpięcie mostu.

—    des Einströmungskanales;

otwór kanału (przewodu) wlotowego (maszyn.).

—    des Auströmungskanales;

otwór kanału (przewodu) wylotowego (maszyn.).

—    des Kreises; otwarcie obwodu

Öffnungsfunke; iskra przy wyłącza-„ niu, iskra przerwania (prądu) (el.). Öffnungsstrom; prąd przerwania, współprąd otwarcia (el.).

Ohm (elektrischeMaßeinheit); om (el.). Ohmisch; omowy (el.).

Ohmmeter; ommetr (el.). Ohmsches Gesetz; prawo Ohma

Ohr (Öhr, Öhre, Öse) beim Gezähe; ucho, uszko (górn.).

Ohrenschneiden (b. Meißelbohrer); ostrza boczne (wierć. ziem.).

Ohrgewölbe (Kappengewölbe); sklepienie wylotowe, łęczaste (bud.).

Okenit; okenit (min.).

Okklusion; okluzya (własność pochła-

„ niania wodoru przez metale) (fiz.).

Ökonomie (Sparsamkeit); ekonomia, oszczędność, gospodarność.

Oktaeder (Achtflach, Achtflächner); ośmiościan (kryst.).

Oktaedrisch; ośmiościenny (kryst.).

Oktaedrit (Anatas, pyramidales Titanerz); anataz, oktaedryt, tytan oktaedryczny (min.).

Okular (Okularlinse, Augenlinse) im Fernrohr; okular, szkło oczne, soczewka oczna (fiz.).

Okularauszug; wyciąg okularowy, oczny (miern.).

Okulardiopter; przeziernik oczny, celownik oczny (miern.).

Okularprisma; pryzmat oczny

„ (miern.).

Ö1; olej (matr.).

Berg —, (Erd —, Roh —); olej skalny, ropa, nafta.

Brenn —; olej palny, świetlny. Hanf —; olej konopny, siemienny. Lein —, (Flachs—, Leinsamen —); olej lniany.

Öl; olej (matr.).

Maschinen —; olej maszynowy. Oliven —, (Baum —); oliwa.

Rüfa —, (Raps —); olej rzepakowy. Schmier — ; olej smarowy^, olej do smarowania.

Sikkativ —, (Trocken —); olej szybkoschnący, wysychający. Terpentin —; olej terpentynowy, vegetabilisches —, (Pflanzen —);

„ olej roślinny.

Ölabscheider; 1) wytłustnik (z wody); 2) odtłustnik (z pary) (maszyn.).

Olafit (Albit und Periklin); olafit . (min.).

Ölanstrich; powłoka olejna. Ölausschalter (Ölschalter); wyłąez-.. nik olejowy, olejny (el.). Ölbehälter; zbiornik (naczynie) na „olej (oliwę).

Ölbeleuchtung; oświetlenie olejem,

„ oświetlenie olejne (górn.). Ölbildendes Gas (Aethylen, Leucht-„ gas) p. Kohlenwasserstoff (schwerer). Ölbrunnen (Mineralbrunnen); studnia „ naftowa.

Ölfabrik (Ölmühle); olejarnia, olejnia. Ölfarbe; farba olejna, pokostowa. Ölfirnis (Leinölfirnis); pokost olejny. Ölflasche; oliwiarka, bańka, flaszka „ na oliwę.

Ölflöz; pokład roponośny (geol.). Ölführend (Mineralöl führend); nafto-„ nośny (geol.).

Ölgas; gaz olejny.

Ölgeleuchte; 1) światło olejne; 2) -„ lampa olejna (górn ).

Ölgrün (von Farbe); olejno-zielony „ (min ).

Ölheizung; opalanie ropą, opalanie ropne (techn. warzel.).

Oligoklas (Natronspodumen, antito-mer Feldspat); oligoklaz (min.). Oligonit (Oligonspat); oligonit (min.). Oligozän (oligozäne Formation); oli-gocen, formacya oligoceńska (geol.). Olivenerz (Olivenit, Olivenkupfer, Holzkupfererz, Pharmakochalcit, prismatischer Olivenmalachit); oli-wenit, miedniak oliwkowy (min.). Olivin (gemeiner Chrysolith); oliwin, chryzolit, kamień złoty (min.). Olivindiabas; diabas oliwinowy (geol.).

Olivinfels (Dunit); skała oliwinowa,

„ dunit (geol.).

Ölkanne (Schmierkanne); oliwiarka, oliwniczka, maźniczka.

Ölausschalter.

P\

Opaljaspis,

Ölleinwand; płótno naoliwione (techn.).

Ölmotor; motor (silnik) olejny (ma-.. szyn.).

Ölmühle p. Ölfabrik.

Ölpapier (Firnispapier); papier olej-

ny, przeźroczysty, kalka olejna, „ przeźrocznik.

Ölprüfer (Ölprüfungsapparat); przy-.. rząd do badania oleju.(oliwy) (techn.) Ölpuffer; zderzak olejny (kol.). Ölpumpe (Gerykpumpe); pompa olej-na (fiz.).

Ölschalter Ölschiefer (Bituminit, Brandschiefer); . łupek palny, żywiczny, bitumiczny. Ölschmierbüchse (Ölschmiergefäß, Schmierkanne) p. Ölkanne. Ölschmierung; smarowanie olejne, .. smarowanie olejem (maszyn.). Öltransformator; przetwornik .. (transformator) olejny (el.).

Ölung; oliwienie, naoliwienie (ma-i# szyn.).

Öluntersuchung; badanie oleju . (techn.).

Ölvase; naczynie na oliwę, wazon na oliwę (maszyn.).

Omphacit (Omphazit); omfacyt (min.). Omphacitfels p. Eklogit.

Onegit; onegit (min.).

Onkosin; onkozyn (min.).

Onofrit (Selenschwefelquecksilber); onofryt (min.).

Onyx; onyks, sardonik (odmiana chalcedonu) (min.).

Oolith (Oolithenkalk, oolithischer Kalkstein, Rogenstein, Roggenstein); ikrowiec, oolit (wapień o ziarnach ikry rybiej) (min. geol.). Oolithisch (rogenartig, roggensteinartig) ; ikrzasty, oolityczny, oolitowy (min. geol.).

Oolitisches Erz (oolithisches Eisenerz) ; ruda oolityczna, ikrzasta (min. geol.).

Oosit; oozyt (min.).

Opal (unteilbarer Quarz); opal (min.), edler —, (Edel —); opal szlachetny. Feuer —; opal ognisty, świetlny, gemeiner —; opal zwyczajny. Holz —; opal drzewny, drzewo skamieniałe.

Jasp —, (Eisen Opaleisenstein); opal jaspisowy. Opaleisenstein p. Opal (Jaspopal). Opalisieren (opaleszieren, schillern); opalizować (mienić się różnemi barwami, jak opal) (min.).

Opaljaspis p. Opal (Jaspopal).

Operat; wypracowanie, dzieło.

Operationsbasis; linia podstawowa (miern.).

Operationsfehler; błąd operacyjny (miern.).

Operment p. Auripigment.

Ophit (edler Serpentin, Pikrolith); ofit (min.).

Optik (Lichtlehre, Sehkunde); optyka (część fizyki traktująca o świetle i wzroku).

Optisch; optyczny.

Optische Achse; oś optyczna (fiz. miern.).

Optischer Mittelpunkt; środek optyczny (fiz. miern.).

Optisches Signal (sichtbares Signal); sygnał optyczny, widzialny (sygn.).

Orangit; oranżyt (min.).

Ordinäre Schicht p. Schicht,

Ordinate; rzędna (geom. miern.).

Ordinatenachse; oś rzędnych (geom. miern.).

Ordinatenaufnahme; zdjęcie rzęd-nemi (miern.).

Ordinieren; zapisywać, wyznaczać, ordynować (załogę do pracy w kopalni) (górn.).

Ordnung; 1) rząd (mat.); 2) porządek.

Ordnungsstrafe; kara porządkowa.

Ordre; zlecenie.

Organ; 1) organ (część ciała zwierzęcia lub rośliny; 2) dźwięk głosu, brzmienie (fiz.);    3) urząd, wła

dza; 4) urzędnik, zastępca; 5) czasopismo.

Organisation (Gliederung, Bau, Verfassung); urządzenie, układ, ustrój, organizacya.

Organisch; ustrojowy, organiczny.

Organisieren (einrichten, ordnen); urządzać, wprowadzać w życie, organizować.

Organismen (Lebewesen); organizmy, istoty żyjące.

Orgel (Orgelzimmerung, Versatzung, Orgelversatzung); organy, zesłupie (szereg słupków czyli stempli przy odbudowie filarowej dla podparcia stropu) (górn.).

Orgelstempel; stempel organowy (górn.).

Orgelzimmerung (Orgel); wyprawa organowa, wydrzewienie organowe, organy (górn. cieś.).

Orientieren (ein Meßinstrument); zoryentować, skierunkować (instrument mierniczy) (miern.).

17

Orientieren sich (in der Grube); rozglądnąć się, obeznać się, oryen-tować się (w kopalni) (górn.).

Orientierung (in der Grube); rozgląd, przegląd, oryentowanie się (górn.).

Orientierung (bei einer Vermessung); oryentowanie, kierunkowanie, ustawienie w kierunku (miern.).

Orientierungsfehler; błąd oryen-tacyjny, błąd kierunkowy (miern.).

Orientierungslinie; linia oryenta-cyjna, linia kierunkowa, kierunek stały (miern.).

Orientierungsvermessungen; pomiary oryentacyjne, przeglądowe (miern.).

Orientierungsvisur; celowa (wi-zura) oryentacyjna (miern.).

Ornament (Verzierung); ornament, ozdoba, zdobina (arch.).

Ornamentierung; zdobienie (arch.).

Ornamentik (Kunst des Verzierens); ornamentyka, sztuka zdobnicza, zdobnictwo.

Ornaten - Schichten; warstwy orna-towe (geol.).

Ornatenton; ił ornatowy (geol.).

Orographie (Gebirgsbeschreibung); orografia, opis gór (geol.).

Ort (das und der Ort, pl. Örter und Orte, Ortsstoß); przodek, czoło, kres (chodnika) (górn.). vor — arbeiten (liegen, sein, sitzen ansitzen); pracować w przodku, vor — kommen; dojść do przodka.

Ort (Lauf, Straße, Strecke); chodnik (górn.).

Ort (Stoß, Brust) p. Feldort.

Ort und Gegenort; przodki naprzeciwległe, przeciwprzodki (górn.).

Ortarbeit p. Ortsarbeit.

Ortbau p. Örterbau.

Orthetrieb p. Ortsbetrieb.

Ortbrennen p. Ortsbrennen.

Örtchen (des Bergeisens); ostrze,

.. grot (żelaza) (górn.).

Örtchen (schmales, niederes Ort); przodek mały, wąski (górn.).

Orten (sich orten) p. Ortung angeben.

Orten (örtern, sich örtern, sich scharen) von Gängen, Klüften; łączyć się, schodzić się (o żyłach, szczelinach) (górn.).

Orten (örtern, mit Örtern durchfah-ren) p. Durchfahren.

Örter (pl. von Ort); przodki (chodnika) (górn.).

obere —, (streichende Abbauörter); chodniki wyrobowe kierunkowe.

Örterbau (Ortbau, Ortsbau, Streckenbau) ; odbudowa chodnikowa, przed-

m sobnia (górn.).

Örtern p. Orten.

Orthauer (Ortshauer); rębacz (kopacz) przodkowy, przodkowy (górn.) p. Hauer.

Orthauwerk (Ortshauwerk); urobek przodkowy (górn.).

Orthis; orthis (mięczak dwuskorupo-wy ramionopławy w dewonie) (geol.).

Orthit; ortyt (min.).

Orthoceras; orthoceras, prostoróg (mięczak jednoskorupowy głowo-pławy w najdawniejszych pokładach osadowych) (geol.).

Orthoceren - Kalk; wapień orthoce-rasowy (geol.).

Orthochromatisch; ortochromatyczny (klisza na słabe promienie światła, żółte, czerwone, zielone, czuła) (fiz.).

Orthogonal (rechtwinklig); ortogonalny, prostokątny (kryst.).

Orthoklas (Kalifeldspat, orthotomer Feldspat); ortoklaz, skaleń potasowy (min.).

Orthorhombisches System p. Kristallsystem.

Orthotyp (rhombische Pyramide, rhombisches Pyramidoeder, rhombischer Pyramidenflächner, Rhombenoktaeder, zwei- und zweiglidriges Oktaeder); piramida pierwotna (kryst.).

Orthotypes System p. Kristallsystem.

Ortkappe (Ortskappe); stropnica (wcias, kapa) przodkowa (górn.).

Ortmäßig (ortsweise, ortweise) Vorgehen, auslängen; iść przodkiem, przodkować (górn.).

Ortsarbeit (Ortarbeit, Arbeit vor Ort); praca (robota) przodkowa, praca w przodku, przodkowanie (górn.).

Ortsbatterie; baterya miejscowa (el.).

Ortsbetrieh (Ortbetrieb, Streckenbetrieb); przodkowanie, prowadzenie (pędzenie) przodka, chodnika (górn.).

Ortsbrennen p. Feuersetzen.

Ortsbrett (pl. Ortsbretter, Zumachebretter, Versatzbretter, Verschalungsbretter) b. der Getriebezimmerung; deska (okładzina) przodkowa (górn.).

Ortsbrust (Brust); zbój przodkowy (górn.).

Ortschickig (ortschiks, ortschick, ortschief); ukośny (górn.).

Ortshauer p. Orthauer.

Ortshauwerk p. Orthauwerk.

Ortskappe p. Ortkappe.

Ortskreuz (Streckenkreuz); krzyż chodnikowy, w chodniku (górn.).

Ortsstempel (Blechstempel, Austragestempel, Austräger) b. Pochwerk; stępor drobiący, ostatni (sort.).

Ortsstunde; godzina przodkowa, godzina w przodku (miern. górn.).

Ortstirn p. Ortstoß.

Ortstoß (Ortsstoß, Ortstirn); 1) przodek; 2) przodek wyrobowy (górn.).

Ortsventilation (Ortswetterführung, Bewetterung des Ortes, der Örter); przewietrzanie (wentylacya) przodkowe. przewietrzanie (wentylacya) przodków (górn.).

Ortsweise p. Ortweise.

Ortung (Ortung); dwa punkty korespondujące na powierzchni i w kopalni (miern. górn.).

—    angeben (orten); wyznaczyć położenie punktu ponad lub popod punktem danym.

—    in die Grube fällen; przenieść punkt na powierzchni do kopalni.

—    an den Tag bringen; przenieść punkt z kopalni na powierzchnię.

Ortung (Ort, streckenartiger Bau); przodek (górn.).

Ortweise (ortmäßig) abbauen; odbudowywać chodnikami, odbudowywać chodnikowo (górn.).

Ortzeit; godzina miejscowa, czas południka miejscowego.

Ortziegel (halber Biberschwanz); półkarpiówka (cegła) (bud.).

Oryktognosie (Gesteinslehre); ory-

.. ktognozya, kamienioznawstwo (geol.)

Öse (Öhr); 1) ucho, uszko (u narzędzi); 2) kluczka, skobel, ucho (żelazko we drzwiach, na które klamka zapada).

Osemundeisen (Osmundeisen); żelazo osmundzkie (met.).

Osemundschmiede (Osmundschmie-de) Art Herdfrischarbeit; świeżenie, fryszowanie uszczerzanie (żelaza) osmundzkie (met.).

Osemundstahl (Osmundstahl, Blasenstahl); stal osmundzka (met.).

Osmelith; osmełit (min.).

Osmiridium; osmo-iryd (min.), dunkles —, (Iridosmium, Syssers-kit); irydo-osm, sysserskit. lichtes —, (Osmiridium); newjans-kit, osmo-iryd.

Osmium; osin, osmen (chem.).

Osmiumlampe; lampa osmowa (os-miowa) osmówka (osmiówka) (el.).

Osmose; osmoza, przesiąkanie (mieszanie płynów przez dziurkowatą przegrodę) (fiz.) p. Diffusion.

Osmotisch; osmotyczny.

Osmundschmiede p. Osemundschmiede.

Ost (Morgen); wschód (górn.).

Osteolith (Knochenstein, erdiger Apatit); osteolit (min.).

Ostracoden (Krebse); małżoraczki (geol.).

Ostranit; ostranit (min.).

Ostrea (Auster); ostryga (małża bezgłowa jednomuszkułowa od utworu permskiego poczynając coraz częściej występująca) (geol.).

Oszillation (Vibration, Schwingung); oscylacya, wahanie się, drganie (mech. geol.).

Oszillationsbewegung; ruch drgający (mech.).

Oszillationslänge; długość oscyla-cyi, rozciągłość drgania (mech.).

Oszillationsperiode; okres oscyla-cyi, okres drgania (mech.).

Oszillator; iskiernik, oscylator, drgak, drgacz (el.).

Oszillatorische Entladung (oszillierende Entladung); wyładowanie drgające, wahadłowe (el.).

Oszillieren (hin ud her schwingen); oscylować, poruszać się, wahać się, kołysać si-,-, drgać (mech.).

Oszillierend; 1) drgający, wahający się, 2) wahadłowy (maszyn.).

Oszillograph; oscylograf (el.).

Ottrelith; otrelit (min.).

Ottweiler Schichten; warstwy ottweilskie (geol.).

Oval (eirund); owalny, podługowaty, jajowaty.

Ovalkaliber (ovales Kaliber) einer Walze; wykrój owalny (maszyn, hut.).

Ovalzirkel; cyrkiel owalny, eliptyczny, cyrkiel do elipsy.

Owenit (Thuringit); owenit, turyngit (min.).

Oxalit (Humboldtin, Eisenresin); oksa-lit, humboldyn (min.).

Oxyd; tlenek (chem.).

Oxydation (Sauerstoffaufnahme); utlenienie, oksydacya (chem.).

Oxydationsflamme (Oxydationsfeuer); płomień utleniający (chem.).

Oxydationsgrad; stopień utlenienia (chem.).

Oxydationsmittel; środek utleniający (chem.).

17*

Oxydationsstufe; stopień utlenienia (chem.).

Oxydationswirkung; działanie utleniające (chem. met.).

Oxydationszone (Verbrennungszone) im Hochofen; strefa (pas) utlenienia (met.).

Oxydhydrat (Hydroxyd); wodorotlenek (chem.).

Oxydierbar; utlenialny (chem.).

Oxydieren (säuern, mit Sauerstoff verbinden); utleniać, oksydować, urdzawiać (chem.). sich —: utleniać się.

Oxydierend; utleniający (chem. hut.).

Oxydierendes Rösten (oxydierende Röstung); prażenie utleniające (hut.).

Oxydul; podtlenek (chem.).

Oxygen p. Sauerstoff.

Oxysalze p. Sauerstoffsalze.

Oxysäuren p. Sauerstoffsäuren.

Ozean (Weltmeer); ocean (wielkie nieprzerwane przestrzenie wód słonych, tworzące morza) (geol.).

Ozeanwasser; woda oceanów (geol.).

Ozokerit (Erdwachs, Bergwachs); ozokeryt, wosk ziemny (min.).

Ozon (riechbarer Sauerstoff); ozon (chem.).

P.

Paar p. Türstock.

Pachnolith; pachnolit (min.).

Pacht; dzierżawa.

Pächter (Pachter); dzierżawca.

Pachtzins (Pachtschilling); dzierżawne, czynsz dzierżawny.

Pachydermen (Pachydermata, Dickhäuter) ; zwierzęta gruboskórne (geol.).

Pachytrop; pachytrop (el.).

Packen (Backen) eines Kohlenflözes; p. Bank.

Packer p. Gepäcksträger.

Packfong (Argentan, Neusilber); pak-fong, nowe srebro (met.).

Packleinwand (Packleinen); pakłak, płótno workowe.

Packraum; 1) pakownia (miejsce do pakowania soli); 2) tłumokarnia (miejsce na tłumoki).

Packung (eines Kolbens, einer Stopfbüchse) p. Liderung.

Packungsbüchse p. Stopfbüchse.

Packungsmaterial p. Liderungsmaterial.

Pagodit (Agalmatolith, Bildstein, chinesischer Speckstein, unteilbarer Glyphinsteatit); pagodyt, agalmato-lit, obrazkowiec (min.).

Pajsbergit p. Rhodonit.

Paket (Kollo); pakiet, zawiniątko, toboł, tobołek.

Paket (Schweißpaket); pakiet, snopiec (żelaza), pęk, paczka (blach) (met.).

Paketeisen; żelazo pakietowe, snop-cowe (met.).

Paketieren; pakietować, snopcować (żelazo) (met.).

Paketierung (Paketieren); pakietowanie, snopcowanie (żelaza) (met.).

Palagonit; palagonit (min.).

Paläogen; paleogen (trzeciorzęd dolny) (geol.).

Paläoniscus; palaeoniscus (ryba skamieniała w pokładach węglowych i łupkach miedzionośnych permu) (geol.).

Paläontologie (V ersteinerungslehre); paleontologia, nauka o skamieniałościach, skamielinach.

Paläotherium; paleoter, dawno-zwierz (zwierzę gruboskórne dawnego świata) (geol.).

Paläozoische Formation (primäre Formation, paläozoische Periode o. Gruppe); formacya paleozoiczna (geol.).

Palladium; paladium, palad (chem. met. min.).

Palladiumgold (Porpezit); złoto pa-ladowe, porpecyt (min.).

Palmöl; olej palmowy.

Pantoeder p. Holoeder.

Pantoedrie p. Holoedrie.

Pantoedrisch p. Holoedrisch.

Pantograph(Allzeichner); pantograf, przeryśnik, odryśnik (miern.).

Pantometer; pantometr, wszystko-mierz (miern.).

Panzerblech; blacha pancerna, pan-cerzowana, płyta pancerzowa (met.).

Panzerdraht; drut pancerzowy, zbrojny (met.).

Panzerkabel; kabel opancerzony (el.)

Panzerplatte; płyta pancerna, blacha pancerna (met.) p. Panzerblech.

Panzerplattenwalzwerk (Plattenwalzwerk) ; walcownia płyt pancernych (maszyn, hut.).

Panzerrohr; rurka opancerzona, zbrojna (el.).

Papier; papier (matr.).

Abzugs —; papier do odbijania. Druck —; papier drukarski, wodny.

Glas —; papier szklisty, naszklony, szklak.

Indigo —, (blaues Abzug —); papier indygowy (niebieski do odbijania).

Kopier —; papier do kopiowania. Ol —, (Firnis —); papier olejny, przeźroczysty, kalka olejna, przeźro-cznik.

Pack —; papier pakunkowy.

Paus —, (Baus —); papier przeźroczysty (do kopiowania) kalka, rastriertes —; papier liniowany. Sand —; papier piaskowy, papier na piaskowany, piaszczak. Schmirgel —; papier ścierny, papier szmerglowy, ściernik.

Schreib —; papier do pisania, papier pisarski.

Tapeten —; papier tapetowy, papier na obicia.

Wachs —; papier woskowany, papier woskowy.

Zeichen —; papier rysunkowy, papier do rysunk,ów.

Papierbogen; arkusz papieru. Papierdüte (b. d. Salzverpackung); woreczek papierowy, tutka papierowa.

Papierkondensator; kondensator papierowy (el.).

Papierkohle (Blätterkohle); węgieł listkowy, blaszkowy (min.) p. Blätterkohle.

Papierrohr; rurka papierowa. Papierspat (Kalzit) p. Kalkspat. Papiertorf (Blättertorf); torf liścio-waty, listkowy (min.).

Papinscher Topf (Dampfkochtopf);

kocioł Papina (fiz.).

Papp (Kleister, Brei); lepka, zlepka, klajster.

Pappe; tektura, karton.

Pappel; topola.

schwarze —; topola nadwiślańska.

Zitter —; osika.

Parabel; parabola (geom.). Parabelabschnitt; odcinek paraboliczny (mech.).

Parabelträger; belka paraboliczna, parabolnica, dźwigar paraboliczny (bud.).

ganzer —; belka paraboliczna zbieżna.

halber —; belka paraboliczna nie-zbieżna.

Parabolische Bewegung; ruch paraboliczny (mech.).

Paraboloid; paraboloida (geom.).

Paradoxit; paradoksyt (min.).

Paradoxon hydrostatisches; paradoks hydrostatyczny (niezależność ciśnienia na dno od kształtu naczyń) (fiz.).

Paraffin; para fina.

Paraffindraht; drut parafinowany (el.).

Paraffinkerze; świeca parafinowa.

Paragonit; paragonit, mika sodowa, kossait (min.).

Parallachse (scheinbare Verschiebung); dwugląd, mimcgląd, para-laksa (fiz. miern.).

Parallel; równoległy, równolegle.

Parallelbetrieb; ruch równoległy (maszyn.).

Parallele (parallele Gerade, parallele Linie); równoległa, linina równoległa (geom.).

Parallele (Parallelort) p. Parallelstrecke.

Parallele Kräfte (Parallelkräfte); siły równoległe (mech.).

Parallele Nebenleitung; bocznica (przewodu) (el.).

Parallelflächig; o płaszczyznach równoległych (kryst.).

Parallelismus (der Lager); równoleż-ność, równoległość (pokładów) (geol.)

Parallelkräfte p. Parallele Kräfte.

Parallelkreis (Breitenkreis); równoleżnik (geogr. miern.).

Parallellaufend; równoległy, równolegle.

Parallellinie p. Parallele.

Parallelkondensation; skraplanie współprądowe (maszyn.) p. Kondensation.

Parallelogramm; równoległobok (geom. mech.).

—    der Geschwindigkeiten; równoległobok prędkości.

—    der Kräfte (Kräfte —); równoległobok sił.

Parallelopiped; równoległościan (geom. mech.).

—    der Geschwindigkeiten; równoległościan prędkości.

Parallelort p. Parallelstrecke.

Parallelperspektive (Axonometrie): półperspektywa, perspektywa! równoległa, aksonometrya.

Parallelprojektion; rzutowanie równoległe (geom.).

Parallelschaltsystem; sposób (system) łączenia (połączenia) równoległego, obocznego (el.).

Parallelschaltung; łączenie (połączenie) równoległe, oboczne (el.).

Parallelschlag; 1) przekop równoległy; 2) p. Parallelstrecke (górn.).

Parallelschraubstock (i arallel-stock) p. Schraubstock.

Parallelstrecke (Parallelort, Parallele, Parallelschlag); chodnik równoległy, rozdzielczy (górn.).

Parallelstrom; spółprąd (el.).

Parallelstromkondensator; skra-placz spółprądowy (maszyn.).

Parallelträger; belka równoległa, dźwigar równoległy, równolegiica (bud.).

— mit parabolischen Enden; belka równoległa z parabolicznem zakończeniem, belka Winklera.

Paralleltrumm; odżyłek równoległy, żyła boczna równoległa (geol.).

Parallelveröffnung (der Laugwerke) p. Veröffnung.

Parallelwicklung; nawój równoległy, oboczny, uzwojenie równoległe, oboczne (el.).

Parallelzange; wargale (kleszcze z wargą ruchomą).

Paramagnetisch; paramagnetyczny.

Paramagnetismus; paramagnetyzm.

Parameter; parametr (kryst.).

Parankerit; parankeryt (min.).

Paranthin p. Skapolith.

Parapett (F ensterbrtistung); podoknie, przedoknie, zagłębienie okna (bud.).

Parasit; parazjt (min.).

Parastilbit; parastylbit (min.

Parere (Gutachten); zdanie, opinia, ärztliches —; opinia lekarska.

Pargasit (gemeine Hornblende); par-gasyt (min.).

Pariserblau; błękit paryski (brw.).

Parisergelb; żółcień paryska (brw.).

Pariserrot; czerwień paryska, minia (brw.).

Pariserschwarz; czerń paryska (brw.).

Parisien; parisien (trzeciorzęd dolny) (geol.).

Parisit; paryzyt (min.).

Park (Wagenpark); tabor wozów.

Parkes Prozeß; parkesowanie (met. ołowiu).

Parkett (Parkettboden, getäfelter Fußboden); parkiet, posadzka (taftowa, wzorzysto ułożona) (bud.).

Partei; strona, stronnictwo, oddział, partya.

Parterre p. Erdgeschoß.

Parterrewohnung; mieszkanie w parterze, mieszkanie parterowe.

Partial (teilweise); częściowy, cząstkowy.

Partialentladung; wyładowanie (wyprądnienie) cząstkowe, częściowe (el.).

Partialturbine p. Turbine.

Partiallwelle; wał sprzężony (maszyn.).

Partie (Arbeiterabteilung) p. Arbeiterkür.

Partieführer; 1) przodownik, starszy (przełożony) drużyny roboczej; 2) łojownik, dziesiętnik (górn.).

Partiell; częściowy, udziałowy.

Partikulare p. Reisepartikulare.

Partizipieren (teilnehmen, mitgenießen) ; uczestniczyć w czem, podzielać co, partycypować.

Partschin; parczyn (min.).

Parzelle (Grundstück); parcela, cząstka gruntu, dział (miern.).

Parzellenaufnahme; zdjęcie parcel (miern.).

Parzellieren (aufteilen); parcelować, rozdzielać (dzielić na cząstki majątek ziemski celem sprzedaży).

Paß (hngpaß); przełęcz, wąwóz (geol.).

Passage (Durchgang); przejście, prze-chód, pasaż, ulica kryta.

Passatwind (ständiger Wind zwischen den Wendekreisen); pasat (wschodni wiatr zwrotnikowy) (geol.).

Passauit (Porzellanspat); pasait, spät porcelanowy (min.).

Passen; 1) przystawać, przylegać; 2) dostawiać, dostosowywać, przystosowywać.

Passepartout (Bilderrahmen aus Papier); paspartu, obramienie, ramka tekturowa.

Passieren; 1) przechodzić, przejeżdżać, mijać; 2)przepuszczać; 3) przyjąć (pozycyę rachunkową).

Passierschein (Paß, Geieitbrief); przepustka.

Passiv (untätig, verschuldet); bierny, zadłużony, nieczynny.

Passiva (Schulden); długi.

Passivstand; stan ujemny, bierny, stan długów, wykaz długów.

Paßring; wieniec kluczowy (obudowa szybów wodoszczelna) (górn.).

Paßstück; wkładka dostosowana (techn.).

Passung; dostosowanie, dopasowanie.

Paßziegel (Dachpfanne); dachówka holenderska, esówka (bud.).

Patent; 1) patent, karta przemysłowa, świadectwo; 2) przywilej, pozwolenie na wykonywanie, patent.

Patentbeschreibung; opis patentu, opis wynalazku.

Patentblau (zur Denaturierung des Gewerbesalzes); błękit patentowy (soln.).

Patentgebühr; patentowe.

Patentgesetz; ustawa (patentowa) o patentach.

Patentgußstahl; stal lejna patentowa (met.).

Patentinhaber; właściciel patentu, uprzywilejowany.

Patentieren (gesetzlich schützen); patentować (starać się o patent na wynalazek).

Patentrecht; prawo wynalazku, prawo patentowe.

Patentpulver (grobkörniger Sprengsalpeter, brennbarer Salpeter); proch patentowy, saletra palna (mat. wybuch.).

Patentschutz; ochrona wynalazków, ochrona patentu.

Patentübertretung; naruszenie patentu.

Patentverlängerung; przedłużenie patentu, przedłużenie przywileju.

Patentverschlossenes Seil; lina patentowo-zamknięta (maszyn, górn.)

Patentziegel p. Ziegel.

Paterait; paterait (min.).

Paternoster (Paternosterwerk); różaniec, norya, paternoster, podnośnik kubełkowy (maszyn.).

Paternostergebläse p. Kettengebläse.

Paternosterkunst (Paternosterwerk, Paternoster, Rosenkranzkunst, Kettenkunst); różaniec, norya, paternoster, podnośnica paciorkowa (maszyn.).

Paternosterwerk p. Paternoster, Paternosterkunst.

Patioprozeß (amerikanisches Amal-gamationsverfahren); ortęcanie amerykańskie (met.).

Patrinit p. Nadelerz.

Patrize p. Kaliberring.

Patrizenwalze (Oberwalze) eines Walzwerkes; walec górny, ojciec (maszyn, hut.).

Patrone (Form, Muster); patron, wzór, model (techn).

Patrone (Pulverhülse); patron; p. Dynamitpatrone, Pulverpatrone.

Patronensicherung; bezpiecznik wstawkowy, korkowy (el.).

Pattinsonieranstalt; patynsonow-nia (met.).

Pattinsonieren (Pattinson’scher Kristallisationsprozeß, Pattinsonprozeß); patynsonowanie (sposób wydobywania srebra z ubogich srebronośnych rud ołowiu) (met.).

Pattinsonkessel(Pattinsonierkessel); kocioł Patinsona (met.).

Paukenwelle p. Hammerwelle.

Paulit p. Hypersthen.

Paulitfels p. Hypersthenit.

Pauschalbetrag; kwota ryczałtowa.

Pauschale (Bauschsumme); ryczałtowe, ryczałt.

Kanzlei —; ryczałtowe kancelaryjne.

Pauscheisen (Alteisen, Brucheisen); żelazo stare, drobne, żelaztwo, że-laziwo.

Pauschel (Päuschel, Peuschel, Bauschei, Bäuschel); perlik, posułt, pucka (młot duży, ciężki) (górn. hut.).

Pauschen (Bauchen, Durchlässen, Flößen, Seigern); przelewanie, cedzenie, rafinowanie (cyny) (met.).

Pause (Unterbrechung, Ruhe); przerwa, pauza.

Pause (einer Zeichnung); przerys, pauza.

Pausen (bausen, durchzeichnen); przerysowywać, kalkować, przeprószać.

Pausleinwand (Bausleinwand); kalka płócienna.

Pauspapier (Bauspapier); papier przeźroczysty, papier do kopiowania, kalka.

Pauszeichnung; rysunek odkopio-wany, odkalkowany, odbity.

Pavillon; pawilon, skrzydło budynku (bud.).

Pech; smoła (przetopiona żywica drzew szpilkowych) (matr.).

Pechblende p. Uranpecherz.

Pecheisenerz (Pecheisenstein, Stil-pnosiderit); ruda żelazna smolista, stylpnosyderyt (min).

Pecherz p. Uranpecherz.

Pechfackel (Windfackel); pochodnia smołowa, smolna.

Pechglanzkohle (Pechkohle, Art Braunkohle); węgiel smolisty (min.).

Pechgranat p. Kolophonit.

Pechkohle; 1) węgiel smolisty, smołowy, smolak (odmiana węgla kamiennego) ;    2) p. Pechglanzkohle

(min.).

Pechstein; smołowiec, kamień smolny (min.).

Pechtorf (Specktorf, amorpher Torf); torf tłusty, smolisty, zgnilec smolny (geol.).

Pechuran p. Uranpecherz.

Pecopteris; pecopteris (roślina paprociowa skamieniała w formacyi węglowej) (geol.).

Pecten (Kammuschel); pecten, grzebyk, przegrzebka (małża bezgłowa jednomuszkułowa) (geol.).

Pectunculus; pectunculus, grzebie-linka (małża bezgłowa dwumuszku-łowa) (geol.).

Pedometer (Schrittzähler); krokomierz, krokownik, pedometr (miern.).

Peganit; peganit (min.).

Pegel (Wasserpegel, Wasserstandzeiger); wodoskaz.

Pegmatit; pegmatyt (geol.).

Pegmatolith (gemeiner Feldspat); pegmatolit (min.).

Pehrstatt p. Bärstatt.

Pektolith; pektolit (min.).

Pelagisch (pelagische Formation); formacya morska, morsko - wodna (geol.).

Pelikanit; pelikanit (min.).

Peliom (Cordierit oder Dichroit); peliom (min.).

Pelluzidität; przezroczystość (fiz. min.).

Pelokonit; pelokonit (min.).

Pelosiderit (toniger Siderit, Sphäro-siderit); pelosyderyt (min.).

Peltiersche Wärme; ciepło Peltiera (el).

Peltonmotor; motor (silnik) Peltona (do napędu wentylatorów) (maszyn, górn.).

Peltonrad; koło wodne Peltona, turbina Peltona (maszyn.).

Pelzerventilator; wentylator Pelze-ra (maszyn, górn.).

Pencatit; penkatyt (min.).

Pendel (das u. der); wahadło (fiz. mech.).

ballistisches —; wahadło balistyczne.

Pendel (das u. der); wahadło (fiz. mech.).

einfaches —; wahadło proste, elektrisches —; wahadło elektryczne.

konisches —; wahadło stożkowe. Kreis —; wahadło kołowe, mathematisches —; wahadło matematyczne.

physisches —; wahadło fizyczne. Reibungs —, (Reibungswage); wahadło cierne.

Reversions —; wahadło rewer-syjne.

Sekunden —; wahadło sekundowe.

thermoelektrisches —; wahadło termoelektryczne.

Zentrifugal —; wahadło odśrodkowe.

zusammengesetztes —; wahadło złożone.

Zykloiden — ; wahadło cykloidalne. Pendelbewegung; oscylacya, ruch wahadła (fiz.).

Pendelgeschwindigkeit; prędkość wahadła (fiz.) p. Geschwindigkeit. Pendeln (der Maschinen); wahanie się, kołysanie się (maszyn.). Pendeln (der parallel geschalteten Wechselstrommaschinen); okresowa-nie (równolegle połączonych przemiennie) (el.).

Pendelrätter; rzeszoto wahadłowe (sort.).

rotierender — von Karlik; obrotowe rzeszoto wah. Karlika. Pendelregulator; regulator (miarko wnik) wahakowy, wahadłowy (maszyn.).

Pendelsäge; piła (tarczowa) wahadłowa (techn.).

Pendelwage; 1) waga wahadłowa;

2) spadomierz wahadłowy (miern.). Pendelzähler; liczydło (miernik, licznik) wahadłowe (el.).

Pendetif; wrożnik (część trójkątna sklepienia kulistego wchodząca klinowato między dwa dościenia) (arch.).

Penetrabel (durchdringlich); przenikliwy (fiz.).

Penetrabilität (Durchdringlichkeit);

przenikliwość (fiz.).

Penetrant (durchdringend); przenikający (fiz.).

Penetration (Durchdringung); 1) przenikanie (fiz.); 2) przerost (kryst.).

Penetrationszwillinge; bliźniaki przerosłe (kryst.).

Penetrieren (durchdringen); 1) przenikać (fiz.); 2) przerastać, przeróść (kryst.).

Pennin; pennin (min.).

Pennit; pennit (min.).

Pennsylvanisches Bohren (penn-sylvanisches Bohrverfahren); wiercenie sposobem pensylwańskim (wierć, ziem.),

Pentaeder (Fünfflach); pięciościan (geom.);

Pentacrinites; pentacrinites, pięcio-kwit (szkarłupnia pokwitowa skamieniała) (geol.).

Pentagon (Fünfeck); pięciokąt (geom. kryst.).

Pentagon (pentagonal); pięciokątny ‘(geom. kryst.).

Pentagonal-Dodekaeder p. Pentagondodekaeder.

Pentagondodekaeder (Pentagonal-Dodekaeder, domatisches Dodekaeder. dachförmiger Zwölfflächner, Zweimalsechsflach, Kieszwölfflach, Pyritoeder); dwunastościan pentago-nalny, pięciokątny, pirytoedr (kryst.). gebrochenes —, (Dyakisdodekae-der); dwunastościan podwójny, dwu-dziestoczterościan trapezoidowy, di-ploedr.

Percylit; percylit, boleit (min.).

Peressip (angeschwemmter Damm); tama napływowa (wydobywanie soli morskiej).

Perforiermaschine; dziurkarka (techn.).

Perforieren (durchbohren, löchern); przewiercić, dziurawić (techn.).

Perforiertes Blech; blacha dziurkowana (techn.).

Pergamentpapier (Hautpapier), papier pergaminowy.

Peridot (Chrysolith u. Olivin); pery-dot (min.).

Periklas; peryklaz (min.).

Periklin (Albit, heterotomer Feldspat); peryklin (min.).

Periode (Zeitabschnitt); okres, epoka, peryod.

Periode des Stoßes; okres uderzenia (mech.).

Periodengleichheit; równość okresów (el.).

Periodenzahl; częstość (ilość) okresów, częstotliwość drgawek (el.).

Periodisch; okresowy, peryodyczny (mat. el.).

Periodischer Bruch; ułamek (dziesiętny) nieskończony, okresowy (mat.)

Periodische Zahl; liczba (dziesiętna) nieskończona, okresowa (mat.).

Peripherie (Kreisumfang); obwód (geom.).

Peripheriwinkel; kąt obwodowy (geom.).

Peristerit (Albit); perysteryt (min.).

Perkussionsbohren p. Stoßbohren.

Perlglimmer; mika perłowa (min.), axotomer —, (Pyrosmalith); piro-smalit.

hemiprismatischer —, (Perlglimmer oder Margarit); margaryt. rhomboedrischer —, (Clintonit); klintonit.

Perlgrau (von Farbe); perłowy (min.).

Perliken (Schlägel) p. Fäustel.

Perlit; perłowiec (min.).

Perlmutterglanz (der Mineralien); połysk perłowo - maciczny (min.).

Perlsalz; jarka, sól perłowa (sól w ziarnkach wielkości soczewicy albo żyta jarego, przeźroczystych, wśród pokładów soli szybikowej występująca w Wieliczce) (soln.).

Perlsinter; opal perłowy (min.).

Perlspat (Braunspat, Dolomit); spät perłowy (dolomit) (min.).

Perlstein (Perlsteinporphyr); perłowiec (geol.).

Perm (Permformation, Dyas, Rotliegendes u. Zechstein); perm, forma-cya permska, dyas (geol.).

Permanent (beständig, dauernd); stały, trwały.

Permanenter Magnet; magnes stały (fiz.).

Permeabilität; przenikliwość (el.). magnetische —; przenikliwość magnetyczna.

Perowskit; perowskit (min.).

Perpetuum mobile; ruch ciągły, perpetuum mobile (maszyna wiecznie poruszająca się).

Perron (Bahnsteig); przytorze, peron, deptak (kol.).

Personal (Personale, Beamten, Dienerschaft, Arbeitskräfte); personal (personel), poczet osób.

Personalstand; skład osobowy (władzy, zakładu).

Personalstandesausweis; wykaz osobowo - służbowy.

Personalzulage; dodatek osobisty.

Perspektiv (Fernrohr); dalekowidz, luneta (fiz. miern.).

Perspektive (Aussicht); widok, perspektywa.

Perspektive (Schaubildkunst); perspektywa (geom.).

Linear —; perspektywa kreślna. Luft —; perspektywa powietrzna. Parallel —, (Axonometrie); pół-perspektywa, perspektywa równoległa, aksonometrya.

Perspektivlineal p. Kippregel.

Perspektivpumpe p. Rittinger-pumpe.

Perspektivverrohrung; rurowanie wielokrotne (wierć. ziem.).

Perthit; pertyt (min.).

Perturbation (Störung): zamieszanie, zaniepokojenie, zakłócenie, per-turbacya (geol.).

Petalit (Lithionfeldspat, prismatischer Fetalinspat); petalit (min.).

Petralith; petralit (mat. wybuchowy).

Petrefakt (Versteinerung); skamieniałość, skamielina (geol.).

Petrefaktenkunde (Versteinerungs-lehre) p. Paläontologie.

Petrographie (Gesteinskunde, Gesteinslehre) ; skałoznawstwo, litolo-gia, petrografia (geol.).

Petroleum (Steinöl, Bergöl, Erdöl, Naphtha); olej skalny, ropa, nafta (min. geol.).

Petroleumbrenner; palnik naftowy.

Petroleumglühlicht; światło naftowe żarowe.

Petroleumlampe; lampa naftowa.

Petroleummotor; motor (silnik) naftowy (maszyn.).

Petroleumschacht; szyb naftowy (górn.).

Petroleumrückstand; mazut, odpadki naftowe.

Petroleumwagen; nafciarka (kol.).

Petzit(Tellurgoidsilber); petcyt (min.).

Peuschel p. Pausche 1.

Pfad; ścieżka.

Pfadeisen(Pfiihleisen, Pfanne, Auge); panewka, żabka, łożysko (kołowrotu) (maszyn, górn.).

Pfahl; 1) pal, słup, kół; 2) p. Getriebepfahl.

Pfahlbäume (im Haspelschacht) p. Pfühlbäume.

Pfählen p. Verpfählen.

Pfahlholz (Ladeholz, Ladholz, Legholz, Ausfüllungsholz); wścianki, des/.czyny, kliny, drewno wbijane, okładziny (górn. cieś.).

Pfahlpreilbock (Stoßgerüste); odbój palowy (kol.).

Pfahlrost; ruszt palowy, ruszt na palach, krata na palach (bud.).

Pfahlrostfundierung (Pfahlrostgründung); posadowienie (fundowanie) na ruszcie na palach (bud.).

Pfahlschuh; trzewik, grot, but (pala) (bud.).

Pfahlwand; palisada, częstokół, ostro-kół (ogrodzenie z kołów obok siebie utkwionych) (bud.).

Pfand p. Pfändung.

Pfändebrett (Pfandbrett); deska wsporcza, fantowa, pomocnicza (górn. cieś.).

Pfändegeviere (Pfandgevier, Helf-gevier) p. Hilfsgezimmer.

Pfändekeil (Pfandkeil); klin spiczasty, pomocniczy, przygłoba (górn. cieś.).

Pfändelatte (Pfandlatte); łata wsporcza, fantowa, pomocnicza (górn. cieś.).

Pfänden (abspreizen); podpierać, stemplować (górn. cieś.).

Pfändestempel (in der Firste); poprzeczka wsporcza (górn. cieś.).

Pfandholz p. Pfändung.

Pfändung (Pfand) p. Pfändegeviere.

Pfändung (Pfändungsbau); zawarcie (przy odbudowie filarowej, pokładów węgla) (górn. cieś.).

Pfändung (Pfand, Pfandholz, Pfändungsholz); przypory, zapory (deski, wścianki, łaty, kliny i t. d.) (górn. cieś.).

Pfändungsbau p. Pfändung.

Pfanne (Gießpfanne); lejnica, łyża lejarska, panew odlewnicza (odl.) p. Schmelzpfanne.

Pfanne (Siedepfanne, Salzpfanne); panew warzelniana, czerun, cerun (warzel.).

flache —; panew płaska.

Dampf —, (Dampfsiede —); panew parowa (parą ogrzewana). Maschinen —; panew maszynowa (z wybieraniem maszynowem). rechteckige —; p. prostokątna. Rohrdampf —; p. rurowa (z rurami parowemi). runde —; panew okrągła.

Sogge —; p. dowarzająca (do zagotowania solanki).

Stör —; p. kipiąca (do burzenia solanki).

Trocken —; p. suszarniana. Vorwärm —; p. podgrzewalna.

Pfanne (Zapfenlager, Lager); panew, panewka, walnica (maszyn.).

Pfanneisen (Pfanneneisen, Pfannenblech) ; blacha panwiowa (warzel.).

Pfannenaufseher; dozorca warzelni (warzel.).

Pfannenblech p. Pfanneisen.

Pfannenboden; dno panwi (warzel.).

Pfannenbord (Branft, Pranft); bok panwi, bocznica, ściana boczna panwi (warzel.).

Pfannenecken (Ecken einer Sudpfanne); rogi, kąty panwi (warzel.).

Pfannengruppe; grupa panew (warzel.).

Pfannenhammer p. Pfannenstein-h am mer.

Pfannenhaus p. Pfannhaus.

Pfannenherd; palenisko panwiowe (warzel.).

Pfannenkern p. Pfannenstein.

Pfannenkernverwässerungsstube; izba do rozpuszczania omoków (warzel.).

Pfannenleck; przeciek panwiowy, dziura panwiowa (warzel.).

Pfannenmantel (Dunstdeckel, Dampfmantel); płaszcz panwiowy, zasłona panwiowa, płachta, firanka (warzel.).

Pfannenmeister; panwiowy (warzel.).

Pfannenniete (Pfannennagel); nit (zakówka, zaklep) panwiowy (warzel.).

Pfannennietflecke; parplice (warzel.).

Pfannenrost; ruszt panwiowy.

Pfannenschmied; panewnik, kotlarz panwiowy (warzel.).

Pfannensteher; słupek panwiowy (panew podpierający) (warzel.).

Pfannenstein (Hungerstein, Salzstein, Salzschopp, Salzschöpf, Schlotter, Pfannenkern, Grausalz); kamień (przywar) panwiowy, omok, wyko-wina, kreż (warzel.).

Pfannenstein und Dornstein (Hallerde) in Wörtern berg; kamień panwiowy i tężniowy, kamień solny (warzel.).

Pfannensteinabschlagen (Grausalzabschlagen); zbijanie omoku, zbijanka (warzel.).

Pfannensteinhammer (Pfannenhammer, Grausalzhammer); młot (młotek) panwiowy, bijanka, bijka (warzel.).

Pfannenstock p. Pfannstock.

Pfannenziegel; dachówka francuska (wygięta mniej niż gąsior lub koszówka i układana naprzemian wklęsłą i wypukłą stroną) (bud.).

Pfänner (Salzwirker, Salzjunker, Salinenbetreiber, Salinenbesitzer); 1) właściciel warzelni, saliny, żupy ; 2) gwarek (soln.).

Pfännerreeht; prawo warzenia soli, prawo zupne (soln. pr. górn.). Pfännerrolle; obrachunek solny (soln.).

Pfännerschaft; 1) hutnictwo solne, warzelnictwo, żupnictwo; 2) hutnicy solni, żupnicy; 3) gwarectwo (soln.). Pfannhaus (Pfannenhaus, Sudhaus, Salzkote); warzelnia, wieża (karba-rya), koktura (warzel.). Pfannstätte; siedlisko panwi (warzel.) Pfannstock (Pfannenstock); obmurowanie panwi (warzel.).

Pfeife (Bohrpfeife, Bohrlochspfeife, Büchse); piętka, fajka, worek strzałowy (pozostała część otworu po strzale) (górn.).

Pfeife (Signalpfeife); gwizdawka, gwizdek, świstawka.

Pfeifenstein; kamień fajkowy (min.). Pfeifenton; glina (glinka) fajkowa (min. geol.).

Pfeifer p. Lochpfeifer.

Pfeil (Pfeilhöhe); strzałka, ugięcie (bud.).

Gewölbs —, (Bogenstich); strzałka sklepienia.

Pfeiler; 1) filar (górn.); 2) słup, filar, pilaster (bud.).

diagonaler —; filar przekątny, großer —, (Mittel); filar duży, calizna.

Kohlen —; filar węglowy, kurzer —; filar krótki, langer —; filar długi.

Salz —; filar solny, schwebender —; filar wznoszący się.

Sicherheits —; filar oporowy, filar bezpieczeństwa.

streichender —; filar kierunkowy. Pfeilerabbau; 1) p. Pfeilerbau; 2) p. Pfeilerverhau.

Pfeilerabbaustrecke p. Pfeilerstrecke.

Pfeilerabschnitt (Abschnitt eines Pfeilers); pojęcie filaru, odcinek filaru, część filaru (górn.). Pfeileraushieb; przecinka (przebitka) filarowa (górn.).

Pfeilerbau (Pfeilerabbau); odbudowa filarowa, wybieranie filarów, fila-rowanie.

diagonaler —; odbudowa filarowa przekątnia.

Pfeilerabbau-

Pfeilerbau (Pfeilerabbau); odbudowa filarowa, wybieranie filarów, fila-rowanie.

kombinierter — und Strebbau;

odbudowa filarowa ścienna.

Kurz —; odbud. filarami krótkimi. Lang —; odbud. filarami długimi. Quadrat —; odbud. filarami kwadratowymi.

schwebender —; odbud. filarami wznoszącymi się.

streichender —; odbud. filarami kierunkowymi.

streichender — mit Rollöchern;

odbudowa filarami kierunkowymi z kominami.

—    mit Bremswegen u. streichenden Abbaustrecken; odbudowa filarowa z pochylniami i kierunkowymi chodnikami wyrobowymi.

—    mit Hauptdiagonalen u. streichenden Abbaustrecken; odbudowa filarowa z ukośnicami głów-nemi i kierunkowymi chodnikami wyrobowymi.

Pfeilerbegrenzungsstrecke (Begrenzungsstrecke eines Sicherheitspfeilers u. s. f.) p. Begrenzungsstrecke.

Pfeilerbruchbau; odbudowa filaro-wa z załamywaniem, fdarowanie załamowe (góra.).

Pfeilerdurchhieb; przebitka filarowa (górn.).

Pfeilerhöhe (die flache Höhe eines streichenden Abbaupfeilers); wysokość filaru, wysokość filarowa (góra.). Pfeilerhöhe (die flache Höhe eines Pfeilers oder Mittels zwischen zwei Sohlen); wysokość calizny (górn.). Pfeilerkopf; głowica filaru, nagłówek filaru (architektoniczne zakończenie filaru przeprowadzone w górnej warstwie) (bud.).

Pfeilerort p. Pfeilerstrecke. Pfeilerrest; pozostałość, reszta, ostatek filaru (górn.).

Pfeilerrückbau; odbudowa filarowa wsteczna, powrotna, dodatkowa (górn.).

Pfeilerstrecke (l’feilervorrichlungs-strecke, Pfeilerort strecke); chodnik filarowy (górn.).

Pfeilerteilungsstrecke; chodnik filarowy rozdzielczy (górn.). Pfeiler- und Stoßbau p. Pfeilerund Strebbau.

Pfeiler- und Strebbau (Stoßbau), Strebbau- o. stoß bauartiger Pfeilerbau, kombinierter Pfeiler- u. Strebbau (Stoßbau); odbudowa filarowo-ścienna, ścianowanie i filarowanie, wąskobierna odbudowa filarowa (górn.).

Pfeilerverhau (Pfeilerverhieb, Pfeilerabbau, Abbau der Pfeiler); odbudowa filarów, wybieranie filarów (górn.).

Pfeilerverhieb p. Pfeilerverhau.

Pfeilerverwässerung; ługowanie filarów (soln.).

Pfeilervorrichtung (Vorrichtu ng, Vorbau); przygotowanie filarów, rozdzielanie filarów (górn.).

Pfeilervorrichtungsstrecke p.

Pfeilerstrecke.

Pfeilhöhe strzałka, wysokość strzałki (łuku) (bud.).

Pfeilrad (Pfeilzahnrad); koło daszko-wo uzębione, koło z zębami kątowymi (maszyn.).

Pfeilzähne; zęby daszkowe, kątowe (maszyn.).

Pfeilzahnrad p. Pfeilrad.

Pferdebahn (Pferdeeisenbahn); kolej konna (górn.).

Pferdeförderstrecke p. Pferdestrecke.

Pferdeförderung; 1) przewóz końmi (w chodnikach); 2) wyciąganie końmi (szybem) (górn.))

Pferdegöpel (Treibgöpel); kołowrót konny, maneż konny, kierat, goniar-nia (maszyn, górn.).

Pferdeknecht (Pferdetreiber); poganiacz koni, trybarz, goniarz (górn.).

Pferdekraft (Pferdestärke); moc konia, siła konia, koń mechaniczny, gebremste —; praca maszyny wyznaczona hamulcem (maszyn.).

Pferdeschlinge; pętlica, szląg do spuszczania koni (górn.).

Pferdestallung; stajnia końska.

Pferdestärke p. Pferdekraft.

Pferdestrecke (Pferdeförderungsstrecke, Pferdebalmstrecke); droga końska, chodnik koński, chodnik dla przewozu końmi (górn.).

Pferdetreiber p. Pferdeknecht.

Pfette (Dachpfette); płatwa, płatew, leżnia (bud.).

First —; płatwa grzbietowa.

Pfettendach (Fettendach); dach pła-twowy, leźniowy (bud.).

Pfiesel (Dörrpfiesel, Trockenkammer, Darrkammer); suszarnia (warzel.).

Pfieseltrocknung; suszenie w suszarniach (warzel.).

Pflanzenabdrücke (Pflanzenreste); odciski roślinne (geol.).

Pflanzenöl; olej roślinny, oliwa roślinna.

Pflaster; bruk.

Asphalt —; bruk asfaltowy.

Holz —; bruk drewniany.

Stein —; bruk kamienny.

Stöckel —; bruk kostkowy, pień-kowy.

Pflasterarbeit; brukowanie, robota brukarska.

Pflasterer; brukarz.

Pflastern; brukować.

Pflasterstein; brukowiec, kamień brukowy.

Pflasterung; brukowanie.

Pflasterziegel (Fliese, Estrichplatte); cegła posadzkówka, brukówka, cegła posadzkowa, brukowa (bud.).

Pflaumenblau (von Farbe); barwy śliwkowej, śliwkowy (min.).

Pflichtverletzung; przekroczenie obowiązku, uchybienie obowiązkowi.

Pflinz p. Spateisenstein.

Pflock (Absteckpfählchen); palik, kół, kołek (do oznaczenia punktu) (miern.)

Pförtner p. Portier.

Pfoste (Pfosten, Bohle, Planke); brus, dyl, bal (cieś.).

Pfostendamm; tama z brusów, z dyli, tama dylowa (góra.).

Pfostenrost (Bohlenrost); ruszt z brusów (bud.).

Pfostentür; drzwi dylowe, drzwi z dyli (bud.).

Pfriem (Pfrieme); szydło (miern. górn.)

Pfropf (Propf, Lehmpfropf) p. Lehm-propf.

Pfühlbäume (Pfahlbäume); leżnie kołowrotowe (górn. cieś.).

Pfühleisen p. Pfadeisen.

Pfund; funt (dawna miara ciężkości = 0-4095 kg = 32 łutom).

Pfündigkeit (der Sole); funtowość (ilość funtów soli w jednej stopie sześciennej solanki) (fiz. warzel.).

Pfündigkeitsaräometer (zur Solenmessung); gęstomierz funtowy (fiz. warzel.) p. Grädigkeitsaräometer.

Pfützeimer (Schöpfeimer, Pfützstun-ze); czerpak, wiadro (do czerpania) putnia, węborek (górn.).

Pfützen; czerpać, wylewać wodę (górn.).

Pfützer; 1) rząpiowy, wodny (górn.); 2) rzumpiarz (robotnik wybierający muł w płóczkach) (sort.).

Pfützstunze p. Pfützeimer.

Phacops; phacops (rak) (geol.).

Phacolith; fakolit (min.).

Phänakistoskop (Phantoskop) p. Stroboskop.

Pharmakochalcit p. Olivenerz.

Pharmakolith; farmakolit (min.).

Pharmakosiderit (Würfelerz, hexae-drischer Lirokonmalachit); farmako-syderyt, ruda żelazna kostkowa, że-laziak kostkowy (min.).

Phase; faza (el.).

Phase der Salzlagerbildung; kolej (następstwo) tworzenia się pokładów solnych (geol.).

Phasenanker; twornik fazowy, kilko-fazowy (el.).

Phasendifferenz; różnica faz (el.).

Phasenfolge; następstwo faz (el.).

Phasengleichheit; zgodność, równość faz (el.).

Phasenindikator; wskaźnik faz (el.).

Phasenlampe; lampka fazowa, fa-zówka (el.).

Phasenmesser (Phasenmeter); faź-nik, fazomierz, fazometr (eh).

Phasenmotor; prądnik fazowy (eh).

Phasenregel; reguła faz (el.).

Phasenregelung (Phasenregulierung); miarkowanie faz (eh).

Phasenregler; miarkownik faz (eh).

Phasenschaltung; połączenie faz (eh).

Phasenschieber; suwak fazowy (eh).

Phasenspannung; napięcie fazowe, robocze (eh).

Phasentransformator; przetwornik fazowy (el.).

Phasenunterschied; różnica faz (el.).

Phasenvergleicher; porównywacz faz (eh).

Phasenverschiebung; przesunięcie faz (el.).

Phasenverzögerung; opóźnienie faz, nienadążność faz (el.).

Phasenvoreilung; wyprzedzenie faz, prześcignięcie faz (el.).

Phasenwicklung; nawój fazowy (eh).

Phasenwinkel; kąt fazowy (el.).

Phasenzahl; ilość faz (el.).

Phasenzeiger; wskaźnik faz (el.).

Phasig; fazowy (eh).

Phästin; festyn (min.).

Phenakit (rhomboedrischer Smaragd); fenakit, fenacyt (min.).

Phengit p. Muscovit.

Phillipsit (Kalkharmotom, Kaliharmo-tom, Christianit, staurotyper Kuphon-spat); filipsyt, chrystyanit (min.).

Philosophenwolle p. Zinkblumen.

Phlogopit; flogopit (min.).

Pholerit; foleryt (min.).

Phönicit (Phönikochroit, Melano-chroit) ; fenicyt, melanochroit (min.).

Phönikochroit p. Phönicit.

Phönix; feniks (mat. wybuch, bezpieczny).

Phonograph (Lautschreiber, Sprach-zeichner); fonograf (fiz.).

Phonolith (Klingstein); fonolit, dźwiękowiec (geol.).

Phoronomie (Bewegungsgeometrie); geometrya ruchu, foronomia.

Phosgenit (Bleihornerz, Hornbleierz, Hornblei, Kerasin, orthotomer Bleibaryt); fosgenit, ołów rogowy, ke-razyn (min.).

Phosphate (phosphorsaure Salze); fosforany, fosfaty, sole kwasu fosfo-rorowego (ehern.).

Phosphite (phosphorigsaure Salze); fosforyny, sole kwasu fosforawego (ehern.).

Phosphocerit p. Kryptolith.

Phosphor; fosfor (chem.).

amorpher —, (roter —); fosfor bezpostaciowy, czerwony.

Phosphorarm; ubogi w fosfor, mało-fosforowy (min. met.).

Phosphorblei (Phosphorbleispat) p. Pyromorphit.

Phosphorbronze; bronz nafosforzo-ny, fosforowy (met.).

Phosphorchalzit p. Lunnit.

Phosphoreisen (Eisenphosphoret); żelazo fosforowe, żelazofosfor (met.).

Phosphoreisensinter (Diadochit); diadochit (min.).

Phosphoreszenz (das Phosphoreszieren) der Mineralien; fosforescen-cya, świecenie (min.).

Phosphoreszieren (im Finstern leuchten); fosforyzować, świecić się , błyszczeć (fiz. chem. min.).

Phosphorfrei (phosphorrein); bez-fosforowy (min. met.).

Phosphorgehalt; zawartość fosforu (min. met.).

Phosphorhältig; fosfor zawierający, fosforyczny (min. met.).

Phosphorige Säure; kwas fosforawy (chem.).

Phosphorigsaure Salze p. Phosphite.

Phosphorit (Faserapatit); fosforyt, apatyt włóknisty (min.).

Phosphorkupfer (Phosphorkupfererz) p. Lunnit.

Phosphormetalle (Phosphorete, phosphorhaltige Metalle); fosforzaki (met.).

Phosphorreich; bogaty w fosfor (min. met.).

Phosphorrein p. Phosphorfrei.

Phosphorsäure; kwas fosforowy.

Phosphorsäureanhydrid (wasserfreie Phosphorsäure, Phosphorpen-toxyd); bezwodnik fosforowy, pięciotlenek fosforu (chem.).

Phosphorsäure - Salze (phosphorsaure Salze) p. Phosphate.

Photicit; fotycyt (min.).

Photoelektrisch; fotoelektryczny.

Photochemie; fotochemia (nauka o chemicznem działaniu światła)

Photogrammetrie; fotogrametrya (miern.).

Photographie; fotografia.

Photometer (Leuchtkraftmesser); fotometr, światłomierz (fiz.).

Photosphäre (leuchtende Sonnenoberfläche); fotosfera (świetlna powierzchnia słońca) (geol.).

Phototheodolit; fototeodolit (miern.)

Phtanit p. Kieselschiefer.

Phyllit (Urtonschiefer); fillit (geol.).

Physik (Naturlehre); fizyka.

Physikalisch (naturkundlich); fizyczny.

Physiker (Kenner der Naturlehre); fizyk, badacz przyrody.

Physikus (Bezirksarzt); fizyk, lekarz powiatowy.

Phytolite (Pflanzenversteinerungen); fytolity, skamieniałości roślinne (geol.).

Piauzit; piaucyt (min.).

Pickel p. Schrämhammer.

Pickeringit (Magnesiaalaun); pike-ryngit (min.).

Picotage p. Pikotage.

Picotit; pikotyt (min.).

Picranalcim; pikranalcym (min.).

Pieler Lampe; lampka Pielera (lampka alkoholowa do oznaczenia ilości gazów wybuchowych w kopalni) (górn.).

Piemontit p. Manganepidot.

Piezometer; piezometr (fiz.).

Pigment p. Farbkörper.

Piketts; paliki, kołki miernicze.

Pikieren; kłuć, nakłuwać, przekłuwać.

Pikiernadel; nakłuwnik, kłujak (miern.).

Pikotage (Pikotieren, Verkeilen); uszczelnianie klinowe, klinowanie wodoszczelne, pikotaż (górn.).

Pikotagekranz (Keilkranz); wieniec okliniony, wieniec klinowy (górn.) p. Keilkranz.

Pikotieren (verkeilen); uszczelniać klinami, klinować wodoszczelnie, pi-kotować.

Pikrolith (Serpentin); pikrolit (min.).

Pikromerit; pikromeryt (min.).

Pikropharmakolith; pikrofarmako-lit (min.).

Pikrophyll; pikrofil (min.).

Pikrosmin (prismatischer Pikrosmin-steatit); pikrosmin (miń.).

Pikrosminsteatit; pikrosmin (min.), hemiprismatischer — p. Marmo-lith.

prismatischer —; pikrosmin.

tetartoprismatischer — p. Pyral-lolith.

Pilaster (Wandpfeiler, Halbpfeiler) p. Halbpfeiler.

Pilge (Bulche) p. Bulge.

Pilinit; pilinit (min.).

Pilote (Wasserpfahl, Rammpfahl); pal (bud.).

Pilotieren (Wasserpfähle einschla-gen); palować, pilotować (bud.).

Pilz; grzyb, grzybek.

Pilzlampe; żarówka grzybkowata, grzybiasta (el.). .

Pinge (Binge, Bünge, Auskesselung); obwał, lej, zapadlisko, kotlisko, duczka (górn.).

Pingenbau; odbudowa duczkami, słupami, odbudowa słupowa (górn.) p. Kuhlenbau.

Pingenzug (Pingenstrich); pasmo obwałów, zapadlisk, kotlisk (górn.).

Pinguit; pingwit (min.).

Pinit (rhomboedrischer Serpentinstea-tit); pinit (min.).

Pinitoid; pinitoid (min.).

Pinksalz (Zinnchlorid - Chlorammonium); sól Finka (chem.).

Pinnhacke; kilof brokowy (z ostrzem wstawionem) (górn.).

Pinnoit; pinnoit (min.).

Pinsel; pędzel, pęzel, kiść, pędzelek.

Haar —; pędzel włosiany, włośnik. Maler —; pędzel malarski. Maurer —; pędzel murarski, szczotka murarska.

Piotin (Saponit); piotyn (min.).

Pipette (Saugröhre); cewka, ssawka, pipetka (chem.).

graduierte —; cewka z podziałką, cewka podziałkowa.

Pisanit; pizanit (min.).

Pisę (gestampfte Erde); glina (ziemia) ubita (bud.).

Pisebau; piza, lepianka (budowa z gliny lub ziemi ubitej) (bud.).

Pisemauer; mur ziemiolity, ziemio-ścian (bud.).

Pisoiith (Erbsenstein); grochowiec (min.).

Pissophan; pissofan (min.).

Pistatiengrün (von Farbe); pista-cyowy (min.).

Pistazit (Eisenepidot); pistacyt (min.).

Pistolenprobe; próba pistoletowa (badanie materyałów wybuchowych) (górn.).

Pistomesit; pistomezyt (min.).

Pitkärandit; pitkerandyt (min.).

Pitotsche Röhre; rurka Pitota (mierzenie strumienia powietrza) (górn.).

Pittinerz; ruda pitynowa, pityn (min.).

Pittizit (Arseneisensinter, Arsenikeisensinter, Eisensinter, Eisenpecherz, Kolophoneisenerz); pitycyt, skrzep arsenowo - żelazny, naciek żelazny (min.).

Plache (Güterdecke, Wagendecke, Deckplache); opona wozowa, płachta wozowa, pokrowiec.

Plachenherd (Planenherd, Planherd); stół plóczkowy płachtowy (sort.) p. Herd.

Plafond (Zimmerdecke); pułap, sufit, strop, powała (bud.).

Plagieder (trigonales Trapezoeder); plagiedr, ukośniec (kryst.).

Plagioklas; plagioklaz (min.).

Plagionit (hemiprismatischer Dystom-glanz); plagionit (min.).

Plan (Zeichnung, Riß); plan, zarys, rysunek.

Situations —; plan, plan położenia (miern.).

Übersichts —; plan ogólny.

Piane (Planne, Plache); płachta (stołu płóczkowego) (sort)).

Planenherd (Planherd) p. Plachenherd.

Pläner; plener (wapienie marglowate w formacyi kredowej) (geol.).

Planerit; planeryt (min.).

Plänerkalk (Plänerkalkstein); wapień plenerski, opokowy, opoka (geol.).

Plänermergel (Kreidemergel); mar-giel plenerski, opokowy, kreda mar-glowa, opoka (geol.).

Plänersandstein (Pläner); piaskowiec plenerski, opokowy, opoka (geol.).

Planstoßherd.

P-

Planherd p. Planenherd.

Planie (Planum) p. Bahnplanum.

Planieren (abgleichen, ebnen); plantować, równać (skopywać ziemię) (rob. ziem.).

Planierhammer (Schlichthammer); młot równiak, młot gładzik (met.).

Planierung (Ebnung); plantowanie, równanie (rob. ziem.).

Planimeter (Flächenmesser); planimetr, powierzchnik (miern.).

Faden —; planimetr nitkowy, włoskowy.

Polar —; planimetr biegunowy.

Planimetrie (Flächenmeßkunde, Flächenlehre) ; planimetrya, płaskomier-

. nictwo, nauka mierzenia powierzchni (geom. miern.).

Planke; 1) dyl, deska; 2) parkan p. Bretterplanke.

Plankenfeld; przęsło parkanu.

Plannenstoßherd

Planorbis; planorbis, zatoczek, pła-skozwit, stoczek (mięczak brzucho-pełzy ślimaczkowy) (geol.).

Planpfanne (Flachpfanne); panew płaska (warzel.).

Planpfannentrocknung (Herdtrocknung) des Sudsalzes; suszenie pan-wiowe (warzel.).

Planrätter; rzeszoto płaskie, prze-siewadło płaskie (sort.).

Planrost; ruszt płaski, poziomy, zwykły (maszyn.).

Planscheibe; tarcza tokarska (tok.).

Planscheibendrehbank; tokarka krążkowa (tok.).

Plansieb; sito płaskie (sort.).

Planspiegel; zwierciadło płaskie (fiz.).

Plansteuerung; stawidło płaskie (maszyn.).

Planstoßherd (Plannenstoßherd); stół płachtowy wstrząsany, pławnisko płachtowe wstrząsane (sort.) p. Stoßherd.

Planum (Planie) p. Bahnplanum.

Planzeichnen (das); rysowanie planów.

Planzeichner; rysownik planów.

Plasma; plazma (odmiana chalcedonu) (min.).

Plastik; 1) plastyka, rzeźbiarstwo, snycerstwo; 2) wypukłość, ugnietność.

Plastisch; 1) plastyczny, uwypuklony; 2) ugniotny.

Plastizität; plastyczność, ugnietność, podatność (fiz.).

Plateau (Hochebene); wyżyna, płasko-wzgórze (geol. geogr.).

Plateau; 1) płaza nasypu lub wykopu (szeroki płaski wierzch nasypu lub dno wykopu); 2) pomost (wozu, wagi i t. d.).

Plateauwagen; wóz pomostowy (kol.) Platin (Platina); platyna (chem. met.), gediegenes —, (hexaedrisches —); platyna rodzima (min.). Platinchlorid; chlorek platynowy (chem.).

Platinchloridlösung; rozczyn (roztwór) chlorku platynowego (chem.). Platinchlorwasserstoffsäure;

kwas platynowo - chlorowodorowy. Platindraht; drut platynowy. Platine p. Plattine.

Platinerz (Platinsand); platyniak, ruda platynowa (min. góra.). Platiniridium; platynoiryd (min.). Platinmetalle; platynowce (min. chem.).

Platinmohr (Platinschwarz); czerń platynowa (chem.).

Platinsalmiak; salmiak platynowy (chem.).

Platinschwamm; platyna gąbczasta, gąbka platynowa (chem.). Platinschwarz p. Platinmohr. Platinseife (Platinseifen); 1) usyp platynowy, gruzowisko platynowe. Platinseife (Platinseifenwerk); płócz-ka platyny (sort.).

Platt; płaski, równy. Plattbankhobel p. Hobel.

Platte (Tafel); płyta (techn. bud.). Anker —; płyta kotwiczna.

Rieht —; równia, równica.

Platte (Scheibe, Unterlagsplatte), podkładka (kol.).

Hoheneger’sche —; blaszka Hohe-negera.

Mittel —; podkładka środkowa. Stoß —; podkładka końcowa, czołowa, stykowa.

Plattelkohle p. Blattelkohle. Plätten (platt schlagen oder walzen);

płaszczyć, rozpłaszczać (met. techn.). Plattenbrücke p. Wechselplatte. Plattendicke; grubość płyty. Plattendolomit; dolomit płytowy (geol.).

Plattenförmig (plattig) vom Gestein; płytowy (geol.).

Plattenförmige Absonderung;

dzielenie się, oddzielanie się płytowe (skał) (geol.).

Plattenhammer; płaskownik, pła-skownića (młot do klepania blach) (met. techn.).

Pleonast (Ceylanit, schwarzer Spinell); pleonast, cejlanit, spinel czarny (min.).

Plattenhobel p. Hobel.

Plattenkalk; wapień płytowy (geol.).

Plattenkeil; klin płaski (maszyn.).

Plattenkondensator; kondensator płytowy (eh).

Plattform (flaches Hausdach); platformy dach płaski (bud.).

Plattform (Stand, Stehplatz); platforma, stań, pomost.

Platthämmern (plattschlagen); rozklepać, rozkuć, kuciem rozpłaszczyć (met. techn.).

Plattierarbeit; robota platerowana, wykładana.

Plattieren (beplatten); platerować, . powlekać (metalem).

Plattierer; platerownik.

Plattiert; okładany, obłożony, plate-

Plesiosaurus; plesiosaurus, prawie-jaszczur, szyjowiec (zwierzę jaszczurowe dawnego świata) (geol.). Plettine p. Plattine.

Pleuelstange (Pleyelstange) p. Kurbelstange.

Plinian (Arsenkies); plinian, arseno-piryt (min.).

Plinthit; plintyt (min.).

Pliozän (Pliozänformation); pliocen (trzeciorzęd młodszy) (geol.).

Unter—, (Messinian); pliocen dolny. Ober—, (Arnian); pliocen górny. Mittel —, (Astian); pliocen środkowy.

rowany.    Plistozän (Pleistozän); plejstocen

Plattierung; platerowanie, obkła-    (trzeciorzęd najmłodszy) (geol.).

danie.    Plombe (Bleiplombe); pieczęć oło-

Plattig p. Plattenförmig.    wiana, plomba.

Plattine (Platine, Plettine, Rohschie-    Plombenpräger p. Plombierzange,

ne); kęs płaski, sztorc, żelazo pła- Plombenverschluß; zaplom owa-skie, rygiel, platyna (met.).    nie, zamknięcie pieczęcią ołn vianą.

Plättmaschine p. Plättwerk.    Plombieren (unter Bleiverschluß

Plattnerit (Schwerbleierz); platneryt    legen); plombować.

(min.).    Plombierung (der Salzsäcke); plom-

Plattschlagen (plattwalzen) p.    bowanie.

Plätten.    Plombierschnur (Plombiers ;agat);

Plättwerk (Plättmaschine, kleines    szpagat do plombowania (sol i. sort.).

Walzwerk); płaszczarka (met.    Plombierzange (Plombenpräger);

techn.).    kleszcze plombowe, szczypce plom-

Platz; plac, miejsce, nadworze.    bo we, obcęgi do plombowania.

Platzaufseher (Tagaufseher); dozor- Plombierit; plombieryt (min.).

ca wierzchni, światowy, dzienny.    Plötz (Bletze); klin gruby, kliniak

Platzeigewölbe (böhmisches Kap-    (górn.).

pengewölbe) p. Gewölbe.    Pltickersche Röhren; rurki Pliicke-

Platzgebühr (Platzgeld); miejscowe,    ra (el.).

placowe, składowe.    Plumbokalzit; plumbokalcyt (min.).

Platzgold; złoto trzeszczące, pióru- Plumbostib; piumbostyb (min.).

nujące.    Plumosit p. Federerz.

Pleistoseistes Gebiet; teren pleisto-    Plunger (Plungerkolben, Mönchskol-

sejstyczny (geol.).    ben, Mönch, Taucherkolben, Bra-

Plenarsitzung; posiedzenie pełne,    machkolben); nur, nurnik, nurzadło

Plenarversammlung (V oll versamm-lung); walne zgromadzenie.

Pienipotenz (unumschränkte Vollmacht) ; pełnomocnictwo.

Plenum (Gesamtheit, Vollversammlung); ogół, wszyscy, pełne (walne) posiedzenie, zgromadzenie.

Pleochroismus (Polychroismus) der Kristalle; pleochroizm, różnobarw-ność (kryst.).

Pleomorph p. Polymorph.

Pleomorphismus p. Polymorphismus.

walne.    (tłok pełny, walcowy nie posiada

jący na sobie żadnego uszczelnienia) (maszyn.).

Plungerpumpe (Mönchskolbenpumpe, Mönchspumpe); pompa nurnikowa, pompa z nurem (maszyn.). Plungerstange; trzon nurnikowy (maszyn.).

Pluspol; biegun dodatny (el.). Plutonisch; plutoniczny, ogniowy dawny (geol.).

Plutonisches Gebilde (plutonische Formation); utwór plutoniczny, ogniowy dawny (geol.).

18

Plutonische Gesteine; skały plu- Pochgut p. Pocherz.

toniczne, ogniowe dawne (geol.).

Plutonist; plutonista, wulkanista (dawna szkoła geologów, przypisująca utworzenie się skorupy ziemskiej wyłącznie działaniu ognia) (geol.).

Pneumatik (Aerodynamik); pneumatyka (część mechaniki, obejmująca naukę o równowadze i ruchu gazów).

Pneumatisch (durch Luft bewegt); pneumatyczny, powietrzny (fiz).

Pneumatische Eisenbahn p. Luftdruckeisenbahn.

Pneumatische Förderung; wyciąganie pneumatyczne, powietrzne (górn.).

Pneumatisches Gegengewicht;

odciążek pneumatyczny, powietrzny (maszyn, górn.).

Pneumatische Pumpe (Luftpumpe); pompa powietrzna, pneumatyczna (maszyn.).

Pneumatogen; pneumatogen (przyrząd do oddychania) (górn.).

Pneumatophor; pneumatofor (przyrząd do oddychania) (górn.).

Pocharbeit (das Pochen); robota tłuczkowa, tłuczenie (sort.).

Pocharbeiter (Pocher, Pochknecht, Stockknecht); tłuczkarz (sort.).

Pocheisen (Eisen, Pochschuh, Pocli-stempelschuh, Schuh, Pochkolben, Knotzen); but stępora, but tłuczka (sort.).

Pochen; tłuc, miażdżyć, rozdrabiać (sort.).

Pochen (Pocharbeit); tłuczenie (sort.). Naß —; tłuczenie mokre.

Tot —, (Zäh —); tłucz, na miałko. Trocken —; tłuczenie suche.

Pocher (Pocharbeiter); tłuczkarz (sort.).

Pocherz (pl. Pocherze oder Pochgänge, Pochgut, Poch Vorrat, Pochzeug, Mahlgut, nasse Abschläge oder Ausschläge) ; ruda tłuczkowa, tłuczywo, mieliwo, grudy rudne ubogie, rzadkie (sort.) p. Erzwände, Abschläge.

Pocherzschlägel (Auschlagefäustel); rozbijak, pucka, perlik (sort.).

Pochfeld (Feld eines Pochwerkes) p. Pochsatz.

Pochflut (wilde Flut); męty płonne, jałowe, wody dzikie (sort.).

Pochgänge p. Pocherz.

Pochgerinne (Ladenwassergerinne, Satzrinne); koryto tłuczkowe (sort.).

Pochgerüst p. Pochstuhl.

Pochgraben; rów tłuczkowy (sort.).

Pochhammer; tłuk, młot tłuczkowy (sort.).

Pochhammer (Pochwerk); tłuczkar-nia (młotowa lub stęporowa), tłuczka (młotowa lub stęporowa) (sort.). Pochhaus p. Pochwerk.

Pochhub; skok stępora, tłuczka (sort.). Pochkasten p. Pochtrog.

Pochkiel (Kiel des Pocheisens); kark buta stępora (sort.).

Pochklein; otłuczki (sort.). Pochknecht p. Pocharbeiter. Pochkolben (eines Pochstempels) p. Pocheisen.

Pochkummt p. Pochtrog.

Pochlade (Pochladen) p. Pochtrog. Pochleitungen p. Ladenhölzer. Pochmaschine; tłuczka (stępa) maszynowa (sort.).

Pochmehl; mączka tłuczkowa, rudna (sort.).

Pochmühle p. Pochwerk.

Pochrad; koło (wodne) tłuczki (sort.). Pochradwelle p. Pochwelle. Pochriegel (Riegel, Ladenkeule, Bleuer); kliny stęporowe (sort.). Pochringe; obręcze, pierścienie tłuczkowe (stęporowe) (sort.).

Pochrolle (Schüttrolle, Rolle, Rollkasten, Gosse); sypnik, skrzynia wsypowa (tłuczki) (sort.).

Pochsatz (Satz, Pochfeld, Kunst);

zestaw (zcał) stęporów (sort.). Pochsäule (pl. Pochsiiulen, Rebsäu-len); słupek tłuczki, słupek tłuczkowy (sort.).

Pochschale (eines Pochtrogs) p. Pocli-sohle.

Pochschießer p. Pochstempel. Pochschlage (Pochschläge, Pochschlägel, Pocherzschlägel) p. Pocherzschlägel.

Pochschlamm ((Schlamm); muł tłuczkowy (sort.).

Pochschuh (eines Pochstempels) p. Pocheisen (sort.).

steinerner —, (Pochwacke, Pochstein); but stępora kamienny, koń-czyk kamienny.

Pochschüsser p. Pochstempel. Pochschwelle (pl. Pochschwellen);

próg tłuczki (górny) (sort.). Pochsohle (beim Scheiden) p. Scheideplatte.

Pochsohle (Pochschale, Schabatte, Schabotte); spód tłuczki (sort.). Pochsteiger; stygar (sztygar) tłuczni, dozorca tłuczni (sort.).

Pochstein (steinerner Pochschuh) p. Pochschuh.

Pochstempel (Stempel, Pochschießer, Pochschiisser, Schießer, Schiisser, Schusser); stępor, tłuk, tłuczek (sort.).

Pochstempelschuh p. Pocheisen.

Pochstuhl (Pochgerüst); stolec stę-porowy, wiązanie tłuczkowe (sort.).

Pochtasche p. Pochtrog.

Pochtrog (Pochkasten, Pochtasche, Pochlade, Satzlade, Kumpf, Gumpe, Pochkummt); koryto tłuczki (do tłuczenia), stępa (sort.).

Pochtrogswand p. Pochwand.

Pochtrübe (Pochwerkstrübe); zgręzy, męty (z pod stępy albo tłuczki) (sort.).

Poch Vorrat p. Po cli er z.

Pochwacke (steinerner Pochschuh) p. Pochschuh.

Pochwand (Pochtrogswand); próg tłuczki (bocznica stępy) (sort.).

Poclrwasser (Satzwasser, Ladenwasser); woda tłuczki (tłuczkowa) (sort.).

Pochwelle (Pochradwelle); wał pal-czasty (tłuczki) (sort.).

Pochwerk (Pochhaus, Stampf werk, Stoßwerk, Schlagwerk, Pochmühle); tłuczka, tłuczkarnia, stępa (sort.). Hammer —; tłuczka młotowa, nasses — p. Naßpochwerk. Stempel —; tłuczka stęporowa. trockenes — p. Trockenpochwerk.

Pochwerksafter (After, Flutabgänge) p. After.

Pochwerksatz (Satz) p. Pochsatz.

Pochwerksbetrieb (das Pochen und Schlämmen, die Behandlung der Pocherze, nasse Aufbereitung); ruch tłuczkowy, ruch w tłuczkach, rozdra-bianie (sort.).

Pochwerksgold; złoto tłuczkowe (met.).

Pochwerkstrübe p. Pochtrübe.

Pochzeug p. Pocherz.

Podest (Stiegenruheplatz, Treppenabsatz) ; przystanek, spoczynek (schodowy), spocznik, podest (bud.).

Podium (erhöhter Platz, Hochsitz); pomost podwyższony, podium.

Poetsches Gefrierverfahren (Gefrierverfahren von Poetsch) b. Ab-teufen der Schächte im Schwimmsand; sposób zamrażania Poetscha (górn.).

Pointieren p. Visieren.

Pol; biegun (el.).

magnetischer —; biegun magnetyczny.

Pol; biegun (el.).

negativer —; biegun odjemny. positiver —; biegun dodatny.

Pol (Drehpunkt); biegun (chwilowy punkt obrotu) (mech.). Beschleunigungs — ; biegun przyspieszenia.

Rückkehr —; biegun powrotowy, powrotny.

Wende —; biegun zwrotowy.

Pol des Kräftepolygons; biegun wieloboku sił.

Polabstand; odległość biegunów (el.). Polanker; twornik biegunowy (el.). Polarisation; polaryzacya (el.).

dielektrische —; polaryzacya dielektryczna.

elektrische —; polaryzacya elektryczna.

galvanische —; polaryzacya galwaniczna.

Polarisation (des Lichtes); polaryzacya, biegunowanie (światła) (min.).

Polarisationsapparat; przyrząd polaryzacyjny (fiz.).

Polarisationsebene; płaszczyzna polaryzacyi (fiz.).

Polarisationsstrom; prąd polaryzacyjny (el.).

Polarisator; polaryzator (fiz.). Polarisieren (einen Lichtstrahl in besonderer Art zurückwerfen); polaryzować (fiz.).

Polariskop; polaryskop, biegunoskaz (fiz.).

Polaristrobometer; polarystrobo-metr (fiz.).

Polarität (entgegengesetztes Verhalten); biegunowość (el.).

Polaritätswechsel; zmiana, (przemiana) biegunowości (el.). Polaritätszeichen (eines Kabels);

znak biegunowy (el.). Polarkoordinaten; spółrzędne biegunowe (geom.).

Polarkreis; koło podbiegunowe (geogr. miern.).

nördlicher —; koło podbiegunowe północne.

südlicher —; koło podbiegunowe południowe.

Polarmethode; sposób biegunowy, sposób spółrzędnych biegunowych (miern.).

Polarplanimeter; planimetr biegunowy (miern.).

Polarstern (Nordstern); gwiazda północna, biegunowa, polarna (geogr. miern.).

18*

Poldistanz; 1) odległość biegunów (el.); 2) odległość biegunowa (gwiazdy) (astr. miern.).

Polianit (lichtes Graumanganerz); polianit (min.).

Polier; podmajstrzy, polir.

Bau —; budowniczy.

Schacht —; budowniczy szybowy, polir szybowy.

Polieren (glätten, schleifen); gładzić, wygładzać, polei'Ować, nalśnić (techn.).

Polierfeile (Schlichtfeile); gładzik, pilnik gładzący (techn.).

Polierschaufel (zur Reinigung von Salzstöckeln); łopatka gładząca (warze!).

Polierscheibe; krążek szlifierski, toczydło (techn.).

Polierschiefer; lupek szlifierski (geol.).

Polierstahl; gładzik, stalica, gładzi-dło, gładysz (techn.).

Polierstein; kamień szlifierski (techn.).

Polierwalzen; walce gładzące (maszyn. hut.).

Polierwalzengerüst (Polierwalzwerk, Polierwalzen); walcownia gładząca, zcał walców gładzących (maszyn. hut.).

Polinduktion; indukcya biegunowa, wzniecenie biegunowe (el.).

Polintensität; siła (natężenie) bieguna (el.).

Politur; lśnidło, politura (stoi.). Schellack —; lśnidło szelakowe. Wachs —; lśnidło woskowe.

Polizeistock p. Sicherheitsmarke.

Polizeivorschrift; przepis policyjny.

Polklemme; zacisk biegunowy (el.).

Pollux; polluks, polucyt (min.).

Polnischer Verband p. Verband.

Polonium; polon (ehern.).

Polpaar; para biegunów (el.).

Polprüfer; wskaźnik biegunów (el.).

Polreagenzpapier; papierek odczynnikowy (el.).

Polschenkel; pieniek biegunowy (magnesowy) (el.).

Polschuh; końcówka (łbica) biegunowa (el.).

Polspannung; napięcie biegunowe, międzybiegunowe (el.).

Polstärke; natęż bieguna (magnetycznego), siła biegunowa (el.).

Polster (Steg, Gestängebolzen) p. Laufspreize.

Polsucher; wskaźnik biegunów (el.).

Polteilung; podziałka biegunów (el.).

Polumkehr; zmiana (przemiana) biegunów (el.).

Polwechsel; zmiana biegunów (biegunowości), pótokres (el.).

Polwechselzahl; ilość zmian (biegunów) (el.).

Polwender; przełącznik krzyżowy (el.).

Polyadelphit; poliadelfit (min.).

Polyargit; poliargit (min.).

Polyargyrit; poliargiryt (min.).

Polybasit (Schwarzgültigerz, Eugenglanz, Mildglanzerz, rhomboedrischer Melanglanz); polibazyt (min.).

Polychroismus p. Pleochroismus.

Polychrom p. Pyromorphit.

Polydymit; polidymit (min.).

Polyeder (Vielfach); wielościan (geom. kryst.).

Polygon (Vieleck, Vielseit); wielo-bok, wielokąt, polygon. elastisches —; wielobok ugięcia, geschlossenes --; wielobok zamknięty (miern.).

Kräfte —; wielobok sił (mech.), offenes —; wielobok otwarty (miern.).

Seil —; wielobok sznurowy (mech.), sphärisches —; wielobok sferyczny.

Polygonal (vieleckig); wielokątny, polygonowy, polygonalny.

Polygonalaufnahme; zdjęcie poly-gonowe, polygonalne (miern.).

Polygonalmethode (Umfangsmethode); sposób (metoda) obwodowy, sposób obwodzenia (miern.).

Polygonausgleichung; wyrównanie wieloboków, polygonów (miern.).

Polygonlinie; linia wieloboku, poly-gonu (geom. miern.).

Polygonnetz; sieć wieloboków, sieć wieloboczna, polygonowa (miern.).

Polygonometrie; polygonometrya, wielobokowanie, zdjęcie wielobo-kowe (miern.).

Polygonpunkt; wierzchołek wieloboku, polygonu (miern.).

Polygonrechnung; obliczanie wieloboku, polygonu (miern ).

Polygonschluß; zamknięcie wieloboku, polygonu (miern.).

Polygonschlußgleichung; równanie zamknięcia polygonu (miern.).

Polygonseite; bok wieloboku, polygonu (geom. miern.).

Polygonwinkel; kąt wieloboku, polygonu, kąt polygonowy (miern.).

Polygonzug; ciąg wielobokowy, po-lygonowy (miern.).

Polyhalit (prismatisches Brithynsalz); polyhalit (min.).

Polyhalitregion; piętro polyhalito-we (geol.).

Polykras; polikraz (tytano - niobian) (min.).

Polymignit (prismatisches Melanerz); polymignit (min.).

Polymorph (pleomorph); polimorfi-czny, polimorfny, wielopostaciowy (kryst.).

Polymorphismus (Pleomorphismus); polimorfizm, wielopostaciowość (kryst.).

Polynom (mehrgliedriger Zahlenausdruck); wielomian (mat.). Polynomisch (vielgliedrig); wielomianowy (mat.).

Polysphärit; polisferyt (min.). Polyxen; poliksen (min.).

Polzahl; ilość biegunów (el.). Polzeichen; znak bieguna (el.). Polzen p. Bolzen.

Pönale (Strafe, Bußgeld); grzywna, penale, kara.

Ponceletrad; koło (wodne) Ponce-leta (maszyn.).

Poonahlith p. Punahlith.

Porig p. Porös.

Poriten (Pflanzentiere) poryty (geol.). Porös (porig, durchlässig); porowaty, dziurkowaty (fiz.).

Porosität (Lockerheit, Durchlässigkeit) ; porowatość, dziurkowatość (fiz.).

Porpezit p. Palladiumgold. Porphyr; porfir (geol.).

Augit —, (schwarzer —); porfir augitowy, czarny, melafir.

Eurit —; porfir rogowcowy, eury-towy.

Granit —; porfir granitowy. Grünstein —, (Diorit —); porfir zieleńcowy.

Orthoklas —; porfir ortoklazowy. quarzfreier —; porfir bezkwar-cowy.

quarzführender —; porfir kwarcowy.

roter quarziger —; porfir czerwony, kwarcowy.

tonartiger —; porfir ilasty, iło-porfir.

Porphyrartig (von Struktur); porfirowy (min. geol.).

Porphyrit; porfiryt (geol.). Porphyrtuff; tuf porfirowy (geol.).

Porrekte (Salzporrekte, Salzförde-rung); wyciąganie (wydobywanie, wywożenie) soli, porrekta solna (górn. soln.) p. Förderung.

Portal (Haupttor, Prachttür); portal (główne wejście wspaniałej budowli) (bud.).

Portalkran p. Kran.

Portier (Pförtner, Türsteher, Hausmeister); odźwierny, bramny, por-tyer.

Portierhaus (Portierloge, Pförtnerhaus); odźwiernia, portyernia.

Portland (Portlandien); piętro portlandzkie (jura górna) (geol.).

Portlandkalk; wapno portlandzkie (bud.).

Portlandzement; cement portlandzki (bud.).

Porto (Briefgeld, Postgeld); 1) listowe, porto (opłata od listu); 2) woź-bowe, przewozowe (należytość za przewóz).

Portofrei (gebührenfrei); bezpłatny, wolny od opłaty, bezpłatnie.

Porzellan (Edelweißton); porcelana (techn.).

Porzellaneinführung; fajka porcelanowa (el.).

Porzellanerde (Kaolin, Porzellanton); ziemia porcelanowa, porcela-nówka, kaolin (min. geol.).

Porzellanfabrik; fabryka porcelany (techn.).

Porzellanfabrikation; wyrób porcelany (techn.).

Porzellanfassung; oprawka (obsadka) porcelanowa (el.).

Porzellanglocke (Isolierglocke, Porzellanisolator); izolator dzwonkowy, porcelanowy, kołpak porcelanowy (el.).

Porzellanindustrie; przemysł porcelanowy (techn.).

Porzellanisolator p. Porzellanglocke.

Porzellanjaspis (Porzellanit); jaspis porcelanowy, porcelanit (min.).

Porzellanklemme; zacisk porcelanowy (el.).

Porzellanofen; piec do wypalania porcelany (techn.).

Porzellanring; obrączka (kółko) porcelanowe (el.).

Porzellanrohr; rurka porcelanowa (el.).

Porzellanrolle; krążek (guzik) porcelanowy (el.).

Porzellanspat p. Passauit.

Puzzolane.

P-

Porzellanton p. Porzellanerde. Porzellantrichter; fajka porcelanowa (el.).

Porzellantülle; tulejka porcelanowa

(el.).

Porzellanziegel (Weißtonziegel); cegła porcelanka (bud.).

Pöschelkunst (Püschelkunst) p. Büschelkunst.

Positiv; 1) nadany, ustanowiony; 2) pewny, stały, stanowczy; 3) dodatny.

Positive Zahl; liczba dodatnia (mat.).

Post; 1) pozycya (w rachunku); 2) poczta.

Postament (Gestell, Sockel); postument, siup, podstawa.

Postamt; urząd pocztowy.

Postgebäude; poczta, budynek pocztowy.

Postmeile; mila pocztowa (mat.).

Postrittgeld; pocztowe od konia.

Potential; potencyał, potęga ciała (możebnie największy zasób pracy mechanicznej, który ciało w sobie zawiera) (el.).

Potentialabfall; spadek potencyału.

Potentialfläche; powierzchnia potencyału (el.).

Potenzialflaschenzug (Potenzflaschenzug); wielokrążek (wciąg) po-tencyalny, potęgowy (mech.).

Potentialgalvanometer; galwano-metr napięciowy, potencyalny (el.).

Potentialgefälle; spad (spadek) potencyału (el.).

Potentialmessung; pomiar potencyału (el.).

Potentialwert; wielkość potencyału

(el.).

Potentielle Energie p. Energie.

Potenz; potęga (mat.).

dritte —, (Kubus); potęga trzecia, sześcian.

zweite —, (Qudrat); potęga druga, kwadrat.

Potenzbasis (Potenzgrundzahl); zasada potęgowa (mat.).

Potenzexponent; wykładnik potęgowy (mat.).

Potenzflaschenzug p. Potentialflaschenzug.

Potenzieren (eine Zahl mit sich selbst vervielfachen); potęgować, podnosić do potęgi (mat.).

Potenzierung (einer Zahl); potęgowanie, podnoszenie do potęgi (mat.).

Potenzreihe; szereg potęgowy (mat.).

Pothenotsches Problem; zadanie Pothenota (miern.).

Potomac - Schichten; warstwy (for-macya) potomackie (neokom) (geol.).

Pottasche; potaż (węglan potasu) (chem.).

Pozzuolanerde

Prägeanstalt (Prägeort, Prägstätte, Münze); mennica.

Prägelkatze (Prügelkatze, Katze); żarownia, ognisko, żarowisko (urabianie skał ogniem) (górn.).

Prägemaschine p. Prägwerk.

Prägen; 1) bić, wybijać (monetę);

2)    odbijać (rycinę); 3) wytłaczać, wyciskać (piecięcie).

Pragmatik (Dienstordnung); pragmatyka, regulamin (porządek) służbowy.

Pragmatisch; pragmatyczny, zasadniczy.

Prägung; 1) bicie (monet); 2) odbijanie (rycin); 3) wybijanie (medali);

4) wytłoczenie, wyciśnięcie (pieczęci).

Prägwerk (Prägemaschine); 1) bijar-ka (monet); 2) wybijarka (medali);

3)    odbijarka (rycin); 4) wytłaczarka, wyciskarka (pieczęci).

Prägwerk (Stoßwerk); tłocznia (techn.).

Prahm (Fähre); prom.

Prahm (Prahme, Prahne) p. Brahme.

Präjudiz (Vorurteil); uprzedzenie.

Praktik; praktyka, doświadczenie, biegłość, ćwiczenie, znajomość.

Praktik welsche; praktyka włoska (mat.).

Praktikant (Anwärter, Bewerber); praktykant, uczeń.

Praktische Geometrie; geometrya praktyczna (stosowana), miernictwo (miern.).

Präliminare (Voranschlag); 1) preliminarz, wykaz potrzeb, etat; 2) punkty przedugodne, układy wstępne.

Prall (straff, schwellend, voll); napięty, nadęty.

Prallkraft (Federkraft) p. Elastizität.

Prämie (Belohnung); wynagrodzenie, premia.

Prämiengedinge; ugoda (akord) premiowa, odmienna (górn. hut.).

Pranft (Branft) p. Pfannenbord.

Pränotation; ostrzeżenie hipoteczne, prenotacya.

Präparieren (vorbereiten); przygotować (techn.).

Präparierwalzen (Präparierwalzwerk, Präparierwalzgeriist, Vorbereitungswalzen, Vorwalzen, Vorwalz-werk); walce przygotowawcze, pud-larskie (maszyn, hut.).

Präzisionsnivellierinstrument;

Prasem; praż, prazem (min.).

Präsentiert (präsentatum); podano, weszło (data wejścia dokumentu do biura, na dokumencie zapisana).

Praseolith; prazeolit (min.).

Präses (Vorsteher, Leiter); prezes, przewodniczący (w zgromadzeniu).

Präsident (Vorsitzender, Obmann, Leiter); prezydent, przewodniczący.

Präsidieren (den Vorsitz haben, leiten); przewodniczyć, prezydować.

Prasin (Pseudomalachit, Kupferdias-por); prazyn (min.).

Prästation (Leistung); prestacya (obowiązek odrobienia jakiej roboty na cele publiczne; wypełnienie nakazanej przez władzę powinności).

Präterieren (übergehen, nicht befördern); pominąć (w awansie).

Präterierung (strafweise Nichtbeförderung); pominięcie (w awansie).

Präventiv (verhütend); zapobiegający.

Präventivausweis; wykaz spodzie- j wanych dochodów i wydatków.

Präventivmittel (Vorbeugungsmittel); środki zapobiegawcze.

Praxis (Ausübung, Anwendung,

instrument niwelacyjny (poziomnik) ścisły, insrument do niwelacyi ścisłej (miern.).

Präzisionsplanimeter; planimetr precyzyjny, ścisły (miern.). Präzisionspolarplanimeter von Coradi; precyzyjny (ścisły) planimetr biegunowy G’oradi’ego (miern.). Präzisionssteuerung; stawidło ścisłe, precyzyjne (maszyn.). Präzisionswage; waga precyzyjna, (nader czuła).

Predazzit (ein Gemenge von Kalkstein und Bruzit); predacyt (min. geol.). Pregrattit; pregratyt (min.). Prehnit (Koupholith, axotomer Tri-phanspat); prenit, kufolit (min.). Preis; cena.

Durchschnitts —; cena przeciętna, średnia.

Einheits —; cena jednostkowa. Fahr —, (Fahrgeld); cena jazdy, cena biletu jazdy.

Grund —, (Grundtaxe); cena zasadnicza.

Normal —, (Normaltaxe); cena prawidłowa, normalna, zwykła. Brauch); 1) praktyka, zastosowanie; Preisbestimmung; oznaczenie ceny. 2) zwyczaj.    Preiserhöhung; podwyższenie, zwię-

Präzedens (früherer Fall); precedens j kszenie, podwyżka ceny.

(wypadek poprzedzający inny po- Preisermäßigung; zniżenie ceny,

dobny, mogący zatem służyć za

wzór, jak postąpić w takiem samem Preisgehen (von Kohlenpfeilern); położeniu).    stawić, zaniechać, nieodbudowywać

Präzession (Vorrücken der Nacht- , (górn.) p. Anbauen.

gleichen); precesya (astr. geol.).    Preisliste (Preiskurant, Preistabelle,

Präzipitat (Niederschlag, Bodensatz); j Preisverzeichnis); cennik, wykaz cen.

preeypitat, osad (ehern, met.).    Prellbacken (beim Stoßherd) p. Prell-

Präzipitation (Fällung, das Nieder- i feder.

schlagen, die Niederschlagung); strą- Prellbock (beim Erdbohren); odrzucanie (ehern, met.).    i tnia, odbijak.

Präzipitationsmittel (präzipitieren- > Prellbock (Sloßgeriiste); odbój, kozioł odbojowy (kol.).

I — mit Buffern; odbój z zderzakami. Pfahl —; odbój palowy, Verladerampen —; odbój ładowni. Prellbrett (b. Erdbohren u. Stoßherd) p. Prellfeder.

Prelle (beim Stoßherd) p. Prellfeder, Prellvorrichtung.

Preller (Puffer) p. Buffer. Prellfeder (Prellbacken, Prellbrett, Prellpfoste); sprężyna odbojowa, odbijak (sort.).

Prellfeder (Prellbrett, Prelle, Abschlagfeder, Schlagfeder) beim Erdbohren; sprężyna odbojowa, odbojnica, odrzutnia (wierć. ziem.).

zmniejszenie ceny.

zo-

des Mittel, Fällungsmittel, Nieder-schlagsrnittel); środek strącalny (chem. met).

Präzipitieren (fäilen, niederschla-gen); strącać (chem. met.).

Präzis (scharf, bündig, pünktlich); precyzyjny, ścisły, dokładny, niezawodny, punktualny.

Präzisionsapparat; przyrząd ścisły, dokładny, precyzyjny (techn. el.).

Präzisionsbussole; busola precy-. zyjna (miern.).

Präzisionsmessung; pomiar ścisły, dokładny (precyzyjny).

Präzisionsnivellement; poziomowanie ścisłe, niwelacya ścisła (miern.)

po wy.

Prismatisches System p. Kristallsystem.

Prismenachse; oś pryzmatu (fiz.). Prismeninstrumente; instrumenta

Preßtorf (gepreßter Torf, Maschi- pryzmatowe (miern.).

nentorf, Kunsttorf); torf tłoczony Prismenkreuz; krzyż pryzmatyczny, (techn.).    węgielnica pryzmatyczna podwójna

Pressung; ciśnienie, wycisk, wyciska- ' (miern.).

nie, prasowanie, spręż, sprężanie. Pritsche; łoże (walcownictwo żelaza).

Preßverfahren p. Preßmethode.

Preußischblau; błękit pruski (barw.).

Preußischbraun; bruń pruska (barw.).

Primär; 1) pierwotny; 2) pierwszorzędny.

Primärdynamo; prądnica pierwotna

Primärfeld; pole pierwotne (el.).

Primärformation (primäre o. paläozoische Formation); formacya pierwszorzędna, paleozoiczna (geol.).

Primärkreis; obwód pierwotny (el.).

Primärleistung; moc pierwotna (el,).

Primärleitung; przewód (przewodnik) pierwotny (el.).

Primärnetz; sieć pierwotna (el.).

Primärspannung; 1) natężenie, naprężenie pierwszorzędne; 2) napięcie pierwotne (el.).

Primärspule; cewa, cewka pierwotna (el.).

Primärstation; stacya pierwotna (el.).

Primärstrom; prąd pierwotny (el.).

Primärwicklung; uzwojenie pierwotne (el.).

Primärwindungen; zwoje pierwotne (el.).

Primzahl (unteilbare Zahl, Stammzahl) ; liczba pierwsza (mat.).

Prinzip (Grundregel, Grundsatz); zasada.

Prinzmetall p. Similor.

Prioritätsaktien (Aktien, die früher eingelöst werden als die Stammaktien) ; akcye pierwszeństwa, udział uprzywilejowany.

Prisma (Dreikant); graniastoslup, pryzma (geom. kryst).

Prisma; pryzmat, graniastoslup (fiz.) p. Glasprisma.

achromatisches —; pryzmat achro-matyczny, bezwarwny.

Nicolsches —; pryzmat Nikola.

Prismatisch (kantförmig, säulenförmig); pryzmatyczny, graniastosłu-

Prellholz (Prellklotz) beim Schwanzhammer; odbijak (maszyn, hut.).

Prellpfoste (beim Stoßherd) p. Prellfeder.

Prellscheit (beim Pochwerk) p. Rollknecht.

Prellstein (Abweichstein); pachołek (u bram wjazdowych).

Prellstock (Stauchklotz) beim Stoßherd; odbój (sort.).

Prellung; odrzut, odbicie.

Prellvorrichtung (Prelle, Stauchvorrichtung) b. Erdbohren, Aufbereitung; odbijadło, odrzutnia (wierc. ziem. sort.).

Prente (Setzfaß, Setzbütte); skrzynia osadowa (sort.).

Preßbär; ściśliwy, dający się ściskać.

Preßbau (Preßverhau); wyrąb całkowity, wyrąb na czysto (górn.).

Presse; prasa, tłocznia, tłoczarka (maszyn.).

hydrauliche—, (Wasserdruck—); prasa wodna, hydrauliczna.

Keil —; prasa klinowa. Kniehebel —; prasa dźwigniowa. Schrauben —; prasa śrubowa.

Pressen; wyciskać, tłoczyć, wytłaczać (techn.).

Preßhauen; wyrąbać całkowicie, wyrąbać na czysto (górn.).

Preßkolben; tłok ściskowy, tłoczak (maszyn.).

Preßkontakt; styk przyciskowy (el.).

Preßluft p. Komprimierte Luft.

Preßmaschine; 1) wyciskarka, wy-gniatarka; 2) p. Presse (maszyn, techn.).

Preßmethode (Preßvei'fahren); sposób wyciskania, wytłaczania, wygniatania (techn.).

Preßschraube; śruba tłoczna, cisnąca, śruba do ściskania prasy (maszyn. techn.).

(el.).

Primärelement; stos pierwotny, ogniwo pierwotne (el.).

Pritsche (abfallendes Bretterdach) b. den Gradierhäusern p. Britsche.

Pritschen (Abpritschen, Abrichten) der Bleche; prostowanie, wyrównanie (blachy) (met.).

Pritschengradierung p. Dachgradierung, Gradierung.

Pritschhammer (Abrichthammer); młot równiak, prostowniak (maszyn, hut.).

Privat (nicht öffentlich, außeramtlich, persönlich); prywatny, niepubliczny, nieurzędowy.

Privileg (Privilegium, Sonderrecht, Vorrecht); przywilej, prawo wyłączne.

Probe; 1) próba, doświadczenie; 2) dowód ; 3) okaz, wzór, wzorek, próbka;

4) próba (złota, srebra).

Probebelastung; obciążenie próbne, doświadczalne.

Probefahrt; jazda próbna (kol. górn.).

Probegedinge; ugoda (akord) próbna (górn. hut.).

Probegewicht; waga probiercza, ciężar normalny.

Probekugel (Probekügelchen); kulka próbna (ei.).

Probemessung; pomiar próbny.

Proben (Probenehmen, Probieren); próbowanie, badanie (prob. soln.).

Probenehmer von Geißler; próbnik Geisslera (soln.).

Probescheibchen; krążek próbny

(eh).

Probestange (Probestab); drąg próbny (do próbowania duła) (met.).

Probestück; próba, okaz, wyrób na próbę.

Probeumfahrung; obwodzenie próbne (miern.).

Probieren (Probe nehmen, proben); próbować, badać (prob, i t. d.).

Probierer (Wardein); probierz (prob.).

Probiergaden (Probierhaus, Probier- | kamrner, Probierlaboratorium, Probierstube); probiernia, izba probier-ska (prob.).

Probierhahn p. Hahn.

Probierkunde; nauka o probierstwie, probierstwo (prob.).

Probierkunst; probierstwo, docyma-zya, sztuka próbowania kruszców (prob.).

Probiernadel (Strich nadel); iglica probierska (prob.).

Probierofen; piec próbowy, pro-bierski, probierczy (prob.).

Probierstein (Goldstreichstein); kamień probierczy (prob.).

Probierstube p. Probiergaden.

Probierventil p. Ventil.

Probierzylinder; probierka, probówka (ehern.).

Problem (eine noch zu lösende Aufgabe); problem, zagadnienie.

Problematisch (zweifelhaft, fraglich), problematyczny, zagadkowy, wątpliwy, niepewny.

Productus; productus (małża ramio-nopława) (geol.).

Productus-Kalk; wapień produktu-sowy (geol.).

Produkt (Erzeugnis); produkt, wyrób, wytwór (techn.).

Produkt (Vielfaches); iloczyn (mat.).

Produktion (Erzeugung); 1) produk-eya, wytwórczość; 2) wytwarzanie, wyrabianie, produkowanie; 3) wydobywanie (górn.).

Produktionskosten; koszta wyrobu, koszta produkcyi.

Produktiv (fruchtbar); produktywny, produkcyjny, płodny, wydajny, zyskowny, wytwórczy, użyteczny (techn.).

Produktivität (Produktionsfähigkeit, Ergiebigkeit); produkcyjność, wydajność, (techn.).

Produzent (Erzeuger, Verfertiger); producent, wytwórca (techn.).

Produzieren (erzeugen); 1) produkować, wyrabiać, wytwarzać; 2) wydobywać.

Produzierung (das Produzieren) p. Produktion 2) 3).

Profession (Beruf); profesya. zawód.

Profession (Handwerk, Gewerbe); profesya, rzemiosło (techn.).

Profil (Profilriß, Seigerdurchschnitt); przekrój, przecięcie, profil (geom. miern.).

— des lichten Raumes (Durchfahrtsprofil); światło (przekrój) wolnego przejazdu (kol.).

Längen —; przekrój (profil) podłużny.

Massen —; rys bryłowatości; p. Massenprofil.

Quer —; przekrój (profil) poprzeczny.

Verteilungs —, (Transport —); rys rozwozu, profil rozwozu (stat. bud.).

Profileisen (profiliertes Eisen) p. Eisen (fassoniertes).

Progression; postęp, progresya, szereg (mat.).

Progressit; progressyt (mat. wybuch.).

Prohmschacht (Bremsschacht); szyb hamulczy (górn.).

Projekt (Entwurf, Plan); projekt, pomysł, plan (inż.).

endgültiges —; projekt ostateczny, genehmigtes —, (angenommenes —); projekt zatwierdzony, generelles —, (Voranschlag); projekt pierwotny.

Projektierung (einer Anlage); projektowanie (urządzenia) (teclin.).

Protokollieren; zaciągnąć do protokołu, zaprotokołować. Protopterus; protopterus (ryba) (geol.).

Protopyramide (Pyramide erster Art); piramida pierwotna (kryst.).

Projektion; rzut (geom. miern.). horizontale —, (Horizontal —,

Grundriß); rzut poziomy, kotierte —; rzut topograficzny, orthogonale —, (rechtwinklige—); Prototyp (Prototype, Urmuster); pro-rzut prostokątny.    totyp, pierwowzór, oryginał,

schiefe —; rzut ukośnokątny.    Protuberanzen (Auswüchse, Sonnen

vertikale —, (Vertikal —, Aufriß); hüllenausbrüche); protuberancye, rzut pionowy.    wypukłości, pagórki, wyskoki (do-

Projektionsachse; oś rzutów (geom.)    okoła obwodu tarczy słonecznej pod-

Projektionsapparat; przyrząd    pro-    czas całkowitych    zaćmień)    (astr.

jekcyjny, rzutownica (geom.).    geol.).

Projektionsebene; płaszczyznarzu- Proustit (Arsensilberblende, lichtes towa, rzutnia (geom.).    Rotgültigerz, rhomboedrische Rubin-

Projektionsfläche; powierzchnia    blende); prustyt,    srebro czerwone

rzutu (geom.).    jasne, srebrniak    czerwony    jasny,

Projektionsgalvanometer; gałwa- blenda arsenowo-srebrna (min.).

nometr projekcyjny, rzutowy (eh). Provision; 1) zasób; 2) prowizya (ku-Projektionslampe; lampa projek- piecka, wekslowa); 3) zaopatrzenie, cyjna, rzutowa.    płaca emerytalna, prowizya (robotni-

Projektionsstrahl; promień rzuca- ków w stanie spoczynku).

jący, rzutowy (geom.).    Provisionskasse; kasa zaopatrzeń.

Projizieren (auf eine Ebene über- Provisorisch (einstweilig, vorläufig, tragen); rzucać, odrzucać, odrzuto- interimistisch); tymczasowy, prowi-wać (geom.).    zoryczny.

Projizierende (projizierende Gera- Prozent (Zinsen, Gewinn vom Hunde); rzucająca, prosta rzucająca dert); procent, odsetki, prowizya. (geom.).    Prozentaräometer; gęstomierz

Projiziert; rzucony,    rzutowany    (areometr) procentowy (fiz.    warzel.)

(geom.).    p. Grädigkeitsaräometer.

Prokura (Vollmacht);    pełnomocni-    Prozentgehalt; zawartość procen-

ctwo, prokura.    towa (w procentach).

Pronne p. Brunne.    Prozentigkeit; procentowość.

Prony’scher Zaum; hamownica ; Prozentrechnung; rachunek pro-Prony’ego (maszyn.).    , centowy (mat.).

Proportion; proporcya, umiar (mat.). Prozeß (Vorgang, Rechtsstreit, Ent-stetige —; proporcya ciągła.    Wicklung); proces, przebieg,    postę-

Proportional; proporcyonalny (mat.).    powanie.

direkt — ; wprost proporcyonalny. Prüfapparat (Prüfinstrument); przy-indirekt —; odwrotnie proporcyo- rząd probierczy, sprawdzający, nainy.    Prüfdraht; drut probierczy, dozoro-

Proportionale mittlere; średnia    wy, sprawdzający (el.).

proporcyonalna (mat.).    Prüfdrahtklernme; zacisk drutu

Proportionalität; propoi’cyonalność,    probierczego (eh).

stosunkowość (mat.).    Prüfelektrometer; elektrometr pró-

Proportionalzirkel p. Reduktions-    bny, probierczy (eh).

zirkel.    Prüfen; 1) egzaminować; 2) spraw-

Prosopit; prozopit (min.).    dzać, doświadczać, przeglądać;    3)

Protobastit; protobastyt (min.).    badać, rozpoznawać.

Protogin (Protogyn, Talkgranit, Chlo- t Prüfinstrument p. Prüfapparat, ritgranit, Alpengranit); protogin, gra- I Prüfspannung; napięcie próbne (eh), nit łojkowy (geoh).    Prüftransformator; przetwornik

Protogingneis (Talkgneis); gnejs pro-    próbny (eh).

toginowy, łojkowy (geoh).    Prüfung; 1) egzamin; 2) sprawdza-

Protokoll (Verhandlungsschrift,    nie; 3) badanie, rozpoznawanie.

Sitzungsbericht); protokół, wywód Prüfung der Dampfkessel p. słowny.    Dampfkesselprüfung.

Prüfung der Rechnungen; sprawdzanie rachunków.

Prüfungskommission; komisya dla próby; 2) komisya egzaminacyjna.

Prüfung und Berichtigung (des Instrumentes); sprawdzenie i rekty-fikacya (wyregulowanie) instrumentu (miern.).

Prügeleisen (Blechmaterialeisen); żelazo blachowe, żelazo na blachę (met.).

Prügelkatze p. Prägelkalze.

Przibramer Grauwacke; szarogłaz przybramski (geol.).

Pseudoapatit; pseudoapatyt (min.).

Pseudogayliissit; pseudogelusyt (min.).

Pseudokristall(Afterkristall, üseudc-morphose); kryształ fałszywy, niby-kryształ, pseudomorfoza (kryst. min.).

Pseudolibethenit; pseudolibetenit (min).

Pseudomalachit p. Prasin.

Pseudoinorphose p. Pseudokristall.

Pseudophit; pseudofit (min.).

Pseudotriplit; pseudotryplit (min.).

Psilomelan (Hartmanganerz, schwarzer Glaskopf, Schwarzmanganerz, Schwarzbraunstein, Schwarzeisenstein, unteilbares Manganerz); psy-lomelan, ruda manganu twarda, mangan twardy, manganez czarny (min.).

Psychrometer (Feuchtigkeitsmesser); psychrometr, wilgociomierz (fiz.)

Pteropoden (Flossentusser); skrzy-dłonogi, pteropoda (mięczaki jedno-skorupowe z delikatnemi skorupami) (geol.).

Pucherit; pucheryt (min.).

Puddelarbeiter p. Puddler.

Puddeleisen (Puddlingeisen, gepud-deltes Eisen); żelazo pudlowe, pu-dlowane, pudlarskie, piecowe (met.).

Puddelfrisehen (Puddelfrischerei) p. Frischen, Puddeln.

Puddelhütte (Puddelwerk); pudlin-garnia, pudlownia (met.).

Puddelmaschine (mechanischer Puddler, Rührmaschine); pudlarka, pu-dlingarka (met.).

Puddeln (frischen); pudlować, czyścić, fryszować, świeżyć, uszczerzać (w piecach płomiennych) (met.).

Puddeln (Puddiingsarbeit, Puddelfri-schen. Puddiingsfrischen, Puddelfrischerei, Puddlingsfrisclierei, Puddel-prozeß, Puddlingsprozeß, Ofenfrischerei, Frischen in Flammöfen);

pudlowanie, czyszczenie, fryszowa-nie, świeżenie, uszczerzanie (w piecu płomiennym) (met.).

Puddelofen (Puddlingsofen, Eisenfrischflammofen); piec pudlingowy, pudling (met.).

Puddelprozeß (Puddlingsprozeß); pudlowanie (met.) p. Puddeln.

Puddelroheisen; surowiec pudlo wy (met.).

Puddelschlacke; żużel pudlingowy, pudlo wy (met.).

Puddelstab p. Millbar, Rohschiene.

Puddelstahl (Puddlingstahl, gepud-delter Stahl); stal pudlowa, piecowa, pudlarska (met.).

Puddelstahlschiene (Eisenbahnschiene aus Puddelstahl); szyna ze stali pudlowej (met.).

Puddelwalzen p. Luppenwalzen.

Puddelwalzwerk p. Luppenwalzwerk.

Puddelwerk p. Puddelhütte.

Puddingstein (Pudding, Flintkonglomerat); zlepieniec krzemieniowy, rumolep, pudding (geol.).

Puddler (Puddelarbeiter); pudlingarz, pudlarz, pudlownik (met.), mechanischer —; p. Puddelmaschine.

Puddiingsarbeit p. Puddeln.

Puddlingeisen p. Puddeleisen.

Puddiingsfrischen (Puddlingsfri-scherei) p. Puddeln.

Puddlingshütte (Puddelwerk) p. Puddelhütte.

Puddlingsofen (Frischofen) p. Puddelofen.

Puddlingstahl p. Puddelstahl.

Puddlingswalzwerk (Puddelwalzwerk) p. Luppenwalzwerk.

Puddlingswerk (Puddlingshütte) p. Puddelhütte.

Puffer p. Buffer.

Pufferbatterie; baterya wyrównawcza (el.).

Pufferkolben; tłok zderzaka.

Pufferwirkung; działanie wyrównawcze (el.)

Puffjacke; kaftan górniczy (górn.).

Pulsation; tętnienie, pulsowanie (el.).

—    des Feldes; tętnienie pola.

—    des Stromes; tętnienie prądu.

Pulsometer (DampfVakuumpumpe);

pulsometr, tętnik, pompa tętnicza (maszyn.).

Pultdach; dach jednochylny, jedno-okapowy, jednospadowy, jednopoly, półszczytowy (bud.).

Pultfeuerung (bei den Siedepfannen);    Pumpe (Pumpwerk); pompa (ma-

1) palenisko pulpitowe; 2) opalanie    szyn.).

pulpitowe (warzel.).    Kreisel —, (Zentrifugal — , Schleu-

Pultofen (Pultfeuerung); piec pulpi- der—); pompa odśrodkowa, wirowa, towy, palenisko pulpitowe (warzel.).    centryfugalna,    wirówka.

Luft —; pompa powietrzna. Plunger —; pompa nurnikowa, pompa z nurem.

Rotations —; pompa obrotowa, pompa o tłoku obrotowym.

Saug —, (Saugsatz); pompa ssąca. Saug und Druck —; pompa ssąco-tłocząca.

Saug und Hub —; pompa ssąco-podnosząca.

Speise —; pompa zasilająca, zasilak. Warmwasser —; pompa do wody gorącej.

Zentrifugal —; p. Kreiselpumpe. Zwillings —; pompa bliźniacza. Pumpen; pompować (maszyn.). Pumpenabteilung (Kunstabteilung) im Schachte; przedział pompowy, wodny (górn.).

Pumpenanlage; zakład pompowy (maszyn.).

Pumpeneinbau (im Schachte); ustawienie pomp (w szybie) (maszyn, górn.).

Pumpengesenk; szybik pompowy (górn.).

Pumpengestänge (Pumpenstangen, Kunstgestänge); ciągadła pompowe (maszyn, górn.).

Pumpengestänge (Schachtgestänge, Hauptgestänge); żerdziny (ciągadła) główne, szybowe (maszyn, górn.). Pumpenhub; skok (tłoka) pompy (maszyn.).

Pumpenkasten (Ventilkasten); skrzynia pomp, skrzynia pompowa (maszyn.).

Pumpenklappe p. Pumpenventil. Pumpenkolben (Pumpenstempel);

tłok pompy (maszyn.). Pumpenkörper; kadłub pompy (maszyn.).

Pumpenkunst p. Pumpenwerk. Pumpenlager (Pumpenträger); dźwigary (belki) pompowe (maszyn, górn.).

Pumpenleistung; sprawność pompy.

Pumpenmaschine p. Wasserhaltungsmaschine.

Pumpenrohr (Pumpenröhre); rura pompy, rura pompowa, sycz (maszyn.).

Pulver (Sprengpulver); proch strzel- Lenz —; pompa odnurna, przecie-niczy (górn.).    kowa.

Pulverdampf; dym prochowy (górn.).

Pulverfabrik (Pulverhütte, Pulvermühle); prochownia, fabryka prochu (techn.).

Pulverfaß (Pulvertonne); beczułka (kadź) na proch strzelniczy (techn.).

Pulverförmig (von Min. Gestein.); proszkowaty.

Pulverisation (Zermalmung); zmielenie, sproszkowanie, roztarcie na proch (chem. techn.).

Pulverisieren (zermalmen, zerstäuben); zemleć, sproszkować, rozpylać.

Pulverkammer; 1) prochownia; 2) p. Pulversack.

Pulverladung; nabój prochu (górn.).

Pulvermagazin (Pulverturm); prochownia (górn. techn.).

Pulvermühle p. Pulverfabrik.

Pulverpatrone; nabój prochowy, patron prochowy (górn.).

Pulversack (Pulverkammer im Spreng loche); worek prochowy (górn.).

Pulverturm p. Pulvermagazin.

Pumpe (Pumpwerk); pompa (maszyn.).

Abteuf —; pompa pogłębiarska, pompa kopalna.

Dampf —; pompa parowa.

Dampfstrahl —, (Injektor); smoczek parowy, inżektor.

Dampfvakuum —, (Pulsometer); tętnik, pompa tętnicza, pulsometr.

Differential —; pompa różnicowa.

Doppelplunger —; pompa nurnikowa zdwojona.

Druck —, (Drucksatz); pompa tłocząca.

doppeltwirkende —, (Hub —); pompa o działaniu podwójnem.

einfachwirkende —, (Druck —); pompa o działaniu pojedyńczem.

Hand —; pompa ręczna.

Hänge—, (Schacht—); pompa za-wieszalna, pompa szybowa.

Hub —, (Hebepumpe); pompa podnosząca, pompa dźwigowa.

Kaltwasser —; 1) pompa oziębiająca; 2) pompa do wody zimnej.

Kolben —; pompa tłokowa, pompa o tłoku posuwistym.

Kompressions —; pompa zgęsz-czająca.

Punkt; 1) punkt; 2) kropka. Kreuzungs —; punkt matematyczny (skrzyżowania się toków w rozjeździe) (kol.), magnetischer —; punkt magnetyczny.

materieller —; punkt materyalny (mech.).

neutraler —; punkt obojętny (el.). Nuli —; punkt zerowy.

Schmelz —; punkt topienia (temperatura topienia).

Siede —; punkt wrzenia.

Stütz —, (Dreh —, Mittel — der Bewegung); punkt podparcia, podpory, obrotu, toter —; punkt martwy, verlorener —; punkt pośredni, pomocniczy, tymczasowy.

Wende —; punkt zwrotny, punkt zwrotu.

zugeordneter —; punkt skojarzony (wyt.).

Punktachat; agat kropkowany (min.).

Punktieren (stricheln, tüpfeln); punktować, kropkować.

Punktiernadel; 1) znacznik, punkta-rek, punktak; 2) nakłówacz, nakłów-nik (miern.).

Punktiert; punktowany, kropkowany.

Punktierte Linie p. Linie.

Punktnivellement; niwelacya (poziomowanie) punktów (miern.).

Punze (Punzen, Bunze, Bunzen); 1) wy-bijak, znacznik (kow.); 2) cecha, punca (poncza).

Punzieren (punzen); wybijać, wybić, znaczyć, cechować (złoto i srebro) (techn.).

Punzierungsamt; urząd probierczy, cechowniczy (met. techn.).

Punzierungsstätte; cechownia (met. techn.).

Pupille (Augenstern, Sehloch); źrenica (fiz.)

Purbeck (Purbeckien); warstwy pur-beckie (jura górna) (geol.).

Purpurblende prismatische (Pyro-stibit); blenda antymonowa, antymon czerwony, pirostybit (min.).

Purpurerz (Kiesabbrand); wypałki pirytowe (hut.).

Purpurfarbe; barwa purpurowa, kolor purpurowy.

Purpurrot; czerwień purpurowa (barw.).

Püschelkunst p. Büschelkunst.

Puschkinit; puszkinit (min.).

Pumpensatz (Kunstsatz, Schachtsatz, Satz); zestaw pompowy, pompa oddzielna, szybowa (maszyn, góra.).

Pumpensatzhöhe p. Satzhöhe.

Pumpenschacht (Kunstschacht, Wasserhaltungsschacht), szyb pompowy, wodny (góra.).

Pumpenschuh; ssak, ssacz, smok (wentyl ssawny) (maszyn.).

Pumpenschwengel (Schwengel); drążek pompy, gibaczka, machadło u pompy (ręcznej) (maszyn.).

Pumpenstange (Kunststange. Pumpenkolbenstange); drąg pompy, trzon pompy (maszyn.).

Pumpenstangen (pl.) p. Pumpen- j gestänge.

Pumpensteigrohr p. Steigrohr.

Pumpenstiefel p. Pumpenzylinder.

Pumpenstock; trzon pompy (rura główna) (maszyn.).

Pumpenventil (Pumpenklappe); wentyl (zawór) pompowy, klapa (maszyn.).

Pumpenventilgehäuse; skrzynia wentylowa pomp (maszyn.).

Pumpenwärter (Kunstwärter); pompowy, dozorca pompy (maszyn, góra.).

Pumpenwerk (Pumpwerk, Pumpenkunst, Pumpenzeug, Wasserhebungskunst, Wasserkunst, Kunst); p. Kunst (Pumpenkunst).

Pumpenzeug p. Pumpenwerk.

Pumpenzylinder (Pumpenstiefel, Stiefelrohr, Stiefelröhre, Stiefel, Kolbenrohr); cylinder (but, kadłub) pompy (maszyn.).

Pumper (Handpumper); pompiarz (góra.).

Punahlith (Poonahlith, Skolezit); puna lit (min.).

Punamustein (Nephrit); kamień puna mu, nefryt (min.).

Punkt; 1) punkt; 2) kropka.

Anfangs —, (der Linie); punkt początkowy szlaku (kol.).

Angriffs —; punkt przyłożenia, punkt zaczepny (mech.), asymptotischer —; punkt niedo-bieżny, zbieżny.

Beriihrungs —; punkt zetknięcia, punkt styczności.

End —, (der Linie); punkt końcowy szlaku (kol.).

Fix —; punkt stały, znamię stałe. Gefrier —; punkt zamarzania, punkt marznięcia.

Grenz —; punkt graniczny (mech.), kotierter —; punkt ustalony.

Pütte (Bütte); szybik (komin) nad- Pykrochylinsalz prismatisches

ługowniany, oczyszczalny, solankowy (soln.).

Püttendammwehr p. Püttenwehr.

Püttenherd (Püttenstatt); szerzyzna kołowrotowa, kołowrotnia, kołownia (w ługowniach solnych) (soln.).

Püttenoffen (Püttenlauf); chodnik do-szybikowy, piec doszybikowy (krótki chodnik do szybiku nad ługownią prowadzący) (soln.).

Püttensehacht (Ablaßgrube); szybik oczyszczalny, odpuszczalny (wługow-niach) (soln.).

(Arcanit); arkanit (min.). Pyrallolith; piralolit (min.). Pyramidal; piramidalny, ostrosłupowy (geom. kryst.).

Pyramidales System; p. Kristallsystem.

Pyramidalgeschiebe; głaziki piramidalne (krawędziowe) (geol.). Pyramidenventil; wentyl (zawór) piętrowy (maszyn.).

Pyramide; ostrosłup, piramida (geom. kryst.).

abgestumpfte —; ostrosłup prosto-Püttenstockwehr; tama szybikowa ścięty, z zatamowaniem drewnianem (w łu- abgestutzte —; ostrosłup odcięty, gowniach) (soln.).    dreiseitige —; ostrosłup trójkątny.

Püttenwehr (Püttendammwehr, Gru- rhombische —; ostrosłup rombowy, benwehr); tama szybikowa, komino- trigonale—; ostrosłup trójboczny. wa (w ługowniach soli) (soln.).    Pyramidenachtflach (Pyramiden-

Putz (Verputz); wyprawa, narzut, achtflächner) p. Triakisoktaeder.

tynk (bud.).    Pyramidenbohrer (Spitzbohrer);

Putzen; 1) czyścić (odlew); 2) wy- świder ostrosłupowy, kończasty gładzić, oczyścić (drzewo); 3) obrzu- (wierć. ziem.).

cać, wyprawiać (mur).    Pyramidendamm; tama ostrosłupo-

Putzen (Butzen); buła, kłąb, gniazdo wa, klinowa (górn.).

rudne (geol.).    Pyramiden - Granatoeder (Pyrami-

Putzenbau; odbudowa bryłowa    den-Kantenzwölfflach, Achtundvier-

(górn.).    zigflach); czterdziestoośmiościan,

Putzenwerk (Butzenwerk); buły, kłę-    ośmiościan poszóstny (kryst.).

by, gniazda rudne (składy nieregu- Pyramidenoktaeder p. Triakis-larne, nieforemne) (geol.).    oktaeder.

Putzer (Reiniger); czyściarz, czyści- Pyramidentetraeder p. Trigondo-ciel (odlewu) (odl.).    dekaeder.

Putzerstock (bei der Stöckelberei- gebrochenes —; p. Hexakiste-tung); kłoda czyszcząca, wygładza-    traeder.

jąca (warzel.).    Pyramidenwürfel p. Tetrakishexa-

Putzgrube p. Löschgrube.    eder.

Putzhadern (Hadern, Lumpen); szma- Pyrargillit; pirargilit (min.).

ty, gałgany.    Pyrargyrit (Antimonsilberblende,

Putzhobel p. Hobel.    dunkles Rotgiltigerz, rhomboedrische

Putzkanal p. Putzgrube.    Rubinblende); pirargiryt, blenda anty-

Putzlappen; czyścidło, pakuły, szma- monowo-srebrna, srebrzak czerwony ta do czyszczenia.    (min.).

Putzmaterial; czyściwo, czyścidło    Pyrenäit; pireneit (min.).

(materyał ścierny) (matr.).    Pyrgoin; pyrgom, fassait (min.).

Putzmittel; czyścidło, środek czysz-    Pyrheliometer; pirheljometr (przy-

czący.    rząd do mierzenia ilości ciepła sło-

Putzöl; oliwa do czyszczenia.    necznego) (fiz.).

Putzwerg (Werg); kłaki, pakuły, Pyrit (Eisenkies, Schwefelkies, hexa-zgrzebie (matr.).    edrisches Eisenkies); piryt, iskrzyk

Puzzolane (Pozzolane, Pozzuolan-    żelazny, złocisty (min.),

erde, vulkanischer Tuff); pucolana, Pyritoeder (Pyritoid) p. Pentagon-ziemia puculanowa, popiół wulka-    dodekaeder.

niczny (geol.).    Pyrochlor (oktaedrisches Titanerz);

Pyknit (Stangenstein, schörlartiger    pirochlor (min.).

Beryll); piknit (min.).    Pyrochroit; pirochroit (min.).

Pyknometer; piknometr (fiz.).    Pyroelektrizität; elektryczność

Pyknotrop; pikno trop (min.).    ogniowa, żarowa, pyroelektryczność.

Pyrolusit (Weichmanganerz, Weich -braunstem, Graubraunsteinerz, Graumanganerz, prysmatisches Manganerz, Braunstein); piroluzyt, braunsztyn szary, miękki, mangan miękki (min.).

Pyromerid (Kugelporphyr); piro-meryd, porfir kuleczkowy, kulisty (geol.).

Pyrometer (Feuergradmesser, Hitzemesser); pyrometr, żaromierz, ognio-mierz (fiz. techn.).

Pyrometrie; pyrometrya.

Pyrometrisch; pyrometryczny.

Pyromorphit (Polychrom, Buntbleierz, Grün- und Braunbleierz, Phosphorblei, rhomboedrischer u. brachy-typer Bleibaryt); piromorfit, olowiak zielony (min.).

Pyrop (böhmischer Granat, hexaedri-scher Granat); pirop, granat czeski (min.).

Pyrophyllit; pirofilit (min.).

Pyrophysalit; pirofizalit (min.).

Pyropissit (Wachskohle); piropisyt, węgiel woskowy (min.).

Pyroretin; piroretyn (min.).

Pyrorthit; pirortyt (min.).

Pyrosklerit; piroskleryt (min.).

Pyrosmalith (axotomerPerlglimmer); pirosmalit (min.)

Pyrostibit (Kermesit, Antimonblende, Rotspießglanzerz, Rotspießglaserz, Rotantimonerz, Spießglanzblende, Spießglanzsafran, Antimonzinnober, prismatische Purpurblende); pirosty-bit, kermesyt, blenda antymonowa, antymon czerwony (min.).

Pyrostilpnit; pirostylpnit, blenda ognista (min.).

Pyroxen; piroksen (min.) p. Augit.

Pyroxylin p. Schießbaumwolle.

Pyrrhosiderit (Sammetblende, Gö-thit); pirrosyderyt, mika rubinowa (min.).

Pyrrhotin p. Magnetkies.

Q.

Quader (Quaderstein, Quaderstück);

cios, kamień ciosowy (bud.). Quaderbruch; ciosołom, łom ciosów, kamieniołom.

Quadratkilometer; kilometr kwadratowy.

Quadratklafter; sążeń kwadratowy. Quadratmeile; mila kwadratowa. Quadermauer (Quadermauerwerk); Quadratmeter; metr kwadratowy.

mur ciosowy (bud.)

Quadersandstein; cios, piaskowiec ciosowy (geol.).

Quaderstein p. Quader.

Quadrant (Viertelkreis); kwadrant, ćwierciokręg, ćwiercian, ćwierćkole, ćwiartka (miern. geom.).

Quadranteisen (Säuleneisen); ćwier-ciownik, słupownik (met.).

Quadrantenelektrometer; elektro-metr kwadrantowy, elektromierz ćwiartkowy (el).

Quadrantenelektroskop; elektroskop kwadrantowy, ćwiartkowy

Quadratoktaeder (tetragonale oder quadratische Pyramide, viergliedriges Oktaeder); ośmiościan kwadratowy, ostrosłup kwadratowy (kryst.). Quadratprisma; graniastosłup kwadratowy (kryst.).

Quadratsystem p. Kristallsystem (2) Quadratwurzel (zweite Wurzel); pierwiastek kwadratowy, drugi (mat.).

Quadratzentimeter; centymetr kwadratowy.

Quadratziegel; dachówka kwadratowa, kwadratówka, kwadratka (bud.).

(el.).

Quadrantenschaltung; połączenie kwadrantowe (el.).

Quadrat; 1) kwadrat, czworobok; 2) druga potęga liczby (mat.).

Quadrateisen (Vierkanteisen, vierkantiges Eisen); kratówka, kratow-nik, kwadratówka, czwoi'ogrannik, żelazo kratowe, kwadratowe (met.).

Quadratisch; 1) kwadratowy; 2) podniesiony do potęgi drugiej (mat.).

Quadratzoll; cal kwadratowy. Quadrieren (zum Quadrat erheben); kwadrować, podnosić do potęgi drugiej (mat.).

Quai (Kai, Staden, Hafenufer); nadbrzeże, bulwar.

Quaikran; żóraw nadbrzeżny (maszyn.).

Quaimauer; mur nadbrzeżny, przybrzeżny, obrzeg murowany (bud.). Quäle p. Quehle.

Qualifikation (Befähigung, Dienst-    Quarzkristall; kryształ kwarcu,

brauchbarkeit); kwalifikacya, uzda- kwarc krystaliczny (min.), tnienie.    Quarzlampe; lampa kwarcowa (el.).

Qualifikationstabelle; wykaz kwa-    Quarzporphyr (roter Porphyr, Felsit-

lifikacyjny, wykaz uzdatnienia.    porphyr); porfir kwarcowy, czer-

Qualifizieren (beschreiben, schil-    wony (geol.).

dera); kwalifikować, opisać.    Quarzsand; piasek kwarcowy (geol.).

Qualität (Beschaffenheit, Rang, Giite);    Quarzsandstein; żarnowiec, piasko-

1) jakość, gatunek; 2) przymiot, cha- wiec krzemienisty (geol.). rakter.    Quarzschiefer; łupek kwarcowy

Qualitativ; jakościowy.    (geol.).

Qualm (dichter Rauch, Dampf); za-    Quarztrachyt; trachit kwarcytowy

duch, par.    .    (geol.).

Qualmfang (Dampffang); kapa, par- Quarzziegel; cegła kwarcowa, kwar-nik, płaszcz panwiowy (warzel.) p. cówka, Kamień Dina (bud.). Dunstfang.    Quatembergeld; groszowe, opłata

Quandel (Richtscheit): średziennik    ćwierćroczna (urzędników).

(miejsce w środku milerza, na około    Quatembersalz; sól Suchedniowa

którego szczapy się ustawiają)    (wydawana szlachcie w Suchedni

(węgl.).    z żup bocheńskich i wielickich    po

Quandelkohle; węgiel    przepalony    zniżonych cenach) (soln.).

(ze środka milerza pochodzący)    Queckbrei (Amalgam); amalgam,

(węgl.)    ortęć, rtęcień (met. chem.).

Quandelpfahl; tyka średzienna    Quecksilber (Merkur); rtęć, żywe

(w milerzu) (węgl.).    srebro, merkuryusz (chem. met.).

Quantität (Größe, Menge); ilość,    Quecksilberausschalter; wyłąez-

mnogość.    nik (przerywacz) rtęciowy (el.).

Quantitativ; ilościowy.    Quecksilberbarometer; barometr

Quantitätsinduktor; induktor ilo-    rtęciowy (fiz.).

ściowy (el.).    Quecksilberbergbau;    1) kopalni-

Quantum (Betrag, Maß, Menge);    ctwo rtęci; 2) kopalnia rtęci (góra.).

ilość, kwota, suma, miara.    Quecksilberbergwerk (Quecksil-

Quart; kwarta — 7* garnca.    bergrube, Quecksilberbergbau); ko-

Quartal (Vierteljahr); ćwierćrocze,    palnia rtęci (górn.).

kwartał.    Quecksilberbogenlampe; łukówka

Quartärformation (Quartärgebirge,    rtęciowa (el.).

anthropozoische Periode, Diluvium    Quecksilberbranderz p. Idrialit.

und Alluvium); formaeya czwarto- Quecksilberchlorid (Quecksilber-

rzędna (czwartorzędowa) (geol.).

Quartation (Quartierung, das Quartieren, die Quartscheidung, Scheidung durch die Quart, oder in die Quart); kwartowanie (met. prob.).

Quartieren; kwartować (met. prob.).

Quartierung (Quartscheidung) p. Quartation.

Quarz; kwarc, kwarzec (twardziec zanokcica, zanokcień) (min.).

Quarzader; żyła kwarcowa (geol.).

Quarzamphibolit; amfibolit kwarcowy (geol.).

S Sublimat); chlorek rtęciowy, Sublimat (chem.).

Quecksilberehlorür (diatom. Chlorquecksilber, Kalomel); chlorek rtę-ciawy, kalomel (chem.). Quecksilbereinheit (des Widerstandes) ; jednostka rtęciowa (oporu) (el.). Quecksilberelement; stos rtęciowy, ogniwo rtęciowe (el.). Quecksilbererz; ruda rtęci, rtęciak (min. górn. hut.).

Quecksilbergelb; żółcień rtęciowa (barw.).

Quarzartig (quarzführend, quarzig); \ Quecksilberhaltig; rtęciowy, rtęć kwarconośny, kwarcowy (geol.).    zawierający.

Quarzdruse; druza, skorupka kry- Quecksilberhornerz (Hornquecksil-ształów kwarcowych (geol.) p. Druse.    ber, Chlorquecksilber, Kalomel, py-

Quarzfels p. Quarzit.    ramidales Perlkerat); rtęć rogowa,

Quarzgestein p. Quarzit.    chlorek rtęci, kalomel (min.).

Quarzit (Quarzfels, Quarzgestein); Quecksilberkontakt; styk rtęcio-kwarcyt, krzemieniee (geol.).    wy (el.).

Quecksilberlebererz p. Lebererz.

Quecksilberluftpumpe; pompa powietrzna rtęciowa (fiz.).

Quecksilbermanometer p. Manometer.

Quecksilbernitrat; azotan rtęci (chem.).

Quecksilberoxyd (rotes Präzipitat); tlenek rtęciowy (chem.).

Quecksilberoxydul; tlenek rtęcia-wy (chem.).

Quecksilberruß (Quecksilberstupp, Quecksilberschwarz) p. Stupp.

Quecksilbersäule; słupek rtęciowy, słup rtęci (fiz.).

Quecksilbersublimat p. Quecksilberchlorid.

Quecksilbersulfat (schwefelsaures Quecksilber); siarkan rtęci (chem.).

Quecksilbersulfid (Quecksilbermonosulfid, Einfach- Schwefelquecksil-ber); siarczek rtęciowy (chem.).

Quecksilberthermometer; termometr (ciepłomierz) rtęciowy (fiz.).

Quecksilberunterbrecher; przerywacz rtęciowy (eh).

Quecksilbervitriol; siarkan rtęciowy (chem.).

Quellerz (Morasterz, Rasenerz); ruda zdrojowa, darniowa, limonit (geol.).

Quehle (Quäle, Quel, Gequehle, Ge-quelle, Gewehle); ściek sztolniowy (góra.).

Quelle; źródło, zdrój, krynica (geol.). warme —, (heiße —, Therme); źródło gorące, cieplica, terma.

Quellen (Blähen, Aufquellen, Auftreiben) des Liegenden, der Sohle; pęcznienie, wzdymanie się, wzdęcie się (góra.).

Quellenfassung; ujęcie źródła.

Quellengräber; źródlarz.

Quellenreich; źródlisty, zdroisty, obfity w źródła (geol.).

Quellenschutz; ochrona źródeł.

Quellensee; jezioro źródlane (geol.).

Quellsalz (Solsalz); sól źródlana, solankowa (soln.).

Quellsole (Salzquellensole, natürliche Sole); solanka źródlana, rodzima (geol. soln.).

Quellwasser; 1) woda źródlana, zdrojowa ; 2) woda przesączająca się.

Quellwasserversorgung; zaopatrzenie wodą źródlaną.

Quensel (Quentzel, Quenzel); kabłąk, ucho (u kubła) (górn.).

Quenseleinrichtung p. Schurzkette.

Quenseln (anquenseln) p. Anschlägen (aufladen).

Quenseln (abquenseln) p. Abschlagen (Fördergefäße).

Queraxt (Zwerchaxt); przysiek, cio-sła, cieślica, pierzchnia, siekiera obosieczna (narz.).

Querbalken; szlemię, rozpora, belka poprzeczna (bud.).

Querband; 1) szpona, szpąga, zwora (bud.); 2) poprzecznik (u koła wodnego).

Querbau; odbudowa poprzeczna, przecznico wa (górn.).

etagenartiger — von unten herauf, unter Nachführung von

Bergversatz; odbudowa poprzeczna piętrowa z dołu do góry, z podsadzką.

Querdamm; tama poprzeczna (górn.).

Querbunker; boczny skład węgla.

Querdraht; drut poprzeczny (el.).

Querdurchschnitt; przekrój poprzeczny.

Quergang (Kreuzgang); żyła poprzeczna (geol. górn.).

Quergestein (Nebengestein); skała otaczająca (geol.) p. Nebengestein.

Querhaupt (der Kolbenstange) p. Kreuzkopf.

Querholz (Querriegel); przeczka, poprzeczka (górn. cieś.).

Querkluft p. Kreuzkluft.

Querklüfte (der Steinkohle) p. Schlechten.

Querkontraktion; zwężenie, zwęź przekroju.

Querkopfnagel p. Dielennagel.

Querkraft p. Kraft.

Quermagnet; magnes poprzeczny (fiz.).

Quermagnetisch (nichtmagnetisch, diamagnetisch); niemagnetyczny.

Quernivellement; niwelacya poprzeczna, poziomowanie poprzeczne (miern.).

Queroffen; piec poprzeczny, przecznica, poprzecznia (w ługowniach) (soln.).

Querort; 1) p. Querstrecke; 2) p. Querschlag.

Querprofil; przekrój poprzeczny, profil, przecięcie poprzeczne (geom. miern. i t. d.).

Querriegel p. Querholz, Riegel.

Querriß; 1) pęknięcie poprzeczne; 2) rzut boczny, krzyżowy (geom.).

Querrissig; poprzecznie popękany.

Querrösche (b. Schürfen); rów poprzeczny (górn.).

19

Querschlag; przekop, poprzecznia, przecznica (górn.).

Förderungs —; przekop przewozowy, wywozowy.

Hangend — ; przekop nadkładowy. Haupt —; przekop główny. Liegend —; przekop podkładowy. Wetter —; przekop powietrzny. Querschlägig; poprzeczny, przeko-powy (górn.).

Querschlägig (vorgehen...); iść przekopem, iść poprzecznie, pracować, (postępować) poprzecznie (górn.). Querschlagsbetrieb; prowadzenie (pędzenie) przekopu, poprzeczni (górn.).

Querschlagshäuer; piecowy, kopacz (rębacz) piecowy, przekopowy (górn.).

Querschnitt; przekrój poprzeczny, profil poprzeczny.

— der Ausflußöffnung; przekrój otworu wypływu, pole otworu, gefährlicher —; przekrój niebezpieczny.

konstanter —; przekrój stały, lichter —; prześwit (miara przekroju w świetle).

mittlerer —; przekrój środkowy.

veränderlicher —; przekrój zmienny.

wirklicher —; przekrój rzeczywisty.

wirksamer —; przekrój skuteczny.

Querschnittsänderung; zmiana przekroju.

Querschnittsbelastung; obciążenie przekroju.

Querschnittsbestimmung; oznaczenie przekroju.

Querschnittsfläche; powierzchnia przekroju, profil, okrój. Querschwelle; podkład poprzeczny (kol.).

Querschwellenoberbau; nawierzchnia o podkładach poprzecznych (kol.).

Quersieder (Quersiederohr); garłacz, płomieniówka poprzeczna (maszyn.). Querspannung; 1) natężanie poprzeczne; 2) napięcie poprzeczne (el.). Querstrebe; rozpora poprzeczna (bud.).

Querstrecke (Querort); chodnik poprzeczny (górn.).

Querstück; poprzeczka, poprzecznik, poprzecznica (bud. maszyn.). Quersupport p. Support.

Quertal; dolina poprzeczna (geol.).

Querträger; dźwigar poprzeczny, po-przecznica (spoczywa na dźwigarach głównych) (bud. most.).

Quertrumm; żyła poprzeczna, odży-łek poprzeczny (geol.).

Querverbinder; łącznik poprzeczny (el.).

Querverhieb; rąbanie poprzeczne, wyrąb poprzeczny (górn.). Querversteifung (Querverstrebung);

1)    stężanie poprzeczne (czynność);

2)    tężnik poprzeczny (bud.). Querverwerfung; uskok poprzeczny

(geol.).

Quervorschub; nasuw (noża) (techn.). Querwand; ściana poprzeczna, przepierzenie, przegroda (bud.). Querwindungen; zwoje poprzeczne

(eh).

Querzug; 1) przesuwadło podłogowe (w walców, żelaza); 2) ciąg poprzeczny (miern.).

Querzusammenziehung; zwężenie poprzeczne, zwęź poprzeczny (przekroju).

Quetsche (Quetschwerk); gniotownik, łamak, kruszydło (sort. hut. maszyn.).

Backen—; gniotownik szczękowy, p. Steinbrecher.

konische Walzen —, (konische Kollermühle, Schranzmühle, Quetschwalzenmühle); walcowy gniotownik stożkowy.

Roll —, (Kollermühle); tarło, miaż-dżarka.

Walzen —; gniotownik walcowy. Quetschen; gnieść, kruszyć, łamać, płaszczyć (metale) (sort.). Quetschhaus (Quetschwerk); gnie-calnia, kruszarnia (sort.). Quetschmühle p. Kollergang. Quetschung; zmiażdżenie, skruszenie, zgniecenie (sort.). Quetschwalzen (Walzen eines Quetschwerkes); gniotowniki (kru-szydła) walcowe, walce kruszące. Quetschwalzwerk; 1) miażdżarka (kamieni); 2) zgniatarka (młyn do płaszczenia kruszcu) (sort.). Quetschwerk; 1) p. Quetsche, Erzquetsche, Quetschwalzwerk, Walzenquetsche; 2) p. Schurerz, Waschzeug; 8) p. Quetschhaus; 4) p. Luppenpresse.

Quetten p. Legeisen.

Quickarbeit (Amalgamation, Amalgamierung) ; amalgamacya, urtęce-nie (met.).

Quickbrei (Amalgam); amalgam, ortęć (met.).

Quicken (verquicken) p. Amalga-mieren.

Quickerz; 1) ruda rtęci; 2) ruda uboga (tylko w doborze z innemi godna topienia, gdy służy tamtym za roztop) (met.).

Quickgold; amalgam złota (met.).

Quickmetall (Amalgam); amalgam, ortęć, rtęcień (met. chem.).

Quickmühle (Amalgamiermühle, Goldmühle); młyn (młynek) amalga-macyjny (urtęcający), ortęciak (met.).

Quicksand p. Schwimmsand.

Quickwerk (Amalgam); amalgam, ortęć, rtęcień (met. chem.).

Quickwerk (Amalgamierwerk); amal-gamownia. odciągalnia, ortęearnia (met.).

Quirlfaß p. Schlämmfaß.

Quittieren (bescheinigen, bestätigen); pokwitować, potwierdzić, poświadczyć.

Quittung (Empfangsschein); pokwh towanie, poświadczenie, kwit.

Quote (Anteil, Beitrag); kwota, ilość, cząstka.

Quotient (Teilzahl, Bruchwert); iloraz (mat.).

R.

Rabatt (Nachlaß); rabat, opust z ceny. Rabdionit; rabdionit (min.). Rabisch p. Kerbholz.

Rabitzwände; ściany Rabitza (gipsowe lub cementowe z plecionką drucianą) (bud.).

Rad; koło (maszyn.).

geteiltes —; koło dzielone.

Guß —; koło lane.

Kamm —, (Zahnrad mit Kämmen); koło palczaste, koło zębate drewniane.

Keil —; koło kliniaste.

Kegel —, (konisches —, Winkel —); koło stożkowe, ostrokrężne, koniczne. Ketten —; koło łańcuchowe. Kreisel —, (Turbine); koło wirowe, wirówka, turbina.

Lauf —, (Schlepp —, loses —); koło wolne, luźne, potoczne.

Lauf —, (Läufer, Rotor); wirnik, wirownik, rotor (el.).

Pfeil —; koło daszkowo uzębione. Reibungs —, (Friktions —); koło cierne.

Schwung —; koło zamachowe, rozpędowe, szalone.

Schrauben —, (Schnecken —); koło zębate śrubowe.

Segner’sches —; kółko Segnera, młynek Segnera.

Seil —, (Seilscheibe); koło linowe, tarcza linowa.

Sperr —, (Schieb—); koło zapadkowe.

Stufen — p. Stufenscheibe.

Treib —, (das bewegende —); koło pędowe, poruszające, ruchodawcze.

Rad; koło (maszyn.).

Trieb —, (das in Bewegung gesetzte —); koło pędzone, ungeteiltes —; koło niedzielone. Wasser —; koło wodne.

Well — p. Rad an der Welle. Windmühlen —; koło wiatrakowe. Zahn —; koło zębate, zazębione. Zwischen —; koło pośrednie (zębate).

Rad an der Welle (Radwelle, Rad-winde, Wellrad); koło na wale, kołowrót (maszyn.).

Radabstand (Radstand); rozstawa kół.

Radachse; 1) oś koła (u wozu); 2) wał koła (u maszyn.).

Radanker; twornik sprychowy (el.).

Radankermaschine; prądnica o tworniku sprychowym (el.).

Radarm; ramię koła (maszyn.).

Radbandage p. Bandage.

Radboden (eines Wasserrades, eines Ventilators); podkole (maszyn.).

Rädchen; kółko, kółeczko.

Raddruck; ciśnienie koła, nacisk koła (na szyny).

Radehaue (Radhaue, Breithaue); motyka (do karczowania) (górn.).

Rädelerz (Bournonit); burnonit, szaro-miedniak ołowiany (min.).

Rädersatz; dobór, zespół, zestaw kół (maszyn.).

Rädervorgelege; przystawka kołowa, złożenie kół, pośrednik (maszyn.).

Räderwerk; zestaw kół (tryby, koło-skład) (maszyn.).

Räderwinde; dźwigarka kołowa, winda z kołami zębatemi (maszyn.).

19*

Radfelge.

292

Raffination.

Radfelge (Felge); dzwono (koła).    Radizieren (Wurzel ausziehen, wur-

Radfelgenkranz p. Radkranz.    zeln); pierwiastkować, wyciągać

Radfluder; łotok (prowadzący wodę pierwiastek (mat.).

na koło) (maszyn.).    Radkranz (Radfelgenkranz); wieniec

Radförmig; kolisty, kołowaty, ko- koła, otok, obwód (pierścień ze-łowy.    wnętrzny, w który    są    wpuszczone

Radgerinne;    koryto    koła    wodnego    sprychy).

p. Gefluder, Gerinne.    Radkranz (Radreifen) p. Bandage.

Radhaue p. Radehaue.    Radkunst (Wasserradkunst); wywa-

Radhemmung; hamowanie koła.    dniarka (pompa) z kołem wodnem

Radial (strahlenförmig,    strahlig);    pro-    (maszyn, górn.).

mienny, promieniowy.    Radlauf; bieg, obieg koła.

Radialanker; twornik promieniowy    Radlauffläche (Lauffläche des Ra-

(el.).    des); powierzchnia    biegowa    koła,

Radialbohrmaschine; wiertarka ra- toczna kołowa, potoczna koła (wóz), mionowa, rozdzielna,    żórawiowa    Radlinie (Zykloide); cykloida, toczna,

(techn.).    Radmacher; kołodziej, stelmach.

Radialdruck; ciśnienie    promienne    Radnabe (Nabe); piasta koła (część

(w kierunku promienia).    środkowa koła otaczająca oś).

Radialpoltype; prądnica o magne-    Radquetsche p. Kollergang.

sach leżących w promieniu (el.).    Radreifeisen p. Reifeisen.

Radialturbine; turbina promienio- Radreifen (Reif, Reifen) eines Wagen-wa, promiennicza, promienna (ma- rades; obręcz koła. szyn.).    Radreifen (Reifen) eines Eisenbahn-

Radiator; 1) radiator, iskiernik, pi'o- Wagenrades p. Bandage.

miennik, promienieć (wysyłacz fal) Radsatz; zestaw kół, złożenie kół. (el.); 2) ogrzewalnik, grzejnik organ- Radschaufel; łopatka koła (w kole kowy, organki (ogrz.).    wodnem) (maszyn.).

Radieren (auskratzen); wycierać (ry- Radspeiche (Speiche) des Wagen-sunek).    rades; sprycha, śpica,    szprycha,

Radiergummi (Schabgummi); guma    promień, ramię koła, (część koła łą-

do wycierania.    cząca obwód z piasty).

Radikal; pierwotnik, rodnia, radykał Radspur; kolej, pokole (na ziemi (chem.).    wyryte).

Radikand (Größe unter dem Wur- Radspurkranz; obrzeże koła, rąbek zelzeichen); ilość podpierwiastko- koła, krysa koła. wa, ilość pod znakiem pierwiastka Radstand (Radabstand); rozstawa kół. (mat.).    Radstand (Entfernung der Achsen);

Radioaktiv (die Wirkung des Ra-    rozstawa osi (wóz.).

diums ausübend); radioaktywny (do    äußerster —; rozstęp    osi (odstęp

wydawania światła bez widocznego    osi skrajnych).

ubytku swej masy zdolny).    Radstube (Wasserradstube); kołow-

Radiolarien; radiolarye, promienice nica, lednica (szerzyzna podziemna (wymoczki) (geol.).    w której    ustawione    są koła wodne

Radiolith; radyolit, brewicyt, ka-    podziemnemi wodami    poruszane)

mień plewisty (min.).    (maszyn, górn.).

Radiometer (Strahlungsmesser,    Radwalzen p. Kollergang.

Lichtmühle); radiometr, wiatraczek Radwalzwerk; walcownia z kołem świetlny, promieniomierz (fiz.).    wodnem (maszyn, hut.).

Radiotelegraphie; radiotelegrafia, Radwelle (Rad an der W'elle); koło telegrafia bez drutu.    na wale, kołowrót (maszyn.).

Radium; rad, radium (chem.).    Radwelle (Welle eines Wasserrades);

Radiumemanation (Radiumausfluß);    wał koła    wodnego    (maszyn.).

wypływ, emanacya radu (fiz.).    Radzelle (Zelle eines Wasserrades);

Radius (Halbmesser); promień    korcówka, korczyna, komórka, prze-

(geom.).    działka,    skrzynka    (koła wodnego)

Radiusvektor (Leitstrahl); promień    (maszyn.).

wodzący (mech.).    Raffination (der Metalle) p. Raffi-

Radix (Wurzel); pierwiastek (mat.).    nieren.

Raffinatkupfer (raffiniertes o. hammergares Kupfer); miedź rafinowana, oczyszczona, czysta (met.).

Rammbeton; beton ubijany, gruz wbijany w grunt (bud.).

Ramme (Rammaschine, Rammwerk, Hoyer, Schlagwerk); kafar, bitnia (bud.).

Dampf —; kafar parowy, einläufige —; kafar jednoświe-cowy.

Kunst —, (Haken —); kafar z wychwytem, kafar dźwigarkowy. Pulver —; kafar wybuchowy.

Zug —, (Lauf —); kafar sznurowy, po« iągowy.

zweiläufige —; kafar dwuświe-

Raffinatsilber (raffiniertes Silber); srebro czyste (met.) p. Feinsilber.

Raffinieranstalt p. Raffinierwerk.

Raffinieren (der Metalle); rafinowanie, oczyszczanie (kruszców) (met.).

—    des Roheisens p. Weißmachen des Roheisens.

—    des Silbers p. Silberfeinbrennen.

—    des Stahls (Gerben des Stahls); rafinowanie, przeciąganie stali.

cowy.

Rammeln sich (von Gängen); zbiegać się (geol. górn.).

Rammelshergit (weißer Arsennickel, Weißnickelerz, Weißnickelkies, Weißarsennickel, weißer Kupfernickel); ramelsbergit (min.).

Rammen; bić, wbijać, ubijać (przy pomocy kafara).

Raffinierfeuer (Raffinierherd) für Roheisen; p. Feineisenfeuer.

Raffinierofen; piec rafinacyjny, oczyszczający (hut. met.).

Raffinierstahl (gegerbter Stahl) p.

Gerbstahl.

Raffiniert; rafinowany, oczyszczony.

Raffiniertes Siedesalz; warzonka rafinowana, oczyszczona (warzel.).

Raffinierwerk (Raffinieranstalt); ra- j

Rammklotz p. Bär.

Rampe (Bahnübergang, Niveauübergang, Wegübersetzung); przejazd w poziomie (przeprowadzenie drogi przez toiy w jednym poziomie z nimi).

Rampe (Ladebühne) p. Laderampe.

Rampenschlagbaum p. Schlagbaum.

Rampen Wächter; przejazdowy, stróż rogatkowy.

Rand; 1) brzeg; 2) krawędź.

Randanit; randanit (min.).

Randbemerkungen; uwagi na marginesie.

Randklemme (Peripherieklemme); sprzęg (zacisk) obwodowy (miern.).

Randstein; krawężnik (bud.).

Rang; 1) stopień, ranga, dostojeństwo; 2) rząd.

Rangierbahnhof (Formierungsbahnhof, Zugbildungsbahnhof); dworzec zestawczy, zestawowy, przerządnia (kol.).

Rangierdienst; służba przetokowa (kol).

Rangieren der Wagen p. Verschieben.

finerya, oczyszczalnia, odczyszezal- Rammer; kafarnik, bitniarz. nia (met.).

Rahmeisen (Rahmeneisen); żelazo ramowe, ramówka (met.).

Rahmen (Fensterrahmen); rama okienna, oknica (bud.).

Rahmen (Gestell); rama, ostoja, podstawa (wozu, klatki) (górn. i t. d.).

Rahmen (Schachtkranz); wieniec, pai[a(w szybach) (górn. eieś.).

Rahmeneisen p. Rahmeisen.

Rahmstück (Fries); otoczyna, fryz, obłogi (bud. stok).

Raihler Schichten; warstwy raibel-skie (geol.).

Rain (Ackergrenze); miedza (miern.).

Rainstein; słup graniczny, granicznik (miern.).

Raitel p. Bügel.

Raiten (rechnen); liczyć, rachować (górn.).

Raithalde (b. Seifenwerken); warpa (zwał, hałda) usypowa (górn.).

Raitung (Abrechnung); zamknięcie rachunków, obliczenie się, porachowanie się (górn.).

Raketchen (Rakete, Schwärmer,

Schwedel); rakietka (do zapalania Rangierer (Wagenschieber); przesu-nabojów) (górn.).    wacz wozów, ustawiciel, przetokowy.

Rakysche Schnellschlagbohrung Rangiergeleise (Verteilungsgeleise); p. Schnellschlagbohrung.    tor rozdziałowy, przetokowy, zestaw-

Rakysche Wasserspülbohrung p. czy, przerządczy (kol.).

Wasserspülbohrung.    Rangierlokomotive p. Lokomotive.

Ramaßeisen t,Abfalleisen); stare że- Rangiermeister; starszy przesuwacz laziwo, żelazo odpadkowe (met.).    wozów, starszy przetokowy, ustawi-

Rammbär (Ramblock) p. Bär.    ciel pociągów (kol.).

Ventilator.

?•

Rangiersignal; sygnał przetokowy, zestawczy (kol.).

Rangsklasse; klasa stopnia służbowego. klasa rangi.

Raphilit; rafilit (min.).

Rapid (b. Sprengstoffen); nagły, gwałtownie działający (górn.).

Rapid - Bohrsystem: wiercenie pospieszne, wiercenie sposobem „Rapid“ (wierć. ziem.).

Rappen; obrzucać, wyprawiać (mur) (bud.).

Rapport (Bericht, Meldung); doniesienie, sprawozdanie, relacya, raport.

Rapportieren (Bericht erstatten, an-zeigen); donosić, zdawać sprawę, raportować.

Rapputz; obrzutka, wyprawa żwirowa (bud.).

Raps; rzepak.

Rapsöl (Riiböl); olej rzepakowy (matt.).

Rasen (Grasland, Erdoberfläche); darń, darnina, murawa, powierzchnia ziemi (geol. górn.).

Rasenbekleidung (Rasenbelag, Be-rasung); darniowanie, odarniowanie, odarnienie, zamurawienie.

Raseneisenerz (Raseneisenstein, Rasenerz, Wiesenerz); żelaziak (żelazo) darniowy, łąkowy, poddarniówka (min.).

Rasenerz p. Raseneisenerz.

Rasengang p. Rasenläufer.

Rasenhängebank; zrąb szybu, poziom światowy (górn.).

Rasenläufer (Wasenläufer, Rasengang, Tagegehänge); żyła poddarnio-wa (płytko zalegająca) (geol.).

Rasenmesser (Rasenschneidmesser; darnik, nóż darniarski.

Rasenschaufel (Rasenschneidschaufel) ; łoi ata do darni, darniówka.

Rasenstecher; rydelek do wybierania darni.

Rasentorf; 1) torf darniowy (według występowania); 2) torf włóknisty j (według jakości) (min.).

Raspel; tarnik, napilnik, pilnik zadziorowy (techn.).

dreieckige —; tarnik trójkątny, flache —; tarnik płaski, runde —; tarnik okrągły.

Raspeln; nacinać zadziorowo, tarnić, raszplować (techn.).

Raß (After); muł chudy, jałowy (sort.) p. After.

Rast; spoczynek, wypoczynek, wytchnienie.

Rast (Ofenrast) eines Hochofens; spadek, raszt, ruszt (wielkopiecowy) (hut.).

Rast (Ruhebühne) spocznik, przestanek, pomost spoczynkowy (góra.), p. Fahrbühne.

Rate (Teilzahlung); rata (częściowa wpłata należności w oznaczonych odstępach czasu).

Rateau-V entilator

Ratifizieren (bestätigen, genehmigen); potwierdzić, uznać, ratyfikować.

Ratsche (Bohrratsche, Knarre, Bohrknarre); grzechotka (osada z kołem zębatem i zatrzaskiem) (narz.).

Rätter (Rättersieb); rzeszoto, prze-siewadło, przesiewarka (sort.).

Rättern (auf Rättern durchsieben, klassieren); przesiewać, rozdzielać przy pomocy rzeszota (sort.).

Rättersieb p. Rätter.

Rätterwäsche; płóczka rzeszotowa, sitowa, skrzynia sitowa potrząsalna (sort.).

Rätterwerk (Rätteranlage, Rättermaschine, Rätter); przesiewadło (przesiewarka) rzeszotowe, urządzenie rzeszotowe (sort.).

Raubbau (Raubbauen); odbudowa rabunkowa, nieprawidłowa, plądrująca, łupiezka, plądrowanie (górn.).

Raubbauen p. Raubbau, Rauben.

Rauben (das Grubenholz); wyrywać, wychwytywać, wybierać, rabować (budulec kopalniany) (górn.).

Rauben (Kohlenpfeiler, Reservepfeiler, Firstenkohle); wybierać, wyrąbywać, wydobywać (filary węglowe, zapasowe, węgiel stropowy) (górn.).

Rauben (Raubbau treiben, auf den Raub bauen, raubbauen, rauben); rabować, plądrować, odbudowywać (dobywać) sposobem niepi’awidlo-wym, łupiezkim, rabunkowym (góra).

Raubhaken (Bruchhaken beim Holzrauben); targak, wyrywak (górn.).

Raubort; przodek rabunkowy (górn..)

Raubstollen; sztolnia rabunkowa (górn.).

Rauch; dym.

Rauchachat; agat dymny (min.).

Rauchentwicklung ; wytwarzanie się dymu.

Rauchfang (Esse, Schornstein, Kamin, Schlot); komin (bud. techn).

Rauchfang (Rauchmantel, Kaminhals, Kaminschurz, Schurz, Kutte); oddy-mnik; kapa, iskrochron.

manu

Rauchfangverzehrungsapparat;

oddymień, dymochłon.

Rauchgase (Abgase, Verbrennungsprodukte) ; spaliny, gazy spalinowe.

Rauchgemäuer (eines Hüttenofens) p. Rauhgemäuer.

Rauchglocke; czapa (nad kanałem spalinowym.).

Rauchkammer (Rauchkasten); dymnica, dymnisko (część kotła parowego, którą uchodzi dym do komina) (u parowozów).

Rauchkanal (Feuerzug, Essenkanal) der Dampfkessel; kanał dymowy, spalinowy.

Rauchkappe; kapa kuzienna, kowalska, w\ czadnik (kow.).

Rauchkasten p. Rauchkammer.

Rauchkristall p. Rauchquarz.

Rauchloch; dymnik, czeluście, czo-puch, cepuch (bud.).

Rauchlos; bezdymny.

Rauchmantel p. Rauchfang.

Rauchpfanne; panew dymna (ogrzewana spalinami) (warze!.).

Rauchquarz (Rauchkristall, Rauchtopas); kwarc zadymiony (min.).

Rauchrohrkessel p. Kessel.

Rauchschacht p. Rauhgemäuer.

Rauchschieher (bei den Dampfkesseln); zasuwa czopuchowa, dymowa (maszyn.).

Rauchtopas p. Rauchquarz.

Rauchtrockenpfanne; panew su-szarniana dymna (warzel.).

Rauchtrocknung (Trocknung des Siedesalzes auf Rauchpfannen); suszenie dymne, spalinowe (warzel.)

Rauchverhüter; dymochron (techn.).

Rauchverzehrer; obezdymiak (kol)..

Rauchverzehrung; obezdymienie, (spalenie dymu, pochłanianie dymu).

Rauchverzehrungsapparat; oddymień, dymochłon (techn.).

Rauchwacke (Zechsteindolomit); wa-ka dymna, dymnowaka, popiół dolomitowy (geol.).

Rauh; 1) chropowaty, szorstki; 2) surowy (o rudzie).

Rauhhank (Rauhbankhobel); strug gładysz, spust, spuszcz, wygładnik, ruban, rubanek (strug do ostatecznego wyrównania) (stoi.).

Rauhes Eisenerz; ruda żelazna surowa (t. j. nieprażona i nieprzebie-rana).

Rauhgemäuer (Rauchmauer, Rauhmauerwerk, Rauchgemäuer, Rauchmauer, Mantel, Rauhschacht, Ofenstock); płaszcz (zewnętrzny mur obwodowy pieca wielkiego lub szybowego) (hut.).

Rauhhobel (Rauhbankhobel) p. Rauh-bank.

Rauhigkeit; chropowatość, szorstkość.

Rauhmauer (Rauhmauerwerk) p. Rauhgemäuer.

Rauhschacht (Rauchschacht) p. Rauh-jjemäuer.

Rauhverputz (Rauhwerk, Bewurf); wyprawa surowa, wyprawa pod gont (bud.).

Rauhwaschen (das erste Verwaschen, Verwaschen aus dem Rohen, die erste oder trübe Läuterung); płóka-nie pierwsze, mętne (sort.).

Rauhwerk p. Rauhverputz.

Rauhzink p. Rohzink.

Raum; miejsce, przestrzeń.

schädlicher —, przestrzeń szkodliwa, stracona, nieskuteczna (w cylindrze parowym).

Räumasche; rajmówka (wyskrobki popiołu, wydystylowanego gal i prochy cynkowe, z mufli po jej odpędzeniu wyrzucane) (met.).

Raumausnützung; wyzysk miejsca, wyzyskanie przestrzeni.

Raumeisen (Spiralkrätzer) p. Bohrkrätzer.

Räumen (aufräumen) p. Aufsäubern.

Räumen (beräumen) p. Beräumen.

Räumer; rozwiertnik (ślus.).

Raumgebilde utwór przestrzenny (georn.).

Rauminhalt; pojemność, objętość.

Raumlehre (Geometrie); geometrya;

Räumlich; przestrzenny.

Räumlichkeit; przestrzeń, ubikacya, miejsce, izba, lokal.

Raumkrätzel (Raumlöffel, Mehlkratzer, Bohrkrätzer, Krätzer, Bohrlöffel, Löffelräumer); zgrzebełko, skrobaczka (góra.).

Raumlöcher (Zuglöcher); oddechy, przewiewy (kanały w milerzu dla przeciągu powietrza i równego zwęglania się drzewa) (węgl.).

Raumlöffel p. Raumkrätzel.

Raummaß; miara objętości, pojemności.

Raummeter; metr przestrzenny.

Raumnadel (Räumnadel, Bohrnadel, Ladnadel, Spurnadel, Schießnadel, Zündnadel, Nadel, Ladespieß, Ladespitz); iglica, żygadło, zgadło, (drut przygotowujący otwór do założenia przezeń zapalnika) (górn.).

Raumschaffung;    1) uprzątnienie;

2) przybiórka podsadzkowa, przy-biórka na podsadzkę (górn.).

Raumschießen (Hohlladen); strzelanie drążone, nabijanie drążone, igliczne (górn.).

Raumteil; część przestrzenna.

Raumvergrößerung; zwiększenie-objętościowe.

Rauschen des Zinns (Kritzeln des Zinns); trzeszczenie cyny (oznaka czystości cyny w pręcikach, gdy trzeszczy w zginaniu) (met.).

Rauschgelb (gelbes Rauschgelb); p. Auripigment.

Rauschgelb (rotes Rauschgelb); p. Realgar.

Rauschgold (Flittergold, Knittergold); pozłotka fałszywa, mosiądz płatkowy (met.).

Rauschrot; p. Realgar.

Rauschsilber (Knittersilber); srebrzenie fałszywe, pakfong płatkowy.

Raute (Rhombus); romb (geom kryst.).

Rautenflach (Rautenflächner); p. Rhomboeder.

Rautennadel p. Rhombennadel.

Rautenspat; dolomit kryształowy (min,).

Rautenzwölfflach

(Rautenzwölf-flächner); p. Rhombendodekaeder.

Rayon (Umkreis, Bereich); obwód, obręb, rejon.

Rayonieren; rajonować, promieniować (miern.).

Razoumoffskin (Razumoffskin); ra-zumowskin (min.).

Reagens (Prüfungsmittel); odczynnik, działacz, reagent (ehern.).

Reagenzglas (Prüfröhrchen); pro-bierka, probówka (chem.).

Reagenzpapier (chemisches Prüfpapier) ; papier odczynnikowy (chem.).

Reagieren (gegenwirken); oddziaływać, odczyniać, reagować (chem.).

Reaktanz; opór wzniecony, indukcyjny (el.).

Reaktion (Rückwirkung, Gegenwirkung, Rückschlag) oddziaływanie, reakeya (fiz. chem.).

Reaktion (Stützkraft, Auflagerdruck); odpór, reakeya (mech.).

Reaktionsrad (Segner’sches Wasserrad); koło naporowe, reakcyjne, kółko Segnera (maszyn.).

Reaktionsturbine p. Turbine.

Realgar (Rubinschwefel, Sandarach, Rauschgold, rotes Rauschgelb, Schwefelrubin, Arsenrubin, rotes Arsen, rote Arsensblende, rotes Schwefelarsen, rotes Schwefelarsenik); realgar, sandaraka, złotołusk czerwony (min.).

Realisieren (verwirklichen); urzeczywistnić.

Realität (Grundeigentum); realność, posiadłość gruntowa, majątek nieruchomy.

Realschule; szkoła realna.

Realschüler; uczeń szkoły realnej.

Realwert (wirklicher Wert); wartość rzeczywista.

Reambulation der Grenzen; sprawdzenie granic (miern.).

Rebsäule (b. Pochstuhl) p. Pochsäule.

Receiver (Aufnehmer, Zwischenbehälter) b. einer Compounddampfmaschine; przelotnia, pośrodek, zbiornik (maszyn.).

Receiverdampf; para przelotna.

Receiverdampfmaschine; maszyna parowa z przelotnią (maszyn.).

Receiverspannung; prężność w przelotni (maszyn.).

Rechen (Harke); grabie.

Rechen (Aufhängrechen, Hänge) f. d. Bohrgestänge; grabki, wieszadło (wierć. ziem ).

Rechenschieber (Rechenstab); suwak rachunkowy, zasuwka logarytmiczna (mat.).

Rechentafel; tablica do rachowania (miern.).

Rechnung; rachunek.

Retriebsausgabe —, rachunek wydatków ruchu.

Geld —, rachunek pieniężny. Material —, rachunek materyałów, Monats —, rachunek miesięczny. Reise—, (Reisepartikulare); rachunek kosztów podróży.

Waren — , (Faktura); rachunek kupiecki, faktura.

Rechnungsabschluß ; zamknięcie rachunku, bilans (rach.).

Rechnungsabsolutorium; uznanie rzetelności rachunku, przyjęcie rachunków, zatwierdzenie rachunku.

Rechnungsanstand (Rechnnngsbe-mänglung); zarzut rachunkowy.

Rechnungsbasis; podstawa obliczona (miern.)

Rechnungsbeamte ; urzędnik rachunkowy.

Rechnungbeleg; alegat, załącz (dowód) do rachunku (rach.).

Rechnungbemänglung p. Rechnungsanstand.

Rechtwinkliges Dreieck; trójkąt prostokątny (geom.).

Rechnungsdepartement; wydział obrachunkowy, oddział rachunkowy (rach.).

Rechnungserläuterung; objaśnienie, uzupełnienie rachunkowe.

Rechnungserledigung; 1) załatwienie rachunku, 2) zatwierdzenie rachunku.

Rechnungsersatz; dopłata rachunkowa, zwrot rachunkowy (rach.).

Rechnungsfehler; 1) błąd wliczeniu, 2) pomyłka (usterka) w rachunku.

Rechnungsführer; rachmistrz.

Rechnungskammer; izba obrachunkowa (rach).

Rechnungskontrolle; kontrola rachunku (rach.).

Rechnungsleger; zdawca rachunków, składający rachunki, rachmistrz (rach).

Rechnungslegung; złożenie rachunku (nudi).

Rechnungstabelle; tablica rachunkowa (rach.).

Rechnungsüberschlag; obliczenie (kalkulacya) tymczasowe (rach.).

Rechnungsvorgang; przebieg obliczenia.

Rechtwinkliges Parallelopiped;

prostopadłościan (geom.) Rechtzeitig; w porę, w terminie, w właściwym czasie.

Reckeisen; fryzowane żelazo kute, żelazo drobne, w pręcikach (met.). Recken (strecken) Metalle, Eisen; wyciągać, rozciągać, płaszczyć (hut.). Reckhammer (Streckhammer, Zainhammer, Bandhammer) ; klepacz, młot płaszczący, toporniczy, cajniar-ski (maszyn, hut.).

Reckschmied 1) kowal młotowy, 2) p. Zainer.

Reckwalzwerk (Streckwerk);p. Stabeisen walz werk.

Redruthit (Chalkosin, Kupferglanz);

błyszcz miedzi, chalkozyn (min.). Reduktion (Desoxydation); odtlenie-nie, redukcya (chem. met.). Reduktion (Verminderung, Umrechnung, Verjüngung) uproszczenie, redukcya (mat.).

Reduktionsbuchse; tulejka redukcyjna, zmniejszająca (el.). Reduktionsfaktor;    1) zamiennik;

Rechnungswesen; rachunkowość. Recht; 1) prawo; 2) ustawa; hi) sprawiedliwość; 4) słuszność. Rechteck; prostokąt (geom.). Rechteckig; prostokątny (geom.). Rechte-Hand-Regel; prawidło (reguła) prawej ręki (el.).

2) spółczynnik zniżający. Reduktionsflamme; płomień od-tleniający (chem. met. prob.). Reduktionsmaßstab p. Verjüngungs-maßstab.

Reduktionsmittel; środek odtlenia-jący (chem. met.).

Rechter Teil (der Gleichung); strona Reduktionsmuffe (verjüngte Muffe);

zwężka (maszyn.).

Reduktionsniveau; poziom reduk-cyjny, zredukowany (miern.).

Reduktionsresultante; wypadkowa sił przeniesionych (mech.).

Reduktionstafel(Reduktionstabelle); tablica zamienna.

Reduktionstransformator; przetwornik zmiejszający (napięcie) (el.).

Reduktionsventil (Reduzierventi 1) p. Ventil.

i Reduktionszirkel (Proportionalzirkel); cyrkiel redukcyjny, zmniejsza-jąey, proporcyonalny.

Reduktionszone (im Hochofen); strefa odtlenienia (met.).

Reduzierbarkeit; 1) przemienność; 2) odtlenialność.

Reduzieren (desoxydieren); odtleniać, redukować (chem. met.).

Reduzieren (zurükführen, umrechnen, vermindern); redukować, upraszczać, sprowadzać (do) (mat.).

prawa (równania) (mat.).

Rechter Winkel; kąt prosty (geom ).

Rechte Zimmerung p. Zimmerung.

Rechtfallend (rechtsinnig oder recht-sinnisch fallend), prawidłowo nachylony (geol. góra.).

Rechtsgängig; prawoskrętny, o prawym skręcie, gwincie (maszyn.).

Rechtsinnig (rechtsinnisch); 1) prawidłowy (o upadzie) (geol.); 2) postępowy, prawobieżny, prawy (o po-dzi iłce) (miern.).

Rechtskonsulent doradca prawny.

Rechtskräftig; prawomocny.

Rechtsverhältnisse; stosunki prawne.

Rechtsweg; droga prawna, droga prawa.

Rechtsweg (Parallelweg); droga przy-szlakowa (kol.).

Rechtsweiche; rozjazd (zwrotnica) prawozwrotna (kol.).

Rechtwinklig; prostokątny (geom.).

Reduzierventil p. Ventil.

Reel (wirklich); rzeczywisty.

Reeles Bild (wirkliches Bild, Sammelbild); obraz rzeczywisty (fiz.).

Refaktie; 1) ret'akcya (strącenie z należności z powodu uszkodzenia dostarczonych towarów); 2) p. Nachlaß.

Referat (Bericht, Vortrag); sprawozdanie piśmienne, referat.

Referent; referent, sprawozdawca. Salinen —, referent salinarny.

Referieren (Bericht erstatten, berichten); oznajmić, uwiadomić, donosić, zdawać sprawę.

Reflektieren (Lichtstrahlen zurückwerfen); odbijać, reflektować (fiz.).

Reflektor (Strahlenwerfer, Scheinwerfer); reflektor, odblaśnik.

Reflektorlampe; lampa reflektorowa.

Reflexion; 1) refleksya, odblask, od-błysk (światła); 2) odbicie (głosu).

Refiexionsebene; płaszczyzna odbicia (fiz.).

Reflexionsgesetz; prawo odbicia, odbijania (fiz.).

Reflexionsgoniometer; goniometr optyczny (fiz. kryst.).

Reflexionsprisma (total reflektierendes Prisma); zwierciadło pryzmatyczne (fiz. miern.).

Reflexionsspiegel; reflektor (fiz.).

Reflexionswinkel (Zurück werfungs-winkel, Ausfailwinkel); kąt odbicia.

Refraktion (Strahlenbrechung); re-frakcya, załamanie światła (fiz.).

Refraktor (dioptrisches Fernrohr, Linsenfernrohr); refraktor (luneta z samych soczewek złożona) (fiz.).

Regal (Regale, Königsrecht, Hochheits-reclit); 1) prawo koronne, monarsze, królewskie, majestatu; 2) regalia (niektóre dochody skarbowe).

Berg —; królewszczyzna górnicza, regał górniczy (pr. górn.).

Rege (feig) vom Gestein p. Flüchtig.

Regel; reguła, prawidło, zasada.

Regelation; regelaeya (zamarzanie lodu) (geol.).

Regeldetri (Dreisatzrechnung); reguła trzech (mat.).

Regelmäßig równomierny, równo-kształtny, foremny, prawidłowy.

Regenerativfeuerung (Siemens’-sche Feuerung, Siemensfeuerung); palenie regeneracyjne, (hut.).

Regenerativofen (Siemensofen, Regeneratorofen); regeneratówka, SL--mensówka, piec Siemens’a (hut.).

Regenerator (Erneuerer); regenerator, odzysknica, odnawiacz (hut.). Wärme —, (Wärmespeicher); odzysknica ciepła, gromadnica ciepła.

Regenmenge; ilość deszczu, opad deszczu.

Regenmesser; ombrometr, deszczo-mierz.

Regenwasser; deszczówka.

Regie (Selbstunternehmung); zarząd (/.awiadowstwo) własne, na własną rękę.

Regiebau (Bau im Selbstbetrieb); budowa we własnym zarządzie.

Regiekonto; konto (rachunek) zarządu (rach.).

Regiekosten (Regieaufwand); koszta zarządu, nakład zarządu.

Register; 1) spis, lista, wykaz; 2) zasuwa (dymowa) p. Essen klappe; 8) rejestr (w zamku).

Registratur(Schriftenkammer, Aktenraum); registratura. archiwum.

Registrierapparat (Sei bstschreiber); registrator, przyrząd zapisujący.

Registrieren (eintragen, buchen); zapisywać, wykreślać.

Reglement (Vorschrift, Bestimmung, Dienstordnung); regulamin, regulamin służbowy (zbiór przepisów).

Regler p. Regulator,

Regnier-Maschine (Compoundwas-serhaltungsmaschine Syst. Regnier); wywadniarka (kopalniana) Regniera (maszyn, górn.).

Regreß (Rückforderung, Ersatzanspruch); regres, żądanie, (poszukiwanie) zwrotne.

Reguł (Regulus); p. König.

Regulär (regelmäßig); regularny, prawidłowy (kryst. min.).

Reguläres Kristallsystem p. Kristallsystem

Regulativ (Vorschrift, Geschäftsordnung); regulacya, przepis, postanowienie.

Regulator (Regler); regulator, miar-kownik.

astatischer —; regulator astatycz-ny, niestateczny (maszyn.).

Dampf —; poskramiak parowy. Feder —; regulator sprężynowy, labiler —; regulator chwiejny. Pendel —; regulator wahakowy, wahadtowx.

Schwungrad —; reguł, zamachowy, statischer — ; regulator statyczny. Wind —; regulator wiatrowy, wiatro-zbiór.

Regulator (Regler); regulator, miarko w nik.

Zentrifugal —; regulator odśrodkowy.

Zentrifugalpendel — ; regulator odśrodkowo - wahakowy.

Regulatorkugeln; kule regulatora (miarkownika) (maszyn.).

Regulatorpendel; wahak regulatora (miarkownika) (maszyn.).

Regulatorstange; trzon regulatora (miarkownika) (maszyn.).

Regulatorwelle; wał regulatora (miarkownika) (maszyn.).

Regulatorzentrifuge (zur Saltztrok-knung); wirówka (centryfuga) miar-kownicza (warzel).

Regulieren (regeln); miarkować, regulować, kierować.

Reguliermagnet; magnes rniarko-wniczy (el.).

Regulierschalter; wyłącznik miar-kowniczy (el.).

Regulierschleifringanker; twornik z opornikiem międzypierścieniowym (el.).

Regulierschraube; śruba nastawni-cza (wierć. ziem.).

Reguliertür (regulierende Wettertür); drzwi (powietrzne) ustawne, roz-suwne, okienne (górn.).

Regulierwiderstand; opór ustawny, opornik (- pornica) miarkowniczy (el.).

Regulierwindungen; zwoje miarkujące, miarkownicze (el.).

Regulus (Reguł) p. König.

Reibahle (Reibbohrer, Bauchbohrer, Ausreiber); wiertak, rozwiertak, świder korbowy, drylownik (narz.).

Reibbohrer p. Reibahle.

Reibbrett (Reibebrett, Reibstock); tarka, zacierka, paca (deszczułka z rękojeścią do wygładzania wyprawy) (mur.).

Reiber (Steinhobel, Erweiterungsbohrer); drapak, rozszerzacz (górn.).

Reibgatter (Reibgitter, Reibgatterwäsche, Reibgitterwäsche, Reibgitterwaschwerk, Fallwäsche); krata do przecierania, płóczka sitowa, płóczka spadkowa (sort.).

Reibschale; 1) miseczka do rozcierania; 2) moździerz (chem. prob.).

Reibung (Friktion); tarcie (mech.).

—    der Rewegung; tarcie w ruchu.

—    der Ruhe; tarcie w spoczynku, tarcie w bezruchu.

gleitende —, (rutschende—), tarcie posuwiste, tarcie przy ślizganiu.

Reibung (Friktion); tarcie (mech.), rollende —, (walzende —); tarcie potoczyste, tarcie przy toczeniu. Zahn —; tarcie międzyzębne Zapfen —; tarcie czopowe, zusätzliche —; tarcie niejałowe.

Reibungsarheit (Reibungskraft) ; praca tarcia.

Reibungsbremse; hamulec cierny (maszyn.).

Reibungselektrizität; elektryczność cierna (w skutek tarcia) (el.).

Reibungsfläche; powierzchnia tarcia.

Reibungshammer; młot cierny (techn.).

Reibungskoeffizient; spółczynnik tarcia.

Reibungskraft (Reibungsarbeit); praca tarcia.

Reibungskupplung p. Kupplung.

Reibungsmoment; moment tarcia (mech.).

Reibungsrad p. Friktionsrad.

Reibungscheibe; krążek cierny (techn.).

Reibungstrommel; bęben przewo-jowy (maszyn.).

Reibungsverlust; strata (z powodu) tarcia.

Reibungsvorgelege; przystawka cierna, tarciowa (maszyn.).

Reibungswiderstand; opór tarcia.

Reibungswinde; dźwigarka cierna, tarciowa (maszyn.).

Reibungswinkel (Ruhewinkel); kąt tarcia (mech.).

Reibungsziinder (Friktionszünder); zapalnik cierny (górn.).

Reich p. Edel.

Reichardtit; reichardyt (min.).

Reichblei (silberhaltiges Werkblei); ołów mocnosrebrzysty (met.).

Reichenhaller Kalk; wapień rei-chenhalski (geol.).

Reichgerinne (Reichrinne, reiches Gerinne oder Gerenne); bogate mą-czne żłoby (w mącznych przewodach) (sort.).

Reichhaltig; bogaty (w kruszec).

Reichhaltiges Erz; ruda bogata, wiele kruszcu zawierająca (górn. hut.).

Reichlich; obfity, dostatni, dostateczny.

Reichrinne p. Reicbgerinne.

Reichsgericht; trybunał państwa.

Reichsgesetzblatt; dziennik ustaw państwa.

Reichsmonopol p. Staatsmonopol.

Reichstagsgebäude; parlament.

Reif (Reifen, kreisförmiges Band); 1) obręcz, pierścień; 2) skówka, zwo-ra (mech. techn.).

Reifeisen; (Radreifeisen, Radreife); żelazo obręczowe, pasow-e, bednarskie, cienkie (met.).

Reifen p. Reif.

Reifenholz (Reifholz); drzewo obręczowe, drzewo na obręcze.

Reifenschacht (Reifschacht) p. Biigel-schacht.

Reifenzimmerung; obudowa (wyprawa) obręczowa, wydrzewienie obręczowe (szybu) (górn.).

Reifholz p. Reifenholz.

Reifkloben; trzym skośny, (imadło ze szczękami pochyłemi) (tok.).

Reifschacht p. Reifenschacht.

Reihe; szereg, rząd, postęp (mat.), arithmetische —; szereg arytmetyczny, postęp arytmetyczny, geometrische —; szereg geometryczny, postęp ilorazowy.

Reihenmaschine p. Hauptschlußmaschine.

Reihenschalter; wyłącznik rzędowy, ładownica szeregowa (el.).

Reihenschaltung (SerienschalIung); połączenie szeregowe, łączenie po-sobne (el.).

Reihenschlußmaschine; maszyna szeregowa (el.).

Reihenschlußmotor (Serienmotor); motor (silnik) szeregowy (el.).

Reihentransformator; przetwornik rzędowy (el.).;

Reihenwicklung uzwojenie szeregowe iel.).

Reineisen (Feineisen); surowiec (surowizna) rafinowany, czyszczony.

Reineisenfeuer p. Feineisenfeuer.

Reineinnahme (Reinertrag); dochód czysty.

Reingewicht (Nettogewicht) p. Gewicht.

Reingewinn; uzysk, zysk czysty.

Reingrabener Schiefer (Halobienschiefer); łupki reingrabeńskie (geol.).

Reinigung (Säuberung); czyszczenie, oczyszczanie.

Reinigung des Salzes p. Salzreini-gung.

Reinigungsbassin (Reinigungsbecken); zbiornik oczyszczający (wodę)

Reinigungsgrube p. Löschgrube.

Reinigungstür (Essentür) wycior (otwór kominowy służący do wymiatania sadzy) (bud.).

Reinmachen; czyścić, oczyszczać.

Reinmachen des Gestells; graco-wanie, szoro * anie (ściąganie żużla w wielkim piecu przed spustem) (hut.).

Reinmachergraben (Schlichgraben) p. Schląmmgraben.

Reinscheiden (Erzscheiden); prze-biórka rud na czysto (sort.), p. Erz-scheiden.

Reisediäten (Reiseentschädigung); podróżne, zwrot kosztów podróży, dyety.

Reisegepäck; tłumok, pakunek podróżny

Reisepartikulare (Reiserechnung); rachunek (wykaz) kosztów podróży.

Reisig; 1) cliróst, suszka (drzewo zeschłe); 2) faszyna.

Reißahle; szydło blacharskie.

Reißblei; 1) grafit; 2) ołówek.

Reißbrett (Zeichenbrett); rysownica, deska rysownicza, stolnica rysunkowa.

Reißer (Parallelreißer); znacznik słupkowy (stoi.).

Reißfeder (Linienzieher); grafion, ryśnik, kreślnik, pióro rysunkowe, pióro kreślne.

Reißlatte (Latte); łata (bud. cieś.).

Reißmaß p. Streichmaß.

Reißmesser (Schnittmesser, Zugmesser, Ziehmesser); strug bednarski, ośnik (stoi.).

Reißmodel p. Streich maß.

Reißschiene; linia rysownicza, liniał

rysowniczy.

Reißzeug; narząd (przybornik) rysunkowy-, rysowadło, sztuciec rysowniczy (zbiór cyrkli).

Reitel (Raitel, Stoßreitel, Prellholz) beim Hammergerüst; odbijak (deska lub beli<a dla wstrzymania rozpędu w górę młota fryszerskiego) (maszyn, hut.).

Reiterlibelle p. Libelle.

Reitstock; konik (tokarski), koziołek wrzeciona (głowica tylna, suwaniec) (tok.).

Reitstockstuhl (Support); suport, suwiec, suwnik (tok.).

Reizung elektrische; pobudzanie elektrycznością (el.).

Rekapitulation (Zusammenfassung, Wiederholung); zestawienie, powtórzenie. rekapitulacya.

Rekapitulieren (zusammenfassen, wiederholen); 1) powtórzyć; 2) zebrać w krótkości.

Reklamation (Zurückforderung, Beschwerde, Einsprache); reklamacya, upomnienie się, poszukiwanie, poisk.

Reklamieren (zurückfordern, beanspruchen); reklamować, wymagać zwrotu, upominać się

Rekognoszierung (Auskundschaftung); rekognoskowanie, przeglądanie, rozglądanie się, rozpatrzenie się, zaznajomienie się (z terenem).

Rekognoszierungsaufnahme; pomiar przelotny, rekonesansowy (miern.).

Rekognoszierungsnivellement;

niwelacya (poziomowanie) oryen-tacyjna, przelotna, przeglądowa (miern. 1.

Rekognoszierungstisch; stolik do zdjęć przelotnych, przeglądowych (miern.).

Rekommandieren (empfehlen, ein-schreiben); polecać (zapisać list, rekomendować).

Rekonstruktion (Wiederaufbau); rekonstrukcya, odnowienie, odbudowanie, przebudowanie, przekształcenie.

Rektaszension (gerade Aufsteigung); rektascenzya, wzniesienie (gwiazdy) (astr. miern.).

Rektifikation (Berichtigung); rekty-fikacya (miern.) p. Berichtigung.

Rektifikationsbrettchen; deszczuł-ka rektyfikacyjna (miern.).

Rektifikationsschraube (Rektifizierschräubchen); śrubka rektyfikacyjna, poprawcza (miern.).

Rektifizieren (berichtigen) ein Meßinstrument; zrektyfikować, poprawić, wyregulować (miern.).

Rektifizierung (Berichtigung) p. Rektifikation.

Rektifizierschräubchen (Justierschräubchen) p. Rektifikationsschraube.

Rekurs (Berufung, Beschwerde); re-kurs, odwołanie się (do wyższej władzy).

Relais (Übertrager, Vorspann); przenośnik, włącznik (tel.).

Relaisstromkreis; obwód przenośnika (tek).

Relation (Bericht, Beziehung); 1) sprawozdanie, raport, relacya; 2) stosunek.

Relativ (beziehend, bezüglich); względny.

Relative Bewegung (Relativbewegung); ruch względny (mech.).

Relative Festigkeit p. Festigkeit.

Relative Feuchtigkeit (Feuchtigkeitsverhältnis); wilgoć, wilgotność względna.

Relative Höhe (Eigenhöhe); wysokość względna (miern.).

Relative Zahl; liczba względna (mat.).

Relegation; relegacya, usunięcie, wydalenie (akademika z wszechnicy).

Relegieren (ausschließen); relegować, wydalić.

Relevant (erheblich, wichtig); ważny.

Relieffernrohr; luneta plastyczna (fiz.).

Reluktanz; reluktancya, opór magnetyczny.

Relutum (Bargeld); relutum, gotówka (wynagrodzenie za ubytek czego).

Reluktivität; oporność magnetyczna (eh).

Remanent; pozostały, szczątkowy.

Remanent (Rest); remanent, reszta.

Remanenter Magnetismus; magnetyzm szczątkowy (eh).

Remise (Wagenhaus, Wagenschup-pen); remiza, wozownia, szopa.

Remittent (Wechselbegeher); remi-tent, nabywca weksla, właściciel weksla.

Remittieren (zurückschicken, nach-lassen, übermachen); 1) remitować, zwracać, odsyłać napo wrót; 2) posyłać weksel; 3) opuszczać coś ze swego żądania (przy wekslach).

Remuneration (Belohnung, Entgelt); remuneracya, jednorazowe wynagrodzenie, zapłata.

Remunerieren (entlohnen); wynagrodzić, remunerować.

Renaissance (Wiederaufleben der Künste und Wissenschaften im 15 und 16 Jahrhundert); renesans, odrodzenie, epoka odrodzenia.

Renaissancestil; styl renesansowy, styl odrodzenia (arch.).

Rengel; łamulec (drąg spustowy do odbijania spustu u wielkiego pieca dla wypuszczenia surowca) (hut.).

Renkstange (Brechstange, Hebeisen, Wuchtbaum, Gewäge); dźwignia, drąg do dźwigania, łamulec (techn.).

Rennarbeit (das Rennen, Luppenfrischarbeit) , dymarstwo, praca dymarska (met.).

Rennarbeiter (Luppenschmelzer); dymarz (met.).

Rennbahn (eines Pferdegöpels) p. Göpelherd.

Rennbaum (Tummelbaum, Schwankbaum, Trift); wahacz (kołowrotu konnego) (maszyn, górn.).

Renne p. Rolle.

Renneisen; żelazo dymarskie (met.).

Rennen (schmelzen); topić, przetopić (rudę żelazną) (met.).

Rennfeuer (Rennherd, Luppenfeuer) p. Luppenfeuer.

Rennschmiede; 1) p. Luppenfrischhütte); 2) p. Rennfeuer; 3) p. Renn-arbeit

Rennsälerit; renseleryt (min.).

Rennstahl (Wolfstahl); stal dymarska (met).

Rennstange (Stoßstange, Brechstange); łamulec, dźwignia (górn.).

Rentabilität (Einträglichkeit); zy-skowność, popłatność, rentowność.

Rentabilitätsrechnung; ob liczenie zysku, popłatności.

Rente (jährliches Einkommen, Zinsen, Geldertrag); renta, dochód (z ziemi lub kapitału).

Rentieren (verzinsen, bezahlt machen, lohnen); rentować, przynosić dochód, opłacać się.

Reparatur (Ausbesserung, Erneuerung); naprawa, odnowienie, wznowienie (bud.).

Reparaturbedürftig (schadhaft); wymagający naprawy, uszkodzony.

Reparaturkosten; koszta naprawy.

Reparaturwerkstätte; naprawnia (kolejowa), warsztat reparacyjny.

Reparieren (ausbessern); naprawić, wryporządzić, odnowić, reparować.

Repertorium (Verzeichnis); skorowidz, repertoryum.

Repetieren der Sole (bei der Gradierung); tężenie repetycyjne, powtarzające, powtórne (soln.).

Repetieren (Repetition) der Winkel; powtarzanie, repetycya (pomiaru kątów) (miern.).

Repetitionsmethode; sposób (metoda) powtarza.iący, repetycyjny, wielokrotny (miern.).

Repetitionstheodolit; teodolit powtarzający, repetycyjny (miern.).

Repetitionswinkelmessung; sposób powtarzający (repetycyjny) pomiaru kątów (miern.).

Repetitionszahl; liczba powtórzeń, repetycyi, ilość powtórzeń (miern.).

Repräsentant (Vertreter); przedstawiciel, reprezentant.

Reproduzieren (vervielfältigen); odtwarzać, reprodukować.

Reptil (pl. Reptilien, Kriechtier); gad (geol.).

Repulsionskraft (Abstoßungskraft); siła odpychająca (mech.).

Repulsiv (abstoßend); odpychający.

Requisit (Erfordernis. Zubehör, Gerät); ogół przedmiotów, przyrząd, narzędzie, rekwizytu.

Reservatfeld p. Vorbehaltfeld.

Reserve (Rückhalt, Aushelf); zapas, rezerwa.

Reservedampfmaschine; maszyna parowa zapasowa (maszyn.).

Reservekessel; kocioł zapasowy (maszyn.).

Reserveleitung; przewód (przewodnik) zapasowy (el.).

Reservelokomotive; lokomotywa zapasowa (maszyn.).

Reservemaschine; maszyna (machina) zapasowa (maszyn.).

Reservesohle; piętro ochronne, zapasowe (górn.).

Reserveteile; części zapasowe.

Reservewagen (Bereitschaftswa-gen); wóz zapasowy.

Reservoir (Behälter); zbiornik (techn.).

Reservoirwagen; wóz zbiornikowy, wóz ze zbiornikiem (techn.).

Residuum (Rückstand); pozostałość, osad (z płynu, z roztworu).

Residuum magnetisches, pozostałość magnetyczna, namagnesowanie szczątkowe (el.).

Reskript (schriftlicher Erlaß); reskrypt, rozporządzenie wyższej władzy.

Resolution (Beschluß, Entschließung); postanowienie, uchwała, odpowiedź stanowcza, rezolucya.

Resonanz (Wiederklang, Nachhall); rezonans, oddźwięk (fiz.).

Resonator; głośnik, rezonator (fiz.).

Respe; niecki (na węgle).

Respektive (beziehungsweise); względnie.

Ressen (graben, hauen); kopać, ryć (górn.).

Rest; 1) reszta (mat.); 2) osad (chem.).

Restaurieren (wiederherstellen, erfrischen); odnawiać, odświeżać, restaurować.

Restriktion (Einschränkung); 1) ograniczenie; 2) zastrzeżenie.

Restringieren (einsphränken); 1) ograniczać; 2) zastrzedz.

Resultante (Resultierende, Mittelkraft); wypadkowa, wynikowa(mech.)

Resultat (Ergebnis, Endwert); rezultat, wynik, wypadek, skutek.

Resultieren (sich ergeben, folgen); wynikać, wyniknąć.

Resultierende p. Resultante.

Resultierendes Kräftepaar; wypadkowa para sił (mech.).

Retinalith; retynalit (min.).

Retinasphalt p. Retinit.

Retinit (Retinasphalt); retynit (min.).

Retirade (Abtritt, Abort); wychodek, ustęp.

Retorte; 1) retorta (chem.); 2) wy-gaźnica (w gazowniach).

Retortenkohle; węgiel wygaźnico-wy, retortowy (techn.).

Retortenofen (Retortofen); piec wy-gaźnicowy (techn.).

Retournieren (zurücksenden); zwrócić.

Retourrezepisse p. Rezepisse.

Rettungsapparat; przyrząd ratunkowy, ochronny (górn.).

Rettungsgestänge; żerdki ratunkowe, przewód ratunkowy (wierć, ziem.)

Rettungsgürtel; pas ratunkowy (górn.).

Rettungskasten; skrzynka ratunkowa, opatrunkowa (górn. hut.).

Rettungstür p. Sicherheitstür.

Rettungswesen; ratownictwo.

Reussin; reussyn (min.).

Reute (Reuthalde, Raithalde, Seifenhalde); warpa (zwał) usypowa, gru-zowiskowa (górn.).

Reverberation (der Strahlen); odbijanie (promieni) (fiz.).

Reverberierofen (Flammofen); piec płomienny, płomieniak (hut.).

Revers (Rückseite, Kehrseite, Wappenseite, Schriftseite) einer Münze; rewers, odwrotna strona (monety).

Revers (Verpflichtungsschein, Bürgschein) ; rewers, zobowiązanie, skrypt.

Reversierbogen (Steuerungsbogen, Führungsbogen des Steuerhebels, Reversierkamm); łuk zębaty, łuk stawidła (maszyn.).

Reversierbürsten; szczotki zwrotne (el.).

Reversierdampfmaschine; maszyna parowa zwrotna, maszyna parowa o ruchu zwrotnym (maszyn.).

Reversierhebel (Umsteuerungshebel); dźwignia stawidłowa, drążek stawidła, nawrotnik (maszyn.).

Reversierkamm p. Reversierbogen.

Reversiermechanismus p. Reversiervorrichtung.

Reversierstange (Steuerungsstange); trzon stawidła, drążek stawi-dłowy (maszyn.).

Reversiervorrichtung (Reversiermechanismus); przyrząd nawrotczy (ma-zyn. el.).

Reversierwalzen (Kehrwalzen); walce rewersyjne, zwrotne (maszyn, hut.).

Reversierwalzwerk (Wendewalzwerk, Kehrwalzwerk); walcownia rewersyjna, zwrotna (maszyn, hut.).

Reversionslatte (Wendelatte); łata rewersyjna, zwrotna, podwójna, obra-calna (miern.).

Reversionslibelle; libela do przekładania, libela dwustronna (miern.).

Revidieren (durchsehen, mustern, prüfen); przeglądać, badać, przetrząsać, sprawdzać, rewidować.

Revier; okręg, rewir p. Bergrevier, Erzrevier, Kohlenrevier.

Revier —; okręgowy.

Revierbeamte; urzędnik okręgowy.

Revierbergamt; urząd górniczy okręgowy (góra.).

Reviergewerke; gwarek okręgowy, gwarek należący do związku okręgowego (góra.).

Reviersteiger; stygar (sztygar) kopalniany, rewirowy.

Revierstollen; sztolnia okręgowa (górn.) p. Erbstollen.

Re Vindikation; rewindykacya: 1) odzyskanie napowrót, odebranie; 2) domaganie się zwrotu własności.

Revision (Durchsicht, Prüfung); rewi-zya, przegląd, przeglądanie, sprawdzanie.

Revisionsschacht; szyb kontrolny, rewizyjny.

Rezepisse (Empfangsschein); dowód doręczenia, dowód zdawczy, poświadczenie odbiorcze, recepis.

Rezeptor; receptor, odbieracz (el.).

Rezeß; reces: 1) odłożenie, odwłoka; 2) cofnięcie się, odstąpienie od procesu lub sporu; 3) zrzeczenie się praw lub pretensyi; 4) ułożenie się zgodne.

Rezipient; 1) zbiornik, odbieralnik (chem.); 2) dzwon (szklany) fioła (fiz.)

Reziprozität (Gegenseitigkeit); wzajemność (fiz.).

Rhagit; ragit (min.).

Rhät (rhätische Stufe, oberer Keuper); ret, piętro retyckie, kajper górny, grupa bonebed (między formacyą tryasową a jurajską) (geol.).

Rhätizit; retyzyt (min.).

Rheometer (Strommesser); reometr, prądomierz (galwanometr) (el.).

Rheoskop; reoskop. galwanoskop, prądowskaz (el.).

Rheostat; opornik, reostat (el.).

Rheostatdraht; drut opornikowy (el.).

Rheotan; reotan (el.).

Rheotandraht; drut reotanowy (el.).

Rheotom; reotom, przerywacz (el.).

Rhexit; reksyt (mat. wybuch.).

Rhodium (Rosenmetall); rod (chem.).

Rhodizit; rodycyt (min.).

Rhodcchrom (dichter Kämmererit); rodochrom (min.).

Rhodochrosit (Manganspat); rodo-chrozyt, spat manganowy (min.).

Rhododendron (Rosenbaum); rododendron, różanecznik (geol.).

Rhodonit (Pajsbergit, Mangankiesel, Kieselmangan, Kieselmanganspat, Kieselmanganerz, diatomer Augit-spat); rodonit, pajsbergit (min.).

Rhombendodekaeder (reguläres R., Rautenzwölfflach, Rauten-Zwölfflächner, Granatoid, Granatoeder, Granatdodekaeder, einkantiges Te-tragonal- Dodekaeder); dwunasto-ścian rombowy, dodekaedr rombowy (kryst.).

Rhombennadel (Rautennadel); igła (magnesowa) rombowa (fiz. miern. górn.).

Rhombenoktaeder (Orthotyp); ośmiościan rombowy (kryst.).

Rhombisch (rautenförmig); rombowy (geom. min.).

Rhombisches System p. Kristallsystem.

Rhomboeder (Rautenflach, Rauten-flächner); rombościan, romboedr (geom. kryst.).

Rhomboedrisch; rombościenny, rom-boedryczny (min.).

Rhomboedrisches System p. Kristallsystem.

Rhomhoid (Langsäule, vorschobenes Rechteck); romboid, nierównoległo-bok (geom. kryst.).

Rhombus (Raute); romb, ukośnik, kwadrat spłaszczony (geom.).

Rhyakolith (Sanidin); ryakolit (min.).

Richtbank p. Richtplatte.

Richten; 1) prostować (np. blachę); 2) regulować, wyrównać; 3) układać i składać (belki przy budowie); 4) ustawiać (mielerz.).

Richtig; dokładny, trafny, należyty.

Richtigstellung; sprostowanie.

Richtkraft; siła kierownicza.

Richtlatte; łata kierownicza (do podania dokładnego nachylenia ściany tężni przy jej budowie) (soln.).

Richtmagnet; magnes kierowniczy (el.).

Richtmaschine; 1) wyrównarka (maszyna wyrównywująca); 2) prostownica (blach) (techn.).

Richtort; 1) chodnik kierunkowy (górn. soln.); 2) przodek, czoło wło-mowe (górn.) p. Einbruchsort.

Richtplatte (Abrichtplatte, Richtbank); wyrównia, płaszcza, stół monterski, prawidło.

Richtschacht (Seigerschacht); szyb pionowy, prostopadły (górn.).

Richtscheit; 1) linijówka, liniał, prostomierz (łata murarska); 2) śre-dziennik (w mielerzu) p. Quandel.

Richtschraube; śruba kierownicza, nastawna (techn.).

Richtstollen; sztolnia kierunkowa, przygotowawcza (górn.).

Richtstrecke; chodnik kierunkowy (w skale płonnej) (górn.).

Richtstroh; kłóć, równianka (słoma prosta do poszywania dachów) (bud.).

Richtung; kierunek (miern.).

Richtungswinkel; kąt kierunkowy, azymut (miern.).

Richtungszeiger; wskaźnik kierunku prądu, prądowskaz (el.).

Riedler-Expreßpumpe; pompa eks-press Riedlera (maszyn, górn.).

Riegel (Riegelband, Querholz); śre-dniec (belka poprzeczna między słupami ściany pruskiej) (bud.).

Riegel (pl. Riegeln, Kappe) eines Schachtgevieres; przeczka, poprzeczka (górn. cieś.).

Riegel (Riegelvorrichtung) p. Aufsatzvorrichtung.

Riegel (beim Pochwerk) p. Pochriegel.

Riegel (Schubriegel); zasuwa, zasuwka (ślus.).

Riegel (Rohschiene, gewalzter Kolben) p. Rohschiene.

Riegelband (Querholz) p. Riegel.

Riegelbauholz p. Riegelholz.

Riegelbäume (Tragstempel) eines Schachtgevieres; legary (wieńca szybowego) (górn. cieś.).

Riegeldamm; tama stemplowa (podsadzka płynna) (górn.).

Riegelhaken; skobel (ślus.).

Riegelholz (Riegelbauholz, Mittelbauholz); budulec średni (bud.).

Riegelvorrichtung (für Förderscha- Riemenvorgelege; przystawka palen) p. Aufsatzvorrichtung.    sowa    (maszyn.).

Riegelwand (Fachwerkswand, Fach-    Riemer; rymarz.

wand) p. Fachwerk.    Riemscheibe p. Riemenscheibe.

Riemen (Riemen ohne Ende, Treib- Rieselkondensator; skraplacz obcie-riemen, Laufriemen, Transmissions- kowy (maszyn.), riemen); pas (maszyn.).    Rieselkühler; chłodnica obciekowa

ablaufender —; pas schodzący    (maszyn.).

(z koła).    Rieseln;    zi’aszac,    zrosić,

(na koło).

gekreuzter —, (geschränkter —); pas skrzyżowany.

Glieder —; pas ogniwkowy. Gummi —; pas gumowy.

halbgekreuzter —, (halbgeschränkter —); pas na pół skrzyżowany.

Kamelhaar —; pas z sierści wielbłądziej.

Last —, pas dźwignicowy.

Leder —; pas skórzany, rzemień. Ledertreib —; pas skórzany na-pędny.

offener —; pas obręczowały, rozwarty.

Riemenantrieb; napęd pasowy (maszyn.).

Riemenaufleger; nakładacz pasowy, pasokład (maszyn.).

Riemenausrücker; przesuwacz, przesuwnik, przesuwadło pasów (maszyn.).

Riemeneisen p. Eisenriemen. Riemenbremse; hamulec pasowy (maszyn.).

Riemengabel; widły pasowe, prze-suwnicze (maszyn.).

Riemenleim; klej do pasów (matr.). Riemenscheibe (Riemscheibe, Rie-menrad); koło pasowe, przewodowe, transmisyjne (maszyn.), feste —; koło pasowe stałe, robocze, osadzone.

geteilte —; koło pasowe podzielone.

auflaufender —; pas wchodzący Riesenkarre; okara (wóz na wysokich kołach do wielkich ciężarów) (górn.).^

Riesentöpfe; kotły olbrzymów (geol.). Riff; rafa, ławica piaskowa, skała podwodna (geol. geogr.).

Riffel p. Erzfall oder Erzmittel. Riffelblech (geriffeltes oder geripptes Blech); blacha żeberkowana, karbowana (met.).

Riffkorallen (Korallenriffe); rafy koralowe (geol.)

Rigole (Abzuggraben); odciek, ściek, rów odciekowy.

Rille (Rinne, Furche); rowek, żłobek. Rillenscheibe; koło żłobkowe, żłobkowane (maszyn.).

Rinde; kora, łub.

Ring; pierścień, obrączka (maszyn, geom.).

Dichtungs — ; pierścień samopręż-ny, uszczelezy. -

Exzenter —, (Exzenterreifen); pierścień mimośrodowy, pierścień ze-środu.

Filz —; pierścień pilśniowy, krążek pilśniowy.

Gummi —; pierścień gumowy, krążek kauczukowy.

Kaliber —, (Patrize); wyskok (na walcach wierzchnich) (maszyn, hut.). Kolben —; pierścień uszczelezy tłoka.

lose —; koło pasowe luźne, jałowe.

Riemenspanner; dociągacz pasa (kleszcze do ściągania, wiązania i łączenia pasów) (maszyn.).

Riementransmission; przewód (przenośnia, transmisya, pędnia) pasowy (maszyn.).

Riementrieb; napęd pasowy (maszyn.).

Riementrommel; bęben pasowy (maszyn.).

Riemenübertragung; przeniesienie pasowe (maszyn.).

Kreis —; pierścień koła (geom.). Spann —; 1) pierścień rozprężny; 2) nasuwka kleszczowa, refa, refka. Stell —; pierścień ustawny, osadczy. Zylinder —; pierścień walcowy (geom.).

Ring (Karteli); kartel, zmowa, syndykat.

Kinganker; twornik pierścieniowy

(eh).

I Ringbohrer (gezahnte Büchse, Zahnbohrer) beim Kernbohren; świder pierścieniowy, świder dzwonowy zębaty, dzwoniec zębaty (wierć, ziem.).

Ringbreite; szerokość pierścienia (geom.).

20

Rippenrohrheizung; ogrzewanie żebro w kami.

Ringflächenausschnitt; wycinek pierścienia kołowego (geom.).

Ringförmig; pieścieniowaty.

Ringgewölbe; sklepienie pierścieniowe (bud.).

Ringisolator; izolator pierścieniowy, pierścionkowy (el.).

Ringklemme; zacisk pierścieniowy (miern.).

Rippenroststab; pręt rusztowy żebrowany (maszyn.).

Risalit (Stirnseitenvorsprung); występ, ryzalit (bud.).

Riß (Zeichnung); rysunek, plan, mapa (miern.).

flacher —; rysunek płaski, rzut Ringleitung (Ringleiter); przewód    płaski (na płaszczyznę pokładu).

okrężny, kolisty (eh).    Riß (Spalte) im Gestein; pęknięcie,

Ringmagnet; magnes pierścieniowy rysa, szpara, rozpadlina.

(eh).    Risse (im Eisen, in Metallen); rysy,

Ringmaschine; maszyna o tworniku    szpary, skazy.

pierścieniowym (eh).    Rissig (mit Rissen); porysowany, po-

Ringnippel; trzpionek pierścionkowy    pękany.

(eh).

Rittingerpumpe (Eerspektivpumpe); Ringofen; piec pierścieniowy, krę- pompa Rittingera (maszyn, górn.).

gowy (techn. hut.).    Rittingers Trichterherd; stół lej-

Ringschaltung; łączenie pierście-    kowy Rittingera (sort.) p. Herd.

niowe (eh).    Rittingers Querstoßherd; stół Rit-

Ringschmierlager; łożysko samo- ¹ tingera wstrząsany poprzecznie (sort.) smarowe z pierścieniami, samosmar    p. Herd.

pierścieniowy (maszyn.).    Rittingers Verziehmethode; po-

Ringschmierung; smarowanie pier- miar sposobem Rittingera (miern.

ścieniowe, pierścienne.    górn.).

Ringventil; w^entyl (zawór) pierście- Rittingerit; rytyngeryt (min).

niowy (maszyn.).    Ritz (Spalte) p. Riß.

Ringwicklung; uzwojenie napier- Ritz (Keilritz); zasiek klinowy (górn.).

ścienne, pierścieniowe (eh).    Ritzeisen; żelazo, żelazko, klin gór-

Rinne; 1) rynna, rynienka; 2) żłobek niczy, kogutek (górn.).

(wycięty w czem).    Ritzen (Ritze • einhauen); zasiekać,

Rinnen; ciec, płynąć, przeciekać.    wykonać zasiek (w skale) (górn.).

Rinnenführung p. Mehlführung.    Rivotit;    rywotyt (min.).

Rinnenherd (Gerinnherd); spławek Roburit; roburyt (mat. wybuch.), korytowy, pławnisko korytowe, ko- Rogenartig (rogensteinartig) p. Ooli-ryto do oddzielania (sort.).    tisch.

Rinnenkranz (Rinnenpaar); wieniec Rogenerz p. Oolitisches Erz. żłobkowy, żłobowy (w szybie) (górn. Rogenstein p. Oolith.

cieś.).

Rinnsal (Talweg, Stromrinne); ściek, linia ścieku, brózda (szereg najniższych punktów doliny, ku którym wody po stokach spływają).

Rinnstein; kamień ściekowy.

Rinnwerk p. Gefluder.

Riolith (Doppelselensilber); ryolit

Wf (min.).

Ripidolith (Chlorit); rypidołit, chlo-

~ ryt (min.).

Rippe; 1) grzbiet (łopaty, zgrzebła);

y 2) żebro, żeberko (sklepienia); 3) wykrój, nacięcie (na walcach).

Rippengewölbe; sklepienie żebrowe (bud.).

Rippenheizelement (Rippenheizkörper); grzejnik żebrowy.

Rippenrohr; żebrówka, rura żebrowa.

Rogensteinartig p. Oolitisch.

Roh (von Min. Met.); surowy. Rohaufbrechen des Deuls; świeżenie duła, fryszowanie, wyłamywanie, podważanie duła (met.). Rohharren (Rohzaggel, Eisenzagei); lupa, łupa (met.).

Rohbau; budowla niewyprawiana. testowana, budowla w surowcu, mur nagi (bud.).

Rohblech ; blacha surowa, niewykończona (met.).

Rohblei (Werkblei); surowiec ołowiu, ołów surowy, srebrzysty, hutniczy (met.).

Rohbruch (beim Eisen); surowołom-ność (met.).

Rohbrüchig (faulbrüchig, rohge-frischt) vom Eisen; surowołomny, kruchy (met.).

Roheisen; surowiec żelaza, surowizna, surówka (met.).

—    in mulden- o. barrenförmigen Stücken p. Floß.

—    in runtlen Platten o. Scheiben

p. Scheibeneisen.

basisches —, (Thomas —); surowiec zasadowy, tomasowski. blättriges —, (weißes —) p. spiegeliges Roheisen.

blumiges —, (blumiges Floß); surowiec kwiecisty, włóknisty, buntes — p. halbiertes Roheisen, dunkelgraues —, (graphitreiches —); surowiec ciemno-szary. entschwefeltes —; surowiec od-siarkowany.

Frischerei — p. weißes Roheisen, gares — p. graues Roheisen, gefeintes —, (Feineisen, Reineisen) surowiec bielony, oczyszczony, rafinowany.

Gießerei —; surowiec odlewniczy, granuliertes —, (Granuliereisen); surowiec granulowany, drobiony, ziarnowany.

graues —, (Graueisen, gares —); surowiec szary.

grelles — ; surowiec jasny, ziarnisty, grobkörniges —; surowiec gruboziarnisty.

halbiertes —, (buntes —, meliertes —, Forelleneisen); surowiec pstry, połowicznie mieszany, hämmerbares —, (schmiedbares —); surowiec kowny. heißerblasenes —; surowiec dęty na gorąco, wytopiony przy gorącym wietrze.

hellgraues —, (lichtgraues —); surowiec jasnoszary, hochmanganhältiges wiec wysokomanganowy. hochsiliziertes — ; surowiec szary silnie nakrzemiony. hochstrahliges —; surowiec biały silnie promienisty.

Holzkohlen —; surowiec węglo-drzewny, drzewny, kalterblasenes —; surowiec dęty na zimno.

kleinluckiges —, (kleinluckiges Floß); surowiec porowaty, kohlenstoffarmes —; surowiec małowęglowy, surowiec ubogi w węgiel.

kohlenstoffhaltiges —; surowiec węglisty, surowiec węgiel zawierający.

suro-

Roheisen; surowiec żelaza, surowizna, surówka (met.), kohlenstoffreiches —; surowiec obfity w węgiel.

Koks —; surowiec koksowy, körniges Bruch); surowiec ziarnisty, lichtgraues —, (hellgraues —); surowiec jasnoszary, löchriges —, (luckiges —); surowiec dziurkowaty, gąbczasty, luckiges — p. löchriges Roheisen, mattstrahliges —; surowiec ciem-nopromienisty.

meliertes — p. halbiertes Roheisen, phosphorarmes —; surowiec małofosforowy.

phosphorliältiges —; surowiec fosforzysty (fosfor zawierający), phosphorreiches obfity w fosfor, schlackenhaltiges żużelisty.

schmiedbares — p. hämmerbares Roheisen, schottisches schwachhalbiertes —; surowiec słabo połowiczny, słabo nakrapiany. schwarzes —, (übergares —, totgares —); surowiec czarny, miękki, schwedisches —; surow. szwedzki, schwefelhaltiges —; surowiec siarczany, siarkę zawierający. Silizium —; surowiec nakrzemiony. spiegeliges —, (blättriges weißes—, Spiegeleisen); surowiec zwierciadlisty, z przełomem łuskowym, starkhalbiertes —, (meliertes —); surowiec połowiczny, silnie nakra-piany.

Steinkohlen —; surowiec węglo-kamienny. steirisches strahliges —, (weißstrahliges —, Weißstrahl); surowiec promienisty, gwiaździsty.

totgares —, (übergares —) p. schwarzes Roheisen, weißes —, (Frischerei —, Floßeisen); surowiec biały.

weißstrahliges — p. strahliges Roheisen.

Roheisenblattl (Blattel); surowiec krążkowy, surowiec w plackach.

Roheisenbrüche (Fragmente); złam-ki surowiznowe (met.).

Roheisenfloß p. Floß.

Roheisengans (Roheisenganz) p. Gans.

(— mit körnigem

surowiec

; surowiec

; surowiec szkocki.

; surowiec styryjski.

20*

Rohr (Röhre); rura (maszyn.).

Knie —, (Kniestück); rura kolankowa, krzywka, kolanko.

Kreuz —, (Kreuzröhre); rura krzyżowa.

Leitungs —; rura przewodowa, przewodna.

Manometer —; rura manometrowa. Muffen —, (Muffenröhre); rura kielichowa, mufowa, rura z rękawem. Saug —; rura ssawcza, rura ssawna, rura ssąca.

schmiedeeisernes — p. gezogenes Rohr.

Senk —; nurnica.

Speise —, (Füll —); rura zasilająca. Sprach —; tuba głosowa, gadaczka. Spritz—, (Einspritzröhre); 1) rura sikawki; 2) rura wtryskowa, stahlarmiertes —; rura stalowo - pancerna.

Überlauf —; rura przelewowa. Wasserleitungs —; rura wodociągowa, przewód wodny. Wasserzuleitungs —; rura rozprowadzająca wodę. Rohrabschneider; odcinacz (odcinak, ucinak) do rur (wierć. ziem.). Rohransatz; nasadka rurowa. Rohrbiegemaschine; wyginarka rur (techn.).

Rohrblech; blacha rurowa, blacha na rury (met.).

Rohrbruch; pęknięcie rury. Rohrbruchventil p. Ventil. Rohrbürste; szczotka rurowa (do czyszczenia rur ogniowych) (narz.). Rohrdampfpfanne (Röhrenpfanne); panew rurowa (ogrzewanie solanki odbywa się przy pomocy rur parowych w niej ułożonych) (warzeł.). Rohrdichtung; uszczelnianie rur. Röhre p. Rohr.

Rohreinlaßschraube; śruba rurowa opuszczalna (do opuszczania rur do otworów wiertniczych) (wierć, ziem.).

Röhrenapparat (Röhrenwinderhitzer, Röhi’en winderhitzungsapparat) beim Hochofen; ogrzewak rurowy (hut.).

Röhrenbohren mit Schlammauftrieb (Röhrenbohren mit Wasserspülung, Bohren mit Hohlgestänge, Wasserbohrung); wiercenie rurowe, wiercenie z przepłukiwaniem, wiercenie wodne (wierć. ziem.). Röhrenbohrer (Zylinderbohrer) ;śwj-der rurowy (wierć. ziem.).

Roheisenscheibe p. Roheisenblatü. Roherz (rohes Erz, erzige Zeuge); ruda surowa, nieprażona, rudnina (górn. sort.).

Rohfrischen; świeżenie surowca żelaza (met.) p. Fińschen.

Rohgang (roher Gang) des Ofens;

1)    bieg zimny (pieca) (gdy redukcya jest za wolna dla braku gorąca);

2)    surowy bieg pieca (gdy w zimnym biegu surowa ruda pokaże się przed formami, a surowiec tężeje prędko i jest ostry) (hut.).

Rohkohle (Rotkohle); głownie, drzewo nadwęglone, niedopalone (węgl.). Rohkupfer (Schwarzkupfer); surowiec miedzi rafinowany, miedź czarna, czarnomiedź (met.).

Rohlech (Rohstein); 1) p. Kupferstein; 2) p. Rohstein.

Rohöl (rohes Erdöl, Bergöl, rohe .Naphtha); olej skalny, nafta, ropa (min. techn.).

Rohr (Röhre); rura (maszyn.).

Abfall —, (Fall —); rura spływowa (ściekowa), spustnica.

Ansatz —, (Ansatzstutzen); rura na-sadcza, nasadka, przyłącze (u pomp), armiertes —; rura opancerzona, aufgetriebenes —; rura roztło-czona, rura z wyobleniem.

Ausguß —, (Ausleerungs—); rura wylewna, odpływowa, wylewka. Auslaß —, (Ausströmungs —); 1) rura wypływowa (dla pary i cieczy); 2) rura wylotowa (dla gazów), biegsames —; rura giętka, bolzenförmiges —; rozkraczka. Dampf —, (Dampfröhre); rura parowa.

Druck —, (Druckröhre); rura tłocząca, rura tłoczna, tłoczcza.

Einlaß—, (Einströmungs —); rura wpustowa, przypływowa.

Fali — p. Abfallrohr.

Flamm —, (Feuer —, Rauch —, Siede —); rura płomienna, płomie-nica.

Flanschen —; rura krysowa, kołnierzowa, rura z krysą, z wyłogiem, geripptes —; rura użebrowana, żebrówka.

geschweißtes —; rura skuwana. gezogenes —, (schmiedeisernes —); rura ciągniona, żelazna, gußeisernes —; rura z żelaza lanego, rura żeliwna.

Heiz —, (Heizrohre); 1)rura ogrzewcza, ogrzewająca; 2) płomieniówka.

Röhrenbüchse; złączka (rura żelazna do łączenia rur drewnianych).

Rohrkühlung; chłodzenie rur (techn. górn.).

Rohrlänge; długość rury.

Rohrleitung p. Röhrenleitung.

Rohrleitungsnetz; sieć rurociągu, sieć przewodów.

Rohrmeister p. Röhrenmeister.

Rohrmuffe (Muffe); kielich, rękaw (u rur) (maszyn.).

Rohrnagel (Suffitnagel); trzcinal, gwóźdź sufitowy, sufitnik.

Rohrmühle; młyn rurowy (sort.).

Rohrnaht; szew rury.

Rohrnormalien; wzory rur.

Rohrösten (Vorrösten, Abschwefeln); prażenie przygotowawcze, zapraża-nie, odsiarczenie (hut.).

Röhrenbündel (Röhrenschere, Röhrenzange, Klemme) p. Bündel.

Röhrenfahrt (Rohrleitung) p. Röhrenleitung.

Röhrenfahrt (Röhrensatz) p. Röhrentour.

Röhrengestänge p. Hohlgestänge.

Röhrenheber; podnośnik (lewar) rurowy (wierć. ziem.).

Röhrenkessel; kocioł rurowy.

Röhrenkolben (röhrenförmiger Kolben, hohler Mönchskolben) bei Per-spektivpumpen; tłok rurowy (maszyn. górn.).

rowa.

Röhrenleitung (Rohrleitung, Röhrenfahrt); rurociąg, przewód rur (ma- | Rohrpost; poczta pneumatyczna, ru-szyn. techn.).

Röhrenlibelle; libela (poziomnica) Rohrprüfung; próbowanie rur.

rurkowa, podłużna (miern.).    Rohrstrang; gałąź rur, rurociąg.

Röhrenmeister;rurmistrz,pompiarz. Rohrstütze; podpora rury. Röhrennetz; sieć rur.    Rohrstutzen; nasadka rury.

Röhrenpfanne p. Rohrdampfpfanne. Rohrumhüllung; otulina (rur paro-Röhrensatz (Röhrenlitze) p. Röhren-    wych).

tour.    Rohrverengung; zwężenie rury.

Röhrenschere p. Röhrenbiindel.    Rohrverlegung; 1) przełożenie rur;

Röhrensicherung; zabezpieczenie    2) prowadzenie rurek    (el.).

rur (maszyn, techn.).    Rohrverzweigung; rozgałęzienie

Röhrenstemmer; uszczelniak ru-    rur.

rowy.    Rohrwalzwerk p. Röhrenwalzwerk.

Röhrentour (Röhrenfahrt, Röhren-    Rohrwand; ścianka rury (maszyn.),

satz, Röhrenzug); kolumna (słup,    Rohrwandstärke; grubość (ścianki)

ciąg, przewód) rurowa (wierć. ziem. rury (maszyn.).

górn.).    Rohrweite (Röhrenweite); średnica

verlorene —; rury stracone, stra- rury (w świetle) (maszyn.), conki.    Rohrwirbel; obkrętka (werbel) ruro-

Röhrenverbindung; łączenie (połą- wa (wierć. ziem.).

czenie) rur (maszyn.).    Rohrzange; szczypce (kleszcze) ru-

Röhrenvorwärmer; podgrzewacz    rowe, cewiaki.

rurowy (maszyn, warzel.).    Rohsalze (Kainit und Karnaliit); sole

Puddelstab,

Röhrenwalzwerk (Rohrwalzwerk);    surowe, rodzime    (nieoczyszczone).

walcownia rurowa, rurownia (hut. Rohschiene (Millbar, techn. maszyn.).    Luppenstab); rygiel,    szyna,    sztaba

Röhrenweite p. Rohrweite.    surowa (żelazo surowe    pudlowe

Röhrenwiderstand; moc (wytrzy-    w sztaby wywalcowane)    (met.).

małość) rury.    Rohschienenwalzen p. Luppen-

Röhrenwinderhitzer (Röhrenwind-    walzen.

erhitzungsapparat) p. Röhrenapparat.    Rohschienenwalzwerk p. Luppen-

Röhrenwischer (Wischer); wycie-    walzwerk.

(zuzel) szary, surowy (hut.).

Rohschmelzen (Rohsteinschmelzen) der gerösteten Kupfererze; topienie (lechowanie) rudy (miedzianej) (met.).

Rohschwefel (Tubbenschwefel); siarka surowa (chem. techn.).

Rohsole (rohe Sole); surowica, solanka naturalna, rodzima (soln.).

racz rurowy (pręt żelazny do oczysz-    Rohschlacke (Erzschlacke); żużel

czania rur płomiennych) (narz.).

Röhrenzange p. Röhrenbiindel.

Röhrenziehbank; ciągadło rur, wyciągarka rurowa (techn.).

Rohrflansche (Rohrflansch); kołnierz, krysa (rury) (maszyn.).

Rohrformstück; kształtka (maszyn.).

Rohrgießer; odlewacz rur (odl.).

Rohstahl (Schmelzstahl); stal suro- Rolle; krążek, blok (maszyn.).

wa, pospolita (met.).

lose —, (bewegliche—, Kraft—); Rohstahlarbeit (Rohstahlfrischen, | krążek ruchomy, przesuwny.

Rohstahlfrischmethode, Rohstahlerzeugung, Schmelzstahlbereitung, Schmelzstahlerzeugung); świeżenie, fryszowanie, uszczerzanie stali (met.).

Rohstahleisen (Stahlroheisen, Rohstahlfloß, Stahlfloß, Hartfloß, Stahlkuchen, Spiegelfloß, Spiegeleisen); surowiec zwierciadlisty, stalisty" surówka zwierciadlista (met.).

Rohstahlfloß p. Rohstahleisen.

Rohstahlfrischen (Rohstahlfrischmethode) p. Rohstahlarbeit.

Rohstahlluppe; łupa (lupa, dul) stalowa (met.) p. Luppe.

Rohstahlschiene; surowa szyna stalowa (met.).

Rohstein (Rohlech); 1) lech (matta, kamień) surowy; 2) p. Kupferstein.

Rohsteinrösten; prażenie surowego lechu (met.).

Rohsteinschmelzen p. Rohschmel

lose gewöhnliche —; krążek przesuwny bierny, lose umgekehrte —; krążek przesuwny czynny.

Seil —; krążek linowy.

Spann —; krążek wyprężający, naprężający.

Trag —; krążek podporny.

Rolle (Sturzrolle, Rollschacht, Rol-loch, Schutt); komin (szybik) sypny, spust (mały szybik wewnętrzny jakby komin, łączący poziom wyższy z niższym) (górn.).

Rolle (beim Pochwerk) p. Pochrolle. Rolle (Drahtrolle) p. Leier.

Rollen (das); toczenie się (mech.), unvollkommenes —; toczenie się niedoskonałe.

vollkommenes —; toczenie się doskonałe.

zen.

Rohstoff; materyał surowy, surowizna.

Rohtorf (roher Torf); torf surowy (min. techn.).

Rohziegel (roher Ziegel) p. Luftziegel.

Rohziegelmauer; mur z surówki (bud.).

Rohzink (Rauhzink, Kaufzink); cynk pospolity, surowy, nieoczyszczony (met.).

Rollenausschalter; wyłącznik krążkowy (eh).

Rollenblech p. Rollblech.

Rollende Reibung p. Reibung. Rollenfahrt (bei Salzbergbau) p. Rutsche.

Rollenkontakt; styk (ślizg) krążkowy (eh).

Rollenkupfer p. Rollkupfer. Rollenlager p. Lager.

Rollenrost; ruszt wałkowy (ładowanie węgla) (górn.).

Rokoko (Zopfstil, Mucheistil) zur Zeit Rollenzug p. Flaschenzug.

Ludwigs XIV., XV.; rokoko, styl Rollfeder; sprężyna zwinięta (techn.). rokoko (arch.).    Rollgang; przenośnik bębnowy (wal-

Rollbarriere; wrota    suwane (prze-    cnw. żelaza).

suwające się na krążkach lub kół- Rollgerinne (beim Pochwerk); żłób kach) (kol.).    (skrzynka) wsypowy (sort.).

Rollblech (Rollenblech); blacha zwo- Rollig (röllig, geröllig, schüttig) vom jowa, zwinięta, blacha w zwojach Gestein; sypki (geol.).

(met.).    Rollkasten (an der Mündung einer

Rollblei (Bleiblech in Rollen); ołów Sturzrolle); kosz wsypowy, nasypo-w zwojach (met.).    wy, nasypnik    (górn.).

Rollbrücke (Rollbühne) p. Schiebe- Rollkasten (beim Pochwerk) p. Pochbrücke.    rolle.

Rolldraht; drut zwojowy, zwinięty Rollkran; żóraw przesuwany (ma-(met.).    szyn. techn.).

Rolle; krążek, blok (maszyn.).    Rollkupfer (Rollenkupfer, gerolltes

doppelte —; krążek podwójny, Kupferblech); miedź zwojowa, zwi-Avielokrążek o dwu    krążkach.    nięta, miedź w    zwojach (met.).

Fahr —; krążek zdawny (eh).    Rolloch (Rollschacht) p. Rolle,

Rollmessing (gerolltes Messingblech); mosiądz zwojowy, zwinięty, mosiądz w zwojach (met.).

feste —, (einfache —, fixe —, Rollochförderung; sypanie, zsypy-Leit —); krążek stały, kierowniczy. wanie (kominem, szybikiem) (górn.). Friktions —; krążek cierny.

Ketten —; krążek łańcuchowy.

Leit — p. feste Rolle.

Rollofen; piec obrotowy, spadzisty, Rösche (Schurfrösche, Schurfgraben);

płomieniak przeciwpłomienny (hut.). rów poszukiwawczy (górn.). Rollplanimeter; planimetr walcowy, Rösche (Stollenrösche); roznoś, roz-kołowy (miern.).    kop (kanał otwarty zewnętrzny od

Rollquetsche p. Quetsche.    ujścia sztolni, którym wody odpły-

Rollriß; zwój map.    wają)    (górn.).

Rollschacht (Rolloch) p. Rolle.    Röschen (eine Rösche treiben); ko-

Rollschicht (Rollschichte, Rollschar); pac rów, rozkopać, rozrowić (góm.). warstwa rębowa, warstwa na rąb Röschennmndloch; ujście (wylot) (cegłaukładana szerokością do pionu) rozkopu, ujście (wylot) roznosu (bud.).    (górn.).

Rollschlitten; sanki z kółkami (górn.) Rösches (rösches Erz, rösches Mehl); Rollstein (Geschiebe) p. Gerolle.    ruda (mąka) ziarnista, ostra, kru-

Rolltisch; stół wałkowy    (walców.    piasta    (sort.).

żelaza).    Röschgewächs p. Stephanit.

Rolltombak (gerolltes Tombakblech); Röschherd; stół płóczkowy na mąkę tombak zwojowy, zwinięty, tombak ostrą (sort.) p. Herd, w zwojach (met.).    Röschpochen (Grobpochen); tłucze-

Rollwagen (Bahnwagen); wózek, wó- nie krupiaste, tłuczenie na grubo zek kolejowy (o czterech kołach, (sort.).

do przewożenia ludźmi ciężarów po Röschsetzen; osadzanie krupiaste, szynach) (kol.).    ostre,    grube (sort.).

Roll wehr (Rollwehre, stehende Weh- Roscoelith; roskoelit (min.), re, Püttenwehre); tama kominowa, Roselith ; rozelit (min.), szybikowa, stojąca (soln.).    Rosellan; rozelan (min.).

Rollwerk p. Kollergang.    Rosenkranzlagerung (absätzige La-

Rollzinn (Ballenzinn); cyna w zwo- gerung) bei Flözen; ułożenie (uła-jach, cyna arkuszowa (met.).    wicenie, uwarstwienie) gniazdowate

Ronlanstahl (romaner Stahl)    in Kärn-    (geol.).

p. Paternoster-

sr p. Rosettenkupfer.

11 p. Rhodium. e ; kwarc różowy (min.), on Farbe); różowy (min.). (Rose von Jericho, Man-ganspat); spat różowy, manganowy (min.).

Rosenstahl; stal różowa (met.).

Rose’s Metall (Rose’sches Metall); kruszec (metal) Rosego (met.).

Rosette; 1) róża, różyczka, rozeta (bud.); 2) podkładka, rozetka (el.).

Rosette (eines Rades); gwiazda, rozeta (maszyn, górn ).

Rosette (Kupferrosette); krążek miedziany (met.).

Rosettenkupfer (Rosenkupfer, Scheibenkupfer, Spleißkupfer, Garkupfer); miedź krążkowa, rozetowa, oczyszczona, czysta i ciągła (met.).

Rosettieren (Spleißen, Scheibenrei-ßeu, Abscheiben, Rosettenreißen); łupanie (ścinanie) krążków miedzianych (met.).

Roßkunst (Vorrichtung zum Wasserheben mit Pferden); odwadniarka konna, czerpadło konne (maszyn, górn.).

kunst.

ten u. Krain; stal rzymska (surowa)

(met.).

Romanzement p. Zementkalk.

Romanzowit; romancowit (min.).

Romeit; romeit (min.).

Römerit; remeryt (min.).

Römische Dachpfanne; dachówka rzymska (o załamanych brzegach w jedną stronę, które w złożeniu dwóch sztuk nakrywają się osobną żłobiastą sztuką) (bud.).

Römische Wage p. Schnell wage.

Römische Zahl; liczba rzymska (mat.).

Röntgenapparat; przyrząd Roentgena (el.).

Röntgenisation; roentgenizacya (el.).

Röntgenstrahlen (X-strahlen); promienie Roentgena, promienie X, (el.).

Rootscher Ventilator (Kapselgebläse, rotierendes Kolbengebläse,

Rootsblower); 1) wentylator (przewie! rznik, dmuchawa) Roota (maszyn, górn. hut.).

Rösch (vom Mehl, Erz); ziarnisty, ostry, krupiasty, gruby (sort.).

Rösche (offene Rösche, Tagerösche,

Wasserrösche, Abzugsrösche) Graben zur Ableitung des Wassers; rów odciekowy, ściek.

Rost; ruszt (bud.).

liegender —, ruszt bez pali.

Pfahl —, ruszt na palach.

Rost (am Eisen u. Stahl); rdza.

Rost (Feuerrost); ruszt, tlenisko.

Plan —; ruszt płaski.

Treppen —; ruszt schodowy, schodkowy, stopniowy.

Röstanlage (Röstanstalt, Rösthaus, Röstschuppen); prażelnia (hut.).

Röstarbeit (Röstungsarbeit, das Rösten); prażenie (hut.).

Röstarbeit (Röstseigerarbeit) p. Röstreaktionsarbeit.

Rostbalken (Rostträger); rusztownica, belka rusztowa, tleniskowa, dźwigar rusztu.

Röstbett; łoże stosu prażelnego (dla rudy żelaznej układane z drzewa szczapowego, przysypywanego węglem) (hut.).

Rostbildung; rdzewienie.

Röstbrenner (Erzbrenner, Röster); prażelnik (ruszciarz, rostarz) (hut.).

Rosten (rostig werden) vom Eisen; rdzewieć (ehern.).

Rösten (Erze) prażyć (rudę).

Rösten (das) p. Röstung.

Röster p. Röstbrenner.

Rösterzeugnis; wytwór prażenia (hut.).

Rostfläche; powierzchnia rusztu (maszyn.).

freie —; powierzchnia rusztu wolna, przewiewie rusztu, totale —, (gesamte —); powierzchnia rusztu całkowita, pole rusztu.

Röstflammofen p. Röstofen.

Rostfleck (an Metallen); skaza rdzawa, plama rdzawa.

Rostfleckig; rdzawy, zardzewiały.

Rostfuge (Rostspalt); przewiewie, szczelina rusztu (maszyn.).

Röstgase (pl.); spaliny pieca prażelnego (hut.).

Röstgewölbe; prażelnik, piec do prażenia rudy (przedział w piecach cynkowych czyli oddzielna czeluść do prażenia galmanu, zwykle w pośrodku między sklepikami muflowymi leżącą) (hut.).

Rostgrube; komora (lej) rusztowa, zapasowa (ładowanie węgla).

Röstgrube (pl. Röstgruben) dół pra-żelny (hut.).

Röstgut (Röstmasse) das zu röstende Gut; materyał do prażenia, praży wo.

Röstgut (Röstmasse) das geröstete Gut; materyał uprażony, prażenina (hut.). [

Rösthaufen (Rosthaufen, Erzrösthaufen); rudnisko (ruszt, roszt, t. j. stosy regularne rudy w bliskości szybu ustawione i do prażenia przeznaczone) (hut.).

Rösthaus (Röstschupen); p. Röstanlage.

Röstherd p. Röststadel.

Rostig: rdzawy, zardzewiały.

—    machen (oxydieren); utleniać.

—    werden (rosten, verrosten); rdzewieć, zardzewieć.

Rosthornit; roztornit (min.).

Rostkühlung; chłodzenie rusztu (maszyn.).

Rostlänge; długość rusztu (maszyn.).

Röstmasse p. Röstgut.

Rostneigung; nachylenie (pochylenie) rusztu (maszyn.).

Röstofen; prażak, piecprażelny (hut.). Clevelander —; prażak kle we -landzki.

Fillaferscher —; prażak Fillafera Flammen —, (Röstflammofen); prażak płomienny, płomienny piec pra-żelny.

Gebläsegas —; prażak dmuchowy, gemauerter —; prażak murowany. Schacht —; prażak szybowy. Trichter —; prażak lejowaty. Witkowitzer —; witkowicki.

Rostpendel (Kompensationspendel); wahadło wielodrążkowe, kompensacyjne (fiz.).

Röstperiode; okres prażenia (hut.).

Rostplatte; płyta rusztowa (maszyn.).

Röstprozeß (das Rösten); przebieg prażenia, proces prażenia (hut.).

Rostrahmen; rama rusztu.

Rostraum; rusztowisko (maszyn.).

Röstreaktionsarbeit (Röstreaktionsprozeß, Reaktions- oder Luftreaktionsarbeit, Röstseigerarbeit, Röstschmelzen, Röstschmelzprozeß); wytapianie ołowiu przez prażenie (met.).

Röstreduktion(Röstreduktionsarbeit, Röstreduktionsverfahren); prażenie i topienie rud (met.).

Röstseigerarbeit p. Röstreaktionsarbeit.

Röstschachtofen (Schachtröstofen); prażak szybowy (hut.).

Röstschmelzen p. Röstreaktionsarbeit.

Röstschuppen p. Röstanlage.

Rostspalt p. Rostfuge,

Rostspat; spat żelazny prażony (hut.).

Rostspieß (Feuerspieß); rożen, pika, obrotowa, wirowa, rotacyjna (o tłoku graca do rusztów.    obrotowym) (maszyn.).

sztownik, żarnica (maszyn.).

Roststabeisen; żelazo rusztowe, pręt rusztowy.

Roststabträger (Rostträger); rusztow-nica, dźwigar rusztowy.

Röststadel (Roststadel, Stadel, Rostherd); między murki prażelne (dla ochrony od zbytecznego wiatru i wilgoci) (hut.).

Röststätte (Röste); prażelnia (miejsce, gdzie stosy czyli ruszty rudy są prażone) (hut.).

Rösttemperatur; temperatura (ciepłota) prażenia (hut.).

Rostträger p. Roststabträger.

Röstung (das Rösten, Röstarbeit, Röst- Roteisenerz (Roteisenstein, Hämatit); prozeß) der Erze; prażenie (rud).

—    in Gruben; prażenie w dołach.

—    in Haufen (Haufenrösten, Zubrennen) ; prażenie w kupach nieoslo-nionych.

—    in Herden (— in Herdöfen); pra-żenie^w piecach płomiennych.

—    in Öfen (Ofenröstung); prażenie w piecach.

—    in Stadeln (Stadelrösten); prażenie w międzymurkach (w komorach wierzchem niepokrytych).

Roststab; pręt rusztu, rusztowina, ru- Rotationswetterpumpe p. Wetterrad.

Rotantimonerz p. Pyrostibit.

czer

Rotbleierz (Kallochrom, Krokoit, Bleichromat, chromsaures Bleioxyd, hemiprismatischer Bleibaryt); ołów wony, krokosz ołowiany, krokoit, kruszec ołowiu czerwony, żółtochrom (min.).

Rotbruch (beim Eisen); gorącokrusz, łamliwość żelaza na gorąco (met.) p. Eisen (rotbrüchiges).

Rotbrüchig (vom Eisen); ogniokru-chy, czerwonokruchy, kruchy na gorąco (met.).

Rotbuche; buk (czerwony) buczyna.

żelaziak czerwony, hematyt (min.), dichtes —; żelaziak czerwony zbity, hematyt zbity.

erdiges —, (ockriges —, Roteisenocker) ; żelaziak czerwony ilasty, hematyt ochrowy.

faseriges —, (roter Glaskopf, Blutstein, Hämatit); żelaziak czerwony włóknisty, krwawnica, hematyt włóknisty.

oolitisches —; żelaziak czerwony oolityczny, ikrowcowy.

oxydierende —; praż. utleniające. | Roteisenocker (roter Eisenocker) p. reduzierende —. prażenie odtle- Roteisenerz (erdiges), niające.    Roteisenrahm (Eisenrahm, Eisen-

Röstungsarbeit p. Röstarbeit.    schäum); śmietana żelazna, piana

Röstverfahren; sposób prażenia. j żelazna (min.).

ma (hut.).

seriges).

Rotes Totliegende p. Rotliegendes.

Röstverlust; strata skutkiem prażę- Rötel (rote Kreide, Rotkreide); rubryka, lubryka, kreda czerwona (min.). Rostwerk: rostwark (ruda przez pra- Roter Glaskopf p. Roteisenerz (fa-żenie nadtopiona) (hut.).

Rotation (Umdrehung, Achsendrehung); wirowanie, krążenie, rotacya Rotgießer (Tombakgießer); bronzow-

(mech.).

nik, mosiężni k, ludwisarz (met. odl.). Rotationsachse; oś obrotowa (mech.). Rotgießerei; mosiężnictwo, brązow-Rotationsdispersion; rozszczepienie nictwo ludwisarstwo (met. odl.).

obrotowe (fiz.).    Rotgiltigerz (Rotgiutigerz, Rotgülden,

Rotationsfläche; powierzchnia obro-    Silberblende, rhomboedrische Rubin-

towa (geom.).    blende); srebrniak czerwony) (min.).

Rotationskörper; bryła obrotowa 1. dunkles —; (Dunkelrotgültigerz (geom.).    (Rotgiltigerz) Antimonsilberblende,

Rotationskugeln; kule obrotowe    Pyrargirit); srebro czerwone ciemne,

(maszyn.).    srebrniak czerwony ciemny, blenda

Rotationsmagnetismus; magne- i antymonowo-srebrna, pirargiryt. tyzm obrotowy, rotacyjny, magne- 2. lichtes —, (arsenikatisches Rotgil-tyczność krążna.    tigerz, Liclitrotgiltigerz, arsenische

Rotationspolarisation; polaryzacya    Silberblende, Arseniksilberblende,

kolista (fiz.).    Proustit); srebro czerwone jasne,

Rotationspumpe (rotierende Pumpe,    srebrniak czerwony jasny, blenda

Kapselpumpe, Kapselräder); pompa    arsenowo-srebrna, prustyt.

Rotzinkerz (Zinkit, prismatisches* (rhomboedrisches) Zinkerz); czerwo-nokrusz, kruszec cynku czerwony, cynkit (min.).

Rotglühend; rozpalony do czerwoności.

Rotglühhitze (Rothglut); żar czerwony, ciemny (met.).

bis zur — erhitzen; rozgrzać do ' czerwoności.

Rubellan; rubelan (min.).

Rotgülden (Rotgültig, Rotgültigerz); p. Rotgiltigerz.

Rotguß (Rotmetall): spiż, bronz, metal czerwony, mosiądz czerwony, lei-zna czerwona (met.).

Rothoffit; rothofit (min.).

Rotieren (sich drehen); obracać się, wirować, krążyć.

Rotierungsbewegung; ruch wirowy, obrotowy.

Rotkiefer; świerk.

Rotkohle p. Rohkohle.

Rotkreide p. Rötel.

Rotkupfer p. Rotkupfererz.

Rotkupfererz (Rotkupfer, Kupfer-

RubeHit (roter Turmalin, Lithion-Turmalin): rubelit (min.).

Rübezahl (Geist des Riesengebirges); gnom, karzełek garbaty (w podaniach mieszkańców gór olbrzymich). Rubidium; rubid (chem.).

Rubin (edler Rubin, roter Korund, roter Saphir, rhomboedrischer Korund); rubin, korund czerwony (min.). Rubin-Ralais (Rubinballas, Ballas-Rubin); rubin winny, balas, ballas, rubin blady, cielisty (min.). Rubinblende (rhomboedrische) p. Rotgiltigerz.

Rubinblende (hemiprismatische) p. Miargyrit.

rot, oktaedrisches Kupfererz, Cuprit); j Rubinglimmer p. Göthit. miedź czerwona, miedniak czerwony, Rubinschwefel p. Realgar. kruszec miedzi czerwony, kupryt Rubinspinell (roter oder edler Spi-(min.).    nell); spinel rubinowy, czerwony,

haarförmiges —, (Chalkotrichit,    szlachetny (min.).

Kupferblüte); miedź czerwona wło- Rüböl (Rapsöl); olej rzepakowy, sista, chalkotrychit, kwiat mie- Rubrik (Aufschrift, Spalte); rubryka,, dziany.    napis, tytuł rozdziału, kolumna.

Rotliegendes (rotes Totiiegende, ro- Rubrikenschema p. Preisliste, tes totes Liegendes, Totliegendes,    Rückbau: odbudowa wsteczna, po-

neuer roter Sandstein); spągowiec wrotna, dodatkowa (góra.), czerwony, martwy spągowiec ezer-    Rücken; 1) grzbiet (góry, książki);

wony, czerwony piaskowiec perm-    2) tylec (tylna strona narzędzi ostrych);

ski, nowy czerwony piaskowiec (geol.).    3) obuch (siekiery); 4) szczelina,.

Rotmanganerz p. Manganspat.    uskok (geol.).

Rotmessing p. Tombak.    Rücken und Kippen der Gichten

Rotmetall p. Tombak.    i>. Kippen der Gichten.

Rotnickelkies p. Arsennickel o. Ni-    Rückenflanke (eines Zahnes); bok

ckelin.    nieczynny (strona tylna zęba) (ma-

Rotor (Läufer); wirownik, wirnik, ro-    szyn.).

tor (eh).    Rüekenschlägiges Wasserrad p.

Rotorfeld; pole wirnika (el.),    Wasserrad.

Rotorspule; cewa wirnika (eh).    Rückersatz; zwrot.

Rotorwicklung; uzwojenie wirnika.    Rückgang; 1) ruch wsteczny, ruch

Rotsalz; sól czerwona..    wstecz, cofnięcie (się); 2) ruch

Rotsandstein; piaskowiec czerwony    jałowy (struga).

(geol.).    Rückgangsventil; wentyl (zawór)

Rotschlag: 1) czerwonokrusz; 2) kru- wsteczny (maszyn.).

szec cynkowy.    Rückgewinn; odzysk.

Rotspießglanzerz (Rotspießglaserz)    Rückhalt p. Siebrückhalt.

p. Pyrostibit.    Rückhaltsbatterie; baterya zapaso-

Rotstift fRotkreide) p. Rötel.    wa (el.).

Rottanne (Fichte); sosna.    Rückkohlung; nawęglanie powTotne

Rotte; oddział roboczy, drużyna ro- I (hut.).

boczą.    Rückkühlung; studzenie, chłodzenie

Rottenarbeiter; rotny (w Wieliczce)    okrężne, wtóre.

(góra.).    Rücklaufend (rückläufig); o ruchu

Röttisit; retyzyt (min.).    wstecznym, wsteczny.

Rückwärtseinschneiden; wcinanie wsteczne, wcinanie wstecz (miern.).

Rüekwärtsgang (eines Motors); bieg wsteczny (motoru) (maszyn.).

Rückwärtsnivellement; niwelacya, (poziomowanie) wstecz (miern.).

Rückwirken; oddziaływać, oddziałać.

Rückwirkende Festigkeit p. Festigkeit.

Rückwirkung; 1) reakcya; 2) oddziaływanie , działanie zwrotne; 3) wpływ ładunku szczątkowego (el.)-

Rückzahlung; zwrot zapłaty.

Rudistenkalk; wapień rudystowy (geol.).

Rudisten; rudysty (małże kredowe) (geol.).

Rufapparat; przyrząd sygnałowy (el.).

Rufklappe: klapka sygnałowa (el.).

Rufpfeife; fajka sygnałowa (el.).

Rüge; skarcenie.

Ruhe; spoczynek, stan spoczynku,

Ruhebühne (im Schacht); p. Fahrbühne.

Ruhefuge p. Lagerfuge.

Ruhegehalt; emerytura, pensya wy-wysłuż.ona.

Ruhegenuß; emerytura.

Ruhekontakt; styk spoczynku prądu ciągłego (el.)

Ruhelage; stan spoczynku, bezruch (maszyny.).

Ruhepause; chwila spoczynku,pauza, przestanek, przerwa.

Ruheplatz (Podest); spocznik, podest, spoczynek schodowy (bud.).

Ruhepunkt; punkt spoczynku, oparcia, równowagi (mech.).

| Ruhestand; stan spoczynku, spo-! czynek.

Ruhestrom; prąd ciągły.

Ruhestrombetrieb; ruch o prądzie ciągłym (el.).

Ruhestromschaltung; układ o prądzie ciągłym (el.).

Ruhewinkel p. Reibungswinkel.

Ruhezeit; czas spoczynku.

Ruhezustand; stan spoczynku.

Ruhmkorffsch’er Funkeninduktor; induktor, iskiernik, cewka indukcyjna Ruhmkorffa (el.).

Rührapparat(Rührvorriclitung, Rührwerk); mieszadło, mącidło (sort. techn.).

Rührblei (Jungferblei, Jungfernblei); ołów rodzimy, panieński (met.).

Rührbohrer; świder wzruszalny (do wiercenia szybów) (góra.).

Rücklaufturbine (Rückwärtsturbine); turbina dla ruchu wstecznego (maszyn.).

Rückleiter (Rückleitung); przewód (przewodnik) zwrotny, wsteczny (el.).

Rückschein; 1) rewers zwrotny; 2) odblask (fiz.).

Rückschlag; 1) uderzenie odwrotne, wsteczne; 2) wybuch powtórny (gazów wybuchających w kopalniach).

Rückschlagventil; wentyl (zawór) wsteczny, bezzwrotny, zapornik (maszyn.).

Rückschluß; zwrot.

Rückseite (Hinterseite) eines Hüttenofens; strona tylna (hut.).

Rückstand; 1) zaległość; 2) pozostałość, remanent; 3) odpadki; 4) osad.

Rückstand elektrischer; ładunek pozostały, szczątkowy (el.).

Rückstandbildung; powstanie ładunku szczątkowego (el.).

Rückstandladung; ładunek szczątkowy (el.).

Rückstandsausweis; wykaz zaległości.

Rückstandstrom; prąd szczątkowy (el.).

Rückstandstromausschalter; wyłącznik prądu szczątkowego (el.).

Rückstandwirkung; wpływ ładunku szczątkowego (el.).

Rückstein (Rückenstein, Rückknob-ben, Hinterknobben) eines Ofenherdes; kamień tylny, słup (w zaprawie wielkopiecowej) (hut.).

Rückstrahlung; refleksya, odblask,

odbicie (fiz.).

Rückstrahlungsvermögen; zdolność refleksyi, odblasku, odbicia, (fiz.).

Rückstrom; prąd zwrotny, szczątkowy (el.).

Rückstromausschalter; wyłącznik j prądu szczątkowego (el.).

Rückstromautomat; wyłącznik samoczynny prądu szczątkowego (el.).

Rückstromschalter; wyłącznik wsteczny (el.).

Rückwand (Hinterwand, Brandmauer) eines Schachtofens; zaplecze, mur tylny, ściana tylna, (pieca szybowego).

Rückwärtig; wsteczny.

Rückwärts; wstecz, nazad, wtył.

Rückwärtsablesung; odczyt wstecz (miern.).

Rückwärtsbewegung; ruch wsteczny (mech.).

Ruscheln (faule Gänge); żyły płonne, jałowe (geol.).

Rührbütte (Rührfaß, Schlämmfaß, Quirlfaß) p. Schlämmfaß.

Rühren (Umrühren) des Roheisens; burzenie surowizny, (przerabianie w piecu pudlowym surowizny, zadanej jako nabój, a roztopionej na spodku tegoż pieca) (met.).

Rührhaken (Haken, Krücke); krucz, krucza (drąg żelazny w końcu spłaszczony i zakrzywiony do przerabia- ; nia surowizny w piecu pudlowym) ' (met.).

Rührmaschine (beim Puddeln) p. Puddelmaschine.

Rührofen p. Puddelofen.

Rührseite (eines Frischherdes) p. ! Windseite.

Rührvorrichtung p. Rührapparat.

Rührwerk p. Rührapparat.

Ruinenförmig (von Farbe); rozwa-linowy (min.).

Rumpf; 1) kadłub; 2) tułów; 3) kosz.

Rumpfgebirge p. Massengebirge.

Rund; okrągły, kolisty.

Rundbaum (Haspelwelle); wał kołowrotu, bębenek (maszyn, górn.).

Rundbohrer (beim Seilbohren); świder okrągły (wierć. ziem.).

Rundbuddel p. Rundherd.

Rundbrenner; palnik okrągły, pier-ścieniowaty.

Runddocht; knot okrągły.

Rundeisen; żelazo okrągłe, krągo-wnik (met.).

Rundfeile; pilnik okrągły, obły.

Rundgesenk; wykrój walcowy, okrągły (kow.).

Rundherd (Rundbuddel); stół płócz-ko wy .okrągły (sort.), p. Herd.

Rundhöcker; baranie łby (wypukło- ! ści okrągłe w łożysku przez lodo- I wiec opuszczonem) (geol.).

Rundholz; krąglak, okrąglak, bier-

Ruß; sadza, kopeć.

Rüssel (Auge, Formrüssel) einer Gebläseform p. Formmaul.

Rußkohle; węgiel sadzisty (min.). Rüstbaum (pl. Rüstbäume, Rüstholz, Tragbaum); legar (bierwiono) początkowy, wchodowy (przy zakładaniu szybu) (górn. cieś.).

Rüstbock; kozioł, kobylica (cieś.). Rüsten p. Zimmern.

Rüster; 1) brzost, wiąz; 2) p. Zimmerling o. Zimmerhäuer.

Rüstholz (pl. Rüsthölzer) p. Rüstbaum.

Rustika (Bossenwerk); bonie, boń p. Bossenwerk.

Rüstloch; maculnica (bud.). Rüststamm; sztandar, słup rusztowy, londyna (bud.).

Rüststange; słup rusztowania, ma-culec (bud.).

Rüstung (provisorische Zimmerung); wyprawa (wydrzewienie, obudowa) tymczasowa (górn.).

czaro-

Rute; 1) pręt; 2) p. Wünschelrute. Rutengänger (Rutenschläger); rudo-wróż (poszukiwacz złóż mineralnych lub wody przy pomocy różdżki dziejskiej) (górn.).

Ruthenium; ruten, rut (chem.). Rutil (peritomes Titanerz); rudzieniec, rutyl (min.).

Rutsche (eine oben offene Rolle) su-waczka, zesuwnia (górn.).

Rutsche (Rutschbahn, Rollenfahrt, Rolle); suwaczka, zsuwalnia (droga do zsuwania się) (górn.).

Rutschen; zsuwać się, usuwać się (geol.).

Rutschen der Gichten; zsuwanie się nabojów wielkopiecowych (hut.), wiono, drzewo krąglakowe (bud.). Rutschfähigkeit; usuwistość (gruntu) Rundmeißel p. Meißel.    : (geol.).

Rundofen; piec okrągły (szybowy) Rutschfläche(Rutschungsflärhe);po-(hut.).    wierzchnia usuwowa, uskokowa, po-

Rundpfanne; panew okrągła (warzel.) wierzchnia usuwu (geol.). Rundschacht (runder Schacht); szyb Rutschschere (Rutschere, Wechsel-okrągły (górn.).    schere, Wechselstück, Schieber) beim

Rundschreiben p. Zirkular.    Erdbohren; nożyce ogniwowe, su-

Rundseil (rundes Förderseil); lina wak (wierc. ziem.).

okrągła (górn.)    Rutschung; 1) zsuw, usuw; 2) usu-

Rundstahl; 1) stal okrągła; 2) wyci- wisko (geol.).

nak, nóż okrągły, łukowy.    Rüttelherd; stół płóczkowy wstrzą-

Rundzange; kleszcze (szczypce) krą- sany (sort.), p. Herd.

głe, okrągłe (kow.).    Rütteln; trząść, potrząsać, wstrząsać.

Runge (Stemmleiste eines Wagens); Ryakolith (Eisspat); ryakolit, spat kłonicą (zapora boczna u wozu).    lodowaty (min.).

S.

Saal; sala, komnata.

Saalband p. Salband. Saarbrücker-Schatzlarer-Schich-

ten; warstwy saarbriickeńsko-schatz-larskie (geol.).

Saccharit; sacharyt (min.). Sachkundiger (Sachverständiger);

znawca, biegły.

Sachsei p. Saxe, Saxel. Sachverhalt; stan przedmiotu, sprawy, interesu.

Sack; wór, worek.

Sackelevator (Sackaufzug); elewator (podnośnik, wyciąg) worków. Sackbohrer (Bohrsack, Bagger); świder z workiem, świder workowy (wierć. ziem.).

Sackpumpe; pompa wiadrowa (maszyn.).

Safflor (Saflor, Zaffer); saflor (prażona ruda kobaltowa) (chem. techn.).

Safflorit (faseriger weißer Speiskobalt, grauer Speiskobalt, Eisenkobalterz, Eisenkobaltkies); safloryt (min.).

Safflorkobalt; ruda saflorowa (min. techn.).

Saftgrün; zieleń sokowa (barw.). Säge; piła (narz.).

Absatz —, (Zapfen —); piła od-sadzkowa, odsadnica, czopnica. Band —; piła pasowa, taśmowa, bez końca.

Bogen —; piła łukowa, kabłączni-ca, esówka.

Brett —, (Brettschneider —); piła tracka.

Dekupier —, (Ausschneid —); piła do żelaza, wyrzynarka.

Exzenter —; piła mimośrodowa. Geradblatt —; piła prosta.

Grad —; piła nacięciowa, zasuw-nicza. '

Hand —; piłka ręczna.

Klob—, (Längen—, Brett—); piła klocowa, kłodowa, kłodnica, ramówka.

Kreis —, (Zirkular —); piła kołowa, okrągła, obrotowa, cyrkularna, tarczowa.

Laub —; piłka zakrętowa, cienka. Metali —; piłka (kabłąkowa) do metali.

Säge; piła (narz.).

Nut —; wpustnica.

Örter —, (Spann —); piła krawężna,. krawężnica.

Quer — p. Schrotsäge.

Rück —; grzbietnica, płatnica grzbietowa.

Rund —; piła okrągła.

Schließ —; piła czopowa, czopnica,. naciętnica.

Schlitz —; szparnica.

Schrot —, (Korb —, Quer —); piła poprzeczna.

Schweif —; piła krzywiznowa, krzywica.

Spann — p. Örtersäge.

Stich —, (Loch —, Spitz —); piła otworowa, otwornica.

Tischler —; piła stolarska, ramowa. Zapfen — p. Absatzsäge. Zimmermanns—; piła ciesielska, zweihändige —; piła dwuręczna. Sägeblatt (Band der Säge); taśma (ostrze) piły, piłak, lama. Sägefeile; pilnik piłowy, nazębiakr nazębek.

Sägegatter; trak, trak tartaczny. Sägemühle (Sägewerk, Schneidemühle) ; tartak, piła (techn.). Sagenit; sagenit (min.).

Sägen; rznąć piłą, piłować, trzeć. Sägespäne; trociny.

Sahlband p. Salband.

Saife (Seifen) p. Seife.

Saiger — p. Seiger —.

Salband (Sahlband, Saalband, Saumr Seilband, Sohlband, Schaalband, Lettenbesteg, Gangulmen); łupina,, okraj, żyłokruch (geol.) p. Lettenbesteg.

Salbänder (sing. Salband, Gangulmen) p. Salband.

Saldieren (Rechnung begleichen); saldować, zapłacić, wyrównać rachunek.

Saldo (Restbetrag, Überschuß); saldo: 1) różnica między przychodem a rozchodem; 2) reszta po stronie: winien lub ma.

Saline (Salzwerk, Salzsudwerk); salina, warzelnia, żupa solna, żupa soli (soln. warzel.).

Salinenarbeiter; robotnik salinarny (soln.).

Salinenaufseher (Salzaufseher); do- Salpetersäure (Salpetersäurehydrat, zorca salinarny (soln.).    Hydronitrat); kwas azotowy, sale-

Salinenbeamter (Salzbeamter);    trzany (chem.).

urzędnik salinarny.    gewöhnliche — , (verdünnte —,

Salinenbetrieb; ruch salinarny, sol- Scheidewasser); kwas azotowy roz-nictwo (soln.) p. Betrieb.    cieńczony, serwaser.

Salinendirektion; dyrekcya    salinar-    rote—, (rauchende—); kwas azo-

na (soln.).    towy czerwony, dymiący.

rektor salinarny.

Salinenkunde (Salzwerkskunde, Halurgie); solnictwo, nauka okopaniu i warzeniu soli (soln.).

Salinentechnik p. Salinenwesen.

Salinenverband (Salinenkonvention) in Deutschland; związek salin, kon-wencya salin.

Salinenoberverwalter; starszy za- | rządca salinarny, nadzarządca salin.

Salinenverwalter (Salzverwalter); zarządca salinarny (soln.).

Salinenverwaltung (Salzverwaltung) ; zarząd salinarny (soln.).

Salinenwesen (Salzwesen, Salinentechnik); solnictwo, warzelnictwo.

Salinometer (Salzwage) p. Salome

Salinendirektor; dyrektor salin, dy- Salpetersaure Salze (Nitrate); azotany (chem.).

Salpetersaures Kalium (salpetersaures Kali) p. Salpeter. Salpetersiederei p. Salpeterhütte. Salpetrige Säure; kwas azotawy (chem.) p. Salpetrigsäureanhydrid. Salpetrigsäureanhydrid (salpetrige Säure) Stickstofftrioxyd; bezwodnik azotawy (chem.). Salpetrigsaure Salze (pl.) p. Nitrite. Salz; sól (min. chem.).

See —; sól morska, jeziorna, osadowa, osiadka.

Siede —, (Sud —, gesottenes —); sól warzelna, warzonka.

Stein—, (Koch—); sól kamienna, kopalna, kuchenna.

ter.

Salzabfälle; odpadki solne (soln. Salit; salit (min.).    warzel.).

Salmiak (Chlorammonium); salmiak, Salzabgabe; 1) wydawanie (sprze-chlorek amonowy (chem.).    daż) soli; 2) danina solna.

Salmiak (oktaedrisches Ammoniak- Salzablagerung; ułożenie, uławice-salz); salmiak, sól ammoniacka nie, uwarstwienie soli (geol.).

(min.).    Salzader; żyła solna (geol.).

Salmiakelement; ogniwo salmiako- Salzamt (Salinenamt); urząd solny, we (el.).    żupa.

Salmiakgeist (wässeriges Ammoniak,    Salzarbeiter (Salinenarbeiter); robo-

Ätzammoniak); amoniak żrący, płyn-    tnik salinarny    (soln.).

ny (chem.).    Salzaufschluß; odkrywka solna

Salmiaklösung; rozczyn (roztwór)    (górn.) p.    Aufschluß.

salmiaku (chem.).    Salzausbringen; wydajność soli

Salmiaksalz; sól salmiakowa (chem.).    (górn.).

Salometer (Salinometer,    Salzwage);    Salzaufseher p. Salinenaufseher.

solomierz, słonomierz, słonomiar,    Salzausfuhr (Salzexport); wywóz

gęstomierz (areometr) solankowy (eksport) soli.

(soln.).    Salzauspehrkriicke (Auspehrkrii-

Salose (unreines Salz) in Italien; sól cl<e) p. Ausbärkrücke.

nieczysta, saloza (soln.).    Salzausschlagen (Ausschlagen des

Salpeter (Kalisalpeter, salpetersaures i Salzes, Bären) p. Ausbären.

potasu (min. chem.). Salpetergrube; dół saletrowy, sale-trarnia.

Salpeterhaltig; saletrowy, saletrza-

Kali, Kaliumnitrat);    saletra,    azotan    Salzaustragevorrichtung; przy

rząd solny wysypczy, wy nośnik (wy-sypnik) solny (warzel.).

Salzbad; kąpiel solankowa, kąpiel w solance.

ny.

Salpeterhütte (Salpetersiederei, Salpeterwerk); saletrarnia, salitrarnia, warzelnia saletry (chem. techn.).

Salpetersalzsäure (Goldscheidewasser) p. Königswasser.

Salzbalvan (Salzblock); bałwan soli (słup z soli wykuty kształtu beczki o wadze i wielkości rozmaitej, w Wieliczce i Bochni) (soln.). Salzband (Band); kłopeć, kłapeć, kła-petek solny (ława solna w Wieliczce

05 03 0305 03 05 05 03 05 05 03 05 05 05 05 05 05 05 05 05 05 05 03 05 05 05 05 05 05

?!plflll!^|i|plill!lillllll!|li|lllllll!llllllll|!|i|lli

3 ©: —ena OÜKONfftcjg^. » Jb ® o:®    ^ 'S S 1 cc s    3 O » g?0 S* S 5S«? - ® x® § fl® s ® 9 ffo

PF P lf HIP HP I |Hb ||I    *|=¹

5! gf lg |- *f^-rls»scss '•s=sąSii!£~fsiggśe*-? ?'«■*;l'ls!g“s =f”?2

I 1» V. I Łaiisitii* I?^“li'-ls

I if ii V    srF ls« lumh&MH tM :sfi

f-si |i Fl s ii |l»1 fis 11 ri^tr! u r|1t hi⁵

I I?    P    »    ||    II    I    5?    '    g|    g>    fZt    !§■    g    |>l    !⁵’    ~    |'M    ||l|    fili

- ^    Ł    ~    ;i    *!    *.    >    M-;    f    1I1    ₄|    Ł    If    p    %    !|    Vif    pts

^ 2.    cre    Ł a fl    crJT^i    5 3    2g    ® 2    %    7? rr    5    3 g

a    ¥ ?    ?    ’S'-' a    2' en    JTg    &    ? °?    3    » o    ₅- o g.

:•<

N CD Cp

a    S n    g

ą    s-g    =

er 'c >r .'c

*zhhhUs lüllllrs lllslls.li.-HH4    l!?i|kll;&!

S% sr E|pgf*? ggf«s g’ri'l-g’S’Slg'g'i g"~f<Ę^ =E^g-sg$18?|»»-??8 IWZ? Je? § iJl-2

r=-& s-sls-H- 8 8 ff; »1 |s l»s r uf s$f s    * & ifiH

®l 14 ;» ?;|    ll|i:||lgl!«« ^||l sl??r H^lsoE?»

£.§ 2«=-~ -a S*    ! §*; 3:.® » S S-Ä 5-5:3    ^^5“ V2*^l2 «.Si

■5 5.

(ß

fl

gsä|7?B    s-s-s^t wg^§⁵i

«. rf» ' 4 § _ ° O 3.^ O    § OQ g.

2    *|b    £ asigS-p s-3-^a^

r^f i-fi f I«

& niiH#; ■

b 'S 5c 2

■S i°l

T3 CO •- S

II iś.

S'g³

Crq g fl

2 2 i § « S    1    ^

.•£    c    o g

ao    *    «Sä

^    .    ö.® S

II

GB GB GB GB

GB GB GB GB

gbgb

GB 99

GB GB GB

Salzkonvention (Salinenkonvention) p. Salinenverband

Salzkörnung (b. der Sudsalzgewinnung) ; ziarnistość soli (warzel.).

Salzkote (Salzkothe, Salzkotte, Siedehaus, Sudhaus, Pfannhaus, Salzgebäude); warzelnia soli, huta solna, żupa, karbarya (soln.).

Salzkränze (Dörrkränze); kręgi suszarnia ne (warzel.).

Salzkristall; kryształ solny (min. chem.).

Salzkrücke (Auspehrkrücke) p. Ausbärkrücke.

alzkruste p. Salzhaut, alzkupfererz (Atakamit, Chlor-kupfererz, salzsaures Kupfer, prisma-toidischer Habronemmalaehit); atakamit, solan miedzi (min.). Salzläden (an den Pfannenmanteln);

deski ociekowe (warzel.). , Salzlage (kleiner Salzverhau, kleine Salzkammer); działko solne (soln.). Salzlager (Steinsalzlager); pokład soli, pokład solny (geol.).

: złoże solne (geol.).

p. Salzmorast.

i; ił solny (geol.) p. Letten.

g; rozczyn (roztwór) solny

(chem. warzel.).

i p. Salzniederlage.

; margiel solny (geol.). n p. Minutiensalz. lg (zur Denaturierung);

mieszanka solna (soln.).

Salzmittel; calizna solna, warstwa solna (geol. górn.) p. Mittel.

Salzmolter (Molter); koryto solne (w którem topki formują) (warzel.).

Salzmolterstuhl; stolec (podstawa) koryta solnego (warzel.). alzmonopol; monopol solny, alzmorast (Salzlake, Salzsumpf);

bagno słone (geol.). alzmühle; młyn solny, alzmulde; niecka (niecułka) solna, niecka (niecułka) na sól (soln.).

Salzniederlage (Salzmagazin, Salzhaus); skład soli, magazyn soli.

Salzpfanne (Salzsiedepfanne, Siede-pfanne, Sudpfanne) p. Pfanne, alzpfannenblech p. Pfanneisen.

alzpfänner p. Pfänner, alzpfeiler; 1) filar solny (w kopalni soli kamiennej); 2) filar solny (pod panwią wskutek przeciekania warzonki) (warzel.).

Salzpflanze; roślina solna.

Salzporrekte (Salzförderung); wyciąganie soli (szybem), porrekta (w Wieliczce i Bochni) (górn. soln.) p. Förderung.

Salzpreis; cena soli.

Salzprobe; próbka soli, próbka solna.

Salzproduktion; produkcya (wytwórczość) soli.    *

Salzquelle (Solquelle); źródło słone (geol. soln.).

Salzquellensole (Quellsole); solanka źródlana, rodzima (geol. soln.).

Salzrecht; prawo solne, prawo dobywania soli (pr. górn.).

Salzregal; regał solny, królewszczy-zna solna (pr. górn.) p. Regal.

Salzreinigung; czyszczenie soli (sort.)

Salzsandstein; piaskowiec solny (geol.).

Salzsäure (Chlorwasserstoffsäure); kwas solny, kwas chlorowodorowy (chem.).

wässerige —, (flüssige —, rauchender Salzgeist); kwas płynny, dymiący.

Salzschaufel; łopata do soli (narz.).

Salzschaum (Salzschmand) Produkt des Siedebetriebes; piana solna, szumowiny solne (warzel.).

Salzschicht; warstwa soli, warstwa solna (geol.).

Salzschichten (das); kopienie soli (układanie kruchów solnych lub to-pek w stosy) (soln. warzel.).

Salzschlägel; pranik, tłuczek, kija-nia, łopatka, kopystka (do nabijania warzonki w formy) (warzel.).

Salzschlamm (Krückschlamm, Kratzerde) vom Salzsieden; muł solny, błoto solne, wyskrobki solne (warzel.)

Salzschmand p. Salzschaum.

Salzschöpf (Salzschopp, Schöpf, Schep, Scherp) p. Pfannenstein.

Salzschweiß; wypot solny (solanka naturalna, źródlana) (geol.).

Salzsee (der); jezioro słone (geol.).

Salzsieden (das) p. Salzsiederei.

Salzsieder (Sieder); warycz, zwarycz, solowar (robotnik warzący solankę) (warzel.).

Salzsiederei (Salzsiedung, Salzsie-den, Versieden); warzenie soli, warzelnictwo (praca) (warzel.).

Salzsiederei (Salzkote); warzelnia soli (warzel.) p. Salzkote.

Salzsole (Sole, Sülze, Sur, Salzwasser); solanka, surowica, woda słona, rosół, murya (soln.).

— in den Salzseen; ropa.

Salzsolenstürzer; koszowy (soln.).

Sammelbatterie; baterya akumulatorów (el).

Sammelbehälter (Sammelreservoir);

zbiornik, łachań (techn.). Sammelbrunnen; cysterna, studnia zbiorcza.

Salzspat p. Kluftsalz.

Salzspindel p. Solspindel.

Salzstalaktit (Salztropfstein); stalaktyt, sopel, naciek solny (min.).

Sammeldrain p. Hauptdrain.

Sammellinse (konvexe Linse); soczewka skupiająca, zbierająca (fiz.).

Sammelreservoir p. Sammelbehälter.

Sammelrinne (Austragerinne, Ausgußrinne, Satzrinne, Stockrinne) bei Pochwerken; żłób (koryto) wylewny, wynośny (sort.).

Sammelrohr; rura zbiorcza (zamrażanie szybów) (górn.).

Salzstätte; suszarnia soli, suszarnia solna (warzel.).

Salzstaub; pył solny.

Salzstein p. Pfannenstein.

Salzsteppe; step solny.

Salzsteuer; podatek solny.

Salzstock; skład solny, kłąb solny (masa soli wewnątrz ziemi nie tworząca ani pokładu ani żyły) (geol.). p. Stock.

Salzstöckel (Stökerl, Fuderl) p. Fu-derl.

Salzstoßer (Eisenknecht); beczkowy, Samjnelschienen; szyny zbiorcze, bijacz (robotnik w Wieliczce i Bochni zbiornice (el.).

pakujący sól w beczki) (soln.).    Sammelschienenspannung; napię-

Salzstube; izba solna.    cie zbiornico we, napięcie na szynach

Salzstück; kawałek soli, złamek solny, zbiorczych (el.).

bryła solna (soln.).    Sammelspiegel (Hohlspiegel); zwier-

Salzsudhütte p. Siedewerk.    ciadło skupiające, zbierające, wklę-

Salzsudwerk p. Siedewerk.    słe (fiz.).

Salzsumpf p. Salzmorast.    Sammelteich; staw zapasowy, zbior-

czy.

Sammeltrichter; kociołek okapowy (bud.).

Sammetblende (Samtblende, Pyrrho-siderit, Göthit); pirrosyderyt, getyt (min.).

Sammetschwarz (von Farbe); czarny jak aksamit, barwy aksamitnej (min.).

Sammler; akumulator (el.). hydraulischer —; zasobnik (zbiornik) hydrauliczny.

Sammlung; zbiór.

Samoit; samoit (min.).

Sand; piasek (geol.). feiner —; piasek drobnoziarnisty, piaseczek.

fetter — (schlammiger —, Lehm —); piasek tłusty, gliniasty.

Flug —, (Staub —); piasek lotny, miałki, kurzawka.

Fluß —, piasek rzeczny.

Form —; piasek formierski, goldführender —; piasek złotonośny, złotodajny.

grober — , (Gries) p.Kies (Kiessand). Gruben —, (ordinärer—); piasek kopalny; polny.

Kalk —; piasek wapnisty.

Lehm —; p. fetter Sand.

Quarz —; piasek kwarcowy, krzemionkowy.

scharfer —; piasek ostroziarnisty.

Salzteich p. Salzgarten.

Salzton; ił solny, solonośny (geol.).

Salztrage; nosze solne (do przenoszenia topek solnych do magazynu)

(warzel.).

Salzträger; noszacz, noszak, nosza-rek solny (soln. warzel.).

Salztrocknung; suszenie soli.

Salztrog ((Molter) p. Salzmolter.

Salzverlust (bei der Gradierung); ubytek soli (przy tężeniu) (soln.).

Salzverwalter p. Salinenverwalter.

Salz Verwaltung p. Salinenverwaltung.

Salzverwendung; użycie, zużytkowanie soli (geol.).

Salzwage; 1) waga solna, waga do soli; 2) p. Solwage.

Salzwasser (Salzsole); woda słona, solanka (geol. soln.).

Salzwerk; 1) zawód solny; 2) p. Salzbergwerk; 3) p. Saline (Salzsudwerk).

Salzwerksbeamte; urzędnik żupny, żupnik solny (soln.),

Salzwerkskunde p. Salinenkunde.

Salzwesen p. Salinenwesen.

Salzwirker (Salzjunker, Salzwerksbetreiber, Salzwerksbesitzer) p. Pfänner.

Samarskit (Uranotantal); samarskit (min.).

Samkost p. Zubuß.

Samensalz p. Hanfsalz.

; piasek wulka-

Sand; piasek (geol).

Schwimmsand (Triebsand); ku-rzawka, zydz, zyz, żygawica.

Staub —; piasek lotny, miałki. Triebsand p. Schwimmsand, vulkanischer niczny.

Sandablagerung: namuł, namulenie (piaskowe) (geol.).

Sandarach (Sandarak) p. Realgar.

Sandbad; kąpiel piaskowa (chem.).

Sandbank; ława (ławica) piaskowa, mielizna, odmiał (geol.).

Sandberg; góra piaskowa (geol.).

Sandbesatz (Sandbesetzung); przybitka (przysypka) piaskowa (górn.).

Sandbettung; podłoże piaskowe (kol.).

Sandboden (Sandgrund); piaszczyzna, grunt piaszczysty (geol.).

Sandbohrer (Sandlöffel); świder łyżkowy, świder do piasku, łyżka (wierć, ziem.).

Sanddamm; tama piaskowa, opona (celem wstrzymania pożaru w kopalni) (górn.).

Sanddurchwurf (Sandsieb); sito do piasku, arfa, harfa, rafa (bud.).

Sanderde; ziemia piaszczysta (geol.).

Sanderz; piaskowiec żelazisty (geol.).

Sandfeld (pl. Sandfelder); pole piaszczyste (geol).

Sandform; forma piaskowa, forma w piasku (form. odl.).

Sandformer (Former); formierz, ka-dłubnik (form. odl.).

Sandformerei (Sandförmerei); formowanie w piasku, formowanie chude (odl.).

Sandgebirge ; górotwór piaskowy, góry piaskowe (geol.).

Sandgräber; piaskarz.

Sandgräberei (Sandgrube); piaskar-nia, piaskownia, dół piaskowy, kopalnia piasku.

Sandgrund p. Sandbodón.

Sandguß (das Gießen); odlewanie w formy z piasku (odl.).

Sandguß (das Produkt); odlew w formie z piasku (odl.).

Sandheber (Sandlöffel, Zylinderbohrer); łyżka, świder walcowy, piasecznik (wierć, ziem.)

Sandig; piaszczysty.

Sandkohle (magere Steinkohle); węgiel sypki, rozsypny (min.), gasreiche —; węgiel długopło-mienny.

Sandlöffel; 1) p. Sandbohrer; 2) p. Sandheber.

Sandpapier; papier napiaskowany, piaskowy, piaszczysty, piaszczak. Sandpumpe (Schlammpumpe beim Erdbohren); pompa piaskowa, łyżka amerykańska, czerpak amerykański, (wierć. ziem.).

Sandschicht; warstwa piasku. Sandschüttung; nasyp piasku, pod-syp (popsypka) piaskowy (bud.). Sandsieb p. Sanddurchwurf. Sandspülverfahren; sposób zamulania piaskiem (górn.).

Sandstein; piaskowiec (geol.). alter roter — (roter Übergangs —); piaskowiec dawny czerwony, (de-woński).

Bunt —, (bunter —) piaskowiec pstry (tryasowy).

eisenschüssiger —, piaskowiec żelazisty, czerwony, flözleerer —; piaskowiec płonny. Grauwacken —, (Grauwacke); piaskowiec szarowakowy, szarowaka. Grün —; piaskowiec zielony, angielski (kredowy).

Jura —, piaskowiec jurajski. Karpathen —, (Wiener —) piaskowiec karpacki, wiedeński.

Kohlen — piaskowiec węglowy, neuer roter —, piaskowiec nowszy czerwony (permski) p. Rotliegendes.

Quader —, piaskowiec ciosowy. Rot —, (alter roter —); piaskowiec dawny czerwony (dewoński).

Rot —, (neuer roter —): piaskowiec nowszy czerwony (permski); p. Rotliegendes.

Schilf —; piaskowiec trzcinowy. Stuben —; piaskowy izbowy, weicher —; p. Molasse. weißer —, (Lias —); piaskowiec biały (liasu).

Sandsteinbruch; łom piaskowca. Sandsteingebirge; górotwór piaskowcowy, góry piaskowcowe (geol.). Sandsteinplatte(zuTrockenpfannen);

płyta piaskowcowa (warzel.). Sandsteinschiefer; łupek piaskowcowy (geol.).

Sandsumpf (pl. Sandsümpfe, wilde Sümpfe) b. d. Mehlführung; rząp płonny, jałowy (sort.).

Sanidin (glasiger Feldspat); sanidyn, felspat szklisty (min.).

Sanität (Gesundheit); zdrowie (pospolite, powszechne).

Sanitätswagen; wóz dla rannych, wóz (wagon) sanitarny.

Saphir (blauer Korund); szafir (korund niebieski (min.).

Saphir-Asterie (Asterie, Sternsaphir); szafir gwiaździsty (min.).

Saphirin; safiryn (min.).

Saphirquarz (blauer Quarz, Siderit); kwarc szafirowy (min.).

Saphirspat p. Disthen.

Sard (Sarder); sard (odmiana chalcedonu) (min.).

Sardinian; sardynian (min.).

Sardonyx; sardonik, sardoniks, sar-dyk (odmiana chalcedonu) (min.).

Sargdeckel; kułak skalny (w nadkładzie węgla) (górn.).

Sarkolith; sarkolit (min.).

Sarmatische Stufe; piętro sarmackie (geol.).

Sartorit p. Skleroklas.

Sassolin (Borsäure, prismatische Boraxsäure); sasolin, kwas borowy (min.).

Sattel (Gebirgssattel); siodło, fałda antyklinalna (miejsce, gdzie warstwa pokładu środkiem się podnosi a z dwóch boków zanurza się w głąb) (geol.). p. Luftsattel.

Sattel (Fahrsattel, Einsitzgurt, Knebel, Knecht); pętlica, szląg, siodło szybowe (górn.).

Sattelbildung (sattelförmige Bildung, Sattel); utwór siodłowy, siodło (geol.).

Sattelboden (bei Pfannen); dno siodłowe (warzel.).

Sattelbrücke mit Streben; most belkowy ze zastrzałami (bud. most.).

Satteldach (Giebeldach); dach dwu-chylny, dach dwuokapowy.

Sattelflöz; pokład siodłowy (geol.).

Sattelflügel; skrzydło siodła, bok siodła (geol.).

Sattelförmig; siodłowy (geol.).

Sattelgang; żyła siodłowa (żyły pokładowe) (geol.).

Sattellinie; linia siodłowa, grzbietowa (geol. miern.).

Sattelmulde; kotlina siodłowa (geol.) p. Mulde.

Satteln (einen Sattel bilden); tworzyć siodło (geol.).

Sattelpfanne p. Kofferpfanne.

Sattelschiene; szyna siodłowa, sio-dłowata (kol.).

Sättigen; nasycać (chem. el. soln.).

Sättigung; nasycenie (chem. el. soln.).

Sättigungsgrad; stopień nasycenia, sytości, tęgości (chem. el. soln.).

Sättigungsgrenze; granica nasycenia (chem. el. soln.).

Sättigungskapazität; zdolność nasycenia, nasycalność (chem. el. soln.).

Sättigungskonstante; spółczynnik nasycenia (magnetycznego).

Sättigungspunkt; punkt (kres) nasycenia (el.).

Sättigungstemperatur; temperatura (ciepłota) nasycenia (chem. el. soln.).

Sättigungsverhältnis (relative Feuchtigkeit); stosunek nasycenia, wilgoć (wilgotność) względna (fiz.).

Sättigungszustand; stan nasycenia, sytość (chem. el. soln.).

Satz; 1) zdanie, teza, założenie, twierdzenie; 2) miejsce, ustęp (w piśmie); 3) pozycya; 4) zespół (w znaczeniu kompletu); 5) stadło, dobór, zestaw (kół zębatych).

Satz (Erzsatz, Erzgicht, Einsatz, Gicht, Schicht, Charge) p. Gicht.

Satz (Kunstsatz, Schachtsatz, Schachtpumpe) p. Pumpensatz.

Satz (beim Pochwerk) p. Pochsatz.

Satzbeobachtung (Richtungsbeobachtung); pomiar kierunkowy, pomiar (kąta) seryami (miern.).

Satzhöhe (Pumpensatzhöhe, Förderhöhe); wysokość czerpania, wysokość podawania (maszyn, górn.).

Satzkasten (Kunstkasten, Sumpfkasten) bei Schachtsätzen; skrzynia pompowa (maszyn, górn.).

Satzlade (beim Pochwerk) p. Pochtrog.

Satzrinne (Ladenwassergerinne); koryto tłuczkowe (sort.).

Satzschlamm; muł rząpiowy (sort.).

Satzstück (oberes Satzstück, Ausgußstück, Ausgußrohr) bei Schachtpumpen; rura odpływowa, wylewka (maszyn, górn.).

Satzung; statut, postanowienie.

Sau (Ofensau) p. Eisensau.

Säuberarbeit; 1) p. Säuberung;

2) czyszczenie ługowni z iłu. (soln.).

Sauberer (Säuberjunge, Grubensäu-berer); zmiatacz, zaczyszczacz (kopalniany) (górn.).

Säubern (absäubern); czyścić, za-czyszczać, cudzie (górn.).

Säuberpütte (Püttenschacht); szybik oczyszczalny (w ługowniach soli) p. Püttenschacht.

Säuberrolle (zur Säuberung des Sinkwerkes); rura oczyszczalna, oczysz-czalnik (soln.).

Säubertrog (Bergtrog); niecka, nie-culka (górn.).

Säuberung (Säuberarbeit, Gruben- Saug- und Druckpumpe (doppelt-säuberung); czyszczenie, zaczyszcza-    wirkende Pumpe);    pompa    ssąco-

nie, cüdzenie (kopalni) (górn.).    tłocząca (maszyn.).

(soln.).

Säuberungsaufzugsgrube (bei den Saugpumpenkolben (Saugkolben); Grubenwehren) ; dół oczyszczalny tłok pompy ssącej, tłok ssący (maszyn.).

Säubervorrat; zmiotki kopalniane Saugrohr (Saugröhre, Sauger) einer (górn.).    Pumpe; rura ssawcza, ssawna, ssąca,

Sauer; kwaśny (chem. met.).    rura wznoszenia (maszyn.).

Sauerbrunnen (Sauerquelle); zdrój Saugsatz (Säugpumpe im Schacht);

kwaśny, szczawa, Szczawnica (geol.).    zestaw (pompowy)    ssący,    pompa

Säuerling (Sauerwasser, Sauerbrun- ssąca (maszyn, górn.). nen); szczawa, kwaśnica, woda mi- Saugschwungheber (Saugschwung-neralna kwaśna (min. geol.).    pumpe) p. Zentrifugalpumpe.

Sauerstoff (Oxygen); tlen (chem.). Saugstrahlpumpe; smoczek (ma-Sauerstoffbasen (Oxybasen); zasady    szyn.).

tlenowe (chem.).    Säugventil (Saugklappe) der Pumpe,

Sauerstoffhaltig, tlenisty, tlen za- des Gebläses; wentyl (zawór) ssaw-wierający (chem.).    czy, ssawny, ssący (maszyn, górn.).

Sauerstoff salze (Oxysalze); sole tle- Saugventilator (saugender Ventila-nowe (chem.).    tor); wentylator (przewietrznik, wy-

Sauerstoffsäuren (Oxysäuren); kwa-    wietrznik) ssący (maszyn, górn.).

sy tlenowe (chem.).    Saugventilkasten; skrzynka wen-

Säuerung (Säurung); kwaszenie    tyłowa (zaworowa) ssawna (ma-

(chem.).    szyn.).

Saugdampfstrahlgebläse; wydy- Saugwerk (Saugpumpenwerk); pom-szak (ekshaustor), dyszak wysysa- py ssące, zestaw pomp ssących (mający (maszyn.).    szyn.).

Saugen (bei Pumpen, Gebläsen, Ven- Saugwindkessel; powietrznik ssaw-tilatoren); ssać.    czy, bania    powietrzna ssawna (ma-

Saugend; ssący,    ssawny,    ssawczy.    szyn.).

Sauger (saugende Wettermaschine, Saugwirkung; działanie ssące, ssa-Wettersauger);    wentylator,    (prze-    nie (maszyn,    el.).

wietrznik, wywietrznik) ssący (ma- Säule; 1) słup, kolumna (bud.), szyn. górn.).    2) stos (el.).

Sauggasmotor; motor (silnik) wodno- Säule Voltasche p. Voltasche Säule.

czadowy (maszyn.).    Säule Zambonische p. Zambonische

Saugheber p. Heber.    i Säule.

2) p. Ulmenbau (górn.).

Säuleneisen; żelazo słupowe, ćwier-ciownik, słupownik (met.).

Säulenelektrometer; elektrometr słupkowy (el.).

Säulenelektroskop; elektroskop słupkowy (el.).

Säulenförmig (vom Gestein); słupowy (geol.).

Säulenfuß; podsłupie, podstawa słupa, noga słupa, baza, piedestał (bud.).

Säulengang p. Säulenhalle.

Säulengestell (einer Bohrmaschine); podstawa (spód, stojak) słupkowa (górn.).

Säulenhalle (Säulengang); kolumnada, filarowanie, krużganek, portyk (arch.).

Säulenweite; międzysłupie (odległość słupów od siebie) (bud.).

Saughöhe (einer Pumpe); wysokość Säulenbau; 1) budowa słupa (bud.); ssania (maszyn.).

Saugkanal; kanał ssawczy (wentylatora) (maszyn, górn.).

Saugklappe; p. Säugventil.

Saugkolben; (bei Pumpen) p. Saugpumpenkolben.

Saugkopf (Saugkorb, Seichblech,

Seiherblech, Seichkasten, Seiherkasten, Seiher, Seiger, Schmundsieb) bei Pumpen; smok, kosz ssawny (maszyn.).

Saugleitung (Saugrohr); przewód ssawny, rura ssawna (maszyn.).

Sauglutte (beim Wetterfocher); lutnia (powietrzna) ssąca (maszyn, górn.).

Säugöffnung (einer Pumpe, eines Ventilators); otwór ssawny, ssący, wysysacz (maszyn.).

Säugpumpe; pompa ssąca (maszyn.).

Schacht (pl. Schächte oder Schachte); szyb (góra.).

Saum; 1) brzeg, kraniec (pola); 2) rąbek (blachy); 3) zawinięcie (naczynia); 4) p. Salband.

Saumholz; krawężnik (na mostach).

Saumschwelle (Grundschwelle, Unterschwelle); podwalina, przycieś (dolna belka pozioma w ścianach drewnianych) (bud.).

Saumspiegel (Grauspiegel. Grauspiegeleisen) ; surowiec zwierciadlisty szary (met.).

Saupnig; żupnik (dawniejszy tytuł urzędnika górniczego, przełożonego nad kopalniami na gruncie królewskim) (góra.).

Säure; kwas (chem.).

Säurehaltig; kwaśny, kwas zawierający (chem.).

Saurier; jaszczur (zwierzę przedpotopowe podobne do jaszczurek, lecz olbrzymie) (geol.).

Saussurit (Jade, prismatischer Adia-phanspat); sosiuryt, saussuryt (min.).

Sausümpfe (wilde Sümpfe pl.) bei der Mehlführung; rząpie płonne, jałowe (sort.).

Saxe (Saxel, Sachśel, Sichertrog) p. Sichertrog.

Saynit (Grünauit, Nickelwismutglanz, Wismutnickelkies); sainit, saynit (min.).

Schabate (Schabotte); 1) p. Cha hotte; 2) p. Pochsohle.

Schabeisen; skrobaczka, skrobak. (ślus.).

Schaben; skrobać, zeskrobywać, oskro-bywać.

Bohr —, (abgebohrter —); szyb wiercony.

Brems —, (seigerer Brems —); szyb hamulczy.

Fahr —, szyb wjazdowy, zjazdowy. Flach —, (flacher —, tonnlägiger —); szyb pochyły.

Fürder —, (Treib —, Zieh —); szyb wyciągowy, wywozowy, dobywczy, dobywalny.

gebrochener —; szyb łamany. Haupt —; szyb główny.

Kunst — p. Wasserhaltungsschacht. Rieht —, (Seiger —); szyb pionowy. Roll — p. Rolloch.

Schürf —, (Versuchschacht); szyb poszukiwawczy, poszukiwalny.

Tag —; szyb światowy, górny, dzienny.

Tiefbau —; szyb głębiznowy, głębinowy, najgłębszy, tonnlägiger — p. Flachschacht, verbrochener — ; szyb zapadnięty, zapadły.

Versuch — p. Schurfschacht.

wassereinsaugender —; szyb po-żerakowy.

Wasserhaltungs —, (Pumpen —, Kunst —); szyb wodny, pompowy. Wetter —, (Ventilations —); szyb powietrzny, wentylacyjny, przewiewny.

Schacht (Ofenschacht, Schachtraum) eines Schacht- o. Hochofens; szyb pieca (hut.).

Schaber; 1) skrobak, skrobaczka; Schacht-; szybowy (górn.).

2) skrobacz (u złotników).    Schachtabsinken (Schachtabteufen);

Schablone (Lehr) p. Lehre.    głębienie (bicie) szybu (górn.).

Schablone (Muster); wzór, wzorek, Schachtabteilung (Schachttrumm);

wzornik, szablon.    przedział szybowy (górn.).

Schablonenwicklung; uzwojenie Schachtabteufen (das) p. Schacht-wzornikowe (el.).    absinken.

Schablonziegel p. Formziegel.    Schachtanlage; 1) założenie szybu;

Schabmesser; zbieracz, zgarniacz 2) zakład szybowy (górn.).

(sort.).    Schachtanschlagspunkt (Schacht-

Schabvorrichtung; urządzenie do ansatzpunkt); miejsce włomu (roz-zbierania, do zgarniania (sort.).    poczęcia, założenia) szybu (górn.).

Schabotte (Schabate); 1) p. Chabotte; Schachtaufseher; dozorca szybu 2) p. Pochsohle.    (górn.).

Schachtbrettbau (schachtbrettför- Schachtausbau (Schachtauskleidung, miger oder schachtbrettartiger Ab- Schachtverbau) ; obudowa szybu bau); odbudowa szachownicowa, od- (górn.); p. Ausbau, budowa w szachownicę (górn.).    Schachtauskleidung p. Schachtaus-

Schacht (pl. Schächte oder Schachte);    bau.

szyb (górn.).    Schachtbau; 1) szyb; 2) budowa szy-

Blind—, (Grubenschacht, Gesenk); bu; 3) wyrobisko szybowe (z szybu szyb ślepy, szybik, komin.    rozpoczęte)    (górn.).

Schachtbergbau (der Schachtberg- Schachtfutter (Futtermauer) eines baubetrieb); kopalnictwo (górnictwo) Schachtofens p. Kernschacht, szybowe (górn.).    Schachtgebäude (Schachthaus); bu-

Schachtbergbau (das Bergwerk);    dynek szybowy, budynek nadszy-

kopalnia (górn.).    bowy, nadszybie (gói-n.).

Schachtbetrieb (Abteufen und Ein- Schachtgefäß (Schachtfördergefäß, richtung des Schachtes); budowa    Schachtförderungsgefäß); naczynie

szybu (górn.).    wyciągowe, wywozowe (górn.).

Schachtbetrieb (Schachtförderung); Schachtgerüst p. Seilscheibengerüst.

wyciąganie (wydobywanie, wywożenie) szybem (górn.).

Schachtbohrer; świder szybowy, dłuto szybowe (do wiercenia szybów) (górn. wierć. ziem.), großer —; świder szybowy wielki, większy.

Schachtgestänge (Schachtstangen, Hauptgestänge) bei Schachtpumpen; żerdziny (ciągadła) główne, szybowe (maszyn, górn.).

Schachtgestell (Fördergestell, Förderschale); klatka, klatka (kosz) wyciągowa (górn.).

kleiner —; świder szybowy mały, Schachtgetriebe;okładziny(wścian-mniejszy.    ki, paliki) szybowe (górn.) p. Ge-

Schachtbohrgestänge; żerdki wier-    triebepfahl.

p. Bohrgestänge.

Schachtbohrturm; wieża wiertnicza szybowa (górn. wierć. ziem.).

Schachtbohrverfahren (Schacht-bohrmetliode); sposób wiercenia szybów* (górn. wierć. ziem.).

Schachtbühne;

2) p. Hauptbühne.

Schachtcuvelage p. Schachtküvelage.

Schachtdeckel (im Fahrschacht); drzwi (wieko) zjazdowe (górn.).

Schachtecke (pl. Schachtecken); kąt szybu, róg szybu (górn.).

Schachteinbau; włom (w*kop) szybowy (górn.).

Schachteinstrich (Spreize) p. Einstrich.

Schachtfahrt; 1) p. Ein- u. Ausfahrt; 2) p. Fahrt (Sprossenfahrt) (górn.).

Schachtfallen (pl.) p. Aufsatzvor-richtung.

Schachtfeld; pole szybu, pole szybowce (górn.).

Schachtfenster; 'okno szybowe, ujście szybu (górn.).

Schachtflügel (Schachtfeldflügel); skrzydło szybowe, (skrzydło pola szybowego) (górn.).

Schachtfördergefäß p. Schachtgefäß.

Schachtförderung; wyciąganie, wydobywanie, wywożenie szybem.

Schachtförderungsmaschine p. Fördermaschine.

Schachtförderungsgefäß p. Schachtgefäß.

Schachtführung (Führungsbäume, Spurlatten) p. Führungslatten.

tnicze szybowe (górn. wierć. ziem.). Schachtgevier(e) (Geviere, Schachtkranz, Schachtgezimmer, Schachtschloß, Umrüste); wieniec szybowy (górn.).

Schachthalle (Schachthaus, Schachtraum, Schachtlokale); nadszybie, szybownia (górn.).

1) p. Fahrbühne; Schachthaube p. Schachthut.

Schachthäuer (Abteufhäuer); górnik szybowy, kopacz szybowy, studniarz, szybarz, głębiarz (górn.). Schachthaus; 1) p. Schachtgebäude; 2) p. Schachthalle.

Schachtholz; budulec szy bowy (górn.) Schachthut (Schachthaube, Zechenhut, Bergmannshut); kapelusz (kołpak) górniczy (górn.).

Schachtjoch; jarzmo szybowe (górn. cieś.) p. Joch.

Schachtkabel; kabel (lina szybowa) (maszyn, górn.).

Schachtkapps (Schachtfallen) p. Aufsatzvorrichtung.

Schachtkaue (Kaue); jata szybowa, szałas szybowy, przystrzeszek (górn.). Schachtkranz p. Schachtgevier(e). Schachtküvelage (Schachtcuvelage, Schachtkuvelierung, wasserdichter* Schachtausbau); obudowa (szybów) wodoszczelna, wodonieprzenikliwa (górn.) p. Küvelage. eiserne —; obudowa wodoszczelna żelazna.

gemauerte —; obudowa wodoszczelna murowa, murowana, hölzerne —; obudowa wodoszczelna drewmiana.

Schachtlatten (Schachtstangen); 1) łaty (zrzyny) szybowe; 2) p. Führungslatten (górn.).

Schachtlattengang p. Tonnengang.

Schachtseil (Förderseil); lina szybowa, wyciągowa (górn.).

Schachtlokale p. Schachthalle.

bu (miern. górn.).

Schachtpfeiler.

Schachtsignal; sygnał szybowy (do zjazdu do kopalni i wyjazdu z kopalni) (górn.).

Schachtsohle (Schachttiefstes); spodek (dno) szybu (górn.).

Schachtstangen p. Schachtgestänge.

Schachtstangengang p. Tonnen-

Schachtmauer; mur szybowy (górn.). Schachtsenklung; pionowanie szy-Schachtmauerung (Schachtausmauerung); murowanie (omurowanie, Schachtsicherheitspfeiler p. obmurowanie, omurowa, obudowa murowa) szybu (górn.). absatzweise —; murów, ustępami, aufsteigende —; murowanie wstępujące.

wasserdichte —, (gemauerte Schachtkiivelage); murowanie wodoszczelne, obudowa wodoszczelna mu-

gang.

rowa, murowana.

— in einer einzigen Tour; muro- Schachtstoß (pl. Schachtstöße, wanie jednym ciągiem, bez przerwy. Schachtulm, Schachtwand); bok

Schachtmeister; majster szybowy, (ściana, ocios) szybu (górn.).

nadszybowy (górn.).    Schachtsumpf; rząp (toń) szybowy,

Schachtmund (Schachtmündung,    dno szybu (górn.).

Schachtöffnung); ujście (wylot, wy- Schachttagkranz p. Tagekranz, chód) szybu (górn.j.    Schachtteufe (Schachttiefe); głębo-

Schachtmülze; czapka górnicza,    kość szybu (górn.).

szybowa (górn.).    Schachttiefstes; 1) p. Schachtsohle;

Schachtofen; piec szybowy (hut.).    2) p. Schachtsumpf (górn.).

tragbarer —; kalbas, kupolak Schachttonne; beczka (tunna) szy-przenośny.    bowa (górn.).

Schachtpfeiler (Schachtsicherheits- Schachttritt p. Schachtricht.

pfeiler); filar szybowy, filar szybowy Schachttrumm p. Schachtabteilung; ochronny, filar szybowy oporowy.    und Trumm.

Schachttür (Hängebank); wrota szybowe, zrąb szybowy (górn.). Schachtturm; wieża szybowa (górn.) Schachtulm p. Schachtstoß.

Schachtpinge p. Finge.

Schachtplatz; plac szybowy, nadwo-rze szybowe (górn.).

Schachtprofil p. Schachtquerschnitt.

Schachtpunkt; punkt (włom, wkop) Schachtverschalung (Schachtver-szybowy, punkt szybu (górn.).    schlag): opierzenie    szybu (górn.).

Schachtpumpe; pompa szybowa Schachtverschluß; zamknięcie (za-(maszyn. górn.).    warcie) szybu (górn.).

Schachtquerschnitt (Schachtprofil, Schachtverwässerung; ługowanie Schachtscheibe); przekrój (profil,    szybowe (soln.).

tarcza) szybu (górn.).    Schachtwand (pl. Schachtwände) p.

Schachtricht (Schachttritt, Schaft-    Schachtstoß,

Schachtwerk; ługownia szybikowa (soln.).

Schachtwerksbetrieb v. Schern-thanner (Überwässerung); nadwa-dnianie szybikowe sposobem Schern-thannera (ługownie) (soln.).

rieht, Kehr); chodnik główny, przygotowawczy (w ługowniach) (soln.) p. Kehr.

Schachtring (beim eisernen Schachtausbau) ; pierścień szybowy (górn.).

Schachtrolle (Rollschacht) p. Rolloch.

Schachtröstofen (Röstschachtofen); Schachtwerksverwässerung; na-

wodnienie szybikowe (ługowni) (soln.).

Schachtzimmerling; cieśla szybowy (górn.).

Schachtzimmerung; oprawa (wyprawa, ocembrowanie, wydrzewie-nie) szybu, obudowa drewniana szybu (górn.) p. Bolzenschrotzimme-rung (Bolzenzimmerung), wasserdichte —, (hölzerner wasserdichter Schachtausbau, hölzerne

prażak szybowy (hut.).

Schachtsalz p. Szybikersalz.

Schachtsatz p. Pumpensatz.

Schachtschale p. Förderschale.

Schachtscheibe; 1) p. Schachtquerschnitt; 2) p. Seilscheibe.

Schachtscheider; 1) przepierzenie szybowe, przegroda szybowa, prze-dział szybu (górn.); 2) przegroda pieca szybowego (hut.).

Schachtschloß p. Schachtgevier.

Schachtküvelage, Küvelagezimme-    Schalentransformator; przetwor-

nik płaski (el.).

rung des Schachtes); oprawa (wyprawa, obudowa) wodoszczelna drew- Schalholz (pl. Schalhölzer, Schal-niana (górn.).    bretter); drzewo do opierzania (górn.

Schadenersatz; odszkodowanie, wy- cieś.) p. Schalbrett.

nagrodzenie szkody.    Schalholz (pl. Schalhölzer, Unter-

Schadenersatzpflichtig; obowiąza- zöge); drzewo podciągowe, podciąg ny do wynagrodzenia szkody.    (górn. cieś.).

Schadenschätzung; oszacowanie    Schalholz; drzewo okorowane, oskó-

(ocenienie) szkody.    rowane (oczyszczone z kory).

Schädlich; szkodliwy, stracony, nie- Schalig (von Struktur); miseczkowaty skuteczny.    (min.    geol.).

Schädlicher Raum p. Raum.    Schall; głos, brzmienie (fiz.).

Schaffer (Bergschaffer, Steiger); sty-    Schallbrett; odgłośnia, odgłośnica

gar (sztygar) (górn.) p. Steiger.    (fiz.).

Schaft; 1) osada, rękojeść (narzędzi);    Schaldämpfer; tłumik, odszuinnik,

2)    trzon, trzonek (noża, młotka); głusznik, przytłumiak głosu (fiz.).

3)    trzpień, szyjka (nita).    Schallehre (Akustik); akustyka,

Schaft (Schaftstück, pl. Schaftstücke,    nauka    o dźwięku (fiz.).

Mittelstücke) bei Bohrem; przedłu-    Schalleiter; przewodnik głosu (fiz.).

żnica (górn.) p. Mittelstück.    Schallmesser; fonometr, dźwięko-

Schaft (Stempelschaft); trzon (drąg)    mierz    (fiz.).

stępora, trzon (drąg) tłuczka (sort.).    Schallwelle; fala głosowa, dzwię-

Schalbrett; szalówka, obitka, calów-    kowa    (fiz.).

ka (deska jednocalowa) (cieś.).    Schalmesser; nóż, skrobak (używa-

Schale; czara, czasza, miska, miseczka ny w probierni) (prob.).

(ehern, prob, techn.).    ) Schalstein; kamień gruchający (min.

Schale (Förderschale, Fördergestell);    geol.).

klatka, klatka wyciągowa, kosz wy-    Schaltanlage; urządzenie rozdziel-

cze, łączne, łączące, łącznica (el.).

Schaltapparat; przyrząd wyłączny, wyłącznikowy, rozrządny (el.).

Schaltbrett p. Schalttafel.

Schaltbühne : ganek rozdzielczy, roz-tokowy (el.).

Schaltdose; gniazdo złączowe, łączne (el.).

Schalten; łączyć, wyłączać, włączać, rozrządzać (el.)

Schalter; wyłącznik, łącznik (el.). selbsttätiger —; wyłącznik samo-

ciągowy (maszyn, górn.) p. Förderschale.

einfache —; klatka prosta, klatka zwyczajna.

Etagen —; klatka piętrowa.

— für zwei Wägen; klatka dwu-wozowa.

— mit Fangvorrichtungen; klatka sarnochwytna.

Schale (Schalenform) für den Schalenguß; czyi (forma do odlewu) (odl.).

Schalenamboß p. Amboß.

czynny.

Schalenblende p. Leberblende.

zasuwane.

Schalthebel; drążek wyłącznikowy, wyłączalny (el.).

Schattiere (Crustaceen); skorupiaki (geol.).

Schaltjahr; rok przestępny.

Schaltkasten; skrzynka rozdzielcza (el.).

Schaltplan; plan łączeń, plan układu połączeń (el.).

Schaltraum; rozdzielnia, rozrządnia (el.).

Schaltschrank; szafka rozdzielcza (el.).

Schaltsystem; system rozrządu, system łączeń (el.).

Schaleneisen; przywar (na spodku Schalter (Schiebfenster); zazier, okno pieca pudlowego) (met.).

Schaleneisenstein (Eisenniere); że-laziak skorupiasty (min.).

Schalenfassung; obsadka z kloszem

(el.).

Schalenförderung; wyciąganie w klatkach, wyciąganie klatkowe (maszyn, górn ).

Schalenform (Schale) für den Schalenguß; p. Schale.

Schalenguß p. Hartguß.

Schalengußrad; koło lane w czylu, koło pełne (odl. kol. górn.).

Schalenhalter; łapki, szpony (el.).

Schalenkeil (Federkeil, Sprengkeil); klin łamulcowy (górn.) p. Federkeil.

Schalttafel {Schaltbrett); tablica rozdzielcza, rozrządna, rozdzielnica, roz-rządnica, roztoka (el.). freistehende —; tablica rozdzielcza swobodna.

Scharkluft; 1) p. Schargang; 2) szczelina ukośna (skrzyżowana ukośnie), szczelina zbieżna (geol.).

Scharkreuz; krzyż ukośny (żyl kruszcowych) (geol.).

Schalttisch; stół rozdzielczy, łączny. Scharlachrot (von Farbe); szkar-

łatny (min.).

Scharnier (Gelenkband); przegub, zawiasa, kolanko.

Scharnierband; zawiasa składana, odwrócona (ślus.).

Scharnierkloben; ścisk (klamra) zawiasowy, kluba, obochwyt (maszyn.).

Scharnierschraubstock p. Schraubstock.

Scharnierventil p. Klappe.

Scharnierzirkel; cyrkiel zawiasowy, śpiczasty.

Scharung (das Scharen) von Gängen; krzyżowanie się (żył) (geol.). einseitige —, (Zusetzen); krzyżowanie jednostronne, półkrzyż.

Scharungslinie; kierunek krzyżowania się (żył kruszcowych) (geol.).

Schatten; cień (geom.).

Schlag —; cień rzucony.

Selbst —, (Eigen —); cień własny.

Schattenkonstruktion; konstruk-cya cieniów (geom.).

Schattieren (abstufen, abschatten, abtönen); cieniować.

Schattierung (Schattengebung, Abschattung) ; cieniowanie.

Schätzen; cenić, ocenić, szacować.

Schätzung; oszacowanie, ocenienie,

Schaltung; połączenie, łączenie, rozrządzanie (el.).

gemischte — ; połączenie mieszane.

Kaskaden —; połączenie stopniowe.

Schaltungsanordnung; układ połączeń, układ łączeń (el.).

Schaltungsart; sposób rozrządzania, rodzaj połączeń (el.).

Schaltungsplan p. Schaltplan.

Schaltungsschema; szemat (rozrządzenia) układu połączeń, układ połączeń (el.).

Schaltungsskizze; szkic układu połączeń {el.).

Sclialtungsweise; sposób wykonania połączeń (el.).

Schalt Vorrichtung; przyrząd połą-' czeniowy (el.).

Schaltwerk; przyrząd nastawniczy (el.)

Schaltzelle; stadło (ogniwo) odprę-żne (el.).

Schalung (Verschalung); opierzenie (obicie z desek) (bud.).

Schalwand; desko wina, ściana z desek, przepierzenie (bud.).

Schamotte (Chamotte); szamota, glinka ogniotrwała (techn.).

ocena.

Schätzungspreis; cena szacunkowa. Schauer (Bohrschauer) p. Bohrhitze. Schaufel (Schippe, Schlippe); łopata Schar; pasmo, układ, gromada.    (narz.).

Schar (Kehleinschnitt, Auskehlung); Abschlag —, (Goßeneisen); łopata gniazdo, wyżłobienie (górn. cieś.).    spustowa (hut.).

Scharen (sich scharen) von Gängen,    Kohlen—, (Kohlenschippe); łopata

Klüften; 1) krzyżować się (przecinać    do węgli, zagarniacz.

się pod kątem ostrym); 2) łączyć się    Rasenschneid —, (Wasen —); ło-

(geol. górn.).    pata do darni, darniówka.

Schären (pl.)    p. Schere.    Schlacken —, (Aschen    —);    łopata

Scharf; ostry.    żużlowa, żużlowa, zgarniacz,    odgar-

Schärfe (beim Gezähe,    Werkzeug)    niacz.

p. Schneide.    Schnee —; łopata do śniegu, śnie-

Scharfeckig;    ostrokończysty,    ostro-    gówka.

kańciasty.    Stich —; rydel, ryskal.

Schärfen; ostrzyć, naostrzyć, wy- Schaufel (bei der Schlämmarbeit) p.

ostrzyć (narzędzia).

Scharfkörniges Salz; sól ostroziar-nista (warzel.).

Scharfmangangerz p. Hausmannit. Schaufelarbeit (das Schaufeln); pra-Schargang (Scharkluft); żyła ukośna

Schamotteziegel (Schamottestein); cegła ogniotrwała, szamotka, szamo-tówka, trzopówka, piecka (bud.).

Schappe (Schappenbohrer) p. Löffelbohrer.

Schaufelsorte.

Schaufel (eines Wasserrades) p. Rad-schaufel.

ca łopatowa, zgarnianie (górn.). (skrzyżowana ukośnie), żyła zbieżna. Schaufelbagger p. Bagger.

Schaufelbohrer; świder łopatowy (wierć. ziem.).

Schaufelhelm (Schaufelstiel); styli-sko (rękojeść) łopaty.

Schaufelinstrument (Kratzinstrument, Krätzer) beim Schachtbohren; zgrzebło szybowe (górn.).

Schaufelrad (Wasserrad mit Schaufeln); koło łopatkowe, walne (maszyn.).

Schaufelsorte (Schaufel, pl. Schaufeln) bei der Schlämmarbeit; graca, rząpnica (narzędzie w kształcie łopaty zakrzywionej) (sort.).

Schaufelstiel p. Śchaufelhelm.

Schaufelventilator; wentylator (przewietrznik, wywietrznik) łopatkowy (maszyn.).

Schaufler (der mit der Schaufel wegfüllt); łopatnik, zgartywacz, szuflarz (górn.).

Schaukelherd (Schüttelherd, schwingender Herd) p. Herd.

Schaukelrätter; rzeszoto drgawkowe, wstrząsane (sort.).

Schauloch (Spähloch); wzier, wziernik (hut. wrarzel.).

Schaum; 1) piana; 2) szumowiny (met. hut. werzel.) p. Salzschaum.

Schäumen; pienić się, burzyć się (met. hut. warzel.).

Schaumerde p. Schaumkalk.

Schaumig (von Mineralien); pienisty.

Schaumkalk (Schaumerde); wapień pienisty (min. geoh).

Schaumlöffel; warząchew (do szumowania popiołów cynkowych z roztopionego cynku) (met.).

Schauöffnung (Spähloch) p. Schauloch.

Schauritze (Ritze) im Diopter; szpara (miern.).

Schaustufe (Schaustuffe); okaz wystawowy (rudy lub minerału) (min. geol.).

Scheel p. Wolfram.

Scheelbaryt pyramidaler p. Schee-

lit.

Scheelbleierz (Wolframbleierz, Scheelbleispat, St oltzit, dystomer Bleibaryt); kruszec wolframowo-ołowiany, sztolcyt (min.).

Scheelbleispat p. Scheelbleierz.

Scheelerz prismatisches p. Wolf-ramit.

Scheelit (Scheelkalk, Scheelspat, Schwerstein, Tungstein, pyramidaler Scheelbaryt); szelit, kamień ciężki, tunsten (min.).

Scheelkalk p. Scheelit.

Scheelspat p. Scheelit.

Scheererit; szereryt, kenleinit (min.). Scheffel; szefel (dawna miara objętości w różnych krajach różna, szefel pruski = 54‘96 1).

Schefferit; szeferyt (piroksen manganowy) (min.).

Scheibe; koło, tarcza, krążek (maszyn. kol. techn.).

Antrieb —; koło napędowe, na-pędne.

Distanzsignal —; tarcza sygnałowa, ostrzegowa (kol.), exzentrische —; mimośród, krążek mimośrodu.

Fest —; koło czynne, robocze, ży-wre, stałe, osadzone.

Ketten —; koło łańcuchowe, tarcza łańcuchowa.

Kurbel —; krążek korbowy.

Los —, (Leer —, Laufrad, Schlepp-radl; koło wolne, luźne, jałowe. Plan —; tarcza tokarska, krążek tokarski, uchwytnica, uchwytka, umocnica.

Riemen —, (Riemenscheibenrad); koło pasówce, transmisyjne, przewodowe.

Signal —; tarcza sygnałowa (kol.). Schmirgel —; krążek ścierny, szmerglowy, szlifierski, ściernica. Seil —; koło linowe.

Stufen —, (Stufenrad); koło stopniowa, wertel.

Transmissions —; koło transmisyjne, przewodowa, pędniane. Wende—; tarcza sygnałowa obrotowa (kol.).

Scheiben (Blatteln); krążki (miedziane, żelazne) (met.). Scheibenanker; twornik krążkowy, tarczowy (el.).

Scheibenbau; odbudowa (warstwowa) warstwami (grubych pokładów węgla) (górn.).

Scheibenbremse (Bremsscheibe);

hamulec tarczowy (maszyn, górn.). Scheibeneisen (Blatteln, Roheisen in Scheiben); surowiec krążkowy. Scheibenkolben; tłok krążkowy, tarczowy (maszyn.). Scheibenkunst (Kettenpumpe, Paternosterkunst mit Lederscheiben); czerpak krążkowy, podnośnica paciorkowa (maszyn.).

Scheibenkupfer (Rosettenkupfer, Spleißkupfer, Q-arkupfer); miedź krążkowa (met.).

Scheibenkupplung; sprzęgło krążkowe, tarczowe (maszyn.).

Scheibenmaschine; maszyna z twór nikiem tarczowym (el.).

Scheibenmauer; inur ścienny (górn.)

Scheibenmauerung; murowanie ścienne (górn.).

Scheibenrad (Scheibe); koło tarczowe, tarcza (maszyn.).

Scheibenstativ; statyw (trójnóg) krążkowy (miern.).

Scheid- p. Scheide-.

Scheide; 1) pochwa, futerał, puzdro; 2) rozdział, przedział, rozgraniczenie; 3) dział wód.

Scheidearbeit (das Scheiden, die Scheidung, das Erzscheiden) p. Erzscheidung.

Scheidearbeiter (Scheider, Scheidejunge) p. Scheider.

Scheideaufseher p. Sclieidesteiger.

Scheidebank; 1) p. Scheidetisch; 2) p. Scheidehaus.

Scheidebogen (Scheidegurt); obłąk przedziałowy, łuk przedziałowy (oddzielający dwa przęsła sklepień) (bud.),

Scheideeisen p. Scheidehammer.

Scheideerz (Scheiderz, pl. Scheideerze, Scheidegänge, Scheidewerk) zur Handscheidung bestimmtes Erz; ruda przebieralna, obieralna, wy-klepna, rudni na (sort.).

Scheideerz (Proben pl.) bei der Handscheidung gewonnenes Erz; ruda przebrana, obrana, wyklepana (sort.).

Scheidefäustel p. Scheidehammer.

Scheidegänge (Scheidewerk, Scheideerze) p. Scheideerz.

Scheidegedinge p. Erzgedinge.

Scheidegold; złoto czarne (met.).

Scheidehammer (Scheidefäustel, Scheideschlägel, Scheideeisen); młotek rozbiorczy, rozbijak, wyklepak (sort.).

Scheidehaus (Scheidestube, Scheidekammer, Scheidekram, Scheidebank, Kuttbank); przebieralnia, obieralnia, rozbiornia (rudna) (sort.).

Scheidehutmann p. Scheidesteiger.

Scheidejunge p. Scheidearbeiter.

Scheidekammer p. Scheidehaus.

Scheideklein (Scheidemehl, Schlagmehl, Erzmehl, Kleinerz); miał rudny, mąka rudna, ruda drobna, podrudek (sort.).

Scheidekram; 1) p. Scheidetisch 2) Scheidehaus (sort.).

Scheidelinie; 1) granica, linia demar-kacyjna, graniczna: 2) dział wód.

Scheidemauer p. Mauer.

Scheidemehl p. Scheideklein.

Scheidemeister p. Scheidesteiger.

Scheidemünze; moneta zdawkowa,, drobna.

Scheiden; 1) rozdzielać, rozdzielić, oddzielać, oddzielić, wydzielać, wydzielić; 2) przebierać, obierać (rudę) (sort.); 3) analizować, rozbierać, roz-gatunkować (ehem.).

Scheiden (Feinscheiden, die Scheidearbeit, Scheidung, Handscheidung, Erzscheidung); przebieranie, obieranie rud (t. j. rozbijanie, czyli wykopywanie rudy młotkiem i dzielenie jej stosownie do jej składu) (sort.).

Scheideort (Scheideörtchen); miejsce przebierania (obierania) rudy (sort.).

Scheideplatte (Schabatte, Poch-sohle); płyta do przebierania (obierania), płyta klepaoka (sort.).

Scheideplatz (im Freien); miejsce (plac) przebiórcze, obiórcze (sort.).

Scheider (Erzscheider, Scheidearbeiter); przebieracz, obieracz, oddzielacz, klepacz (rudy) (sort.).

Scheider von Edison; rozdzielacz, separator Edisona (sort.).

Scheider (Wetterscheider); przegroda powietrzna (góra.).

Scheiderz p. Scheideerz.

Scheideschlägel p. Scheidehammer.

Scheidespreize (Spreize) p Einstrich.

Scheidesteiger (Scheidemeister, Scheidehutmann, Scheideaufseher, Jungensteiger); stygar (sztygar, dozorca) przebiorczy, obiórczy, starszy rozdzielacz (sort.).

Scheidestein (Scheidewacke, Setz-stein); płyta kamienna do przebierania, obierania, płyta kamienna kle-packa (sort.).

Scheidestube p. Scheidehaus.

Scheidetafel p. Scheidetisch.

Scheidetisch (Scheidetafel, Scheidebank); stół do przebierania, obierania, stół klepacki (sort.).

Scheidetrog (Scheidtrog); niecki do przebierania, obierania, niecki przebiórcze (sort.).

Scheidevorrichtung; urządzenie do przebierania, obierania (sort.).

— mit Dauermagnet; rozdzielacz, (separator) o magnesach trwałych (met.).

Scheidewacke p. Scheidestein.

Scheidewand; ściana przedziałowa, I Schenkel; 1) ramię (kąta); 2) rdzeń

*S -a

(eh).

säure); kwas azotowy, saletrowy, serwaser (chem.).

Scheidewerk p. Scheidegänge, Scheideerz.

Scheidezweck; cel przebierania, obierania (sort.).

Scheidung; przebieranie, obieranie (sort.).

Erz — p. Scheiden.

Gold- und Silber —; oddzielanie złota od srebra, nasse

przebieranie (obieranie) mokre, trockene —, (— auf trockenem Wege); przebieranie suche.

— durch die Quart o. in die Quart

(Quartation, Quartierung); kwarto-wanie.

Schein; 1) błask, połysk; 2) pozór; 3) pismo, bilet, dowód pisemny.

Scheinbar; pozorny.

Scheinbare Ausdehnung (relative Ausdehnung) der Flüssigkeit; rozszerzalność pozorna (fiz.). Scheinbare Größe (eines Gegenstandes); wielkość pozorna (fiz.). Scheinbarer Horizont; poziom pozorny (miern.).

Scheinbare Ladung; ładunek (nabój) pozorny (eh).

Scheinbild; obraz pozorny (fiz.). Scheinhaken (Winkelband); narożnik, węgielnik (bud.). Scheinwerfer; reflektor, najaśniacz, odblaśnik.

Scheit (Holzscheit); polano, szczapa. Scheitel; wierzchołek (geom.). Scheitel (Giebel); szczyt (bud.). Scheitellinie; 1) prostopadła, krawędź (geom.); 2) linia szczytowa (bud.).

Scheitelpunkt; punkt wierzchołkowy (geom.).

Scheitelwinkel; kąt wierzchołkowy (geom.).

Scheiterholz p. Spaltholz. Schellack; szelak (matr.). Schellackpolitur; politura żywiczna, szelakowa (stoi.).

Schelle; dzwonek.

Schellenband; chomonto (skuwka) linowe (maszyn, górn.).

Schema (Muster, Entwurf, Vorbild);

wzór, układ, szemat.

Schemel; 1) stołek, stołeczek; 2) p. Verziehschemel.

Schenkel (der Fahrt) p. Fahrtschenkel.

Schenkelkonstante; stała rdzeniowa (eh).

Schenkelkreuz; krzyż rdzeniowy (eh).

Schenkelspule; cewka na rdzeniu, cewka biegunowa (eh). Schenkelwicklung; uzwojenie na rdzeniu (eh).

(— auf nassem Wege);

Schep p. Salzschöpf. Scherbenarsenik (gediegen Arsenik, Scherbenkobalt, Näpfchenkobalt); skorupokrusz, kobalt skorupowy (min.).

Seherbenkobalt p. Scherbenarsenik. Schere; nożyce (hut. techn. maszyn.).

Blech —, (Metall —); nożyce blacharskie, blachowe (ręczne).

Dampf —; nożyce parowe.

Grad —; nożyce proste. Maschinen —; nożyce maszynowe, mechaniczne.

Metall —; 1) nożyce do metali 2) p. Blechschere.

Rund ; nożyce okrągłe, kabłąko-wate, wygięte.

Stock —; nożyce stałe, ramienne, pniakowe, drążkowe, nasadowe. Tafel —; nożyce drążkowe. Wasser —; nożyce wodne. Winkel —; nożyce kątowe. Schere (ph Scheren, Scheeren, Schären, schwaches taubes Zwischenmittel im Flöz); przerost płonny (cienki) (geol. górn.).

Schere (Freifallschere) p. Freifallapparat.

Schere (Wechselschere) p. Rutschschere.

Schereisen; żelazko (ostrze) nożycowe.

Scherenkran p. Kran. Scherengestänge (Scherenstück, Gabelung des Pumpengestänges); rozwidlenie (rozsocha) ciągadłowe (maszyn, górn.).

Scherenstück; 1) pochwa (nożyc ogniwowych) (wierć, ziem.); 2) p. Scherengestänge.

Scherfestigkeit (Schubfestigkeit) p. Festigkeit.

Schermasse (Schermaß, Anhangmasse, Anhangmaß); domiar, miara dodatkowa, uzupełniająca (pr. górn.).

Schermbreite (beim Grubenmaß); szerokość boku, szerokość boczna (pr. górn.).

Schernthanners Schachtwerksbetrieb p. Schachtwerksbetrieb v. Schernthanner.

Scherp p. Salzschöpf.

Scheuern (reinigen, abreiben); czyścić, ścierać, szorować. Scheuerofen; szorownia, sorownia (palenisko przy piecu trybowym ołowianym) (hut.).

Schibikersalz p. Szybikersalz. Schicht (Arbeitsschicht); szychta, zmiana (czas pracy górnika) (górn. hut.).

achtstündige —; szychta ośmiogodzinna.

Früh —, (Morgen —); szychta ranna. Geding —; szychta ugodowa, akordowa.

herrschaftliche — p. ordinäre Schicht.

kurze —, (sechsstündige—); szychta

krótka, sześciogodzinna.

lange —, (zwölfstündige —); szychta

długa, dwunastogodzinna.

ledige —, (Zustand —); szychta

nadzwyczajna, świąteczna.

letzte —; szychta ostatnia, pogrzeb

górnika.

Nacht —; szychta nocna, ordinäre —, (herrschaftliche —, Herren —); szychta zwykła, ordynarna, pańska.

Tages —, (Tag —); szychta dzienna, dniówka.

Über —; szychta nadliczbowa.

—    antreten (zur Schicht fahren); zacząć (rozpocząć) szychtę.

—    verfahren (Schicht machen, Schicht tun); skończyć szychtę.

Schicht (Gebirgsschicht); warstwa (geol.).

Schicht (Vorlauf, Beschickung) p. Möller.

Schichtamt (Bergamt); urząd górniczy (górn.).

Schichtarbeit (Schichtenarbeit); robota (praca) szychtowa, robota (praca) w szychtach, w zmianach (górn. hut.). Schichtarbeiter (Schichtenarbeiter, Schichter, Schichtler, Schichtlöhner, Schichtenlöhner); robotnik szychto-wy, szychtarz (górn. hut.). Schichtdauer; trwanie (długość) szychty (górn. hut.).

Schichten (in Schichten legen, auftragen); kopić, w warstwy układać.

Schichtenarbeit p. Schichtarbeit.

Schichtenarbeiter p. Schichtarbeiter.

Schichtenbiegung (Schichtenbug); pogięcie (pofałdowanie) warstw (geol.).

Schichtenbildung; tworzenie się warstw, uwarstwienie (geol.).

Schichtenbuch (Schichtenverzeichnis, Schichtenzettel, Steigerzettel); księga szychtowa, księga szychet, księga zmian (górn. hut.).

Schichtenbug p. Schichtenbiegung.

Schichtenfall (Fallen der Schichten); upad (nachylenie) warstw (geol.).

Schichtengruppe (Schichtensystem); układ warstw, uwarstwienie (geol.).

Schichtenkopf (Schichtungskopf); wychód (wystercze) warstw (geol.).

Schichtenlinie (Höhenkurve); war-stwica (miern.).

Schichtenlohn p. Schichtlohn.

Schichtenlöhner p. Schichtlöhner.

Schichtenmauer; mur warstwowy (bud.).

Schichtenmeister p. Schichtmeister.

Schichtenplan; plan warstwicowy, warstwowy (miern.).

Schichtensystem p. Schichten-gruppe.

Schichtenwechsel p. Schichtwechsel.

Schichtenzettel p. Schichtenbuch.

Schichter (Schichtler) p. Schichtarbeiter.

Schichtfuge p. Schichtungsfläche.

Schichtlohn (Schichtenlohn); płaca szychtowa, płaca za (na) szychtę (górn. hut.).

Schichtlöhner p. Schichtarbeiter.

Schichtmeister (Rechnungsführer); szychtmistrz, płatnik (górn.).

Schichtmeistersadjunkt; warca-bny, warczowny, podstygar, podszty-gar (w Wieliczce i Bochni) (górn.).

Schichtplatz p. Möllerbett.

Schichtsaal p. Möllerbett.

Schichtung; uwarstwienie, uławice-nie (geol.).

Schichtungsfläche (Schichtungsfuge, Schichtfuge); powierzchnia warstwowa (geol.).

Schichtungsgestein (geschichtetes oder sedimentäres Gestein, Flözgestein) ; skała osadowa, uwarstwiona (geol.).

Schichtungskluft; szczelina warstwowa (geol.).

Schichtungskopf p. Schichtenkopf.

Schichtwechsel (Schichtenwechsel); zmiana szychty (zmiana załogi roboczej po skończeniu szychty) (górn. hut.).

Schichtweise (in Schichten); warstwami. w warstwach (geol. i t. p.).

Schiebebrücke p. Schiebebühne.

Schiebebühne (Schiebebrücke, Roll-briicke); pomost przesuwany, suwany, przesuwnica (górn. kol.).

Schiebebühnengrube (Schiebebühnenversenkung); dół przesuwniczy (górn. kol.).

Schiebekreuz; krzyż stolikowy (miern.).

Schiebelokomotive (schiebende Lokomotive) p. Lokomotive.

Schieben; suwać, posuwać.

Schieber (Dampfschieber, Dampfverteiler, Steuerschieber); suwak, suwak parowy (maszyn.).

Dreh —; suwak obrotowy, walcowy, wahliwy.

entlasteter —; suwak odciążony. Expansions —; suwak rozprężny, rozprężniczy, suwak rozprężak, suwak zmieniak.

Flach —; suwak płaski, geteilter —; suwak dwupołów-kowy.

Grund —, (Haupt —, Verteilungs—); suwak rozdzielczy, dolny, główny, suwak niezmian.

Kanal —; suwak z przewodem. Kolben — ; suwak tłokowy, walcowy. Muschel —, (einfacher —); suwak muszlowy, nieckowaty, zwykły, offener — ; suwak bezgrzbietny. Steuer — ; suwak sterowniczy, parowy.

Verteilungs — p. Grundschieber.

Schieber (Ofenschieber); zasuwa (zasuwka) piecowa (bud. hut.).

Schieberausschlag; wychylenie suwaka (maszyn.),

Schieberausweichnung; odsuw suwaka (maszyn.).

Schieberbreite; szerokość suwaka (maszyn.).

Schieberbrücke; mostek u suwaka (maszyn.).

Schieberdeckung; nakrycie suwaka (maszyn.).

Schieberdiagramm; wykres suwakowy, wykres suwaka (maszyn.).

Schieberentlastung; odciążenie suwaka (maszyn.).

Schieberfläche; płaszczyzna (zwierciadło) suwaka (maszyn.).

Schieberführung; wędzidło suwakowe (maszyn.).

Schiebergebläse (Schnelläufer); dmuchawa suwakowa (maszyn, hut.).

Schiebergehäuse p. Schieberkasten.

Schieberhebel; drążek suwakowy (maszyn.).

Schieberhub p. Schieberweg.

Schieberkasten (Schiebergehäuse, Dampfkasten); skrzynka (skrzynia) suwaka (maszyn.).

Schieberkastendeckel; przykrywa skrzynki suwaka (suwakowej) (maszyn.).

Schieberkreis; koło suwakowe (maszyn.).

Schieberlappen; krysa suwaka, kołnierz suwaka (maszyn.).

Schiebermechanismus; mechanizm suwakowy (maszyn.).

Schieberrahmen; rama suwaka (maszyn.).

Schieberregulierung; ustawienie suwaka (maszyn.).

Schieberrücken; grzbiet suwaka (maszyn.).

Schieberspiegel; przylgnia suwaka, zwierciadło suwaka, gładź suwakowa (maszyn.).

Schieberstange; drążek suwakowy, goleń suwakowa, trzon suwaka (maszyn.).

Schieberstangenkopf; krzyżulec drążka suwakowego (maszyn.).

Schieberstellung; 1) ustawienie zasuwy; 2) ustawienie suwaka.

Schiebersteuerung; stawidło suwakowe, rozrząd suwakiem (maszyn.).

Schiebertür (Reguliertür, regulierende Wettertür); drzwi powietrzne za-suwne (górn.).

Schiebertotlage; punkt martwy suwaka (maszyn.).

Schieberüberdeckung (Schieberüberlappung); występ suwaka, pokrycie suwaka (maszyn.), äußere —; występ suwaka zewnętrzny.

innere —; występ suwaka wewnętrzny.

Schieberventil; wentyl (zawór) su-kowy (maszyn.).

Schieberweg (Schieberhub); droga (bieg, suw, skok) suwaka (maszyn.).

Schiebetür (Schubtür); drzwi przesuwne (jedne), drzwi rozsuwne (para).

Schiebkarre (Schiebkarren) p. Schubkarren.

Schieblade p. Kulisse.

Schiedsgericht; sąd polubowny, rozjemczy.

Schieferig (Schiefer enthaltend, schieferhaltig) p. Schieferhaltig.

Schieferig (vom Eisen); łuskowaty.

Schieferigkeit (vom Eisen); łusko-watość.

Schieferkohle (Kohle von schieferiger Struktur, Blätterkohle, Splitterkohle); węgiel łupkowy (geol.).

Schief; pochyły, spadzisty, ukośny.

Schiefe (schiefe Gerade, schiefe Linie); linia ukośna, ukośna (geom.).

Schiefe Ebene p. Ebene.

Schiefer; łupek (geol.).

Alaun —; łupek ałunowy.

Amphibol—, (Hornblende—);łupek Schieferkohle (Schieferlagen entlial-amfibolowy.    tende Kohle); węgiel łupkowaty

bituminöser —; łupek bitumiczny, (geol.).

smolisty.    Schiefermittel (im Kohlenflöz); prze-

Chlorit —; łupek chlorytowy.    rost łupkowy (geol.).

Dachstein —; łupek dachówkowy. Schiefern (sich schiefem, sich ab-Glimmer—; łupek łyszczykowy.    blättern) von Mineralien und Ge-

Graphit —; łupek grafitowy.    steinen; łupać się.

Kalk —; łupek wapienny.    Schiefern (vom Eisen u. Met.); łusz-

Kiesel —, (Plitanit, Lydit); łupek czyć się.

krzemionkowy, krzemienny, lidyt. Schiefernagel: łupczak, gwóźdź łup-Kohlen—, (Schieferton, Tonschie-    kowy (bud.).

fer); łupek węglowy.    Schieferplatte; łupkówka, płyta łup-

Kupfer—; łupek miedziowy, łupek kowa (bud.).

miedzi.    Schieferschicht; warstwa łupku

litographischer — ; łupek litogra- (geol.).

ficzny.    Schieferspat (schaliger Kalkspat);

Polier —; łupek polerujący, łupek spät łupkowy (min.), do polerowania.    Schieferstein (Schiefer); kamień łup-

Talk —; łupek łojkowy, talkowy.    kowy, łupek (geol.).

Ton —; 1) iłołupek;    2)    p.    Kohlen-    Schiefersteinbruch; p. Schieferschiefer.    bruch.

Tonglimmer —;    łupek    gliniasto-    Schiefertafel; tabliczka łupkowa,

mikowy.    łupkówka (płyta łupkowa do dachu).

— des Kohlengebirges p. Schiefer (Kohlenschiefer).

bituminöser — p. Brandschiefer. Schieferung; łupkowatość (geol.). transversale —; łupkowatość po-

Schiefer (im Eisen, pl. Schiefern); ! Schieferton; łupek iłowy (geol.). łuska.

Schiefer-; łupkowy (geol.).

Schieferartig (in dünnen Schichten); łupkowaty, słojowaty, cienkowarstwowy (geol.).

przeczna.

Schiefhobel p. Hobel.

Schiefstahl; skośniak, skośnik. Schiene (Eisenbahnschiene); szyna, reis, tornica (kol.), breitbasige —, (plattfiißige —, Vignoi —); szyna szerokostopowa, płaskostopowa. szyna Vignola. einköpfige Stuhl —; szyna grzybkowa.

Eisen —; szyna żelazna.

Flach —, (Platt —); szyna płaska, gestählte —; szyna nastalona. plattfüßige Schiene.

Spitz — p. Weichenzunge.

Stahl —; szyna stalowa.

Stock—, (Gegen—, Anschlag—); szyna oporowa, opornica.

Stuhl —, (I Schiene); szyna siodełkowa.

p. breitbasige

Schieferbergbau; kopalnictwo łupkowe, górnicze dobywanie łupków (górn.).

Schieferbergwerk; kopalnia łupku (górn.).

Schieferbrecher; łupkarz.

Schieferbruch (Schiefersteinbruch); łom łupków; łupkarnia, łupkołom.

Schieferdach; dach łupkowy (kryty łupkiem) (bud.).

Schieferdecker; łupkarz, dacharz, pokrywacz (bud.).

Schiefergebirge; górotwór łupkowy, góry łupkowe (geol.).

Schiefergestein (kristallinisch-schieferiges Gestein, Schiefer); skała łupkowa, łupek (geol.).

Schieferhaltig; łupkowy, łupkowaty, łupek zawierający (geol.).

Schieferig (von Struktur); łupkowy, łupkowaty (min. geol.).

freier—, (schwebender —); połączenie międzypokładowe, międzypro-gowe, wiszące, styk międzyprożny. verlaschter —; połączenie ołub-kowane, styk ołubkowany. verwechselter —; połączenie na-przemianległe, styk naprzemianległy, styk na przewieź.

Schiene (Eisenbahnschiene); szyna, reis, tornica (kol.).

Vignol — p. breitbasige Schiene. Zahn —; szyna zębata, zweiköpfige Stuhl—, (Doppel-T Schiene, Parallel —); szyna dwugłowa.

Schiene (Flacheisen); p. Eisen.

Schienenabfälle; odpadki szynowe (matr.).

Schienenbahn (Schienenweg, Eisenbahn); droga żelazna, kolej żelazna, kolej (kol.).

Schienenbefestigung; przytwierdzenie szyn.

Schienenbefestigungsmittel p.

Oberbaukleinmateriale.

Schienenstrang (rechte oder linke Schienenreihe, Schienegeleise); tok. tok szynowy, (ciąg toru szynowego lewy lub prawy) (kol.).

Schienenunterkante; stopa szyny (kol.).

Schienenunterlagsplatte; podkładka szynowa, podkładka szyny (kol.).

Schienenbettung; podłoże szyn (kol.) Schienenverbinder; łącznik szy-

nowy.

Schienenverbindung p. Schienenstoß.

Schienenverbindungsstelle; miejsce złączenia szyn.

Schienenwalzen; walce szynowe, walce do szyn (met. walc.).

Schienenwalzwerk (Eisenbahnschienenwalzwerk); walcownia szyn (met. walc.).

Schienenweg; p. Schienenbahn.

Schießarbeit; (Sprengarbeit mittels Schießen); robota (praca) strzelnicza, strzelanie, rozsadzanie (górn.).

Schießbaumwolle (Schießwolle, Pyroxylin) ; bawełna strzelnicza, wybuchowa, piroksylina (górn.).

Schießen (mit Schießarbeit sprengen); strzelać, rozsadzać (skałę) (górn.).

Schießer (Pochschießer) p. Pochstem-pel.

Schießkammer p. Schießwand (górn.)

Schießloch p. Sprengloch.

Schießmann (Schußmann, Schießmeister); strzałowy (górn.).

Schießnadel p. Raumnadel.

Schießnudel (Wolger); przybitka (przysypka, nabojka) iłowa (górn.).

Schießpatrone; nabój strzelniczy, patron strzelniczy (górn.).

Schießpulver (Sprengpulver); proch strzelniczy (górn.).

Schießröhre (Schießröhrchen, Schieß-röhrl, Schilfzünder, Schilfrohr); zapalnik trzcinowy, trzcina (górn.).

Schießwand (Schußwand, Schießkammer, Schirm, Fluchtort); p. Fliehort.

Schießwolger (Wolger); przybitka (przysypka, nabojka) iłowa (górn.).

Schießwolle p. Schießbaumwolle.

Schienendurchbiegung; ugięcie szyn.

Schieneneisen (Flacheisen); żelazo szynowe (met.).

Schienenfabrikation (Schienenherstellung); wyrób szyn (met.).

Schienenfuß; stopa szyny.

Schienengeleise p. Schienenstrang.

Schienenhaken p. Schienennagel.

Schienenhals p. Schienensteg.

Schienenklemme; zacisk szynowy, zbiornicowy (el.).

Schienenkopf; głowa (głowica, korona) szyny.

Schienenlasche (Kuppelungslasche); p. Lasche.

Schienenleitung; przewód (przewodnik) szynowy (el.).

Schienennagel (Hakennagel, Oberbaunagel); gwóźdź de szyn, gwóźdź szynowy, hak szynowy, szynal, szy-niak (kol.).

Schienenneigung; nachylenie (przechylenie) szyny.

Schienenoberkante; grzbiet (wierzch) szyny (kol.).

Schienenpotential; potencyał szynowy (zbiornicowy) (el.).

Schienenrückleitung; szyna jako przewodnik ujemny (el.).

Schienenschraube; śruba szynowa (kol.).

Schienenspannung; napięcie szynowe, napięcie u zbiornic (el.).

Schiensteg (Schienenhals); szyjka (ścianka) szyny, środnik (kol.).

Schienenstoß (Schienenverbindung,

Stoßverbindung); połączenie (zetknięcie, styk, złącze) szyn (kol.), fester —, (ruhender —); połączenie podparte, styk podparty.

Schießzeug (Sprengzeug, Ladezeug); narzędzia (naczynie) strzelnicze (górn.).

Schiffbarer Stollen (Navigationsstollen); sztolnia spławna (górn.).

Schiftsparren (Schifter); kulawka, krokiew kulawa (bud.).

Schiftung; krokwienie (bud.).

Schild; 1) szyld, wywieszka; 2) szyl-dzik zamkowy, osłonka.

Schildbogen (Schildgurt) p. Wand-bogen.

Schildergewölbe p. Lunette.

Schildgurt p. Wandbogen.

Schildmauer p. Mauer (Stirnmauer).

Schilfglaserz (Freiesiebenit, perito-mer Antimonglanz); frajeslebenit (min.).

Schilfkohle (Braunkohle); węgiel trzcinowy (min.).

Schilfrohr (Schilfzünder); zapalnik trzcinowy, trzcina (górn.).

Schillerfels (Gabbro); gabro (geol.).

Schillern (Schielen, Opalisieren); mienienie się, migotanie, opalizowanie (min.).

Schillerquarz (Katzenauge, Katho-phthalm); kocie oko (odmiana kwarcu) (min.).

Schillerspat; spat migający (min.), diatomer —, (Bastit, Schillerstein); bastyt, kamień migający.

hemiprismatischer —, (Bronzit); bronzyt.

prismatoidischer —, (Hy persthen); hypersten.

Schillerstein p. Schillerspat (diatomer).

Schinbuch p. Zugbuch.

Schindel (Dachschindel); gont (łupana i strugana deszczułka do krycia dachów z rowkiem z jednej, a ostrzem z drugiej strony) (bud.).

Schindeldach; dach gontowy (kryty gontem) (bud.).

Schindelnagel p. Nagel.

Schindelnägel p. Nagelerz.

Schinen p. Markscheiden,

Schiner (Schinner, Schinmeister) p. Markscheider.

Schinkunst p. Markscheidekunst.

Schinzeug (Markscheiderzeug, Instrumente zum Markscheiden); przyrządy (instrumenta) miernicze (miern. górn.).

Schinzug p. Markscheiderzug.

Schippe; 1) łopata; 2) kielnia (w cyn-kowni); 3) spływ solanki (pod śli-madłem) (warzel.).

Schirbel (Schürbel, Scherbel, Kolben, abgehauenes Stück einer Luppe); lupa, łupa, szerbel, szyrbel (dul na kilka części, t. j. lup rozcięty celem dalszego wykuwania) (met.).

Schirm; 1) parasol (miern.); 2) reflektor, daszek (el.); 3) p. Schießwand.

Schirmdach (Vordach); daszek (bud.)..

Schirmerit; szyrmeryt (min.).

Schirmwirkung; działanie ochronne

(el.).

elektrische —; działanie ochronne elektryczne.

magnetische—; działanie ochronne magnetyczne.

Schlacke żużel, zuzel (obce części niekruszcowe, w ogniu oddzielone) (hut. met.).

gekörnte —; żużel ziarnowany, glasige —; żużel szklisty. Hochofen —; żużel wielkopiecowy. Puddel —; żużel pudlingowy. Thomas —; żużel Thomasa.

Schlacken-; żużlowy.

Schlackenabstich (Abstichloch für Schlacken); upust żużlowy (hut.).

Schlackenartig; żużlowaty, żużlasty (min. geol.).

Schlackenblech (beim Frischfeuer) p. Schlackenzacken.

Schlackenform; przelewka żużla (wielkopiecowa) (hut.).

Schlackenfrischen p. Schlacken-puddeln.

Schlackenführer (Schlackenläufer); żużlarz, zuzelarz (wywożący żużle) (hut.).

Schlackenhaken; stopak (hak do odciągania żużli zakrzepłych z przed wielkiego pieca) (hut.).

Schlackenhalde; zwał żużli, żużlo-wisko (hut.) p. Halde.

Schlackenkobalt; kobalt ziemisty, czarny, asbolan (min.).

Schlackenkrücke (Kratze); ożóg (graca) do żużli (hut.).

Schlackenläufer p. Schlackenführer.

Schlackenmörtel (Zementmörtel aus Schlacken); zaprawa żużlowa, cement żużlowy (bud. hut.).

Schlackenpochwerk; tłuczka żużlowa, tłuczka żużli (hut.).

Schlackenpuddeln (Schlackenfrischen, Kochpuddeln, Kochfrischen); pudlowanie żużlowe (met.).

Schlackenschaufel (Aschenschaufel); łopata żużlowa, zgarniacz, od-garniacz (do zgarniania żużli) (hut.).

22

Schlackenspieß (Sinterspieß) beim Herdfrischen; żużlownik, leszpis (drążek żelazny do próbowania w ognisku fryszerskiem stanu żelaza i do wypuszczania żużla) (met.).

Schlägeln (mit Schlägel und Eisen arbeiten); pracować (rąbać) klino-młotem, klinomłotować, wykuwać (górn.).

Schlägeln (ausschlagen); tłuc; p. Ausschlagen 4).

2) cegła żużlowa, żużlówka (bud. hut.) Schlägelort; chodnik (wykuty) klino-Schlackenstich; spust żużli (hut.).

Schlackenwolle (Haarschlacke); weł-

Schlackenstein; 1) żużlowiec (hut.);

młotowy (klinomłotem wykonany) (górn.). *

na (wata) żużlowa, żużel włosisty. Schlägelschotter; żwir tłuczony, tłu-rozwłókniony (hut. met.).    czeń, szaber (bud.).

Schlackenzacken (Arbeitszacken, Schlagen; 1) bić, uderzać; 2) klepać Vorderzacken, Vorzacken, Vorherd- (żelazo); 3) formować (cegłę), platte. Sinterabbrand, Sinterblech,    Bohrlöcher —; p. Abbohren Bohr-

Schlackenblech) beim Frischfeuer;    löcher.

całka (ostawa) przodkowa, spustowa    Bühnen, Kasten, Trag werke,

(ściana w ognisku fryszerskiem    Dämme —; zbić (ułożyć, wznieść)

z otworem do spuszczania żużli)    pomosty, kaszty, kładki, tamy i t. d.

(met.).    in den alten Mann —; przebić

Schlackenzange; kleszcze żużlowe    się do dawnych zrobów (z dawnymi

(kow.).    zrobami).

Schlackenziegel p. Schlacken-    Pfähle —; wbijać paliki, wścianki,

stein 2).    palikować, wśeiankować.

Schlackig (bei Min. und Gesteinen); Stempel, Türstöcke —, zaciągać żużlowaty (min.).    (ustawić) stemple, odrzwia.

Schlafhaus; dom noclegowy (górn.). Stufen —; wyrąbać (wysiekać) zna-

Schlafzimmer; sypialnia, pokój    sy-    czek. zacięcie    (górn.).

pialny.    Schlagende Wetter p. Schlagwerter.

Schlag; 1) uderzenie, raz, cięcie, cios, Schlager (Modler) p. Modler.

udar; 2) rażenie (el.); 3) chodnik, prze- Schlägermühle (Schleudermühle, bitka (górn.); 4) przekop, przecznica,    Disintegrator, Desintegrator); roz-

poprzecznia (górn.) p. Hangendschlag,    drabniacz, rozbijacz, dezyntegrator

Liegend schlag, Abendschlag Hoff-    (sort.),

Schlagfeder p. Prellvorrichtung.

nungschlag i t. d.

Schlagbaum (Barrierenbaum, Ram- Schlaggestänge p. Fallgestänge, penbaum); zapadka (zapora) rogatki, Schlaggitter (Schlagrätter, Prellgit-baryera (kol.).    ter); krata (rafa, rzeszoto) odrzuto-

Schlagbaumbarriere, rogatka    za-    wa, odskokowa    (sort.),

padowa, zwodzona (kol.).    Schlaggold (geschlagenes Gold); p.

Schlagbohren (Bohren mit einem    Blattgold.

Bergbohrer); wiercenie udarowe rę- Schlagkrampe; podbijak (narzędzie czne (górn.).    do podbijania podkładów żwirem)

Schlagbohrmaschine; wiertarka    (kol.),

udarowa (górn.),    Schlagleiste; przymyk (drzwi) (stoi).

Schlägel (Handschlägel, Fäustel, Hand-    Schlaglot; 1) spój ko wie (lut) złotni-

fäustel); młotek, perlik, kijania    cze; 2)    p. Hartlot.

(górn.).    Schlagmehl p. Scheideklein.

Schlägel (Stößel); dobnia, ubijak, Schlagpatrone p. Zündpatrone, pałka (mtot drewniany).    Schlagrätter p. Schlaggitter.

Schlägel (Treibfäustel); posułt, pucka    Schlagschatten; cień rzucony (geom.)

Schlagsilber (geschlagenes Silber); p. Blattsilber.

(duży młot dwuręczny) (górn.).

Schlagwerk p. Ramme. Schlagwetter (schlagende Wetter, Feuerschwaden, feuriger Schwaden, Grubengas); powietrze (gazy) wybuchające, zapalne, trujące, zabójcze,

Schlägel und Eisen; klinomłot, młotek czyli perlik i żelazko (dwa młotki Schlagtorf p. Modeltorf. skrzyżowane, stanowiące godło gór- Schlagweite; długość iskier (el.). nicze) (górn.).

Schlägel- und Eisenarbeit (Schlägelarbeit); robota (praca) klinomło-towa, rąbana, rąbanie, wykuwanie (górn.).

wybuchy zapalne, gaz kopalniany, zapalny (góra.).

Schlagwetterentwicklung (Ent-

wicklung von Schlagwettern); wywiązywanie się (powstawanie) powietrza wybuchającego (górn.) p. Schlagwetter.

Schlagwetterexplosion (Explosion von Schlagwettern); wybuch (eksplo-zya) powietrza wybuchającego (gazów wybuchających) (górn.) p. Schlagwetter.

Schlagwettergrube; kopalnia zagazowana, kopalnia z gazami wybuchającymi (górn.).

Schlagwetterkommission; komi-sya do badania gazów wybuchających (górn.).

Schlagzündvorrichtung; przyrząd zapalczy (zapalnik) udarowy (górn.).

Schlamm; muł, namuł, żuł (geol.). Blau —; muł niebieski. Foraminiferen —; muł otworni-cowy.

Rot —; muł czerwony, głębokomor-ski.

Schlamm (Grubenschmand) p. Schmand.

Schlamm (Schmund, Schmand, Satzmehle, Schmundmehle, Satzschlämme) ; muł (sort.).

feiner —, (Feinschlamm); muł miałki.

milder —, (zäher —); muł ziemisty, röscher —, (Kernschlamm); muł ostry, miałki, rudny p. Kernschlamm.

Schlämmarbeit (das Schlämmen,Verwaschen auf Herden, oder Gräben, Herdwaschen, Wascharbeit); odpła-wianie, płókanie, szlamowanie (celem oddzielenia przez wodę mułów czyli szlamów, t. j. części lżejszych od rud) (sort.).

Schlammauftrieb p. Wasserspülung.

Schlammdamm; tama mułowa (osuszanie kopalni) (górn.).

Schlämmen (auf Herden); odpławiać (s)pławić, wypławić (sort.), p. Schlämmarbeit.

Schlämmen (schmanden) ein Bohrloch p. Löffeln.

Schlämmer (Arbeiter beim Schlämmen); pławiacz, płóczkarz (sort.).

Schlammfang (pl. Schlammfänge, Sümpfe) bei der Mehlführung; rząp mułowy, osadnik, namulnik (sort.).

Schlammfaß (Rührfaß, Quirlfas, Rührbütte); kadź mułowa (mieszalna), kadź do mącenia (sort.).

Schlammgerinne; 1) p. Schlämmgraben; 2) p. Schlammrinnen.

Schlämmgraben (Schlämmgerinne, Schlämmherd, Trübhapp, Durchlaßgraben); dół mułowy (sort.).

Schlämmgrabenarbeit (Arbeit auf dem Schlämmgraben); odpławianie. (płókanie, szlamowanie) w dołach mułowych (sort.)

Schlämmhaus p. Schlämmwerk.

Schlämmherd; pławnisko mułowe, hydrauliczne (sort.) p. Schlämmgraben.

unbeweglicher —, (Waschherd); skrzynia sitowa nieruchoma (skrzynie podłużne, z sitami w dnach, ustawione nad sobą jak rafy) (sort.).

Schlammig; mulisty, bagnisty (geol. sort.).

Schlämmkasten (Mehlkasten, die Gumpe, der Gumpen, das Gefälle) bei Waschherden; mącznik, skrzynia mączna, namulnik (sort.).

Schlammlöffel (Schmandlöffel, Schmandheber, Bohrlöffel, Löffel); łyżka, czerpak (wierć. ziem.).

Schlammpumpe p. Sandpumpe.

Schlammrinnen (Schlammgerinne, Schmundrinnen, Schmundgerinne) b. d. Mehlführung; odmulniki, żłoby mułowe (sort.).

Schlammsammler; błotnik, osadnik, namulnik.

Schlämmschlich (Schlätnmschlieg, Schmundschlich); wypławki (opłócz-ki, szlich) mułowe, rząpiowe -(sort.).

Schlämmsumpf; rząp mułowy, kałuża (sort.).

Schlammtorf (Morasttorf) p. Baggertorf.    v

Schlämmversatz; podsadzka płynna (samoczynne zapełnianie wyrobisk górniczych materyałem, strumieniem wody doprowadzanym) (góra.).

Schlammvulkane; wulkany błotne (geol.).

Schlämmwäsche; 1) płókanie mułu (sort.); 2) p. Schlämmwerk.

Schlämmwerk (Schlämmwäsche, Schlämmhaus); płóczka (pławiarnia) mułowa (sort.).

Schlange; wężownica, chłodnica (cliem.).

Schlangenbohrer (Schneckenbohrer, Spiralbohrer, Schraubenbohrer); świder zwity, spiralny, kręty (wierć, ziem. górn.).

Schlangenförmig; wężowaty.

Schlangenrohr; wężownica (chem.).

22*

kosz

Schlauch; wąż, kiszka (maszyn, techn.) Gummi —: wąż gumowy.

Hanf —; wąż konopny, parciany. Leder —, (Lederhose); wąż skórzany.

Schlauchapparat; przyrząd wężowy (do oddychania) (górn.).

Schlfiućher (Schlauch) bei Schachtpumpen ; wsysacz, sarkacz (maszyn, górn.).

Schlauchwage; poziomnica wężowa (mierri.).

Schlechte (pl. Schlechten, Lassen, Schnitte, Bahnen) der min. Kohle; szczelina, rozpadlina (geoL górn ).

Schlechte Wetter p. Wetter.

Schlechtenbildung (der Kohle, der Flöze); tworzenie się szczelin, pękanie (geoL).

Schlechtig (Schlechten enthaltend); szczelinowaty, popękany (geol.).

Schleifbogen p. Kulisse.

Schleifbürste; szczotka (zdawa) ślizgowa (el.).

Schleifbretter (Streichbretter, Führungen des Schachtgestänges); deski ślizgowe, ślizgi, smyki (maszyn, górn.).

Schleife (Schlinge); pętlica, pętla.

Schleifen; 1) ścierać, gładzić, szlifować; 2) ostrzyć; 3) ślizgać się (o pasach); 4) włóczyć, przewłóczyć (ciężar).

Schleifenwicklung; uzwojenie pętlicowe (el.).

Schleifer; toczownik, szlifierz.

Schleiffeder; sprężyna ślizgowa (el.).

Schleifkontakt; styk ślizgowy (el.),

Schleifkübel; p. Schleppkübel.

Schleifmaschine; szlifierka, gładzar-ka, (toczydło szmerglowe) (techn.).

Schleifmühle; szlifiernia (warsztat szlifierza).

Schleifring; pierścień ślizgowy, zda-wny, zbiorczy (el.).

Schleifringanker; twornik z pierścieniami ślizgowymi (el.).

Schleifscheibe p. Schmirgelscheibe.

Schleif schief er; łupek szlifierski (geol.).

Schleifstein (Wetzstein); osła, osełka, brus, kamień szlifierski (min. techn.).

Schleiftrog p. Schlepptrog.

Schleiftrogförderung p. Schlepptrogförderung.

Schleifvorrichtung; toczydło, przyrząd szlifierski.

Schlenkerbohren (Schlenkern, Tiroler-Bohren); wiercenie zamachowe (wykonywane świdrem i młotkiem całą długością ramienia) (górn.).

Schleppbahn: kolej dojazdowa, dowozowa (górn. hut.).

Schleppen (Schleppung) der Gänge, Klüfte; włóczenie się (żył, szczelin) (geol.) p. Gänge.

Schleppen (schleifen, schleppend fördern); wlec, przewłóczyć (górn.).

Schlepper (Karrenschlepper); tacz-karz (górn.).

Schlepper (Hundstößer); odpychacz, wozak (górn.).

Schleppförderung; przewłóczenie, włóczba (górn.) p. Karrenförderung, Schlittenförderung.

Schlepphaken (Schleppklammer); hak wlokący się, włóczak (górn.).

Schlepphund (Schlepphunt); p. Schleppkasten, Schlepptrog.

Schleppkasten (Schleppschlitten, Schlepphund); skrzynia włóczna, sanki (górn.).

Schleppkette (Schleppstrang); łańcuch wlokący się (górn.).

Schleppklammer p. Schlepphaken.

Schleppkreuz (Schleppungskreuz); krzyż włóczny (żył kruszcowych).

Schleppkübel (Schleifkübel); wiadro (kubeł) włóczne (maszyn, górn.).

Schleppumpe (Schleppsatz); pompa leżąca (w wyrobiskach upadkowych) (maszyn, górn.).

Schlepprad p. Laufrad, Rad.

Schleppsalz (Seesalz); sól jeziorna, wyholowana (soln.).

Schleppsatz p. Schleppumpe.

Schleppschacht p. Flachschacht.

Schleppschieber; suwak zabierany (Farkota) (maszyn).

Schleppschiebersteuerung; sta-widło suwakowe z zabrankami (Far-kota) (maszyn.).

Schleppschlitten (Schlitten, Schlepphund, Schlepptrog); sanie włóczne (górn.).

Schleppspieß (Schleppstange, Göpelknecht, Knecht, Stachel) beim Pferdegöpel; kolec, bodziec (maszyn, górn.).

Schlepptrog (Schleiftrog, Schleppschlitten, Schlitten); skrzynia włóczna, sanki włóczne (górn.).

Schlepptrogförderung p. Schlittenförderung.

Schleppung p. Schleppen.

Schleppungskreuz p. Schleppkreuz.

Schlerndolomit; dolomit szlerneń-ski (geol.)/

Schließen des Kreises; zamknięcie obwodu (el.).

Schleuder; proca (fiz.).

Schleudergebläse p. Zentrifugalgebläse.

Schleudermühle p. Zentrifugalmühle.

Schleuderschaufeln (eines Venti-

Schließhaken (Schließeisen); skobel, skubel (ślus.).

nita, nakówek nita (techn.).

Schließkeil; 1) klin oporowy p. Keil; 2) klin przewłokowy. lators); skrzydła wentylatora (ma- Schließkopf (Nietenkopf); główka szyn. góra.).

Schleuse; śluza (szluza), upust (rob. Schließsäge p. Säge, wod.).    Schließung; ząmknięcie, zawarcie.

(rob. wod.).

Schleusenboden; ponur, dno śluzy j Schließungsfunke (Schließungsfunken) ; iskra zamykająca, iskra przy

Schlich (Schliech, Schlieg, Erzschlich); zamknięciu obwodu (el.). wypławek, opłóczki rudy, miał ru- Schließungskreis; obwód zamknięty dny, ruda mączna, szlich (miał rudy (el.).

ubogi, przy płókaniu rudy odcho- Schließungsschlag; rażenie (udar) dzący) (sort,).    przy zamknięciu obwodu (el.).

Schlichfaß; kadź (beczka) wypław- Schließungsstrom; współprąd zamkowa, opłóczkowa, szlichowa (sort). knięcia, prąd ze spinania (zamyka-

Schlichgerinne; żłoby wypławkowe,    nia) (el.).

Schlinge; pętlica, pętla, zadzierg.

Schlingenkanal; kanał przemykowy (w walcowni drutu).

Schlippenband; zawiasa tarczowa (ślus.).

Schlitten; 1) p. Schleppschlitten; 2) wózek (tokarki); 3) łyżwy (krzy-żulca).

opłóczkowe, szlichowe (sort.).

Schlichgraben p. Schlämmgraben.

Schlichkasten (b. Kehrherd); skrzynka opłóczkowa, szlichowa (sort.).

Schlichsumpf; rząp wypławkowy, opłóczkowy, szlichowy (sort.).

Schlichte (Schwärze) für die Gußformen; czernidło (odl.).

Schlichten (ebnen, glätten); gładzić, Schlittenapparat; posuwadło (el.). wygładzać, równać (mech. techn.). Schlittenbremse; hamulec sankowy

Schlichten (schichten); składać, ukła-    (maszyn.),

dać, kopić (deski, sól w kopalni lub Schlittenförderer (Schlepper); sa-warzelni i t. d.).    j necznik, włócznik (górn.).

Schlichtfeile p. Feile. Schlichthammer p. Planierhammer.

Schlichten (schwärzen) die Lehmfor- ¹ Schlittenförderung (Schlepptrogmen; czernić (form, odl.) p. Schlichte. förderung, Schleiftrogförderung);

przewóz w sankach, sankowanie (górn.).

Schlichthobel (Glätthobel); strug    Schlittengestänge;    ławy    sankowe,

równiak, wyrówniak, równiacz,    sanice (górn.).

schlud, sklut, gładzidło, gładzik Schlitz (Schlitze, Kerb, Kerbe, Schnitt); (stol.b    wrąb, wcinka, zasiek, zacinka, otwór

Schlichtstahl; gładzik (nóż obra-    (górn.).

biarki) (techn.).    Schlitz (im Felsen); szczelina, szpara

Schlichtwalzen (Vollendungswalzen,    (w skale).

Fertigwalzen); walce wymiarowe,    Schlitzaxt    (Schlitzbeil,    Schlitzhaue,

kończące (maszyn, hut.).    Schlitzkeilhaue, Schlitzhammer); ki-

Schlichtwalzwerk (Schlichtwalzen-    lof odciosowy, zacinaczka (górn.).

Schlitzen (schneiden, kerben); wcinać, wrębywać, zacinać, zasiekać :    (górn.).

Schlitzhammer (Kerbhaue) p. Schlitzaxt.

Schlitzhaue p. Schlitzaxt.

Schlitzhäuer (Kerbhäuer); rębacz (wręby wacz), zacinacz, szramacz (górn.).

Schlitzkeilhaue p. Schlitzaxt.

Schlitzmaschine p. Schrämmaschine.

gerüst, Fertigwalzwerk); walcownia Schlitzbeil p. Schlitzaxt. wykończająca (maszyn, hut.).

Schliech p. Schlich.

Schlieg p. Schlich.

Schlier; szlir (miocen) (geol.).

Schließe; przewłoka, klucz kotwy (bud.).

Schließeisen p. Schließhaken.

Schließen; 1) zamknąć, zamykać, zakończyć; 2) wnioskować; 3) kończyć (rok się kończy); 4) zawierać, zawrzeć (kontrakt).

Schlitzring; pierścień rozcięty (tłokowy) (maszyn.).

Schlüssel (Schlüsseljoch); wieniec kluczowy, zamykowy, zwierający (górn.) p. Anschlußkranz. Schlüsselbart; pióro (ząb, bródka) klucza (ślus.).

Schlußergebnis: wynik końcowy. Schloß; 1) zamek, pałac; 2) zamek Schlußfolgerung; wniosek końcowy,

ostateczny.

Schlußlinie; bok zamykający, linia zamykająca (mech ).

Schlußpfahl (b. der Getriebezimme-rung); skośniak (skośna wścianka zamykowa, kluczowa) (górn.). Schlußrechnung; 1) rachunek koń-Schlosserblech; blacha ślusarska | cowy, ostateczny; 2) wnioskowanie.

Schlußsignal; sygnał końcowy, od-Schlosserei; 1) ślusarstwo; 2) ślusar- tyłowy (kol.).

Schlußstein; 1) zwornik, zawornik, klucz sklepienia (bud.); 2) p. Damm-stein.

Schlußsteinstärke; grubość zwor-Schlosserhandwerk (Schlosserei); i nika, zawornika (bud.).

Schlußtür (Wettertür, Absperrtür); drzwi zamykowe powietrzne (górn.). Schlossermeister; majster ślusarski. Schlußziegel; końcówka, dachówka Schlosserwerkstätte (Schlosserei); załamanka (bud.).

Schmalspurbahn; kolej wązkotoro-

Schlitzstrecke; chodnik załomny, zasiekowy, wrębowy, szramowy (górn.).

Schlitzzapfen; czop widlasty, rozwidlony (maszyn.).

(do zamykania); 3) p. Schachtgevier;

4) p. Gestängeschloß.

Schloßblech; blacha zamkowa (met.

techn. ślus.).

Schlosser; ślusarz. Schlosserarbeit; ślusarka, robota ślusarska (ślus.).

(met. techn. ślus.).

nia, warsztat ślusarski (ślus.). Schlosserfeile; pilnik ślusarski (ślus.) Schlossergeselle; czeladnik ślusarski (ślus.).

ślusarstwo (ślus.).

Schlosserlatun p. Messingblech.

ślusarnia (ślus.).

Schloßnagel; gwóźdź zanikowy, za- wa (kol.).

wiasowy, zamczak (zokrągłą główką) Schmalspurig; wązkotorowy (kol.).

(ślus.).

halber —; gwóźdź półzamkowy.

Schloßriegel; zasuwka zamkowa, ślusak (ślus.).

Schlot p. Esse.

Schlotte (pl. Schlotten, Kalkschlotten, Waśserschlotten); jaskinia, pieczara, wydrążenie (w górach gipsowych lub wapiennych) (geol.).

Schlotter p. Pfannenstein.

Schlucht; wąwóz, parów, wądół, jar.

Schluckloch; otwór smoczkowy (maszyn.).

Schlund; 1) otchłań, przepaść, otwór pieczary, paszcza ; 2) topiel, toń, głąb (w rzece); 3) popielnik, kanar (hut.).

Schlundröhre (Schlungröhre, Saugrohr) bei hölzernen Schachtpumpen; rura ssąca (ssawcza, ssawna) (maszyn. górn.).

Schlüpfung; poślizg, usuw, niena-dążność (el.).

Schluß; 1) zamknięcie (rachunku); 2) postanowienie; 3) wniosek.

Schlußbemerkurg; uwaga końcowa, ostateczna.

Schlußbilanz; bilans końcowy (rach.) p. Bilanz.

Schlüssel; klucz (do zamku, do na-śrubków); 2) przycisk, klawisz (el.).

Schmaltblau(smalteblau) von Farbe; smaltowy (min.).

Schmälte (Smalte, Smaltfarbe, Blau-farbe, Schmelzblau, Bläue, Waschblau) ; szmalta. smalta, błękit kobaltu (chem. techn.).

Schmand (Schlamm, Bohrschlamm) p. Bohrschmand.

Schmand (Schmant, Schmund, Bergschmand, Schmunt, Grubenschmand); błoto (muł) kopalniane, grąż (górn.). Schmanden (schmanten); 1) zawalać się, owalać się (błotem kapalnia-nein); 2) p. Löffeln. Schmandförderseil p. Löffelseil. Schmandheber p. Schlammlöffel. Schmandig (schmantig, schmundig, schmuntig); błotnisty, błotny (górn.). Schmandlöffel (Schmantlöffel) p. Schlammlöffel.

Schmandpumpe; łyżka amerykańska (wierć. ziem.).

Schmant- p. Schmand-.

Schmanten p. Schmanden. Schmatzen (Mauerschmatzen, Verzahnung einer Mauer, Zahnsteine); strzępia, zazębienie muru (bud.). Stufen —, (Abtreppung); strzępia stopniowe.

Zahn —; strzępia zębate.

lewa, szkliwo, emalia. Schmelzarbeit p. Schmelzen. Schmelzbar; topliwy, topny, topnisty, roztopny (ehern, hut.). Schmelzbarkeit; topliwość, rozto-pność (ehern, hut.).

Schmelz; 1) stop, spławizna; 2) po- Schmelzsicherung; stopka, bezpiecznik topny, topikowy (el.). Schmelzstahl p. Rohstahl. Schmelzstahlbereitung (Schmelz-stahlerzeugung) p. Rohsteinarbeit. Schmelzstein (Dipyr); dypir (min.). Schmelzstreifen; pasemko (wstawka) topikowe (el.).

Schmelzdraht; drut topny, topi- Schmelztiegel (Tiegel, Gefäß finko wy.

Schmelzeinsatz; wstawka topliwa, topna, topikowa (el.).

Schmelzen; 1) topić, stopić, wytopić, roztopić, przetopić, pławić (kruszce);

2) polewać, emaliować.

Schmelzen (die Schmelzung, Schmelzerei, Schmelzarbeit, Schmelzprozeß); topienie (hut.).

oxydierendes —; topienie utleniające.

reduzierendes — ; topienie odtle-niające.

präzipitierendes —, (niederschla-

Schmelzblau p. Schmälte.

Schmelzproben und Tiegelguß); ty-gieiek, tyglik (ehern, hut.). Schmelztiegel (Tiegel eines Schachtoder Tiegelofens) p. Tiegel. Schmelzung p. Schmelzen. Schmelzverfahren (Schmelzen);

sposób topienia, przetapiania (hut.). Schmelzwärme; cieplik (ciepło) topienia (fiz.).

Schmelzwerk p. Schmelzhütte. Schmelzwürdig (einlösungswürdig);

topny, wart (godzien) topienia (hut.). Schmelzzone (des Hochofens); strefa topienia (hut.).

gendes Schmelzen); topienie osadza- 'Schmelzzuschläge p. Zuschläge.

jące się.

solvierendes —, (auflösendes oder verschlackendes Schmelzen); topienie rozpuszczające się.

Schmelzer; wytapiacz, przetapiacz, roztapiacz, szmelcerz; 2) polewacz, powłócznik.

Schmelzerei p. Schmelzen.

Schmelzglas (Email, Schmelz); polewa, szkliwo, emalia.

Schmelzgut (Schmelzmaterial); topni-wo (hut).

Schmelzherd; topnisko (hut.).

Schmelzhütte (Schmelzwerk); to-pialnia. stapialnia, szmelco wnia (hut.).

Schmelzlamelle; wstawka topna, topikowa, pasemko topne, topikowe

Schmied (Hammerschmied, Grobschmied); kowal.

Schmiedbar (hämmerbar); kowny, kujny, kowalny (met.). Schmiedbarkeit (Hammerbarkeit);

kowność, kujność, kowalność (met.). Schmiede (Schmiedewerkstätte); kuźnia (met. techn.).

Berg —, (Gruben —, Zechen —); kuźnia górnicza.

Feld —. (transportables Schmiedefeuer); kuźnia połowa, przenośna. Grob —; kuźnica.

Klein —; kuźnia ręczna, ognisko kuźnicze.

Zeug —; kuźnia sprzętowa, blacharska.

(el.).

Schmelzmaterial (Schmelzgut); to-pniwo.

Schmiedeamboß (Schmiedamboß, Amboß); kowadło (zwyczajne, kuźnicze) (met. techn.). Schmelzmittel; topnik, środek do Schmiedearbeit (Schmiedarbeit);ro-podniesienia topliwości (hut.).    bota kowalska (met.    techn.).

Schmelzofen; piec stopowy, topielny, Schmiedebalg, miech kowalski szmelcowy (hut.).    (met. techn.).

Schmelzpatrone; wstawka topna, Schmiedeeisen (Schmiedeisen, topikowa (el.).    schmiedbares o. hämmerbares Eisen);

Schmelzpfropfen (Schmelzstöpsel); żelazo kujne, kowne, kowalne (met.).

korek topny, topikowy (el.).    Schmiedeeisen (Schmiedeisen, ge-

Schmelzprozeß; proces    (przebieg)    schmiedetes Eisen);    żelazo kute

topienia (hut.).    (met.).

Schmelzpunkt (eines Körpers); punkt Schmiedeeisenpuddeln (Schmied-(temperatura) topnienia (fiz. chen . eisenpuddeln); pudlowanie żelaza met.).    (met.).

Schmelzraum (Herd des Schmelz- Schmiedeesse; 1) komin , kuzienny ofens); topnisko, ognisko    (hut.).    (kuźni); 2) p. Schmiedefeuer.

Schmieren (einfetten); smarować, nasmarować (maszyn.). Schmierfähigkeit; smarowność. Schmierfett; tłuszcz, smar (maszyn.). Schmiergefäß p. Schmierbüchse. Schmiergeld; należytość (pocztowa) za smarowidło.

Schmiedefeuer (Schmiedeesse, Schmiedeherd); ognisko kuzienne, ogień kowalski (met. techn.). Schmiedegerätschaft (Schmiedezeug); narzędzia kowalskie (inet, techn.).

Schmiedegesell; czeladnik kowalski. Schmiedehammer (Fausthammer, Handhammer); młot kowalski, jednoręczny (kow.).

Schmiedehandwerk; kowalstwo

(met. techn.).

Schmiedeherd p. Schmiedefeuer. Schmiedekohle; węgiel (drzewny) kowalski.

Schmiedekörner (Schmiedkörner);

znacznik (punktak) kowalski (kow.). Schmiedekran p. Kran. Schmiedekunst; sztuka kowalska, kowalstwo.

Schmiedemaschine; kowarka, maszyna do kucia (met. techn). Schmiedemeister; majster kowalski (met. techn.).    *

Schmieden; kuć (met. techn.). Schmiedesinter p. Glühspan. Schmiedestock; pniak kowalski (kow.).

Schmiedezange; kleszcze kowalskie (kow.).

Schmiedezunder p. Glühspan. Schmiedezunft; cech kowalski. Schmiege (Stellwinkel); ukośnica, śmiga, węgielnica ruchoma, stolarska (bud.).

Doppel —; ukośnica podwójna. Fuß —; ukośnica pozioma.

Lot —; ukośnica pionowa.

Wangen —; ukośnica licowa, policzkowa.

Schmierapparat (Schmiervorrich-

Schmierhahn; kurek do smarowania, kurek smarowniczy (maszyn.). Schmierkanne (Ölkanne); oliwiarka, oliwniczka, maźniczka (maszyn.). Schmierloch; otwór smarowniczy, maźniczy (maszyn.). Schmiermaterial (Schmiermittel) p. Schmiere.

Schmiernapf p. Achsbüchse. Schmiernute (Lagerschmiernute); żłobek (rowek) panewki, żłobek smarowniczy, smarowy (maszyn.). Schmieröl; olej smarowy, olej do smarowania (maszyn.). Schmiertropfapparat; wykraplarka smaru (maszyn.).

Schmierung (das Schmieren); smarowanie (maszyn.).

kontinuierliche —; smarowanie ustawiczne.

periodische —; smarowanie okresowe, peryodyczne.

Schmiervase; maźniczka, oliwiarka (maszyn.).

Schmiervorrichtung p. Schmierap-parat.

Schmirgel (Smirgel); ścier, szmer-gel (proszek twardy do polerowania) (min. techn.).

Schmirgelleinwand; płótno ścierne, szmerglowe (maszyn, techn.). Schmirgeln; szmerglować, czyścić, (polerować) szmerglem (maszyn, techn.).

tung); przyrząd do smarowania (ma- Schmirgelpapier; papier ścierny,

szyn).

Schmierbüchse (Schmiergefäß); ma-źnica, maźniczka, oliwiarka, smarownica (maszyn.).

Schmierdeckel; pokrywa (wieczko) maźniczki (maszyn.).

Schmierdocht; knot maźniczy (maszyn.).

Schmierdose; puszka na smar, puszka smarowa (maszyn.).

Schmiere (Schmiermaterial, Schmiermittel); smar, smarowidło, maź, (maszyn.).

dückflüssige —; smar gęsty, flüssige —; smar ciekły, feste —, (starre —); smar stały, smar skrzepły.

szmerglowy, ściernik (maszyn, techn.) Schmirgelpulver; proszek ścierny, szmerglowy (maszyn, techn.). Schmirgelscheibe; ściernica, krążek ścierny, szmerglowy,toczak kołowy, krążek szlifierski (techn.). Schmirgelwalze; walec ścierny, toczak wałkowy (techn.).

Schmitz (Kohlenschmitz, Erzschmitz); warstewka (geol.).

Schmucksteine (Edelsteine); klejnoty, drogie kamienie (min.). Schmund (Schmunt) p. Schmand. Schmundgerinne (Schmundrinnen) b. d. Mehlführung p. Schlammrinnen. Schmundig (schmuntig) p. Schmandig. Schmundschlich p. Schlammschlich.

Schmundsieb (bei Pumpen) p. Saug- Schneedruck; ciśnienie śniegu köpf.    Schneegips (Schaumgips); gips śnie-

Schmutzsalz (Fegesalz, Kehrsalz    żny, pienisty    (min.).

schwarzes Salz) p. Kehrsalz.    Schneeschaufel; łopata do śniegu,

Schmutzventil; kurek spustowy, wy- j śniegówka.

dmuchowy    (maszyn.)    p.    Ausblase-    Schneeweiß; śnieżno-biały,

hahn.    Schneidhacken; narzynki (składane)

Schnabel (Ausleger) des Drehkranes;    (tech.).

wysięgnica    (żórawia)    (maszyn.).    Schneidbohrer; p. Gewindbohrer.

Schnapper;    1) zatrzym,    zapadka    Schneide (Gezäheschneide); ostrze,

(sprężyna); 2) zamek zaskakujący    rzez. (techn.    górn.).

(ślus.).    kolbige —;    ostrze    krótkie.

Schnappschloß (Fallschloß, Federschloß); zamek zatrzaśny, zamek z zapadką (ślus.)

Schnarchen (von Pumpen); sarkać (maszyn.).

Schnarchklappe (Schnarchventil); sarkacz, wsysacz (wrentyl ssawny u pomp) (maszyn.).

Schnattelarbeit (in Österreich) p. Schlägel- und Eisenarbeit.

Schnecke; 1) p. Schraube ohne Ende; 2) p. Transportschnecke.

Schnecken (Gastropoden); brzucho-pławy, brzuchonogi, brzuchopełzy, ślimaki (geol.).

Schneckenantrieb; napęd ślima kowry (maszyn.).

Schneckenbohrer

scharfe —;    ostrze    długie.

Schneideflügel (eines Nachnahme-; bohrers); p. Nachschneiden. Schneidehammer; 1) p. Doppelhaue; 2) p. Schlitzaxt.

Schneideisen; 1) narzynaczka (do kół zębatych); 2) gwincidło (do śrub). Schneideisen (geschnittenes Eisen); żelazo przecinane (gwoździarskie) (met.).

Scheideisenwalzwerk (Schneidwerk, Eisenspaltwerk, Spaltwerk, Eisenspalterei); przecinalnia, walcownia tnąca, krająjąca (met.). Schneidekranz (beim Senkschacht) p. Senkschuh.

(Spiralbohrer, Schraubenbohrer, Schlangenbohrer, bandförmiger Bohrer); świder ślimakowy, kręty, spiralny, kręcony, śrubowaty (wierć. ziem.).

Schneckenbohrer (sch neckenförmi-

Schneidemühle (Sagemühle); tartak, piła (techn.).

Schneiden; krajać, pokrajać, rznąć, ciąć, obcinać, przecinać.

Schneiden (kerben); p. Schlitzen. Schneidestein p. Topfstein. Schneidkluppe p. Kluppe.

ger Lettenbohrer, Kellenbohrer, Ke- Schneidmaschine; 1) przecinarka; Ile, Lettenbohrer); świder ślimako- j 2) gwinciarka (śrub.) (techn.). waty (kręty, kręcony) do gliny Schneidwalzen (Walzen des Schneid-

(wierc. ziem.).

Schneckenförmig (spiralförmig ge wunden); śrubowy, ślimakowy, śru bowaty, ślimakowaty.

Schneckengewölbe p. Gewölbe.

Schneckenlinie; 1) linia ślimako wata, ślimacza; 2) ślimacznica Pa skala.

Schneckenrad; koło ślimakow’ate (maszyn.).

Schneckenrad (Schöpfrad mit spi-ralgängen); czerpak ślimakowy (maszyn.).

Schnecke und Schraubenrad; stadło ślimacze (t. j. ślimak i ślimacznica) (maszyn.).

Schneckenstiege; schody kręte (bud.).

Schnee; śnieg (geol.).

Schneebelastung; obciążenie śniegiem.

walzwerkes); walce tnące, krające.

!    (met.).

Schneidwerk p. Schneideisenwalz-werk.

j Schnellbohrverfahren; wiercenie pospieszne (wierć. ziem). Schnelldampfhahn p. Sturmhahn. Schnellgehend (schnellaufend);

szybkobieżny (maszyn.). Schnelläufer; 1) szybkobieg (motor); 2) szybkobież, turbina prędko wirująca (maszyn.).

Schneilot (Weichlot, Weißlot, Zinnlot); spójkowie (spoiwo) cynowe, lut blacharski (met. techn.). Schnellmeßkunst (Tachymetrie); tachimetrya, szybkomiernictwo (miern.).

Schnellschlagbohrung; wiercenie udarowe pospieszne (z małym wznio-I sem) (wierć. ziem.).

Schnurzug; ciąg sznurowy (miern. góra.).

Schnellstraße (Schnellstrecke, Draht -Walzwerk, Kurierwalzwei'k); walco wnia na żelazo drutowe, walcownia pospieszna (met. techn.).

Schnellwage (römische Wage, Balkenwage) ; przezmiąn, bezmian, waga rzymska.

Schnellwalzen (Draht walzen, Kurierwalzen); walce pospieszne (met. techn.).

Schnellwalzwerk p. Schnellstraße.

Schnellzug; pociąg pospieszny, ku-ryerski, kuryer (kol.).

Schnellzugslokomotive; lokomotywa pociągu pospiesznego (kol.).

Schneppelzange; łapy, kleszcze kowalskie większe (kow.).

Schock (60 Stück); kopa.

Schönit (Pikromerit); szenit, pikro-meryt (min.).

Schöp (Schöpf, Salzschopp) p. Pfan- . nenstein.

Schopf (beim Salzbergbau); wzdęcie, pęcznienie (stropu lub boków chodnika) (soln.).

Schöpfbau p. Schöpfwerk. Schöpfbernstein; bursztyn czerpany (min.).

Schopf dach p. Walmdach.

Schöpfen (Wasser oder wässerige Substanzen); czerpać, nabierać (wodę).

Schnepper (Schnapper); 1) zatrzask, Schöpfer (bei der Seesalzgewinnung); zapadka sprężynowa; 2) wychwyt, skopiec, czerpak (soln.). haczyk wahający (maszyn, techn.). Schöpfhäuer (Schopfknappe) beim

Schöpfherd (Sumpf) bei Hoch- oder Schachtöfen; czerpak, rząp (hut.). Schöpfkanne; wiaderko (konewe-czka) do czerpania.

Schnitt; 1) p. Durchschnitt; 2) p. Salzbergbau; przybieracz (soln.). Schlechte; 3) p. Schlitz.

Schnittholz; 1) budulec tarty, rznięty; 2) drzewo do wyrębu.

Schnittlinie (Sekante); sieczna (geom.)

Schnittmesser (Reißmesser, Zug- Schopfknappenarbeit (beim Salzmesser, Ziehmesser); strug bednar- bergbau); przybieranie, przybierka, ski, ośniak, ośnik (stoi.).    przybiórka (ścian chodnika i t. d.)

Schnittpunkt; punkt przecięcia się (soln.).

(geom.).    Schöpfmaschine; czerparka, pompa

Schnitzel; obrzynki.    hydrauliczna (maszyna do czerpania

Schnitzer; 1) snycerz, rzeźbiarz;    wody) (maszyn.).

Putte.

Schöpfrad; czerparka, czerpak, koło> wiadrowe, czerpakowe (maszyn.), p. — mit Eimern; czerparka kołowa, wiadrowa.

—    mit Kasten, (Kastenrad); 1) czerparka komórkowa; 2) koło komórkowe, korytkowe.

—    mit Schaufeln; czerparka łopatkowa.

—    mit Spiralgängen ; czerparka ślimakowa, p. Schneckenrad.

—    mit Zellen; 1) czerparka korców-kowa; 2) koło przegródkowe, komórkowe.

Schöpfschaufel; łopatka czerpakowa, szufla holenderska, chlustak (ma-

2) krajak, krajacz, strugacz, nóż sto- Schöpfpütte (beim Salzbergbau) p. larski.

Schnitzkunst; rzeźbiarstwo, snycerstwo.

Schnitzmesser (Reißmesser)

Schnittmesser.

Schnur; sznur, sznurek, powróz.

Verzieh —; sznur mierniczy.

Schnurachse (beim Hängezeug); oś sznurowa (miern. góra.).

Schnüre (Adern); żyłki (rud kruszcowych) (geol.

Schnüren; 1) sznurować, zesznuro-wywać; 2) p. Markscheiden

Schnürgedinge; p. Metergedinge.

Schnurlänge; długość sznura, ciągu (miern. góra.).

Schnürldocht p. Lagersaugdocht.

Schnurscheibe (Schnurrad); koło    szyn.).

rowy (maszyn.).

Schnurspannen (das); napinanie, naciąganie, wyprężanie sznura mierniczego (miern. góra.).

Schnurstein p. Lochstein.

Schnurspanner; naprężacz (napi-nacz) sznurowy (miern. góra.).

sznurowe, linewkowe, krążek sznu- Schöpfwerk (Schöpfrad u. Paternosterwerk); czerpak mechaniczny, po-nośnica, urządzenie do czerpania (maszyn.).

Schöpfwerk (Sinkwerk, in welchem die Sole nach einer höheren Sohle befördert wird); ługownia czerpakowa (soln.).

Schörl (schwarzer oder gemeiner Turmalin); skoryl, turmalin czarny (min.).

Schräg; ukośny, skośny, ukośnie, skośnie. na ukos.

Schrägbord (bei den Siedepfannen); skośny brzeg (kraj) panwi (warze!.).

Schräge (Schrägheit); skos (miara odchylenia muru od pionu) (bud.).

Schrägen ..p. Schrank.

Schräge Überblattung p. Überblattung.

Schrägschnitt; cięcie, (przecięcie) ukośne.

Schrägzapfen (schräger Zapfen); czop ukośny (cieś.).

Schram; wręb, szram, bruzda (góra.). Firsten —; wręb wierzchni, stro-

Schorlamit (Schorlomit, Ferrotitanit); szorlamit (min.).

Schörlfels p. Turmalinit.

Schörlschiefer p. Turmalin schiefer.

Schornstein (Esse, Schlot, Kamin); komin (techn.).

Schornsteinfuß; podstawa komina (bud).

Schornsteinhohlraum (Schornstein-röhre); drąż kominowa (bud.).

Schornsteinkappe

(Scimrnstein-kopf); wierzch komina (bud.).

powy.

Höhen —; wręb boczny.

Mittel —; wręb środkowy, przecinka.

Sohlen —; wręb spodni, podsiek. Schram (Wasserschram); p. Wasser-saige.

Schrämapparat p. Schrämmaschine. Schämarbeit (Schrämen, Schrämhauen, Schramerzeugung, Schramführung); 1) rąbanie, wcinanie, szra-mowanie, robota rąbana; 2) p. Schlägel- und Eisenarbeit (góra.). Schrambank (Schram, Schramstreifen, Schramschicht, Schrammittel, Schrampacken); przerost szram owy, warstwaszramowa (do szramowania) (górn.).

Schornsteinmantel; kaptur (płaszcz) komina (bud.).

Schornsteinrohr (Schornsteinröhre); rura (drąż) kominowa (bud.).

Schornsteinschaft; trzon kominowy, trzon komina (bud.).

Schornsteinsockel (Schornsteinuntersatz); podstawa komina, cokół kominowy (bud.).

Schornsteinverband p. Verband.

Schoßgerinne (Schußgerinne, Schußgerenne) b. d. Mehlführung; średnie mączne żłoby (sort.).

Schotter; szuter, (żwir), szaber (geol. bud.).

Fluß —; szuter rzeczny, żwir rze-

czny.

Gruben —; szuter kopalny, żwir kopalny.

Schlägel —; szuter tłuczony, tłu- Schrambolzen (Schramstempel); słupek wrębowy, szramowy (w wrębie ustawiany) (góra.).

Schrameinbruch (Schram); włom wrębny, szramowy, szram (górn.).

czeń.

Schotterbank p. Sandbank.

Schotterbankett; 1) pobocze podłoża, podtorza; 2) pobocze drogi.

Schottergrube; żwirowisko, kopal-    Schrämeisen; żelazko wrębowe, szra-

nia żwiru.

mowe (górn.).

Schottern; żwirować, szutrować.    Schrämen (schrammen, schramhauen,

Schotterstraße; droga bita, szosa.    bahnen); rąbać, wcinać, szramować

Schotterung (Beschotterung); żwi-    (górn.).

rowanie, szutrowanie.    Schrämer p. Schramhäuer.

Schotts; szotty( jeziora podziemne bez-    Schramerzeugung p. Schrämarbeit,

odpływowe) (geol.).    Schramführung p. Schrämarbeit.

Schraffen; kreski (miern.).    Schramfuß p. Bein (im Schrame).

Schraffenskala; podziałka (skala)    Schrämhammer (Spitzhammer,

kreskowa, podziałka (szraf) kresek Berghammer, Haueisen, Knappenei-(miern.).    sen, Pickel, Schrämpickel, Wetzkopf);

Maximal —; podziałka kreskowa j czakan (młot w jednym końcu spi-największa, maksymalna.    czasty, z drugiego końca obuchem

Minimal —; podziałka kreskowa    opatrzony)    (górn.).

najmniejsza, minimalna.    Schramhaue (Schrämhaue); szrama-

Schraffieren (stricheln); kreskować, ¹ czka, bruździdło, kilof podciosowy szrafirować (miern.).    (górn.).

Schraffierung (Strichelung); kre-    Schramhäuer (Schrämer); rębacz,

skowanie, szrafirowanie (miern.).

wcinacz, szramacz (kopacz) (górn.).

Schramkohle; węgiel szi'amowy, wrębny, szramowina (górn.). Schrämkopf (Schrämkrone); ostrze dłuta (wcinacze) (górn.). Schrämmaschine (Schrämmapparat, Schlitzmaschine); maszyna wrębowa, wcinacz, wcinarka (górn.). Schrämmaschinenbetrieb; rąbanie (wcinanie, szramowanie) maszynowe, mechaniczne (górn.). Schrammittel p. Schrambank. Schrampacken p. Schrambank. Schrampickel p. Schrämhaue u. Schrämhammer.

Schramschicht p. Schrambank. Schrämspieß; grot szramowy, pika (górn.).

Schramstempel p. Schrambolzen. Schramstreifen p. Schrambank. Schräm- und Sprengarbeit (kombinierte Schräm- und Sprengarbeit): robota szramowo-strzelnicza, szramowanie i strzelanie (górn.).

Schrank (Schrägen) beim Feuersetzen; stos (drzewa) (górn.). Schrank (Schrägen, Stützkasten, Unterbildkasten) b. d. Zimmerung; kaszt (podporowy) (górn.). Schranke; 1) baryera, kobylica; 2) rogatka.

Schränkeisen; rozwieracz, rozwie-rak, (zębów u piły); 2) pilnik piłowy, i azębek.

Schränken (aussetzen); rozwierać (zęby u piły».

Schranzmühle; młyn Schranza (sort.), j Schratten; garby (geol.).

Schrattenf elder; pola garbów (geol.).

Schraubbank; prasa stolarska (stoi.). Schraube; śruba (maszyn.).

— ohne Ende, (Schnecke); śruba bez końca, ślimak.

Anker —; śruba kotwiowa, śruba z kotwą.

Anzug —; śruba dociągowa. Befestigungs —; śruba przytwierdzająca, złączcza.

Bewegungs —; śruba napędowa, napędcza, poruszająca, transmisyjna. Doppel — (doppelte —); śruba podwójna, śruba o dwu gwintach.

doppelgänginge —; śruba dwu-zwojowa.

erweiterte —; śruba zgrabiona, flachgängige — (— mit flachem Gewinde); śruba płaskogwintna, śruba o gwincie płaskim (kwadratowym). Flügel —; śruba motylkowata.

Schraube; śruba (maszyn.). Fundament —; śruba fundamentowa, posadowa.

Heft —; śruba zczepna, zczepka. Holz —; śruba drzewna, wkrętka. Keil —, (Splintbolzen); śruba klinowa, śruba z klinem, konische —; śruba stożkowa. Kopf —; śruba bez naśrubka, łbiak śrubowy.

Lager —; śruba łożyskowa, śruba łożyska.

linke —, (linksgängige —); śruba lewa, śruba z gwintem lewym, mehrfache —; śruba o gwincie wielokrotnym.

Preß —; śruba tłoczna, cisnąca, rechte —, (rechtsgängige —); śruba prawa, śruba o skręcie prawym, rundgängige —; śruba o gwincie okrągłym.

scharfgängige —, (— mit scharfem Gewinde); śruba ostrogwintna, śruba o gwincie ostrym, (trójkątnym).

Stein —, (Klauen —); śruba nacięta, zalewna, murowa, do kamieni.

Stell —, (Druck —); śruba naciskowa. martwica.

Verbindungs —; śruba łączna, versenkte —; śruba wpuszczona, zagłębiona.

vielgängige —; śruba wielozwo-jowa.

Zwingen —; śruba stolarska, ściskacz, zwora.

Schrauben; skręcać, wkręcać, śrubować, wśrubować.

Schraubenachse; oś śruby (maszyn.).

Schraubenartig (schraubenförmig); śrubowaty, krętny.

Schraubenaneroid: aneroid śrubowy.

Schraubenberechnung; obliczenie śrub (maszyn.).

Schraubenbewegung; ruch (śruby) śrubowy (mech.).

Schraubenbohrer; 1) świder śrubowy, gwintownik, gwintnik; 2) p. Schlangenbohrer, Spiralbohrer. Schraubenbolzen (Schraubenspindel); sworzeń (trzpień) śruby (maszyn.).

Schraubenbremse; hamulec śrubowy (maszyn.).

Schraubenbrücke; mostek (ściskacz) śrubowy (przy wymianie lin Köpego) (maszyn, górn.).

Gabel —; klucz widłowaty, widłak (kol.).

Schraubendistanzmesser; dalmierz śrubowy (miern.).

Schraubendrehbank; tokarka do śrub (techn.).

Schraubenfangglocke p. Fangmutter.

Schraubenfassung (Schraubfassung); obsadka gwintowa (el.).

Schraubenfeder; sprężyna śrubowa, krętna. zwita (techn.).

Laschen —; klucz łubkowy, łubczy I (kol.).

żek (wciąg) ślimakowy (maszyn.).

Schraubenförmig p. Schraubenartig.

Schraubengang (Schraubenganghöhe, Gewindgang, Ganghöhe der Schraube, Schraubensteigung); krok śruby, spust śruby (maszyn.), toter —; krok śruby martwy.

Schraubenschneideeisen (Schneideisen, Schraubenblech); gwincidło (do śrub) (techn.). Schraubenschneidmaschine; gwinciarka, narzynarka gwintów, śrubownica (techn.). Schraubenflaschenzug; wielokrą- Schraubensenkzeug (für Schachtpumpen); opuszczadło śrubowe (maszyn. górn.).

Schraubenspindel p. Schraubenbolzen.

Schraubensteigung p. Schrauben-gang.

Schraubentute p. Fangmutter. Schraubengebläse (Spiral- o. Wald- Schraubenumdrehung; obrót śruby

horngebläse, Cagniardelle); dmuchawa śrubowa (maszyn, hut.).

Schraubengewinde (Schraubenwin düng) p. Gewinde.

Schraubenkern; rdzeń śruby (maszyn.).

Schraubenkluppe p. Schneidkluppe.

Schraubenkopf; głowa (łeb) śruby (maszyn.).

flacher —; głowa śruby płaska, runder — ; głowa śruby półkolista.

Schraubenkuppel p. Kupplung (Schraubenkupplung).

Schraubenlinie p. Linie.

Schraubenmutter (Mutter); mutra, muterka, nakrętka, naśrubek (maszyn.).

Schraubennagel: gwóźdź śrubowy.

Schraubenpresse; 1) prasa (tłoczar-ka) śrubowa (do ściskania sklejonych przedmiotów); 2) wytłaczarka śrub.

Schraubenrad; koło śrubowe (śrubowato uzębione); 2) wirnik śrubowaty (w przewietrzniku); 3) turbina (maszyn.).

Schraubenradgebläse; wentylator (przewietrznik) śrubowy (maszyn.).

Schraubenrost; ruszt śrubowy (ładowanie węgla) (górn.).

Schraubenschaft; sworzeń śruby (maszyn.).

Schraubenschlüssel (Anziehschlüssel); klucz mutrowy, naśrubkowy, klucz do muter, do naśrubków. doppelter —; klucz podwójny, einfacher —; klucz pojedynczy, französischer —, (Universal —); klucz francuski, rozsuwalny, uniwersalny.

(maszyn.).

Schraubenventilator; wentylator (przewietrznik) śrubowy (maszyn, górn.).

Schraubenversicherung; zabezpieczenie (zahaczenie) mutry, naśrubka (zapobieżenie samowolnemu odkręcaniu się naśrubka) (maszyn.). Schraubenwinde (englischeWinde); dźwigarka (dźwignik) śrubowa, angielska (maszyn.).

Schraubenwindung; zwój (skręt) śrubowy, zwój (skręt) śruby (maszyn.).

Schraubenzieher; śrubczyk, wkrętak, odkrętak, zaśrubnik. Schraubenzwinge p. Zwingenschraube.

Schraubkluppe p. Schneidkluppe. Schraubstock; imadło (śrubsztak) (techn.).

—    mit einem Fuß (Handkloben, Fußkloben); imadło z podpórką.

—    mit Kugelgewinde; imadło kolankowe.

—    mit Schraubzwinge; imadło kleszczowe.

Bank —, (Tischkloben); imadło warstatowe.

Parallel —, (Parallelstock); imadło równoległe, amerykańskie, rozsu-walne.

Scharnier —; imadło rozchylne, zawiasowe.

Schraubstockbacken; szczęki imadła (techn.).

Schraubstockhebel; pokrętak imadła (techn.).

Schraubstockspindel; śruba imadła (techn.).

SC SC SC

geol.).

e.

SC SC

(schrotten) p. Erschroten. i; zdzierak (pilnik grubo

Schraubung p. Verschraubung.

Schrecken (aufschlagen) vom Spreng-schusse; wstrząść, naderwać (skałę) (górn.).

Schrei (Stahlschrei); łupa (opławek) stali (met.).

; szrajbersyt (min.).

■; pióro (do pisania), le; kreda pisząca, pisal-

na, biała (min. techn.).

Schreibmaschine; maszyna do pisania.

Schreibpapier; papier do pisania, papier pisarski.

Schreibpult; biurko (pulpit, stolik) do pisania.

Schreibzeug; przybory do pisania.

Schrein; szafa.

Schreiner (Tischler); stolarz.

Schreinerei (Tischlerei, Tischlerhandwerk) ; stolarstwo.

Schrift; 1) pismo; 2) podział kół zębatych (maszyn.), chrifterz p. Sylvanit. chriftgranit; granit napisowy (min.

p. Sylvanit.

chnttmaß; miara kroku, chrittzähler p. Pedometer. chrobhobel;rwacz, zdzierniak, skro-bacz, skrobak, drapacz (strug) (stoi.), chrot (abgehauene Eisen- u. Metallstücke); obcinki, odpadki (met.).

Schrot (Bleischrot, Flintenschrot); śrót (do strzelania).

Schrot (Schachtgevier, Schachtzimmerung aus Gevieren, Schrotzimmerung) ; wieniec (zrąb) szybowy, ganzer —, (Zimmerung im ganzen Schrot); całodrzewie, wyprawa pełna, suta, wyprawa na suto. halber —, (Zimmerung im halben Schrot); półodrzwia (w chodnikach), wieniec połowiczny (w szybach), wyprawa półodrzwiowa, połowiczna.

Schroteisen (Hohleisen) p. Hohlmeißel.

Schroten (abhauen) Metall mit dem Meißel; ucinać, uciąć (met.).

Schroten (Erze grob zerkleinern); rozdrabniać (rozkruszyć) rudę na grubo (sort.).

Schroten (loshauen, zerhauen, zerschlagen); rąbać, odrąbać, przerąbać, rozbić (górn.).

nacięty) (techn.).

Schrothammer p. Hammer.

Schrothobel p. Hobel.

Schrotleiter; litra, folga (drąg do przesuwania w Wieliczce) (górn.).

Schrotmeißel p. Meißel.

Schrotsäge p. Säge.

Schrotstahl; toczniak, zdzierniak(nóż obrabiarki) (techn.).

Schrötterit; szreteryt (min.).

Schrotwage p. Setzwage.

Schrotwerk p. Schrotzimmerung.

Schrotzimmerung (Schrotwerk, Schrot); obudowa (oprawa, wyprawa) wieńcowa, zrębowa (górn.). ganze —; obudowa całodrzewna (chodników), wieńcowa (szybów), halbe —; obudowa połowiczna, półodrzwiowa (chodników), półwień-cowa (szybów).

Schrubbstahl, zdzierak (narzędzie do zdzierania grubego wióra) (techn.)

Schrubbzähne; przybieracze, wyrównywacie (wiercenie szybów) (wierć. ziem.).

Schubfestigkeit (Scherfestigkeit) p. Festigkeit.

Schubkarren (Schiebkarren, Schubtruhe, Laufkarren); taczka, taczki.

Schubkoeffizient; 1) spółczynnik przesuwalności; 2) spółczynnik cięcia (mech).

Schubkraft; 1) siła ścinająca, tnąca; 2) siła przesuwająca (mech.).

Schublade; szuflada.

Schubort; chodnik (przodek) gruzowy, zwaliskowy (w odbudowie gruzowej) (górn.).

Schubriegel (Riegel); zasuwa, zasuwka (ślus.).

eingestemmter —, (Kantriegel); zasuwa wpuszczana, francuska, gewöhnlicher—; zasuwa zwykła.

— mit Unterlagsplatte; zasuwa oczepowa.

Schubspannung (Scherspannung); naprężenie (natężenie) ścinające.

Schubstange p. Kurbelstange.

Schubstangenkopf; łeb goleni korbowej, łeb korbowmdu (maszyn.).

Schubtruhe p. Schubkarren.

Schubtür p. Schiebetür.

Schuh; 1) stopa (miara); 2) but, trzewik (okucie pali i t. d.); 3) siodełko (bud. most.).

Schuld; 1) wina; 2) dług.

Schuldenbuchkonto; konto (rachunek) długów, wierzytelności (rach.).

Schuldschein; oblig, zapis długu, zobowiązanie dłużne.

Schürfteld (Schürfgebiet); pole (okręg, obszar) poszukiwań, pole (okręg, obszar) poszukiwawcze (górn.). Schurfgeld; poszukiwawcze (opłata za prawo poszukiwania) (pr. górn.). Schurfgesuch; prośba o pozwolenie na poszukiwania (pr. górn.). Schurfgraben (Schurfrösche); rów poszukiwawczy, przekop poszukiwawczy (górn.).

Schulkux; kuks (udział) szkolny (góra.) p. Kux.

Schulzit; szulcyt (min.).

Schuppe; 1) łuska; 2) zadzior, zadra (na metalu).

Schuppen; szopa, remiza.

Schuppenbau (Schuppenstruktur) der Mineralien; złożenie (budowa, struktura) łuskowa (min.).

Schuppenförmig; łuskowaty, łuszcz-kowaty.

Schuppenglätte p. Glätte (rote).

Schürbel p. Schirbel.

Schüreisen (Schürhaken, Feuerspieß);

Schurfkarte; mapa robót poszukiwawczych (pr. górn.).

Schurfkreis; koło poszukiwawcze (pr. górn.).

pogrzebacz, pogrzebak, grzebak, ożóg Schurflizenz p. Schurfbewilligung. (do rozniecenia ognia) (techn. hut.). Schurfplan; plan poszukiwań (gór-Sehüren (das Feuerschüren, Beschü- niczych) (pr. górn.).

ren, Lüften des Rostes); roznieca- Schurfrecht; prawo poszukiwania nie ognia.    (górniczego) (pr. górn.).

Schürer (Heizer); palacz, sularz (w hu- Schurfrösche p. Schurfgraben. tach cynkowych), ogiennik (w wa- Schurfschacht (Suchschacht, Ver-rzelniach soli).    suchschacht); szyb poszukiwawczy,

Schurerz (pl. Schurerze, Quetsch- próbny (górn.).

werk, Setzwerk); ruda osadowa, Schuldschein p. Schurfbrief.

opłóczki rudne (sort.).

Schürfstollen (Suchstollen); sztolnia Schürf (Schürf) zur Aufsuchung von La- poszukiwawcza, próbna (górn.). gerstätten; wyrobisko poszukiwaw- Schurfstrecke (Suchstrecke, Such-cze, przekop, rozkop, podkop (górn.). ort); chodnik poszukiwawczy, próbny Schürf (beim Salzbergbau); szybik i (górn.).

(komin) pochyły (soln.).

Schurfanlage; 1) zakład (instalacya) robót poszukiwawczych; 2) rozkład (porządek) robót poszukiwawczych, poszukiwanie górnicze (górn.).

Schurfarbeit (Schürfen, Schürfung,

Schürfung; 1) p. Schurfarbeit; 2) p. Schurfbau.

Schurfzeichen; znak wyłącznościo-wy, znak poszukiwań (górniczych) (pr. górn.).

Schurfzettel p. Schurfbrief. Sucharbeit, Versucharbeit); robota Schürgasse p. Schürloch, poszukiwawcza, poszukiwanie, szur-    Schürhaken p. Schüreisen,

fowanie (górn.).    Schürloch (Schüröffnung, Schürgasse,

Schurfbau (Hoffnungsbau) p. Hoff- Heizloch); czeluść (hut. techn.).

nungsbau.    Schurrbau; odbudowa odkrywkowa,

Schurfberechtigung; uprawnienie lejkowa (węgli brunatnych) (górn.). do poszukiwań (górniczych), prawo Schürstange p. Schüreisen, poszukiwania (pr. górn.).    Schurz (Seilschurz) p. Seilgehänge.

Schurfbewilligung (Schurfbrief,    Schürzen (das) p. Schwebendstrecke.

Schurflizenz); pozwolenie na poszu-    Schurzfell; zapaska (fartuch) skórza-

kiwania (górnicze), list poszukiwalny na (przez rzemieślników używana), (pr. górn.).    Schurzkette (Zwieselkette, Quensel-

Schurfbohrloch; otwór wiertniczy kette, Vorschlagskette); łańcuch za-(świdrowy) poszukiwawczy (górn.    wieśny (górn.).

wierć. ziem.).    Schuß (Sprengschuß); 1) strzał, wy-

Schurfbrief (Schurfschein, Schürf-    strzał; 2) nabój (górn.).

zettel) p. Schurfbewilligung.    den Schuß abbrennen (abschie-

Schurfbuch; księga poszukiwań gór- j ßen, wegschießen, anstecken, anzün-niczych (pr. górn.).    den, abtun, wegtun, hinwegtun); od-

Schürfen; szukać, poszukiwać, szur-    palić nabój.

fować, zakładać kopalnię (górn.) Schußbäume (im Schacht) p. Schuß-p. Schurfarbeit.    bühne.

Schürfer; poszukujący, poszukiwacz    Schußbrett (beim Schlämmgraben)

(szurfarz, szurfiarz) (górn.).    p. Streichboden.

Schußbühne (Schutzbühne, Schuß- Schüttung (Schüttungsverhältnis, bäume) im Schachte; powała ochron- .Maßvergrößerung); sypność (zwięk-na, pomost ochronny, schronisko szenie się jednostki masy danego (na czas rozsadzania skały) (górn.). j minerału po wydobyciu), p. Hauptbühne.    Schutz; 1) p. Schütze; 2) p. Schutz-

Schüsselherd    (Trichterherd); spła-    wand,

wek (pławnisko, stół) miskowy, lej- Schutzblende (beim Grubenbrand); kowy (sort.) p. Herd.    ; ściana przeciwpożarna (górn.).

Schusser (Schiisser) p. Pochstempel. Schutzbrett p. Schütze. Schusserbänke (Pochladen) p. La- Schutzbrille; okulary (szkła oczne) denhölzer.    ochronne.

Schussertafeln; rozpory stęporowe.    Schutzbühne (Sicherheitsbuhne,

Schußgerinne (Schoßgerinne) b. Was-    Schußbühne)    im    Schachte;    pomost

serrad; pogródka prosta (maszyn.).    (bono, powała)    ochronny,    warnia

Schußgerinne (Schußgerenne) p.    (górn.).

Schoßgerinne.    Schutzdamm (beim Sinkwerksbe-

Schußkörner (Kamm, Spange) b. d. trieb); tama ochronna (soln.).

Schlämmarbeit; osad ziarnisty, wierz- Schutzdose; gniazdo ochronne (el.). chni (sort.).    Schutzdraht; drut ochronny (el.).

Schußmann (Schießmeister); strza- Schütze (Schutz, Ziehschütze, Stau-łowy (górn.).    schütze, Schutzfalle) beim    Wasser-

Schußwand p.    Schutzwand.    radgöpel;    stawidło, zastawka    (ma-

Schutt (Ziegelschutt, Mauerschutt,    szyn. wod.).

Bauschutt); gruz, rumowisko (bud.). Schützen (die Aufschlagwasser); za-Schutt (Schutte, Sturzschutt, Rolloch,    stawić, zaprzeć (wodę) (maszyn.

Rollschutt) p. Rolle.    wod.).

Schüttbeton; beton sypany (bud.).    Schützentafel; zasuwa, zastawka

Schüttboden; ziemia nasypowa (bud.)    (maszyn, wod.).

Schütteln (rütteln); trząść, potrząsać, Schutzgehäuse; osłona (pudło) wstrząsać.    ochronna (el.).

Schüttelherd p. Schaukelherd.    Schutzgeländer; poręcz ochronna.

Schüttelrätter (Schwungrätter); rze- Schutzgezimmer; wieniec (zrąb) szoto drgawkowe, wstrząsane (sort.).    ochronny (górn.).

Schüttelrinne (Förderrinne, Con-    Schutzgitter; krata ochronna (techn.).

veyor); przenośnik drgawkowy, żłób    Schutzglas; szkło (kosz) ochronne

drgawkowy przenośny (górn.).    (maszyn, el.).

Schüttelrost; ruszt drgawkowy, Schutzglocke; klosz ochronny, dzwon wstrząsany (maszyn.).    ochronny.

Schüttelsieb; sito drgawkowe, wstrzą-    Schutzhülse; osłona (rurka) ochron-

na (el.).

sane (sort.).

(el.).

Schutzkasten; skrzynka (pudło) ochronna (el.).

Schutzkorb (der Glühlampe); kaga-

Schüttelwerk; przyrząd wstrząsa- Schutzkappe; przykrywka ochronna jący, wstrząsak (do trzęsienia sitem)

(sort.).

Schütten (von festen Körpern); sypać, wysypywać (techn.).

Schüttfeuerung; palenisko zasypne    nieć (żarówki),    siatka ochronna, kosz

(maszyn.).

ochronny (el.).

Schuttkarren; taczka (do gruzu) Schutzmantel; płaszcz ochronny,

(górn.).

na, fabryczna.

Schutzmaske (gegen Salzstaub); maska ochronna (soln.).

Schutzmittel; środek (środki) ochronny.

Schutzmutter; mutra (naśrubek) ochronna, kryta (maszyn.).

Schutznetz; siatka ochronna (el.).

Schutzort p. Fliehort.

opona ochronna (el.). Schuttkarrenförderung p. Karren- Schutzmarke; marka (znak) ochron-föfderung.

Schüttig p. Rollig.

Schuttkegel; 1) stożek wulkaniczny;

2) stożek usypowy (ruchomy).

Schüttofen; piec zasypny (techn.).

Schüttrolle (b. Pochwerk) p. Poch-rolle.

Schüttung (das Schütten); sypanie, nasypywanie.

Schutzpaar; odrzwia ochronne (góra. cieś.).

Schutzpfeiler p. Sicherheitspfeiler.

Schutzraum (Schutzrayon); rejon ochronny (górn. geol.).

Schutzspule; cewka (cewa) ochronna

(eh).

Schutztülle; tulejka ochronna (el.).

Schutzumhüllung (Schutzverkleidung); powłoka (osłona) ochronna (eh).

Schutzverkleidung; 1) p. Schutzumhüllung; 2) opierzenie ochronne.

Schutzvorrichtung; 1) ochronnik, przyrząd ochronny, urządzenie ochronne; 2) zawieradło (eh).

Schutzwand (Schußwand); ściana ochronna, ochrona (górn.).

Schwachstrom; prąd słaby, wątły (eh).

Schwachstromanlage; zakład (urządzenie) wątłoprądny, zakład (urządzenie) dla prądów słabych (eh).

Schwachstromausschalter

(Schwachstromautomat); krańcownik odjemny (eh).

Schwachstromdraht; drut wątłoprądny, drut dla prądów słabych (eh).

Schwachstromkabel; kabel dla prądów słabych, kabel wątłoprądny (eh).

Schwachstromleitung; przewodnik dla prądów słabych, przewodnik wątłoprądny (eh).

Schwachstromschalter (Schwachstromausschalter, Schwachstromautomat); krańcownik odjemny (eh).

Schwachstromtechnik; technika prądu słabego, technika prądów wątłych (eh).

Schwaden (Bergschwaden, Stickwetter, Stickgase, Stickluft, böse Wetter); powietrze (wyziewy) duszne, duszące, czad (górn.). feuriger —, (Feuerschwaden) p. Schlagwetter.

Nach —; zaduchy, czady powybu-chowe.

Schwaden (Dunst, Dampf, Broden); para (w warzelniach) (warzel.).

Schwadenfang (Dunstfang, Dunstschlot, Brodenfang, Dampffang); par-nik (warze!.).

Schwadenfangflügel; drzwi parni-ka, skrzydło parnika (warzeh).

Schwal (Schwall); zamróz, szwal (we fryszerce) (met.).

Schwalbenschwanz; płetwa, kania, jaskółczy ogon (cieś.).

Schwalbenschwanzkamm (Schwalbenschwanzhakenkamm. Schwalbenschwanzblatt, Schwalbenschwanzeinschnitt, schwalbenschwanzförmige Verkämmung oder Überblattung); wrąb w jaskółczy ogon, w kanię, wrąb płetwo wy (cieś.).

Schwalbenschwanzüberplattung (Schwalbenschwanzüberblattung); p. Schwalbenschwanzkamm.

Schwamm; 1) grzyb; 2) gąbka; 3) p. Gichtschwamm.

Schwammholz; hubka, drzewo spróchniałe.

Schwammig; gąbczasty.

Schwämmsel (Schwemsel, Schwän-zel, Schwenzel); chudy muł rząpowy, rząpiowtf (sort.).

Schwanenhals; łabędzia szyja, łuk pełzający (bud.).

Schwanenhalsbogen; łuk w łabędzią szyję, sklepienie ukośne (bud.).

Schwankbaum p. Rennbaum.

Schwankung; wahanie.

Schwanz (Pfählende); koniec, grot (pala, koła) (górn.).

Schwanz (Jochschwanz); wąsy, wypustki (dłużek) (górn.).

Schwanz (eines Schwanzhammers); ogon młota (hutniczego) (hut.).

Schwänzel p. Schwämmsel.

Schwanzgevier (Schwanzgezimmer, Schwanzpaar); wieniec wąsaty (szybowy) (górn. cieś.).

Schwanzhammer; młot przyciskowy, skokowy, młot wahakowy z ogonem, młot wodny fryszerski (maszyn. hut.).

Schwanzpaar p. Schwanzgevier.

Schwarte (Schwartling); okrajka, opółka, oszwar, obladra (matr.).

Schwartenpfahl; wścianka (okładzina, palik) okrajkowa (górn. cieś.).

Schwartenschutz; ochrona (ściana, zasłona) okrajkowa (górn. cieś.).

Schwartling p. Schwarte.

Schwarzblech; blacha żelazna, czarna (met.).

Schwarzblechfabrikation; wyrób blachy żelaznej, czarnej (met.).

Schwarzbleierz (Cerussit); ołów czarny, ruda ołowiu czarna, ziemia ołowiana, ołowianka (min.).

Schwarzblick (Bleileder); błysk czarny (met.).

Schwarzbraunstein p. Psilomelan.

Schwarzdorn (bei der Dorngradierung); tarń, cierń, tarnina, tarka, tarnośliwa (soln.).

23

Schwarze (Schlichte) für die Gußformen; czernidło (odl.).

Schwarze Glätte p. Glätte.

Schwarze Manier (Tuschmanier) p. Manier.

Schwarzeisenstein p. Psilomelan.

Schwärzen (Schlichten) der Lehmformen; czernienie (form. odl.).

Schwarzerde p. Humus.

Schwarzerz; 1) tetraedryt antymonowy, ciemny; 2) p. Manganblende (min.).

Schwarzes Salz p. Schmutzsalz.

Schwarzgiltigerz (Schwarzgültigerz, Schwarzgülden); 1) tetraedryt antymonowy, ciemny; 2) p. Sprödglaserz (min.).

Schwarzkohle (Steinkohle); węgiel kamienny, węgiel czarny (min.).

Schwarzkupfer (Rohkupfer); miedź czarna, surowa, czarnomiedź (met.).

Schwarzkupferarbeit (Schwarzkupfermachen, Schwarzkupferschmelzen, Rohkupferschmelzen, o. Rohkupfermachen, Kupfermachen o. Kupferschmelzen, Garrostschmelzen); topienie maty na miedź czarną, topienie czarnomiedne (met.).

Schwarzkupfermachen p. Schwarz-kupferarbeit.

Schwarzkupferschlacke; żużel czarnomiedny (met.).

Schwarzkupferschmelzen p.

Schwarzkupferarbeit.

Schwarzmachen p. Schwarzkupferarbeit.

Schwarzmanganerz p. Psilomelan u. Hausmannit.

Schwarzpulver (Sprengpulver); proch strzelniczy.

Schwarzspießglanzerz (Schwarzspießglaserz) p. Bournonit.

Schwebe (Schwinde) p. Bergfeste. Abteufen unter der —; głębienie pod rząpiem (pod rząpiową półką, calizną) (górn.).

Schwebebahn; kolej wisząca, napowietrzna (kol.).

Schwebend (steigend, ansteigend); wstępujący, wznoszący się, dowierz-chni (górn.).

Schwebende (schwebende Strecke, Schwebendstrecke, Schwebendort, Steigort, steigendes Ort); chodnik wznoszący się, wstępujący, do wierzchni (górn.).

Schwebendes Flöz p. Flöz.

Schwebendort (schwebendes oder steigendes Ort); 1) przodek wzno-

I 1? I .1 II I

Ul Ul Ul UlUlUlUl Ul Ul Ul Ul Ul Ul Ul Ul Ul Gß Ul Ul Ul Ul    U1U1U1 Gß

ST&2.&B 3 g-g-g* g-g-g-l-g-a g-“    srg g-g    S-g S*

tffl    i~! PI-K mir Pr! I UH Un'hUMi

m frlfin i n Ui §4 rftifijt * i -¹ wji ?f" s i ii ilu    a-    *    11    11    n    i Umil    i    &    ig    o    r    ui 11| i

”    %    a    *    I    &    |    i-a.    5-    |    S-g    1    t»    •

iS    »    »    s    ł    ■.    s    jt    s.g-?;tg-s«    -    ■?    3    1-

•ö3‘Lp    5    ?    g    g    § g    g S 3 ' g 2.    B    |    3    g    i'S    g-g

r 8\r- E r-    ?    ?    ?    5    8 ®    ^ ff

g; »l

“ I ??

^    %    B. N *-

f ^ Ę3 P 3

Schwefelige Säure p. Schweflige Säure

Schwefelkalium (Einfach-Schwefelkalium, Kaliummonosulfuret, Ka-liuinsulfuret); siarczek potasowy (chem.).

Schwefelkalzium; siarczek wapniowy (chem.).

Schwefelkies (Kies, Schwefelmetall); iskrzyk, pirytoid (kiz, kamień siarczysty) (min.).

Schwefelkies (Eisenkies, Pyrit); iskrzyk, piryt (żelazny), iskrzyk złocisty (min.).

Schwefelkohle (Schwefelkies haltende Kohle); węgiel pirytowy, iskrzykowy, węgiel siarkę zawierający (geol.).

Schwefelkolhenstoff p. Kohlensulfid.

Schwefelkupfer; siarczek miedzi (chem.).

Schwefellager; pokład siarki (geol. górn.).

Schwefelleber; wątroba siarczana (chem.).

Schwefelmangan; siarczek manganu (chem.).

Schwefelmann (Schwefelmännchen, Schwefelmännel, Schwefelfaden); siarnik, nitka (lont) nasiarkowana (górn.).

Schwefelmilch; mleko siarczane (osad siarki, siarka osadzona) (chem.).

Schwefeln (mit Schwefel behandeln); siarkować nasiarkować.

Schwefelnatrium; siarczek sodowy (chem.).

Schwefelquecksilber; siarczek rtęciowy (chem.).

Schwefelquelle; źródło siarczane, zdrój siarczany (geol.).

Schwefelrubin p. Realgar.

Schwefelsalze p. Sulfosalze.

Schwefelsäure (Schwefelsäurehydrat, Monothionsäure); kwas siarkowy (chem.).

englische —; kwas siarkowy angielski.

rauchende —, (Nordhauser —, böhmische —, sächsische —); kwas siarkowy dymiący.

wasserfreie — p. Schwefelsäureanhydrid.

Schwefelsäureanhydrid (wasserfreie Schwefelsäure, Schwefeltrioxyd); bezwodnik kwasu siarkowego.

Schwefelsäurefabrik; fabryka kwasu siarkowego (chem. techn.).

Schwefelsäurefabrikation; wyrób kwasu siarkowego (chem. techn.).

Schwefelsäurehydrat p. Schwefelsäure.

Schwefelsäure Salze (Sulfate); siarczany (chem.).

Schwefelsaures Eisenoxyd (Eisenoxydsulfat); siarczan żelazowy (chem.).

Schwefelsaures Eisenoxydul (Eisenoxydulsulfat); siarczan żelazawy (chem.).

Schwefelsaures Kalium (Kaliumsulfat); siarczan potasowy (chem.).

Schwefelsaures Kalzium (Kalziumsulfat) ; siarczan wapniowy (gips) (chem.).

Schwefelsaures Magnesium p.

Magnesiumsulfat.

Schwefelsaures Natrium p. Natrium (schwefelsaures).

Schwefelschlacke; żużel siarkowy (chem. techn.).

Schwefelsilber; siarczek srebra (chem.).

Schwefeltrioxyd p. Schwefelsäureanhydrid.

Schwefelverbindung; związek siarki (chem.).

Schwefelwasserstoff (Schwefelwasserstoffsäure, Einfach-Schwefelwasserstoff, Hydrothionsäure, Wasserstoffsulfid, Wasserstoffmonosulfid); siarkowodór (chem.).

Schwefelwasserstoff - Ammoniak (Schwefelwasserstoff- Schwefelammonium); p. Schwefelammonium.

Schwefelwasserstoffwasser; woda siarkowodorowa (chem.).

Schwefelwerk (Schwefelhütte); zakład siarczany, huta siarczana (górn. hut. techn.).

Schwefelzinn; siarczek cyny (chem.).

Schwefelzink (Zinksulfid, Zinkmonosulfid) ; siarczek cynku (chem.).

Schwefelzünder (Schwefelzündfaden, Schwefelfaden) p. Schwefelmann.

Schweflige Säure (Schwefeldioxyd); kwas siarkawy (chem.).

Schwefligsäureanhydrid (Schwefeldioxyd) ; bezwodnik kwasu siarkawego, bezwodnik siarkawy (chem.).

Schwefligsaure Salze (Sulfite, pl.); siarczyny (chem.).

Schweif (das Ausgehende) p. Ausbiß.

Schweif (gefärbte Dammerde am Ausbiß); wychodnia barwna, wy-stercze barwne (geol.).

23*

■fi f f

XSlXf

fl Xf

eit p. Schweißen (das). ; spawalny, zgrzewalny,

spójny, zlipny (met.).

Schweißbarkeit; spawalność, spa-jalność, zgrzewalność, zlipność (met.).

Schweißeisen (Schweißschmiedeisen); żelazo spawalne, spawane, zgrzewalne (met.).

Schweißeisenblech (Schmiedeisenblech); blacha z żelaza zgrzewal-nego (met.).

Schweißen; spawać, zgrzewać, spajać (szwejsować) (met.).

Schweißen (Schweißung, Schweißarbeit); spawanie, zgrzewanie (szwej-sowanie) (met.).

Schweißer; zgrzewacz, spawacz (szwejsownik) (met.).

Schweißfehler; błąd w spajaniu (spawaniu, zgrzewaniu) (met.).

Schweißfeuer (Schweißherd); ogień (ognisko) do spajania (spawania zgrzewania) (met.).

jhweißfuge p. Schweißstelle, jhweißherd p. Schweißfeuer, jhweißhitze (Schweißwärme); żar jarzący, żarspajania (spawania, zgrzewania) (met. kow.).

chweißnaht p. Schweißstelle, chweißofen; piec żarowy do spajania, zlipiak, zgrzewak, spawak (met.).

Schweißschmiedeisen p. Schweißeisen.

Schweißstahl; stal zgrzewalna, spa-walna (met.).

Schweißstelle (Schweißnat, Schweißfuge); spój, szew spojenia (miejsce spojenia, lutowania) (met.). Schweißung; 1) p. Schweißen (das);

2) p. Schweißstelle. Schweißverfahren; sposób (spawania) zgrzewania (met.), chweißwärme p. Schweißhitze, chwellbrettchen (Schwel leisten, Vorleghölzer, Einsetzspangen) b. d. Mehlführung; zakładka (sort.). Schwelle; 1) przycieś, podwalina;

2) podstopnica, ława stolcowa (bud.). Schwelle (Oberbauschwelle); podkład, próg (kol.).

Eisenbahn —, (Schweller, Sleeper); podkład kolejowy, próg. eiserne Quer —, podkład poprzeczny żelazny.

gepreßte —; podkład tłoczony, hölzerne —; podkład poprzeczny drewniany.

Schwelle (Oberbauschwelle); podkład, próg (kol.).

Lang —; podkład podłużny.

Mittel —; podkład pośredni, środkowy.

Quer —; podkład poprzeczny.

Stoß —; podkład czołowy, końcowy, stykowy, zbiegowy.

Wechsel —, (Extraholz, Wechselholz); podkład rozjazdowy, zwrotnicowy.

Schwellen; 1) wezbrać (o rzece); 2) napęcznieć, napędzać.

Schwellenabstand; odstęp między-pokładowy (kol. górn.).

Schwellenbeil (Kramhacke) p. Dexel.

Schwellenlehre (Dexellehre); prawidło (sprawdzian) do zaciosów. (kol. górn.).

Schweller p Schwelle.

Schwelleisten p. Schwellbrettchen.

Schwellung; 1) wezbranie (wód); 2) napęcznienie, nabrzmienie.

Schwemmen; 1) spławiać (drzewo); 2) myć, przemywać (sort.).

Schwemmgold p. Seifengold.

Schwemmholz; drzewo spławiane.

Schwemmland (Schwemmgebirge); ziemia (górotwór) napływowa, na-mulona (geol.).

Schwemmperiode; okres napływowy (geol.).

Schwemsel p. Schwämmsel.

Schwengbaum p. Rennbaum.

Schwengel (einer Pumpe); drążek pompowy, gibaczka (maszyn.).

Schwengel (beim Erdbohren) p. Bohrschwengel.

Schwengel (eines Tiergöpels) p. Rennbaum.

Schwengelbock (Schwengeldocke, Schwengelständer, Staude) beim Schwengelgerüst; koza (kozioł) dźwigniowa, wiertnicza (wierć, ziem.) p. Bohrdocke.

Schwengelgerüst; żóraw dźwigniowy, wiertniczy (wierć, ziem.) p. Bohrgerüst.

Schwengelpumpe; pompa z wahaczem, pompa dźwigniowa (maszyn.)

Schwengelständer; 1) stojak wahacza; 2) kozioł wiertniczy.

Schwenkbühne; pomost (tarcza) obrotny, nachylny (pochylnie ha-mulcze) (górn.).

Schwenzbottich (Abläuterfaß, Ablauffaß) ; kadź oddzielająca, opłóku-jąca, przemywalna (sort.).

Schwenzel p. Schwämmsel.

Schwenzsieb p. Läutersieb.

Schwerbleierz p. Plattnerit.

Schwere; 1) ciężkość, ciężar; 2) p. Schwerkraft.

Schwererde; 1) tlenek barowy (chem.); 2) p. Schwerspat (min.).

Schwerkraft (Schwere, Gravitation); ciążenie, siła ciążenia (fiz. mech.).

Schwerlinie; linia ciężkości (fiz. mech.).

Schwerpunkt (Massenmittelpunkt);' punkt (środek) ciężkości (fiz. mech.).

Schwerschmelzbar (strengflüssig); trudnotopliwy (chem. met.).

Schwerspat (Baryt, prismatischer Halbaryt); baryt, spät ciężki, ciężO'ika, brzemień, brzemieniec (min.).

Schwerstange (Schwerstück, Bohrklotz, große Bohrstange); obciążnik (wierć. ziem.).

Schwerstem p. Scheelit.

Schwibbogen (Strebebogen); obłąk, (łęk) odporowy, przełęcze (przenoszący parcie sklepienia na filar odporowy) (bud.).

Schwimmen; p'ywac.

Schwimmendes Gebirge (Triebsand, Schwimmsand, h)uicksand); kurzawka, zydz, zyz, żygawica (piasek płynny) (geol.).

Schwimmer; pływak (fiz. warzel.).

Schwimmsand p. Schwimmendes Gebirge.

Schwimmsanddämme; tamy prze-ciwkurzawkowe, przeciwzyzowe (osuszanie kopalni) (górn.).

Schwimmsandentwässerungsschacht; szyb do odwodnienia kurza w ki (górn.).

Schwinden; 1) kurczyć się (o odlewie); 2) paczyć się (o drzewie).

Schwindmaß; 1) miara skurczenia (kruszcu); 2) skurcz (długość skurczenia) (met. odl).    .

Schwindung (das Schwinden) ;

1)    skurcz, kurczenie (odlewu); 2) pa-czenie się (drzewa.).

Schwinge; 1) opałka, kobiałka ; 2) gi-baczka (u ciągadeł polnych).

Schwingen; 1) wywijać, machać (czein); 2) wahać (o wahadle); 3) drgać (o powietrzu i t. d.).

Schwingende Bewegung (Schwingungsbewegung) p. Bewegung.

Schwingsieb; sito wahadłowe (ładowanie węgla) (górn.).

Schwingung; 1) drganie, drgnięcie;

2)    wahanie, wahnięcie, kołysanie;

3)    oscylacya.

Schwingungsamplitude p. Schwingungsweite.

Schwingungsdauer (Schwingungszeit); czas drgania, okres drgań, trwanie drgnięcia.

Schwingungsgalvanometer; gal-

wanomierz wahadłowy, balistyczny (el.)

Schwingungsperiode; okres drgania.

Schwingungsweite (Amplitude der Schwingung); obszerność drgania (wahań) (fiz.).

Schwingungszahl; częstość (ilość, liczha) drgnień (el.).

Schwingungszeit p. Schwingungs-dauer.

Schwitzbad; łaźnia.

Schwund; zanik.

Schwung; rozpęd, zamach (fiz. mech.).

Schwungkraft (Fliehkraft, Zentrifugalkraft); siła odśrodkowa (mech.).

Schwungkugeln; kule (gałki) rozpędowe, kule (gałki) regulatora, miar-kownika (maszyn.).

Schwungkugelregulator; regulator (miarkownik) kulowy, gałkowy (maszyn.).

Schwungmaschine (Zentrifugalmaschine); maszyna odśrodkowa (fiz.).

Schwungpumpe (Zentrifugalpumpe); pompa odśrodkowa, wirowa, centryfugalna (maszyn.).

Schwungrad; koło rozpędowe, zamachowe, szalone (maszyn.).

Schwungradbremse; hamulec koła rozpędowego (maszyn.).

Schwungradhaspel; kołowrót (dźwi garka) rozpędowy, kołowrót z kołem rozpędowem (maszyn, górn.).

Schwungradwelle; wał koła rozpędowego (maszyn.).

Schwungrätter p. Schwungsieb und Schüttelrätter.

Schwungschaufel "(Schöpfschaufel, Wasserschaufel); łopatka czerpakowa, szufla holenderska, chlustak.

Schwungsieb (Wippsieb); sito wahadłowe (sort.).

Sechseck; sześciobok, sześciokąt (geom. kryst.).

Sechsflächner p. Hexaeder.

Sechsgliedriges System p. Kristallsystem.

Sechskant; sześciograń.

Sechskanteisen p. Eisen.

Sechsmalachtflächner (Achtund-vierzigf lach, Hexakisoktaeder); czter-dziestoośmiościan (kryst.).

Seifner.

P-

Sechsmalvierflach (Sechsmalvierflächner) p. Hexakistetraeder.

Sechsphasenstrom; prąd sześcio-fazovvy (sześcioprąd) (el.).

Sechsphasenumformer; przetwornik prądu sześciofazowego (el.).

Sechsseitig; sześcioboczny (geom.).

Sechswinklig; sześciokątny (geom.).

Secohmeter; sekometr (el.).

Sediment; osad (geol.).

Sedimentär (durch Niederschlag entstanden, geschichtet); osadowy, uwarstwiony (geol.).

Sedimentgestein (sedimentäres Gestein, Sedimentärgestein, geschichtetes oder normales Gestein); skała osadowa, uwarstwiona (geol.).

See (der See, Landsee); jezioro (geol.). Abdämmungs — ; jezioro tamowe, abflußloser —; jezioro bezodpływowe.

Eis —; jezioro lodowcowe.

Krater —; jezioro kraterowe. Moränen — ; jezioro morenowe. Strand —; jezioro brzeżne, tektonischer —; jezioro tektoniczne.

See (die See, Meer); morze, ocean (geol.).

Seebachit; zebaclut, seebachit (min.).

Seeboden; 1) dno morskie, dno morza; 2) dno jeziora (geol.).

Seerz; ruda jeziorowa (min.).

Seehöhe; wysokość nad poziomem morza (geogr. miern.).

Seeigel; jeż morski (geol.).

Seele (Einlage im Seile); dusza (maszyn,).

Hanf —; dusza konopna.

Seeluft; powietrze morskie (geol.).

Seesaline (Meersaline, Salzgarten, Seesalzgarten, Seesalzwerk); salina morska (soln.).

Seesalz (Meersalz, Baisalz); sól morska (soln.).

Seesalz (Schleppsalz); sól jeziorowa (soln.).

Seensalzgewinnung; dobywanie soli jeziorowej (z jezior) (soln.).

Seesalzwerk p. Seesaline.

Seestrand; plaża, wybrzeże morskie (geol.).

Seewasser (Meerwasser); woda morska (geol.).

Seewind; wiatr morski (geol.).

Segment (Kreisabschnitt); odcinek (koła) (geom.).

Segnersches Reaktionsrad p.

Keaktionsrad (fiz.).

Sehne; 1) cięciwa; 2) ścięgno.

Sehnenmethode; tyczenie (łuków) od cięciwy, metoda cięciw (miern.).

Sehnentransporteur; kątomierz cięciwowy (miern.).

Sehnenwicklung; uzwojenie cięciwo we (el).

Sehnig (vom Eisen); żylasty, włóknisty.

Sehstrahl; promień widzenia (fiz.).

Sehweite; odległość (dalekość) widzenia (fiz.).

Seichblech (bei Schachtpumpen) p. Saugkopf.

Seide; jedwab.

Seidenglanz (der Mineralien); połysk jedwabisty (min.).

Seife (Waschmittel); mydło.

Seife (Saife, pl. Seifen, Seifenlager, Seifengebirge, Trümmerlagerstätte); usyp, usypnia, zsypowisko, gruzowisko, górotwór napływowy (geol.).

Seife (Seifen, Seifenwerk); płóczka (złota, platyny i t. d.) (górn.).

Seifen (seifnen); płókać, myć, czyścić (złoto, platynę i t. d.) (górn. sort.).

Seifenabbau (Abbau von Seifen, Seifenbau, Seifenarbeit, Seifnerarbeit, Seifenbetrieb, Seifenwerksbau, das Seifen, das Seifnen); odbudowa usypów, skał napływowych, płóka-nie (górn. sort.).

hydraulischer —, (hydraulische Seifenausbeutung, hydraulische Gewinnung der Seifen); odbudowa usypów hydrauliczna, płókanie hydrauliczne.

Seifenarbeit p. Seifenabbau.

Seifenarbeiter

Seifenbau p. Seifenabbau.

Seifenbetrieb p. Seifenabbau.

Seifenerz (Wascherz); ruda płóczko-wa, płókana (górn. sort.).

Seifenfeld; pole usypowe, napływowe, płóczkowe (górn. sort.).

Seifengebirge (Seifenlager, Seifen) p. Seife.

Seifengold (Schwemmgold, Waschgold); złoto płókane (geol. górn.).

Seifenlager (Seifenlagerstätte); pokład (złoże) usypowy, napływowy (geol.) p. Seife.'

Seifenpulver (zur Denaturierung des Salzes;; proszek mydlany (soln.).

Seifenstein (Saponit); saponit, my-dleniec (min.).

Seifenton; 1) miękisz, mydłak (towarzyszy rudzie żelaznej); 2) mydlarka (towarzyszy soli) (geol.).

Seifenwerk (Flutwerk, Waschwerk) p. Seife.

Seifenwerksbau p. Seifenabbau.

Seifenzinn (Seifenzinnerz, Seifenzinnstein, Stromzinn, Waschzinn, Kassi-terit); kasyteryt, kamień cynowy, cyniak (min. górn.).

Seifer p. Seifner.

Seifnen p. Seifen.

Seifner (Seifer, Seifenarbeiter); płócz-karz (górn. sort.).

Seifnerarbeit p. Seifenabbau.

Seige p. Wasserseige.

Seiger; 1) p. Bleilot (górn. miern.); 2) p. Seiher.

Seiger (senkrecht, vertikal); pionowy, prostopadły, stojący (górn. miern.).

Seigerarbeit (Seigerprozeß, Seigern, Seigerung, Seigerhüttenarbeit, Seigerhüttenbetrieb , Seigerhüttenprozeß); odtapianie (rodzaj odciągania kruszcu od kruszcu, gdy związek jest łatwotopliwy, przy czem kruszec jeden topliwszy od drugiego (hut.).

Seigerbahn p. Seigerfahrt.

Seigerblei; ołów oczyszczony (met.).

Seigerbremse (seigerer Bremsschacht); szyb hamulczy pionowy.

Seigerebene; płaszczyzna pionowa (górn. miern.).

Seigeres Flöz p. Flöz.

Seigerfahrt (Seigerbahn); drabina pionowa (górn.).

Seigerherd; ognisko odtapialne (hut.)

Seigerhöhe; wysokość pionowa (miern. górn.).

Seigerhüttenarbeit (Seigerhüttenbetrieb, Seigerhüttenprozeß) p. Seigerarbeit.

Seigern; 1) odtapiać, wytapiać (hut.); 2) cedzić, odcedzać, filtrować; 3) sączyć; 4) spionować, zmierzyć głębokość (szybu) (miern. górn.).

Seigern (das) p. Seigerarbeit.

Seigerofen; piec odtapialny (hut.).

Seigerprozeß p. Seigerarbeit.

Seigerriß (Aufriß); rzut pionowy (miern. górn.).

Seigerschacht (seigerer Schacht) p. Richtschacht.

Seigerschmelzen p. Seigerarbeit.

Seigersprung; szczelina pionowa (górn.).

Seigerteufe; głębokość pionowa (miern. górn.).

Seigerung p. Seigerarbeit.

Seigerverhauen (Strebbau mit breitem Blick auf Steilen Flözen) p. Stoßbau.

Seiher (Seiger, Seiherblech, Seiherkasten, Saugkorb) bei Pumpen; kosz ssawny (maszyn.).

Seihestein (Filtriersandstein) p. Filtrierstein.

Seihkasten (Abseihkasten); cedzidło (w lugowniach) (soln.).

Seihlutte (Abseihlntte); lutnia sitowa, upustowa (w cedzidle) (soln.). Seihröhre (Siebröhre) beim Sinkwerksbetrieb ; rura sitowa, upustowa (w cedzidle) (soln.).

Seihwasser (Sickerwasser) p. Tagwasser.

Seil; lina (maszyn, techn.).

Aufzug —; lina wyciągowa, lina do dźwigów.

Bast —; lina łyczana, lina z łyka, łyczak.

Baumwollen —; lina bawełniana. Draht —; lina druciana.

Flach —, (Band —); lina płaska, taśmowa.

Förder —, (Treib —); lina wyciągowa.

geteertes —; lina smolna, maziona. Hanf —; lina konopna.

Kabel —; lina wielolinkowa.

Last —; lina ciężarowa, lina do dźwigów.

Rund —, (rundes); lina okrągła. Stahldraht —; lina stalowa. Transmissions—; lina napędowa, transmisyjna.

verjüngtes —; lina stożkowa, verschlossenes — ; lina zamknięta, zadrutowana.

— ohne Ende; lina bez końca. Seilantrieb (Seiltrieb); napęd linowy, transmisya linowa (maszyn.). Seilaufzug; wyciąg linowy (maszyn.

górn. techn. i t. d.).

Seilauge p. Seilgehänge. Seilausgleichung; zrównoważenie liny (maszyn, górn.).

Seilbahn (Drahtseilbahn, Luftbahn);

kolej (kolejka) linowa, wisząca. Seilband p. Salband. Seilbohrapparat; przyrząd wiertniczy linowy (wierć. ziem.). Seilbohren (Bohren mit dem Seile, Seilbohrmethode, chinesisches Bohrverfahren); wiercenie linowe, chińskie (wierć. ziem.).

Seilbohrer; świder na linie, świder linowy, świder do wiercenia linowego (wierć. ziem.).

Seilbohrmethode (Seilbohrverfahren, chinesisches Bohrvei'fahren, Seilbohren); sposób wiercenia linowego (wierć. ziem.).

Seilbremse; hamulec linowy (maszyn.).

Seilbruch; przerwanie, urwanie (się) liny (górn.).

Seilbrücke (Seilsteg) im Göpelhaus; mostek linowy (maszyn, górn.).

Seilbügel p. Seilwirbel.

Seilbund (Seilschloß) p. Seilgehänge.

Seildraht; drut linowy (maszyn, techn).

Seiler; powroźnik, liniarz.

Seilfahrt (Mannschaftsförderung); jazda (linowa) na linie (wjazd szybem do kopalni i wyjazd szybem z kopalni) (górn.).

Seilfänger p. Bohrkrätzer.

Seilförderung; 1) wyciąganie linowe (w szybie); 2) przewóz linowy (w chodnikach) (górn.) p. Förderung.

Seilführung; linowód (maszyn, górn.).

Seilfurche (Seilnut, Seilspur); rowek (dla) liny (maszyn, górn.).

Seilgehänge (Gehänge. Seilauge, Seilschlupf, Seilschurz. Schurz, Seilklemme, Seilbund, Seilschloß); kłódka linowa, zamek linowy, oko (zawiesie) linowe (maszyn, górn.).

Seilgestänge; ciągadła (żerdziny) linowe (maszyn, górn.).

Seilgewicht; ciężar liny.

Seilgewichtsausgleichung; zrównoważenie ciężaru liny (maszyn, górn.).

Seilgradierung (Strickgradierung, Bindfadengradierung); tężenie linowe (solanka spływa po naciągniętych linach) (soln.).

Seilhaken; hak linowy (maszyn, górn.).

Seilklemme p. Seilgehänge.

Seiiknoten; węzeł linowy (maszyn, górn.).

Seilkorb p. Seiltrommel.

Seilkupplung; 1) sprzęg (lin) linowy; 2) sprzęgło linowe (maszyn, górn.) p. Kupplung.

Seilkurve; krzywa sznurowa, linowa (krzywa sznura wiszącego) (mech.).

Seillauf p. Seilfurche.

Seillinie; linia sznurowa (mech.).

Seillitze p. Litze.

Seillöser; rozluźniacz lin (maszyn.).

Seilmaschine; 1) dźwigarka linowa; 2) maszyna linowa (maszyn.).

Seilpolygon; wielobok sznurowy (mech.).

Seilpolygonseite; bok wieloboku sznurowego (mech.).

Seilprobe (Seilprüfung); próba (wytrzymałości) liny (wytr.).

Seilrad p. Seilscheibe.

Seilrille; rowek (żłobek) dla liny (maszyn.).

Seilrolle; 1) krążek linowy; 2) wałek linowy (maszyn, górn.).

Seilschacht; szyb linowy (górn.).

Seilscheibe (Schachtscheibe,Seilrad); tarcza (koło) linowa, linotarcza.

Seilscheibengerüst (Scha cht gerüst, Fördergerüst); wieża linotarczowa, nadszybowa, wyciągowa (maszyn, górn.).

Seilschloß p. Seilgehänge.

Seilschlupf p. Seilgehänge.

Seilschurz p. Seilgehänge.

Seilspannung; naprężenie (napięcie, natężenie) liny.

Seilspur p. Seilfurche.

Seilstärke; grubość liny (maszyn.).

Seilsteg p. Seilbrücke.

Seilsteifheit (Seilsteifigkeit); sztywność liny.

Seiltrieb; napęd linowy, transmisya linowa (maszyn.).

Seiltrift (Leitung des Göpelseils); linowód (górn.).

Seiltrommel (Fördertrommel, Trommel, Seilkorb); bęben linowy, wyciągowy (maszyn, górn.). kegelförmige —; bęben linowy stożkowy, stożkowaty.

Seilturm (Seilscheibengerüst); wieża nadszybowa (górn.).

Seiltrommelwelle; wał bębnów linowych (maszyn, górn.).

Seil und Gegenseil; lina przednia i tylna (przewóz linowy) (górn.).

Seiltrumm (Trummseil); lina szybowa (górna lub dolna) (górn.).

Seilverbindung; połączenie linowe, połączenie liny.

Seilverspleißung; splot liny.

Seilvorgelege; przystawka linowa, przystawka z liną (maszyn.).

Seilwalze p. Seilrolle 2).

Seilwerk; powrozy, liny.

Seilwerkstätte; powroźnia.

Seilwinde; dźwigarka linowa (maszyn ).

Seilwirbel (Wirbel, Seilbügel, Kappe); obkrętka (werbel) linowa (wierć, ziem.).

Seilzerreißmaschine; rozrywarka iin (techn.).

Seilzwinge; ściskacz linowy.

Seiser-Schichten; warstwy seisskie (geol.).

Seismograph (Erdbebenanzeiger); sejsmograf (geol.).

Seismometer (Erdbebenmesser); sejsmometr (geol.).

Seite; 1) strona; 2) bok (trójkąta);

3) stronnica.

Seitenablagerung; odkład, odsypka, zapas nasypu (ziemia zbywająca z wykopów, złożona na boku) (rob. ziem.).

Seitenansicht; widok boczny (geom.)

Seitendruck; ciśnienie boczne (mech.)

Seitenebene; płaszczyzna boczna (geom.).

Seitenfassade; widok (wystawa, fasada) boczny (bud.).

Seitenfirstenbau; odbudowa schodowa (występowa) boczna (górn.).

Seitenfläche; płaszczyzna (ściana) boczna (górn.).

Seitenfuge p. Fuge.

Seitengraben; rów boczny, postronny (kol.).

Seitenkamm; wrąb boczny (cieś.).

Seitenkippwagen; wózek (koleba) w bok wywrotny, wywrót boczny (górn.).

Seitenkraft (Komponente); siła składowa (mech.).

Seitenmauer; mur boczny (bud.).

Seitenort (Nebenort) p. Flügelort.

Seitenschub; parcie (ciśnienie) boczne.

Seitenstoß; uderzenie boczne.

Seitenstrossenbau; odbudowa schodowa (spągowa) boczna (górn.) p. Strossenbau.

Seitentrumm (eines Ganges) p. Neben-gang.

Seiten Verschiebung (der Schichten); przesuniecie boczne (warstw) (geol.).

Seitenwand; ściana boczna.

Seitwärtseinschneiden (Seitwärts-abschneiden); wcinanie boczne, wcinanie w bok (miern.).

Sekante (Schnittlinie);sieczna (geom )

Sektion; 1)oddział, wydział; 2) sekcya (na mapach).

Sektor (Kreisausschnitt); wycinek (geom.).

Sekundär (in zweiter Linie stehend, untergeordnet); wtórny, wtóry, drugorzędny.

Sekundärbahn (Viziualbahn); kolej drugorzędna.

Sekundärelement (sekundäres Element); stos wtórny (el.). p. Element.

Sekundärformation (sekundäre Formation) p. Mesozoische Formation.

Sekundärgenerator; przetwornik, (transformator) wtórny (ei ).

Sekundärkreis; obwód wtórny (ei.).

Sekundärleistung; moc wtórna (ei.).

Sekundärleitung; przewód (przewodnik) wtórny (ei.).

Sekundärnetz; sieć wtórna (ei.).

Sekundärspannung; napięcie wtórne (ei.).

Sekundärspule, cewa wtórna (ei.).

Sekundärstation; stacya wtórna (ei.).

Sekundärstrom; prąd wtórny (ei.).

Sekundärträger p. Nebenträger.

Sekundärwicklung; uzwojenie wtórne (ei.).

Sekundärwindungen; zwoje wtórne (ei.).

Sekundärwirkung; działanie drugorzędne, uboczne.

Sekunde; sekunda (^ minuty).

Sekundenkilogrammeter (Sekundenmeterkilogramm) ; kilogrammetr na sekundę (mech.).

Sekundenpendel; wahadło sekundowe (fiz.).

Seladonit (Grünerde, grüne Erde, veroneser Erde, veroneser Grün); seladonit, zielonka, ziemia zielona, werońska, zielonoziem (min).

Selagit; selagit (geol.).

Selbit (Grausilber, Silberkarbonat); selbit (min.).

Selbstauslösung; wyłączenie samoczynne, samodzielne (maszyn, górn.),

Selbstausschalter; wyłącznik samoczynny (el.).

Selbstelektrisierung; samoelektry-zacya (el.).

Selbstentladung ;samowyładowanie, sanowyprądnienie (el.).

Selbstentzündung (der Kohle); sa-możar, samozapalenie, samowzniet (węgla) (górn.).

Selbsterregung; samo wzbudzenie,

(el.).

Selbsthemmend; samohamowny (maszyn.).

Selbsthemmung; samohamowność (maszyn.).

Selbstinduktion; samoindukcya, samowzniet (el.) p. Selbsterregung.

Selbstkosten p. Gestehungskosten.

Selbstöler; samosmar, oliwiarka samoczynna (maszyn.).

Selbstregistrierend; samoznaczący, satnozaznaczający (tj. piszący lub liczący).

Selbstregulierung; samomiarkowa-nie (maszyn, el.).

Selbstschatten; cień własny (geom.).

Selbstschmelzig; samotopliwy (hut.)

Selbstschmierlager; samosmar, łożysko samosmarowe (maszyn.).

Selbstspannend; samoprężny.

Selbststeuerung; stawidło, (sterowanie) samoczynne, automatyczne (maszyn.).

Selbsttätig (selbstwirkend, aulomatisch); samoczynny, samoczynnie (maszyn.).

Selbstunterbrecher; przerywacz samoczynny (el.).

Selbstwasser; wody kopalniane, dzikie (górn.).

Selbstzirkulierend; samokrążny.

Selen; selen (chem.). gediegenes —; selen rodzimy (min.).

Selenblei; 1) selenek ołowiu (chem.); 2) klaustalit (min.).

Selenbleikupfer (Selenkupferblei, Zorgit); zorgit (min.).

Selenit p. Gipsspat.

Selenkobaltblei (Tilkerodit); tilke-rodyt (min.).

Selekupfer (Berzelin); berzelin (min.)

Selenkupferblei p. Selenbleikupfer.

Selenkupfersilber (Eukairit); eu-kairyt (min.).

Selenmerkur p. Selenquecksilber.

Selenmerkurblei p. Selenquecksilberblei.

Selenquecksilber (Tiemannit, Selenmerkur) ; timanit (min.).

Selenquecksilberblei (S lenmer-kurblei, I erbachit); lerbachit (min.).

Selenschwefel (Volcanit); wolka-nit (min.).

Selenschwefelmerkur (Onofrit, Selenschwefelquecksilber); onofryt (min).

Selensilber (Naumnnnit); naumanit (min.).

Selenwismutglanz (Frenzelit); fren-celit (min.).

Selenzelle; ogniwo selenowe (el.).

Sellait; sellait (min.).

Sellersches Lager p. Lager (maszyn.).

Semaphor (Armsignal); ramieniec, semafor (koi.).

Semester (Halbjahr); półrocze.

Semestralprüfung; egzamin półroczny.

Semilor p. Similor.

Senarmontit; senarmontyt (min.).

Sendedraht; wysylnik (el.).

Sendestation; stacya wysyłająca (eh).

Sendung; posyłka, przesyłka, wysyłka.

frankierte —; posyłka opłacona.

Senior; 1) senior (przełożony styga-rów kopalnianych w Wieliczce i Bochni); 2) senior, starszy, starzejszy (pomocnik stygara i warcabnego w dozorowaniu robót, z pomiędzy robtników starszych wybierany; znaczenie pierwotne) (górn. soln.).

Senkapparat; opuszczacz, przyrząd do opuszczania (obudowa szybów Kind-Chaudrona); 2) p. Senkzeug (górn.¹).

Senkarbeit (Senken des Schachtausbaues); opuszczanie (obudowy szybowej) (górn.).

Senkausbau (b. Schachtabteufen); obudowa opuszczana (górn.). eiserner —; obudowa opuszczana

7G1ü7I1{1

Senkel (Senkblei, Bleilot, Lot, Brah-nej; pion, ołowianka (bud. górn. miern.).

nach dem —; według pionu.

—schlagen, (— hängen, Brahne hängen, Stunde hängen); wyznaczać kierunek, godzinę, powiesić piony (miern. górn.).

Senkeleisen (Krampe) p. Fixpunkt-nagel.

Senkeln p. Absenkeln.

Senkelschnur; sznur (nitka) piona (górn. miern .).

Senken; 1) p. Abteufen; 2) opuszczać (obudowę szybową lub pompy szybowe).

Senken (sich senken); osiadać o murze, o nadkładzie i t. d.) (bud. górn.).

Senkerkeilhaue (beim Abteufen); kilof ciężki, nosak ciężki (górn.).

Senkfaschine p. Faschine.

Senkflasche (zum Solprobenehmen); flaszka (walec) opuszczana, zatapiana (soln.).

Senkkasten (Versenkkasten); skrzynia zatapiana, nurkowa, keson (do budowy murów pod wodą zapomocą /.goszczonego powietrza) (rob. wod.).

Senklot (Lot); pion.

Senkmauer; mur opuszczany (górn.).

Senkmauerung (Senksćhchtmaue-rung); murowanie opuszczane, omu-rowa opuszczana (górn.).

Senkort p. F'allort.

Senkpumpe p. Senksatz.

Senkrecht; prostopadły, pionowy.

Senkrechte (senkrechte Linie); prostopadła, pionowa (geom.).

Senkrohr (Senkröhre); 1) nurnica; 2) p. Bohrtäucher (wierc. ziem.).

Senksatz (Senkpumpe); 1) pompa opuszczalna; 2) p. Pumpe (Abteufpumpe).

Senkschacht; szyb opuszczany (górn.).

gemauerter —; szyb opuszczany murowy, murowany (z muru). gußeiserner —; szyb opuszczany lano-żeiazny (z żelaza lanego).

Senkschachtmauerung p. Senkmauerung.

Senkschachtverfahren; sposób o puszczania szybów (górn.).

Senkschraube; śruba opuszczająca, naciskowa (górn.).

Senkschuh (Schneidekranz); wieniec zaostrzony, but (trzewik) obudowy opuszczanej (górn.).

Senkstangen (bei Senk pumpen); żer-dziny (ciągadła) opuszczane (maszyn. górn.).

Senkung (der Erdoberfläche); osiadanie się (ziemi) p. Bodensenkung.

Senkwage p. Aräometer.

Senkwinde; dźwigarka (lewar) opuszczająca, dźwigarka (lewar) do opuszczania (górn.).

Senkzeug (Senkapparat) für Senkpumpen; opuszczadło (wieszar, za-wieśnik) pompowe (maszyn, górn.).

Senkzimmerung; wyprawa opuszczana (górn ). p. Zimmerung.

Senon (Senonien, Senonbildung); se-non, piętro senońskie (formacya kredowa) (geol.).

Separat (gesondert); osobny, odrębny, oddzielny.

Separaterregung; wzbudzanie niezależne, obce (el.).

Separatfeuerdarren (zum Trocknen des Formsalzes); suszarnie (o-gniowe) oddzielne (warzel.).

Separation (Trennung, Scheidung, Absonderung, Sortierung); 1) sepa-racya, oddzielanie, rozdzielanie, odłączanie, rozbiór (kawałków rudy lub węgla według wielkości ziarn rozsortowanych od skały płonnej); 2) p. Separationsvorrichtung.

Separationsanstalt; separacya, rozdzielnia, rozbiornia, zakład separacyjny (sort.).

Separationsapparat p. Separationsvorrichtung.

Separationsmaschine; maszyna separacyjna, separator, rozdzielacz, oddzielacz (sort.).

Separationstrommel (Klassierungs-trommel); bęben separacyjny, rozdzielczy, oddzielczy (sort.).

Separationsvorrichtung (Separationsapparat) ; urządzenie separacyjne, rozdzielcze, oddzielcze, separator (sort.).

Separatventilation (Sonderbewette-rnng); przewietrzanie oddzielne (górn.).

Separieren (absondern, scheiden, trennen, sortieren); separować, oddzielać, rozdzielać, odłączać, rozbierać (sort.).

Sepia; sepia (barw.).

Sepiabraun; sepia brunatna, bruń sepii (barw.).

Septarienton; il septaryowy (geol.).

Serbian p. Miloschin.

Sericit; serycyt (min.).

Sericitschiefer; łupek serycytowy (geol.).

Seriendynamo; prądnica szeregowa

Serienmaschine (Hauptschlußmaschine, Reihenmaschine); maszyna szeregowa (el.).

Serienmotor (Hauptschlußmotor, Hauptsłrommotor); motor (silnik) szeregowy, jednoobwodowy, prądnik główmikowy (el.).

Serienschalter; wyłącznik szeregowy, seryjny (el.).

Serienschaltung; połączenie szeregowe (el.).

Serpentin (prismatischer Serpentin-steatit); serpentyn, wężowiec, żmijowiec (min.).

Serpentinasbest (Chrysotil); azbest serpentynowy, chryzotyl (min.).

Serpentine (Schlängelweg); serpentyna, zakręt, zakolenie (drogi, rzeki).

Serpentinschiefer; łupek serpentynowy (min. geol.).

Serpentinsteatit; steatyt serpentynowy (min.).

prismatischer — p. Serpentin, rhomboödrischer — p. Pinit.

Serpula; serpula, rurówka (pierścienica skamieniała napotykana wśród muszli) (geol.).

Serpulit; serpulit (geol.).

Servitut (Dienstbarkeit, Zwangspflicht); serwitut, służebność.

Servomotor; motor (silnik) pomocniczy (el,).

Sesqui - (anderthalb); półtora (chem.).

Setzabhub (Abhub) beim Siebsetzen; zgarnięcie (zdjęcie) osadowe (sort.).

Setzapparat (Setzvorrichtung, Setzmaschine); przyrząd osadowy, osadzający, osadnik (sort ).

Setzarbeit (Siebsetzarbeit, das Setzen, Siebsetzen); osadzanie (osadzanie na sitach) (sort.).

Setzbühne; stół osadowy, osadzający, stół do osadzania (sort.).

Setzbütte (Setzfaß, Prente); kadź osadowa (sort.).

Setze (pl. Setzen) p. Verwerfung.

Setzeisen; 1) p. Bergeisen; 2) siekacz, przecinak (do przecinania żelaza) (met.).

Setzen; 1) ustawiać (stemple); 2) osadzać (kamienie); 3) osadzać (na sitach) (sort.); 4) obracać (świder).

Setzen (sich setzen); 1) osiadać, osadzać się (o murach, warstwach); 2) ustać się (o płynach).

Setzen (Siebsetzen, Setzarbeit); osadzanie (na sitach) (sort.).

—    mit abgesetzter Arbeit (gewöhnliches —); osadzanie przerywane, zwykłe.

—    mit Stauchsieb (im bewegten o. mechanischen Siebe); osadzanie na sicie ruchomem.

—    mit ununterbrochener Arbeit

(kontinuierliches —); osadzanie ciągłe, ustawiczne, osadzanie bez przerwy.

Setzerz; ruda osadowa (sort.).

Setzerzabhub; zgarnięcie (zdjęcie) osadowe pierwsze (sort.).

Setzfaß (Setzbütte, Prente); kadź osadowa (sort.).

Setzgraupen ; gruzły (grąpie, krupy) osadowe (sort.).

Setzgut (Setz vor rat, Siebsetzvorrat, Setz werk, Setzzeug); materyał osadowy (sort.).

Setzhammer p. Hammer.

Setzherd (von Rittinger); stół osadowy (Rittingera) (sort.) p. Herd.

Setzkasten; skrzynia osadowa, osadzająca (sort.).

Setzkolben; tłok osadowy '(sort.).

Setzkompaß (Taschen kom paß, Handkompaß); kompas (godzinnik) kieszonkowy (górn. miern.).

Setzkopf; głowa (łeb) nita.

Setzlatte (Abwagełatte); łata z kro-kiewką (miern.).

Setzlibelle p. Libelle.

Setzmaschine (Siebsetzmaschine, Setzapparat); maszyna osadzająca, osadowa, osadzarka (sort.), doppelsiebige —; maszyna osadzająca dwusitowa.

pneumatische —; maszyna osadzająca powietrzna.

Setzort p. Brennort.

Setzpfanne (ein in die Pfanne gestellter Kasten); panew wkładkowa, wkładana (warzel.).

Setzpumpe; pompa osadowa, osadzająca (sort.).

Setzrad (Stromsetzmaschine, Fächerrad. Fächertrommel) bei der Mehl-fuhrung; bęben mączny korytkowy (sort.).

Setzsieb; sito osadzające, osadowe Gort.).

Hand —; sito osadzające ręczne.

kontinuierlich abtragendes —;

sito ciągle (ustawicznie, bez przerwy) osadzające.

Setzsohle (Saumschwelle); przycieś (bud.).

Setzstein (beim Scheiden) p. Scheidestein.

Setzvorrat p. Setzgut.

Setzvorrichtung p. Setzapparat.

Setzwage (Schrotwage, Grundwage); poziomnica, krokiewka, śródwaga (miern.).

Setzwerk (Setzwerksprobe); ruda osadowa (sort.).

Severit; seweryt (min.).

Seybertit (Clintonit, Chrysophan, rhomboedrischer Perlglimmer); sey-bertyt, kiintonit (min.).

Sextant (Winkelmesser); sekstans (miern.).

Shapingmaschine (Fräsmaschine); strugarka poprzeczna, szeping (techn.)

Shunt (Nebenschluß); bocznik, upust (el.).

Shuntmaschine (Nebenschlußmaschine) ; prądnica (maszyna) bocznikowa. upustowa, upustna (el.).

Siberit (Sibirit, roter Turmalin); sy-beryt (min.).

Siccativ- p. Sikkativ-.

Sicherheit; pewność,bezpieczeństwo.

Sicherheitsapparat; przyrząd bez-pieczeństwa, bezpiecznik.

Sicherheitsbelastung; obciążenie próbne.

Sicherheitsblende; ściana (zasłona) bezpieczeństwa, ściana (zasłona) ochronna (górn.).

Sicherheitsbühne p. Schutzbühne.

Sicherheitsbremse p. Bremse.

Sicherheitsfahrt; pomost bezpieczeństwa, pomost ruchomy (przy pogłębianiu szybów) (górn.).

Sicherheitsgefährlich; niebezpieczny, grożący niebezpieczeństwem, groźny.

Sicherheitsgrad; stopień bezpieczeństwa.

Sicherheitsgurt; pas bezpieczeństwa.

Sicherheitshahn; kurek bezpieczeństwa (maszyh

Sicherheitskette; łańcuch bezpieczeństwa.

Sicherheitsklappe; klapa (przepust, pastka) bezpieczeństwa (maszyn.).

Sicherheitskoeffizient; spółczyn-nik bezpieczeństwa.

Sicherheitslampe (Wetterlampe); lampka (lampa) bezpieczeństwa (górn.).

Sicherheitsmarke (Distanzmarke, Markierpfahl, Polizeistock); między-torek, słupek ostrzegawczy, między-torowy. ukres (kol.).

Sicherheitsmaßregel; środek bezpieczeństwa.

Sicherheitsmauer; mur ochronny (bud. górn.).

Sicherheitsorgane; organy (przedstawiciele) bezpieczeństwa.

Sicherheitspfeiler (Schutzpfeiler); filar ochronny oporowy, filar bezpieczeństwa (górn.).

Grenz —; filar ochronny graniczny. Schacht —; filar ochronny szybowy. Strecken —; filar ochronny chodnikowy, filar ochronny chodników.

Sicherheitsrohr; rura bezpieczeństwa, rura zabezpieczająca (maszyn.).

Sicherheitsschalter; wyłącznik bezpieczeństwa (el.).

Sicherheitssprengstoffe (pl.); ma-teryały wybuchowe bezpieczne (górn.).

Sicherheitstür (Rettungstür); drzwi bezpieczeństwa, drzwi ratunkowe, ochronne (górn.).

Sicherheitsventil; wentyl (zawór) bezpieczeństwa (maszyn.).

Sicherheitsverschluß; zamknięcie bezpieczeństwa, zamknięcie zabezpieczone (górn.).

Sicherheitsvorkehrung; zarządzenie bezpieczeństwa.

Sicherheitsvorrichtung; przyrząd bezpieczeństwa, bezpiecznik.

Sicherheitsvorschriften; przepisy bezpieczeństwa, przepisy ochronne.

Sicherheitszünder; zapalnik (palnik. lont, stupina) bezpieczeństwa. Bickford’scher —; zapalnik bezpieczeństwa Bickforda.

Sicherherd (kleiner Stoßherd, Sichertrog); stół (spławek) probierczy, probierski (sort.).

Sichern; 1) zapewniać, zabezpieczać; 2) myć, oczyszczać (rudę na korytku probierczem).

Sichertrog (Handsichertrog); 1) korytko probiercze, probierskie; 2) p. Sicherherd.

Sicherung; bezpiecznik (el.).

Blei — ; bezpiecznik ołowiany, einpolige —; bezpiecznik jedno-biegunowy.

dreipolige —; bezpiecznik trzy-biegunowy, trójbiegunowy. Schmelz —; bezpiecznik topny, topikowy, stopka.

Stöpsel —; bezpiecznik korkowy, wtyczkowy, wkrętkowy. unverwechselbare —; bezpiecznik niezamienny. zweipolige —; bezpiecznik dwubiegunowy.

Sicherungsbrücke; mostek bezpiecznikowy (el.).

Sicherungselement; ogniwo (działka) bezpiecznika (el.).

Sicherungslamelle; pasek bezpiecznikowy (el.).

Sicherungsort (Schutzort) p. Fliehort.

Sicherungspatrone (Sicherungsstöpsel) ; korek bezpiecznikowy (el.).

Sicherungsschalter; wyłącznik z bezpiecznikiem (el.).

Sicherungsstift; kołek osadczy (maszyn.).

Sicherungsstöpsel p. Sicherungspatrone.

Sickerdole (Sickergraben, Rigole); odciek, ściek, sączek (rob. wod.).

Sickergraben p. Sickerdole.

Sickern; sączyć się. wyciekać.

Sickerrohr p. Drain.

Sickerwasser (Seihwasser, Tagwasser); woda dzienna (z deszczów i roztopów pochodząca) (górn. geol.).

Siderit; 1) Spateisenstein; 2) p. Saphirquarz.    •

Sideromelan (vulkanischer Obsidian); syderomelan (min.).

Sideroplesit; syderoplezyt (min.).

Sideroschisolith; syderoschizolit (min.).

Siderosilicit; syderosylicyt (min.).

Siderotantal (Siderotantalit, Kimito-Tantalit, Tamela-Tantalit); sydero-tantalit (min.).

Sieb; sito, rzeszoto, przetak (sort.), bewegliches —; sito ruchome.

Siebapparat (Siebvorrichtung, Siebwerk); przyrząd sitowy, przesiewnik, przesiewacz (sort.).

Siebarbeit; 1) sianie, przesiewanie; 2) p. Siebsetzarbeit, Setzarbeit.

Siebarbeit (siebförmig); sitowaty.

Siebdurchfall; 1) przesiewki; 2) p. Faßvorrat.

Sieben (durchsieben); siać, przesiewać (sort).

Sieber; przesiewacz (sort.).

Sieberei; przesiewanie, sianie (sort.).

Siebloch (Siebmasche); oko, oczko (sort.).

Siebrad; koło sitowe (sort.).

Siebrost; ruszt sitowy, kratowy (maszyn. sort.).

Siebsetzarbeit p. Setzarbeit.

Siebsetzen; 1) p. Setzen 3); 2) p. Setzen (Siebsetzen).

Siebsetzer; płóczkarz (sort.).

Siebsetzvorrat p. Setzgut.

Siebtrommel (Trommelsieb); bęben sitowy (sort.).

Siebvorrichtung p. Siebapparat.

Siedebetrieb; warzenie (warka) soli (warzel.).

Siededampf; para wrzenia (warzel.).

Siedeeinrichtung; urządzenie do warzenia (soli) (warzel.).

Siedegebäude (Siedehaus) p. Sudhaus.

Siedeherdzug; ciąg paleniskowy (warzel.).

Siedehitze; temperatura (ciepłota) wrzenia (fiz. warzel.).

Siedelot (Salzgehalt); słoność, zawartość soli (warzel.).

Sieden; 1) warzyć, gotować; 2) wrzeć, kipieć (warzel.).

Sieden (das Sieden); 1) warzenie, gotowanie; 2) wrzenie, kipienie (warzel.).

Siedeperiode; okres warzenia (warzel.).

Siedepfanne (Salzpfanne) p. Pfanne.

Siedeprozeß (Gebräu, Sudprozeß); warzenie (soli), przebieg warzenia, warka (soli) (warzel.).

Siedepunkt; punkt (temperatura, ciepłota) wrzenia (fiz. warzel.).

Sieder; 1) p. Salzsieder; 2) p. Siede-rohr oder Bouilleur.

Siederei; warzelnia.

Sidereibetrieb; ruch warzelniczy, warzenie.

Siederkessel p. Bouilleurkessel.

Siederohr (Siederöhre) bei Dampfkesseln p. Bouilleur.

Siederohr (Wasserrohr); opłomka (w kotle).

Siederohrkessel; 1) p. Bouilleurkessel; 2) kocioł płomieniówkowy, opłomkowy (maszyn.).

Siedesalz p. Sudsalz.

Siedesalzgewinnung p. Sudsalzgewinnung.

Siedesole (Garsole, Gutsole) p. Garsole.

Siedetemperatur; temperatura (ciepłota) wrzenia.

Siedeverlust (Salzveilust beim Salzsieden); ubytek warzelniczy (przy warzeniu) (warzel.).

Siedewerk (Sudwerk, Salzsudwerk, Salzsudhütte, Sudhütte, Siedehaus, Sudhaus); zakład warzelniczy, warzelnia, karbarya, wieża, koktura (warzel.).

Siedmeister; karbarz, dozorca (nadzorca) warzelni (warzel.).

Siegburgit ; zygburgit (min.).

Siegelerde (Bol) p. Lemnische Erde.

Siegener Grauwacke; szarogłaz siegeński (geol.).

Siegenit p. Kobaltkies.

Siegensche Einmalschmelzarbeit; fryszowanie (świeżenie) o je-dnem topieniu, fryszowanie (świeżenie) zygieńskie, styryjskie (met.).

Siegerländer Schachtofen; prażak (piec prażelny) siegerlandzki (hut.).

Siel (Durchlaß, Kanal); 1) śluza wałowa, przepust (zamykany); 2) kanał ściekowy.

Siele (pl. Sielen, Sielzeug, Tragband) p. Laufseil (Laufsiele).

Siemenseinheit des Widerstandes; jednostka oporu Siemensa (eh).

Siemensfeuerung (Siemens’sche Feuerung) p. Regenerativfeuerung.

Siemensofen p. Regenerativofen.

Siemensprozeß (Siemen’s direkte Methode); proces (dymarstwo) Siemensa, (sposób wyrobu żelaza i stali bezpośrednio z rudy) (met.).

Siemenspuddelofen; piec pudlingo-wy (pudling) Siemensa (hut.).

Sienna; syena (barw.), gebrannte —; syena palona, ungebrannte — ; syena niepalona.

Sigillarien; sygilarye (rośliny kar-bonu) (geol.).

Signal (Zeichen); sygnał, znak, hasło, akustisches — (hörbares —); sygnał akustyczny, głosowy, słyszalny. Alarm —, (Not —); sygnał niebezpieczeństwa, trwogi, sygnał alarmowy.

Deckungs —; sygnał ochronny. Distanz —; sygnał wjazdowy, przed-stacyjny, ostrzeg przedstacyjny. elektrisches —; sygnał elektryczny.

Fahr —, (Freifahrt —, freie Fahrt); sygnał jazdy, sygnał do jazdy. Farben —; sygnał barwny, feststehendes —, (fixes —); sygnał stały.

Glocken — , (elektro - akustisches —); sygnał dzwonkowy, elektro - akustyczny.

Halt —, (Halt!); sygnał zatrzymujący, sygnał „stój“!.

Hand —; sygnał ręczny.

Haupt —; sygnał główny.

Hilfs —; sygnał o pomoc.

Knall —; sygnał wybuchowy, sygnał spłonkowy.

Mast —, (Flügel —, Arm —); sygnał masztowy, słupowy, optisches —, (sichtbares —); sygnał optyczny, widzialny.

Schluß —; sygnał końcowy, od-iylny.

Weichen —, (Wechsel —); sygnał zwrotniczy, sygnał na zwrotnicy. Zugs —, (— am Zuge); sygnał pociągowy, sygnał na pociągu. Signalanlage; urządzenie sygnałowe.

Signalapparat (Signalvorrichtung, Signalmittel); przyrząd sygnałowy, urządzenie sygnałowe (sygn.). Signalfahne; chorągiewka sygnałowa, proporczyk (sygn.). Signalglocke; dzwonek sygnałowy (sygn-)-

Signalhorn; róg (trąba) sygnałowy. Signalisieren (Zeichen geben); sygnalizować, sygnałować, dawać sygnały, znaki (sygn.). Signalisierung; sygnalizacya, sy-gnałowanie, dawanie znaków (sygn.). Signalisierungsvorschrift; przepisy sygnałowe.

Signallampe; lampa sygnałowa (sygn.).

Signallaterne; latarnia sygnałowa (sygn.).

Signalmast; maszt (słup) sygnałowy (sygn.).

Signalmittel p. Signalapparat.

Signalpfeife; gwizdawka (gwizdek, świstawka) sygnałowa (sygn.).

Signalruf; nawoływanie sygnałowe.

Signalscheibe; 1) tarcza sygnałowa (sygn.); 2) p. Visierplatte.

Signalstange p. Visierstange.

Signalvoltmeter; woltomierz (wolt-metr) sygnałowy (el.).

Signalvorrichtung; przyrząd sygnałowy. urządzenie sygnałowe (sygn.).

Sikkativ (Trockenmittel); sykatywa (techn.).

Sikkativfirnis (Trockenölfirnis); pokost szybkoschnący (techn.).

Silber; srebro (met.).

China — p. Neusilber, bergfeines —, (Blick —); srebro błyskowe, migocące, gediegen —, (hexaedrisches —); srebro rodzime, lite, czyste, geschlagenes —, (Blatt —); srebro płatkowe, malarskie, güldisches —, (goldhaltiges —, Goldsilber); srebro złociste.

Neu —, (Pakfong, Chinasilber, Perusilber, Argentan); nowe (chińskie) srebro, argentan.

Silberader (schmaler Silbergang); żyła srebrna, żyła srebra (geol. góra.).

Silberamalgam; 1) amalgam (ortęć) srebra (met.); 2) amalgama srebra (min.).

Silberamalgamation; amalgamacya (ortęcanie) srebra (met.).

Silberantimonglanz p. Miargyrit.

Silberarbeit; robota w srebrze (met. techn.).

Silberarbeiter (Silberschmied); srebrnik (met. techn.).

Silberartig: srebrzysty.

Silberausbringen (Silbergewinnung aus Erzen); otrzymywanie srebra (z rud) (met.).

Silberbarre (Silberbarren, Silberstange) ; zlewek srebrny, sztaba srebrna (met..).

Silberbergbau; 1) górnictwo srebra, kopalnictwo srebra (kopanie, dobywanie srebra); 2) p. Silberbergwerk (góra.).

Silberbergwerk (Silbergrube, Silbererzgrube, Silbermine, Silberbergbau) ; kopalnia srebra, góry srebrne (górn.).

Silberblatt (Silberblättchen) p. Blattsilber, Siiher (geschlagenes).

Silberblei (silberhaltiges Blei); ołów srebrzysty (met.).

Silberblende (Rotgiltigerz)-; blenda srebrna, czerwonokrusz (min.).

Silberglätte (gelbe Glätte, Stückenglätte); glejta srebrna, żółta (met.).

antimonische —, (Antimon —) Silberglimmer p. Kaliglimmer, p. Rotgiltigerz dunkles.    Silbergold (Goldsilber, goldhaltiges

arsenische —, (Arsen —) p. Rot- o. güldisches Silber); srebro złoci-giltigerz lichtes.    ste (min.).

Silberblick (Blick, Blicken des Sil- Silbergrube p. Silberbergwerk, bers); błysk (mgnienie, blik) srebra Silberhalt (Silberhaltigkeit) p. Sil-(met.).    bergehalt.

Silberbrennen (Siberfeinbrennen, Silberhaltig (silberreich); srebrono-Silberfeinen, Feinbrennen o. Fein- śny, srebrodajny, srebrzysty (min. schmelzen des Blicksilbers,    Raffinie-    met.).

ren des Silbers); szczerzenie srebra Silberhornerz p. Kerargyrit.

(met.).    Silberhütte; huta srebrna, huta sre-

Silberbrenner; wypalacz srebra,    bra (met.).

brantownik (met.).    Silberkarbonat; 1) węglan srebra

Silberbrenngaden (Brennhaus);    (ehern.); 2) p Selbit (min.).

uszczerzalnia srebra (met.).    Silberkies; piryt srebrny, argentopi-

Silberbrennherd (Silberfeinbrenn-    ryt (min.).

herd, Brennofen); piec do szczerze-    Silberkönig; król (królik) srebrny

nia srebra (met.).    (met. prob.) p. König.

Silberchlorid (Chlorsilber); chlorek    Silberkorn; ziarno srebrne (met.

srebra (ehern.).    prob.).

Silberdraht; drut srebrny (met.    Silberkrätze; 1) skrzeczki (gręzy)

techn.).    srebrne (met.) p. Gekrätze; 2) opiłki,

Silberdürrerz (dürres Silbererz) p. odpadki srebra (met. techn.).

Dürrerz.    Silberkuchen; bochen srebra (met.).

Silbererz; ruda srebrna (min.).    Silberkupferglanz (Kupfersilber-

Silbererzbau p. Silberbergbau.    glanz, Stromeyerit, isometrischer Ku-

Silbererzgang    (Silbergang);    żyła    pferglanz);    błyszcz miedziane - sre-

srebrna (geol.).    brny, srebro    szkliste miedziste, sztro-

Silbererzgrube p. Silberbergwerk.    meyeryt (min.).

Silberextraktion; ekstrakeya sre- Silberlegierung; stop, (spłyń, aliaż) bra (chem. met.).    srebra (met. techn.).

Silberfahlerz (dunkles Weißgiltig- Silberletten; ił srebrzysty, srebro-erz); tetraedryt srebrny ciemny    nośny (geol.).

(min.).    Silbermine p. Silberbergwerk.

Silberfeinbrennen p. Silberbren-    Silbermulm p. Silberschwärze.

nen.

Silberfeinbrennherd p. Silberbrenn herd.

Silberfolie (Silberblättchen); płatek srebrny, srebro płatkowe (met. techn.).

Silberfrei (vom Blei, Kupfer); bez-srebrny, niesrebrny.

Silberführend; srebronośny (geol.).

Silberführung; srebronośność (geol.).

Silbergang p. Silbererzgang.

Silbergehalt (Silberhalt, Silberhaltigkeit) der Erze; srebrzystość, zawartość srebra (w kruszcu) (górn. hut.).

Silbergewinnung p. Silberausbringen.

Silberglanz (hexaedrischer Silberglanz, Glanzerz, Glagerz, Silberglaserz, Argentit); błyszcz srebra, sre-brobłyszcz, śklanokrusz, srebro szkliste miękkie, argentyt (min.).

Silbern (von Silber); srebrny, srebrzysty.

Silbernitrat (salpetersaures Silberoxyd, Silbersalpeter); azotan srebrowy (chem.).

Silberoxyd; tlenek srebrowy (chem.). Silberoxydul; tlenek srebra wy (chem.).

Silberplattierung; platerowanie srebrem, posrebrzanie (inet, techn.). Silberprobe; próba srebra (prob.). Silberreich; bogaty w srebro, srebrzysty (geol. min.). Silberrohstein; matta (lech) /srebrna surowa (met.). Silbersalpeter p. Silbernitrat. Silberschaum (Zinkschaum, Silberzink, Zinksilber); piana srebrna (met.). Silberschaum (unechtes Blattsilber, die dünnste Argentanfolie); płatek argentanowy (met. techn.).

Silberschläger; klepacz srebra (met. techn.).

Silberschmelzeinsatz; wstawka topikowa (topna) srebrna (el.).

Silberschmelzsicherung; bezpiecznik topikowy (topny) srebrny (el.).

Silberschwärze (Silbermulm, erdi-ger^Silberglanz); czerń srebra (min.).

Silberspießglanz (Antimonsilber, Spießglanzsilber, Diskrasit, prismatisches Antimon); dyskrazyt, srebro antymonialne (min.).

Silberstahl; stal posrebrzana, srebrzysta (met.).

Silberstufe; okaz (bryła) rudy srebrnej (min.).

Silbersulfat (schwefelsaures Silberoxyd, schwefelsaures Silber, Silbervitriol) ; siarczan srebra (chem.).

Silbersulfuret p. Schwefelsilber.

Silbersuperoxyd (Silberhyperoxyd); nadtlenek srebra (chem.).

Silbervitriol p. Silbersulfat.

Silbervoltameter; woltametr (srebrny) srebrowy (el.).

Silberwährung; waluta srebrna.

Silberweiß; srebrzysto-biały.

Silberwismuterz (Silberwismut-glanz) p. Wismutsilber.

Silberwismutspiegel p. Tellurwismutsilber.

Silberzink p. Silberschaum.

Silikat (kieselsaures Salz, Kieselsäuresalz); krzemian (chem.).

Silizierung; nakrzemienianie (chem. met.).

Silizierungsgrad (Silizierungsstufe); stopień nakrzemienienia (met.).

Silizit sylicyt (min.).

Silizium (Kiesel); krzem (chem.).

Siliziumarm (vom Roheisen); mało-krzemowy (met.).

Siliziumbioxyd p. Kieselerde.

Siliziumbronze; spiż (bronz) nakrze-miony, krzemowy.

Siliziumbronzedraht; drut krzemo-bronzowy (techn.).

Siliziumdioxyd; dwutlenek krzemu (chem.).

Siliziumeisen (Ferrosilizid, Kieseleisen, Siliziumroheisen); żelazokrzem, surowiec krzemowy (met.).

Siliziumfluorwasserstoff; kwas fluorokrzemo-wodorowy (chem.).

Siliziumkarbid (Karborund, Karbo-rundum); karborundum, karborund, węglik krzemu (chem.).

Siliziumkupfer; miedź krzemowa (met.).

Siliziummangan (Ferromangansili-zid); mangan krzemowy (met.).

Siliziumoxyd; tlenek krzemu (ehern.).

Siliziumreich (vom Roheisen); silnie krzemowy, w krzem bogaty, w krzem obfity (met).

Siliziumroheisen p. Siliziumeisen.

Siliziumsäure (Kieselsäure); kwas krzemowy (chem.).

Sillimanit (prismatoidischer Disthen-spat); sylimanit (min.).

Silur (silurische Formation, silurisches Gebirge, Silursystem); sylur, fórma-cya sylurska (geol.).

Ober —; sylur górny.

Unter —; sylur dolny.

Silurkalk; wapień sylurski (geol.).

Similor (Semilor, Mannheimer Gold, Scheingold. Prinzmetall); symilor, złoto manheimskie, metal książęcy (met. techn.).

Simonyit (Blödit oder Astrakanit); symonyit (min.).

Simplexseil; lina skrętkowa (bez duszy) (maszyn, górn.).

Sims- p. Gesims-.

Simulation (Verstellung); symulacya, symulowanie, udawanie.

Sinken (absinken, durchsinken) p. Abteufen.

Sinkwerk (Solenerzeugungswerk, Laugwerk, Werk, Auslaugekammer, Sink Werksanlage); ługownia (solna) (soln.).

angekehrtes —; ługownia nawodniona.

Sinkwerk (Tonnlage, Gesenk zum Sinkwerk führend); pochylnia do-pustowa, szybik dopustowy (soln.).

Sinkwerksbau (Sinkwerksbetrieb); ługowanie soli, otrzymywanie solanki przez ługowanie, odbudowa z pomocą rozpuszczania, odbudowa (przez rozpuszczanie) przez wyługowanie (soln.).

Sinkwerksbetrieb p. Sinkwerks-bau.

Sinkwerkssole (künstliche Sole, Bergsole); solanka (surowica) sztuczna (soln.).

Sinopit (Bol von Sinope); synopit (min.).

Sinter; nawar (geol.).

Kiesel —; nawar krzemionkowy. Kalk —; nawar wapienny.

Sinter (Hammersinter) p. Hammerschlag.

Sinter (Frischschlacke, Weich, Abfall beim Frischen); żużel, zuzel (met.).

24

Sinterabbrand (beim Frischfeuer) p. Schlackenzacken.

siedząco lub klęcząco) (górn.) p. Einbruchsort.

Sitzrecht; rząp cedzidłowy (w ługow-niach) (soln.).

Sitzschlinge (Menschenschlinge, Knecht); szląg (siedzenie z lin skórą obszytych dla spuszczania się szybem zapomocą kołowrotu) (górn.).

Sitzung; posiedzenie, obrada, sesya.

Sitzungsprotokoll; protokół (wywód słowny) z posiedzenia.

Sinterarbeit (Salzburger Sinterarbeit,

Sinterfrischarbeit, Sinterfrischen, Sinterfrischerei, Sinterfrischprozeß, Sinterprozeß); świeżenie (fryszowanie, uszczerzanie) surowca (surowizny) sproszkowanego (met.).

Sinterasche (durch den Rost gefallene, gesinterte Asche); zeskwar, popiół spieczony.

Sinterblech (beim Frischfeuer) p.    Skala (Maßstab); podziałka, skala,

Schlackenzacken.    miara (geom.).

Sinterfrischarbeit p. Sinterarbeit.    Skalenareometer;gęstomierz(areo-

Sinterkohle (Art Steinkohle); węgiel    metr) podzialkowy p. Aräometer.

spiekający się, zeskwarny (min.). Skalenlänge; długość podzialki. Sinterkoks p. Koks.    Skalenlatte; łata podzialkowa, lata

Sintern; 1) sączyć się, ślimaczyć się; z podziałką (miern.).

2) zeskwarzyć, spiekać się.    Skalenmikroskop; mikroskop (dro-

Sinterprozeß p. Sinterarbeit.    bnowidz) podzialkowy (miern.).

Sinterwasser; woda stalaktytowa,    Skalenoeder (hexagonales Skaleno-

naciekowa (geol.).    : eder, Kalkpyramide, Bipyramide,

Sinus; wstawa, sinus (geom.).    ungleichkantige sechsseitige Pyra-

Sinusbussole; busola wstaw, galwa-    mide, Drei- und Dreikantner, Hemi-

nometr wstaw, wstawnica (el.).    dodekaeder, Halbzweimalzwölffläch-

Sinuselektrometer; elektrometr    ner);skalenoedr(różnokliniec)heksa-

wstaw (el).    j gonalny (kryst.).

Sinusoidę (Sinuslinie); sinusoida,    tetragonales —, (ditetragonales—,

krzywa wstaw.    Disphen); skalenoedr (różnokliniec)

Sinussatz; twierdzenie wstaw (geom.)    tetragonalny.

Sinusstrom; prąd wstawowy, sinu- Skalenteil; jednostka podzialki.

soidalny (el.).    Skalenteilung; podziałka.

idalna (el.).

Siphon (Saugröhre); syfon, lewar.

Siphonabschluß; zamknięcie syfo- Skartierung(Beiseitelegung); wybra-nowe (rur w tamach powietrznych)    kowanie.

(górn.).    Skioptikon (Zauberlaterne); skiopty-

Siphonrekorder; wykreślnik lewa- kon, latarnia czarnoksięska.

rowy, pisak syfonowy (el.).    Skizze (flüchtiger Entwurf, Umriß);

Sismondin (Chloritoid); zysmondyn zarys, pierworys, szkic.

(min.).    Skizzenbrettchen; stolik do szkico-

Sisserskit (Sysserskit, Iridosmium,    wania (miern.).

dunkles Osmiridium); sysserskit, iry- Skizzieren (leicht entwerfen); szkicować, naszkicować, narysować, nakreślić.

Skleretin (Skleretinit); skleretyn

Sinuswelle; fala wstawowa, sinuso- Skapolith (Wernerit, Paranthin, pyramidaler Elainspat); skapolit, wer-neryt, parantyn (min.).

doosm (min.).

Sistieren (einstellen); wstrzymać, zatrzymać, odłożyć na dal.

Situationsplan (Situationsriß); plan (min.).

sytuacyjny, plan położenia (miern.).    Skleroklas (Arsenomelan, Bleiarsen-

glanz, Sartorit); skleroklaz, sartoryt (min.).

Skleroklas (Dufrenoysit, Binnit); skleioklaz, diufrenuazyt, binit (min.).

Skolecit (Skolezit, Kalkmesotyp, Me-sotyp von Island, harmophaner Ku-phonspat); skolecyt, mezotyp wapienny (min.).    /

Situationszeichen; znak sytuacyjny, przyjęty (miern.).

Situationszeichnen; 1) rysowanie sytuacyi, rysowanie położenia; 2) rysunki sytuacyjne (miern.).

Sitzbrett; ławeczka, siedzenie, deska siedzeniowa (koziołka mierniczego)

(miern. górn.).

Sitzort (Einbruchort); chodnik sie- Skolopsit; skolopsyt (min.), dzeniowy (w którym górnicy pracują | Skonto (Eskonto) p. Diskonto.

cc co co co

coco

co co

Skontrieren (die Rechnung prüfen); sprawdzić (rachunek) (kas.).

Skontro (Skontrierung); sprawdzenie (kasy. rachunków) (kas.).

Skorodit (peritomes Flußhaloid); sko-rodyt (min.).

Skorpion; niedźwiadek (astr.).

Skorza (feiner Pistazitsand); skorca, pistacyt drobnoziarnisty (mfri.).

Skrubber (Kokswäscher); skruber (techn.).

Skutterudit (Tesseralkies, Arsenik-kobaltkies, Hartkobalterz, Hartko-baltkies); skuterudyt, piryt teseralny (min.).

Sleeper (Schiiper) p. Eisenbahnschwelle.

Smalte p. Schmälte.

Smalteblau p. Schmaltblau.

Smaltfarbe p. Schmälte.

Smaltin (weißer Speiskobalt, Arsenikkobalt, oktaedrischer Kobaltkies); smaltyn, błękit kobaltu, kobalt biały i szary (min.).

Smaragd; szmaragd (odmianaberyla) (min.).

dirhomboedrischer —; beryl i szmaragd.

prismatischer—; euklaz, kruszy-niec, złamiec.

rhomboedrischer —; fenakit, fe-nacyt.

Smaragdgrün (von Farbe); szmaragdowy (min.).

Smaragdit; szrnaragdyt (min.).

Smaragditfeis p. Eklogit.

Smaragdmalachit; miedniak szmaragdowy, szmaragdyn (min.), prismatischer —; euchroit. rhomboedrischer —; dyoptaz.

Smegmatit; smegmatyt (min.).

Smirgel p. Schmirgel.

Smithsonit p. Zinkspat.

Sockel (Glühlampensockel); trzonek (główka) żarówki (el.).

Sockel (Säulenfuß, Unterbau); cokół, odziemie, odziom, odziomek (bud.).

SoCkelgesims; gzyms cokołowy (bud.) p. Gesims.

Sockelmauerwerk; mur cokołowy.

Sockelplatte; płyta (podstawna) cokołowa (bud.).

Soda (normales oder neutrales kohlensaures Natrium); soda (ehern.).

Soda (Natron, kohlensaures Natron, hemiprismatisches Natronsalz); soda (egipska), natron (min.).

Sodabereitung; wytwarzanie sody, wyrób sody (techn.).

t; fabryka sody (techn.).

; pokład sody (geol.). j; sodowy,zawierający sodę.

spät); sodalit (min.), idasalz (Soda); sól sodowa. )de p. Sudhaus.

»den (pl.) p. Torfziegel.

oggen (Soggeprozeß, Soggeperiode); dowarzanie soli (warka ostateczna i osadzanie się soli) (warzel). oggepfanne p. Pfanne, oggeprozeß p. Soggen. ohlbaum (Sennstock) des Pochstuhls; legar tłuczki (sort.).

Sohlbaum (Tragbaum); legar (zelbon, zelwon) (legary w ściany wpuszczane, na których wieńce szybowe spoczywają) (górn. cieś.).

Sohlberg (Keilberg, Zwischenberg); klin skalny (górotwór kliniasty między dwoma odnóżami żylnemi) (geol.).

Sohle (Abbausohle); podpiętrze (w odbudowach) (górn.).

Sohle (das Liegende) eines Flözes; podkład, podłoże, spąg (geol. górn.).

Sohle (einer Strecke); podłoga, spąg, spód, spodek (chodnika) (górn.).

Sohle (Lauf, Horizont, Etage); piętro (górn.).

Sohle (Niveau); równia, poziom, linia pozioma (miern.).

ohle (Sohlengestein) p. Sohlgestein. nhlenabstand (Abstand zweier Sohlen); odstęp poziomów, wysokość poziomów (górn.).

Sohlenarbeit; robota w spągu, robota spągowa, robota pod nogi (górn.)

Sohlenauftrieb (Sohlendruck); 1) parcie z dołu (stat. bud.); 2) pęcznienie spodku (podłogi) (górn.). ohlenbau p. Strossenbau. ohlenbildung; rozdział (podział) piętrowy, rozdział na piętra (górn.).

—    von oben herab; rozdział piętrowy zstępny, zstępujący.

—    von unten herauf; rozdział piętrowy wstępny, wstępujący.

Sohlendruck p. Sohlenauftrieb.

Sohlengestein p. Sohlgestein.

Sohlenhöhe; wysokość międzypię-trowa (górn.).

Sohlenlauf p. Grundstrecke.

Sohlenmittel; calizna międzypiętro-wa (górn.).

Sohlennachreißen (Sohlnachnah-me); przybieranie (podbieranie, przy-bierka, przybiórka) spodku (podłogi) chodnika (górn.) p. Nachreißen.

24*

Sohlenort p. Sohlstrecke.

Sohlenritz (Sohlenriß, Bühnloch in der Sohle); gniazdo w podłodze, w spodku (górn.).

Sohlenritz (zur Wasserableitung); rowek (górn.).

Sohlenstraße (Sohlstraße) p. Strosse.

Sohlenstrecke p. Sohlstrecke.

Sohlenteufe (Sohlentiefe, Horizonttiefe); głębokość piętrowa, poziomowa, głębokość piętra, poziomu (górn.)

Sohlgestein (Sohlengestein, Sohle, Liegendgestein) eines Flözes; skała podkładowa, kamień podstawowy, spodni, spągowy, denny (górn. geol.).

Sohlholz, próg, podwalina, przycieś (górn. bud.).

Söhlig (horizontal, wagrecht); poziomy (miern. górn.).

— legen; układać do poziomu, do wagi.

Söhlige Linie (Sohle, Ebensohle); linia pozioma, długość pozioma (miern. górn.).

Sohlnachnahme p. Sohlennach-reißen.

SohljHatte (Grundplatte, Fußplatte); płyta (ława) fundamentowa, podstawowa, posadowa (bud.).

Sohlstein (Sohlenstein) eines Ofens p. Bodenstein.

Sohlstraße (Sohlenstraße) p. Strosse.

Sohlstraßenartig p. Strossenartig.

Sohlstraßenbau p. Strossenbau.

Sohlstraßenverhau p. Strossenverhau.

Sohlstrecke (Sohlenstrecke, Hauptstrecke, Sohlenort, Laufstrecke, Grundstrecke, Gezeugstrecke); chodnik piętrowy, główny (górn.).

Sohlstück (Schwelle); próg (bud. górn.).

Sohlwage p. Setzwage.

Soimonit (Aggregat von Barsowit •und Korund); soimonit (min.).

Soissonian (Suessonien); piętro sois-sońskie (eocen) (geol.).

Solaröl; olej parafinowy (min. techn.).

Solbad; kąpiel solankowa.

Solbehälter (Solbassin, Solreservoir, Solstube); zbiornik solankowy (soln.)

Solbergwerk; kopalnia solankowa, kopalnia wytwarzająca solankę (soln.).

Solbohrloch; otwór wiertniczy solankowy (soln. geol.).

Solbrunnen p. Solschacht.

Soldampf; para solankowa (w czasie warzenia soli) (warzel.).

Sole (Salzsole, Salzwasser, Sülze. Sur, Suhr); solanka, surowica, rosół (soln. geol.).

gesättigte —; solanka nasycona, gradierte — p. Garsole, künstliche —, (Laugwerks —); solanka sztuczna.

Quell —, (natürliche —); solanka źródlana, naturalna, rodzima.

— aus Salzseen; ropa.

Solenbohrer p. Sollöffel.

Solenerzeugungswerk p. Sink werk.

Solengerinne (Solrinne, Solkandel); rynna (żłób, łotok) solankowa (soln.).

Solengewinnung (Gewinnung der Salzsole); wydobywanie (wytwarzanie) solanki (soln.).

Solenkasten p. Solkasten.

Solenleitung (Röhrenfahrt); rurociąg solankowy, solankociąg (soln.).

Solenlöffel p. Sollöffel.

Solenmessung (Solenzimentierung); sześcianowanie solanki, mierzenie solanki (soln.).

Solenoid (Schraubendraht); solenoid, ślimacze, zwojnica (el.).

Solenspindel p. Solspindel.

Solenstube p. Solbassin.

Solenstürzer; koszowy (soln.).

Solenwage p. Solspindel.

Solfatara; solfatara (krater wygasły) (geol.).

Solfatarentätigkeit der Vulkane;

działalność solfatarowa wulkanów (geol.).

Solfang (bei Gradierhäusern); zbiornik solankowy (soln.).

Solgerinne (Solrinne) p. Solengerinne.

Solgehaltstafel (Solgehaltstabelle); tablica nasycenia (procentowości) solanki (soln.).

Solgewinnung p. Solengewinnung.

Solheber p. Sollöffel.

Solhebung (aus Bohrlöchern); pompowanie solanki (soln.).

Solidarhaftung; rękojmia solidarna, odpowiedzialność solidarna.

Solkammer (bei der Solgewinnung); komora solankowa (soln.).

Solkandel p. Solengerinne.

Solkasten (Solenkasten, Solbassin); zbiornik solankowy (soln.).

Solkunst P; Solpumpe.

Solleitung p. Solenleitung.

Sollöffel (Solheber, Solenheber); czerpak solankowy, wodochwyt, ropo-chwyt (do brania prób solanek z dna otworu wiertniczego) (wierć. ziem. soln.).

Soll und Haben; dług i należność (w księgach kupieckich) (rach.).

Solmessung (Kubizierung, Zimentie-rung der Sole) p. Solenmessung.

Solort (Gewinnungsstelle der Sole in den Soibergwerken); przodek solankowy (soln.).

Solprobe; próbka solanki (soln.).

Solpumpe (Solkunst); pompa solankowa (maszyn, soln.).

Solquelle (Salzquelle); źródło solne, słone, solankowe (soln. geol.).

Solreinigung; czyszczenie solanki.

Solreservoir p. Solbehälter.

Solrinne p. Solengerinne.

Solschacht (Solbrunnen, Salzbrunnen); szyb solankowy, studnia solankowa (soln.).

Solschiff (Solkasten) beim Dorngradierwerk; łódź (skrzynia) solankowa (soln.).

Solspiegel (in der Salzsiedepfanne); zwierciadło solanki (warzel.).

Solspindel (Solenspindel, Salzspindel, Solenwage, Sol wage); słonomierz, słonomiar, gęstomierz (areometr) solankowy (soln.).

Solsprudel; wytrysk solanki (geol.).

Solstandsmesser (in den Laugwer-ken); wodoskaz solny, roposkaz (soln.).

Solstube p. Solbehälter.

Soltrübe; męty solankowe (soln.).

Solution (Lösung); roztwór, rozczym

Solverlust; ubytek solanki (soln.),

Solwasser; woda solankowa (soln.).

Solvierungsmittel p. Lösungsmittel.

Sombrerit; sombreryt (min.).

Sommervillit p. Melilith.

Sonde p. Erdbohrer.

Sonderbewetterung (Sonderventilation, Separatventilation); przewietrzanie (wentylacya) oddzielne, niezależne, osobne, odrębne (górn.).

Sondererregung; wzbudzanie niezależne, odrębne, obce (magnesów)

(eh).

Sondern; 1) oddzielać, rozdzielać; 2) lecz (spójnik).

Sonderstrom ;• prąd (strumień) powietrza oddzielny, niezależny (górn.).

Sonderventilation p. Sonderbeu et-terung.

Sondieren (die Tiefe ergründen, erforschen); sondować, zgłębiać, badać.

Sonnengradierung p. Gradierung.

Sonnensalz (durch freies Verdunsten an der Sonne entstandenes Salz); sól słoneczna (soln.).

Sonnenstein (Art Oligoklas); kamień słoneczny (min.).

Sonnenstrahlen; promienie słoneczne.

Sonnenstrahlung; promieniowanie słoneczne.

Sonnenuhr; zegar słoneczny, kompas (astr. miern.).

Sonnenwerk p. Auswerk.

Sonntagsruhe; odpoczynek (spoczynek) niedzielny.

Sordawalit; sordawalit (min.).

Sorte (Art, Gattung); gatunek, rodzaj, wybór, dobór.

Sortierapparat p. Sortiervorrichtung.

Sortieren (nach Sorten sichten, ordnen); sortować gatunkować, rózga-tunkować (sort.).

Sortierung (das Sortieren, Trennung eines Haufwerks in Sorten); sortowanie, gatunkowanie, rozgatunko-wanie (sort.).

Sortiervorrichtung (Sortierapparat); przyrząd do sortowania, gatunkowania, sortownik (sort.).

Spachtel; kopystka, łopatka (do farby).

Spadait; spadait (min.).

Spagat (Bindfaden); szpagat, sznurek,

Spähloch (Spählocher, Schauloch, Visierloch) in der Arbeitstür eines Ofens; 1) wziernik, wzier (hut. warzel.); 2) otwór roboczy, sztabrok (hut.).

Spaletwand p. Leibung.

Spalierlatten; przylatki (l]/₂ cala grube) (bud.).

Spalt; 1) szczelina, luz, przedział (pierścienia); 2) przeciek.

Spaltbar (teilbar); łupliwy (min.).

Spaltbarkeit (Teilbarkeit); łupli-wość, łupność (min.).

Spalte; 1) szczelina, szpara, rjsa (mu-ru); 2) p. Kluft.

Spalten; łupać, rozłupać, rozłupywać.

Spaltenausfüllung (Spaltenfüllung); wypełnienie szczelin (skalnych) (geol.).

Spaltentäler (Berstungstäler); doliny szczelinowe (geol.).

Spaltenverwerfung; p. Sprung.

Spaltfunkenzünder; zapalnik iskrowy wysoko-oporowy (górn.).

Spaltglühzündung; zapalanie żarowe wysoko - oporowe (zamiast drutu platynowego grafit etc.) (górn.).

(el.).

(el.).

Spaltholz (Klöbholz, Scheiterholz); szczepa, szczapa, polano, drzewo łupane.

Spaltung; 1) rozłupanie (minerału), rozrąbanie (drzewa); 2) rozdwojenie, rozkład (chem.).

Spaltungsfläche (Teilungsfläche); płaszczyzna łupliwości (min. kryst.).

Spaltungsform (Teilungsgestalt); postać łupliwa (min. kryst.).

Spaltungsrichtung (Teilungsrichtung); kierunek łupliwości (min. kryst.).

Spandrille; narożnik, pacha, pachwina (bud.).

Späne (Hobelspäne); wióry, strużyny, heblowiny (stoi.).

Feil —, (Feilicht); opiłki (techn.).

Spangeleisen (spangliges o. streifi-

* ges Roheisen); surowiec prążkowany (met.) p. Roheisen (spiegeliges).

Spange (Kamm, Schußkörner) b. d. Schlämmarbeit; osad ziarnisty, wierzchni (sort.).

Spanglig (streifig, mit grauem Saum oder grauer Naht) vom Roheisen; prążkowany (met.).

Spangrün (vonFarbe); grynszpanowy (min.).

Spannagel; napinka, przypinka, pluskiewka.

Spannbalken; ściągnica, jęta wie-szarowa, ścięgno (bud.).

Spannbogen; łuk wspięty (bud.).

Spanndraht (Spannseil); drut odciągowy, napinający, lina napinająca, uwięź (komina).

Spanne (Handmaß); piędź.

Spannen; naciągać, napinać, wyprężyć,, .

Spannjoch; rozpora, pryk, prężacz (górn. cieś.).

Spannkraft (Expansivkraft, Elastizität); prężność, rozprężliwość, naprężenie, siła napięcia, siła wyprężająca (fiz.).

Spannriegel (Brustriegel, Riegel); rozpora (bud. górn.).

Spannring; 1) pierścień rozprężny; 2) nasuwka kleszczowa (refa, ryfka, ryfa).

Spannrolle (b. Treibriemen); krążek wyprężający, naprężający, prężnik.

Spannsäge; piłka stolarska (narz.).

Spannsäule (beim Maschinenbohren) p. Bohrspreize.

Spannscheibe; koło naprężające, wyprężające (maszyn.).

Spannseil p. Spanndraht.

Spannung; 1) naprężenie, natężenie (wyt.); 2) prężność (gazów i par); 3) zwięzłość (skał), zulässige —; naprężenie (natężenie) dozwolone, dopuszczalne, bezpieczne (wyt.).

Spannung (elektrische Spannung); napięcie (el.).

effektive —; napięcie rzeczywiste, primäre —; napięcie pierwotne, sekundäre —; napięcie wtórne, verkettete —; napięcie główne, sprzężone.

Spannungsabfall; spadek napięcia

Spannungsamplitude; amplituda napięcia (el.).

Spannungsänderung; zmiana napięcia (el.).

Spannungsdifferenz (Spannungsunterschied) ; różnica napięcia (el.).

Spannungsdynamometer; dyna-mometr napięciowy (el.).

Spannungserhöher; prądnica dodatkowa, dodatnica (el.).

Spannungserhöhung; zwiększenie (podwyższenie) napięcia (el.).

Spannungsfläche; 1) pole naprężeń; 2) powierzchnia naprężeń (wyt.).

Spannungsgefälle; spad napięcia

Spannungsgleichheit; równość napięcia (el.).

Spannungsgrad; stopień napięcia.

Spannungsgrenze; granica napięcia.

Spannungsinduktor; induktor napięciowy (el.).

Spannungskoeffizient: 1) sprawność prężności (maszyn); 2) spół-czynnik naprężenia (natężenia).

Spannungskraft; siła naprężająca.

Spannungskurve; 1) krzywa napięcia (el.); 2) krzywa naprężenia (natężenia).

Spannungsmesser; 1) prądomierz, woltomierz, woltmetr, wskaźnik napięcia, woltnik (el.); 2) manometr;

3) dynamometr, siłomierz, prężno-mierz.

Spannungsmessung; pomiar napięcia (el.).

Spannungsregulator; miarkown ik (regulator) napięcia (el.).

Spannungsreihe; szereg napięciowy, rząd napięć (el.).    /

thermoelektrische —; szereg napięciowy termoelektryczny. Voltasche —; szereg napięciowy Wolty.

(Sparre^feld); pole

Spannungsresonanz; rezonancya Sparrenbau; budowa (wiązanie) napięciowa, rezonancya napięć (el.). krokwi (bud.).

Spannungsschwankungen; wahania napięcia (el.).

Spannungssicherung; ochronnik od nadmiaru napięcia (el.).

KW

międzykrokwiowe (bud.). Sparrenholz (Kleinbauholz); budu-Spannungsspule; cewa (cewka) bo- lec mały. krokwiowy, krokwina (bud.)

cznikowa (el.).    Sparrenkopf; krokiewnica, krokie-

Spannungsteiler; rozdzielnik na-    wniczka (bud.).

pięcia (el.).    Sparrennagel; gwóźdź krokwiowy,

Spannungsteilerdynamo (Dreilei-    krokwiak.

terdynamo) p.    Dreileitermaschine.    Sparrenwechsel; przejma krokwio-

Spannungstransformator; prze-    wa, wymian krokwiowy    (bud ),

wyprawa,

(oprawa, obudowa, wydrzewienie) krokwiowa (górn. cieś.). parrig (ausgebreitet); krokwiasty. parrost; ruszt oszczędnościowy, parschaltung; łączenie oszczędne

twornik (transformatorek)    napięcia    Sparrenzimmerung;

(el.).

KKW

(el.).

Spannungsüberschuß; nadmiar napięć (el.).

Spannungsunterschied: różnica napięcia (el.).

Spannungsverlust; strata napięcia.

Sparschaltungsumformer; przetwornica niedochłonna (el.). partait; spartait (min.), pat (pl. Späte, Spatgang) p. Mittags-

Spannungswandler; przetwornik napięcia, przetwornik pomiarowy

KW

(el.).

Spannungszeiger; woltomierz, wolt-

me1r, wskaźnik naprężeń (el.).    gang.

elektrostatischer —; woltomierz Spate (pl.); spaty, szpaty (kamienie elektrostatyczny.    łupnę, łuskowce) (min.).

Spannungszustand; stan napięcia, Spateisenstein (Eisenspat, Siderit, znajdowanie się pod napięciem (el.).    Stahlstein, Stahlerz, Eisenkalk,

Spannvorrichtung; naprężacz, przy-    Knopprüssel, Flinz, Pflinz, Pflönz,

rząd naprężający (maszyn.).    brachytyper Parachrosbaryt); syde-

Spannweite; rozpiętość, rozpona,    ryt, spät żelazny, żelaziak spatowy,

otworzystość.    żelazo spatyczne, ruda stalowa, sta-

Gewölbs —; rozpiętość sklepienia.    lówka (min.).

lichte —, (Lichtweite); rozpiętość Spatel (Vogelzunge); łopateczka, ły-w świetle, prześwit, przelot.    żeczka, spatula (form.),

theoretische — , (Stützweite, Trag- Spaten; rydel, ryskal (narz.). weite); rozpiętość teoretyczna (stat. j — des Meißels; dłuto świdra, bud.).    Spatig (von Struktur); łupny (min.).

Sparfeuerung; palenisko oszczędno-    Spathiopyrit; spatyopiryt (min.).

ściowe.    Spätrenaissance (Barockstil); pó-

Spargelgrün (von Farbe); szparago- źny renesans, barok (arch.).

wy (min.).    Speckstein (Steatit, pseudomorpher

Spargelstein (der spargelgrüne Apa- Glyphinsteatit); talk, łojek, słoniniec tit); kamień szparagowy,    szparago-    (min.).

wiec (min.).    Specktorf (Pechtorf, amorpher Torf);

Sparren (Dachsparren); krokiew (bud.)    torf tłusty, smolisty (min.).

Anschifts —, (Anschübling, Knag-    Spediteur (Versender, Verfrachter);

ge); przypustnica, przysuwnica.    pośrednik przesyłek towarowych,

ausgewechselter —; krokiew    spedytor.

przejęta.    Speditionsgebühr (Speditionsspe-

Grat —, (Eck —); krokiew narożna. sen); należytość spedycyjna, koszta halber — ; podkrokiew.    spedycyjne.

Kehl —, (Ix —, Eck —); krokiew Speerkies (Sperkies) p. Markasit, koszowa.    Speiche (Radarm) p. Radspeiche.

Mansarddach —; krokiew Man-    Speichenrad; koło sprychowe.

sarda.    Speicherbatterie; baterya zapasowa

(el.).

Speis (Mauerspeise) p. Mörtel.

Zwischen —; krokiew jałowa, pusta, międzywiązarowa, niewiązarowa.

Speise; 1) domieszka (metalowa) (met. Spengler (Klempner); blacharz.

hut.); 2) zaprawa wapienna (bud.). Spenglerarbeit (Klempnerarbeit); Speiseapparat (Speisevorrichtung) blacharstwo, robota blacharska, eines Dampfkessels; zasilacz, przy- Spenglerei (Klempnerei); 1) bla-rząd zasilający (maszyn.).    charstwo; 2) blacharnia, pracownia

Speisekabel;    kabel    zasilający    (el.).    blacharska.

Speisekammer; spiżarnia.    Sperkies (Speerkies); p Markasit.

Speiseklappe (Speiseventil); wentyl Sperr (Sperrhaken); zapadka, hamul-(zawór) zasilający, samoczynny (ma- czyk, sobaczka (języczek sprężyną szyn.).    przyciskany,    wpadający    między zęby

Speisekopf; wylew pompy zasilają- kółka dla zatrzymania go) (maszyn.).

cej, głowica wylewu (maszyn.).    Sperrbaum; 1) zapora, baryera (u ro-

Speiseleitung; 1) przewód (przewód- gatki); 2) rozwora (u wozu).

nik) zasilający (el.); 2) p. Speiserohr. Sperre; 1) opieczętowanie sądowe; Speisen (einen Dampfkessel); zasilać 2) wstrzymanie płacy; 3) zastawka (kotły parowe wodą) (maszyn.).    (u młotów pudlowych) (hut.); 4) zam-

Speisenetz; sieć    zasilająca    (el.).    knięcie (wody).

Speisepumpe; pompa zasilająca (ma- Sperren; 1) zamykać, zamknąć (drzwi);

szyn.).    2) zagrodzić    (przejście);    3)    zahamo-

Speisepunkt; punkt zasilający, do-    wać (koło).

syłowy (el.).    Sperrflüssigkeit; 1) płynuszczelnia-

Speisepunktspannung; napięcie    jący; 2) płyn manometryczny.

w punkcie zasilającym (el.).    Sperrhaken p. Sperr.

Speiserohr (Speiseröhre,    Speiselei-    Sperrhorn (Hornamboß, Spitzam-

tung); rura (przewód) zasilająca (ma- boß); szparóg, rogal, kowadło dwu-szyn.).    róg, dwurożek (kow.).

Speiserufer (Lärmpfeife); świstaw- Sperrklinke (der Winde); zapadka ka kotłowa, alarmowa, ostrzegacz    (maszyn.).

kotłowy (maszyn.).    Sperrmaß; rozmierzka, rozmiarka

Speisesaal (Speisezimmer); jadalnia,    (górn. cieś.).

sala stołowa, refektarz.    Sperrad (das Sperr -rad); koło zapad-

Speisesalz (Tafelsalz); sól jadalna, ko we, zatrzymowe, kółko zaporcze, spożywcza, stołowa (min. techn.).    zatrzym (maszyn.).

Speiseventil p. Speiseklappe.    Sperr- und Bremswerk; wstrzy-

Speisevorrichtung (eines Dampf-    mnik (maszyn.).

kessels) p. Speiseapparat.    Sperrventil; wentyl, (zawór) zamy-

Speisewasser; woda zasilająca (ma-    kający (maszyn.).

szyn.).    Sperrvorrichtung (der Magnetna-

» Speisezimmer p. Speisesaal.    del); zatrzym (miern. górn.

Speisgelb (von Farbe); bronzowy Sperrwerk; wechwyt, wchwyt (ma-(min.).    szyn).

Speiskobalt (Arsenikkobalt); smal- Spesen (Unkosten, Auslagen); koszta, tyn, smaltyna, kobalt siatkowy, ar- wydatki (u kupców), senek kobaltu (min.).    Spessartin (Mangan-Tongranal); spe-

grauer —; kobalt szary, p. Saf- sartyn (min.).

florit.    Spezialbewetterung p. Sonderbe-

weißer —; kobalt biały, p. Smaltin.    wetterung.

Speisung; 1) zasilanie, dopływ (po- Spezialkarte; plan (mapa) szczegó-ziemny lub naziemny) (el.); 2) p.    łowy.

Kesselspeisi.ng.    Spezifisch (eigen); właściwy, gatun-

Spektralanalyse; rozbiór widmowy,    kowy, specyficzny.

analiza widmowa, spektralna (fiz.). Spezifische Wärme; ciepło gatun-Spektralapparat p. Spektroskop.    kowe, cieplik właściwy (fiz.).

Spektrometer; widmomierz (fiz.). Spezifischer Druck; ciśnienie wła-Spektroskop (Spektralapparat); spe-    ści\Ve (mech.).

ktroskop (fiz.).    Spezifischer Widerstand; opór

Spektrum (Erscheinung); widmo (fiz.).    właściwy (el.).

normales —, (typisches —); wi- Spezifisches Gewicht, ciężar wła-dmo normalne.    ściwy, gatunkowy.

Spiegelfloß (spiegeliges Floß); gęś zwierciadlista (gęś surowca zwierciadlistego) (met.) p. Spiegeleisen.

Sphalerit (Zinkblende, Blende, do-dekaedrische Granatblende); blenda cynkowa, sfaleryt (min.).

Sphärisch (kugelförmig); sferyczny, kulisty (geom.).

Sphärische Aberration (Abweichung wegen der Kugelgestalt) ; zboczenie (aberacya) sferyczne (fiz.).

Sphärischer Spiegel (Kugelspiegel); zwierciadło kuliste, sferyczne (fiz.).

Spärisches Dreieck; trójkąt sferyczny (geom.).

Sphärit; sferyt (min.).

Sphärocobaltit (Sphärokobaltit, Kobaltspat); sferokobaltyt, spat kobaltowy (min.).

Sphäroid (kugelähnlicher Körper); sferoida, figura kulowata (geom.).

Sphärometer (zur Messung der Dik-ke dünner Platten); sferometr (fiz.).

Sphärosiderit (Siderit in strahl ig-kugeliger Bildung); sferosyderyt, ruda żelazna kamionkowa, ruda bulasta (min ).

Sphärostilbit; sferostylbit (min.).

Sphen p. Titanit.

Sphenoid (tetragonales Sphenoid, te-

Spiegelgalvanometer; galwano-metr zwierciadłowy (el.). Spiegelgewölbe; sklepienie zwier-ciadłowe (bud.).

Spiegelinstrument; instrument (przyrząd) zwierciadłowy, zwierciadlany (miern.).

Spiegelkreuz; krzyż zwierciadlany (miern.).

Spiegellehre p. Katoptrik. Spiegelmetall; spiż (metal) zwierciadłowy (met.).

Spiegelroheisen (Hartfloß) p. Spiegeleisen.

Spiegelsextant; sekstans (sekstant) zwierciadlany (miern.). Spiegeltangentenbussole; styczni-ca zwierciadłowa (el). Spiegelung; odzwierciedlenie, reflektowanie, odblask.

Spiegelwattmeter; wato mierz (wat-metr) zwierciadłowy (el.). Spiegelwinkelmesser (Kathetome-ter>; katetometr (fiz.).

tragonales Sphenoeder, tetragonaler Spiel (Gang) eines Mechanismus; chód, Keilflächner); sfenoid, czworościan , bieg (maszyn.).

tetragonalny, kliniec jednodwuosio- Spielraum (Zwischenraum); gra, luz, wy (kryst.).    przedział, odstęp, prześwit.

Sphenophyllum;sphenophyllum(ro- — zwischen Kolben und Zylin-ślina paprociowa skamieniała w po- der; niedosuw. kładach węglowych) (geol.).    Spieß p. Schüreisen.

Sphenopteris; sphenopteris (roślina Spießbaum (die stehende Welle des paprociowa skamieniała w pokładach Göpels) p. Ständerbaum, węglowych) (geol.).    Spießeckig p. Spießwinklig.

Sphragid von Lemnos (Lemnische    Spießeckige Verwerfung; uskok

Erde); sfragid, ziemia lemnejska ukośny (geol.).

(min.).    Spießglanz (Antimon); antymon

Spiauter p. Zink.    (min.).

Spiauterit; spiauteryt (min.).    Spießglanzasche (Antimonasche);

Spiegel; 1) lustro, zwierciadło; 2) popiół antymonowy (hut. chem.). zwierciadło (wody); 3) zbój (przo-    Spießglanzbleierz p. Bournonit.

dek obrąbany naokoło na jeden    Spießglanzblende p. Pyrostibit.

metr długości (górn.); 4) p. Harnisch. Spießglanzblüte p. Weißspießglanz-

erz.

Spießglanzmetall (Antimon); antymon (chem. met.).

Spießglanzocker (Antimonocker); ochra antymonowa (min.).

Spiegelamalgam (Spiegelfolie); podlewa zwierciadłowa (techn.).

Spiegeleisen (spiegeliges Roheisen, blätteriges weißes Roheisen, Spiegelfloß, Hartfloß, Rohstahleissn, Rohstahlfloß); surowiec zwierciadlisty,    Spießglanzsafran p. Pyrostibit.

stalisty, surówka zwierciadlista, sta- Spießglanzsilber (Spießglassilber, lista (met.).    Antimonsilber, Diskrasit, prismati-

hochmanganhaltiges —; suro- sches Antimon); srebro antymonial-wiec zwierciadlisty wysokomanga- ne, dyskrazyt (min.).

nowy.

Spiegelfernrohr (Teleskop); teleskop, dalekowidz katoptryczny.

Spießwinklig (spießeckig); ukośny. Spille (Griff am Haspelhorn); rączka korbowa (maszyn.).

Spillenhaspel; kołowrót korbowy Spiraltrommel (Spiralkorb); bęben (maszyn.).    spiralny, wężownicowy (maszyn.

Spillenrad (Sprossenrad, Spillrad);    górn.).

koło z szczeblami, koło szczeblowe    Spiralwicklung; nawój skrętowy,

(maszyn.).    uzwojenie ślimacze (el.).

Spindel (Schraubenspindel); trzpień Spirifer; spirifer (małża ramionopła-śruby (maszyn.) p. Schraubenbolzen. wa w formacyj sylurskiej) (geol.). Spindel (Welle); wrzeciono, wał cień- Spiritus; spirytus, okowita (techn.).

ki, wrzecionko.    Spirituslampe; lampa spirytusowa

Spindelbaum (eines Göpels) p. Stän- (techn.).

derbaum.    Spiritusmotor; motor (silnik) spiry-

Spindelblitzableiter; odgromnik    tusowy (maszyn).

sworzniowy (el.).    Spisasalz (in Wieliczka); sól spiżowa,

Spindeldocke p. Spindelstock.    spiżowa (uławicona między składami

Spindeldrehbank; tokarka wrzecio- soli zielonej, a pokładami soli szybi-nowa (techn.).    kowej, z Ziarkami piasku i cząstkami

Spindelgewölbe;    sklepienie heli-    organicznemi) (geol. soln.).

soidalne, skl. św. Idziego (bud.).    Spital (Krankenhaus); dom chorych,

Spindelstiege; schody kręte z rdze- lecznica, szpital.

niem pełnym (bud.).    Spitzaxt; dzióbas, oskard, siekiera

Spindelstock (Spindeldocke); głowi-    kończasta (narz.).

ca, wTzeciennik, koziołek wrzeciona Spitzbalg (Spitzbalgen); miech trój-(techn.).    kątny (kow. hut. maszyn.).

Spindelzellenschalter; ładownica    Spitzbalken p. Hahnenbalken.

sworzniowa (el.).    Spitzbogen; ostrołuk, dwułucze, łuk

Spineli (dodekaedrischer Korund);    gotycki, strzałkowaty    (bud.),

spinel (min.).    Spitzbogengewölbe (gotisches Ge-

edler —, (roter —) p. Rubinspinell.    wölbe); sklepienie ostrołukowe, go-

lichtrosenroter — p. Rubin-Ba-    tyckie (bud.).

lais.    Spitzbogenstil (gotischer Stil); styl

schwarzer — p. Pleonast.    gotycki (arch.).

Spinellan p. Nosean.    Spitzbohrer; 1) p. Bohrer; 2) Pyra-

Spinne (Spinnenbüchse) beim Erdboh-    midenbohrer.

ren; pająk, chwytacz pająkowaty Spitze; 1) kończyna, ostrze, grot (ki-(wierc. ziem.).    lofa); 2) wierzchołek; 3) żelazo, że-

Spiralbohrer p. Schlangenbohrer.    lazko, klin (górn.).

Spiraldübel; kołek druciany, śru- Spitzeisen (für Steinmetze); dłuto bowy (el. techn.).    kolczaste, kolczak.

Spirale (Spirallinie, Schneckenlinie,    Spitzeisen (Setzeisen) p. Bergeisen.

Schraubenlinie); krzywa zwojowa,    Spitzen (schärfen); ostrzyć,

wężownica, linia ślimakowa, spirala,    Spitzenwirkung (Wirkung der Spit-

ślimak (geom.).    zen); działanie ostrzy, działanie koń-

Spiralfeder; sprężyna zwinięta, zwi-    czynowe (el.).

ta, spiralna, zwojówka (techn.).    Spitzer Winkel; kąt ostry (geom.).

Spiralförmig (schneckenförmig); spi- Spitzgerinne (Reihe Spitzkästen) b.

d. Mehlführung; żłoby piramidalne (sort.).

Spitzhacke (Spitzhaue) p. Keilhaue.

Spitzhammer; dziobak, nosaciec, (młotek kamieniarski).

Spitzhammer (Berghammer, Haueisen, Schrämhammer, Knappeneisen); czakan (młot duży, w jednym końcu śpiczasty, z drugiego końca obuchem opatrzony) (górn.).

Spitzhaue (Spitzhacke) p. Keilhaue.

Spitzkasten (Spitzkastenapparat) von Rittinger; skrzynia (piramidalna) ostrosłupowa Rittingera (sort.).

ralny, ślimakowaty, kręty.

Spiralgebläse p. Schraubengebläse.

Spiralkorb p. Spiraltrommel.

Spiralkrätzer (Fuchsschwanz) p.

Bohrkrätzer.

Spirallinie p. Spirale.

Spiralnippel; trzpionek na ślimaczu (el.).

Spiralpumpe; pompa spiralna, czerparka łopatkowa (maszyn.).

Spiralseil; linia zwita, skręcona, usło-jona (maszyn, górn.).

Spiralsieb; sito zwojowe, ślimako-wate (sort.).

Spitzkeil; klin grotovvy, końezasty, ostry (górn.).

Spitzkorb (b. d. Sudsalzerzeugung); kosz ostrosłupowy, skrzynia ostrosłupowa (warzel.)

Spitzkrampe (Spitzhaue); oskard, czakan, czagau (narzędzie do łupa nia skały, muru i ziemi).

Spitzkratze; motyka (narz.).

Spitzlutte (pl. Spitzlutten); lutnie ostrosłupowe (Rittingera) (sort.).

Spitzschiene p. Zunge.

Spitzstahl; obtocznik, obtoczniak, nóż kom zasty (tok).

Spitzwinklig; ostrokątny (geom.).

Spitzwinkliges Dreieck; trójkąt ostrokątny (geom.).

Spitzzange; 1) kleszcze (szczypce, obcążki) spiczaste; 2) kleszcze ka-błąkowe.

Spitzzirkel p. Zirkel.

Spleißen; 1) łamać, łupać; 2) wiązać, splatać (liny); 3) odlewać (surowiec w czylach).

Spleißen (Scheibenreißen) p. Roset-tieren.

Spleißkupfer p. Rosettenkupfer.

Spleißofen (Kupferspleißofen); piec szpleisowy, piec do miedzi (met.).

Spließhölzer (Ledeholz, Ausfüllungsholz) p. Pfahlholz.

Splint; biel, obłona (w drzewie); 2) zawłoczka, lon, przetyk, przetyczka, zatyczka; 3) drzazga, wiór.

Splinthammer (Spalthammer); roz-cinacz (do rozcinania żelaza na gorąco) (kow.)

Splitterig (vom Bruch der Mineralien) ; zadziorowy (min.).

Spodumen (Triphan, prismatischer Triphanspat); spodumen, tryfan (min.)

Spondylus; spondylus, kłopotek, za-wiaśnik, pielgrzymek (małża bezgłowa jednomuszkułowa w kredzie wierzchniej) (geol.).

Sprachrohr; tuba (głosowa), gada-czka.

Spreißhaken; osęka kurzacka, spry-sak (do ściągania okrywki z mi-lerza zetlonego) (węgl.).

Spreize; 1) rozpora, podpora; 2) p. Einstrich.

Spreizen (abspreizen, abstreben); rozpierać, podpierać, stemplować (górn. cieś.).

Spreizenschlagen (das); bicie rozpór (miern.).

Sprengarbeit (das Sprengen, Bohr-und Schießarbeit); strzelanie, rozsadzanie (skały prochem, dynamitem i t. d.) robota strzelnicza, strzelana, strzelka (górn.).

kombinierte — p. Schräm- und Sprengarbeit.

Sprengbohrer (Bergbohrer, Handbohrer); świder górniczy, ręczny (górn.).

Sprengbohrloch (Sprengloch) p. Bohrloch.

Sprengen (schießen); strzelać, rozsadzać (skałę prochem, dynamitem i t. d.) (górn.).

Sprenggelatine; żelatyna wybuchowa (mat. wybuch.).

Sprengkapsel (Kapsel, Zündkapsel, Zündhütchen); kapsla (spłonka) wybuchowa, zapalcza (górn.).

Sprengkeil (Schalenkeil, Federkeil); klin rozrywczy, dobywczy, łamul-cowy (górn.) p. Federkeil.

Sprengkraft (Brisanz); siła rozsadzająca, miażdżąca, siła (gwałtowność) wybuchu.

Sprengloch (Sprengbohrloch) p. Bohrloch.

Sprengmaterial p. Sprengmittel.

Sprengmittel (Sprengstoff, Sprengmaterial, Explosivstoff); materyał wybuchowy, strzeliwo (górn.).

Sprengöl (Nitroglyzerin); nitrogliceryna (mat. wybuch.).

Sprengpatrone; nabój (patron) wybuchowy (górn.).

Sprengpulver (Schießpulver, Pulver) ; proch strzelniczy, wybuchowy (mat. wybuch.).

Sprengsalpeter; saletra strzelnicza, wybuchowa (mat. wybuch.), komprimierter—; saletra strzelnicza zgęszczona.

Sprengschuß (Schuß); strzał, wystrzał (górn.).

Sprengstoff p. Sprengmittel.

Sprengstoffmagazin; prochownia, skład materyałów wybuchowych (górn.).

Sprengstoffuntersuchung; badanie materyałów wybuchowych (górn.)

Sprengtechnik; technika robót wybuchowych (górn.).

Sprengtechniker; technik robót wybuchowych.

Sprengung (Sprengen) p. Sprengarbeit.

Sprengwedel; kropacz, kropidło (wiecheć na drążku osadzony do zakrapiania ognia we fryszerce) (kow. met.).

Sprengwerk (Sprengwerksbalken, Sprengwerksträger); rozpornica, dźwigar rozporowy, wiązanie rozporowe (bud.).

einfaches —; rozpornica zwykła. ! doppeltes —; rozpornica podwójna (z rozporą).

polygonales —; rozpornica wie-loboczna.

symmetrisches —; rozpornica symetryczna.

zusammengesetztes —; rozpornica złożona, wielokrotna.

Sprengwerkbinder; wiązar rozpor-nicowy, rozporowy (bud.).

Sprengwerkdachstuhl; stolec dachowy rozporowy (bud.) p. Dachstuhl.

Sprengwerksbalken p. Sprengwerk.

Sprengwerksbriicke; most rozporowy (bud. most.).

Sprengwerksdach; dach rozporowy (bud.).

Sprengwerksträger p. Sprengwerk.

Sprengzeug (Sprengrequisiten); narzędzia (naczynie) strzelnicze (górn.).

Spreu: osypka, plewa.

Spreukupfer p. Streukupfer.

Spreustein (Bergmannil); kamień plewisty, bergmannit (min.).

Springbrunnen; wodotrysk, fontanna (geol).

Springen; 1) skakać; 2) pękać.

Springfeder;.. sprężynka odskakująca (maszyn, techn.).

Springkontakt; styk sprężynowy (el.).

Springquelle; źródło (zdrój) wytry-skujące (geol.).

Springschalter; wyłącznik sprężynowy (el.).

Springschloß; zamek odskoczny, zatrzask (ślus.).

Springschlüssel; klucz suwny sprężynowy (wierć. ziem.).

Springstände; stanowiska omijane (miern.).

Spritzanwurf p. Rapputz.

Spritzarbeit; 1) natryskiwanie (przy wytwarzaniu solanki); 2) malowanie przez nakrapianie.

Spritzbewurf p. Rapputz.

Spritzbohrverfahren; wiercenie przez natryskiwanie, wiercenie prądem wody (bez dłuta) (wierć. ziem.), dänisches —; wiercenie duńskie.

Spritze; sikawka (górn hut. i t. d.). Butten —; sikawka przenośna.

Dampf —; sikawka parowa.

Feuer —; sikawka pożarna.

Hand —; sikawka ręczna. Handfeuer —; sikawka pożarna ręczna.

Karren —; sikawka dwukołowa. Wagen —; sikawka czterokołowa. Spritzenschlauch; wąż sikawki. Spritzenstiefel; cylinder sikawki. Spritzflasche; tryskawka, opłóczka, oblejka, pisetka (chem.). Spritzhahn (Spritzwechsel); kurek natryskowy (maszyn.). Spritzverfahren (bei der Solgewin-nung); natryskiwanie (soln.). Spritzwasser (zur Solgewinnung);

woda natryskowa (soln.). Spritzwasserleitung; wodociąg natryskowy (do celów natryskowych) (górn. soln.).

Spritzwerk (bei der Solgewinnung); 1) urządzenie natryskowe; 2) ługo-wnia natryskowa isoln.). Spritzwurf p. Rapputz.

Spröde (von Min. Met.); kruchy, łamliwy, ostry.

Sprödes Erz; ruda ostra (dająca ostre czyli kruche żelazo) (hut. górn.). Sprödglanzerz (Sprödglaserz) p. Stephanit.

Sprödigkeit; kruchość.

Sprosse (ph Sprossen) einer Fahrt p. Fahrtsprosse.

Sprosseneisen; żelazo szczeblinowe, szczeblinownik (met.). Sprossenrad p. Spillenrad.

Sprudel (Sprudelbrunnen); zdrój, źródło tryskające, wytrysk wody (geol.). Sprudeln; bić, silnie wypływać, wytryskać.

Sprudelquelle; źródło tryskające (geol.).

Spurdelstein; kamień szprudlowy, karlsbadzki, źródleniec (min.). Sprühen (von Metallen); pryskać.

Funken —; iskry sypać. Sprühkupfer p. Streukupfer. Sprung (ph Sprünge, Spaltenverwerfung); uskok (geol.) p. Verwerfung. Sprungfeld; pole uskokowe, pole uskoków (geol. górn.). Sprunggebirge; górotwór uskokowy (geol. górn.).

Sprunghöhe (Veiwverfungshölie); wysokość uskoku (geol.). flache —; wysokość uskoku pochyła.

seigere —: wysokość uskoku pionowa.

Spuren (Spurschmelzen, Konzentrationsschmelzen , Konzentrationsarbeit); wytapianie matty miedzianej (met.).

Sprungkluft (Verwerfungskluft); szczelina uskokowa (geol. górn.).

Sprungweite; szerokość (dalekość) uskoku (geol.).

Spülbohren (Spülbohrung); wiercenie z przepłókiwmniem (wierć. ziem.).

Spule; 1) cewa, cewka, zwójka, zwojnica (el.); 2) kołowrotek, motowidło (miern.).

primäre —; cewa pierwotna, sekundäre —; cewm wdóra.

Spülen; 1) płókać, wymywać; 2) pławić (sort.).

Spulenblitzableiter; odgromnik cewkowy, zwojowy (el.).

Spulenbreite; szerokość cew'y (el.).

Spulenwicklung; nawój cew'y, zwojnicy (el.).

Spulenwiderstand; opór cewy, zwrojnicy (el.).

Spülgraben p. Schlämmgraben.

Spülklosett; wychodek (klozet) spłó-kiwalny (bud.).

Spülleitung (bei der Spülbohrung); przewód (rurociąg) płóczny (wierć, ziem.).

Spülpumpe (bei der Spülbohrung); pompa płóczna (wierć. ziem.).

Spülstrom; prąd (wody) płóczący, płóczny (sort.).

Spültrübe; 1) męty płóczne (sort.); 2) podsadzka płynna (górn.).

Spülung (des Bohrloches); przepłó-kiwanie (otwroru wiertniczego) (wierć, ziem.).

Spülversatz (Schlammversatz); podsadzka płynna (góra.).

Spülversatzverfahren (Schlammversatzverfahren); sposób zamulania podsadzką płynną (wyrobisk górniczych) (górn.).

Spülwasser; 1) woda płóczna (sort. wierć, ziem.); 2) woda zamulająca (przy podsadzce płynnej) (górn.).

Spund (Spundzapfen); czop, szpunt (do zatkania otworu beczki).

Spurerweiterung p. Geleiserweiterung.

Spurherd (eines Schachtofens) p. Spurtiegel.

Spurkranz (Radkranz) ąines Wagenrades ; obrzeże (rąbek, krysa) obręczy, obrzeże (rąbek, krysa) koła (górn.).

Spurlager (Fußlager) p. Lager. Spurlatte (Spurlatten) im Förderschacht p. Führungslatten. Spurlehre p. Spurmaß.

Spurlinie; prosta śladu (geom.). Spurmaß (Spurlehre) p. Geleislehre. Spurmaß der Räder (Radstand, Radabstand); rozstawa kół. Spurnadel p. Raumnadel. Spurnagel (beim Grubenhund) p. Leitnagel.

Spurofen (Augenofen); piec spustowy (hut.).

Spurpunkt; punkt śladu (geom.). Spurrinne; żłobek (maszyn.). Spurrolle (beim Grubenhund) p. Leitnagel.

Spurrost; lech (matta) miedzi trzykrotnie prażony (met.). Spurschmelzen p. Spuren. Spurstein (gespurter Kupferstein, Konzentrationsstein, Doublierstein); matta surowa powtórna (met.). Spurtiegel (Spurherd, Vorherd, Vortiegel) eines Schachtofens; przed-skrzynie, przedtrzonie, przodek ogniska pieca szybowego (hut.). Spurweite (Geleisweite); szerokość (prześwit) toru (kol. górn.). Spurzapfen (Stehzapfen, Stützzapfen);

czop stojący, stopowy (maszyn.). Squeezer p. Luppenpresse.

S - Rohr (doppeltes Knierohr); esó wka, rura esowata (maszyn.).

Spund (Feder); wpust, pióro (stok). Staatsangehöriger; poddany, oby-Spundloch (Austrageloch, Austrag-    watel państwTa.

Öffnung) beim Naßpochwerk ; otwór Staatsbahn (Staatseisenbahn); kolej wysypczy (sort.).    państwrowa, droga żelazna państwo-

Spundbrett; półtorówka, deska l¹^ | wa (kol.).

calowa (matr.).    Staatsbeamte; urzędnik państwowy,

Spundmaschine; wpuściarka (do de- rządowy, publiczny.

sek i bali) (stoi.).    Staatsdienst; służba państwowa,

Spundwand; rozgroda, palisada dre-    rządowa, publiczna.

wniana, ściana palikowa, szczelna. Staatsgebäude; budynek (gmach) Spur; 1) ślad, trop; 2) tor kolejowy, państwowy, rządowy.

droga kolejowa; 3) szerokość toru, Staatsgewerbeschule; państwowa prześwit toru; 4) p. Stich.    szkoła przemysłowa.

Staatsmonopol (Reichsmonopol); monopol państwowy, rządowy, skarbowy.

Staatsprüfung; egzamin państwowy.

Staatssaline; salina państwowa, rządowa (soln.) p. Saline.

Staatsstraße; gościniec państwowy, droga rządowa.

Staatswirtschaft; gospodarstwo państwowe, ekonomia polityczna.

Stab; pręt (mech. met. el. i t. d.). bipolarer —; pręt dwubiegunowy, notwendiger —; pręt niezbędny (mech.).

überzähliger —; pręt zbyteczny.

Stab (Stange, Barre); sztaba (met. techn.).

Eisen —, (Eisenstange); sztaba żelazna, pręt żelazny.

Rost —; pręt rusztu, rusz to wina, rusztownik.

Stahl —, (Stahlstange); sztaba stalowa, pręt stalowy.

Stabanker p. Anker.

Stabeisen (Stangeneisen, Kommerzeisen); żelazo prętowe, sztabowe, drążkowe, surownik. grobes — p. Grobeisen, schwaches — p. Feineisen.

Stabeisenwalzen (Walzen zur Darstellung des Stabeisens); walce wyciągające, sztabowe (maszyn, hut.).

Stabeisenwalzwerk (Stabwalzwerk) ; walcownia na żelazo prętowe, walcownia sztabowa (maszyn, hut.).

Stäbenausfüllung; laskowanie (bud.)

Stabförmig; prędko waty, prętowaty.

Stabil (standfest, standfähig, feststehend, dauerhaft); stały, trwały, pewny, mocny, niezmienny, stateczny.

Stabilität (Standfähigkeit, Standfestigkeit, Dauerhaftigkeit); stałość, pewność, stateczność, trwałość, ostoj-ność, stojność (równowagi).

Stabilitätsmoment; moment stateczności, stałości (mech.).

Stabkraft; siła (działająca) w pręcie (mech.).

Stabmagnet; magnes prętowy (el.).

Stabmagnetismus; magnetyzm prętowy (el.).

Stabspannung; naprężenie (natężenie) w pręcie (mech.).

Stabstahl; stal sztabowa (met.).

Stabverbindung (Stabsystem); układ prętów (mech.).

bewegliche —; układ prętów chwiejny (mech.).

starre —; układ prętów sztywny.

Stabwalzwerk p. Stabeisenwalzwerk. Stabwicklung; uzwojenie prętowe, nawój prętowy (el.).

Stachel; kolec, oścień.

Stachel (b. Pferdegöpel) p. Schlepp-. spieß.

Stacheldraht; drut kolczasty (met.). Stachelhäuter (Echinodermata, Echi-nodermen); szkarłupnie (jedna z gromad promieniaków) (geol.).

Stadel; 1) komora prażarska (hut.)

p. Röststadel; 2) p. Gezähekasten. Stadelrösten (Stadelröstung, Röstung in Stadeln); prażenie (rud) w stosach, w międzymurkach (hut.). Stadtbahn; kolej miejska. Stadtbauamt; urząd budownictwa miejskiego.

Stadtbaumeister; budowniczy miejski.

Stadtbauplan; plan budowy miasta. Stadtgebäude; budynek miejski. Stadtplan; plan miasta. Stadtschule; szkoła miejska. Stadtvermessung; pomiar miasta (miern.).

Staffelgradierung p. Dachgradie-rung.

Staff elit; stafelit (min.). Staffelmessung; pomiar schodkowy, stopniowy, schodkowanie (miern.). Staffelstich (bei der Torfgewinnung) p Treppenstich.

Staffelwalzen p. Stufenwaizen. Staffelwalzwerk p. Stufenwalzwerk. Staffelzeug; przyrząd schodkowy, stopieńkowy (miern.).

Stahl; stal (met.).

angelassener —; stal napuszczana. Bessemer —; stal bessemerowska, stal Bessemera.

Blasen —, (aufgeschwellter —); stal bąblasta, pęcherzykowata. Damaszener —, (damaszierter —); stal damasceńska, dziwerowana. Feder —; stal sprężynowa, resorowa.

Feilen —; stal pilnikowa.

Fluß —, (Ingotstahl); stal zlewna, staliwo.

gehärteter — ; stal hartowana. Glüh —; stal żarowa, surowiec kowny.

Guß —, (gegossener —); stal lana, tyglowa.

Martin —; stal martinowska, stal Martina.

nachgelassener —; stal odpuszczona.

Stahl; stal (met.).

Nickel —; stal niklowa, nikło- i wana.

Puddei —. (gepuddelter —); stal pudlowa, pudlarska.

Raffinier —, (Gerb —, Fein --, Edel —); stal przeciągana, rafinowana, oczyszczona.

Roh —, (Schmelz —, Frisch —); stal surowa, pospolita, naturalna, świeżona.

Rund —; stal prętowa, stal w prętach.

Schweiß—, (schweißbarer—); stal zgrzewalna, spawalna, spójna.

Silber —; stal srebrzysta, stal biała polerowana.

Streck —, (gewalzter —); stal walcowana.

temperierter —; stal odwęglana. Tiegelguß —; stal lana, tyglowa, ungehärteter —; stal nieharto-wana.

weicher —; stal miękka. Werkzeug —; stal narzędziowa, wilder —, (Willer); stal dzika. Wolfram —; stal wolfromowa, spe-cyalna.

Zement —, (zementierter —, Brenn —); stal nawęglana, cementowana.

Stahlarbeit (Erzeugung des Stahls);

wyrób (wytwarzanie) stali (met.). Stahlabfall; odpadki stali, odpadki stalowe.

Stahlarbeit (Stahlfabrikat); wyrób stalowy, wyrób ze stali (met.). Stahlarmierung; opancerzenie stalowe.

Stahlartig; stalisty, stalny. Stahlband; taśma stalowa. Stahlblech; blacha stalowa (met.). Stahlblock (Ingot); bałwan (blok) stali (met.).

Stahlbrennen; wyrób stali nawęgla-nej. cementowanej (met.). Stahldachel p. Stahlluppe. Stahldeul p. Stahlluppe.

Stahldraht; drut stalowy (met. techn.) Stahldrahtseil p. Drahtseil.

Stählen (Gezähe); stalić, nastalić, hartować, stwardzać.

Stahlerz (Stahlstein, reiner Spat-und Brauneisenstein); ruda stalowa, stalówka, syderyt (górn. hut.). Stahlfabrik p. Stahlhütte. Stahlfabrikat (Stahlarbeit); wyrób stalowy, wyrób ze stali (met.). Stahlfeuer p. Stahlfrischfeuer.

Stahlfloß (Rohstahlfloß, Hartfloß) p. Spiegelfloß.

Stahlformguß (Stahlguß); odlew zlewny, stalowy (met. odl.).

Stahlfrischen (Stahlfrischerei, Stali 1-frischmethode, Stahlfrischprozeß); świeżenie (fryszowanie) stali (met.).

Stahlfrischfeuer (Stahlfeuer); ogień fryszerski (ognisko frys/erskie, fry-szerka) na stal (met.).

Stahlgerben p. Gerben (den Stahl).

Stahlgerbfeuer p. Stali Iraffinier-feuer.

Stahlgießerei; 1) odlewanie (lanie) stali (sposób); 2) odlewnia stali, stalownia (met. techn.).

Stahlgrau (von Farbe); stałowo-szary, stalowy, barwy stalowej (min.).

Stahlguß; 1) odlewanie (lanie) stali (sposób); 2) odlew stalowy (wyrób).

Stahlhammer; 1) młot stalowy; 2) stalownia (met.).

Stahlhammerwerk p. Stahlhütte.

Stahlhütte (Stahlfabrik, Stahlwerk, Stahlhammerwerk); stalownia, huta stalowa (met.).

Stahlindustrie; przemysł stalowy (met.).

Stahlkeil; klin stalowy.

Stahlluppe (Stahldachel, Stahldeul, Stahlschrei, Schrei); duł (łupa, lupa) stalowy (met.).

Stahlmagnet; magnes stalowy (el.).

Stahlmantel; 1) płaszcz stalowy; 2) opona stalowa (el.).

Stahlmeßband; taśma stalowa (miern.).

Stahlpanzer; pancerz stalowy.

Stahlpanzerrohr; rurka stalowo-pancerna (el.).

Stahlpanzerung; opancerzenie stalowe.

Stahlpuddeln; pudlowanie stali (met.).

Stahlraffinierfeuer (Stahlgerb-feuer); rafinowe ognisko do stali (met.).

Stahlraffinierhammer (Stahlraffinierhütte); rafinerya stali (met.).

Stahlrails p. Stahlschiene.

Stahlroheisen p. Rohstahleisen.

Stahlrohr; rura stalowa.

Stahlschiene (Stahlrails); szyna stalowa (kol.).

Stahlschmiede; kuźnia stalowa, stalownia.

Stahlschrei (Schrei) p. Stahlluppe und Schrei.

Stahlstein p. Stahlerz.

Stahlware; towar stalowy (met. techn.).

Stand des Wassers (Wasserstand); stan wody, wodostan, wysokość poziomu wody.

Ständer; 1) stojak, stojec, sztender (słupek pionowy); 2) postument, podstawa filara, słup podporowy (bud.); 3) p. Lagerständer; 4) p. Walzenständer; 5) stator, stojnik (el.).

Ständerbaum (Spießbaum, Spindelbaum, die stehende Welle eines Pferdegöpels); wał pionowy (wrzeciono) kołowrotu konnego (maszyn, górn.).

Ständerfeld; pole statora (stojnika) (el.).

Ständergerüst (eines Walzwerkes) p. Walzengerüst.

Ständerspule; cewa statora (stojnika) (el.).

Stahlwalzwerk; walcownia na stal, walcownia stalowa (met.).

Stahlwasser (eisenhaltiges Wasser);

woda żelazista. stalista (min.).

Stahlwerk p. Stahlhütte.

Staket p. Lattenzaun.

Stalagmit (Tropfsteinkegel); stalagmit, naciek (na dnie groty) (min. geol.).

Stalaktit (Tropfstein); stalaktyt, sopel, sopleniec (u stropu groty) (min. geol.).

Stalaktitengewölbe; sklepienie so-pleńcowe (bud.).

Stalaktitenhöhle; grota stalaktytowa (geol.).

Stall (Stallung); stajnia.

Gruben—, (Grubenstallung); staj- Ständerwerk der Gradierhäuser

nia kopalniana, podziemna.    (Dornengerüst): rusztowanie słupo-

Stallmeister; stajenny.    we, układ słupowy (soln.).

Stallmeistereikonto; kredyt na Ständerwicklung; uzwojenie sta-ulrzymanie stajni, rachunek stajenny. tora (stojnika) (el.).

Stamm; pień.    Standhaft (vom Gebirge); trwały,

Stammende; odziomek.    stały, pewny (górn.).

Stammholz; drzewo pienne, odziom- Standhöhe; wysokość stanowiska kowe.    (miern.).

Stammstärke; grubość pnia.    Ständig; stały.

Stampfbau (Pisemauer); inur ziemio- Standlinie (Basis); podstawa, linia lity, ziemiościan (bud.).    główna, linia stanowiska (miern.).

Stampfbeton; beton ubijany (bud.). Standort; 1) siedziba, siedlisko; 2) Stampfe; 1) ubijaczka, stępka, stemp- p. Standpunkt.

ka (wałek drewniany do ubijania Standpunkt (Standort); stanowisko piasku na modelu) (form.); 2) p. (miern.)

Matrize.    Standrohr; 1) stojak rurowy, rura

Stampfe (Stampfmühle) p. Stampf-    stojąca, stojakowa; 2) rura bezpie-

werk.    czeństwa (wyrównywująca ciśnienie

Stampfen (Erdreich, Dämme stam-    wody w pompie) (maszyn.).

pfen); ubijać (bud.).    Stange; 1) żerdź, tyka, drąg, drą-

Stampfen (mit Stampfen zerkleinern,    żek; 2) trzon (maszyn.).

pochen); tłuc (techn. sort.).    Bohr — p. Bohrgestänge.

Stampfer (Stößer) zum Stampfen    Kolben —; trzon tłokowy, drąg

von Erdreich; dobnia, ubijak, obi-    tłokowy (maszyn.),

jak (bud.).    Schub — p. Kurbelstange.

Stampfer (Arbeiter beim Stampfen); Stängelgneis (Stengelgneis); gnejs ubijacz, stępkarz, stępnik, tłuczkarz.    pręcikowy (geol.).

Stampfer (Stempel eines Stampf- Stängelig (stänglig, stangenförmig);

Werkes); stępor, stempor, tłuk (sort.). pręcikowy (min.).

Stampfer (Bohrstampfer) p. Lądstock. Stängelkreide; kreda laseczkowa, Stampfers Nivellierinstrument;    krajana (min. techn.).

Stangenbarriere; rogatka drążkowa (kol.).

Stangenblitzableiter; odgromnik słupowy.

Stangenbohren p. Gestängebohren.

Stangenbohrer; dęczak (do wiercenia rur) (narz.).

instrument niwelacyjny Stampfera, Stangen (Stangenleitung) p. Gestänge, poziomnik Stampfera (miern.).

Stampfmühle p. Stampfwerk.

Stampfwerk (Stampfmühle, Stampfe) ; stępa, słuczka techn.).

Stampiglie; pieczątka.

Stand; 1) stan; 2) skutek; 3) stań, stanowisko (maszynisty).

Stannate (zinnsaure Salze); cyniany (chem.).

Stangenbügel (Stangenkopf, Lagersitz); głowica trzona (kol.).

Stangenbündel (Bohrbündel) p. Bündel.

Stangeneisen p. Stabeisen.

Stangenförmig (von Mineralien) p. Stängelig.

Stangengang p. Stangenleitung.

Stangengold (Gold in Stangen); złoto prętowe, złoto w prętach (met.).

Stangenhaken; 1) p. Krückelstuhl; 2) p. Krumins.

Stangenkohle (stängeliger Anthrazit); węgiel słupkowaty (min.).

Stangenkreuz (Gestängekreuz) bei Schłichtpumpen p. Kunstwinkel.

Stangenkunst p. Gestängekunst.

Stangenleiter; ostrew, półdrabek, drabina drążkowa p. Steigbaum.

Stangenleitung (Stangengang, Stangenwerk) p. Feldgeschleppe.

Stangenmessung; pomiar łatami.

Stangenprobe; próba moździerzowa

Stannin p. Zinnkies.

Stanniol (Blattzinn, Zinnfolie, Zinnblatt); staniol, cynfolia, listek cynowy, cyna płatkowa (met. techn.). Stanniollamelle; pasemko staniolowe, cynfoliowe (el.).

Stannit; stannit (mieszanina kasyte-rytu i kwarcu) (min.).

Stanze (Stampfe) p. Matrize. Stanzen (hohl prägen, mit der Stampfe' ausschlagen); wytłaczać, wyciskać, wybijać.

Stapeln; układać, składać. Stapelplatz; plac składowy, składowisko.

Stapelschacht (Blindschacht) p. Grubenschacht.

Stärke; 1) moc, siła; 2) grubość; 3) natężenie (el.); 4) skrobia, mączka, krochmal.

Stärkegrad; stopień siły. (materyałów wybuchowych) (górn.). Starkstrom; prąd silny, mocny (el.). Stangenrätter; rzeszoto prętowe, Starkstromanlage; urządzenie drążkowe (sort.).    (zład, instalacya) o prądzie silnym,

Stangenrechen p. Rechen (wierć. mocnym (el.).

ziem.).    Starkstromausschalter; wyłącznik

Stangenschacht; szyb ciągadłowy, prądu silnego, mocnego (el.).

żerdzinowy (wodny, pompowy)    Starkstromautomat; krańcownik

(górn.).    prądu silnego, mocnego (el.).

Stangenschloß p. Gestängeschloß. Starkstromkabel; kabel dla prądu Stangenschlüssel (Gestängesclilüs-    silnego, mocnego    (el.).

sei, Bohrschlüssel); ćwiertniak, le- Starkstromleitung; przewód, (prze-wokręt, klucz żerdkowy, (klucz do wodnik) dla prądu silnego, mocnego przykręcania lub odkręcania prze- (el.).

dłużnie) (wierć. ziem.).    Starkstrommotor; motor (silnik)

Stangenschwefel; siarka laseczko- o prądzie silnym, mocnym (el.).

wa, siarka w laseczkach (min. techn.). Starkstromnetz; sieć dla prądów Stangensilber; srebro prętowe, sre- silnych, mocnych (el.).

bro w prętach (met.).    Starkstromschalter p. Starkstrom-

Stangenspat (stängeliger Schwer-    ausschalter.

spat); baryt pręcikowy (min.).    Starkstromtechnik; technika prą-

Stangenstahl; stal sztabowa, stal    dów silnych,    mocnych    (el.).

w sztabach (met.).    Starkstromumschalter; przełącz-

Stangenstein p. Pyknit.    nik prądu silnego, mocnego (el.).

Stangentour p. Stangenzug.    Starr; sztywny, stały.

Stangenverbindung; połączenie żer-    Starres System; układ sztywny

dzi, żerdek, drągów, trzonów i t. d. (mech.).

Stangenwerk p. Stangenleitung.    Staßfurtit (Borazit); stasfuryt (min.).

Stangenzeug p. Stangenzug.    Statik (Gleichgewichtsiehre) statyka.

Stangenzinn; cyna prętowa, cyna    graphische    —,    (Grapho    —);    sta-

w prętach (met.).    tyka graficzna, grafostatyka.

Stangenzirkel; 1) cyrkiel drążkowy, Station; stacya, przystanek (kol.), prętowy, drążkownik; 2) otwornik Anfangs —; stacya początkowa, drążkowy, ćwiertniak stolarski.    Durchfahrts —, (Durchgangs —);

Stangenzug (Stangenzeug, Stangen-    stacya przejazdowa.

tour); ciąg (rząd, zespół), żerdek elektrische —; stacya elektryczna, wiertniczych (wierć. ziem.).    elektrownia.

25

Station; stacya, przystanek (kol.).

Stativscheibe; krążek statywu, trój-noga (miern.).

End — ; stacya końcowa, krańcowa.

Statorfeld; pole statora, stojnika (el.).

Statorspule; cewa (cewka) statora, stojnika (el.).

Statorwicklung; uzwojenie statora, Status (Personalstand); stan osobowy.

Güter —, (Güterbahnhof); stacya Stator; stator, stojnik (el.). towarowa, dworzec towarowy.

Mittel —, (Neben —, Zwischen —); stacya pośrednia.

Personen —; stacya osobowa, dworzec osobowy.

Umlade —; stacya przekładowa, unterirdische —; stacya pod- Statusbogen; arkusz osobowy.

ziemna.

Statut (Satzung); statut.

Wasser —; stacya wodna. Winkel — ; stacya kątowa, narożna. Ziel —; stacya kresowa. Zwischen — p. Mittel —.

Stau (künstliche Hemmung des Wasserlaufes); spiętrzenie (wody). Staub; pył, kurz.

Verladung); odpylenie.

Stauben des Meilers; prochowanie milerza (obsypanie milerza miałem węglowym, czyli dawanie obsypki na darniowaniu) (węgl.).

Staubentzündung; zapalenie pyłu.

Stäuber; rozpylacz (techn.).

Stauberz; ruda przesiana (sort.).

Staubfeuerung; palenisko dla miału węglowego.

Staubkammer; odpylnia (techn. solu.).

Staubkohle (Kleinkohle, Lösche); miał węglowy (górn.).

Staubreiniger; odpylacz.

Stauberde; próchnica sucha (geoh). Stationär (feststehend, dauernd); sta- Staubabsaugung (bei der Kohlen-cyjny, miejscowy, stały.

Stationäre Dampfmaschine p.

Dampfmaschine (feststehende).

Stationierung (Stationieren); stacyo-nowanie, zdejmowanie z obwodu (miern.).

Stationsausgleichung; wyrównanie stanowisk (miern.).

Stationsblitzableiter; odgromnik stacyjny (eh).

Stationsdienst; służba stacyjna.

Stationsgebäude; budynek stacyjny, dworcowy.

Stationsgeleise; tor stacyjny, porządkowy (kol.).

Stationspunkt; punkt stanowiska Staubröstung; prażenie miału (hut.).

(miern.).    Staubsand; piasek lotny, miałki

Stationsschutz; ochrona stacyi (eh). (geol.) p. Flugsand. Stationsspannung; napięcie stacyj- Staubsieb; sito kurzowe, pyłowe, ne, napięcie na stacyi (el.).    sito do miału (sort.).

Stationsvorstand ; naczelnik stacyi,    Staubsturm; burza piaszczysta (geol.)

Staubtrommel (bei der Salzvermahlung); bęben kurzowy, pyłowy, sitowy (soln. sort.).

Stauchen; 1) zgrubiać, pogrubiać (żelazo); 2) ubijać (sól w beczki); 3) spłaszczać (metale).

Staucher p. Ladstock. Stauchgezähe; ubijaczki (górn.). Statistik (Zahlenzusammenstellung, Stauchklotz (Prellstock) beim Stoß-Zählwissenschaft) ; statystyka.

Stativ (Gestell, Ständerfuß); statyw, trójnóg, stojak, podstawa, nogi (przyrządu) (miern).

Dreifuß —; statyw trójnożny, trójnóg.

Scheiben —; statyw (trójnóg) krążkowy.

Stock —; statyw prętowy, laskowy, laska.

Zapfen —; statyw czopowy.

Stativkopf; głowa (krążek) statywu, trójnoga (miern.).

zawiadowca stacyi (kol.).

Statisch (zur Gleichgewichtslehre gehörend) ; 1) statyczny (równoważny);

2) statycznie (równoważnie).

—    bestimmt; statycznie wyznaczalny.

—    unbestimmt; statycznie niewy-znaczalny.

Statisches Moment p. Moment.

herd; odbój (sort.).

Stauchsetzmaschine (Maschinenstauchsieb, Stauchsetzsieb, Stauchsieb) ; maszyna osadowa wisząca, ruchoma (sort.).

Stauchsetzsieb (Stauchsieb); sito osadowe wiszące, ruchome (sort).

Stauchvorrichtung (Prelle) p. Prellvorrichtung.

Staudamm; grobla (przewal, wał) spiętrzająca (wodę).

Stauen (das Wasser); spiętrzać, wstrzymać, tamować (wodę).

Stauhöhe (des Wassers); wysokość Stehendes Lager (seigeres Lager);

spiętrzenia (wody).    j pokład stojący (geol.).

Staurolith (prismaL idischer Granat); Steher p. Pfannensteher.

staurolit, krzyżeń, granatnik (min.).    Stehlager p. Lager.

Stauung (Stauen. Anstauung, An-    Stehplatz; stań.

Spannung) des Wassers; spiętrzenie Steif; tęgi, sztywny.

(wody).    Steifigkeit (Steifheit); sztywność, tę-

Stauwasser; woda spiętrzona, zasta- gość (fiz.).

wioną (rob. wod.).    Steigbaum (Raucher, Stangenleiter,

Stauwerk; jaz, zastawka, budowla Einbaum); ostrew (słup przy ścianie tamowa (rob. wod.).    budynku ze szczeblami, po których

Stearin (gereinigter Talg); stearyna, na dach dostać się można).

łojan, łoina (matr.).    Steigbaum (Trette, Treppe, Steige);

Steatit p. Speckstein.    schody (kopackie), drabina jednobo-

Stechbolzen; nit rozpierający (do po- czna, szczeblica (górn.). łączenia dwu ciał nieprzylegających Steigen (anlaufen) p. Ansteigen, do siebie) (maszyn.).    Steigend; 1) wzrastający (mat.); 2)

Stecheisen (Sticheisen, Abstichspieß); wznoszący się, dowierzchni (górn.)

przetykacz, sztachla, sztachulec (hut.) p. Schwebend.

Stechen des Torfes (Abstechen Steigendstoß p. Schwebendstoß.

des Torfes) p. Torfstechen.    Steiger (Grubensteiger, Hutmann,

Stechen (abstechen, ablassen) einen Grubenhutmann); stygar, sztygar, Schmelzofen; przetkać, przebić spust dozorca kopalni (górn.). pieca, wypuścić stop z pieca (hut.). Kunst —; stygar maszynowy. Stechen der Form    (Düsenneigung);    Ober —; starszy stygar, nadstygar.

nachylenie dysz    (hut.).    Poch —; stygar tłuczki, tłuczni.

Stecher; dłutnik, grawer, sztycharz    Unter —; młodszy stygar, podstygar.

(wycinający rylcem na kruszcu).    Wasch —; stygar płóczki.

Stecher (Brenndorn); przebijak (że-    Wetter—; stygar powietrzny,    wia-

lazko śpiczasto zakończone do wy-    trowy.

bijania dziur na zimno w blasze Steigerhängzeug (Steigerhänge-lub na gorąco    wr    żelazie)    (kow.    zeug, Steigerkompaß) kompas sty-

techn.).    garski (sztygarski) (miern. górn.).

Stechheber; lewar prosty, smoczek Steigerjournal; dziennik stygarski.

(fiz.).    Steigerkompaß p. Steigerhängzeug.

Stechherd (eines Schachtofens) p. Steigkasten; szybik wjazdowy, je-Stichtiegel.    zdny, włazowy (wługowniach)(soln.).

Stechmeißel; dłuto zwyczajne. Steigleitung; pion, przewód (prze-Steckanschluß; złącze wtyczkowe    wodnik) pionowy (el.).

(el.).    Steigort (steigendes Ort) p. Schwe-

Steckdose; gniazdo wtyczkowe (el.).    bende.

Stecker; wtyczka (el.).    Steigrohr; 1) rura wznośna, podno-

Steckkontakt; styk zatyczkowy, za- śnicza; 2) nasadka, rura nasadowa tycznik (el.).    (maszyn, górn.) p. Aufsatzrohr.

Steckvorrichtung; przyrząd wtycz- Steigung; 1) wzniesienie, wznios,

kowy, wtykowy (el.).

stosunek

(drogi, chodnika); 2) wspięcie (strzał-Steg; 1) kładka, ława, mostek; 2) ka) łuku; 3) krok (śruby), listwina (bud.); 3) środnik (teownika, Steigungsverhältnis; 1) szyny, i t. p.); 4) ścieżka.    wzniesienia (miern.); 2) wznios (el.).

zespórka (maszyn.); 3) rozporka (bud. most.).

Steg (Gestängebolzen) p. Laufspreize. Steigungswinkel; 1) kąt wzniesie-Stehbolzen; 1) nit rozpierający; 2) nia (drogi, chodnika); 2) kąt wspięcia (śruby), kąt pochyłości (linii śrubowej) (maszyn.).

Stehend (steil) von Flözen, Gängen; Steigventil (Druckventil); wentyl (za-stromy, stojący (geol. górn.).    wór) tłoczny, tłoczczy (maszyn.).

Stehender Kessel; kocioł stojący Steil (schroff); stromy, spadzisty,

(maszyn.).

Stehender Stuhl; stolec stojący, krzesło stojące (bud.).

przykry.

Steilfallend (von Gängen, Flözen); stromy, stromo-spadzisty (geol. górn.).

25*

Stein; kamień (bud.).    Steinbrecher (Arbeiter im Stein-

Bau —, (Werkstein); kamień    bu-    bruch); kamiennik, skalnik, łamacz

dowlany.    kamieni.

Bruch —; kamień łamany, łomny, Steinbrecher (Backenquetsche, Bre-orcel.    eher, Brechmaschine, Knacker, Stein-

Eck —, (Grund — , Kropf —);    ka-    brechmaschine , Steinbruchmaschi-

mień węgielny.    ne); gniotownik (szczękowy), łamak

gebrannter —; cegła.    (łamarka) kamieni (sort.).

Grund—, (Fundament—); kamień Steinbrechermaschine (Stein-fundamentowy.    brechmaschine) p. Steinbrecher.

sztuczny.

Natur —; kamień rodzimy, naturalny.

Pflaster—; kamień brukowy, brukowiec.

' Quader —, (Hau —, Werkstück); kamień ciosowy, cios. roher — , (unbehauener —); kamień nieobrobiony, nieociosany.

Kunst —, (geformter —); kamień Steinbruch (Steingrube); kamieniołom, łom, (łam) kamienny, łamowi-sko kamieni (min. techn.). Steinbrucharbeiter p. Steinbrecher. Steinbruchmaschine p. Steinbrecher.

Steineisen; świder dwubierny, dwu-grotowy (górn.).

Steinem (von Stein); kamienny. Steinflachs (Amiant, Erdflachs) p. Schichten—, (lagerhafter—); ka- Bergflachs.

mień warstwowy.    Steinfliese; płyta kamienna (bud.).

Schluß —, (Gewölbschlußstein); za- Steinfundament; fundament ka-wornik, klucz sklepienia.    mienny (bud.).

Wölb —, (Keil —); zwornik, kii- Steinfurniere; obłogi kamienne nieć, kamień sklepienia.    (bud.).

Stein (Hochofenstein); kamień (w za- Steingestell (eines Schacht- oder prawie wielkopiecowej) (hut.).    Hochofens); zaprawa (podstawa) ka-

Back —; kamień boczny, baksztyn. mienna (pieca szybowego lub wiel-Boden —; kamień spodni, spodek. kiego) (hut.).

Form —; kamień wiatrowy, for- Steingrube p. Steinbruch.

mowy.

Rast —; kamień rasztowy, spadkowy.

Rück —; kamień tylny.

Wind —-; kamień przeciwwiatrowy, wiatrak.

Steingut (Fayenzeerde); fajans, glina fajansowa, glinka kamionkowa (min.). Steingutrohr; rura kamionkowa (bud.).

Steinhart; twardy jak kamień. Steinhärte; twardość kamienia. Stein (Lech); kamień, lech, matta (hut.). Steinhaue; spiczak, kilof skalny abgedörrter —, (Abdörrstein);    (nar/..).

lech srebrno-miedziowy.    Steinhauer (Steinmetz, Steinmetzer);

blauer — , (Blaustein); lech nie- kamieniarz (bud.).

bieski, miedziowy, gespurter — p. Spurstein, roher — p. Rohstein, weißer — p. Weißstein.

Steinart (Gestein); skała, kamień (geol.).

Steinartig p. Steinicht.

Steinbau; 1) budowanie kamieniem; 2) budynek kamienny, budynek z kamienia (bud.).

Steinbearbeitung; obróbka kamieni.

Steinbock; koziorożec (astr.).

Steinboden; ziemia (grunt) kamienista, skalista (geol.).

Steinbohrer (Sprengbohrer) p. Berg-bohrer.

Steinbrechen (Steinbruchbetrieb); łamanie kamienia, skały.

Steinhaufen; kupa kamieni. Steinhobel (Reiber); drapak, rozsze-i’zacz (otworu świdrowego) (górn.). Steinicht (steinartig); kamieniasty, twardy jak kamień.

Steinig (Stein enthaltend); kamienisty, pełen kamieni, kamienny. Steinigen der Pfannen p. Aus-steinen.

Steinkalk; wapno kamienne, skaliste (bud.).

Steinkarren; taczki do kamieni. Steinkerne; jądra kamienne (geol.). Steinkitt; kit kamienny, kamieniarski (bud.).

Steinklammer (Donnerkeil); spona (szpona) kaniasta (drzewo lub żelazo płaskie wycięte w ogon kani) (bud.).

Steinklaue (Steinzange); kleszczaki, Steinkohlengewinnung; odbudowa, dobywanie węgla kamiennego (górn.).

szpony (przyrząd do dźwigania kamieni) (techn.).

kamienny, węgiel kopalny czarny, węglak czarny, czarnowęgiel (min.), backende —, (Back —); węgiel spiekający się, śpiekalny, koksujący, dichte —; węgiel kamienny zbity, fette —; węgiel kamienny tłusty, geformte —, (künstliche —, Brikett) ; cegiełka węglowa, brykieta. halbfette —; węgiel kamienny śre-dnio-tłusty.

halbmagere —; węgiel kamienny średni.

Steinkohle (Schwarzkohle); węgiel Steinkohlengrube p. Steinkohlenbergwerk.

Steinkohlenhochofen (Steinkohlenofen); piec wielki opalany węglem kamiennym, piec wielki na węgiel kamienny (hut. met.). Steinkohlenklein; węgiel kamienny drobny, miał (drobnina) kamienno-węglowy (górn.).

Steinkohlenlager (Steinkohlenflöz); pokład kamienno-węglowy, pokład i węgla kamiennego (geol.).

I Steinkohlenlagerstätte; złoże ka-harte—; węgiel kamienny twardy, j mienno-węglowe, złoże węgla ka-węglo- błyskowy.    ‘ miennego (geol.).

magere —, (Sinterkohle); węgiel    Steinkohlenlagerbildung; tworze-

kamienny chudy.    nie się (powstawanie) pokładów

Steinkohlenabbau (Kohlenabbau);    węgla kamiennego (geol.).

odbudowa węgla kamiennego (górn.).    Steinkohlenmeiler; milerz (mielerz)

Steinkohlenablagerung p. Kohlen-    kamienno-węglowy (węgl.).

ablagerung.    Steinkohlenofen p, Steinkohlen-

Steinkohlenaufbereitung; sorto-    hochofen.

wanie węgli kamiennych (sort.) p. Steinkohlenroheisen; surowizna. Aufbereitung.    kamienno-węglowa (met.).

Steinkohlenbank (Kohlenbank); słój    Steinkohlensandstein; piaskowiec

kamienno-węglowy, ława węgla ka-    kamienno-węglowy (geol.).

miennego (geol. górn.).    Steinkohlenschiefer; łupek ka-

Steinkohlenbassin (Steinkohlen-    mienno-węglowy (geol.).

becken, Steinkohlenmulde); zagłębie Steinkohlenteer; maź (smoła) ka-(kamienno) węglowe, kotlina (ka-    mienno-węglowa, pogazowa (techn.).

mienno) węglowa (geol.).    Steinkohlenzeche p. Steinkohlen-

Steinkohlenbecken p. Steinkohlen-    bergwerk.

bassin.    Steinlähne^ zwał, zwały kamieniste

Steinkohlenbergbau; 1) górnictwo (kupy kamieni od skał poodpada-(kamienno) węglowe, kopalnictwo    nych) (geol.).

(kamienno) węglowe, dobywanie    Steinmannit (oktaedrischer Blei-

węgla kamiennego; 2) p. Steinkoh- glanz); sztajumanit (min.), lenbergwerk (górn.).    Steinmark; szpik kamienny, mózg

Steinkohlenbergwerk (Steinkoh-    kamienny, mózgowiec, litomarga

lengrube, Steinkohlenzeche, Kohlen-    (min ).

bergwerk, Steinkohlenbergbau); ko-    Steinmasse; 1) masa kamienna; 2)

palnia węgla kamiennego, góry ka-    kupa kamieni (techn.).

mienno-węglowe (górn.).    Steinmauer; mur kamienny (bud.).

Steinkohlenfeuerung; palenie(opa-    Steinmetz (Steinmetzer, Steinhauer);

lanie) węglem kamiennym (techn.).    kamieniarz (techn.).

Steinkohlenflöz (Kohlenflöz); po-    Steinmetzerei (Steinmetzerhand-

kład kamienno-węglowy, pokład    werk); kamieniarstwo, rzemiosło ka-

(warstwa) węgla kamiennego (geol.).    mieniarskie.

Steinkohlenformation p. Karbon.    Steinmörtel p. Beton.

Steinkohlenführend (kohlenfüh-    Steinmühle (Mahlmühle); młyn ka-

rend); węglonośny (geol.).    mienny, Żarnowy (sort.).

Steinkohlengas; gaz kamienno-wę- Steinofen; piec kamienny (bud.).

głowy, gaz z węgla kamiennego. Steinöl (Bergöl, Erdöl, Petroleum, Steinkohlengebirge (Steinkohlen- Naphtha); olej skalny, ziemny, nafta, formation); górotwór kamienno-wę-    ropa (min.),

głowy, górotwór węgla kamiennego. Steinpappe p. Dachpappe.

Steinpfeiler (Versatzpfeiler); filar kamienny (górn.).

Steinpflaster; bruk kamienny, posadzka kamienna (bud.).

Steinplatte; płyta kamienna (bud.).

Steinröstung (Rösten des Steins); prażenie matty (lecha) (hut.).

Steinsalz (hexaedrisches Steinsalz; sól kamienna, kopalna, skalista, kuchenna (min.).

blaues —; sól kamienna niebieska, feinkörniges — ; sól kamienna drobnoziarnista.

grobkörniges —; sól kamienna gruboziarnista.

weißes —; sól kamienna biała.

Steinsalzbergbau p. Salzbergbau.

Steinsalzbergwerk p. Salzbergwerk.

Steinsalzgebirge p. Salzgebirge.

Steinsalzlager (Salzlager); pokład soli kamiennej (geol.). .

Steinsalzlagerstätte; złoże soli kamiennej (geol.).

Steinsalzlösung; roztwór soli kamiennej (chem. warzel.).

Steinsalzsole; solanka z soli kamiennej (soln.) p. Salzsole.

Steinsatz p. Steinwurf.

Steinscheide; szczelina wąska (geol.)

Steinschicht; warstwa kamienna.

Steinschleifer; szlifierz (drogich) kamieni (techn).

Steinschleiferei (Steinschleifmiihle); szlifiernia (drogich) kamieni (techn.).

Steinschraube (Klauenschraube); śruba nacięta, zalewna, murowa, śruba do kamieni (bud.).

Steinschutt; gruz, gruzy kamienne.

Steinwurf (Steinsatz); oskałowanie, narzut kamienny (rob. wod.).

Steinzange p Steinklaue.

Steinzeit; okres kamienny, epoka kamienna (geol.).

Steinzeug (Steingut); kamionka p. Steingut.

Steinzustellung; zaprawa kamienna (wielkiego pieca) (hut.) p. Stein-gestell.

Stellage (pl. Stellagen) zum Trocknen des Torfes, der Ziegel; półka, półki.

Stellbrett (bei Waschherden) p. Stelltafel.

Stellbar; ustawialny, ustawny.

Stelle; 1) miejsce; 2) posada.

Stellen; stawiać, postawić, ustawić.

Stellhebel (Stellzeug, Steuerungshebel); nastawiak, drążek (rączka) sta-widła (maszyn.)

Stellit; stellit (min.).

Stellkette (beim Stoßherd); łańcuch nastawny, ustawniczy (sort.).

Stellkeil; klin nastawmy, ustawniczy (maszyn.).

Stellklötzchen (Stimmklötzchen, Happen, Happenklötzchen. Klötzel) bei Waschherden; klocki rozdzielcze, lalki (sort.).

Stellkönig (König, Mönch) beim Waschherd; klocek rozdzielczy średni, król, mnich (sort.).

Stellmacher (Radmacher, Wagner); kołodziej, stelmach.

Stellmacherhandwerk; kołodziej-stwo.

Stellmacherwerkstatt; koleśnia, warsztat kołodziejski, kołodziejnia.

Stellmutter p. Kontremutter.

Stellrad (beim Stoßherd); kółko ustawnicze (sort.).

Stellring (Ziehring); pierścień usta-wny, nastawny, osadczy (wierć. ziem. maszyn.).

Stellsäulen (beim Stoßherd); słupki ustawnicze (sort.).

Stellschraube (an Meßinstrumenten); śruba wstawoxya, osadcza (miern.).

Stellschraube (Druckschraube); śruba naciskowa, martwica (maszyn.).

Stellschraube (Temperschraube) bei der Erdbohrung p. Nachlaßschraube.

Stelltafel (Stellbrett, Teilbrett, Happenbrett) bei Waschherden; deska rozdzielcza, rozlewka (sort.).

Stellung; 1) położenie, postawa; 2) ustawienie.

Stellvertreter; zastępca.

Stellvertretung; zastępstwo.

Stellvorrichtung; 1) ustawidło, na-stawidło, nastawka, przyrząd ustawniczy; 2) przyrząd zwrotniczy.

Stellwelle (b. Stoßherd); wał ustawniczy, nastawny (sort.).

Stellwinkel p. Schmiege.

Stellzeug (des Regulators); nasta-wiak regulatora (maszyn ).

Stemmeisen; 1) dłuto płaskie, rze-zak (z ostrzem prostem, z obu stron ściętem) (cieś.); 2) doszczelniak.

Stemmen; 1) doszczelniać, uszczelniać, szczelnie; 2) dłutować.

Stemmhobel p. Hobel.

Stemmaschine; dłuciarka, dłutownica, dłubiarka, struglarka pionowa.

Stemmeißel; uszczelniak, doszczel-niak, dłuto uszczelniające (techn.).

Stempel; 1) stempel, słup, słupek, stojak, fant, puls, podpora (górn. cieś.) p. Bolzen, Kastenstempel, Or-

gelstempel, Tragstempel; 2) przebój, przetłok (przebijarki);    3) stępor,

tłuk, tłuczek (sort.); 4) piętno, wycisk, odcisk (znak fabryczny); 5) stempel (cecha na monecie); 6) stempel, znaczek stemplowy.

Stempelamt; urząd stemplowy.

Stempelbefund; dostrzeżenie przewinienia stemplowego, defraudacyi stemplowej.

Stempelfrei; wolny od stempla, bez stempla.

Stempelgerüst (ganzer Schrot); cało-drzewie, wyprawa (obudowa) cało-drzewna (w chodnikach) (górn. cieś.).

Stempelhammer (Fallhammer, Freifallhammer, Vertikalhammer, Rahmenhammer, Parallelhammer); baba, młot mechaniczny, kafarowy, kafar kuźniczy (maszyn, hut.).

Stempelleitung (beim Pochwerk); wodzidło stęporowe, kierownica stępo rowa (sort.).

Stempelmarke (Stempel); znaczek stemplowy.

Stempeln; stemplować; 1) podpierać, rozpierać (górn. cieś.); 2) piętnować, znaczyć (towar); 3) cechować (miary); 4) zaopatrzyć znaczkiem stemplowym (n. p. kwity).

Stempelpochwerk p. Pochwerk.

Stempelrauben; rabowanie (rabunek, wychwytywanie, wyrywanie, wydobywanie) stempli, podpór, słupków i t. d (górn.).

Stempelschlag (das Stempelschlagen, das Einbauen der Stempel); zaciąganie (ustawianie) stempli (podpór, słupków stojaków) (górn. cieś.).

Stempelschlag (Stempelzimmerung); wyprawa (obudowa, wydrzewienie) stemplowa (górn. cieś.).

Stempelschlagen; zaciągać (ustawiać) stemple (podpory, słupy, słupki, stojaki) (górn. cieś.) p. Stempelschlag.

Stempelskala; skala stemplowa.

Stempelzimmerung p. Stempelschlag.

Stempelzug (Orgelzimmerung) p. Orgel.

Stengelig p. Stängelig.

Stephanit (Melanglanz, prismatischer Melanglanz, Sprödglaserz, Spröd-glanzerz, Röschgewächs); stefanit, srebro szkliste kruche, srebrniak szklisty kruchy (min.).

Stephensonsche Kulisse; jarzmo Stefensona (maszyn.).

Stephensonsche Steuerung; sta-widło Stefensona (maszyn.).

Steppe; step (geol.).

Steppensalz (Wüstensalz, Erdsalz); sól stepowa (min. soln.).

Stepputz (Besenputz, gesteppter Putz); wyprawa od miotły, wyprawa kędzierzawa (bud.).

Stercorit (mikrokosmisches Salz); sterkoryt (min.).

Stereometrie (Körpermeßkunst); stereometrya (geom.).

Stereoskop (Körperseher); stereoskop (fiz.).

Stermontit; stermontyt (min.).

Stern (von einem Stempel gestütztes Kappenstück); przyślemek (górn.).

Stern (Rosette) beim Seilkorb); gwiazda, rozeta (bębna) (maszyn, górn.).

Sternbergit (prismatischer Eutom-glanz); sternbergit (min.).

Sternförmig; gwiaździsty.

Sternförmige Kupplung p. Kupplung.

Sternkunde (Astronomie); astronomia.

Sternpunkt; punkt zerowy (el.).

Sternsaphir (Saphir-Asterie); szafir gwiaździsty (min.).

Sternschaltung; łączenie (połączenie) w gwiazdę (el.).

Sternspannung; napięcie niesprzę-żone, fazowe (el.).

Sternverkettung; sprzężenie w gwiazdę (el.).

Sternwarte; obserwatoryum (astronomiczne).

Sternzeit; czas gwiazdowy (astr. miern.).

Stetig; ciągły, ustawiczny.

Stetigkeit; stałość, niezmienność, ciągłość.

Stetigwirkend p. Kontinuierlich.

Steuer (das); ster.

Steuer (die); podatek.

Steuerbaum (bei den Wasserhaltungsmaschinen) ; drążek sterowniczy, stawidłowy (maszyn wodociągowych) (maszyn, górn.).

Steuerbühne; mostek sterowniczy (walców, żelaza).

Steuerhebel; drążek sterowniczy, stawidłowy (maszyn.).

Steuerkanal (Steuerungskanal);

1)    kanał rozdzielczy (w cylindrze);

2)    kanał rozrządczy (w suwaku) (maszyn.).

Steuerkolben; tłok sterowniczy, stawidłowy (maszyn.).

Steuermann; sterownik (walcowni-etwo żelaza).

Steuern; sterować, rozrządzać (maszyn.).

Steuerschalter; nastawnica (eh). Steuerschieber (Dampfschieber); suwak parowy (maszyn.).

Steuerung; stawidło, rozrząd (przyrząd do rozdzielania pary) (maszyn.).

Corliss —; stawidło korlisowskie. Doppelschieber —; stawidło suwakowe dwoiste, stawidło o suwakach dwoistych.

Expansions —; stawidło rozprężne, rozprężcze, zmieniakowe.

Katarakt —; stawidło kataraktowe, tłumiące.

Kolbenschieber —; stawidło tłoczkowe, staw. z suwakiem tłoczkowym. Kulissen —; stawidło jarzmowe, kulisowe.

Lenker —; stawidło wodzikowe. Lokomotiv —; stawidło parowozowe.

Schieber —; stawidło suwakowe. Schleppschieber —; stawidło suwakowe z zabrankami.

Urn —; stawidło nawrotcze, zwrotne. Ventil —; stawidło wentylowe, zaworowe, przepustowe.

— mit unrunden Scheiben; stawi-dlo kształtówkowe (z tarczami nie-kolistemi).

Steuerungsbogen p. Reversierbogen.

Steuerungsbolzen; sworzeń stawi-dła (maszyn.).

Steuerungshebel; drążek sterowniczy, stawidłowy (maszyn.).

Steuerungskanal p. Steuerkanal. Stererungskasten; skrzynka sta-widłowa (maszyn.).

Steuerungskulisse; jarzmo stawi-dłowe (maszyn.).

Steuerungsmechanismus; mechanizm stawidłowy, sterowniczy, roz-rządczy (maszyn.). Steuerungsschieber p. Steuerschieber.

Steuerungsstange p. Reversierstange.

Steuerungswelle (Steuerwelle); wał sterowniczy, stawidłowy, wał stawi dła (maszyn.).

Steuerventil; wentyl (zawór) sterowniczy (maszyn.) p. Dampfventil. Steuerwalze (Steuerzylinder); walec nastawniczy (el.).

Steuerzylinder; 1) cylinder stero-niczy, stawidłowy; 2) Steuerwalze.

Stiblith (Styblith); styblit (min.).

Stibnit (Antimonit); stybnit (min.).

Stich (Stichloch, Stichöffnung, Abstichloch, Auge, Spur) eines Schachtofens; otwór spustowy, spust, sztych (hut.).

Stich (Abstich, das Abstechen); spust (wielkiegb pieca) (hut.).

Stich (Gewölbshöhe, Pfeilhöhe); strzałka (wysokość) sklepienia (bud.).

Stichaxt p. Stoßaxt.

Stichbalken; podstopek krokwi (bud.).

Stichbogen; łuk koszykowy, odcinkowy, biga (łuk koła, mniejszy niż pół okręgu) (bud.).

Stichbogengewölbe; sklepienie bi-gowe (bud.).

Sticheisen (Stecheisen, Laßeisen, Abstichspieß, Abstichstange, Lauflaßspieß); przebijak, przetykacz, sztachulec (hut).

Stichflamme (Feuerflamme); płomień ogniowy, spiczasty, żgący.

Stichflammenbleche (der Pfannen); blachy nadogniowe (warzel.).

Stichhacke p. Stoßaxt.

Stichhältig; dosadny, ważny, gruntowny.

Stichherd (eines Schachtofens) p. Stichtiegel.

Stichkappe p. Lünette.

Stichlatte; łata pionowa (pomiar schodkowy) (miern.).

Stichloch (einesSchachtofens) p. Stich.

Stichmaß der Achsen; wymiar rozstawy osi, wymiar osi.

Stichöffnung (eines Schachtofens) p. Stich.

Stichprobe; próba wyrywkowa.

Stichsäge p. Lochsäge.

Stichschaufel (Stichspaten); rydel, ryska 1 (narz.).

Stichseite (eines Schmelzofens); strona spustu (pieca) (hut.).

Stichspaten (Riedel); rydel, ryskal (narz.).

Stichtiegel (Stichherd, Stechherd) eines Schachtofens; skrzynia spustowa, tygiel spustowy (hut.).

Stichtorf (gestochener Torf); torf ryty-

Stickgas p. Stickstoff.

Stickgase p. Schwaden.

Stickluft p. Schwaden.

Stickstoff (Nitrogen); azot (ehern.).

Stickstoffoxyd (Slickoxyd); tlenek azotu (ehern.).

Stickstoffoxydul (Stickoxydul); podtlenek azotu (ehern.).

Stickwetter p. Schwaden.

Stiefel (einer Pumpe) p. Pumpenzylinder.

Stiefelrohr (Stiefelröhre) einer Pumpe p. Pumpenzylinder.

Stiege (Treppe); schody (bud.) p. Treppe.

Stiegenarm (Stiegenzweig, Treppenflucht); przęsło schodów, przęsło schodowe, ramię schodów (bud.).

Stiegengeländer; poręcze schodowe, poręcze u schodów (bud.).

Stiegenhaus (Treppenhaus); klatka schodowa (bud.).

Stiegenreiniger; stopniarz, stopniowy (w Wieliczce) (górn.).

Stiegenruheplatz p. Podest.

Stiel p. Heim.

Stielbagger p. Bagger.

Stieldurchschlag (Durchschlaghammer); przebijak trzonkowy (kow.).

Stielhammer p. Hebelhammer.

Stielmeißel (Schrotmeißel) p. Meißel.

Stier; byk (astr.).

Stift (Drahtstift); ćwiek, ćwieczek, druciak.

Stiftschraube; kołek śrubowy, bez-głowiec (techn.).

Stiftung ; 1) fundacya, założenie, utworzenie, ustanowienie, zaprowadzenie; 2) skojarzenie (związku); 3) zakład, instytut.

Stigmarien; stygmarye (rośliny kar-bonu) (geol.).

Stil; 1) styl (arch.); 2) sposób pisania.

Stilbit; 1) p. Heulandit; 2) desmin (min.).

Stilisieren; 1) ułożyć, wystylizować, wystosować; 2) stylizować, ornamentować (arch.).

Stille Gicht; nabój cichy (schodzący, zwolna bez doprowadzania powietrza, jedynie do nabojów pustych, t. j. bezrudnych, dla rozgrzania pieca, stosowany) (hut.).

Stillstand; 1) spoczynek, zawieszenie czynności, nieczynność; 2) bezruch, postój, stanie (maszyny); 3) zastój (w handlu).

Stilpnomelan; stylpnomelan (min.).

Stilpnosiderit (Eisenpecherz, Pech-eisenstein, schlackiger Brauneisenstein, unteilbarer Habronemerz); stylpnosyderyt (min.).

Stimme; głos.

— geben; dać głos za kim, lub za czem.

Stimmen; 1) zgadzać się; 2) głosować ; 3) usposobić kogo do czego;

4) stroić.

Stimmengleichheit; równość głosów.

Stimmenmehrheit; większość głosów.

Stimmgabel; widełki stroikowe, strojowe (fiz.).

Stimmgabelunterbrecher; przerywacz stroikowy (el.).

Stimmklötzchen (bei Waschherden) p. Stellklötzchen.

Stimmzettel; kartka głosowania, głos (na kartce podany).

Stinkgips (Gipsleberstein); gips śmierdzący, smolisty, bitumiczny (min.).

Stinkkalk (Stinkkalkstein, Stinkspat, Stinkstein, bituminöser Kalk); wapniak śmierdzący, smolisty, bitumiczny (min.).

Stinkquarz; kwarc śmierdzący (min.).

Stinkspat p. Stinkkalk.

Stinkzinnober, cynober śmierdzący (min.).

Stipendist; stypendysta.

Stipendium; stypendyum.

Stipticit; styptycyt, fibroferryt (min.).

Stipulation (Festsetzung, Abma-

• chung); stypulacya: 1) za warowanie, zastrzeżenie; 2) układ.

Stipulieren (festsetzen, vereinbaren); wymówić sobie, zastrzedz, za-warować.

Stirlingit; styrlingit (min.).

Stirn; 1) czoło; 2) przyczółek; 3) przodek (górn.).

Stirnfläche; płaszczyzna czołowa, czoło (zęba, muru i t. d.).

Stirngetriebe; koło zębate czołowe (maszyn.).

Stirnhammer p. Hammer.

Stirnjoch p. Landjoch.

Stirnkurbel (Krummzapfen) p. Kurbel.

Stirnmauer (Schildmauer); mur czołowy, przyczółkowy (do którego sklepienie czołem przypiera) (bud.).

Stirnrad; koło storcowe, walcowate (maszyn.).

Stirnräderwerk; zestaw kół stor-cowych, walcowatych (maszyn.) p. Räderwerk.

Stirnseite (des Gebäudes); strona przednia (budynku) (bud.).

Stirnwand; ściana przednia, czołowa (bud. górn. hut.).

Stirnzapfen (Tragzapfen); czop czołowy, leżący (maszyn).

Stockwehr p. Wehr.

Stirnziegel; czołówka (zdobina z gliny wypalonej, zasłaniająca czoło dachówki żłobkowanej nad okapem) (bud.).

Stochkessel; kocioł pai*owy (opalany węglem) (maszyn.).

Stock; t) laska; 2) kłoda, pień (ko-

Stockwerk; 1) piętro (bud.); 2) p. Gangnetz (geol.).

Stockwerksbau (Weitungsbau auf Stockwerken); odbudowa składów piętrzonych (wplecionych), brył, kłębów, żylników (górn.).

wadła); 3) piętro; 4) skład, bryła, | Stockwerksbergbau (Bergbau auf

kłąb (geol.).

Stock liegender (Lagerstock); skład (bryła, kłąb) leżący (geol.).

Stock stehender (Gangstock); skład (bryła, kłąb) stojący, żylny, wielo-żyła (geol.).

Stockartig p. Stockförmig.

Stockamboß p. Amboß.

Stückchen (Treibstock); wrzeciono (kamienia młyńskiego) (sort.).

Stückei; 1) pieniek, klocek (górn. cieś.); 2) kostka (bud.); 3) kowadełko.

Stückei (Stöckelsalz, Formsalz in den Alpenländern); sól formowana, top-kowa (warzel.).

Stückelmauerung p. Klötzelzimme

Stockwerken); kopalnictwo (składowe) bryłowe, kłębowe (górn.).

Stoff (Materie); materya, tworzywo (fiz.).

Stollen (Stolln); sztolnia, podkop, (chodnik z powierzchni ziemi wgłąb poprowadzony) (górn.).

Anfahrt — , (Einfahrt —, Fahr —); sztolnia wjazdowa, wchodowa.

Erb —, (Haupt —, Wasserlosungs —); sztolnia dziedziczna, główna. Fürder —, (Förderungs —); sztolnia wywozowa, wydobywcza, doby wcza.

navigabler —, (schiffbarer —); sztolnia spławna.

rung.

Stückelpflaster p. Pflaster.

Stückelsalz p. Stöckel.

Stückelzimmerung p. Klötzelzimmerung.

Stocken der Wetter; zatrzymanie (wstrzymanie, zatamowanie) powietrza (górn.).

Stückerl

Stockfürmig (stcckartig, stockweis); składowy, bryłowy, kłębowy (w postaci składu zalegający) (geol.).

Stockfürmige Lagerstätte p. Lagerstätte.

Stockgeleise p. Geleis.

Stockhammer; 1) młotek murarski; j 2) nasiek, młotek kamieniarski.

Stockhammerverputz (Stockhammerputz) ; wyprawa groszkowana (bud.).

Stockholz (Astholz); drzewo gałęziowe, karpina.

Stockknecht p. Pocharbeiter.

Stockrinne (Austragrinne, Austrag- — mit Ort und Gegenort; prowagerinne, Ausgußrinne, Sammelrinne)    dzenie z przodkami naprzeciwległymi,

beim Pochwerk; koryto (żłób) wy-    prowadzenie o    dwóch czołach,

nośne, wypustowe (sort.).    Stollenfeldort; przodek (najdalszy)

Stücksalz (Stöckelsalz) p. Fuderlsalz.    sztolni (górn.).

Stockschiene (Anschlagschiene, Ge- Stollenfirst (Stollenfirste, Stollengenschiene); szyna oporowa, opor- förste); strop (wierzch, powała) nica (kol.).    sztolni (górn.).

Stockstativ p. Stativ.    Stollenflügel (Flügelort); skrzydło

Stockung; 1) przerwa, stagnacya, sztolni, odnoga sztolni (górn.). zatamowanie, zastój; 2) butwienie Stollenfürderung; przewóz (wywo-(drzewa).    żenie, wywóz)    sztolnią (górn.).

Revier —; sztolnia okręgowa. Such —; sztolnia poszukiwawcza. Wasser —; sztolnia wodna. Wetter —; sztolnia powietrzna. Zirkumferential —; sztolnia okalająca.

Fuderl.

p.

Stollenanlage; 1) założenie sztolni; 2) zakład (urządzenie) sztolniowy, sztolnia (górn.).

Stollenarbeit p. Stollenbau, Stollenbetrieb.

Stollenarbeiter; robotnik (górnik) sztolniowy (górn.).

Stollenaufschluß p. Stollenlösung. Stollenbau (Abbau durch Stollenbetrieb); odbudowa sztolniami, odbudowa podkopowa (górn.). Stollenbefahrung; objazd (przegląd) sztolni (górn.) p. Befahrung. Stollenbergbau; 1) kopalnictwo sztolniowe; 2) p. Stollenzeche (górn.). Stollenbetrieb; prowadzenie (pędzenie) sztolni.

Stollengerechtigkeit; przywilej sztolni (pr. górn.) p. Stollenrecht.

Stollenzimmerung; oprawa (wyprawa, obudowa) sztolni (górn.) p. Zimmerung.

Stollner (Stöllner, Stollenträger, Stollenbesitzer o. Betreiber); stolnik, sztolnik, właściciel sztolni (górn.).

Stollort p. Stollenort.

Stolpenit (Bol von Stolpen); stolpe-nit (min.).

Stoltzit (StolziD p. Scheelbleierz.

Stolzsche Gewichtsmaske; maska Stolza (przyrządy do oddychania) (górn.).

Stopfbüchse (Packungsbüchse); dławik, dławnica, szczelnica (maszyn.), blinde —; dławik ślepy.

Kolben —; dławik tłokowy, lederne —; dławik skórzany. Regulator —; dławik miarko-wnika, regulatora.

Schieber —; dławik suwakowy, dławik suwaka.

Stopfbüchsenbrille (Stopf biichs-brille); przeciwdławik, nakrywa dławika (maszyn.).

Stopfbüchsendichtung (Stopfbü-chsenliderung,    Stopf büclisenpak-

kung); uszczelnienie dławika (maszyn.) p. Dichtung, Liderung, Pak-kung.

Stopfbüchsenring; pierścień dławika (maszyn.).

Stopfbüchsenschraube; śruba dławikowa (maszyn.).

Stopfen (füllen, fassen); utykać, uszczelniać, fasować (iłem wieńce szybowe) (górn.).

Stopfstange; 1) ubijaczka, fasulec (do utykania lub ubijania piasku formierskiego w skrzynkach odlewniczych) (odl.); 2) zatykacz, fasulec (do zatykania, zalepu otworu spustowego po spuście wielkiego pieca) (hut.).

Stopfung p. Liderung.

Stoppel (Rohrstoppel); czop (korek drewniany do rur.).

Stollengerinne p. Rösche.

Stollengestänge; chodnice (ławy) sztolniowe (górn.).

Stollengrube p. Stollenzeche.

Stollenhalde; warpa (zwał, hałda) sztolniowa (górn.).

Stollenhieb; 1) wybieranie rudy po bokach chodnika; 2) prawo do kruszcu wydobytego przy kopaniu sztolni;

3) p. Stollenort, Stollenschlag.

Stollenhorizont p. Stollensohle 2).

Stollenkaue; szałas (jata, kleta) sztolniowa, przysztolniowa (górn.).

Stollenkreuz; krzyż sztolniowy (górn.).

Stollenlauf p. Stollensohle 2).

Stollenlichtloch (Lichtschacht) p.

Lichtloch.

Stollenlösung (Stollenaufschluß);

1) otwarcie sztolni; 2) odkrywka sztolniowa, odkrywka sztolnią (górn.)

Stollenmauerung; omurowanie sztolni (górn.).

Stollenmund (Stollenmundloch); ujście sztolni, wylot sztolni (górn’).

Stollenort (Stollort, Stollenhieb); przodek sztolni (górn.).

Stollenpfeiler; filar (ochronny) sztolniowy, sztolny (górn.).

Stollenrecht (Stollengerechtigkeit); prawo sztolniowe, sztolne (prawa sztolniarzy opolnych, prawo prowadzących chodniki w opolach) (pr. górn.).

Stollenrösche p. Rösche.

Stollenschacht p. Lichtloch.

Stollenschlag (Stollenhieb); przekop (przebitka) sztolniowy, sztolny (górn.)

Stollensohle; 1) spąg (spód, spodek, dno, podłoga) sztolni; 2) poziom (piętro) sztolni (górn.).

Stollensteuer; sztolniowe (górn.).

Stollenteufe (Stollentiefe); głębokość sztolni, podgłębie (górn.).

Stollenulmen (Stollenstöße); boki

(poboki, ściany, ociosy) sztolni    Stoppelbau;    odbudowa załamowa

(górn.). .    (górn.).

Stollenverleihung; nadanie prawa Stöpsel; korek, wtyczka, wkrętka, sztolniowego, sztolnego (pr. górn.). zatyczka, czopek, kołek.

Stollenwasser; woda sztolni, woda Stöpselbrücke; mostek (mierniczy) sztolniowa, sztolna (górn.).    zatyczkowy (el.).

Stollenwasserrecht; uprawnienie    Stöpselkontakt;    styk zatyczkowy

(el.).

Stöpselrheostat; opornik (opornica) zatyczkowy (el.).

Stöpselsicherung; bezpiecznik wtyczkowy, wkrętkowy, korkowy (el.).

na wodę sztolniową, sztolną (pr. górn.).

Stollenzeche (Stollengrube, Stollenbergbau) ; kopalnia sztolniowa, sztolna, rudnik (górn.).

Stöpselumschalter; przełącznik za-tyczkowy (el.).

Stoßbau (Seigerverhauen, streichender Strebbau mit breitem Stoß auf

steilen Flözen); odbudowa ścienna szerokobierna, odbudowa ścianami prostemi, ścianowanie proste (górn.).

Stoßbau (manchmal Strebbau) p. Strebbau.

Stoßbau (beim Pfeilerbau); odbudo-dowa odrębowa (górn.).

Stoßblech (beim Stoßherd); blacha odbojowa, odrzutowa (sort.).

Stoßbohren (stoßendes Bohren, Stoßendbohren, Perkussionsbohren); wiercenie udarowe (wierć. ziem.).

— mit steifem Gestänge; wiercenie udarowe na sztywnym przewodzie.

Stoßbohrer; świder udarowy (górn. wierć. ziem.).

Stoßbohrmaschine; wiertarka udarowa (górn.).

Stöpselwiderstand; opornik zatycz-kowy (el.).

Stören (Störprozeß, Garsieden) der Sole; kipienie, burzenie solanki (początkowe warzenie soli w czasie którego zbierają się szumowiny (warze!).

Störfeuer (starkes Feuern unter der Pfanne); ogień silny, wzmocniony, opalenie silne, wzmocnione (warzel.).

Störperiode (bei der die Sole bis zur vollen Sättigung in der Siedehitze und bis zur beginnenden Salzausscheidung angereichert wird); okres kipienia (burzenia) solanki (warzel.).

Störpfanne p. Pfanne.

Störung; 1) przeszkoda; 2) zaburzę- j nie, zmiana, przewrót (o pokładach) Stößel p. Mörserkeule.

(geol.).

Stoß; zetnięcie, styk (cieś. kok), gerader —, (bündiger —); zetknię-proste (cieś.).

Schienen —; zetknięcie (styk, połączenie) szyn (kol.) p. Schienenstoß, schräger —; zetknięcie ukośne (cieś.).

Stoß (Schlag); uderzenie (mech.), elastischer —; uderzenie sprężyste.

exzentrischer —; uderzenie mi-mośrodkowe.

gerader —; uderzenie proste, schiefer —; uderzenie ukośne, unelastischer —; uderzenie nie-sprężyste.

unfreier —; uderzenie nieswobo-dne.

zentrischer —; uderzenie środkowe.

Stoß (Seitenstoß, Ulm, Streckenstoß, Schachtstoß); bok, pobok, ściana, ocios (chodnika, szybu) (górn.) p. Hangendstoß, Liegendstoß, Oberstoß, Unterstoß.

Stoß (Arbeitsstoß, Ortsstoß, Brust); przodek, ściana, czoło (górn.). abgesetzter —; przodek ustępowy, przodek z ustępem, ustęp, gerader —; przodek prosty, ściana prosta, przedsobie p. Stoßbau. Stoßabbaustrecke; chodnik odrę-bowy (górn.).

Stoßartig; 1) odrębowy; 2) odrębowo. Stoßaxt (Stichaxt, Stichhacke); cieślica, dzióbas, przysiek (narz.).

Stoßbank p. Fugbank.

cie

Stoßen; uderzyć, pchnąć, odpychać. Stoßendbohren p. Stoßbohren. Stößer; 1) ubijacz, formacz (robotnik ubijający sól w formach w Alpach) (warzel.); 2) p. Stampfer; 3) taran hydrauliczny.

Stoßfirste; strop występu, strop występowy (górn).

Stoßfuge (Seitenfuge); spój pionowy, spoina pionowa (bud.).

Stoßheber (Stößer, hydraulischer Widder); taran wodny, hydrauliczny (fiz.).

Stoßherd; stół płóczkowy (spławek, pławnisko) udarowy, odbojowy, odrzutowy (sort.).

stetigwirkender —; stół płóczkowy ciągle działający. Stoßherdarbeit (Arbeit auf dem Stoßherd); robota napławnisku (stole płóezkowym) udarowem (sort.). Stoßherdgerüst p. Herdstuhl. Stoßherdköpfe (Druckköpfe, Ausschubflaschen) b. d. Stoßherdwelle; palce wysuwne (sort.).

Stoßkissen; zderzak, poduszka, bufor (kol.).

Stoßkraft p. Kraft.

Stoßlade; wspornica (narzędzie do przystrugiwania drzewa pod kątem) (stok).

Winkel —; wspornica prostokątna. Stoßlinie; linia uderzenia, oś zderzenia (mech.).

Stoßmaschine; 1) strugarka pionowa (techn.); 2) p. Stoßwerk. Stoßplatte; podkładka końcowa, czołowa, stykowa (kol.).

światło (fiz.).

Stoßpunkt; punkt uderzenia, punkt Strahlenbrechend; załamujący zderzny (mech.).

Stoßrätter; rzeszoto (przesiewadło) udarowe (sort.).

Stoßsäge (Stichsäge) p. Lochsäge.

Stoßschaufel; korczyna (u koła wodnego) (maszyn.).

Stoßschwelle; podkład czołowy, koń- Strahlenbündel (Strahlenbüschel); cowy, stykowy (kol.).    wiązka (pęk) promieni (fiz.).

Stoßsieb; sito udarowe (sort.).    Strahlend; promieniujący    (fiz.    min.

Stoßsiebapparat (Stoßsieb werk);    met.).

przyrząd sitowy udarowy, przesie- Strahlende Wärme p. Wärme, wadło udarowe (sort.).    Strahlenherd (b. d. Siedepfannen);

Stoßstange p. Rennstange.    palenisko promieniste (gazy ogrze-

Stoßstelle; 1) miejsce styku; 2) wają dno panwi we wszelkich kie-miejsce uderzenia.    runkach) (warzel.).

Stoßstempel; stemple stykowe, zbie-    Strahlerz (Abichit, Aphanesit dia-

gowe (ustawione obok siebie) (górn.). tomer Habronemmalachit); miedź

Stoßverbindung; 1) połączenie sty-    promienista, abichit (min.).

kowe (el.); 2) połączenie na ucios,    Strahlgips; gips promienisty (min.),

na zetknięcie (stoi.); 3) p. Schie-    Strahlig; promienisty,

nenstoß.    Strahlkies p. Markasit.

Stoßverschießen; opięcie boków Strahlkondensation; skraplanie

strumieniem (fiz. mech.). Strahlkondensator; skraplacz smoczkowy strumienicowy, strumieniowy (maszyn.).

Strahlpumpe (Injektor) p. Dampfstrahlpumpe.

Strahlstein (Stralit, Aktinolith); promienieć. aktynolit (min.).

; załamanie światła

Strahlenbrechung (Refraktion); załamanie, załamywanie światła, re-frakcya (fiz. min.), doppelte

podwójne.

(górn. cieś.).

Stoßweiche; rozjazd (zwrotnica) ca-łoszynowy (górn.).

Stoßweise; ustępami.

Stoßwerk (Stoßmaschine); 1) przebi-jarka, dziurownica (techn.); 2) p.

Prägwerk.

Strafbar; karygodny, karalny.

Strafbarkeit; karygodność, karał- Strahlsteinschiefer (Aktiimlith-ność.    schiefer); łupek aktynolitowy (geol.).

Straff; wyprężony, wytężony, napięty. Strahltiere (Radiata); promieniaki.

Strafe; kara, kaźń.    Strahlturbine; turbina odrzutna,

Straffällig; podpadający (ulegający) rozpędowa (maszyn.).

karze.    Strahlung; promieniowanie (fiz.).

Strafgeld; pieniądze karne (z kar Strahlungsmesser (Bolometer); pro-zebrane).    mieniomierz (el.).

Strafgesetz; ustawa karna.    Strahlzeolith (Desmin, Stilbit, pri-

Strafgesetzbuch; kodeks karny,    smatoidischer Kuphonspat); desmin

księga ustaw karnych.    (min.).

Strafgewalt; władza karania.    Stralit p. Strahlstein.

Strafsatz; wymiar kary.    Strand; pobrzeże, wybrzeże, brzeg

Strafschicht; szychta karna, szychta    (geol.).

za karę (górn.).    Strandbildung; tworzenie się wy-

Straf verfahr en; postępowanie    kar-    brzeży (geol.).

ne, przewód sprawy karnej.    Strang; 1) powróz, postronek; 2) tor,

Strafverfügung; osąd, skaz.    tok (maszyn.).

Strahl (Lichtstrahl); promień (świe- Straßbaum p. Stroßbaum. tlny) (fiz.).    Straße; 1) gościniec, droga (lądowa),

einfallender —; promień pada- ulica; 2) p. Strosse, Strecke (górn.); nia.    3) p. Walzenstrecke.

Strahl (Wasserstrahl); wytrysk (wody). Straßenarbeiter; robotnik uliczny.

Straßenbankett; pobocze drogi. Straßenbau; 1) budowa dróg; 2) p. Strossenbau (górn.).

Strahlapparat; przyrząd smoczkowy Straßenaufseher; dozorca (nadzor-(maszyn.).    ca) drogowy.

Strahlen; promieniować (fiz.).

Strahlen des Kräftepolygons; promienienie wieloboku sił (mech.).

fallender —; ściana upadowa, upadkowa.

Straßenbeleuchtung; oświetlenie ulic.

Straßenböschung; skarpa drogi.

Straßenbrücke; most drogowy, uliczny.

Straßenerhaltung (Straßen Unterhaltung); utrzymanie drogi.

Straßengraben; rów drogowy, przydrożny.

Straßenhydrant; hydrant uliczny.

Straßenkreuzung; skrzyżowanie dróg.

Straßenkrümmung; krzywizna drogi.

Straßenlampe elektrische; lampa uliczna elektryczna (el.).

Straßenleitung; przewód uliczny, pod uliczny.

Straßenpflaster; bruk uliczny.

Straßenreinigung; czyszczenie (oczyszczanie) drogi, ulicy.

Straßenrinne; ściek uliczny.

Straßensprengung; skrupianie (polewanie) ulicy.

Straßenüberbrückung; założenie (zbudowanie) mostu nad drogą.

Straßenübergang; 1) przechód przez ulicę; 2) przełaz.

Straßenunterhaltung p. Straßener- i haltung.

Straßenwalze; walec (wałek) dro-

firstenartiger —; ściana występowa, występ.

liegender —; ściana leżąca, ustęp leżący.

schwebender —; ściana wznosząca się, dowierzchnia.

sohlstraßenartiger —; ściana zstępująca, zstęp.

streichender —; ściana kierunkowa, rozciągłościowa.

Strebbau (manchmal Stoßbau); odbudowa ścianami, odbudowa ścienna, ścianowanie (górn.). absätziger —, (— mit abgesetzten Stößen oder Strossen); odbudowa ścianami ustępowemi, odsadzonemi, ścianowanie ustępowe, diagonaler —; odbudowa ścianami ukośnemi, przekątniemi, ścianowanie przekątnie.

fallender —; odbudowa ścianami upadkowemi, ścianowanie upadkowe, firstenbauartiger —, (firstenartiger —); odbudowa ścianami występowemu ścianowanie występowe, rückwärtsgehender —, (heimwärtsgehender —, Rückbau); odbudowa ścianami wstecznemi, ścianowanie wsteczne.

gowy.

Straßenwärter; dróżnik, strażnik drogowy.

Stratameter; stratametr (do oznaczenia rozciągłości pokładu z rdzenia wiertniczego) (górn.).

Stratigraphie; stratygrafia (opis tworzenia się pokładów skorupy ziemskiej i ich następstwa) (geol.).

Stratopeit; stratopeit (min.).

Straube (Splitter, Span) von eisernen Gezähen; rozszczepienie się, drzazga, zadra (górn.).

Strauberad (Straubrad, Staubrad); koło wodne z łopatkami na wale.

Straubig; rozszczepiony, zgnieciony.

— werden; rozszczepić się (górn.).

Strazze (Strazzenbuch); strącą (księga podręczna kupiecka dochodów i rozchodów).

Streb (Strebe, pl. Streben, Abbau-

schwebender —; odbudowa ścianami dowierzchniemi, ścianowanie dowierzchnie.

sohlenbauartiger —, (strossenbauartiger —, sohlstraßenartiger —); odbudowa ścianami zstępującemi, ścianowanie zstępujące, stoßartiger —; odbudowa ścianami odrębowemi, ścianowanie odrębowe. streichender —; odbudowa ścianami kierunkowemi, ścianowanie kierunkowe.

streichender Strebbau mit breitem Blick auf steilen Flözen p.

Stoßbau.

vorwärtsgehender—; odbudowa ścianami postępującemi naprzód, ścianowanie naprzód.

Strebe; 1) zastrzał, ramię (bud.); 2) wysięgnik (żórawia); 3) p. Streb (górn.); 4) krzyżulec (bud. most.), stoß beim Strebbau, Stoß); ściana, j Strebeband (Strebebalken, Sturm-przedsobie (górn.).    band, Strebe); zastrzał, ramię (bud.),

absätziger—, (abgesetzter —, ab- Strebebogen (Schwibbogen); prze-gesetzte Strosse); ściana ustępowa, łęcze, łuk przyporowy (bud.).

odsadzona, ustęp.

diagonaler —; ściana ukośna, skośna, przekątnia.

Strebekappe; stropnica (wcias, kapa) zastrzałowa (górn. cieś.). Strebekeil (großer Keil) p. Bletze.

Strebemauer p. Strebepfeiler. Strebenfachwerk (Netzwerk); dźwigar (belka), zastrzałowy (bud.). Strebenfachwerksträger; belka zastrzałowa (bud.).

Strebenschuh (Strebenfuß); stopa zastrzału (bud.).

Strebensystem (Strebenwerk); układ zastrzałowy (bud.).

Strebeort (Strebort, Ort mit breitem Blick, Strebstoß); 1) przodek ścienny, przodek (przedsobie) szeroki; 2) p. Strebstrecke (góra.).

Strebepfeiler (Strebemauer); przypora, filar odporowy (bud.). Strebestempel (Spreize, Spannjoch); prężacz, pryk, rozpora (górn. cieś.).

Strebflügel (Flügel eines Strebbaues) ; skrzydło ścienne (górn.). Strebort p. Strebeort.

Strebstoß p. Strebeort 1). Strebstrecke (Strebort); chodnik ścienny (górn.).

Streckbar (dehnbar); ciągły, rozciągliwy, rozszerzalny (fiz. met.). Streckbarkeit (Dehnbarkeit); ciągłość, rozciągliwość, rozszerzalność (fiz. met.).

Strecke (Ort, Lauf, Straße, Schlag); chodnik, piec, ulica, droga kopalniana.

diagonale —; chodnik przekątny, ukośny, ukośnica,

fallende —; chodnik upadkowy, pochylnia.

Fürder —; chodnik przewozowy, p. Förderstrecke.

Grenz —; chodnik graniczny. Grund —; chodnik spodni, główny. Kreuz —; chodnik krzyżowy, längenschlägige —; chodnik podłużny, podłużnia.

querschlägige —; chodnik poprzeczny, poprzecznia, schwebende —; chodnik wznoszący się, wstępujący, dowierzch-nia.

Sohl —; chodnik spągowy, streichende —; chodnik kierunkowy, rozciągłościowy.

Such — , (Glücksbau, Suchort); chodnik poszukiwawczy.

Umbruch —; chodnik objazdowy, kręty.

Wasser —; chodnik wodny. Wetter —; chodnik powietrzny. Strecke (Bahnstrecke, Bahnlinie); szlak kolejowy, linia kolejowa (kol.).

Strecke (Walzenstraße) p. Walzenstrecke.

Strecken; 1) wydłużać, wyciągać, rozciągać, wałkować; 2) płaszczyć, klepać, ścieńczać (kuć żelazo na skos) p. Recken.

Streckenarbeiter; robotnik torowy (kol.).

Streckenausbau; obudowa chodników' (górn.).

Streckenbau (Örterbau, Ortbau, Ortsbau); odbudowa chodnikowa (chodnikami), odbudowa przedsobnia (górn.).

Streckenbetrieb p. Ortsbetrieb.

Streckenblitzableiter; odgromnik liniowy (el.).

Streckenbohrmaschine; wiertarka chodnika, piecowa (górn.).

Streckenbreite; szerokość chodnika (g>rn.).

Streckendamm; tama chodnikowut (górn.).

Streckenfirste; strop (powała) chodnika (górn.).

Streckenflügel p. Flügelort.

Streckenförderung; przewóz chodnikami (chodnikowy), woźba chodnikowa (górn.).

Streckengedinge p. Geding.

Streckengeleise; tor szlakowy, tor na linii (kol.).

Streckengestänge (Kunstgestänge); żerdziny Gazony) pompowe (maszyn, górn.).

Streckengezimmer (Streckenpaar); odrzwia (górn.).

Streckenhauer; piecowy (górn.) p. Häuer.

Streckenhöhe; wysokość chodnika (górn.).

Streckenisolator; izolator liniowy (eh).

Streckenkabel; kabel oddziałowy (eh).

Streckenkreuz (Ortskreuz); krzyż chodnikowy, krzyż w chodniku (górn.).

Streckenleitung; przewód (przewodnik) oddziałowy (eh).

Streckenmauerung; omurowanie (obmurowanie, omurowa, obudowu murowa) chodników (górn.).

Streckenmundloch (Mundloch einer Tagesstrecke); ujście (wrylot) chodnika (górn.).

Streckenpaar p. Streckengezimmer.

Streckenpfeiler (Sicherheitspfeiler); filar ochronny chodnikowy (górn.).

Streckenscheider; przepierzenie (przegroda) chodnika (górn.).

Streckensicherung; bezpiecznik liniowy (el.).

Streckensohle; spąg (spodek, dno, podłoga) chodnika (górn.).

Streckenulm (Streckenstoß); bok (ściana) chodnika (górn.).

Streckenvortrieb; prowadzenie (pędzenie) chodnika (górn.).

Streckenzimmerung; oprawa (wyprawa, wydrzewienie) chodników (górn.).

Strecker p. Laufer (Lauferstein).

Streckfeuer (Streckherd); ogień (piec) wygrzewczy (na żelazo) (met.).

Streckgrenze (bei der Festigkeit); granica ciastowatości.

Streckhammer p. Reckhammer.

Streckherd p. Streckfeuer.

Streckofen; piec do płaszczenia kafli.

Streckwalzen (pl.); walce początkujące, przygotowawcze (maszyn, hut.).

Streckwalzwerk (Streckwalzgerüst, Streckwerk); ciąg walców początkujących, przygotowawczych (maszyn, hut.).

Streckwerk; 1) p. Streckwalzwerk, Stabeisenwalzwerk; 2) p. Blechwalzwerk ; 3) p. Plättwerk.

Streichbäume (Führungsbäume) p. Führungslatten.

Streichblech; 1) zarzynaczka; 2) blaszka zasuwkowa (ślus.).

Streichboden (Streichbrett, Schußbrett, Schoßbrett) beim Schlämmgraben; dno zmiotkowe (sort.).

Streichbrett (beim Siebsetzen) p. Streichkiste.

Streichbrett (beim Schlämmgraben) p. Streichboden.

Streichbretter (b. Schachtgestänge) p. Schleifbretter.

Streichen (Streichung) der Lagerstätte; kierunek, bieg, rozciągłość, azymut, rozpostarcie (geol. miern. górn.).

observiertes —; kierunek (azymut) spostrzegany, magnetyczny, reduziertes —, (wahres —); kierunek (azymut) zredukowany, prawdziwy, geodezyjny (po uwzględnieniu deklinącyi).

Streichen; 1) malować, bielić (pokoje) (bud.); 2) lakierować; 3) rozpościerać się, rozciągać się, zmierzać (geol.).

Streichend; kierunkowy, rozciągło-ściowy (geol.).

Streichende Strecke (Streichend-ort); chodnik kierunkowy, rozcią-głościowy (górn.).

Streichender Abbau; odbudowa kierunkowa, rozciągłościowa (górn.).

Streichender Pfeilerabbau; odbudowa filarami kierunkowymi, odbu'-dowa filarowa kierunkowa (górn.).

Streichender Verhau p. Verhau.

Streichende Verwerfung p. Verwerfung.

Streichhobel p. Hobel.

Streichholz; 1) zapałka; 2) p. Streichkiste; 3) gładzik, szeniec (narzędzie w kształcie noża lub kielni do gładzenia wyrobów formierskich, zduńskich i t. d.).

Streichkiste (Streichholz, Streichbrett) beim Siebsetzen; zgarniaczka (sort.).

Streichlinie p. Streichungslinie.

Streichmaß (Reißinesser, Streichmesser, Reißmodel, Streich model, Parallelmaß); znacznik stolarski, równoległoznacznik (narz.). stehendes —; znacznik pionowy.

Streichtorf p. Modeltorf.

Streichwinkel p. Azimut.

Streichung p. Streichen.

Streichungscosinus; dostawa (Cosinus) kierunku (miern. górn.).

Streichungslinie (Streichlinie); linia kierunkowa, rozciągłościowa (geol.).

Streichungsrichtung (Streichen); . kierunek, bieg, rozciągłość (geol.).

Streichungssinus; wstawa (sinus) kierunku (miern. górn.).

Streichungswinkel (Streichwinkel) p. Azimut.

Streif; słój (w kamieniu), smuga, pręga.

Streifholz; zalęga (belki wsparte na podwyższeniu, dla łatwiejszego przesunięcia po nich ciężaru).

Streifig (streificht); prążkowany (min.)

Streik (Strike, Arbeitseinstellung, Arbeitsverweigerung); strejk, bezrobocie, bastówka, zmowa robotników (robotnicza).

Streiken (ausstehen, Arbeit einstellen); strejkować, bastówkować.

Streitfrage; pytanie sporne (będące przedmiotem sporu).

Strengflüssig (strengschmelzig, schwerschmelzbar); trudnotopliwy, trudnotopny (hut.).

Strengflüssigkeit; trudnotopliwość, trudnotopność (hut.).

Strengit; strengit (min.).

Probiernadel.

P-

; prąd stały, sprąd.

; prąd słaby, wątły.

Strenglot p. Schlaglot,.

Streuapparat; przyrząd rozsypujący, rozsypnik (sort.).

Streudüse; rozpryskiwacz.

Streufeld magnetisches; pole rozprószenia magnetycznego (el.).

Streufluß; ciek rozprószenia magnetycznego (el.).

Streukraftlinien (Streulinien); linie i rozprószenia sił (ei.).

Streuung; rozprószenie, usmyk (el.) magnetische—; rozprószenie ma- ! gnetyczne.

Streuungsfeld; pole rozprószenia magnetycznego (el.).

Streuungskoeffizient; współczynnik rozprószenia (el.).

Strich (der Mineralien); rysa (min.).

Strich magnetisierender; suw ma gnesujący, pociągnięcie przy magnesowaniu (el.).

Strichnadel

Strick; powróz, sznur, postronek.

Strickgradierung (Bindfadengradie-rung) p. Seilgradierung.

Striegel (Spund); czop, czopek (kołek drewniany do zatykania otworów okrągłych).

Striegisan; strygizan (min.).

Strigovit; strygowit. strzygłowit

. (min.).

Strike (Arbeiterstrike) p. Streik.

Stringocephalus (Brachiopoden); stringocephalus (geol.).

Stroboskop (Phänakistoskop, Phan-toskop, Wunderscheibe); stroboskop | (fiz.).

Stroganowit (Strogonowit); strogo-nowit (min.).

Stroh; słoma.

Strohdach; dach słomiany, poszycie słomą, strzecha (bud.).

Strohgelb; słomiany, słomiano- żółty i (min.).

Strohhalm (Strohzünder); źdźbło, zapalnik źdźbłowy (górn.).

Strohhütte; chata, chałupa, chałupka, strzecha (bud.).

Strohmatte; słomianka, rogóżka (mata) słomiana.

Strom (elektrischer Strom); prąd (el.). Arbeits —; prąd roboczy. Dreiphasen — , (Dreh —-); prąd trójfazowy, trójprąd. elektrischer —; prąd elektryczny. Entlade —; prąd wyładowczy, prąd wyładowania, wyprąd. galvanischer —; prąd galwaniczny. Gleich

Strom (elektrischer Strom); prąd (el.). induzierender —; prąd wzbudzający.

induzierter —; prąd wzbudzony. Lade —; prąd ładowania, naprąd. magnetischer —; prąd magnetyczny,

Mehrphasen —; prąd wielofazowy, wieloprąd.

nicht stationärer —; prąd nieciągły-

primärer —; prąd pierwotny.. Parallel —; spółprąd.

Ruhe —; prąd ciągły, bierny. Schwach sekundärer —; prąd wtóry.

Stark —; prąd mocny, wielki, silny, stationärer —; prąd ciągły, thermoelektrischer —; prąd termoelektryczny.

vagabundierender —; prąd błądzący.

verketteter —; prąd skojarzony, wattloser —; prąd bezwatowy, jałowy.

Wechsel —; prąd zmienny, pi-ze-mienny, rozprąd.

Zweiphasen —; prąd dwufazowy, dwu prąd.

Strom (Wasserstrom); strumień, rzeka. Strom (Wetterstrom); prąd (strumień) powietrza (góra.) p. Wetterstrom. Haupt —; główny prąd powietrza. Neben —; boczny prąd powietrza. Stromabgabe; odbyt prądu, dostawa prądu (el.).

Stromabgeber; 1) dostawca prądu; 2) komutator, zwrotnik, przerzą-dnik (el.).

Stromableitung; odwód, (zboczenie) prądu (el.).

Stromabnahme; ubytek (odbiór) prądu (el.).

Stromabnehmer; 1) odbiorca prądu; 2) kolektor, zbieracz prądu (el.). Stromabzweigung —; odgałęzienie prądu (el.).

Stromamplitude; amplituda prądu (el.).

Stromänderung; zmiana siły (wielkości) prądu (el.).

Stromapparat; przyrząd prądo-wodny (sort.).

Stromarbeit; praca prądu (el.). Stromart; rodzaj (system) prądu (el.).

Stromaustrittsstelle; punkt wyjścia prądu (ei.).

Strombahn; przebieg prądu (el.).

26

Strombedarf; zapotrzebowanie prą- Stromlauf; 1) bieg (przebieg) prądu ⁴ du (el.).    (el.);    2) linia prądu, nurt (pęd)

Strombelastung; obciążenie prą-    rzeki.

dem (el.).    Stromleistung; moc prądu (el.).

.Stromdichte; gęstość prądu (el). Stromleiter; przewód (przewodnik) Stromdreieck; trójkąt prądów (el.).    prądu    (el.).

Stromdurchgang; przepływ prądu Stromleitungsanlage; sieć (zład) (el.).    przewodów (przewodników) prądu

Stromebene; płaszczyzna prądu (el.).    (el.).

Stromeinheit; jednostka wielkości Stromlieferung; dostawa prądu (el.).

prądu (el.).    Stromlinie; linia prądu (el.).

Stromeffekt; moc prądu (el.).    Stromlos; bezprądny, bez prądu (el.).

Stromelement; element (ogniwo) Stromlosigkeit; stan bezprądny (el.).

prądu (el.).

Stromenergie; energia (praca) prądu (el.).

Stromentnahme; 1) odbyt prądu; 2) zdawanie prądu (koleje el.).

Stromentnahmstelle; miejsce odbioru prądu (el.).

Stromerzeuger; wytwarzacz prądu, prądnica (el.).

Strommenge; ilość prądu (el.). Strommesser; 1) p. Ampermeter (el.); 2) hydrometr, wodoskaz, wo-domiar.

Strommessung; 1) pomiar prądu |    (el.); 2) hydrometrya.

Strommoment; moment prądu (el.). Stromnit (Barystrontianit); stromnit, baryto-stroncyanit (min.).

du (el.).

Stromphase; faza prądu (el.). Slrompotential; potencyał prądu (el.).

Stromerzeugung; wytwarzanie prą- Stromöffnen (das); przerywanie prądu (el.).

Stromerzeugungsanlage; elektrownia (el.).    •

Stromeyerit p. Silberkupferglanz.

Stromfeld; pole (magnetyczne) prą- Strompreis; cena prądu (el.).

du (el.).

Stromfortleitung;

prądu (el.).

Stromgeber; elektroda (el.).

Stromgenerator; prądnica (el.).

Stromgerinne; żłób (koryto) prądo-wodny,    przyrząd    wodny złożony

(sort.K

Stromimpuls; dawka prądu (el.).

Stromindikator;    wskaźnik prądu    Stromrichtungsanzeiger (Strom-

richtungszeiger); prądowskaz, wskaźnik kierunku prądu (el.). Stromrückleitung; nawrót prądu (el.).

Stromsammler; akumulator, kole-' ktor (el.).

Stromschalter; wyłącznik prądu

I (el-)*

Stromschaltung; łączenie (wyłącze-czenie, włączenie) prądu (el.). Stromschleife; wykres pętlicowy prądu (el.).

Stromschließen (Stromschließung);

zamykanie (zamknięcie) obwodu (el.). Stromschluß; zamknięcie prądu (el.). Stromschlüssel; przemiennik, zwrotnik, włącznik (el.). Stromschwächung; osłabienie (zmniejszenie) prądu (el.). Stromschwankungen; wahania prądu (el.).

Strompulsation; drganie prądu (el.). odprowadzenie Stromquelle; źródło prądu (el.).

Stromregulator; miarkownik (regulator) prądu (el.).

Stromregulierung; 1) miarkowanie (regulowanie) prądu (el.); 2) regula-cya rzeki.

Stromrezeptor; receptor prądu (el.). Stromrichtung; kierunek prądu (el.).

(el.).

Stromintensität; wielkość (natężenie) prądu (el.).

Stromkapazität; pojemność prądu (el.).

Stromkombinator; kombinator prądu (el.).

Stromkomponente; składowa prądu (el.).

Stromkonsum; zużycie (spotrzebo-wanie) prądu (el.).

Stromkonsumstelle; miejsce zużycia prądu (el.).

Stromkraft; siła prądu (el.).

Stromkraftlinie; linia pola prądu (el.).

Stromkreis; obwód (obieg) prądu (el.). geschlossener —; obwód prądu zamknięty.

offener —; obwód prądu otwarty. Stromkurve; krzywa prądu (el.).

Stromsetzmaschine p. Setzrad.

Stromspannung; napięcie prądu(el.)

Stromspule; cewa (cewka) prądu, cevva w głównym obwodzie (el.).

Stromstärke; siła, wielkość (natężenie) prądu (el.).

effektive — ; siła prądu rzeczywista.

Stromstoß; uderzenie (rzut) prądu (el.).

Stromstrich; wart (rzeki).

Stromtiefe (Wassertiefe); nurt, pęd, głębokość wody.

Stromtransformator; przetwornik (transformatorek) prądu (el.).

Stromumkehr (Stromumkehrung); zwrot prądu (el.).

Stromumwandlung; przemiana (przetwarzanie) prądu (el.).

Strömung; 1) strumień, pęd, prąd, ciek; 2) p. Wetterzug. elektrische —; ciek elektryczny, magnetische —; prąd magnetyczny.

Stromwendung; przemiana, (zwrot) prądu (el.).

Stromwert; wartość prądu (el.).

Stromwindungen; zwoje główno-obwodowe (el.).

Strom Wirkung; działanie prądu (el.). chemische —; działanie prądu chemiczne.

dynamische —; działanie prądu dynamiczne.

magnetische —; działanie prądu magnetyczne.

physiologische —; działanie prądu fizyologiczne.

Stromzeiger p. Ampermeter. Stromzinn p. Seifenzinn.

Stromzuf iihruug; doprowadzenie prądu (el.).

oberirdische —; doprowadzenie prądu nadziemne.

unterirdische —; doprowadzenie prądu podziemne.

Stromzuführungsdraht; drut do-Stromunterbrecher; przerywacz    prowadzający (prąd) (el.).

prądu (el.).    Strontian    (Strontianerde,    Strontium-

Stromunterbrechung; przerwanie oxyd); stroncyana, tlenek    strontowy.

prądu (el.).    Strontianit    (peritomer Halbaryt);

Stromverband p. Festungsverband.    stroncyanit    (min.).

Stromverbrauch (Stromkonsum);    Strontium;    stront (chem.).

zużycie prądu (el.).    kohlensaures —, (kohlensaurer

Stromverbraucher; wchłonnik (od-    Strontian, Strontiumkarbonat); wę-

bieralnik) prądu (el.).    glan strontowy.

Stromverlauf; przebieg prądu (el.).    salpetersaures —, (salpetersaurer

Stromverlust; utrata (strata) prądu.    Strontian, Strontiumnitrat); azotan

Stromversorgung; zasilanie prądem    strontowy.

(el.).    schwefelsaures —, (schwefelsau-

Stromversorgungsgebiet; obszar    rer Strontian, Strontiumsulfat); siar-

zasilany prądem (el.).    kan strontowy.

Stromverstärkung; wzmocnienie    Stroßbaum    (Straßbaum); listwica,

(zwiększenie, wzrost) prądu (el.).    smyk    (w szybach pochyłych dla ku-

Stroinverteilung; rozdział prądu.    błów    i bebzek) (górn.).

Stromverzweigung; 1) rozgałęzie- Strosse (pl. Strossen, Sohlstraße, nie prądów (el.); 2) roztoka (roz- Sohlenstraße); przodek (rąb, ściana) pływ) rzeki.    zstępująca,    zstępna, schodowa, zstęp

Stromvibrationen (pl.); drgania (górn.).

prądu (el.).    Strossen    p. Abstrossen.

Stromwage; waga prądowa, prądna Strossenartig (sohlstraßenartig);

zstępująco, schodowo (górn.). Strossenbau (Sohlenbau, Sohlstraßenbau) ; odbudowa zstępująca, zstępna, spągowa, odbudowa schodowa prosta, odbudowa pod nogi, odbudowa w upad (górn.).

Strossenhäuer (Strossner); kopacz pod nogi pracujący, schodkarz (górn.). Strossenkasten (pl. Strossen kästen, Strossenkastenzimmerung); rusztowanie (pomost) zstępowe, zstępne (górn.).

(el.).

Stromwandler; przetwornica (el.). Stromwärme; ciepło prądu (el.).

Strom war me Verlust; straty cieplne prądu (el.).

Stromwechsel; przemiana rozprądu

(el.).

Stromwechsler; przełącznik (el.). Stromwelle; fala prądu (el.). Stromwender (Kommutator, Gyro-trop); przemiennik, zwrotnik, przełącznik, komutator (el.).

26*

Struvit; struwit, guanit (min.).

Strossenstirn (Strossenstoß); zbój spągowy, zstępny, zbitka pod nogi (górn.).

Strossenstoß; przodek spągowy, zstępny (góra.).

Strossen verhau (Sohlstraßenver-hau); zroby (zrobiska) zstępujące, zstępne, spągowe, zroby pod nogi Stuck (Gipsmörtel); stjuk (zaprawa

wapienna z gipsem i miałko potłuczonym marmurem) (bud.).

Stube; świetlica, pokój, izba.

Stubenmessung (Messung der Sole in großen, kubizierten Gefäßen in den Alpen); sześcianowanie (mierzenie) solanki izbowe (soln.).

Stubensandstein p. Sandstein.

(górn.).

Strossenweise (mit Strossenbau); zstępująco, schodowo, przodkami Stück; 1) kawał, sztuka; 2) p. Wolf. (ścianami) zstępującymi, schodowy- Guß, Luppe (met.), mi (górn.).    Stückarbeit    p. Stukkatur.

Strossner p. Strossenhäuer.    Stückenglätte (gelbe Glätte) p.

Strossulmbau (Abbau der Ulmen in Glätte.

Strossen, Pfeilerörtern); odbudowa Stückerz; ruda w kawałkach, ruda boków schodowa, zstępująca (górn.).    kawałkowa (górn.).

Strudel; odmęt, wir, topiel.    Stückgehalt; zawartość rudy w ka-

Struktur (Gefüge, Textur) der Mine- wałkach (hut.).

ralien u. Gesteine; złożenie, budowa, Stückgut; 1) towar tobołkowy, je-struktura, tekstura (min. geol.).    dnostkowy; 2) bronz (spiż) działowy

blasige —; złożenie pęcherzyko- (met. techn.).

wate.    Stückkohle    (Grobkohle, -Grobkohle);

blätterige —; złożenie blaszkowe,    węgiel gruby, kawałkowy, węgiel

blaszkowate. listkowe.    w kawałkach,

breccienartige —; złożenie dru- Stückmetall p. Stückgut 2). zgotowe.    Stückofen (Blauofen, Halbhochofen,

dichte—, (kompakte —); złożenie    Wolfsofen); piec półwielki, niski,

zbite.    bezskrzyrmy, słoweński, wilczy (met.)

dendritische —; złożenie krze- Stückofenarbeit (Stückofenbetrieb, wiaste.    Stückofenwirtschaft, deutsche Lup-

faserige —, (sehnige—); złożenie    penfrischarbeit);dymarstwopiecowe,

włókniste.    robota (praca) dymarska piecowa

flaserige —, (fladerige —) p. fa-    (met.).

serige Struktur.    Stücksalze (pl.); kawałki solne

gestreckte —;złożenie słupkowate.    (w Wieliczce i Bochni) (soln.).

kristallinische —; złożenie kry- Studel; stempel, słup, słupek (górn. staliczne.    cieś.).

körnige —; złożenie ziarniste.    Studerit; sztuderyt (min.),

lagenförmige —;    złożenie war- Studien (pl.); studya, nauki, badania,

stwowe.    Studienjahr; rok naukowy, szkolny,

mandelsteinartige —; złożenie Studienplan; plan naukowy, migdałowcowate, migdałowe.    Stufe (Fußtritt); stopień, szczebel,

poröse —; złożenie dziurkowate,    schód (bud.).

porowate.    Stufe geologische; poziom, piętro

porphyrartige —; złożenie porfi-    (geol.).

rowe.

regelmäßige —; złożenie regularne.

schieferige —; złożenie łupkowate, łupkowe.

schieferige und blätterige .—;

złożenie tabliczkowate. schuppige —; złożenie łuskowate. stangenförmige —; złożenie pręcikowe, pręcikowate. unregelmäßige —; złożenie nieregularne, przypadkowe, zellige —; złożenie komórkowe.

Stufe (Stuffe, Erzstück, Mineralstück, oder Gesteinsstück); okaz (górn.). Erz —, (Stuferz); okaz rudy, okaz rudny.

Stufe (Stuffe, Marke, Zeichen in der Grube); znaczek, znak (górn.) p. Ge-dingstufe, Markscheidestufe.

— schlagen; zrobić znak, zaznaczyć. Stufeisen p. Bergeisen.

Stufen (hauen, zerhauen); rąbać, roz-rąbać (skałę) (górn.). Stufenanker; twornik stopniowy (el.) Stufenbatterie p. Kaskadenbatterie.

Stulp (Sturz, Mütze, Liderung eines Pumpenkolbens); cholewka (maszyn.) Stulpliderung; uszczelnienie cho-lewkowe (maszyn.) p. Stulp. Stufenhöhe (Stufensteigung); wyso- | Stumpf; 1) tępy ; 2) rozwarty (geom.).

Stufenbreite; szerokość stopnia (bud.).

Stufenfolge; stopniowanie, następstwo koiejne.

kość stopnia (bud.).    Stumpfer Winkel; kąt rozwarty

Stufenkompressor; sprężarka (kom-    (geom.).

presor) okresowa (maszyn.). .    Stumpfkegel (abgestutzter Kegel);

Stufenmühle (zur Salzvermahlung);    stożek ścięty (geom.).

młyn stopniowy (sort.).    Stumpfwinklig; rozwartokątny

Stufenrad p. Stufenscheibe.    (geom.).

Stufenrost (b. d. Feuerung) p. Trep- Stumpfwinkliges Dreieck; trójkąt penrost.    rozwartokątny (geom.).

Stufenschacht (Treppenschacht);    Stunde (pl. Stunden) des Bergkom-

szyb schodowy, szyb ze schodami    passes; godzina, kierunek (miern.

(górn.).    górn.).

Stufenschalter; wyłącznik stopnio-    Abend —; godzina wieczorna, za-

wy, okresowy (el.).    chód.

Stufenscheibe (Stufenrad); koło    Mittags —; godzina południowa,

schodkowe, schodkowane, stopniowe,    południe.

wertel, szyszka (maszyn.).    Mitternachts —; godzina półno-

Stufenschmatzen (Abtreppung);    cna, północ.

strzępia stopniowe (bud.).    Morgen —, (Tag —); godzina po-

Stufensteigung p. Stufenhöhe.    ranna, wschód.

Stufentrommel; bęben schodko- — hängen (— angeben); nadawać wany, schodkowy (maszyn,    sort.).    godzinę, wyznaczać kierunek.

Stufenturbine; turbina kilkusto-    in der — bleiben; trzymać się

pniowa (maszyn.).    godziny, kierunku.

Stufenventil; wentyl (zawór) o prze- aus der — gehen; zbaczać, chy-grodzie piętrowej (maszyn.).    biać.

Stufenwalzen (Staffelwalzen); walce    sich aus der — werfen (vom

stopniowe (maszyn, hut.).    Gang); zmieniać kierunek, zbaczać

Stufenwalzwerk (Staffelwalzwerk);    (geol.).

walcownia stopniowa, ciąg walców Stundenring (Stundenkreis, Kompaß-stopniowych (maszyn, hut.).    ring, Kompaßkreis) des Bergkompa-

Stuferz (Stufferz, Stuffwerk, derbes    sses; pierścień (krążek) godzinny

Erz, edle Stufferze); ruda jędrna,    (kompasowy) (miern.    górn.).

czysta, bogata (górn. sort.).    Stupp (Quecksilberstupp, Quecksilber-

Stufgraupen (Stuffgraupen,    Stufen);    schwarz, Quecksilberruß); sadza rtę-

orzechy (gruzły, grąpie) rudne (górn. ciowa, kopeć rtęci (met.), sort.).    Sturmband (Strebeband); zastrzał

Stufschlich (Stuffschlich); miał    (bud).

(szlich) rudny, bogaty (górn. sort.). Sturmhahn p. Sturmwechsel. Stufwerk (Stuffwerk) p. Stuferz.    Sturmhaken; 1) haczyk (okienny);

Stuhl; 1) krzesło, stołek; 2) siodełko    2) osęka.

(podstawka do szyn i t. d.).    Sturmstrebe (Windstrebe) bei Gra-

Stuhlkrückel (Krückenstuhl) p. Krük- dierhäusern; zastrzał przed wwiatro-kelstuhl.    wy. wiatrownica (soln.).

Stuhllasche; łubek siodełkowy (kol.) Sturmwechsel (Sturmhahn, Reini-p. Lasche.    gungshahn, Schnelldampfhahn); ku-

Stuhlsäule p. Dachstuhlsäule.    rek przewiewny, cylindrowy,    pod-

Stuhlschiene (I-Schiene); szyna sio-    cylindrowy (maszyn.).

dełkowa (kol.).    Sturz; 1) ocap (sztuka drewniana lub

Stukkateur (Stuckarbeiter, Gipsmör-    kamienna, nakrywająca oścież    drzwi

telarbeiter); sztukator (bud).    lub okna) (bud.); 2) spad, usuw; 3)

Stukkatur (Stückarbeit); sztukate-    p. Haldenplatz, Haldensturz.

rya (bud.).    Sturzachse (Stürzachse) bei den Berg-

Stukkaturnagel (Rohrnagel) p. Na- kübeln; oś rzutu, wywrotu (górn.). geh    Sturzboden p. Oberboden.

za-

Sturzbühne (Stiirzbühne, Stürzebühne, Sturzplatz); wysyp, zrzutnia, pomost (powała) wysypowy, wywrotowy (górn.).

Stürze pl. von Sturz (Urwellstürze, Platte für Bleche); placek, sztorc, żelazo blachowe.

Stürzen (ausstürzen, Abstürzen); wysypywać, wypróżniać, zrażać (górn.).

Stürzen (von Gängen) p. Gang.

Stürzer; wysypywacz, sypacz, zra-żacz, zraźny, odbieracz (górn.).

Sturzgeleise (Stockgeleise, Blindgeleise) ; tor ślepy, martwy (kol.).

Sturzgerüst; zrzutnia, pomost wysypowy (górn. sort.).

Sturzgitter; krata wysypowa. przesypowa, spadowa, przesypnik kratowy (górn. sort.).

Sturzhund (Sturzkarren, Wippwagen); wywrót, wózek (kopalnialnia-ny) wywracalny, wywrotny (górn.).

Sturzofen (Senkofen); kupolak wiszący (met.).

Sturzraum (Vorratsraum unter der Füllortssohle) b. Gangbergbau; miejsce zsypowe, zasobowe, zasobnia, sypka (górn.).

Sturzrolle (Rolle, Schutt, Sturzschutt); komin (szybik) wysypowy, sypny, sypka (górn.).

Stürzung; zrzut, zwał.

Sturzwalzwerk; ciąg walcowy bla-chowy, walcownia blachowa (przygotowawcza) (maszyn, hut.).

Sturzwipper (Wipper); wywrót (górn. sort.).

Stutzband (Kniestütze, Tragband, Knagge); piętnar (sztuka drzewa krótka, podpierająca ukośnie sztukę poziomą i wiążąca ją z drugą sztuką pionową) (bud.).

Stütze; podpora, podpórka (bud.).

Stutzen; króciec (u kotłów).

Stützen; wspierać, podpierać.

Stützendruck; ciśnienie na podporę (mech.).

Stützenmoment; moment podporowy, nadpodporowy (mech.).

Stützenwiderstand (Auflagerdruck); oddziaływanie podpory, (mech.) p. Auflagerdruck.

Stützfläche; powierzchnia podporu.

— der Schraube; powierzchnia wsporna śruby.

Stützkasten (Holzpfeiler) p. Holzkasten.

Stützkegel (Türhaken); kruk wiasy, wieszak zawiasy.

Stützkegeldorn p. Bandkegel.

Stützkraft (Reaktion); siła odporowa, odpór (mech.).

Stützlinie; linia ciśnienia, linia naporowa, linia podpory (mech.).

Stützmauer p. Mauer.

Stützpfeiler; przymurek, słup (filar) podporowy (bud.).

Stützpunkt p. Punkt.

Stützweite (theoretische Spannweite, Tragweite); rozpiętość teoretyczna (stat. bud.).

Stützzapfen (Spurzapfen, Stehzapfen); czop stopowy, stojący, storcowy (maszyn.).

Stylotyp; stylotyp (min.).

Stypizit (strahlig schwefelsaures Eisenoxyd) ; stypicyt (min.).

Subapennin - Bildungen; utwory subapenińskie (geol.).

Sublimat (Produkt der Sublimation); Sublimat (chem.).

Sublimat (Quecksilbersublimat); Sublimat, chlorek rtęciowy (ehern.).

Sublimation; sublimacya (ehern.).

Sublimieren (überdampfen); subli-mować (chem.).

Sublimiergefäß; naczynie sublimacyjne, naczynie do sublimacyi (chem.)

Subordination (Gehorsam); posłuszeństwo.

Suboxyd; podtlenek (chem.).

Subsilikate; podkrzemiany (chem.).

Subsistenz (Lebensunterhalt); utrzymanie życia.

Substanz; 1) substaneya, materya; 2) dobytek, miano, zapas.

Substanzwert; wartość minerału (przed odbudową) (górn.).

Substituieren; 1) mianować zastępcę, obmyślić zastępstwo; 2) zastępować, substytuować.

Substitut (Stellvertreter); substytut, zastępca.

Substitution; 1) podstawienie, 2) zastępstwo.

Substitutionsmethode; sposób podstawienia (mat.).

Subtangente (Teil der Berührungslinie); podstyczna (geom.).

Subtrahend (Verringerer); ujemnik, odjemnik (mat.).

Subtrahieren(abziehen, abrechnen); odejmować (mat.).

Subtraktion (Abziehung. Verminderung); odejmowanie, odciąganie (mat.).

Succinit (gelbe Variation des Kalkgranat); sukeynit (min.).

stein); bursztyn (min.).

Succinit (elektrischer Succinit, Bern- Suluschmelzen (Rohsteinschmelzen)

p. Rohschmelzen.

Suluschmiede (Sulufrischen, Bergmannsschmiede) ; świeżenie sulskiey kolejne (met.).

Sülze p. Sole.

Sulzenstück p. Sinkwerk. Summand; dodajnik, dodajna (mat.). Summe (Gesamtzahl, Gesamtheit);

suma (wynik dodawania) (mat.). Summieren (zusammenrechnen); zliczyć, sumować (mat.).

Sumpf; 1) bagno, trzęsawisko, kałuża; 2) rząp, czerpak (w szybach, w chodnikach) (górn.); 3) rząp (przy tłuczkach i płóczkach, t. j. skrzynie, do których spływają rudy lub muł rudny, osiadający tamże i następnie z nich wybierany) (sort.); 4) zaprawa dolna, skrzynia (pieca szybowego) (hut.).

wilder —, (Fiut —, Sau —, Sand —); rząp płonny, jałowy (sort). Sumpfboden; grunt bagnisty, łąg, załęże (geol.).

Sümpfen; czerpać wodę z rząpia, odwadniać (górn.).

Sumpferz p. Morasterz.

Sumpfgas (leichter Kohlenwasserstoff) ; gaz błotny, bagienny, metan (górn. chem.) p. Kohlenwasserstoff.

Succusorische Beben (succusori-sche Stöße); uderzenia (wstrząśnie-nia) sukkusoryczne (geol.).

Sucharbeit (Versucharbeit) p. Schurf-arbeit.

Suchbar; szukalny, poszukiwalny.

Sucher; szukacz, grajcar (wierć, ziem.) p. Bohrkrätzer (Spiralkrätzer).

Suchort (Suchstrecke, Schurfstrecke); chodnik poszukiwawczy (górn.).

Suchschacht p. Schurfschacht.

Suchstollen (Schürfstollen); sztolnia poszukiwawcza (górn.).

Suchstrecke p. Suchort.

Sud; warka solna, warzenie soli (wa-rzel.).

Süd (Süden); południe.

Sudarbeiter; warycz, zwarycz (wa-rzel.).

Sudfeuerdarre (Urenddarre); suszarnia zaogniowa, końcowa (ogrzewana ! gorącem odlotowem panew warzel-nianych) (warzel.).

Sudhaus (Siedehaus, Siedegebäude,

Pfannhaus, Sode, Salzkote, Sudwerk); warzelnia (karbarya, wieża, koktura)

(warzel.).

Sudhütte p. Sudwerk.

Sudhüttenkonto; kredyt na prowadzenie warzelni, kredyt (rachunek) Sumpfkasten; 1) p. Satzkasten; 2) p. warzelniany, warzelniczy (soln.).    Seih kästen.

Sudhüttenkunde (Sudhüttenkunst); Sumpfkorb p. Seiher.

warzelnictwo (warzel.).

Sudkampagne; warka, zawar jednorazowy (okres warzenia soli) (warzel.)

Sudpfanne (Siedepfanne) p. Pfanne.

Südpol; biegun południowy (geogr.).

Sudprozeß p. Siedeprozeß.

Südrichtung; kierunek południowy.

Sudsalz (Siedesalz, Koktursalz, gesottenes Salz; warzonka, sól warzona (warzel.).

Sudwerk (Siedewerk, Salzsudwerk, Salzsudhütte, Sudhütte, Sudhaus); zakład warzelniany, warzelniczy, warzelnia (warzel.) p. Sudhaus.

Sudwürdig (von der Sole); godzien warki, wart warki, popłatny (warzel.).

Suffitbrett; podsiębitka, sufitówka.

Suffitnagel p. Nagel (Rohrnagel).

Suhr (Sur) p. Sole.

Suhrstube p. Solbehälter.

Sulfate (schwefelsaure Salze); siarczany (chem.).

Sulfite (schwefligsaure Salze); siarczyny (chem.).

Sulfohalit; sulfohalit (min.).

Sumpfofen; piec czerpakowy (hut.). Sumpfort p. Sumpfstrecke. Sumpfsatz; pompa rząpowa, czerpakowa, smok pompy kopalnianej (maszyn. górn).

Sumpfschlamm (Sumpfschlämme) muł rząpowy (sort.).

Sumpfsohle (Wasserhorizont); poziom wodny, piętro wodne (górn.). Sumpfstrecke (Sumpfort, Wasserstrecke); chodnik wodny (górn.). Sumpftorf (Schlammtorf, Morasttorf, Baggertorf); torf błotny, bagienny, czerpany (min.).

Superchlorid; nadchlorek (chem.). Supermängel; remonita (odparcie odpowiedzi na wytknięcie błędów czyli monita) (rach ).

Superoxyd (Hyperoxyd, Überoxyd); nadtlenek (chem.).

Supplementwinkel p. Nebenwinkel. Support (Auflage der Drehbank); suport, ponośnik tokarki, wózek tokarki, suwnik, przesuwnik (tok.). Quer —; nasuwnik.

Supportdrehbank; tokarka supor-towa (tok.).

Supportstahl; nóż suportowy, suwa-dłowy, toczniak suwadłowy (tok.).

Sur p. Sole.

Susannit; zuzannit (min.).

Süßerde (Beryllerde, Berylliumoxyd, Glycinerde, Glyciumoxyd); glucyna, tlenek glucyny (ehern.).

Sussexit; suseksyt (min.).

Süßwasser; woda słodka (studzienna, rzeczna, stawowa) (geol.).

Süßwasserbildung (Siißwassergebil-de); utwór słodkowodny (geol.).

Süßwasserkalk p. Kalk.

Suszeptanz; susceptancya (el.).

Suszeptibilität (magnetische Empfänglichkeit); podatność magnetyczna (el.).

Sutte (Oberbaueinsenkung); wybój torowy (kol.).

Svanbergit; swanbergit (min.).

Swanfassung; obsadka (oprawa) Swana (el.).

Swanlampe; lampa Swana (el.).

Syenit; syenit (geol.).

Syenitporphyr; porfir syenitowy (geol.).

Syenitschiefer; łupek syenitowy (geol.).

Sylvan (gediegen Sylvan, gediegen Tellur); telur, ziemian rodzimy (min.).

Sylvanit (Schrifterz, Schrifttellur, Tellursilbergold, prismatischer Antimonglanz); sylwanit, sylwan, ziemian napisowy, złoto pisarskie (min.).

Sylvin (Hövelit, Leopoldit); sylwin (min.).

Sylvinit (ein Gemenge von Chlornatrium und Chlorkalium); sylwinit (geol.).

Symbol (Sinnbild, Wahlspruch); symbol, godło, znamię, znak, oznaka.

Symmetrie (Gleichmaß, Ebenmaß); symetrya, równomiar, zgodność rozmiarów (geom. kryst.).

— der ebenen Gebilde; symetrya układów płaskich.

Symmetrieachse; oś symetryi, sy-metralna (geom.).

Symmetrieebene; płaszczyzna symetryi, płaszczyzna symetralna.

Symmetrisch (ebenmäßig, gleichmäßig); symetryczny, pomierny.

Symplesit; symplezyt (min.).

Synchron; nadążny, synchroniczny (el.).

Synchrongang; bieg współokresowy, synchroniczny, zgodny (el.).

Synchronisator; synchronizator (el.).

Synchronisierungsstrom; prąd wyrównawczy (el.).

Synchronismus; współokresowość, synchronizm, zgodność (el.).

Synchronmaschine; maszyna synchroniczna (el.).

Synchronmotor; motor (silnik) synchroniczny, zgodny, trójprądnik nadążny (el.).

Syndikat; 1) orędownictwo, opieka, kuratela; 2) syndykat (stowarzyszenie producentów).

Syngenetische Lagerstätte; złoże syngenetyczne, jednocześne (geol.).

Syngenit (Kaluszit); syngenit (min.).

Synklinal (synklinisch); synklinalny, zbieżny (geol.).

Synkline; łęk, niecka, synklinala, fałda synklinalna (geol.).

Sysserskit p. Sisserskit.

System; układ, system (mech. mat. el. i t. d.).

absolutes —; układ bezwzględny, astatisches —; układ astatyczny (eh).

Dezimal —; układ dziesiętny (mat.).

heterogenes —; układ niejednorodny.

materielles—; układ materyalny. monozyklisches — ; układ jedno-okresowy (el.).

natürliches —; układ naturalny, peryodyczuy.

polyzyklisches —; układ wielo-

okresowy (el.).

starres —; układ sztywny.

veränderliches —; układ zmienny.

verkettetes —; układ sprzężony

(el.).

— der Gleichungen; układ równań.

Systematik (wissenschaftliche Ordnung); systematyka.

Systematisch (planmäßig); systematyczny, uporządkowany (według przyjętego planu).

Systemisierung; systemizowanie, umieszczanie na etacie (posad urzędniczych).

Szajbelyit; szajbelit, boran magnezu (min.).

Szibikersalz p. Szybikersalz.

Szybikersalz (Schibikersalz, Szibikersalz) ; sól szybikowa (uławicona w Wieliczce pod solą spiżową, posiadająca do V/₂% obcych domieszek i nazwana od szybików, którymi ją odkryto) (geol. soln.).

T.

Tafelschiefer (Dachschiefer); łupek płytowy (geol.).

Tafelspat p. Wollastonit.

Tafeltombak (ein stärkeres Tombakblech) ; tombak taflowy, płytkowy (blacha tombakowa) (met. techn.).

Täfelung (Täflung); płycenie, płyto-w'anie (stoi. bud.).

Tafelwage; waga pomostowm (techn. warzel.).

Täfelwerk; 1) taflowanie, oszewka ścienna, okładziny ; 2) posadzka (bud.)

Tafelzink; 1) cynk w tabliczkach; 2) p. Rohzink (met.).

Tag; 1) dzień; 2) powierzchnia ziemi, świat (górn.).

am Tage (über Tage, ober Tags, obertags); na powierzchni, na wierzchu, na świecie, na górze, an den Tag bringen (zu Tage bringen oder fördern); wyciągnąć (wywieść) na świat, na powierzchnię, unter Tage (in der Grube); na dole, pod ziemią, w kopalni, zu Tage gehen; wschodzić na powierzchnię (na świat), zbliżać się ku powierzchni (geol. górn.).

Tagabraum p. Abraum.

Tagarbeit (Arbeit über Tage); robota (praca) wierzchnia, światowa (górn.).

Tagearbeit (Tagarbeit, Tagesarbeit, Arbeit eines Tages); dniówka, robota (praca) dzienna.

Tagarbeiter (Tagearbeiter); 1) robotnik dzienny, światowy; 2) p. Taglöhner.

Tabellarisch (listenförmig, übersichtlich) ; tabelaryczny.

Tabelle (Übersichtstafel, Liste); tablica, spis.

Tabergit; tabergit (min.).

Tachhydrit; tachhydryt (min.).

Tachograph; tachograf (wskazuje i znaczy chyżość maszyn wyciągowych) (maszyn, góra.).

Tachometer p. Geschwindigkeitsmesser.

Tachyaphaltit; tachyafaltit (min.).

Tachygraph (Schnellschreiber); ta-chygraf (miern.).

Tachygraphometer; tachygrafo-metr (miern.).

Tachylyt (Hyalomelan); tachylit (min.).

Tachylyttuff; tuf tachylitowy (geol.).

Tachymeter (Schnellmesser); tachy-metr, szybkomiar (miern.).

Tachymetertransporteur; transporter (kątomierz, przenośnik) tachy-metryczny (miern.).

Tachymetrie (Schnellmeßkunst); tachymetrya, szybkomiernictwo (miern.)v

Tachymetrische Aufnahme; zdjęcie tachymetryczne (miern.).

Tafel; 1) tablica; 2) płyta.

Kundmachungs —; tablica ogłoszeń.

Tafelbrikett (Salzbrikett); brykieta (cegiełka) tabliczkowa (soln. warze!.).

Tafeldifferenz; różnica tablicowa (mat.).

Tagaufseher p. Platzaufseher.

Tagbau (Tagebau, offener oder oberirdischer Abbau) p. Abraum.

Tagbaugrube; kopalnia odkrywkowa, wierzchnia, światowa (górn.).

Tagbauhorizont (Tagbausohle); poziom (piętro) wierzchni, odkrywkowy, światowy (górn.).

Tafelführer; tablicowy (znaczy ilość wózków kredą na tablicy) (góra.).

Tafelförmig (von Mineralien); tabliczkowy, tabliczkowaty (min.).

Tafelglas (Scheibenglas, Fensterglas); szkło taflowe, szyba, szklina.

Tafelgradierung; tężenie tablicowe (soln.).

Tafelholz; drzewo okładzinowe (bud.).

Tafelmessing (das stärkere Messing- Tagbogen (Tagebogen); łuk dzienny blech); mosiądz taflowy, płytkowy (gwiazdy) (astr. miern.).

(blacha mosiężna) (met. techn.).    Tagbruch (Tagebruch, Tagesbruch);

Täfeln (vertäfeln); płycie, płytować, załam, zawalisko, lej, zapadlisko, taflować.    kotlisko (górn.).

Tafelsalz; sól stołowa (soln.).    Tagebau p. Tagbau.

Tafelsalzverpackung; pakowanie Tagebogen p. Tagbogen.

(opakowanie) soli stołowej (soln. Tagebuch (Tagbuch); dziennik, pa-warzel.).    miętnik.

Tageerze (pl.); rudy powierzchniowe, światowe (górn. geol.).

Tageförderung (Tagförderung); 1) przewóz wierzchni, dzienny, światowy; 2) wyciąganie na świat, na powierzchnię (górn.).

Tagegang (Taggang); żyła powierzchniowa, wierzchnia, dzienna, światowa (geol. górn.).

Tagegebäude p. Taggebäude.

Tagegebirge; wystercze skalne (geol.)

Tagegehänge (Taggehänge); złoże powierzchniowe, powierzchowne (geol. górn.).

Tageinbau (Einbau); włom dzienny, wierzchni, wchód do kopalni (górn.).

Tagekranz p. Tagkranz.

Tagelohn p. Taglohn.

Tagelöhner p. Taglöhner.

Tageöffnung p. Tagöffnung.

Tageort p. Tagstrecke.

Tagerösche (Tagrösche) p. Rösche.

Tagesanlage; 1) zakład na powierzchni, na świecie; 2) urządzenie światowe, instalacya światowa.

Tageschacht p. Tagschacht.

Tageschicht p. Tagschicht.

Tagesleistung; dzionka (t. j. wytwórczość całodzienna).

Tagesoberfläche (Erdoberfläche); powierzchnia ziemi (geol.).

Tagesordnung; porządek dzienny.

Tagesrapport; doniesienie codzienne, raport codzienny.

Tagestollen p. Tagstollen.

Tagestrecke p. Tagstrecke.

Tagetiefbau (tiefgehender Tagbau); odbudowa odkrywkowa głęboka, odkrywka głęboka (górn.).

Tagewasser p. Tagwasser.

Tagewerk p. Tagwerk.

Tagezimmer p. Tagkranz.

Tagezug p. Tagzug.

Taggebäude (Tagegebäude); budynki (budowle) światowe, budynki (budowle) na powierzchni, na świecie (górn.).

Taggerölle; lawa żwirowa, szutro-wisko (geol.).

Taggeld (Tagegeld); płaca dzienna, dzienne.

Tagilit; tagilit (min.).

Tagkranz (Tagekranz, Tagezinuner); wieniec wierzchni, światowy, zrębowy, wchodowy (w szybie) (górn.).

Tagkranz (Tagöffnung des Schachtes) p. Schachtmund.

Taglohn (Tagelohn); płaca dzienna, dniowe.

Taglöhner (Tagelöhner); wyrobnik, najemnik dzienny.

Tagmaß; miara dzienna, wierzchnia, wychodnia (pr. górn.).

Tagöffnung (Tageöffnung) eines Schachtes p. Schachtmund.

Tagort (Tageort) p. Tagstrecke.

Tagrösche (Tagerösche) p. Rösche.

Tagschacht (Tageschacht) p. Schacht.

Tagschicht (Tageschicht, Schicht bei Tage); szychta (zmiana) dzienna, dniówka (górn.). halbe —; półdniówka.

Tagschicht (Tageschicht, Schicht über Tage); szychta (zmiana) wierzchnia, górna, dzienna, światowa (górn.).

Tagsteiger; stygar (sztygar) wierzchni (górny, światowy) (górn.).

Tagstollen (Tagestollen); sztolnia dzienna, światowa, sztolnia dla wód dziennych, światowych (górn.).

Tagstrecke (Tagestrecke, Tagort, Tageort); chodnik (pochylnia) wierzchni, światowy (z powierzchni ziemi w głąb kopalni biegnący) (górn.).

Tagstunde; godzina dzienna, wschodnia (na kompasie 6 h) (miern. górn.).

Tagwächter; stróż dzienny.

Tagwasser (Tagewasser); woda wierzchnia, dzienna, światowa (górn.)

Tagwerk (Tagewerk, Arbeit eines Tages, einer Schicht); praca dzienna, jednodniowa, jednoszychtowa fgórn.).

Tagzug (Tagezug); ciąg naziemny, światowy (miern. górn.).

Tal (pl. Täler); dolina (geol.).

Einbruchs —; dolina wyłomowa, epigenetisches —; dolina epige-netyczna.

Erosions —: dolina erozyjna. Längs —; dolina podłużna.

Quer —; dolina poprzeczna. Spalten —, (Verwert'ungs —); dolina szczelinowa.

Synklinal —; dolina synklinalna. tektonisches —; dolina tektoniczna.

Trocken —; dolina sucha.

Zirkus—, (Kare); dolina cyrkowa.

Talcosit; talkozyt (min.).

Talg (Inselt, Unschlitt); łój (matr.).

Talk (prismatischer Talkglimmer) ’ talk, łojek, słoniniec (min.).

Talkapatit (Kussinskit); talkapatyt kussynskit (min.).

Talkeisenerz (Talkeisenstein); talk żelazisty (min.).

Talkerde (Bittererde, Magnesia); ziemia gorzka, magnezya (min.).

Talkerdalaun p. Magnesiaalaun.

Tantalerz; tantalan (min.).

hemiprismatisches —, (Colum-bit); kolumbit.

prismatisches —, (Tantalit); tan-talit.

Tantalit (prismatisches Tantalerz); tantalit (min.).

Tantallampe; lampa tantalowa (el.). Tantieme (Ertragsanteil); tantyema (udział w zysku).

Tantochrone; tantochrona.

Talkglimmer; łyszczyk łojkowy, ma-gnezyowy, mika magnezowa (min.).

Talkgneis p. Protogingneis.

Talkgranit p. Protogin.

Talkhydrat (Brucit, rhomboedrischer Kuphonglimmer); brucyt (min.).

Talkoid; talkoid (min.).

Talkschiefer; łupek łojkowy, talkowy (geol.).

Talkspat p. Magnesitspat.

Talksteinmark (Myelin); mózgowiec Tapete (Wandbekleidung); tapeta talkowy, myelin (min.).    (obicie ścian pokoju z papieru ko-

Talstrom; rzeka nizinna (geol.).    lorowego, tkaniny, skóry i t. p.).

Taltalit; taltalit (min.).    Tapetenpapier p. Papier.

(bud.).

Talweg; 1) droga w dolinie; 2) profil Tapetentür; drzwi kryte (bud.), dna pod nurtem; 3) ściek doliny, Tapetenwand; ściana tapetowana linia ścieku (nurtu, wartu).

Tandemdampfmaschine p. Dampf- Tapiolit; tapiolit (min.).

maschine.

Tandemmotor; motor (silnik) spół-tłoczyskowy (maszyn.).

Tapezier (Tapezierer, Wandbeklei-der); tapicer, dekorator, obijacz, wy-ścielacz.

Tangente (Berührungslinie); styczna Tapezieren (die Wände mit Tapeten

(geom.).

bekleiden); tapetować.

Tangentenbussole; stycznica, bu- Tara (Gewicht der Warenverpackung); sola stycznych (el.).    tara, ciężar opakowania, ciężar mar-

Tangentengalvanometer; galwa-    twy.

nomierz stycznych (el.).    Tarieren (das Reingewicht einer

Tangentenkraft p. Tangentialkraft.    Ware bestimmen); tarować.

Tangentenmethode; tyczenie rzęd- Tarierfläschchen (Pyknometer);

nemi od stycznej (miern.). Tangentenschraube (Gefällschrau-be); śruba styczności, stycznych (miern.).

piknometr (fiz.).

Tarif (Preisverzeichnis, Frachtsatz); taryfa, wykaz opłat, cennik przewozu.

Tangentialbewegung; ruch po stycznej, ruch styczny (mech.). Tangentialdruck; ciśnienie styczne (mech.).

Tangentialbeschleunigung; przy- Tarifbestimmung; przepis taryfowy, spieszenie styczne, przyspieszenie postanowienie taryfowe, po stycznej (mech.).    Tarifsatz; stopa taryfowa, cena za

sadnicza.

Tariftabelle; skorowidz taryfowy, cennikowy.

Tarnowitzit; tarnowicyt (min.).

Tangentialebene; płaszczyzna sty- Taschenakkumulator; akumulator

czna (geom.).

Tangentialkraft (Tangentenkraft, tangierende Kraft); siła styczna, siła po stycznej (mech.).

kieszonkowy (et.).

Taschengalvanometer; galwano-metr kieszonkowy (el.). Taschengalvanoskop; galvanoskop Tangentialschraube p. Tangenten- kieszonkowy (el.).

schraube.

Tangieren (berühren, treffen); stykać się, dotykać.

Tankit; tankit (min.).

Tankwagen (Zisternenwagen); wóz

Tascheninstrument; przyrząd kieszonkowy (el.).

Taschenkompaß (Handkompaß); kompas kieszonkowy, ręczny (górn. geol.).

strument niwelacyjny (przyrząd po-ziomniczy, poziomnik) kieszonkowy (miern.).

Tasmanit; tasmanit (min.).

Taster; 1) p. Tasterzirkel; 2) przycisk, klawisz (el.).

cysternowy, zbiornikowy (do prze- Taschennivellierinstrument; in-wozu nafty, benzyny i t. d.).

Tanne (Tannenbaum); jodła.

Tannenbalken; belka jodłowa (bud.).

Tannenbrett; deska jodłowa.

Tannenholz; jedlina, drzewo jodłowe.

Tantal; tantal (ehern.).

Teich; staw, sadzawka.

Tasterzirkel (Taster); cyrkiel tokarski, średnicowy, kabłąkowy.

Tatze (Hebetatze) eines Pochstenipels p. Hebedaumen.

Tau (Seil); lina, linwa.

Taub (unhaltig); płonny, czczy, pusty, jałowy (geol. górn.).

Tauber Gang p. Gang.

Taubes Gestein p. Gestein.

Taubes Mittel p. Mittel.

(Reserve —); staw

Sammel

zapasowy, zbiorczy.

Teichdamm; grobla stawowa. Teichdammbau (Dammbau); budowa grobli (rob. wod.). Teichdammbruch (Dammbruch);

przerwanie grobli (rob. wod.). Teichdammkörper (Dammkörper); grobla, korpus grobli (rob. wod.). Taube Kohle (Steinkohle); węgiel j Teichdammkrone p. Dammkrone.

martwy, martwina.

Tauchelement; stos (ogniwo, element) zanurzany (el.) p. Element.

Taucher; nurek.

Taucher (Senkröhre) p.    Bohrtäucher.    grobli.

Taucherapparat; przyrząd nur- Teichgräber; Stawarz, grabarz (sta-kowy.    wów).

Taucherarbeit; robota (praca) nur- Teichrechen (Teichgatter); krata kowa.    w stawie.

Taucherglocke; dzwon nurkowy, Teichschlamm;    muł stawowy,

podwodny.    Teichschleuse;    śluza stawowa.

Taucherkolben p. Plunger.    Teichwasser; woda stawowa.

Taucherschacht; szyb nurkowy, szyb    Teigig (teigicht); ciastowaty.

dla nurków (celem robienia prób Teigigwerden des Eisens; tężenie żelaza (gdy    w ognisku fryszer-

skiem gęstnieje    i zaczyna tworzyć

dul.) (met.).

Teil; 1) część; 2) strona (mat.); 3) dział, udział.

Teilbar; dzielny, podzielny, rozdzielny. Teilbarkeit; podzielność.

Teichdammstauchung (Dammstauchung); ubijanie grobli, utykanie grobli (iłem).

Teichdammtor (Dammtor); wrota

podwodnych) (górn.).

Taufschein; metryka chrztu.

Taupunkt; punkt tajania, topnienia.

Tauriseit; tauryscyt (min.).

Taxe (Preissatz); taksa, cena, opłata.

Taxieren (abschätzen); cenić, oceniać, taksować.

Technik; 1) technika, nauka technicz- ! Teilbau; budowa częściowa (bud.), na; 2) szkoła techniczna, zakład nau-    Teilen: dzielić, podzielić, rozdzielić,

kowy techniczny; 3) wykonanie na-    Teilentladung; wyładowanie (wy-

leżyte.    prądnienie) częściowe (el.).

Techniker; 1) technik; 2) słuchacz Teiler; dzielnik, podzielnik (mat.).

techniki.    größter gemeinschaftlicher    —;

Technisch; techniczny.    największy wspólny podzielnik.

Technolog; technolog.    Teilgestänge; przedłużnica (wierce-

Technologie(Gewerbelehre);techno- nie szybów) (górn.).

logia.    Teilhaber; spólnik.

Teer; maź, dziegieć, smoła (płynna).    Teilkoordinaten; spółrzędne cząst-

Berg—, (Erd—); dziegieć ziemny kowe (miern.).

(min.).    Teilkreis; 1) obwód podziałowy

Teeranstrich; powłoka    smolna.    (kół zębatych); 2) koło podziałowe

Teeren; mazić, smolić, smołować,    (miern.).

dziegciować.    Teilleitersystem; układ (system)

Teerfaß; maźnica.    oddziałowy (el.).

Teergas; gaz smolny, gaz ze smoły.    Teilmaschine; dzielarka, podziel-

Teerleinwand; płótno namazione.    nica (techn.).

Teerpappe p. Dachpappe.    Teilnehmer; uczestnik.

Teerplache; płachta namaziona.    Teilsohle (Mittelsohle) p. Mittellauf.

Teerüberzug; powłoka smolna, po- Teilstrecke; część szlaku (kol.).

włoka z mazi.    — des Netzes; działka sieci (rur,

Tegel; tegel (glina tłusta niebie- przewodów elektrycznych i t. d.).

skawa) (geol.).    Teilstrich; 1) kreska podziału (miern.);

Tegelformation (Tegelgebilde, Te-    2) znak dzielenia (mat.).

gel); utwór teglowy, iłowy (geol.). i Teilstrom; prąd częściowy (el.).

Telegraphenstreifen; pasek (taśma) Morsego.

Teilung; 1) dzielenie; 2) podział, podziałka; 3) rozdział.

—    der Flächen; podział płaszczyzn.

—    der Pfeiler; rozdział filarów

—    der Zahnräder; podziałka kół zębatych.

Teilungsebene; płaszczyzna działowa (geom.).

Teilungsfehler; błąd podziału, błąd w podziale (miern.).

Teilungssohle (Mittelsohle, Teilungshorizont) p. Mittellauf.

Teilungsstrecke (Parallele, Tei-lungsdurchhieb) p. Parallelstrecke.

Teilungszeichen; łącznik.

Teilzahlung; uplata p. Rate.

Teilzirkel; cyrkiel z podziałką.

T-Eisen (Einfach T-Eisen); teownik, żelazo teowe (tuet.).

Tekoretin (Fichtelit); tekoretyn (min.).

Tekticit (Braunsalz); sól brunatna, gniada, tektycyt (min.).

Tektonik; tektonika, układ skał (geol.).

Tektonisch; tektoniczny, górotwórczy (geol.).

Telegramm (Drahtnachricht, Kabelnachricht); telegram, depesza.

Telegraph (Fernschreiber); telegraf, optischer —; ramieniec, semafor.

Telegraphenalphabet; alfabet telegraficzny.

Telegraphenamt; urząd telegraficzny.

Telegraphenanlage; urządzenie telegraficzne.

Telegraphenapparat; przyrząd telegraficzny.

Telegraphenbau; budowa telegrafów.

Telegraphenbeamter (Telegraphenbeamte, Telegraphist); telegrafista, urzędnik telegraficzny.

Telegraphendraht; drut telegrafi

Telegraphentechnik; technika telegrafu.

Telegraphenwesen; telegrafia, urządzenia telegraficzne.

Telegraphie (Fernschreibekunst); telegrafia.

drahtlose —, (— ohne Draht); telegrafia bez drutu, mehrfache —; telegrafia wielo-znakowa.

Telegraphieren (drahten); telegrafować.

Telegraphisch (drahtlich, durch Draht); telegraficznie. Telegraphist p. Telegraphenbeamter.

Telephon (Fernsprecher); telefon. Telephonamt; urząd telefoniczny. Telephonanlage; urządzenie telefoniczne.

Telephonbeamter (Telephonist); telefonista, urzędnik telefoniczny.

Telephonbrücke; mostek z telefonem.

Telephondepesche; depesza telefoniczna.

Telephondraht; drut telefoniczny. Telephonempfänger; słuchawka, odbieracz telefoniczny. Telephongebühr; telefonowe, opłata za telefonowanie. Telephongespräch; rozmowa telefoniczna.

Telephonieren (fersprechen); telefonować.

Telephonisch (durch Fernsprecher); telefonicznie.

Telephonist p. Telephonbeamter. Telephonleitung; przewód (przewodnik) telefoniczny.

czny.

Telephonlinie; linia telefoniczna. Telephonmast; słup telefoniczny. Telephonmembran (Telephonmembrane) ; błona telefoniczna. Telegraphenleitung; 1) przewód Telephonnetz; sieć telefoniczna, (przewodnik) telegraficzny; 2) za- Telephonschnur; sznur telefoniczny, rząd telegrafów.    Telephonsender; przesyłacz (prze-

Telegraphenlinie; linia telegrafi-    syłak) telefoniczny.

czna.

Telephonstation (Telephonzentrale); Telegraphenmast (Telegraphen-    stacya telefoniczna, stać. telefonów.

säule); słup telegraficzny.    Teleskop (Fernrohr); teleskop, da-

Telegraphennetz; sieć telegrafi-    lekowidz, dalekowid.

czna.    Tellerhammer; 1) p. Hammer; 2)

Telegraphenschlüssel; klucz tele-    p. Tritthammer.

graficzny (do depesz).    Tellermetall (Tellersilber, Ausglüh-

Telegraphenstation; stacya tele-    Silber); srebro wyżarzone, amalga-

graficzna.    mowane (met.).

Tellertrocknung (Salztrocknungmit Temperaturerhöhung; podniesie-Dampf); suszenie talerzowe (warzel.).

nie się tempatury.

Temperaturerniedrigung; spadek (obniżka) temperatury.

Temperaturgefälle; 1) spadek tem-pei’atury; 2) różnica temperatui’.

Temperaturmessung; pomiar temperatury.

Temperaturunterschied p. Tem-raturdifferenz.

Temperaturzunahme; wzrost (podwyższenie się) tempei’atui’y.

Temperguß; leizna kujna, żelazo lane odwęglone (met.).

Tempera (Stahl. Gußeisen) p Anlassen.

Temperschraube p. Stellschraube.

Temporär (zeitweilig); czasowy, tym

Tellerventil p. Ventil.

Tellur; 1) telur (chem.): 2) telur, ziemian rodzimy (min.).

Tellurhlei (Altait, hexaedrisches Tellur); ałtait, telurek ołowiu (min.).

Tellurdioxyd; dwutlenek teluru (chem.).

Tellureisen (tellurisches Eisen); żelazo teluryczne (min.).

Tellurerz (pl. Tellurerze); ruda te-lurowa, telurzak (min.).

Tellurglanz p. Nagyagererz.

Tellurgoldsilber p. Petzit.

Teilurige Säure; kwas telurowy (chem.).

czasowy.

Tender (Vorratswagen); tender, jaszczyk (kol.).

Tenderlokomotive (Tendermaschine); tendivak, tendrówka, lokomotywa tendi’owa (kol.).

Tennantit (dodekaedrischer Dystomglanz); tenantyt (min.).

Tenorit; tenoryt (min.).

Tension (Expansivkraft, Spannkraft); px⁻ężność, rozprężliwość.

Tephroit; tefroit (min.).

Teratolith (Eisensteinmark, sächsische Wunderei’de); teratolit, cudowna ziemia saska (min.).

Terbium; terb, terben (chem).

Terebratula; terebratula, przewier-tek (małża ramionopława skamieniała) (geol.).

Termin (Frist); termin, okres.

Terminologie (Fachwörter); terminologia. słownictwo.

Ternärbleierz p. Leadhillit.

Terpentin; terpentyna (matr.).

Terpentinöl; olej terpentynowy (matr.).

Terpentinölfirnis p. Firnis.

Terra die Siena p. Hypoxanthit.

Terra sigillata p. Spliragid.

Terrain (Boden, Gelände, Gegend); naziom, powierzchnia ziemi, tei’en.

Terrainaufnahme; zdjęcie terenu, naziomu (miern.).

Terraindarstellung; przedstawienie kształtów tei’enu (miern.).

Terrainlehre; terenoznawstwo.

Terrainmessung; pomiar terenu.

Terrainverhältnisse; stosunki terenowe (terenu).

Terrakotte (Terrakott, gebrannte Tonerde); tei’akota (bud.).

Tellurische Kräfte; siły teluryczne (geol.).

Tellurischer Magnetismus (Erdmagnetismus); magnetyzm ziemski.

Tellurit (Tellurocker); teluryt, ochra telurowa (min.).

Tellurnickel p. Melonit.

Tellurocker p. Tellurit.

Tellursäure; kwas telurowy (chem.).

Tellursilber p. Hessit.

Tellursilbergold p. Sylvanit.

Tellurwasserstoff; telurowodór, kwas telurowodorowy (chem.).

Tellurwismut (l’homboedrischer Eu-tomgla' z); telurek bizmutu (min.).

Temper (Register) p. Essenklappe.

Temperament einer Grube (Grubentemperament); temperament kopalni (kwadrat objętości powietrza podzielony przez wysokość słupa wody) (górn.).

Temperatur (Wärmegrad); tempex-a-tura, ciepłota, ciepłostan. absolute — ; teiuperatm-a bezwzględna.

Gruben —; temperatui’a kopalni.

Luft —; temperatura powietrza, kritische —; temperatura krytyczna.

mittlere —; tempai'atui'a średnia.

Mischungs —; temperatui’a mieszaniny.

Verbrennungs —, (pyrometri-scher Heizwert); temperatura spalania.

Temperaturabfall; spadanie (zniżenie się) temperatury.

Temperaturänderung; zmiana temperatury.

Temperaturdifferenz (Temperaturunterschied) ; różnica temperatury.

Dexel.

P-.

Terrasse; 1) upłaz (taras u stóp gór, równina na stoku góry) (geol.); 2) p. Flußterassan; 3) iaras, weranda otwarta (naziom przed budowlą) (bud.).

Terrassenmauer (Futter, nauer); mur podwałowy, oporowy, wsporczy, podporowy, tarasowy (bud.).

Terrazzo (eine Estrichart); terrazzo, posadzka mozaikowa (posadzka cementowa z wtłoczonymi w nią drobnymi kamyczkami) (bud.).

Terrestrisches Fernrohr (Erdfernrohr); luneta ziemska, terrestryczna.

Tertiär; trzeciorzędny, trzeciorzędowy (geol.).

Tertiärformation (Tertiärgebilde, Tertiärgebirge, Tertiärgruppe, Tertiärsystem, känozoische Formation); formacya trzeciorzędna, trzeciorzędowa (geol.).

Tertiärmeer; morze trzeciorzędne, trzeciorzędowe (geol.).

Tertiärperiode: okres trzeciorzędny, trzeciorzędowy (geol.).

Tertiärschichten; warstwy trzeciorzędne, trzeciorzędowe (geol.).

Tertiärsystem p. Tertiärformation.

Teschenit; cieszynit (geol.).

Teslalicht; światło Tesli (el.).

Tesserakontaoktaeder (Achtund-vierzigflach); czterdziestoośmiościan (kryst.).

Tesseralsystem p. Kristallsystem.

Test (Teste, Kapelle); kapelka, czarka, miseczka (z kości palonych zrobiona do kupolowania srebra) (met.).

Testasche p. Silberkrätze.

Testkörner (pl.) ziarnka kapelkowe (met.).

Tetartin (Natronfeldspat, Albit); te-tartyn, albit (min.).

Tetartoedrisch; t etartoedryczny, ćwiartkowy (kryst.).

Tetradymit (rhomboedrischer Eu-tomglanz); tetradymit (min.) p. Tellurwismut.

Tetraeder (Vierflächner, reguläres Tetraeder, Vierflach, Hemioktaeder); czworościan, tetraedr (kryst.).

Tetraedrisch; czworościenny (min.).

Tetraedrit p. Fahlerz.

Tetragon; czworobok, czworokąt (kryst.).

Tetragonalsystem p. Kristallsystem.

Tetrakishexaeder (Viermalsechsflach, Viermalsechsflächner, Pyramidenwürfel, hexaedrisches Trigo-nal-Ikositetraeder, hexaederkantiges

Ikositetraeder, Fluroid); tetrakishe-ksaedr, sześcian piramidalny, sześcian poczwórny (kryst.).

Tetrakontaoktaeder (Acht und vierzigflach) ; czterdziestoośmiościan (kryst.).

Tetraphylin; tetrafylin (min.).

Teufe (Tiefe); głębokość, głębia, głębi z n n (górn,).

ewige —; głębokość nieograniczona, głębokość niezmierzona (wieczna), bezednie, bezdno.

— einbringen p. Einbringen.

Teufen p. Abteufen.

Teufenzeiger; wskaźnik głębokości, głębizny, ostrzegacz (klatkowy) (maszyn. górn.).

Teuerungszulage; dodatek droży-źniany.

Texasit p. Nickelsmaragd.

Texel

Textilarien: tekstilarye (otwornice) (geol.).

Textur (der Mineralien) p. Struktur.

Thallium; tal (chem.).

Thenardit; tenardyt (min.).

Theodolit; teodolit, ścisłokąt (miern.). Bussolen —; teodolit busolowy, teodolit z busolą.

Gruben —; teodolit kopalniany, górniczy.

Mikroskop —; teodolit mikroskopowy.

Repetitions —; teodolit powtarzający, repetycyjny.

Theodolitaufnahme; zdjęcie teodolitowe. zdjęcie teodolitem (miern.).

Theoretisch (wissenschaftlich, lehr-tihnlich); 1) teoretycznie, naukowo, 2) teoretyczny, naukowy.

Theorie (wissenschaftliche Anschauung); teorya.

Thermen (warme o. heiße Quellen); cieplice, termy, źródła gorące (geol.).

Thermisch; cieplny, termiczny.

Thermoaräometer; termoareometr (areometr z termometrem) (soln.).

Thermobarometer; termobarometr (termometr z barometrem).

Thermochemie; termochemia.

Thermodynamik (mechanische Wärmetheorie); termodynamika, dynamika ciepła.

Thermoelektrizität (Wärmeelektrizität) ; termoelektryczność, elektryczność ciepła (el.).

Thermoelement (thermoelektrisches Element); ogniwo termoelektryczne (el.).

Thermomagnetisch; termomagne- Thoriumoxyd (Thoroxyd, Thorerde);

tyczny.    ziemia torowa, tlenek torowy (chem.).

Thermomanometer; termomano- Thraulit (Hisingerit); .traulit (min.).

metr.    Thrombolit; trombolit (min.).

Thermometer (Wärmemesser); ter- Thulit; tulit (min.), mometr, ciepłomierz (fiz.).    Thumerstein (Thumit, Axinit von

Luft —; termometr powietrzny.    Thum); aksynit (z Tumu) (min.).

Quecksilber —; termometr rtę- Thunderit; thunderyt (materyał wy-ciowy.    buchowy bezpieczny.

Weingeist —; termometr wysko- Thuringit; turyngit (min.).

kowy, alkoholowy.

—    fällt; termometr spada.

—    steigt; termometr idzie w górę.

Thermometermessung (thermo-metrische Messung); pomiar termo-metryćzny.

Thermometerröhre; rurka termo-metrowa (fiz.).

Thermometersäule; słupek termo-metrowy, słupek w termometrze (fiz.).

Thermometerskala; podziałka termometru (fiz.).

Thermometrograph; termometro-graf (fiz ).

Thermomultiplikator; termomul-typlikator (el.).

Thermonatrit (prismatisches Natronsalz); termonatryt (min.).

Thermoreihe; szereg termoelektryczny (el).

Thermosäule (thermoelektrische Säule); stos termoelektryczny (el.).

Thermoskop; termoskop (fiz.).

Thermostrom (thermoelektrischer Strom, durch Wärme erzeugter Strom); termoprąd, prąd termoelektryczny (el.).

Thjorsanit; tjorsanit (min).

Thomas - Flußmetall (Thomas-Flußeisen) ; żelazo zlewne Thomasa (met.).

Thomas - Gilchrist - Prozeß (Thomasprozeß, Thomasverfahren, Tho-masieren); sposób Thomasa i Gil-christa, świeżenie tomasowskie, to-masowanie (met.).

Thomasschlacke; żużel (zuzel) Thomasa (met.).

Thomasstahl; stal Thomasa (met.).

Thomaswerk; tomasownia (hut.).

Thomsenolith (dimetrischer Pachno-lith); tomsenolit (hagemanit) (min.).

Thomsonit (Comptonit, orthotomer Kuphonspat); tomsonit, komptonit (min.).

Thorerde p. Thoriumoxyd.

Thorit; toryt (min.).

Thorium (Thor); tor (chem.).

Tiebel (Dübel) p. Dobbel.

Tiefbau (Bau ip der Tiefe); odbudowa w głąb, odbudowa wgłębna, podziemna (górn.).

Tiefbau (Tiefbauanlage, Tiefbaugrube, Tiefbauzeche); kopalnia głęboka, głębizna (górn.).

Tiefbauanlage p. Tiefbau. Tiefbangrube p. Tiefbau. Tiefbauschacht p. Schacht. Tiefbausohle (Tiefbauhorizont); poziom najgłębszy, piętro najgłębsze (górn.).

Tiefbaustollen; sztolnia najgłębsza, wgłębna (górn.).

Tiefbauzeche p. Tiefbau. Tiefbohrapparat; przyrząd do głębokiego wiercenia (wierć. ziem.). Tiefbohrmethode (Tiefbohrverfahren); sposób wiercenia głębokiego (wierć. ziem.).

Tiefbohrtechnik; technika wiercenia głębokiego, wiertnictwo głębokie (wierć. ziem.).

Tiefbohrung; wiercenie głębokie (wierć. ziem.).

Tiefdruck (Niederdruck); ciśnienie niskie.

Tiefe p. Teufe.

Tiefenaufnahme; pomiar głębokości (miern. górn.).

Tiefenwinkel; kąt spadu, obniżenia, głębokości (miern.). Tieferlegung; pogłębianie (koiyta rzeki, kopalni).

Tiefseeablagerungen; osady morskie (geol.).

Tiefseeton p. Ton.

Tiefstes (das Tiefste) eines Grubenbaues, des Schachtes p. Schachttiefstes.

Tiegel (Schmelztiegel); tygiel, topnik (chem. hut.).

Tiegelflußstahl p. Tiegelstahl. Tiegelgießerei; odlewanie (lanie) tyglowe, w tyglach (met.) p. Gießerei. Tiegelguß; odlew tyglowy (met.) p. Guß.

Tiegelgußstahl p. Tiegelstahl.

Tiegelgußstahlofen (Gußstahlofen); piec na stal (laną) tyglową (met.).

Tiegelofen; tyglak, piec tyglowy naczynny (hut.).

Tiegelprobe; próba tyglowa (hut.).

Tiegelschachtofen (kleiner Schachtofen zum Tiegelschmelzen); piec szybowy na tygle, szybówka tyglowa (hut.).

Tiegelschmelzofen; piec topielny (topiący) tyglowy (hut.).

Tiegelstahl (Tiegelflußstahl, Tiegelgußstahl; stal lana tyglowa, stal tyglowa (met.).

Tiemannit (Selenquecksilber, Selenmerkur); timanit (min.).

Tierreste (Tierversteinerungen); resztki (skamieniałości, skamieliny) zwierzęce (geol.).

Tilkerodit p. Selenkobaltblei.

Tigerauge; tygrysie oko (min.).

Tilgung; 1) umorzenie (spłacenie) długu; 2) amortyzacya.

Tille (Dille); tuleja, tulejka (rurkowata część narzędzia do osadzenia rękojeści).

Tinkal

Tinkalzit; tynkalcyt (min.).

Tinte; atrament, inkaust.

Tirmannsche Perkussionsziin-    (geol.).

dung; zapalenie udarowe (sposo- Titrieren (den Feingehalt bestimmen); miareczkować, miarować, ty-trować (ehern, met. prob.).

Tischklemme; zacisk stołowy (el.). Titrierung (das Titrieren); miarecz-

Tischlampe (Stehlampe); lampa sto-    kowanie, tytrowanie (chem. met.

łowa, stojąca.

Tischler (Schreiner); stolarz.

Tischlerarbeit (Schreinerarbeit); stolarka, robota stolarska (stoi.).

Tischlerei; 1) stolarstwo, rzemiosło stolarskie; 2) stolarnia, pracownia stolarska (stoi.).

Tischlerhandwerk p. Tischlerei 1).

Tischlerhacke; siekiera stolarska.

Tischlerkitt (Holzkitt); kit stolarski.

Tischlerleim (Hornleim); klej stolarski (matr.).

Tischlermeister; majster stolarski.

Tischlersäge; piła stolarska (narz.).

Tischlerware; wyrób stolarski.

Tischlerwerkstatt (Tischlerwerkstätte, Tischlerei); stolarnia (stoi.).

Tischlerwerkzeug; narzędzia (naczynie) stolarskie.

Tischplatte; płyta stołowa (stoi.).

Tischtelephon; telefon stołowy.

Titan; tytan (chem.).

Titaneisen (Titaneisenerz, Titaneisen- j stein, Ilmenit); żelazo tytanowe, że- |

p. Borax.

bem) Tirmanna (górn.). Tirolit p. Kupferschaum.

laziak tytanowy, nigryn, ilmenit (min.)

Titaneisensand (Titansand, Menac-canit, Menakan); ilmenit piaskowy, menakanit (min.).

magnetischer —. (Titanmagneteisen in Körnern); tytanowo-żelazny piasek magnetyczny.

Titanerz; tytanian, ruda tytanowa, oktaedrisches—, (Pyrochlor); pi-rochlor.

peritomes —, (Rutil); rudzieniec,. ruty].

prismatisches —, (Titanit, Sphen); tytanit, sfen.

pyramidales —, (Anatas); anataz. Titanhaltig; zawierający tytan. Titanit (Sphen, Greenovit, Gelb- und Braunmenakerz, prismatisches Titanerz) ; tytanit, sfen (min.).

Titan - Magneteisen (Trappeisenerz, schlackiges Magneteisen u. magnetischer Titaneisensand); magnetyt tytanowy (min.).

Titansäure; kwas tytanowy (chem.). Titanwürfel (pl.); kostki tytanowe (met.).

Titel; 1) tytuł; 2) dział, ustęp. Tithon; piętro tytońskie (jura górna>

prob.).

Tombak (rotes Messing, Rotmessing, Rotguß); tombak, mosiądz czerwony (stop miedzi z cynkiem) (met. techn.).

Tombakblech; blacha tombakowa (met. techn.).

Tombakdraht; drut tombakowy (met. techn.).

Tombazit; tombacyt (min.).

Tometzek-Ventil; wentyl (zawór) Tometzka (zawór piętrowy) (maszyn, górn.).

Tomsons-Ladevorrichtung; przyrząd ładowniczy (ładowadło) Tom-sona (klatki wyciągowe) (górn.).

Tomsons - WasserziehVorrich

tung; podnośnik wodny Tomsona (maszyn, górn.).

Ton; 1) głos, dźwięk; 2) ton, dobór barw; 3) ił, glina, glinka (geol.). Alaun —, (Alaunerde); glina ałunowa.

Eisen —, (ockriger —); glina żela-zista.

27

Tonig (tonartig, tonhaltig); gliniasty, ilasty, iłowy.

Ton; 1) głos, dźwięk; 2) ton, dobór barw; 3) ił, glina, glinka (geol.). fetter —; glina tłusta, feuerfester —; glinka ogniotrwała. Halbporzellan —, (Fayence —); glinka fajansowa.

kalkhaltiger —; glina wapnista. magerer —; glina chuda. Porzellan —, (Porzellanerde, Kaolin); glina (ziemia) porcelanowa, porcelanówka, kaolin.

Salz —; ił solonośny, solny. Schiefer —; glina łupkowa, łupek iłowy.

seifiger —; miękisz, mydłak. Töpfer —, (plastischer —); glina garncarska, zduńska, plastyczna, weißer Tiefsee —; ił biały głębinowy, głęboko-morski.

Ziegel —; glina ceglarska, glina na cegłę.

Tonartig p. Tonig.

Tonboden; ziemia gliniasta, grunt gliniasty (geol.).

Tonbohrer (Tonlöffel) bohrer.

Toneisenerz p. Toneisenstein. Toneisenstein (Toneisenerz); żela-ziak ilasty, jasnokrusz (min. geol.). brauner —, (toniger Brauneisenstein); żelaziak ilasty brunatny, gelber —; żelaziak ilasty żółty, linsenförmiger —; żelaziak ilasty soczewkowaty.

roter —, (toniger Roteisenstein); żelaziak ilasty czerwony, hematyt iłowy.

Tonlehre (Akustik); nauka o głosie, akustyka.

Tonlöffel (Tonbohrer) p. Löffelbohrer. Tonmergel; margiel ilasty, iłowy (geol.).

Tonmergelboden; grunt gliniasto-marglowy (geol.).

Tonne; 1) tona (waga 1000 kg); 2) beczka.

Tonnen (austonnen) einen Schacht p. Vertonnen.

Tonnenfach (Donfach, Dohnfach Fördertrumm für Tonnen); przedział beczkowy (w szybach) (góra.). Tonnenfach (Donfach, Auskleidung der Schachtstöße für Tonnen); opierzenie beczkowe, opierzenie dla beczek (górn.).

Tonnenfachholz (Tonnenholz, Tumb-holz, Tumfholz, Dumbholz, Dumpf-holz); podpórka opierzenia beczkowego (w szybach pochyłych) (górn.). p. Löffel- Tonnenförderung; wyciąganie beczkowe, wyciąganie w beczkach (górn.). Tonnengang (Schachtstangengang, Schachtlattengang, Tonnenfach) in flachen Schächten; przedział beczkowy (górn.).

Tonnengerippe; okucie beczkowe, okucie beczek (górn.). Tonnengewölbe p. Gewölbe. Tonnenleitung (im Schacht); ślizy (prowadnice, kierowniki, wodzidła) beczkowe (górn.).

Tonerde (Aluminiumoxyd); glinka, j Tonnensalz p. Fässersalz.

. tlenek glinowy (ehern.).    Tonnlage (Tonnläge, Tonnlege, Donn-

kieselsaure—, (kieselsaures Alu- lagę, Donnlege, Dohnlege); 1) upad, minium, Tonerdesilikat, Aluminium-    nachylenie (pokładu); 2) szyb po-

silikat); krzemian glinowy.    chyły; 3) chodnik upadkowy, po-

phosphorsaure—, (phosphosaures chyły, pochylnia (górn.).

linia pochyła (miern. górn.).

Tonerdehydrat (Aluminiumhydro- Tonnlägiger Schacht p. Flach-xyd); wodorotlenek glinowy (chem.).

Tonerdemetall p. Aluminium.

Tonerdephosphat p. Tonerde (pho- | Tonnlagsstrecke(Tonnlagsort,Tonn-

lage) p. Tonnlage 3). Tonerdesilikat p. Tonerde (kiesel- Tonnudel (Tonwolger, Wolger) p.

Lettennudel.

Tonerdesulfat p. Tonerde (schwefel- Tonnung p. Vertonnung.

saure).    Tonplatte; 1) płyta gliniana; 2) za-

Tönern (von Ton); gliniany.    lepa (w hutach cynkowych).

Tongräberei (Tongrube); glinisko, Tonporphyr (Tonsteinporphyr); por-glinianka, glinica, glinnik.    fir ilasty, iłoporfir (geol.).

Aluminium, Tonerdephosphat, Alu- Tonnlägig (tonlegig, donlägig, don-miniumphosphat); fosforan glinowy. läge, donläg, dohnlägig, dohnlege); schwefelsaure —, (schwefelsaures upadkowy, pochyły, ukośny (górn.). Aluminium, Tonerdesulfat, Aluini- Tonnlägige Linie (flache Linie); niumsulfat); siarkan glinowy.

schacht.

Tonnlagsort p. Tonnlagsstrecke.

sporsaure).

saure).

Tonrohr; rura kamionkowa, gliniana (bud.).

Tonsandstein; piaskowiec gliniasty (geol.).

Tonschiefer; iłołupek, łupek gliniasty, ilasty (geol.).

Tonskala; skala cieni, kreskowania, barw (miern.).

Tonstein (verhärteter Ton); glina stwardniała (geol.).

Tonsteinporphyr p. Tonporphyr.

Tonzelle; przepona gliniana (el.).

Topas (prismatischer Topas); topaz (min.).

Topazolith (gelber Granat); topazo-lit (min.).

Töpfer; garncarz, zdun.

Töpfererde (Töpferton); glina gani-carska, zduńska (techn.).

Topfstein (Giltstein, Lavezstein, Schneidestein, Weichstein); garnko-wiec, kamień garnkowy, zduński (geol.).

Topograph (Ortsbeschreiber); topograf.

Topographie (Ortsbeschreibung); topografia.

Tor; brama, wrota.

Torbernit; torbernit (min.).

Torer Schichten; warstwy torskie (tryas) (geol.).

Torf; torf (min. geol.).

Bagger —; torf czerpakowy. Blätter—, (Papier—); torf słoisty, liściowaty.

Erd —, torf ziemny.

Faser —; torf włóknisty.

Pech —, (fetter —, Speck —); torf smolisty, tłusty, zgnilec smolny. Preß —, (gepreßter —); torf tłoczony, prasowany.

Basen —; 1) torf darniowy; 2) p. Fasertorf.

Stich —, (gestochener—); torf ryty.

Torfartig; torfowały, torfowy.

Torfasche; popiół torfowy, popiół z torfu.

Torfbagger; torfiarka (techn.).

Torfberg (Hochmoor, Hochlandsmoor, Hochmoos, Filz); torfowisko wyżynne (geol.).

Torfbetrieb (Torfwirtschaft); torfowanie, gospodarstwo torfowe.

Torfboden (Torfgrund, Torfmoos); grunt torfowy, torfowisko.

Torfeisenerz (Sumpferz) p. Morasterz.

Torferde; ziemia torfiasta, torfowata, torf.

Torfgewinnung; wydobywanie torfu, torfowanie.

Torfgräber p. Torfstecher.

Torfgräberei (Torfstecherei); 1) p. Torfstechen; 2) torfiarnia.

Torfgrube; kopalnia torfu, kopanina torfu, torfowisko.

Torfgrund p. Torfboden.

Torfkäse p. Torfziegel.

Torfkohle; węgiel torfowy.

Torfköhlerei p. Torfverkohlung.

Torflager: złoże torfowe, pokład torfu (geol.).

Torfland p. Torfmoor.

Torflügel; skrzydło bramy, wierzeja, wrotnica.

Torfmoor (Torfmoos, Torfgrund, Torfland, Moor, Moos, Ried); torf, grunt torfowy, trzęsawisko torfowe, torfowisko (geol.).

Torfmoos p. Torfmoor.

Torfpechkohle (Dopplerit); dople-ryt (min.).

Torfpresse; prasa torfowa, prasa do torfu.

Torfpressung; prasowanie torfu.

Torfstechen (Stechen des Torfes, Torfstecherei, Torfstich, Torfgräberei) ; rycie (wydobywanie) torfu.

Torfstecher (Stecher, Torfgräber); torfiarz.

Torfstecherei p. Torfstechen.

Torfstich p. Torfstechen.

Torfverkohlung; zwęglanie torfu.

Torfwerk; zakład torfowy, torfiarnia, torfownia.

Torfwirtschaft (Torfindustrie); gospodarstwo torfowe, przemysł torfowy, torfiarstwo, torfowanie.

Torfziegel (Torfkäse, Wasen, Soden); cegła torfowa, torfówka.

Tornister; tornister, torba skórzana.

Torninisterapparat; przyrząd tornistrowy, torbowy, (do oddychania) (góra.).

Torpedieren; torpedować, rozsadzać (w otworach wiertniczych pod wodą) (wierć. ziem.).

Torricellische Leere (der leere Raum über der Quecksilbersäule des Barometers); próżnia TorriceU’ego.

Torriegel; zasuwa bramna, zasuwa u bramy.

Torsion (Drillung, Zerdrehen, Drehen); skręcenie (mech.).

Torsionsbeanspruchung; natężenie przy skręceniu (mech.).

Torsionsdynamometer; dynamo-metr skrętowy (el.).

27*

Torsionselastizität; sprężystość skręcenia (mech.).

Totliegendes (das rote Totliegende) p. Rotliegendes.

Totpochen (totzerkleinern); tłuc na miałko (sort.).

Totschreiben eine Zeche; uznać kopalnię za niepopłatną (górn.).

Totsölig (ohne alles Fallen); poziomy, bez spadu (górn.).

Totsprechen; zaniechać, opuścić.

Totzerkleinern p. Totpochen.

Tour; 1) obrót, obejście na około, obieg; 2) porządek, kolej; 3) droga, podróż.

Tourenfinderung; zmiana ilości obrotów (maszyn, el.).

Tourenmesser p. Tourenzähler.

Tourenregulalor; miarkownik (regulator) ilości obrotów (maszyn, el.).

Tourenregulierung; miarkowanie (regulowanie) ilości obrotów (maszyn. el.).

Tourenschwankungen; wahania ilości obrotów (el.).

Tourenzahl; ilość obrotów (maszyn, el.).

Torsionselektrodynamometer;

elektrodynamometr skrętowy (el.).

Torsionsfestigkeit p. Festigkeit.

Torsionsgalvanometer; galwano-metr skrętowy (el.).

Torsionskraft; siła skręcająca (mech.)

Torsionsmoment p. Moment.

Torsionsspannung; natężenie przy skręcaniu (mech.).

Torsionswage; waga skręcenia, waga skrętowa (mech.).

Torsionswattmeter; watomierz skrętowy (el.).

Torsionswinkel; kąt skręcenia (mech.).

Torwächter (Torwärter); odźwierny, bramny, wrotny.

Tot (unbrauchbar, untauglich); nieużyteczny, niezdatny, płonny (górn.).

—    bauen (totschlagen, völlig abbauen); odbudować (wyrąbać) całkowicie, na czysto.

—    brechen (vollstängig Zusammen

stürzen); zapaść się (zawalić się)- Tourenzähler (Tourenmesser); liczy-całkowicie, zupełnie.    dło obrotów, iiczyobrót, licznik obro-

—    gehen (vom Wasser); ciec powoli, tów, liczebnik (maszyn, el.).

leniwo, bez spadu.    Tournai - Stufe; piętro tournaijskie

—    hauen (totlegen) die Stollensohle; (karbon dolny) (geol.). prowadzić sztolnię poziomo, bez Tracę p. Trasse.

spadu.    Trachyt (Trapporphyr); trachit (geol.).

Total (gänzlich, gesamt); całkowity. Quarz —; trachit kwarcowy.

Totalbelastung (totale    Belastung) Tracieren p. Trassieren.

p. Belastung.    Tragachse; oś dźwigająca, główna,

Totalreflexion; odbicie całkowite, nośna (kol.).

zupełne (fiz.).    Tragbahre    (Trage); nosze, mary.

Totalsumme (Gesamtsumme); suma Tragbalken (Unterbalken, Träger); ogólna.    podciąg, dźwigar, bierzmo, siestrzan

Totalverlust; strata doszczętna.    (bud.).

Totbrechen p. Tot.    Tragband    p. Stutzband.

Totbrennen; 1) przepalić (wapno) Tragbar; nośny, przenośny.

(techn.); 2) przeprażyć (rudę) (hut.). Tragbaum (Tragebaum) p. Trag-

stempel.

Tragbogen p. Gurtbogen.

Toter Gang (der Maschinen); ruch Tragbühne p. Tragkasten, (trwoniony) martwy (maszyn.).    Trage p. Tragbahre.

Toter Punkt (Totpunkt); punkt mar- Tragegeviere; wieniec podstawowy twy (maszyn.).    j (obudowa szybów) (górn.).

Totes Gebirge; skała płonna, jałowa Trageisen; dźwigar żelazny, legar, (geol. górn.).

Totes Gewicht (tote Last); ciężar ja- Tragekasten p. Tragkasten, łowy, nieużyteczny, martwy p. Tara. Tragekranz p. Tragkranz.

Totes Wasser p. Wasser.    Träger; dźwigar, belka, legar, podciąg.

Totgebaut; odbudowany całkowicie, armierter —; dźwigar wzmocniony, na czysto (górn.) p. Tot.    belka podpięta.

Totgehen (vom Wasser) p. Tot.    Bogen —; dźwigar łukowy.

Tothauen (die Stollensohle) p. Tot. Brücken —; dźwigar mostu. Totlage; położenie martwe (mech.). durchgehender—; dźwigar ciągły.

Tote Umdrehungszahl p. Umdrehungszahl.

żelazo dźwigające (bud.).

Träger; dźwigar, belka, legar, podciąg. Trapez —; dźwigar (belka) trapezowy, trapeźnica.

Träger; dźwigar,belka, legar, podciąg, einfacher —; dźwigar jednoprzę-słowy.

eingespannter —; dźwigar (belka) utwierdzony, wmurowany. Fachwerks —, (weitmaschiger Gitterwerks —); dźwigar (belka) przedziałowy, kratownica.

Fachwerks —, (— mit vertikalen Säulen); dźwigar słupowy, belka słupowa.

Fischbauch —; dźwigar (belka) dolnoparaboliczny, dwuparabolnica (zwykła).

Fisch — p. Linsenträger.

Frei—; belka wolno wisząca (końcem jednym osadzona, zresztą swobodna).

freiaufliegender —; belka podparta.

Gelenks —, (Gerberscher —); dźwigar przegubowy, belka Gerbera. Gitter —, (Gitterbalken); dźwigar kratowy, kratownica.

Halbparabel —; dźwigar (belka) paraboliczny niezbieżny, parabolnica przycięta.

Hängwerks —; dźwigar wiszący, wieszar, nadciąg.

Haupt —; dźwigar główny. Konsolen —, (Konsole, Tragstein); " spornik, wspornica, konsola, krok-sztyn.

kontinuierlicher —; dźwigar (belka) wieloprzęsłowy, ciągły. Linsen —, (Fisch —); dźwigar (belka) osełkowaty. massiver —, (massiver Balken); dźwigar (belka) pełny.

Neben —, (Sekundär —, Zwischen —, Lang —); dźwigar drugorzędny, po-dłużnica.

verdübelter —; dźwigar klinowy, belka skliniona.

verzahnter — ; dźwigar zazębiony.

—    mit polygonalen Gurten; dźwigar wieloboczny, belka wieloboczna.

—    mit schiefer oder mit schräger Lagerung; dźwigar rozporowy prosty.

Träger (Gepäcksträger); posługacz, tłumokowy, tragarz.

Trägereisen (profiliertes Eisen für Träger); żelazo dźwigarowe, dźwi-garownik (met.).

Trägerentfernung; odstęp dźwigarów (bud.).

Tragering; pierścień podstawowy, podporczy, nośny (obudowa szybów sposobem Kind-Chaudrona) (górn.). Tragerolle p. Tragrolle. Trägersystem; układ dźwigarów. Tragestempel p. Tragstempel. Tragewerk p. Tragwerk. Tragfähigkeit (Tragkraft); 1) udźwig, nośność, siła nośna; 2) ładowność, objętość, pojemność (wozu). Tragfeder; sprężyna nośna, wporna, resor.

Tragfestigkeit p. Festigkeit. Tragfläche; powierzchnia hośna, udźwigowa.

Traggabel (für Gießer); nosze wi-dłowate (odl.).

Trägheit (Trägheitsvermögen, Beharrungsvermögen); bezwładność (mech.) Trägheitsarm; ramię bezwładności (mech.).

Trägheitsellipse; elipsa bezwładno-. ści (mech.).

Netzwerk — , (engmaschiges Netz- Trägheitsellipsoid; elipsoid (eli-werk); belka siatkowa, kratownica. psoida) bezwładności (mech.). Parabel—, (parabolischer—-); dźwi-    Trägheitsfläche; płaszczyzna bez-

gar (belka) paraboliczny, parabol-    władności (mech.),

nica.    Trägheitsgesetz; prawo bezwładno-

Parallel —; dźwigar (belka) równo-    ści (mech.).

legły, równoleglica.    Trägheitshalbmesser (Trägheitsra-

Pauli’s —; dźwigar Paulego, para- dius); promień bezwładności (mech.), bolnica skrzyżowana.    Trägheitshauptpunkt; główny (za-

Quer —; dźwigar poprzeczny, po- sadniczy, wytyczny) punkt bezwła-przecznica.    dności (mech.).

Rost —, (Rostbalken, Roststabträ-    Trägheitskraft p. Kraft.

ger); dźwigar rusztowy, rusztownica.    Trägheitskreis; koło bezwładności

stabiler —; dźwigar stały.    (mech.).

Sprengwerks

, (Sprengwerk);    Trägheitsmoment; momentbezwła-

dźwigar rozporowy, rozpornica.    dności (mech ).

Strebenfachwerks —; dźwigar achsiales —, (äquatoriales—); mo-(belka) zastrzałowy.    ment bezwładności osiowy.

Trägheitsmoment; moment bezwła- Tragtrog (Tragkorb); kobiałka (z ło-dności (mech.).    ! ziny pleciona), trajtak (góra.).

Haupt —; moment bezwładności Tragung (Abtragung) der Mineralien,

główny.

polares —; moment bezwładności biegunowy.

der Berge; noszenie, odnoszenie, wynoszenie (góra.).

Tragvermögen p. Tragkraft. Trägheitsradius p. Trägheitshalb- Tragwand; ściana dźwigająca (bud.).

messer.

Trägheitsvermögen p. Trägheit. Tragisolator; izolator podporowy

Tragweite; 1) rozpiętość (teoretyczna); 2) dalekość rzutu.

(el.).

—    des Fernrohres; siła lunety. Tragwerk (Trägwerk, Tragewerk,

Tragjoch p. Tragkranz.

Tragkasten (Tragekasten, Tragbiih-ne); pomost (powała) podporowy (góra.).

Tragkasten (zur Abtragung des Salzes zum Formen u. s. f.),; koryto solne, skrzynia solna (warzel.).

Tragkette p. Kette.

Tragkorb p. Tragtrog.

Tragkraft (Tragvermögen); nośność, udźwig, siła udźwigu.

— des Magneten; nośność magnesu (el.).

Tragkranz (Tragekranz, Tragjoch) einer Schachttour; wieniec podstawowy. osnowny, podporczy, główny, zelbon (górn.).

Traglager (Stehlager) p. Lager.

Tragmantel (Tragungsmantel); cu-

Treckwerk, Tretwerk, Treckwerrig, Trepperich); ławy, pochody, pomosty, tratwaki (deskowe) (pokrywające rów sztolni lub chodnika) (góra.).

ganzes —, (geschlossenes oder zugemachtes —); ławy zakryte, offenes —; ławy otwarte.

—    schlagen; układać ławy (pomosty).

Tragwerkspfosten; brusy (bale, dyle, deski) pomostowe (góra.). Tragwerkssteg p. Laufspreize. Tragzapfen (Stirnzapfen); czop leżący (maszyn.).

Trainern* p. Fördergurt.

Traktion; napęd (maszyn.). Traktionskoeffizient; współczynnik napędu.

powa, tram (bud.).

ma, kotula (plecowa) grzbietna (pan- Tram (Balken); dźwigar, belka stro-cerz ‘piersiowy lub plecowy z lin spleciony i w Wieliczce i Bochni Tramboden (Tramdecke); strop bel-do noszenia soli używany) (soln.).    kowy (bud.).

Tramlage (Balkenlage); belkowanie (bud.).

Tragmodul p. Elastizitätsgrenze.

Tragplatte; płyta nośna, wsporna.

Tragpratze; łapa (podpierająca) pod- Tränken (sättigen) p. Imprägnieren.

porowa (u kotłów).

Tragrohr; rura dźwigająca, dźwiga

rowa.

Tränkkessel; kocioł impregnacyjny, kocioł do napawania, nasycania (techn.).

Tragrolle (Tragerolle); krążek pod-    Tränkmasse; masa nasycająca (tech.)

porny, koło podporne.    Tränkung p. Impregnation.

do noszenia soli miałkiej w Wieliczce i Bochni) (soln.).

Tragsäule; słup dźwigający (bud.).

Tragseil; nośnica (kolejki linowej), festliegendes —; nośnica stała, umlaufendes —; nośnica okrężna.

Tragstein p. Konsole.

Tragstempel (Tragestempel, Tragbaum, Lagerbaum); 1) legar, dźwigar, zelbon (w szybach); 2) osnownik (u pomp); 3) podpórka, mostownik (chodnic, ław) (górn.).

Tragstück; wspornik, konsola, nośnik.

Tragstuhl (Kesselstuhl); podstawek (podstawka) kotła.

Tragsack; noszonka (kawałek płótna j Transferieren (versetzen, verlegen); przenieść.

Transformation; transformacya: 1) przeobrażenie, przekształcenie; 2) przetwarzanie (el.).

Transformationskoefizient; współczynnik przetworności (el.). Transformationsverhältnis; prze-tworność (el.).

Transformator; przetwornik, przetwornica, transformator (el.).

Kern —; przetwornik jarzmowaty, rdzeniowy, przetwornik z rdzeniem. Mantel —; przetwornik płaszczowy, garnkowaty.

Transformatorenhäuschen; budka przetwornikowa (el.).

Transportband (Klaubband); pas przenośny, przenośnik taśmowy, pasowy (sort.).

Transformatorenraum; transfor-matornia (el.).

Transformatorenschalter; wyłą-cznik przetwornikowy (el.).

Transformatorstation; stacya przetworników, przetwórnia (el.).

Transformatorspule; cewa (cewka) przetwornikowa, przetwornika (el.).

Transformieren (umbilden); przemienić, przekształcić.

Transformierung; 1) przetwarzanie (el.); 2) przekształcanie.

Transgression; transgresya (geol.).

Transit (Transito); transito, przewóz

Transportbremsberg; pochylnia przewozowa, główna '(góra.). Transporteur; transporter, kątomierz, nanośnik (miern.).

Azimutal —, (Viertelkreis —); transporter azymutalny, ćwierćko-łowy.

Halbkreis —; transporter półkowy, półkolisty.

Vollkreis —; transporter kołowy, całokolisty.

przewozowa.

Transportieren (fortschaffen, fort-1 bringen); przewozić, przenosić, transportować.

Transportkosten; koszta przewozowe, koszta przewozu, przewoźne.

Transportmittel; środki przewozu, transportu.

przechodowy, woźba przechodowa Transportgebühr; przewozowe, (przewóz towaru przez kraj do in- przewoźne, woźbowe, należytość nego kraju bez zatrzymywania się).

Transitogebühr; przewozowe, prze-jenme.

Transittarif; taryfa przewozu przejętego.

Translation; przesunięcie.

Translationsresultante; wypadkowa przesuniętych (mech.).

makowy, ślimak (maszyn, sort.) p. Förderschnecke.

Transmission (Triebwerk); napęd, Transportprofil p. Verteilungsprofil, pędnia, transmisya, przewód ruchu, Transportschnecke; przenośnik śli-przenośnia (maszyn.) p. Kraftübertragung.

Transmissionsabsteller; przesu- Transportschraube; śruba przeno-wak (pasa pędnianego) (maszyn.). ¹ śna (maszyn, sort.).

Transmissionsaufzug; 1) wyciąg Transportvermögen einer Bahn;

napędny, transmisyjny, pędniany;    przewoźność kolei, dzielność kolei,

Transversal (quer, schief); poprze

2) dźwig napędny, transmisyjny, pę- zdolność przewozowa drogi żelaznej, dniany (maszyn.) p. Aufzug.

Transmissionshammer; młot na-    czny.

czna, linia przecinająca (geom.).

pędowy, pędniany, transmisyjny (ma- Transversale (Querlinie); poprze-szyn. hut.).

Transmissionskran; żóraw napędo- Transversalkraft p. Kraft.

Transmissionslager; łożysko na-pędne, pędniane (maszyn.).

Transmissionspumpe; pompa na-pędna, pędniana, transmisyjna (maszyn.).

Transmissionsrad (Triebwerkrad); j

koło napędowe, pędniane, transmi- Transversalschwingung (Quer-syjne (maszyn.) p. Rad (Treibrad). Schwingung); drganie poprzeczne

(fiz.).

Transversalspannung; naprężenie (natężenie) poprzeczne (wyt.). Trapez; trapez (geom.). Trapezoeder; trapezoedr, dwud/ie-stoczterościan deltoidowy (kryst) p. Ikositetraeder.

Trapezoid (ungleichseitiges Viereck); trapezoid (geom.).

Trapezoid - Dodekaeder;

stościan deltoidowy (kryst.) p. Del-toiddodekaeder.

wy, pędniany, transmisyjny (maszyn.) Transversalmagnet; magnes poprzeczny (el.).

Transversalmaßstab; podziałkapoprzeczna (miern.).

Transversalmethode; metoda poprzecznych, zdjęcie sposobem poprzecznym (miern.).

Transmissionsriemen p. Riemen.

Transmissionsscheibe; koło napędowe pasowe (maszyn.).

Transmissionsseil; lina napędna, transmisyjna (maszyn.).

Transmissionswelle; wał napędny, pędniany, transmisyjny (maszyn.).

dwuna-

Transport; 1) przewóz, woźba, przeprowadzenie, przesyłka, transport; 2) z przeniesienia (rach.).

Transportabel (übertragbar, beförderbar); przenośny, przewoźny.

Trapezoidikositetraeder (Trape-zoid - Vierundzwanzigflächner); dwu-nastościan podwójny (kryst.) p. Dya-kis- Dodekaeder.

Trapezträger p. Träger.

Trapp (Trappgestein); trap, skała trapowa (geol.).

Trappeisenerz p. Titan-Magneteisen.

Traß (Tuffstein, Duckstein, vulkanischer Tuff); tras, tuf (martwica gąbczasta wulkaniczna) (geol.).

Trasse; trasa, ślad, wytyczna (projektowana oś kolei lub drogi) (miern.).

Trassieren (abstecken); wytyczać, trasowa»-, wytknąć (miern.).

Trassierer; traser (inżynier trasujący).

Trassierpfahl (Absteckpfahl); tyka (tyczka, żerdka) miernicza (miern.).

Traßmörtel; zaprawa wapienna (bud.)

Traubenförmig (traubig) von Gestalt; gronkowy, gronowaty (min.).

Traufbrett; deska okapowa, osnowa (bud.).

Traufbühne (Traufdach, Wasserbühne); okap, strzecha (dach deskowy celem ochrony robotników od wody zaciekającej) (górn.).

Traufe i Abfalltraufe); okap (brzeg dachu wystający dla ścieku wody) (bud.)

Traufkasten (b. d. Sudsalzerzeu-gung); skrzynia okapowa (warzel.).

Traufrinne (Dachrinne); okapnica, obdas/.nica, rynna okapowa (bud.).

Trauzlscher Bleiblock; bryła ołowiu Trauzla (badanie materyałów wybuchowych) (górn.).

Traverse (Querbalken); poprzecznica, belka poprzeczna, trawers (bud.).

Traversellit; trawerselit (min.).

Travertin; trawertyn, martwica, tuf wap enny (geol.).

Trecken (abtrecken); wlec, ciągnąć, włóczyć, przewłóczyć (górn ).

Trecker; wozak, trakarz (górn.).

Treckwerk (Treckwerrig) p. Trag-werk.

Treibabteilung p. Förderabteilung.

Treibachse p. Triebachse.

Treibarbeit (das Treiben auf dem Treibherd, Abtreibearbeit, Abtreiben) ; odciąganie w ogniu (srebra od ołowiu) (met).

Treibehaus; 1) p. Göpelhaus; 2) p. Treibhütte.

Treibeisen p. Matteisen.

Treiben; 1) trudnić się przemysłem; 2) pęcznieć (zaprawa, cement); 3) wydobywać, wyciągać (z kopalni);

4) prowadzić, pędzić (chodnik w kopalni); 5) odciągać w ogniu (srebro od ołowiu i t. d.).

Treiben des Meilers; wylęganie milerza, (opadanie po wypaleniu wewnątrz) (węgl.).

Treibepfahl p. Getriebepfahl.

Treiber; 1) p. Göpeltreiber; 2) odciągacz, trybarz (robotnik przy piecu trybowym) (hut.).

Treibfäustel p. Großfäustel.

Treibgelenkkette p. Kette.

Treibgestänge (Treibegestänge) beim Wasserradgöpel; żerdziny (ciągadła) wyciągowe (maszyn, górn.).

Treibhaus; 1) p. Göpelhaus; 2) p. Treibhütte.

Treibherd (Treibeherd, Treibofen); piec odciągalny, trajbowy, trybowy, probowny (met.).

deutscher —, (— mit fixem Herd); piec odciągalny niemiecki, englischer —, (— mit beweglichem Herd); piec odciągalny angielski.

—    mit beweglicher Haube (mit Treibhut); piec odciągalny z kopułą ruchomą.

—    mit fester Haube (mit gemauerter Kuppel); piec odciągalny z kopułą stałą.

Treibhut (Treibehut, Haube) beim deutschen Treibherd; kopuła pieca odciągalnego (met.).

Treibhütte (Treibhaus); huta odciągająca, odciągalna, trybowa (met.).

Treibkeil (Zugkeil) p. Keil.

Treibkette; łańcuch napędny (maszyn.).

Treibkolben p. Kolben.

Treibkorb; bęben, bęben linowy, wyciągowy (maszyn, górn.) p. Fördertrommel.

konischer —; bęben stożkowy.

Treibkorbwelle; wał bębnów, wał bębnowy (maszyn, górn.).

Treibkraft (Triebkraft, bewegende Kraft) p. Kraft.

Treibkunst (Treibekunst) p. Göpel.

Treibofen p. Treibherd.

Treibrad (Treiber, das bewegende Rad) p. Rad.

Treibriemen (Laufriemen, Transmissionsriemen); pas (napędny, pędny, pędzący) (maszyn.) p. Riemen.

Treibsack (Fördersack); worek wyciągowy (górn.).

Treibsalz; warzonka nieczysta (warze!).

Treibsand p. Triebsand.

Treibschacht (Treibeschacht) p. För- Treppe (Stiege); schody (bud.).

derschacht.

Treibscheibe; koło napędne, tarcza napędna (maszyn, górn.).

Treibscherben p. Kapelle.

Treibseil p. Förderseil.

Treibstange (Triebstange) p. Kurbelstange.

Treibstock (Stöckchen); wrzeciono kamienia młyńskiego (sort.).

Treibtonne (Treibetonne) p. Fördertonne.

Treibwelle; 1) bęben (kołowrót) wyciągowy (wierć, ziem.); 2) wał wyciągowy (maszyn, górn.).

Treibwerk; 1) p. Wassergöpel; 2) p. Treibzeug.

Treibzeug (Treibezeug, treibendes Zeug, Transmissionszeug, Treibwerk);

1)    maszyna poruszająca, napędna;

2)    tryb, transmisya, mechanizm ru-chodawczy (maszyn, górn.).

Treibzylinder; 1) cylinder parowy, cylinder poruszany parą, wodą; 2) but (pompy) (maszyn.).

Tremadoc-Schichten; warstwy tre-madockie (sylur dolny) (geol.).

Tremolit p. Grammatit.

Trennausschalter p. Trennschalter.

Trennbarkeit; rozłączność, rozdzielność.

Trennen; rozdzielać, rozłączać, próć, przedzielać.

Trennschalter (Trennausschalter); odłącznik (el.).

Trennstück; rozłączka (el.)

Trennung: rozdzielenie, oddzielenie.

— der Verluste; rozróżnienie strat (el.).

Trennungsebene (Trennungsfläche, Teilungsebene); powierzchnia rozdzielająca.

Trennungsmauer; mur działowy (bud.).

Trennungswand; ściana działowa.

Trennungsvorgang; przebieg rozdzielania (sort.).

Treppe (Stiege); schody (bud.), äußere —, (— außerhalb des Gebäudes); schody zewnętrzne, einarmige schody jednoramienne. eiserne; schody żelazne, feuerfeste —; schody ogniotrwałe, gebrochene —; schody łamane, gedeckte äußere —; schody zewnętrzne kryte.

geheime —, (Lauf —); schody ukryte, tajne.

gemauerte —; schody murowane, gerade —; schody proste, gerade — mit Podest; schody proste przerywane.

Haupt —; schody główne, hölzerne —; schody drewniane, innere —, (eingebaute —); schody wewnętrzne.

Keller —; schody piwniczne. Neben —; schody boczne, służbowe, steinerne —; schody kamienne. Turm —; schody wieżowe, vielarmige —, (vielläufige —); schody wieloramienne.

Wendel —; schody kręcone, zweiarmige —, (zweiläufige —); schody dwuramienne.

— aus gemischtem Materiale; schody mieszane.

Treppe (Treppenbaum, Trette, Steigbaum, Stiege); schody kopackie (górn.)

Treppenabsatz (Podest) p. Ruheplatz.

Treppenarm p. Treppenflucht. Treppenbau; budowa schodów (bud.).

Treppenbaum; 1) p. Treppe; 2) p. Treppenspindel.

Treppenfahrt; 1) schody; 2) zjazd schodowy, zjazd schodami (górn.). Treppenflucłit (Treppenarm, Treppenzweig, Stiegenarm); przęsło schodów, ramię schodów (bud.). Treppengeländer; poręcz schodowa (bud.).

Treppenhaus (Stiegenhaus, Treppenmantel); klatka schodowa, schodnia (bud.).

Treppenpfeiler; słup schodowy (bud.).

Treppenpfosten p. Treppensäule. Treppenrost p. Rost. Treppensäule (Treppenpfosten); słup schodowy (bud.).

Treppenschacht (Stufenschacht); szyb schodowy (górn.).

Treppenschalter; wyłącznik schodowy (el.).

(einläufige —); Treppenspindel (Treppenbaum);

słup schodów krętych (bud.). Treppenstein; stopień kamienny schodowy (bud.).

Treppenstich (Staffelstich) bei der Torfgewinnung; rycie schodkowe, stopniowe, ustępowe. Treppenstufe; stopień schodowy, stopień u schodów (bud.).

Treppenwangen (pl.); ościenie (policzki, szaragi) schodowe, schodnice.

Treppenzweig p. Treppenflucht.

Trepperich (Trepprich) p. Tragwerk.

Trethaspel; kołowrót nożny (górn.).

Tretpumpe; pompa nożna (maszyn.).

Tretrad (Trittrad); deptak zewnętrzny (maszyn, górn. wierć. ziem.).

Tretscheibe; deptak (maszyn.).

Trette p. Treppe.

Tretwage (bei der Salzgewinnung aus dem Meere); skrzynia nożna, huśtawkowa (soln.).

Tretwerk p. Tragwerk.

Triakisoktaeder (Pyramidenoktaeder); tiyakisoktaedr, ośmiościan piramidalny, potrójny (kryst.).

Triakistetraeder p. Trigondodekaeder.

Triangel (Bohrtriangel); trójnóg (wiertniczy) (wierć. ziem.).

Triangulierung (Triangulation, Dreieckmessung); trójkątowanie, tryan-gulacya (miern.).

Triangulierungsbureau; biuro tryangulacyjne.

Triangulierungskarte; plan tryan-gulacyi,mapa tryangulacyjna (miern.)

Triangulierungspyramide; piramida tryangulacyjna (miern.).

Triangulierungssektion; sekcya tryangulacyjna, sekcya trójkątów.

Trias (Triasformation, Triasgruppe, System der Trias); tryas, formacya tryasowa (geol.). alpine —; tryas alpejski, deutsche —, (germanische —); tryas niemiecki.

Hallstätter —; tryas hallstacki. mediterrane —; tryas śródlądowy, pelagische —; tryas pelagiczny.

Triaskalk; wapień tryasowy (geol.).

Triasperiode (Trias); okres tryasowy (geol.).

Trichroismus (bei Mineralien); trój-barwność (min.).

Trichter; lej, lejek.

Trichterartig (trichterförmig); lejo-waty, lejkowaty.

Trichterherd p. Schüsselherd.

Trichterkolben; tłok lejkowaty.

Trichterröstofen p. Röstofen.

Tridymit; trydymit (min.).

Trieb; 1) pęd, ruch, napęd (siły); 2) zębnik, tryb, cewie.

Triebachse (Treibachse); oś napędna, pędowa (maszyn.), gekuppelte —; oś napędna dowiązana, sprzężona.

Triebbau p. Abtręibezimmerung.

Triebfeder; sprężyna napędna, poruszająca (maszyn.).

Triebkraft p. Treibkraft.

Triebpfahl p. Getriebepfahl.

Triebrad; 1) koło pędzone, gnane p. Getriebe; 2) koło poruszające, ru-chodawcze (maszyn.).

Triebsand (Treibsand, Schwimmsand); kurzawka, zydz, zyz, piasek lotny, ruchomy, żygawica (geol.).

Triebstange p. Kurbelstange.

Triebstock (pl. Triebstöcke) eines Getriebes; 1) cewie, tryb; 2) latarnia (mechanizm ruchu) (maszyn.).

Triebstockverzahnung; uzębienie palczaste (maszyn.).

Triebwelle; wał napędny, pędny, pędzący, główny (maszyn.).

Triebwerk; 1) maszyna poruszająca, napędna; 2) tryb, transmisya, zazębienie (maszyn.).

Triebzahn; ząb napędowy, pędoząb (maszyn.).

Trigondodekaeder (Trigonaldodekaeder, Pyramidentetraeder, pyramidales Dodekaeder, tetraederkantiges Dodekaeder, pyramidaler Zwölfflächner, Dreimalvierflach, Triakistetraeder, Kyproid); dwunastościan trójkątowy, dwunastościan trygonal-ny, czworościan piramidalny (kryst.).

Trigonia; trigonia, kozłęka (małża bezgłowa dwumuszkułowa) (geol.).

Trigonometrie (Dreieckslehre); trygonometrya (geom.). ebene —; trygonometrya płaska, sphärische —; trygonometrya sferyczna.

Trigonometrisch; trygonometryczny.

Trigonometrische Funktion (tri-gonom. Winkelzahl); funkcya trygonometryczna (geom.).

Trigonometrische Höhenmessung p. Höhenmessung.

Trigonometrisches Nivellement p. Nivellement.

Triklines System p. Kristallsystem.

Trilling; 1) p. Drilling (Drehling); 2) trojaki, zespolenie (zrost) potrójne (kryst.).

Trilobit (Dreilapper, versteinertes Krustentier); trylobit, trójkłapeć (rząd skorupiaków wielonożnych, utworów paleozoicznych) (geol.).

Trimorph; trójkształtny (min.).

Trinkerit; trynkeryt (min.).

Trinkwasser; woda do picia (geol.).

Trinom; trójmian (mat.).

Trinomisch; trójmianowy (mat.).

Trio (Triowalzwerk, Walzentrio, Dreiwalzensystem); walcownia trójkowa, trojaki (maszyn, hut.).

Triowalze; trójka walcarska (maszyn, hut.).

Triowalzenständer; Stanina trzy-walcowa (maszyn, hut.).

Tripel (Tripelerde); trypla, ziemia okrzemkowa (min.).

Tripelofen (Tripelflammofen); piec (płomienny) potrójny (hut.).

Triphan p. Spodumen.

Triplexbogenlicht; potrójne światło łukowe (el.).

Triplit (Eisenpecherz, Manganeisen-sulfat, prismatischer Retinbaryt); tryplit, cwizelit, ruda żelazna smolista (min.).

Trisilikat; trójkrzemian (chem. hot.).

Tritomit; trytomit (min.).

Triton (Trompetenschnecke); triton, tryton, trąboróg (mięczak brzucho-pełzy jednoskorupowy trąbikowy w utworach trzeciorzędowych) (geol.)

Tritopyramide; piramida trzeciego rodzaju (kryst.).

Tritt; 1) następ, pedał; 2) stopień, schód, szczebel; 3) chód, krok, stąpnięcie, ślad; 4) gradus.

Trittbalg (Trittbalgen); miech nożny, pedałowy (kow. hut.).

Tritthammer (Fußhammer); młot nożny, pedałowy, stopka (mech, techn.).

Trittrad p. Tretrad.

Trittstufe; stopień, podstopie.

Trochus (Kreiselschnecke); trochus, kędzior, skręt, krężołek (mięczak brzuchopełzy skrętowy) (geol.).

Trockenaltar p. Trockenherd 2).

Trockenapparat; 1) suszak, przyrząd suszący, przyrząd do suszenia (techn.); 2) p. Trockenkammer.

Trockenaufbereitungsanstalt; sortownia (seperacya, uprawnia, obro-bnia) sucha (sort.).

Trockenbatterie; baterya sucha (el.).

Trockenbohrer p. Lettenbohrer.

Trockendampfapparat; przegrze-wacz pary (maszyn.).

Trockene Abschläge; otłuczki suche (sort.).

Trockenelement; stos (ogniwo, element) suchy (el.).

Trockener Gang des Ofens p.

Ofengang (dürrer).

Trockene Säule (Zambonische Säule); stos suchy (el.).

Trockenes Erz (Dürrerz); ruda sucha (to jest bogata, łatwotopliwa, sprawiająca bieg suchy) (hut.).

Trockengewinnung (trockene Gewinnung) des Salzgebirges; odbudowa sucha, odbudowa na sucho (po-czem następuje ługowanie) (soln.).

Trockenherd; 1) ognisko suszące, piec do suszenia, susznia (rudna) (hut.); 2) panew suszarniana, stół suszarniany (warzel.).

Trockenkammer (Trockenapparat); suszarnia, susznia (warzel. techn.).

Trockenkasten; suszarka (ehem.).

Trockenlegen (entwässern) eine Grube; osuszyć, odwodnić (kopalnię).

Trockenlegung (Entwässerung); osuszenie, odwodnienie.

Trockenlöschen (des Kalkes); gaszenie na sucho (wapna).

Trockenmauer (Trockenmauerwerk); mur suchy, mur na sucho (bud.).

Trockenmauerung; murowanie na sucho, murowanie suche (bez zaprawy) (bud.).

Trockenmittel; środki suszące, ciała osuszające (chem.).

Trockenofen; 1) piec do suszenia, susznia (techn. hut.); 2) p. Trockenherd 2).

Trockenölfirnis (Sikkativfirnis) p. Firnis.

Trockenpfanne p. Pfanne, Trockenherd 2).

Trockenplatz; miejsce do suszenia, suszyszcze (techn. hut.).

Trockenpochen; tłuczenie suche (sort.).

Trockenpochwerk (trockenes Pochwerk); tłuczka sucha (sort.).

Trockenpresse; prasa (tłocznia, tłuczka) sucha, prasa na sucho (techn.).

Trockenpressen (Trockenpreßtne-thode, Trockenpreßverfahren, Trok-kenpressung) bei Torf, bei Briketts u. s. f.; prasowanie (tłoczenie) suche, prasowanie na sucho (techn.).

Trockenrätter; arfa, rafa (sort.).

Trockenschicht p. Isolierschicht.

Trockensetzen; osadzanie suche (sort.).

Trockenstellage; półki suszarniane (techn.).

Trockenstube; suszarnia (techn.).

Trockentrommel; bęben osuszający, suszący (warzel. soln.).

Trommelwäsche; płóczka bębnowa (sort.).

Trockenzentrifuge (Trockenseparator); wirówka (centryfuga) odpylająca (sort.).

Trocknen; suszyć, osuszać, wysuszać (techn. hut. warzel.).

Trocknung (das Trocknen); suszenie, osuszanie (techn.). künstliche —; suszenie sztuczne, natürliche —, (Luft —); suszenie naturalne, powietrzne.

Trocknungsart (des Sudsalzes); sposób suszenia (warzel.).

Trocknungsluft; powietrze suszące (warzel.).

Trog; 1) koryto, skrzynia; 2) niecka, niecułka p. Bergtrog.

Trögerit; tregeryt (min.).

Troilit (Einfach Schwefeleisen); troilit (min.).

Trolleit; troleit (min.).

Trombolit; trombolit (min.).

Trommelwicklung; uzwojenie bębnowe (el.).

Trompe; kozub (sklepienia) (bud.). Trompete p. Fangmutter.

Trona (Urao, prismatoidisches Trona-salz); trona, urao (min.).

Troostit; trustyt (min.). Tropfapparat; wykraplarka (smaru) (maszyn, techn.).

Tropfbar (tropfbarflüssig); kroplisty (fiz.).

Tropfbühne (Traufbühne); pomost ociekowy, prycza ociekowa (warzel.) p. Ableckbühne.

Tröpfelgradierung (Dorngradierung) p. Gradierung.

Tröpfelrinne (bei der Tröpfelgradierung); rynna kropelkowa, kropli-sta (soln.).

sort.).

Förder — p. Seiltrommel.

Ketten —; bęben łańcuchowy. Reibungs —; bęben przewojowy. Riemen —; bęben pasowy.

Seil —, (Förder —, Seilkorb); bęben linowy, wyciągowy.

Separations—, (Klassierungs—); bęben rozdzielający, sortujący, sor-townik bębnowy.

Trommel; bęben (maszyn, górn. Tröpfeltrog (bei der Tröpfelgradierung); koryto kropelkowe, kropliste, kroplak (soln.).

Tröpfelvorrichtung (b. d. Tröpfelgradierung) ; urządzenie (przyrząd) kropelkowe, ociekowe, kropliste (soln.).

Tropfkante des Weißbleches (Ab-werfsaum); brzeg (brzeżek) blachy bielonej (wskutek krzepnięcia ociekającej cyny) (met.).

(rynienka odwrotna, czyli wyżłobienie w spodzie płyty głównego gzymsu) (bud.).

Tropföler (Tropfschmiergefäß); oliwiarka kroplowa (maszyn). Tropfring; pierścień do oliwienia kroplami (maszyn.).

Tropfrohr; rurka ściekiewkowa (łożyska) (maszyn.).

Tummelbaum) eines Pfördegöpels Tropfsalz (Salzstalaktit); sól nacie-p. Rennbaum.    kowa, sopel solny (soln. geol.),

Trommelmaschine;maszynabębno-    Tropfschmiergefäß p. Tropföler.

wa (el.).    Tropfstein (Warzenstein); sopel, so-

Trommelrad (Tympanum, eine Was- pleniec, naciek (geol.) p. Stalaktit, serhebungsmaschine); czerpak bębno-    Stalagmit.

wy, tympan.    Tropfsteinartig; sopleńcowy, nacie-

Trommelseparation; separacya (od-    kowy.

dzielanie, przesiewanie) bębnowa Tropfsteinbildung; 1) powstawanie

(tworzenie się) nacieków; 2) utwór naciekowy (min. geol.). Tropfsteingrotte (Tropfsteinhöhle); jaskinia (grota) sopleńcowa, stalaktytowa (geol.).

Tropfzink p. Werkzink.

Trottgang (Trottmühle) p. Koller-

Wasch —, (Abläuter —); bęben | Tropfleiste (Wassernase); okapek opłókujący, obmywający, oddzielający.

Wetter —, (Wind—); wentylator (pr/.ewietrznik) ręczny.

Trommelanker; twornik bębnowy (el.).

Trommelarmatur; zbroja bębnowa (el.).

Trommelbaum (Göpelschwengel,

(sort.).

Trommelsieb; sito bębnowe (sort.) p. Siebtrommel.

Trommelsiebapparat; przesiewnik (przesiewacz) bębnowy (sort.).

gang.

Trommeltrocknung (des Siedesalzes); suszenie bębnowe, suszenie w bębnach (warzel.). •

Tubbingkranz (eiserner Kiivelagering); wieniec tubingowy (górn.). Tüchertrocknung (Salztrocknung auf Tüchern); suszenie pasowe (na pasach płóciennych) (warzel.). Tüchtig; 1) tęgi (co do objętości lub siły); 2) zdatny, usposobiony, uzdolniony.

Trottoir (Gasssnfußweg, Bürgersteig); chodnik, trotuar (po bokach ulicy).

Trüb(e); mętny.

Trübe; zgręzy, męty (rudne) (sort.) p. Pochtrübe.

Trüben (einschlämmen); mącić, zamącić (sort.).

Trübgerinne; żłoby zgręzowe, mę-towe (sort.).

Trübhapp p. Schlämmgraben.

Truck (Trök); system zamienny, zamiana (wynagrodzenie robotników towarem, nie pieniądzmi).

Trum (Trumm) eines Ganges, einer Lagerstätte; gałąź (ramię, odnoga, odnóże) żyły, odżyłek (geol. górn.). hangendes —, (Hangend —); odżyłek nadkładowy, odżyłek w nadkładzie.

liegendes —, (Liegend —); odżyłek podkładowy, odżyłek w podkładzie, die Trümmer treten zusammen (vereinigen sich zu einem Gang); odżyłki (żyły boczne) schodzą się.

Trum (Trumm, Schachttrumm) p. Schachtabteilung.

Tüchtigkeit; zdatność, uzdolnienie, kwalifikacya.

Tuchwetterlutte; lutnia powietrzna z płótna, wiatrówka płócienna (górn.). Tudorbogen; łuk Tudora (bud.). Tuesit; tuezyt (min.).

Tuff; tuf, martwica (geol.).

Kalk —; tuf wapienny.

Kiesel—, (Kieselsinter, Kieselgur); tuf (nawar) krzemionkowy.

Mergel —; tuf marglowy. Palagonit —; tuf palagonitowy. Tachylyt —; tuf tachylitowy. vulkanischer—; tuf wulkaniczny. Tuffstein (Traßstein, Traß); tras, martwica gąbczasta, wulkaniczna, kamień dziarnisty (geol.).

Tülle p. Dille.

Trum (Trumm, Seiltrumm) p. Trumm- Tumbholz p. Tonnenfachholz.

seil.

Trümmer; 1) gruzy; 2) p. Trum.

Trümmerartig (von Lagerstätten);

gruzowiskowy, usypowy (geol.).

Trümmergestein (Konglomerat,

Breccie);okruchowiec, brekcya, druz-got, zlepieniec, konglomerat (geol.).

Trümmerlagerstätte (Seifen); złoże gruzowiskowe, usypowe, napły- Tümpel (Tümpelstein) b. Hochofen; wowe (geol.).    krzyżak (pokrywający przedskrzynię

Trümmermarmor p. Marmor.    wielkiego pieca i stanowiący pierś

Trümmermauer p. Mauer.    pieca) (hut.).

Trümmerstock (Stockwerk) p. Gang- Tümpelblech (beim Hochofen); blacha krzyżakowa (hut.). Tümpeleisen (beim Hochofen); legar (dźwigar) krzyżakowy (hut.). Tümpelflamme (beim Hochofen); płomień krzyżakowy (hut.).

nopolizowanie przemysłu w rękach Tümpelstein (beim Hochofen) p.

Tümpel.

Tünche; wyprawa, tynk, zaprawa (bud.).

Tünchen; wyprawiać, tynkować, bielić wapnem (bud.).

Tummel; sklep, dzwon, dół (górn.). Tummelbau; odbudowa sklepowa, dzwonowa, dołowa (przy odbudowie węgla brunatnego) (górn.). durch — gewinnen (austummeln); sklepować, dzwonować, odbudowywać sposobem sklepowym, dzwonowym, dołowym.

netz.

Trummseil (Seiltrumm); lina szybowa (górna lub dolna) (górn.). Trumpf p. Stichbalken.

Trust (Unternehmerring); trust (zmo-kilku).

Tryphylin; tryfilin (min.).

Tscherper (Grubentscherper); sierpik,

(nóż do próbowania wyprawy drzewnej dla przekonania się, czy jest zdrowa i czy nie murszeje, oraz do Tungstein p. Scheelit. oczyszczania z grzybów i pleśni) Tungsteinmetall (Tungstene) p. (górn.).    i Wolfram.

T-Schiene; szyna teówkowa (met.). Tunnel; tunel, przejazd podziemny.

T-Stück; rozszczepka prosta, trój- Tunnelbau; budowa tuneli (bud.).

złączka.

Tübbing (beim eisernen Schachtausbau); tubing (górn.).

Tunnelbogen; łuk tunelowy. Tunnelbohrmaschine; wiertarka tunelowa.

; drzwi pokojowe, izde-

szpągowe.

Türangel (Türband); zawiasa drzwiowa (ślus.).

Türanschlag; przylga (stoi.). Türband p. Türangel.

Türbeschlag; okucie drzwi (ślus.). Turbine (Wasserturbine, Kreiselrad,

turbina

; turbina całkowita, turbina

Tunneleingang; wlot tunelu. Tunnelgewölbe; sklepienie tunelu. Tunnellänge; długość tunelu. Tunnelmauerung; omurowanie tunelu.

Tunnelprofil; profil (obrys, okrój) tunelu.

Tunnelsohle; spód tunelu. Tunnelzimmerung; oprawa (obudowa, wyprawa, wydrzewienie) tunelu.

Tür; drzwi (bud.).

blinde —; drzwi ślepe, doppelte —; drzwi podwójne, einfache —; drzwi pojedyńcze. einflügelige —; drzwi jednoskrzy-dłowe, jednopołe.

Eingangs —, (Haupt —); drzwi wchodowe, główne.

Fali —; drzwi leżące, zwodowe, poziome, spustowe, geleimte —; drzwi klejone, gestemmte —, (Füllungs —, — auf Fries und Füllungen); drzwi wnękowe, ramowe, otoczynowe, drzwi na wnęki i otoczyny.

Glas —, (verglaste —); drzwi oszklone.

Kreuz —; drzwi krzyżowe.

Latten —, drzwi łatowe.

Schub —, (Schiebe —, Kulissen —); drzwi zasuwane, suwane.

Tapeten —; drzwi kryte, verschalte —; drzwi opierzone, obijane.

Zimmer bne, wewnętrzne.

zweiflügelige —, (Doppel—); drzwi dwuskrzydłowe, dwupołe.

— mit Einschubleisten; drzwi

horizontales Wasserrad);

(wodna), wirówka, koło wodne wirowe (maszyn.).

Achsial —; turbina osiowa, ośna. äußere Radial —; turbina odśrodkowa, odosiowa.

einstufige —; turbina jednosto-pniowa.

Grenz —; turbina graniczna, turbina o strumieniu ujętym. Hochdruckwasser —; turbina

wysokospadna.

innere Radial —; turbina dośrodkowa, doosiowa.

Kegel — ; turbina o przelocie post oż ko wym.

mehrstufige —; turbina wielostopniowa.

Partial —; turbina cząstkowa, turbina z zasilaniem częściowem. Radial —; turbina promieniowa, promiennicza, promienna. Reaktions—, (Überdruck —); turbina naporowa (reakcyjna).

Strahl —, (Aktions —, Freistrahl —); turbina odrzutna.

Voll

z zasttaniem całkowitem. Turbinenachse; oś turbiny (maszyn.) Turbinendynamo; dynamo (prądnica) turbinowa (el.).

Turbinengebläse: dmuchawa turbinowa (maszyn, hut.). Turbinengehäuse; osłona turbiny (maszyn.).

Turbinengöpel p. Göpel. Turbinenkunst; maszyna wodociągowa (wy wadniarka) turbinowa (maszyn. górn.).

Turbinenlagerung; ułożenie turbiny (maszyn.).

Turbinenpochwerk; tłuczka turbinowa (sort. maszyn.). Turbinenwelle; wał turbiny (maszyn.).

Ttirdrücker (Türfalle); klamka (ślus.) Türflügel (pl.); skrzydła drzwi, podwoje (bud.).

Türfüllung; wnęki drzwiowe (stoi.). Türfutter (Türgestell, Türrahmen, Türzarge); odrzwia, futryna drzwi, rama, uszak (bud.).

Turgit; turgit (min.).

Türhaken (Stützkegel); kruk zawiasy, wieszak zawiasy (ślus.). Türkette (Türkettel, Vorlegeeisen); wrzeciądze.

Türkis (Kallait); turkus, kalait (min.). Türklinke ; klamka drzwiowa, klamka u drzwi (ślus.).

Turm; wieża (bud.).

Turmalin (rhomboedrischer Turmalin); turmalin (min.), blauer — p. Indigolith. roter — p. Rubellit, Siberit. schwarzer —, (gemeiner —) p. Schörl.

wasserheller —, (Achroit); achroit. Turmalinfels (Turmalinit, Schörl-fels); skała turmalinowa, turmalinit (geol.).

Turmalinschiefer (Schörlschiefer); łupek turmalinowy (geol.).

Paar); 1) odrzwia, para (górn.); 2) p. Türstockstempel, halber —; półodrzwia, półpara. Türstockgeviere p. Türstock 1). Türstockkappe p. Kappe. Türstockschwelle (Schwelle, Grund-sohle); próg (górn.). Türstockstempel (Türstock); stempel (słupek, stojak) odrzwiowy, bocznica (górn.).

TürstoCkzimmerung; oprawa (wyprawa, wydrzewienie, obudowa) odrzwiowa.

ganze —>; oprawa całodrzewna, cało-odrzwiowa.

halbe —; oprawa półodrzwiowa, połowiczna.

Turmalinzange; szczypczyki turma-linowe (t'iz. min.).

Turmdach p. Dach.

Turmhaube; 1)dach wieżowy p. Dach;

2) dach kopulasty (bud.).

Turmhelm; hełm wieży (bud.).

Turmhöhe; wysokość wieży.

Turmspille (Helmstange); igła wieżowa, sztyber (bud.).

Turmspitze; szczyt (wierzchołek) wieży.

Turmuhr; zegar wieżowy.

Turnerit; turneryt (min.).

Türöffnung; oścież (otwór w ścianie dla drzwi) (bud.).

nadprożnik (bud.).

Türverkleidung; okładzina (otoczy-na, opaska, oprawa) drzwi (stoi.). Türzarge p. Türfutter.

Tusche (chinesische Schwärze); tusz. Turrilites; turrilites, wieżyczka (mię- Tuschen; tuszować, nakładać (malować) tuszem.

Tuschmanier; lawowanie p. Manier. Tuschschale; miseczka tuszowa, miseczka na tusz.

czak brzuchopełzy skrętowy w utwo- Tutia (zinkischer Ofenbruch) p. Gicht-

schwamm.

Turon (Turonien); turon (kreda górna) Türsturz (Oberschwelle); nadproże, (geol.).

Türpfosten p. Türsäule.

Türrahmen p. Türfutter.

Türriegel; zasuwa u drzwi, zasuwa drzwiowa.

czak brzuchopełzy skrętowy w utworze piaskowca zielonego, w kredzie i opoce) (geol.).

Turritella; turritella, wieżoskręt (mię-rach kredowych) (geol.).

Türsäule (Türpfosten); węgar (słupy Tympanon p. Giebelfeld, pionowe po bokach ościeży na progu Tympanum p. Trommelrad. stojące, drewniane lub kamienne, Typ (Typus, Grundgestalt, Musterform, na których ocap spoczywa) (bud.). Vorbild, Urbild); typ, kształt zasad-Türschloß; zamek drzwiowy, zamek niezy, wzór, pierwowzór.

do drzwi (ślus.).    Typisch    (vorbildlich,    mustergültig);

Türschlüssel; klucz drzwiowy, klucz typowy, charakterystyczny, zna-do drzwi.    mienny.

Türschwelle; próg (dolna część Tyre (pl. Tyres) p. Bandage.

odrzwi, kamienna lub drewniana). Tyrit (Fergusonit); tyryt, fergusonit Türstange;    zawora drzwiowa, wrze-    (min.).

ciądz.    Tyroler    Pfanne;    panew    tyrolska

Türstock (Türstockgeviere, ganzer (warzel.).

Türstock, Streckenpaar, Paartürl, Tyrolit p. Kupferschaum.

U.

Übelstand; złe, wada, brak, niedosta- einfache —, (einfaches Blatt); łą-.. tek, nieprzyzwoitość, niedogodność. ! czenie zwyczajne, nakładka zwy-Überanstrengung; przesilenie (ba- czaj na.

.. teryi) (el.).    schiefe —, (schräges Hakenblatt);

Überarbeit p. Zustand.    | .. łączenie ukośne, nakładka ukośna.

Überberg p. Kappe.    Überbrechen (überfahren); przeła-

Überblattung (Blatt); łączenie na ..mać, przebić (górn.).

nakładkę, nakładka (cieś.) p. Haken- Überbrechen (über sich brechen, blatt.    überhöhen, ein Überhöhen treiben,

überhauen, aufbrechen, aus der Tiefe Überfallswehr; jaz przelewowy, p'rze-in die Höhe arbeiten); kopać wgórę, wal (bud. wod.). pod wierzch, luzować, kominować Überflurhydrant; hydrant nadzie-(górn.).    inny, naziemny.

Überbrechen (das Übersichbrechen, Überfluß; 1) nadmiar; 2) nadpływ Überhauen, Überhöhen, die Über- . (odI.).

höhe, der Überbruch, Aufbruch); Überfluten; zalewać, zalać, nadsobie, nadsięwłam, łom dowierz- Überflutung; zalew, wylew (rzeki), chni, dostropny, pochylnia wzno- Überfuhr; przewóz, przeprawa, sząca się, dowierzchnia, dostropna, Überführung; przeprowadzenie, pro-<4 komin (góra.).    wadzenie górą.

Überbrochenes Feld; pole odbu- Übergaar p. Übergar.

.. dowane, wyrąbane (zupełnie) (góra.). Übergabe; oddanie, wręczenie. Überbruch p. Überbrechen.    Übergabsprotokoll; protokół od-

Überbrückung; rzucenie (zbudo- mm dawczy.

wanie) mostu (przez rzekę) (bud. Übergabsverzeichnis p. Abgabs-

. most.).

Überbühnen (mit Brettern über-

m Verzeichnis.

Übergang; przejście.

.. pokryć deskami (górn.). Überbürdung; przeciążenie. Überchlorsäure (Perchlorsäure); kwas nadchlorowy (chem.).

Überchlorsaure Śalze (Perchlorate); m nadchlorany (chem.). Übercompoundieren; przegłównić, . przezwoić (el.).

Übercompoundierung; przegłó w-" nienie, przezwojenie (el.). Überdachen; podryć (przykryć) da-<4 chem, d'’ć dach nad czem (bud.). Überdecken; nakryć z wierzchu (bud.).

—    mit Gewölbe; przesklepić. Überdeckung; przykrycie, pokrycie.

—    des Schiebers p. Schieberüber-deckung.

Überdrehen; przekręcić. Überdruck; 1) nadciśnienie (cieczy);

2) nadprężność (gazów); 3) ciśnienie .. zbytnie, przepor, przyrost ciśnienia. Überdruckturbine; turbina naporowa, turbina o ciśnieniu hydrauli-. cznem (maszyn.).

Übereinanderschichtung; uwar-

stwienie (geol.).

Übereinkunft; ugoda. Übereinstimmung; zgodność. Übererregung p. Überregung. Überfahren (überbrechen) Lagerstätten ; przeciąć, przejść, przejechać (złoża mineralne) (górn.). Überfahrt; przejazd, przewóz. Überfall (Überlauf); 1) przelew; 2) przewal (wał usypany, wstrzymujący do pewnej wysokości wodę w stawach).

Überfallschütze; stawidło przewa-łowe, nadskokowe (rob. wod.).

decken); zapomostować, zabonować, | Übergangsbestimmungen; postanowienia przejściowe, warunki przej-# ścia (towarów) (kol.). Übergangsbogen (Übergangskurve); łuk przejściowy, krzywa przejścio-wa (kol.).

Übergangsgebirge (Übergangsformation, System der Grauwacke o. Grauwackengruppe); góry przecho-dowe, przejściowe, pierwotnowar-stwe, ościenne (geol.). Übergangsgebirgsarten (pi ); skały przechodowe. przejściowe, pier-wotnowarstwe, ościenne (geol.). Übergangskalk; wapień przecho-dowy, przejściowy (geol.). Übergangskurve p. Übergangsbo-

.. Sen-

Übergangsperiode (Übergangszeit);

okres przejściowy, epoka przejścio-# wa (geol.).

Übergangsstation (Übergabsstation, Grenzstation); stacya przechodowa, ₄ graniczna (kol.).

Übergangsstil; styl przejściowy (arch.).

Übergangsvorschriften; przepisy (ustawa) przejśi iowe. Übergangswiderstand; opór sty-<4 kowy, przechodni (el.).

Übergar; przegotowany, przegrzany, <4 przerafinowany, przewęglony. Übergares Kupfer p. Kupfer. Übergeber; oddawca, wręczyciel. Übergekippt (überstürzt) von einer ₋₄ Gebirgsschicht; odwrócony (geol.). Übergewicht; 1) przewaga; 2) nadwyżka, przewyżka w wadze; 3) prze-<4 ciążenie (techń.).

Übergipsen; pogipsować, zagipsować (bud. techn).

Übergittern (vergittern); 1) zakra- Überlagen; nakrywać (o pokładach) „ tować, okratować; 2) ogrodzić.    „ (geol.).

Übergolden (vergolden); pozłocić, j Überlagerung p. Auflagerung, „ozłocić (met. techn.).    Überlagerung (der Schürf kreise);

Übergreifen; zachodzić na siebie.    pokrycie (kół wyłącznościowych no-

Übergreifend; zach wytowy, zach wy- „ wemi) (pr. górn.).

tny.    Überlandzentrale; elektrownia

Übergreifende Lagerung (trans- „ okręgowa (el.).

na

„ zakładkę.

Überlastung; przeciążenie (el.). Überlastungsfähigkeit des Elektromotors; przeciążalność moto-„ ru (prądnika) elektrycznego (el.).

Überlastungsventil p. Zusatzven

„ gredierende Lagerung) p. Lagerung. Überlappung; zakładka (nicenie). Überhang; pochylenie, nadwieszka. Überlappungsnietung; nicenie Überhängen; 1) zwieszać się, wy-stawać; 2) wyjść z pionu.

Überhaspeln; wyciągnąć wyżej,

„przeciągnąć (górn.).

Uberhau (Überhauen, Überhöhe) p.

„ Überbrechen.

til.

Überhau (ein schwebender Pfeiler-

durchhieb); przebitka (filarowa) do- Überläutern; przemywać, przepłóki-„ wierzchnia (górn.).    „ wać (sort.).

Überhauen; 1) p. Überbrechen; Überlauf; przelew, przewał p. Über-2) przekroczyć odbudową granicę fali.

„(górn.).    Überlaufen; przelewać się.

überheben (der Förderschale); nad- Überlaufgrube; dół przelewny.

dźwig (klatki wyciągowej) (maszyn. Überlaufrohr: rura przelewowa, „górn.).    " Übermangansaure; kwas nadman-

Überheber (Überreicher) beim Walz- „ ganowy (ehern.).

„werk; podawacz (hut.).    Übermangansaure Salze; nadman-

Überheizrölire; rura przegrzewacza, „ ganiany (ehern.).

„rura przegrzewcza (maszyn.).    Übermangansaures Kali; nadman-

Überheizungsfläche; powierzchnia j „ ganian potasowy (ehern.), „przegrzewana.    Übermaß; 1) nadmiar; 2) obfitość.

Überhimmel (unregelmäßige Verät-    Übermauern; nadmurować.

zung des Himmels); nadstrop (w łu- Übermauerung; nadmurowanie.

„ gowniach) (soln.).    Übermittler; doręczyciel.

Überhitzen; przegrzewać, przegrzać,    Übernahme; objęcie, odbiór, ode-

„ przepalić (techn. hut.).    „ branie.

Überhitzen (das) p. Überhitzung.    Übernahmsprotokoll; protokół od-

Überhitzer (Überhitzungsapparat); ! „ biorczy.

„ przegrzewacz (maszyn.).    Übernehmer; odbiorca.

Überhitzt; przegrzany.    Überoxyd p. Superoxyd.

Überhitzter Wasserdampf; para    Überphosphorsäure; kwas nadfo-

„ wodna przegrzana.    „ sforowy (ehern.).

Überhitzung (das Überhitzen); prze- Überplattug p. Überblattung.

„ grzanie (pary).    Überproduktion (Hyperproduktion,

Überhöhe p. Überbrechen.    Zuvielerzeugung); hyperprodukeya,

Überhöhen p. Überbrechen.    j nadprodukeya, nadmiar wytwórczości.

Überhöht; podwyższony.    Überregung; przezbudzenie (el.).

Überhöhtes Gewölbe p. Gewölbe.    Überröschen (mit Röschen untersu-

chen); przekopać, rozkopać, przero-„ wić (górn.).

Überröschen (pl.); przekopy, roz-„kopy (górn.).

Ubersättigen; przesycić, przesycać. Übersättigung; przesycenie. Überschar; przymiar, przymiarek, miejsce niekopane (na kopalnię nie-„ zajęte) (pr. górn.).

Überschicht p. Zustandschicht. Überschieben; nasunąć.

Überhöhung; 1) podwyższenie; 2) przechylenie, przechył.

„ Geleis — p. Geleiserhöhung.

Überhub (einer Fördermaschine);nad-„ dźwig (maszyn, górn.).

• Überkippt p. Übergekippt.

Überkippung; odwrócenie (geol.).

Überkompoundieren p. Übercom-„ poundieren.

Überkompoundierung p. Übercompoundierung.

28

Überschiebung (Übersprung, Überwurf, Wechsel, das Doppelliegen eines Flözes); przesunięcie, przerzu-# cenie, nasunięcie (geoh). Überschiebungsschuppen; prze-m sunięcie blaszkowe (geoh). Überschlächtig (oberschlächtig); m nasiębierny.

Überschlag (Anschlag, Voranschlag);

kosztorys (wykaz kosztów zamierzo-m nej roboty lub budowy) (bud.). Überschlichten (schlichten); wyró-wnać (blachę) (met. techn.). Überschmieden; przekuć. Überschmelzung; 1) przetopienie; 2) przechłodzenie.

Überschneidung kreuzförmige p.

Kreuzkamm.

Überschreiten; przekroczyć. Überschreitung; 1) przekroczenie, przestąpienie (np. granicy, kosztorysu) ;    2) skończenie (n. p. 20 lat

.. życia).

Uberschuß; nadmiar, zwyżka, nad-wyżka.

Überschüttung; nadsypka. Überschwefelblei p. Johnstonit. Überschwefelsäure; kwas nadsiar-kowy, nadsiarczany (chem.). Überschwemmung (Inundation); m wylew, powódź.

Überschwemmungsgebiet (Inun-m dationsgebiet); zalewisko (rob. wod.). Übersenden; przesłać. Übersender; wysyłający,posyłający, nadawca.

Übersendung; przesłanie, przesyłka. Übersetzen (durchsetzen) von Gän-m gen p. Durchkreuzen.

Übersetzen (einen Ofen); przepeł-.. nić rudą (piec), przerudzić (hut.). Übersetzung; 1) przekładnia, stosunek przenośny (maszyn.); 2) przeło-..żenie; 3) przeprawa (przez rzekę). Übersetzungsverhältnis (Umsetzungsverhältnis); przełożenie, przenośnia, przekładnia, stosunek przeniesienia, stosunek w przekładni . (maszyn.).

Übersieh (Übersichbrechen); 1) komin; 2) kominowanie, luzowanie, robota pod wierzch (górn.) p. Über-# brechen.

Übersichtreiben (Übersichbrechen) p. Überbrechen.

Übersicht; pogląd, przegląd.

summarische —; pogląd ogólny. Übersichtskarte; mapa przeglądowa, poglądowa, plan ogólny (miern.).

Übersichtskosten; ogólny plan wydatków.

Übersichtsplan; plan przeglądowy, poglądowy, ogólny (miern.).

Übersiedlungsgebühr; przesiedlne.

Übersilbern (versilbern); posrebrzyć (met. techn.).

Überspannen; napinać, napiąć.

Überspannung; 1) przepięcie, napięcie nadmierne, nadmiar napięcia (el.); 2) nadmiar naprężenia, wytę-

t> żenią (mech.).

Überspannungssicherung; ochronnik przed przepięciem, bezpiecznik nadmiaru napięcia (el.).

Überspringen der Funken; przeskakiwanie iskier.

Überspritzer (zur Zerstörung der Salzhaut); natryskiwacz (warzel.).

Übersprung p. Überschiebung.

Überständiges Erz; ruda zwietrzała (hut.).

Überstrom; przetężenie, nadmiar prądu (eh).

Überstromausschalter; krańco-wnik (dodatny) (el.).

Überströmung; 1) przepływ (cieczy); 2) przelot (gazów); 3) wylew, wez-

__ branie (rzeki).

Überströmungsröhre; l)rura przepływowa (dla cieczy); 2) rura prze-lotowa (dla gazów).

Überstürzt p. Übergekippt.

Übertags (über Tage) p. Obertags.

Übertrag (Transport); przeniesienie, z przeniesienia (w rachunkach).

Übertragen; 1) przenosić; 2) przesyłać (siłę).

Übertrager p. Relais.

Übertragung (Translation); przeniesienie, przenoszenie, przewód (siły), przenośnia (maszyn.).

Übertragungsstation telegraphische ; stacya telegraficzna pośrednia, przejściowa (eh).

Übertünchen; pobielić, zabielić, otynkować (bud.).

Überwachung; nadzór, dozór.

Überwässerung nach Hutter; nad-wodnienie (ługowni) sposobem Hut-tera (soln.).

Überwasserzapfen; czop nadwodny, górny (u turbiny) (maszyn).

Überweisung; przekazanie, prze-kaz.

Überwölbung; przesklepienie (bud.).

Überwurf p. Überschiebung.

Überzählig; nadliczbowy.

Überzeit; podniówka, naddniówka.

Überzeitvergütung; podniowe,nad-dniowe.

Ulmennachnahme; przybieranie (przybierka, przybiórka) boków, ścian, ociosów (chodnika) (górn.) p. Nachnahme.

Überziehen; powlekać, powlec.

Ulmenpfahl; okładziny (wścianki, paliki) boczne (górn.).

Ulmenverwässerung (des Sinkwer-kes); nawodnienie boków (ługowni) (soln.).

Ultramarin (Lasurblau); ultramaryna, lazur (barw.).

Umbau; 1) przebudowa; 2) przeróbka.

Umbauen; 1) przebudować; 2) obudować (bud.).

Überzinken (verzinken); cynkować, pocynkować (met. techn.).

Überzinkung (Verzinkung); pocyn-kowanie (met. techn.).

Überzinnen (verzinnen); cynować, pocynować (met. techn.).

Überzinnung (Verzinnung); cynowa-„ nie, pocynowanie (met. techn.).

Überzug; 1) powłoka; 2) okładzina;

3) nadciąg (dźwigar).

U-Eisen (C-Eisen); ceownik, kory-tówka, żelazo korytowe (bud. met.). Umbildung (Metamorphismus); prze-Ufer; brzeg; wybrzeże (geol.).    obrażenie, metamorfizm (geol.).

Uferbefestigung; ubezpieczenie    Umbördeln (auskrempen); zaoblić,

brzegów (rob. wod.).    rozoblić, wyoblić (wywinąć brzeg

Uferböschung; stok brzegu.    rury u kotłów).

Uferbruch (Abbruch); urwisko.    Umbördelung; 1) zaoblenie, zawi-

Uferdamm; wał, grobla nadbrze-    nięcie (ku środkowi); 2) wyoblenie,

żna.    wywinięcie (na zewnątrz).

Uferdeckung; pokrycie brzegu.    Umbra (Umber); umbra (min.).

Ufereinfassung; obudowa (zabu-    kölnische —; umbra kolońska

dowanie, ujęcie) brzegów (rob.    (barw.).

wod.).    Umbrechen (umfahren, umgehen,

Ufergegend; przybrzeże (geol.).    einen Umbruch treiben); obejść

Ufergelände; nadbrzeże (geol.).    okrążyć, objechać    (górn.).

Uferkran; żóraw nadbrzeżny (ma-    Umbruch (Umbruchsort, Umbruch-

szyn.).    strecke); chodnik obchodowy, ob-

Uferland; pobrzeże, nadbrzeże, po-    wodowy, objazdowy, okrężny, kręty,

rzecze, grunt nadbrzeżny (geol.).    obchód, objazd (szybu) (górn.).

Ufermauer; mur brzeżny, przybrze-    Umdämmen; obwałować, ogroblić.

żny, nadbrzeżny, bulwar (rob. wod.).    Umdrehung (Rotation); obrót, wi-

Uferpfeiler (Widerlager); przyczółek,    rowanie, krążenie, rotacya (mech.),

filar przyczółkowy, przybrzeżny    tote —; obrót czczy (maszyny),

(bud. most.).    Umdrehungsachse; oś obrotu (mech.

Ufersand; odmiał, piasek nadbrze-    geom.).

żny (geol.).    Umdrehungsbewegung; ruch obro-

Uferschutz (Uferversicherung);    towy, rotacyjny.

ochrona (ubezpieczenie) brzegu.    Umdrehungsellipsoid; elipsoid (eli-

Ulexit (Boronatrokalzit, Natroboro-    psoida) obrotowy    (geom.).

kalzit); uleksyt, natroborokalcyt, bo-    Umdrehungsfläche; powierzchnia

ronatrokalcyt, hayezyn, tynkalcyt    obrotowa.

(min.).    Umdrehungsgeschwindigkeit p.

Ullmannit (Nickelspießglanzerz, Anti- Geschwindigkeit.

monnickelglanz, Nickelantimon-    Umdrehungskörper; bryła obroto-

glanz, eutomer Kobaltkies); ulmanit,    wa (geom.).

błyszcz antymoniklowy, krusz anty-    Umdrehungsparaboloid; parabo-

moniklu (min.).    loida obrotowa.

Ulm (Ulme, Stoß, Wange) des Stol-    Umdrehungszahl; ilość obrotów

lens, der Strecke; bok, ściana, ocios    (mech.).

(chodnika, sztolni) (górn.).    tote —; czcza ilość obrotów (prą-

Ulme (Ulmenbaum); wiąz, brzost.    dnicy).

Ulmenbau (Säulenbau); odbudowa Umfahren; 1) obejść, okrążyć, omi-słupowa (ścianowanie piętrowe kie- nąć, wyminąć; 2) obwodzić (plani-runkowe) (górn.).    metrem).

Ulmenholz; więzina, brzostowina, Umfahrungsfehler (beim Planime-drzewo brzostowe.    ter); błąd obwodzenia (miern.).

28*

Umfang; 1) obwód (koła); 2) rozległość (kraju); 3) obszar (lasu); 4) rozmiar (budowli).

Umfangsdamm; tama obwodowa (przeciwpożarna) (górn.).

Umfangsdrain; dren obwodowy.

Umfangsgeschwindigkeit p. Geschwindigkeit.

Umfangskraft; siła obwodowa, siła na obwodzie koła.

Umfangslinie (Umfang, Peripherie); obwód, linia obwodowa (geom.).

Umfangsmethode; sposób (metoda) obwodowy, sposób (metoda) obwodzenia, zdejmowania z obwodu (miern.).

Umfangswinkel (Peripheriwinkel); kąt obwodowy (geom.).

Umfassungsmauer; mur okalający, obwodowy, zewnętrzny (bud.).

Umflechtung; oplecenie (el.).

Umformen; przekształcić.

Umformer; przetwornica (el.). Gleichstrom —; przetwornica prądu stałego, sprądu. Sparschaltungs —; przetwornica niedochłonna.

Wechselstrom —; przetwornica prądu przemiennego, rozprądu.

Umformung; 1) przekształcenie (mat.); 2) przetwarzanie (el.).

Umfriedungsmauer; mur okalający, obwodowy (bud.).

Umgangszimmerung (Zimmerung mit Umrüsten) p. Bohlenschrotzimmerung.

Umgehen (umbrechen) p. Umfahren.

Umgehen (im Betriebe sein); być w ruchu (wyciąganie szybem), prowadzić (odbudowę) (górn.).

Umgekehrte Spülung; płókanie (przepłókiwanie) odwrotne (tj. wpływ wody rurami wiertniczemi zaś wypływ pustym przewodem) (wierć, ziem.).

Umgestaltung; przekształcenie.

Umhüllung; 1) obwój, otulisko, otulina; 2) zgłuszyna (od przepuszczania dźwięku.).

Umhüllungsfläche; powierzchnia obwiedna, otulcza.

Umhüllungslinie p. Kämpferdruck.

Umhüllungsmaterial; materyał osłaniający, otulający, otulczy.

Umkehranlasser (Umkehranlaßwiderstand); rozrusznik zwrotny (el.).

Umkehrungsmechanismus (Reversiermechanismus) p. Reversiervorrichtung.

Umkehrwiderstand; opornik zwrotny (el.).

Umkippen; przewrócić, przechylić.

Umklappung; kład (geom.).

Umklöppeln; oplatać, opleść.

Umklöppelung; oplot (el.).

Umkrählen; przegrabać (sort. hut.).

Umkreis; okrąg, obwód.

Umladegebür; przekładowe, nale-żytość za przeładowanie (kol.).

Umladegeleise; tor przekładowy (kol.).

Umladen; przeładować, przełożyć.

Umladerampe; przeładownia, przekładnia, ładownia międzytorowa (kol.).

Umladestation; stacya przekładowa (kol.).

Umladung; przeładowanie, przełożenie.

Umlauf; 1) obieg (np. pieniędzy); 2) obrót, bieg, krążenie.

Umlaufen; krążyć, okrążać, obiegać.

Umlaufschreiben; okólnik, cyrku-larz.

Umlaufsrichtung; kierunek obrotu, biegu.

Umlaufszahl; ilość (liczba) obrotów.

Umlaufszeit; okres biegu.

Umlegen der Erze (Klaubarbeit); przebieranie (przerzucanie) rudy

(górn.).

Umlegen des Fernrohres; przekładanie, lunety (miern.) p. Fernrohr.

Umlegen des Förderseiles; przekładanie (przełożenie) liny (maszyn, górn.).

Ummagnetisierung; przemagneso-wanie (el.).

Ummauern; omurować, obmurować, murem otoczyć (bud.).

Umpolarisierung; przemianowanie (odwrócenie) biegunów (el.).

Umriß; zarys, kontur, szkic.

Umrühren des Roheisens; burzenie surowizny (tj. przerabianie surowizny roztopionej w piecu pudlo-wym) (met.).

Umrüste p. Schachtgeviere.

Umsatzkrückel (Bohrkrücke) p. Knickei.

Umschaltbar; przełączny, przełą-czalny.

Umschalten; przełączyć (el.).

Umschalter; przełącznik (el.).

Umschalthebel; drążek przełącznikowy (el.).

Umschaltung; przełączenie (el.).

Umschaltvorrichtung (Umschal-    Umzäunung; ogrodzenie, oparkanie

tungsvorrichtung); wyłącznik, przy- nie, opłotek (bud.), rząd wyłączający (eh).    Umziehen (das) p. Umfangsmethode.

Umschaltzähler; miernik przełącza-    Unabhängig; niezależny.

ny (el.).    Unabhängigkeitsprinzip; zasada

Umschlag (Umwindung); zwój (liny niezależności (mech.).

na bębnie) (maszyn, górn.).    Unauflösbar; 1) nierozwiązalny; 2)

Umschlageisen (für Spengler); zagi-    nierozpuszczalny.

nadło, klepadło, obrzeżka.    Unausbalanziert; niezrównoważony.

Umschlagen (Umsetzen) der Wetter; Unausdehnbar; nierozciągalny. obrót powietrza (zmiana kierunku    Unauswechselbar; niewymienny.

prądu powietrza) (górn.).    Unbauhaft (nicht bauhaft); w złym

Umschmelzen; przetapiać, przetopić.    stanie.

Umschmelzofen; przetapiak (hut.).    Unbauwürdig (nicht bauwürdig,

przetapianie, przetopienie (hut.). Umschreiben; opisać (geom.). Umsetzen (Umsetzung) der Bewegung; zmiana ruchu (mech. maszyn.). Umsetzen (Umsetzung) des Bohrei’s; obracanie (obrót) świdra (wierć, ziem.).

Umschmelzung (das Umschmelzen); nicht abbauwihdig); niegodzien (niewart) odbudowy, niezdatny do odbudowy (górn.).

Unbearbeitet; nieobrobiony. Unbebaut; niezabudowany. Unbegrenzt; nieograniczony, nieoznaczony.

gen.

Unbegründet; nieuzasadniony. Umsetzen der Wetter p. Umschla- Unbefugt; nieupoważniony, nieuprawniony.

Umsetzung; 1) obrót p. Umsetzen; Unbehauen; nieobrobiony, nieocio-2) przetwai’zanie (el.).    sany.

Umsetzungsverhältnis; 1) przekła- Unbekannte; niewiadoma (mat.), dnia (obrotów) p. Übersetzungsver- Unbelastet; nieobciążony. hältnis; 2) przetwornośćnapięcia (el.). Unbenannt; oderwany, niemianowa-

Umspinnen; omotać.

ny (mat.).

wana (mat.).

Umspinnung (des Di’ahtes); omota- | Unbenannte Zahl; liczba niemiano-nie, oplecenie (przewodu) (el.).

Umstellvorrichtung; przestawiak Unbeschlagen; bosy, nieokuty.

(maszyn.).    Unbestimmt; nieoznaczony, nieokre-

Umsteuerbar; zwrotny, nawrotny,    ślony.

zwraca lny.    Unbeweglich; nieruchomy (mech.).

Umsteuern; zwrócić bieg (kierunek Unbewickelt; nieowinięty.

biegu) (maszyny) (maszyn.).

Unbiegsam; sztywny, niegiętki. Umsteuerung; stawidło zwrotne, na- Uncites; uncites (mięczak dwusko-wrotne, nawrotnica, pi'zestawnia,    rupowy)    (geol.).

przestawa (przyi-ząd); 2) nawrót, na- Undehnbar (unhämmerbar); nieroz-wrotność, zwracanie biegu (maszyn.).    ciągalny,    niekujny, niekowalny.

Umsteuerungshebel p. Reversier- Undeutlichkeit; niewyraźność.

hebel.

Umsteuerungschieber; suwak do ruchu zwrotnego (maszyn.).

Undicht (luftlässig); nieszczelny (fiz.). Undichtheit; nieszczelność (fiz.). Undulationstheorie (Vibrations-Umsteuerungswelle; wał dla ruchu theorie); teorya drgania.

zwrotnego (maszyn.).

Umstichapparat; zawrotnica (wal-cownictwo drutu).

Umstreichseite (der Pfanne); bok

nadogniowy (bok panwi nad ogniem Undurchdringlich; nieprzenikliwy się znajdujący) (warzel.).    (fiz.).

Umwandlung; przekształcenie, prze- Undurchdringlichkeit; nieprzeni-miana.    kliwość (fiz.).

Umweg; obłaz, objazd (górn.).    Undurchlässig; nieprzepuszczalny,

Umwickeln; owijać, przewijać, zwoić.    nieprzemakalny.

Umwicklung; 1) zwój, zwoje; 2) prze- Undurchlässigkeit; nieprzepuszczal-winięcie, owinięcie (el.).    ność, nieprzemakalność.

Undulationsstrom (Wellenstrom);

prąd falisty, tętniący.

Undulator; undulator, pisak Laury-tzena (el.).

Ungelöscht; niegaszony. Ungepflastert; niebrukowany. Ungerechtfertigt; nieusprawiedliwiony.

Undurchsichtig; nieprzeźroczysty, nieprzejrzysty (fiz. min.).

Undurchsichtigkeit; nieprzeźroczy-stość, nieprzejrzystość (fiz. min.). Uneben; nierówny.

Unebenheit; nierówność.

— in der Sohle, oder in der First; burt. burty, ustępy (górn.).

Ungeröstet; nieprażony (hut.). Ungeschichtet; nieuwarstwiony, nieulawicony (geol.). Ungeschmiert; niesmarowany.

von Erzlagerstätten); beznadziejny, nienadziejny (geol.).

Ungeteilt (zur ungeteilten Hand); niepodzielnie, solidarnie.

Unghwarit; ungwaryt (min.).

Ungleich; nierówny, niejednakowy, nieparzysty.

Ungleicharmig (vom Hebel); nie-równoramienny (mech.).

Ungleichartig; różnorodny, odmienny (fiz.).

Ungleichförmig (von Bewegung); niejednostajny, zmienny (mech.).

Ungieichförmigkeitsgrad (der Bewegung); stopień niejednostajności (ruchu) (mech.).

Ungleichkantig; różnokrawędziowy (kryst.).

Ungleichmäßig; nierównomierny.

Ungleichschenklig; nierównora-mienny, różnoramienny (geom.).

Ungleichseitig; różnoboczny (geom.).

Unglücksfall; wypadek nieszczęśliwy.

Ungulitensandstein; piaskowiec ungulitowy (geol.).

Unhaltbar; 1) nietrwały, niespójny; 2) nieuzasadniony.

Unhaltig (taub, kein Erz enthaltend); płonny, jałowy, bezrudny (górn.).

Unhältiges Gut; materyał ubogi (sort.).

Unhämmerbar p. Undehnbar.

Unhöfflich p. Ungestaltig.

Uniform (Dienstkleidung); strój, uniform, mundur.

Berg —; strój górniczy, mundur górniczy.

Uniformieren (gleichkleiden); umundurować.

Uniformierung; umundurowanie.

Unio (Flußmuschel); unio, skojka, skrzek (małża bezgłowa dwumuszku-łowa w neokomie) (geol.).

Unipolarinduktion; indukcya jedno-biegunowa (el.).

Unipolarmaschine; maszyna jedno-biegunowa (el.).

Universal (allgemein); uniwersalny, ogólny, powszechny.

Unecht; 1) fałszywy; 2) niewłaściwy Ungestaltig (unhöflich, unhöfflich (mat.).

Unechter Bruch; ułamek niewłaściwy (mat.).

Unedel (arm); nieszlachetny, ubogi, bezrudny, podły (górn.).

Unedle Metalle; kruszce nieszlachetne, podłe (górn. hut.).

Uneinbringlichkeit; niemożność ściągnienia, ściągnięcia.

Unelektrisch; nieelektryczny.

Unempfindlich; nieczuły.

Unempfindlichkeit; nieczułość.

Unendlich groß; nieskończenie wielki, nieskończony (mat.).

Unentzündbar; niezapalny.

Unerledigt; niezałatwiony.

Unerschroten; nieotwarty, nieodkry-ty (górn.).

Unfahrbar (nicht befahrbar); nieprzejezdny, nieprzystępny, niedostępny (górn.).

Unfall; wypadek, przypadek.

Unfallentschädigung; odszkodowanie za wypadek.

Unfallsrapport (Unfallsanzeige); doniesienie o wypadku.

Unfallverhütung (Unfallversicherung); ochrona (ubezpieczenie) od wypadków.

Unfrei; nieswobodny, krępowany (mech.).

Unfreie Bewegung; ruch nieswobodny (mech.).

Unganz (vom Gestein); 1) p. Gebrech;

2) Zerklüftet.

Unganzes Eisen p. Eisen.

Ungar; niedogotowany, niedogrzany, niedorafinowany, niedowęglony (wa-rzel. hut.) p. Gar.

Ungarischer Hund p. Hund.

Ungebrannt; niewypalony.

Ungebührlich; 1) nienależny; 2) nieprzyzwoity, niewłaściwy.

Ungehärtet; niehartowany, nieutwar dzony.

Ungehobelt; nieostrugany, nieohe-blowany, nieheblowany (stok).

Ungeld (Unkosten des Arbeiters für Leucht und Sprengmaterial..); wydatki, potrącania, strączki (góra.).

Universalbohrmaschine; wiertarka uniwersalna (techn.).

Universalbrücke; mostek uniwersalny (el.).

Universaleisen (Flacheisen) p. Eisen.

Universalgalvanometer; galwano-mierz (galwanometr uniwersalny (el.)

Universalgelenk; sprzęgło przegubowe, klucz Kardami, Hoocka (maszyn.).

Universalgerüst p. Universalwalzwerk.

Universalgrubeninstrument von Fromme; instrument kopalniany uniwersalny Fromme’go (miern. górn.).

Universalinstrument; instrument uniwersalny (miern.).

Universalkompensator; kompensator uniwersalny (el.).

Universalnivellierinstrument; instrument niwelacyjny uniwersalny (miern.) p. Nivellierinstrument.

Universalschraubenschlüssel; klucz (nastawny, rozsuwalny) uniwersalny (narz.).

Universalwalzen (pl.); walce uniwersalne (maszyn, hut.).

Universalwalzwerk (Universalgerüst, Universalwalzen); walcownia (walcownica) uniwersalna (maszyn, hut.).

Universalwecker; dzwonek sygnałowy uniwersalny (eh).

Universalwiderstandskasten; uniwersalna skrzynka oporowa (el.).

Universalzange; kleszcze wszechstronne, uniwersalne (narz.).

Universität (Hochschule); uniwersytet, wszechnica.

Unkomprimierbar; nieściskalny, nie-zgęszczalny (fiz.).

Unkonsten p. Aufwand.

Unlösbar; 1) nierozpuszczalny; 2) nierozłączalny, nierozerwalny.

Unlösbarkeit; 1) nierozpuszczalność; 2) nierozłączalność, nierozerwalność.

Unlöslich p. Unlösbar 1).

Unmeßbar; niewymierny.

Unmeßbarkeit; niewymierność.

Unmittelbar; 1) bezpośrednio, wprost; 2) bezpośredni.

Unobligat (frei); nieobowiązkowy, wolny.

Unorganisch; nieorganiczny (chem.).

Unregelmäßig; nierównomierny, nie-równokształtny, nieforemny, nieprawidłowy, nieregularny.

Unregelmäßige Fehler; błędy nieregularne (miern.).

Unregelmäßigkeit; nieforemność, nieregularność, nieprawidłowość.

Unschlitt (Talg, Inselt); łój (matr.).

Unschlittbüchse; jasło, maniorka, tworzydło (puszka drewniana na łój do kaganka w Wieliczce i Bochni używana) (górn.).

Unschmelzbar; nietopliwy, nietopny (chem. hut.).

Unschmelzbarkeit; nietopliwość, nietopność (chem. hut.).

Unschweißbar; niespójny, niespa-walny.

Unständig; niestały.

Unstetig; nieciągły.

Unstetigkeit; nieciągłość.

Unsymmetrisch; niesymetryczny.

Unteilbar; 1) niepodzielny; 2) niepodzielnie.

Unteilbarkeit; niepodzielność (mat.).

Unterabstich (bei der Schlämmgrabenarbeit) p. Untersatz.

Unterabzweigung; odgałęzienie podrzędne, wtórne (el.).

Unterbacken p. Unterbank.

Unterbalken; 1) próg, podwalina, przycieś; 2) architraw, brus, nad-słupie, płatwa; 3) podciąg, siestrzan (bud.).

Unterbank (Unterbacken, Unterpacken) eines Flözes p. Bank.

Unterbärort (die der Feuerung abgekehrte Pfannenseite); strona od-ogniowa, zaogniowa (warzel.) p. Oberbärort.

Unterbassin (b. d. Gradierhäusern); zbiornik dolny (soln.).

Unterbau; 1) budowa podtorowa, podtorze, poddroże (kol.); 2) fundament, budowa spodnia (bud.); 3) odbudowa (działo) spodnia, dolna, pod-piętrze (górn.).

Unterbaukrone; podtorze (kol.).

Unterbauen (ein hangendes Flöz); podrąbać (pokład górny, nadkładowy) (górn.).

Unterbauen (mit Kappen unterziehen); podciągnąć (pod strop, stropnice, kapy, wciasy), podchwycić (strop stropnicami, kapami, wciasami) (górn. cieś.).

Unterbaustollen; sztolnia spodnia, dolna, podgłębna, podpoziomowa (górn.).

Unterbildkasten p. Holzkasten.

Unterbolzen; podpierać (górn.).

Unterbrecher; przerywacz (el.).

Unterbrechung; przerwa, przeszkoda.

Unterbrechungsfunke; iskra przerywacza (el.).

Unterbrechungsvorrichtung;

urządzenie przerywaczowe, urządzenie do przerywania (el.).

Unterbühnung; poddylowanie, ułożenie pomostu (górn.).

Unterchlorige Säure; kwas pod-chlorawy (ehern.).

Unterchlorigsaure Salze (Hypochlorite); podchloryny (chem.).

Unterchlorsäure (Unterchlorsäure-Anhydrid, Chlortetroxyd); kwas chlo-rawy (chem.).

Untercompoundierung; niedozwo-jenie (el.).

Unter dampf (bei einem Dampfhammer); para podrzucająca (maszyn.).

Unterdrück; ciśnienie niskie, nie-doprężność.

Untererregung; niedozbudzenie (el.)

Unterfahren (unterteufen); podejść, podjechać, podkopać się, podgłę-bić (górn.).

Unterfahrt (Wegunterbrückung, Wegunterführung); przejazd dołem, podjazd (kol.).

Unterfahrung; podjazd, podkopanie się, podgłębienie (bicie chodników niższych) (górn.).

Unterfangen (unterziehen); podchwycić, podciągnąć, podeprzeć (górn.).

Unterfertigen (unterzeichnen); podpisać.

Unterfertigung (Unterzeichnung); podpis.

Unterfeuerung p. Feuerung.

Unterführung; przeprowadzenie dołem, podprowadzenie, podkop.

Untergeordnet; podrzędny, podporządkowany.

Untergerinne; 1) pogródka (łotok) odpływowa, dolna (maszyn.); 2) p. Unterschoßgerinne.

Untergerinnherd; zmietnik na muł rząpowy (sort.).

Untergerschoß (Parterre) p. Erdgeschoß.

Untergesenk p. Gesenk.

Untergestänge (Fallgestänge); żerdki wiertnicze dolne (wierć. ziem.).

Untergestell; 1) zaprawa dolna, skrzynia (wielkopiecowa) (hut.); 2) dno, spodek (miecha); 8) podwozie.

Untergraben; podkopać, minować.

Untergrundwasser; wodagłębizno-wa, wgłębna (geol.).

Untergurt p. Gurt.

Unterhalten (Strecken, Zimmerung) p. Erhalten.

Unterhaltung der Grube (Grubenerhaltung) p. Erhaltbau.

Unterhaltungsarbeiten (Erhaltungsarbeiten) ; roboty zachowawcze, konserwacyjne.

Unterhaltungskosten (Erhaltungskosten); koszta utrzymania.

Unterhauen p. Unterwerken.

Unterirdisch (utertägig); podziemny, dolny.

Unterirdische Förderungsmaschine: maszyna wyciągowa podziemna (maszyn, górn.).

Unterirdischer Freischurf; wyłączność (wkop, podkop) podziemna (pr. górn.).

Unterirdische Wasserhaltungsmaschine; maszyna wodociągowa (odwadniarka) podziemna, kopalniana (maszyn, górn.).

Unterkasten; 1) dno, spodek (miecha); 2) skrzynka (formierska) dolna (form.).

Unterkellerung; podpiwniczenie (bud.).

Unterkessel; kocioł dolny (maszyn.).

Unterkette; łańcuch dolny, podwo-zowy (przewóz poziomy) (górn.).

Unterkohle; węgiel dolny (el.).

Unterkrampung (Unterstopfung); podbijanie (podkładów) (kol.).

Unterkriechen (von Gängen); podchodzić pod powierzchnię, zostać w ziemi, niewychodzić na wierzch (o żyłach) (geol.).

Unterkriechen (von Stollen); wznosić się w górę, wstępować (górn.).

Unterkühlung; podchładzanie, chłodzenie od spodu.

Unterlage; 1) podkładka; 2) podstawa, podwalina; 3) podkład, próg.

— des Feuerherdes; czeryn, trzon pieca.

Unterlagsplatte (Unterlagsscheibe); podkładka (kol.) p. Platte.

Unterlegen; podłożyć, podkładać.

Unterleitung; 1) prowadzenie dołem, spodem; 2) przewodnik podziemny (el.).

Untermauerung; podmurowanie (bud.).

Unternehmer; przedsiębiorca.

Unternehmung; przedsiębiorstwo.

Unteroxyd; podtlenek (chem.).

Unterpacken p. Unterbank.

Unterphosphorige Säure; kwas podfosforawy (chem.).

Unterphosphorsäure; kwas podfo-rowy (chem.).

Unterphosphorsaure Salze; pod-> fosforany (chem.).

Unterpölzen (unterstützen); podpie-pierać, podeprzeć.

Unterrichtsanstalt; zakład naukowy.

Untersalpetersäure (Untersalpetersäureanhydrid, Stickstoffperoxyd, Stickstofftetroxyd); kwas podazoto-wy, bezwodnik podazotowy (chem.).

Untersalpetrige Säure; kwas pod-azotawy (chem.).

Untersatz; 1) podstawek, podkładka, postument; 2) podstawa, spodarka (miern.); d) serek p. Käse.

Untersatz; (Unterstich, Unterabstich, Grobes, das Grobe, der Fuß) b. d. Schlämmgrabenarbeit ; osad spodni, dolny (sort.).

Untersatzschere (Abfangegabel) p. Bohrgabel.

Unterschacht (Rast und Gestell) eines Hochofens; szyb dolny, spodni (wielkiego pieca) (hut.).

Unterschied (Differenz); różnica (mat.).

Unterschlägig (unterschlächtig); podsiębierny, podlewny.

Unterschlächtiges Wasserrad p.

Wasserrad.

Unterschneidemesser (pl.) podci-nacze (wiercenie szybów) (górn.).

Unterschneiden p. Unterschrämen.

Unterschoßgerinne (Untergerinne) b. d. Mehlführung; żłoby mączne, spodnie, chude, jałowe (sort.).

Unterschrämen (unterschneiden); podrąbać, podciąć, podszramować (górn.).

Unterschuren (unterschüren) beim Pochwerk; podsypywać (sort.).

Unterschurer (Unterschürer) p. Unterschurstempel.

Unterschurkasten (Vorsetzkasten); koryto nagarniające, podsypcze (sort.)

Unterschurstempel (Unterschurer, Förderstempel, Vorstempel, Eckstempel, Grobschiisser) im Pochwerk; stępor nagarniający, boczny (sort.).

Unterschwefelsäure (Dithionsäure); kwas siarkawy (chem.).

Unterschweflige Säure (dithionige Säure); kwas podsiarkawy (chem.).

Unterschwelle; podkładzina, podwalina, podproże (bud.).

Unterseil; lina dolna, spodnia (górn.).

Untersetzen p. Unterfahren.

Untersichbrechen; 1) głębić (szybik) ; 2) kopać w dół, pod nogi (górn.).

Unterspülen; podmywać, podmyć.

Unterstation; elektrownia pomocna, podrzędna, podstacya (el.).

Untersteiger; stygar (sztygar) młodszy, podstygar (podsztygar), warca-bny (górn.) p. Oberhäuer.

Unterstempeln; podeprzeć, podstemplować (górn.).

Unterstich p. Untersatz.

Unterstoß; bok spodni, upadkowy (górn.).

Unterstützen; 1) podpierać, podeprzeć, wzmocnić; 2) wspierać, wesprzeć.

Unterstützung; 1) podparcie, podpieranie; 2) wspieranie, wsparcie.

Untersuchen: śledzić, badać, dochodzić.

Untersucher; badacz, poszukiwacz.

Untersuchung; 1) badanie, poszukiwanie; 2) dochodzenie, śledztwo, chemische —; analiza (rozbiór) chemiczna.

Untersuchungsakten; akta śledcze.

Untersuchungsarbeit; praca wywiadowcza, badawcza, wywiad.

Untersuchungsverfahren; postępowanie śledcze.

Untertägig; podziemny, dolny (górn.).

Untertags (unter Tage); pod ziemią, w kopalni (górn.).

Untertertiär (eozän); eoceński(geoL)

Unterteufen (untertiefen, unterfahren); podgłębić, podjechać (górn.).

Unterwaschen; podmyć, podmywać.

Unterwaschung; podmycie.

Unterwasser; woda dolna (maszyn.).

Unterwassersetzen (Inundation) der Grube; zalanie, zalew (kopalni) (górn.)

Unterwerk (Unterwerksbau); działo upadkowe, podpiętrze (górn.).

Unterwerken (unterwirken, unterhauen); kopać (iść, pracować, odbudowywać) upadkowo, w podpiętrzu (górn).

Unterwerksbau (Gesenkbau); odbudowa (podpoziomowa) szybikowa, odbudowa (podpoziomowa) szybikami.

Unterwerksbau (Unterwerksbetrieb, das Unterwerken); odbudowa podpoziomowa, podpiętrowa, odbudowa w podpiętrzu (górn.).

Unterwind; 1) podwiew; 2) nadmuch (hut.).

Unterwindfeuerung p. Feuerung.

Unterwindgebläse; dmuchawa nadmuchowa (maszyn, hut.).

(Uransulfat);

Unterwölben; podsklepić (bud.).

Unterziehen (durch Unterzug unterstützen); podciągnąć, zaciągnąć (górn.).

Unterzug (Unterbalken); podciąg, siestrzan, podwłoka (bud. górn.).

Unterzugzimmerung; oprawa (wyprawa, obudowa, wydrzewienie) podciągowa, podciągami (górn.).

Unterzünden (die Pfanne); podpalić (panwę) (warzel.).

Untiefe; 1) mielizna, ławica; 2) bez-deń, głąb, topiel.

Ununterbrochen; ustawicznie, bez przerwy.

Unveränderlich; niezmienny.

Unverbrennlich; niepalny (fiz.).

Unverfahren p. Unverritzt.

Unverhauen p. Unverritzt.

Unvermeidlich; nieunikniony, nieuchronny.

Unvermeidliche Fehler; błędy nieuchronne (miern.).

Unverritzt (unverhauen, unverfahren, unverschroten, unverwundet); nietknięty, nienaruszony (panieński) (górn.).

Unverritztes Feld; pole nietknięte, nieruszane, nienaruszone (górn.).

Unverritztes Gebirge (frisches Gebirge); skała (górotwór) nietknięta, nienaruszona, calizna (górn.).

Unverschroten p. Unverritzt.

Unversorgt; niezaopatrzony.

Unverzinslich; bezprocentowy, bez-odsetkowy, bez prowizyi.

Unverzollt; nieoclony.

Unvollkommen; niedoskonały, niezupełny.

Unvollkommen geröstetes Erz;

ruda niedoprażona (hut.).

Unwägbar; niedający się zważyć, nieważki (fiz.).

Unwägbarkeit; nieważkość (fiz.).

Unwirksam; niedziałający, bezskuteczny.

Unzählbar (unzählig); niezliczony.

Unzukömmlichkeit; 1) niestosowność, niewłaściwość; 2) niedogodność.

Uralit; uralit (min.).

Uralitporphyr; porfir uralitowy (geol.).

Uralorthit; uralortyt (min.).

Uralt; starożytny, prastary.

Uran; uran (chem.).

Uranblüte; kwiat uranowy (min.).

Uranerz; ruda uranowa, ruda uranu, uraniak (min.).

Uranerzbergbau; górnictwo (kopalnictwo) rud uranowych, dobywanie rud uranowych (górn.).

Urangelb; żółcień uranowa (chem. techn.).

Uranglimmer (pyramidaler Euchlor-malachit); uran błyszczak, uran mikowy (min.).

Urangrün (Uranochalzit); zieleń uranowa (min.).

Uranhydroxyd (Uransäure, gelbes Uranoxyd); kwas uranowy (chem.).

Uranit (Kalkuranit, Kalkuranglimmer, Autunit); uranit, uranit wapienny, autunit (min.).

Urankalkkarbonat; węglan urano-wo-wapienny (min.).

Uranochalzit p. Urangrün.

Uranocircit; uranocyrcyt (min.).

Uranocker (Uranhydroxyd); ochra uranu, uranopilit (min.).

Uranophan; uranofan (min.).

Uranosphärit; uranosferyt (min.).

Uranospinit; uranospinit (min.).

Uranotantal p. Samarskit.

Uranotil; uranotyl (min.).

Uranoxyd; tlenek uranowy (chem.). salpetersaures — (Uransalpeter, Urannitrat); azotan uranowy, schwefelsaures siarczan uranowy.

Uranoxydul; tlenek uranawy (chem.).

Uranoxyduloxyd; tlenek uranowo-uranawy (chem.).

Uranpecherz p. Nasturan.

Uranvitriol p. Johannit.

Urao p. Trona.

Urbar (Bergfrone) p. Frone.

Urbarer (Zehnter); olbornik, poborca dziesięciny górniczej (pobieranej na rzecz rządu i w rudzie uiszczanej).

Urbargeld; olborne, dziesięcinne, ur-baryalne (górn.).

Urend (Urende, Urendseite) der Siedepfannen; strona odogniowa, zao-gniowa (warzel.).

Urenddarre (Sudfeuerdarre); suszarnia odogniowa, zaogniowa.

Urendpranft (einer Siedepfanne); krawędź odogniowa, zaogniowa (warzel.).

Urgebirge (Grundgebirge, System der Schiefer); pragóry, góry (skały) pierwotne (geol.).

Urgens (Dringlichkeit, Mahnung); pismo naglące, przynaglenie, urgens.

Urgieren (auf etwas dringen); nale-¹ gać na kogo o co, przynaglać, urgo-wać.

Urkalk (Urkalkstein); prawapień, wapień pierwotny, archaiczny (geolog.).

Urkunde; dokument, akt.

Urkundenbuch; księga dokumentów.

Urlaub; urlop.

Urmaß p. Normalmaß.

Urmeer; morze pierwotne (geol.).

Urnebel; mgławica (geol.).

Urpethit; urpetyt (min.).

Urproduktion; produkeya (wytwórczość) pierwotna.

Ursprung; początek, źródło.

Ursprünglich; pierwotny.

Urstoff (Grundstoff, Element); pierwiastek, rodnik, tworzywo (chem.).

Urteil; wyrok.

Urteilchen (Atom); atom, niedziałka (ehern.).

Urtext; osnowa pierwotna, tekst pierwotny.

Urtonschiefer (Phyllit); łupek ilasty pierwotny, iłołupek pierwotny, filit (geol.).

Urwellhammer; młot sztorcowy (w blachowniach).

Urwellstab; sztorc mały (na blachę pobielaną).

Urwellstürze (Stürze, Platte für Bleche); sztorc (żelazo na wyrób blachy przygotowane).

Utensilien (Gerätschaften, Geräte, Zubehör); przybory, sprzęty, narzędzia, utensylia.

Uwarowit; uwarowit (min.).

V.

Vadium (Einsatz, Bürgschaft, Pfand); Variationsrechnung; rachunek wadyum, zastaw, kaucya, rękojmia, przemianowy, waryacyjny (mat.), poręka.    Varietät p. Abart.

Vakant (unbesetz); opróżniony, nieob- Variieren (abwechseln, abweichen, sadzony.    verändern); wahać się, zmieniać

się.

Variscit; waryscyt (min.).

Varvicit; warwicyt (min.).

Vaselin; wazelina (matr.). Vauquelinit (hemiprismatischer Me-lanochlor-Malachit); wokelinit (min.). Ventil; wentyl, zawór (maszyn.). Absperr —; wentyl nastawny, przepustowy.

Anlaß —; wentyl rozruszny, wpustowy.

Auslaß —

wypustowy.

Auspuff —; wentyl wydychowy. automatisches —, (selbsttätiges —); wentyl samodziałający, samoczynny.

Dampf —, (Steuer—); wentyl parowy, przepustnik pary.

Doppelsitz—, (doppelsitziges —); wentyl dwuprzylgniowy, dwusiedze-niowy.

Dreh —; wentyl obrotowy. Drossel —, (Drosselklappe); wentyl przydławiający, dławik.

Druck —, (Druckklappe); wentyl naciskowy, tłoczny.

Durchgangs —; wentyl przelotowy, przepustowy.

düsenförmiges —; wentyl dyszowa ty.

Vakuum (Luftleere, luftleerer Raum); próżnia (fiz.).

Vakuumapparat; przyrząd bezpo-wietrzny, próżniowy (warzel.).

Vakuumbremse p. Bremse.

Vakuumdampfheizung; ogrzewanie parowe próżniowe.

Vakuumglühlampe; żarówka próżniowa (el.).

(Ausblas —); wentyl

Vakuumluftpumpe; pompa powietrzna próżniowa (do wytwarzania J próżni) (fiz.).

Vakuummeter; wakumetr, próżno-mierz, wskaźnik próżni.

Valencianit; walencyanit (min.).

Valentinit p. Weißspießglanzerz.

Vanad (Vanadin, Vanadium); wanad (chem.).

Vanadinbleierz (Vanadinbleispat) p.

Vanadinit.

Vanadinit (Vanadinbleierz, Vanadinbleispat, vanadinsaures Blei); wana-dynit (min.).

Vanadinsäure; kwas wanadowy (chem.).

Variabel (veränderlich, unstet); zmienny.

Variation (Veränderung); przemiana, waryacya (mat.).

— der Deklination; zmiana zboczenia (deklinacyi igły magnesowej).

Ventil; wentyl, zawór (maszyn.). Einlaß — ; wentyl wlotowy, wpustowy.

einseitiges —; wentyl jednoosa-dowy.

entlastetes —; wentyl odciążony.

Etagenring —, (Stufenring —);

wentyl piętrowy, wentyl pierścienio->

wy o przegrodzie piętrowej.

Expansions — ; wentyl rozprężny,

rozprężniczy.

fixes — ; wentyl stały.

Gelenk —, (Klappen —, Scharnier —); wentyl zawiasowy, klapa, przepust, pastka.

gesteuertes —, (zwangläufiges); wentyl sterowany.

Gleitungs —; wentyl posuwisty. Glocken —, (Hauben —); wentyl dzwonowy, dzwonisty.

Hebungs — , (Hub —); wentyl podnoszony.

Kegel —, (konisches —); wentyl stożkowy, wentyl z grzybkiem stożkowatym.

Klappen — p. Gelenkventil. Kolben —; wentyl tłokowy, wentyl tłoka, wentyl w tłoku.

Kugel —; wentyl kulisty, wentyl o kuli.

Luft —; wentyl powietrzny. Luftzulaß —; wentyl dopowietrza-jący.

Misch —; wentyl mieszankowy.

Muschel —; wentyl muszlo wy, zasuwowy.

Probier —; wentyl dozorczy. Reduzier —; wentyl zamienny, redukcyjny.

Ring —; wentyl pierścieniowy. Rohrbruch —, (selbstschließendes —); wentyl samodzielny, (działający przy pęknięciu rury). Rückschlag —; wentyl wsteczny, bezzwrotny, zapornik.

Saug —, (Einsaug —); wentyl ssa-wczy, ssawny, ssący.

Sicherheits —; wentyl bezpieczeństwa.

Speise —; wentyl zasilający. Teller —; wentyl płaski, talerzy-kowaty.

Verteilungs —; wentyl rozdzielający, rozdzielczy.

zwangläufiges — p. gesteuertes Ventil.

zweiseitiges —; wentyl dwuosa-dowy, dwusadny.

Ventilation (Wetterführung, Lüftung) ; przewiew, wietrzenie, przewietrzanie, wentylacya (górn.) p. Bewetterung, Wetterführung, blasende —; przewiew tłoczący, nawietrzanie.

künstliche —, (mechanische —); przewiew sztuczny, pobudzany, natürliche —; przewiew naturalny, samoistny.

Saug —, (saugende —, Unterdrück —); przewiew ssący, wywietrzanie.

Separat —, (Sonder —); przewiew oddzielny, wentylacya oddzielna. Ventilationsmaschine (Wettermaschine) p. Ventilator. Ventilationsrohr; rura przewiewna, wentylacyjna, przewiewka (górn.). Ventilationsschacht (Wetterschacht) p. Schacht.

Ventilator (Wettermaschine, Ventilationsmaschine, Wetterrad, Wetter-focher, Focher, Bewetterungsapparat) ; wentylator, przewietrznik, prze-wiewnik, wietrznik, wywietrznik (maszyn, górn.).

Doppel —; wentylator podwójny. Depressions —; wentylator depresyjny.

Druck —, (blasender —); wentylator tłoczący, nawietrznik. elektrischer —; wentylator elektryczny.

Geisler —; wentylator Geislera. Guibal —; wentylator Guibal’a. Gruben —; 1) wentylator kopalniany; 2) p. Handventilator.

Hand —, (Handfocher); wentylator ręczny, młynek.

Kapeli —; wentylator Kapell'a (z prądnikiem na osi).

Kley —; wentylator Kley’a.

langsamgehender —; wentylator wolnobieżny.

Luftstrahl — von Körting; smoczek powietrzny Körtinga.

Mortier —; wentylator Mortier. Pelzer —; wentylator Pelzera. Rateau —; wentylator Rateau. Saug —, (saugender —); wentylator ssący, wywietrznik.

Schiele —; wentylator Schiele, schnellgehender —; wentylator szybkobieżny.

Schrauben —; wentylator śrubowy.

Witkowitzer —; wentylator witko-wicki.

Ventilator (Wettermaschine u. s. f.); wentylator, przewietrznik.

Ventilrad; kółko wentyla, zaworu (maszyn.).

Ventilschluß (Ventilverschluß); za- ' mykanie wentyla, zaworu (maszyn.), schleichender —; powolne zamykanie wentyla, zaworu.

Zentrifugal —, (Schleudergebläse); wentylator odśrodkowy, wietrzak.

Ventilatorgebläse p. Zentrifugalgebläse.

woru) (maszyn.).

Ventilauslösung; wymykadło wentyla (zaworu) (maszyn.).

Ventilbelastung; obciążenie (na-ciąż) wentyla (zaworu) (maszyn.).

Ventilbohrer; świder wentylowy, klapkowy, świder z klapką (wierć, ziem.).

Ventilbüchse (Schmandlöffel) p. Schlammlöffel.

Ventildampfmaschine; maszyna parowa wentylowa, maszyna parowa ze stawidłem wentylowem (maszyn.).

Ventildeckel; przykrywa zaworu (maszyn.).

Ventilentlastung; odciążenie (ulżenie) wentyla, zaworu (maszyn.).

Ventilerhebung; wznios wentyla (maszyn.).

Ventilführung; wodzidło wentylowe, zaworowe (maszyn.).

V entilf iihrungsf lügel; skrzydełka prowadnicze wentyla (maszyn.).

Ventilgehäuse (Ventilkörper); kadłub wentylowy, zaworowy, łożysko (kosz) wentyla, zaworu (maszyn.).

Ventilhaube p. Ventilaufsatz.

Ventilhahn; kurek wentylowy, zaworowy (maszyn.).

Ventilhebel; drążek wentylowy, zaworowy (maszyn.).

Ventilhub; skok wentyla, zäworu (maszyn.).

Ventilieren (bewettern); przewietrzać, wentylować (górn.).

Ventilkammer; 1) komora wentyli, zaworów; 2) skrzynka wentylowa, zaworowa (maszyn.).

Ventilkasten (Ventilgehäuse, Ventilstück) p. Ventilkammer 2).

Ventilkegel; grzybek wentylowy, zaworowy, grzybek wentyla, zaworu (maszyn.).

Ventilklappe; klapa wentyla, zaworu, klapa wentylowa, zaworowa.

Ventilkolben; tłok wentylowy, zaworowy, przelotny (maszyn.).

Ventilkopf; głowica wentyla, zaworu.

Ventilkorb: kosz wentyla, zaworu.

Ventilkörper p. Ventilgehäuse.

Ventilpumpe; pompa wentylowa, zaworowa (maszyn.).

Ventilaufsatz; kołpak wentyla (za- Ventilsitz (Ventilsitzfläche, Ventilspiegel); siodło (przylgnia) wentyla, zaworu (maszyn.).

Ventilspindel; 1) wrzeciono (pokrętne) wentyla, zaworu; 2) trzon (nie-pokrętny) wentyla, zaworu (maszyn.). Ventilsteuerung; stawidło wentylowe, zaworowe, przepustowe (maszyn.).

Ventilstück (bei Pumpen) p. Ventilkasten.

Ventilverlust (Wasserverlust); strata wody, strata wodna (maszyn.).

Ventilverschluß p. Ventilschluß. Ventilwiderstand; opór wentyla, zaworu (maszyn.).

Ventil-und Schneckenbohrer;

świder ślimakowaty wentylowy (wierć. ziem.).

Verakkordieren (vereinbaren); ugodzić się, ułożyć się, zaakordować. Veranda; 1) weranda, przybudówka;

2) altana (bud.).

Veränderlich; zmienny. Veränderlichkeit; zmienność. Verankern; kotwić, skotwić, zakotwić, ściągnąć (bud.). Verankerung; zakotwienie, zako-twowanie, ściągnięcie (bud.). Veranschlagen; 1) wygotować (sporządzać) kosztorys; 2) obliczyć koszta budowy, szacować, oceniać. Veranstalten; rozporządzić, przygotować.

Verarbeiten; przerobić, obrobić, przetworzyć (techn.). Verarbeitung; przerabianie, obrobienie, przetwarzanie (techn.). hüttenmännische —, (von Erzen) ; przeróbka hutnicza. Veraschen; spopielić (chem. techn.). Veraschung (das Veraschen); spopielenie (chem. techn.).

Verätzen (beim Salzbergbau); rozpuszczać, ługować (soln.). Verätzung (beim Salzbergbau); rozpuszczanie, ługowanie (soln.). Verätzungsperiode (Vergütungsperiode, wobei Wasser zur Auslaugung nachgeführt wird); okres rozpuszczania, ługowania (soln.). Verausgaben (ausgeben); wydać, j rozdać, zapisać na wydatek (rach.).

Verbindungsschraube; śruba łącząca, łączna, łącznikowa. Veräußerung; sprzedaż, sprzedanie, | Verbindungsstange; łącznik (techn.

Veräußern (verkaufen); zbyć, pozbyć, sprzedać.

zbycie.    górn.).

Verband; 1) związek, stowarzyszę- Verbindungsstelle; miejsce (punkt)

nie; 2) opatrunek.

łączenia, styk (u szyn), złącze. Verband (Mauerverband); układ spo- Verbindungsstöpsel; zatyczka łą-jów, wiązanie (więźba) cegieł (bud.). cznikowa, łączna (el.).

Blend —; układ spój ów licowy, Verbindungsstrecke; chodnik łą-wiązanie licowe.    czący (górn.).

Block —, (englischer—); układ spo- Verbindungsstück; łącznik, złącz-jówkowadełkowy,blokowy, wenecki.    niak, część łącząca.

Festungs—, (Strom —); układ spo- Verblenden; 1) przepierzać; 2) oś-jów twierdzowy,    wiązanie    forte-    cieniąc (tamę)    (górn. soln.); 3) lico

czne.

Heringsgrät —; układ spojów w trójnit, w jedlinkę, holländischer —; układ spojów holenderski.

Kreuz —; układ spojów krzyżowy, wiązanie krzyżowe, polnischer—, (gotischer—, Schornstein —); układ spojów polski, wiązanie polskie, gotyckie, kominowe. Pfeiler —; układ spojów filarowy.

Schornstein

band.

Verbau (die passive Bilanz); bilans (stan) bierny (kopalni).

sein (im — stehen); pracować ze stratą, nie opłacać się.

Verbauen (Grubenräume, Stöße); zabudować, obudować (górn.) p. Aus-bauen.

Verbauung (das Verbauen); zabudowanie, obudowanie, obudowa, oprawa, wyprawa (bud. górn.).

Verbesserung; 1) poprawianie; 2) poprawa, poprawka, ulepszenie.

Verbinden; 1) łączyć, połączyć, złączyć; 2) kojarzyć; 3) opatrywać (ranę).

Verbindung; 1) połączenie, związek (ciał); 2) komunikacya; 3) łączenie, złącze, wiązanie, spajanie, przewieź; 4) związek, stowarzyszenie.

Verbindungsdraht; drut do połączeń (eh).

Verbindungskeil p. Keil.

Verbindungsklemme; zacisk łącznikowy, łączący (eh).

Verbindungslinie; linia łącząca (geom.).

Verbindungsmuffe p. Muffe.

Verbindungsplatte; płyta łącząca (maszyn, techn.).

Verbindungsrohr; rura łącząca (maszyn. techn.) p. Knierohr.

wać, wykładać (ścianę) (bud.). Verblender (Verblendstein); licówka, okładzinówka, cegła licowa, okładzinowa (bud.).

Verblendung; 1) okładzina, licowanie (ścian) (bud.); 2) opierzenie, przepierzenie (górn.); 3) ościankowanie (tamy) (soln.).

Verbolzen; 1) sworznie, zesworznić; 2) słupkami podeprzeć (ścianę, ławę, kłapeć oszramowany) (górn.). Verbot (das); zakaz.

p. polnischer Ver- Verbrannt (vom Eisen); przepalony, spalony.

Verbrauch; spotrzebowanie, zużycie.

im

Verbrauchsmesser; miernik zużycia (prądu) (eh).

Verbrauchsstelle; miejsce zużycia (prądu) (eh).

Verbrechen; zbrodnia. Verbrechen (zusammenbrechen, ein-stürzen); załamać się, zawalić się, zapaść się (górn.).

Verbrennen; spalić (chem. techn.). Verbrennlich (verbrennbar); palny. Verbrennlichkeit (Verbrennbarkeit); spalność, palność. Verbrennung (das Verbrennen); palenie, spalanie (chem. techn.). Verbrennungsgase; spaliny. Verbrennungsmotor; motor (silnik) spalinowy (maszyn.). Drillings—, (Drillingsmotor); motor (silnik) spalinowy trojaczy. Einzylinder —, (Einzylindermo-tor); motor (silnik) spalinowy jedno-cylindrowy.

Verbrennungsmotor; motor (silnik) spalinowy (maszyn.).

End zu End —, (End zu Endmotor); motor (silnik) spalinowy o łbi-cach przeciwległych. Mehrzylinder —, (Mehrzylindermotor) ; motor (silnik) spalinowy wie-locylindrowy.

Verbrennungsmotor; motor (sil- Verdampfung (das Verdampfen); nik) spalinowy (maszyn.).    1) parowanie, wyparowanie; 2) od-

Vierlings —, (Vierlingsmotor); ino- parowanie (fiz. chem. techn.). tor (silnik) spalinowy czworaczy. Verdampfungseinrichtung (Einri-Verbrennungsprodukte (pl.); spa-    ehtung zur Verdampfung der Sole);

liny.    urządzenie do odparowania, paro-

Verbrennungsprozeß; proces (prze-    wnik (warze!.).

bieg) spalania (chem. techn.).    Verdampfungsfähigkeit (Ver-

Verbrennungsraum; spalisko.    dampfungsvermögen); zdolność pa-

Verbrennungszone (im Hochofen) rowania (fiz. chem. techn.).

p. Oxydationszone.    Verdampfungspunkt; punkt paro-

Verbrennungsrückstände; pozo-    wania (fiz. chem. techn.).

stałości spalenia (chem. techn.).    Verdampfungsversuch; próba pa-

Verbrennungstemperatur;tempe-    rowania, doświadczenie nad parowa-

ratura (ciepłota) spalania (chem. niem (fiz. chem. techn.). techn.).    „    Verdampfungsvermögen p. Ver-

Verbrennungswärme; ciepło spa-    dampfungsfiihigkeit.

lania (chem. techn.).    Verdampfungswärme; ciepło (cie-

Verbrochener Schacht p. Schacht.    plik) parowania (fiz.).

Verbruch (Bruch, Einbruch, Ein- Verdichtbar (verdichtungsfähig);

stürz); zapadlina, zawał, załom, zawalisko (górn.).

Verbuchen; zaciągnąć (wciągnąć) do ksiąg, książkować (rach.).

Verbuchung; zaciągnięcie (wrciągnię-cię) do ksiąg, książkowanie (rach.).

Verbühnen (zubühnen); zadylowmć, zamościć, zabonować, przykryć, zakryć (szyb) (górn.).

Verbunddampfmaschine (Tandemdampfmaschine) p. Dampfmaschine.

Verbunddynamo (Verbunddynamomaschine) ; prądnica sprzężona (el.).

Verbunden; połączony, sprzężony.

Verbundfördermaschine; maszyna wyciągowa sprzężona, wyciągarka sprzężona (maszyn, górn.).

Verbundkompressor; sprężarka (kompresor) sprzężona (maszyn.).

Verbundmaschine (Tandemdampfmaschine) p. Dampfmaschine.

Verbundturbine; turbina sprzężona (maszyn.).

Verbund Ventilator; wentylator (przewietrznik) sprzężony (maszyn, górn.).

Verdammen (Wasser, Feuer) p. Abdämmen.

Verdämmung (Feuerverdämmung); zagrodzenie, (zaw’arcie, zaparcie) pola pożarnego (górn.).

Verdämmung (Wasserverdämmung); zagroblenie, zatamowanie (wody).

Verdämmungsmaterial (beim Wehrbau); mataryał tamowy, ma-teryał na tamy (soln.).

Verdampfen; 1) parować, wyparować, wywietrzeć; 2) odparować (fiz. chem. techn.).

ściśliwy, zgęszczałny (fiz.). Verdichtbarkeit (Verdichtungsvermögen); ściśliwość, zgęszczalność (fiz.).

Verdichten; 1) zgęszczać, stłoczyć, sprężać (powietrze);    2) zgęścić

(płyn); 3) szczelnie, uszczelniać, utykać.

Verdichtung; zgęszczanie, sprężanie (powietrza); 2) zgęszczanie, zagęszczanie (płynu); 3) uszczelnianie, utykanie (części maszyn, otworów świdrowych i t. d.).

Verdicken (eine Flüssigkeit) p. Verdichten 2).

Verdienen; 1) zarabiać (pieniądze);

2) zasłużyć na co (na pochwałę). Verdienst (der); zarobek.

Brutto —; zarobek surowry, brutto.

Netto —; zarobek czysty, netto. Verdienst (das); zasługa. Verdienstaus weis (Verdiensttabelle) ; wykaz zarobków, lista zarobków (górn.).

Verdienstrevision p, Anschnitte Verdingarbeit (Arbeit im Gedinge) p. Gedingarbeit.

Verdingen (in’s Gedinge geben, ver-akkordieren); 1) ugodzić, ułożyć się, zaakordować; 2) przeznaczyć (przydzielić, dać) do akordu (górn. hut.).

Verdingung (das Verdingen); 1) najem, układ, ugoda, akord; 2) przeznaczenie, (przydzielenie, danie) do akordu (górn. hut.).

Verdohnen p. Vertonnen. Verdohnung p. Vertonnung.

Verdoppeln; podwoić, zdwoić.

Verdrängen; wypierać, wyrugować, uchylać.

Verdrängung; 1) wyparcie; 2) objętość zanurzenia (fiz.).

Verdrehen; przekręcać, przekręcić, skręcić.

Verdrehter Schacht; szyb skręcony (górn.).

V erdrehung, skręcenie, przekręcenie.

Verdrehungswinkel; kąt skręcenia, odchylenia.

Verdrillung; skręt, skręcenie.

Verdrücken p. Auskeilen.

Verdruck (Verdrückung) von Lagerstätten; ścisk, słabnięcie (umykanie, cieńczenie, wyklinianie się) (żyły, pokładu) (geol.).

Verdübeln; skołkować, zesworznio-wać.

Verdübelung; kołkowanie, sworznio-wanie.

Verdünnen (Luft, Flüssigkeiten); rozrzedzić (powietrze), rozcieńczyć (płyn) (fiz. chem.).

Verdünnt; rozrzedzony (o powietrzu), rozcieńczony (o płynie) (fiz.).

Verdünnung (das Verdünnen); rozrzedzanie (powietrza), rozcieńczanie (płynu) (fiz. chem.).

Verdunsten (verdampfen); wyparować, ulotnić się (fiz. chem.).

Verdunstung (das Verdunsten); wyparowanie, ulatnianie się.

— des Meerwassers; wyparowanie wody morskiej.

Verdunstungsfähigkeit (der Sole); zdolność (energia) parowania (solanki) (soln.).

Verdunstungsmenge der Sole

(bei der Gradierung); ilość odparowanej (ulotnionej) solanki (soln.).

Veredeln (veradeln, sich veredeln) von Lagerstätten; szlachetnieć, nabierać kruszcu, wzbogacać się, bo-gacieć (geol. górn.).

Veredelung (Veredlung, das Veredeln) von Lagerstätten; 1) wzbogacenie się, uszlachetnienie się (pokładu), nabieranie kruszcu; 2) ukazanie się pokładu.

Verein; związek, stowarzyszenie, zjednoczenie, towarzystwo.

Vereinbaren; umówić się o co.

Vereinbarung; umowa.

Vereinfachen; 1) ujednostajnić; 2) uprościć.

Vereinfachung; 1) ujednostajnienie; 2) uproszczenie.

Vereinstrichen; stężyć, zaopatrzyć w poprzeczki (obudowę kopalnianą) (górn. cieś.).

Vereisung; zlodowacenie (geol.).

Verengung; 1) ścieśnienie; 2) zwężenie (pokładu).

Vererzen; kruszczeć, zrudzić, metalizować, zamienić w kruszec (geol.).

V ererzt; skruszczały, zrudniały (geol.).

Vererzung; skruszczenie, zrudnienie.

Verfachen; przegrodzić, rozgrodzić (górn. cieś.).

Verfachung (der Grubenbaue); przegrodzenie (rozgrodzenie) wyrobisk górniczych (górn. cieś.).

Verfahren; 1) postępowanie ustne, pisemne, jawne; 2) sposób.

Verfahren (fahren) eine Schicht; odbyć, ukończyć (szychtę) (górn.).

Verfahren (verfehlen, falsch treiben) eine Strecke; zejść z kierunku, odchylić się od kierunku prawdziwego, ominąć, chybić (górn.).

Verfall (eines Bergbaues, Bergwerkes); upadek (kopalnictwa, kopalni).

Verfallen (in Verfall kommen); upaść, podupaść, zniszczeć.

Verfallen (zuzammenbrechen); zawalić się, zapaść się.

Verfassen; ułożyć, sporządzić, napisać.

Verfaulen; gnić, psuć się.

Verfeiern (die Schicht); zaniedbać (szychtę), opuścić (szychtę) (górn.).

Verfeinen des Roheisens; bielenie surowizny (met.).

Verfeinerung p. Raffinieren.

Verfertigen; robić, wyrabiać, sporządzić.

Verfertigung; wyrób, wytwarzanie, sporządzenie.

Verfirstung; 1) podłużka, kalenica;

2) kaleniczenie (bud.).

Verflachen (sich verflachen, verflachen, ein schwächeres Fallen anneh- ^ men) von Lagerstätten; kłaść się (geol.)

Verflachen (abfallen) von Lagerstätten; upadać, zapadać, nachylać się (geol.).

Verflachen (Abfallen, Abfall); upad, spad, nachylenie (warstw, pokładu) (geol.).

Verflächungswinkel p. Fallwinkel.

Verflüchtigen; ulotnić, ulatniać, wyparować (chem.).

Verflüchtigung; ulotnianie, ulotnienie (chem).

Verf ludern (verflutern, vergerinnen) einen Stollen; wyżłobić (sztolnię).

Verfrachten; przewozić, przesyłać. Vergrößerungslinse; soczewka po-

Verfrachtung (Beförderung, Fort- i większająca (fiz.).

Schaffung, Transport); woźba, prze- Vergrößerungsspiegel;zwierciadło

wóz.

powiększające (fiz.).

Verfügung; rozporządzenie, postano- Vergüten (die Sole); nasycić solankę wienie.    (soln.).

Vergasen (Vergasung, Umwandlung Vergütung (Sättigung der Sole); na-in Gas) der Steinkohle;    zamienić    sycenie solanki (soln.).

(przerobić) na gaz, zgazować (górn. Vergütungsperiode p. Verätzungs-

¹ techn.).    periode.

Vergasen (Anfüllen mit Schlagwet- Verhalten (eines Ganges, Flözes) p. tern) der Abbauorte; zagazowanie Gangverhalten, Flözverhalten, (wyrobisk górniczych) (górn.).    Verhältnis; stosunek (mat.).

Vergaser; ulatniak (w motorach spa- statisches —; stosunek statyczny linowych).    j (mech).

Vergasung; 1) wytworzenie gazów; Verhältniszahl; liczba stosunkowa, 2) ulotnienie;'3) p. Vergasen (Ver- j liczba stosunku (mat.), gasung).    Verhaltungsvorschriften^.); prze-

Vergasungsprozeß; proces    (prze-    pisy przy postępowaniu.

bieg) gazowania (techn.).    Verhandlung; 1) rokowanie, trakto-

Vergattieren p. Gattieren.    wanie, układ; 2) rozprawa.

Vergattierung p. Gattierung.    Verhandlungsprotokoll; protokół

rozprawy.

Verhau (Abbauort); miejsce (przodek) odbudowy, miejsce (przodek) wyro-bowe (górn.).

Verhau (Verhaustätte); wyrobisko, zroby (górn ).

alter — (pi. alte Verhaue) p. Alter Mann.

Verhau (Verhieb, Abbau); odbudowa, rąbanie, zrąb, wyrąb, diagonaler —; odbudowa przekątnia (górn.).

schwebender —; odbudowa do-wierzchnia, wznosząca się. streichender —; odbudowa kierunkowa, rozciągłościowa. Verhauen (aushauen); rąbać, wyrąbać (wybierać) (filary) (górn.). Verhieb p. Verhau.

Verhör; przesłuchanie, badanie. Verhüttbar; przerabialny, przetwa-rzalny, przetapialny (nadający się do przetapiania) (hut.).

Verhütten (durch Hüttenprozesse zugutemachen); przerabiać, przetwarzać, przetopić (na drodze hutn.) (hut.). Verhüttung (der Erze); przeróbka hutnicza (rud) (hut.).

Verifikation (Bestätigung, Beglaubigung); sprawdzenie, weryfikacya. nie, pozłacanie, pozłota, pozłótka j Verifizieren (bekräftigen, beglaubiget. techn.).    gen); sprawdzać, weryfikować.

— im Feuer (Feuer —); pozłaca- ; Verjüngen; zmniejszać, zwężać.

Verjüngtes Seil; lina zwężona (maszyn. górn.).

Verjüngung; pomniejszenie, zmniejszenie, zwężanie.

Vergehen (das); przekroczenie, wy- i stępek.

Vergerinnen p. Verfludern.

Vergewerkschaften; zrzeszyć, stowarzyszyć (w celach górniczych).

Vergießen; zalać.

Vergittern; zakratować, okratować, ogrodzić.

Vergitterung; zakratowanie, okra-towanie, ogrodzenie.

Verglasen; 1) szklić, oszklić,zaszklić;

2) zeszklić co, powlec szkliwem (chem. hut.).

Verglasung (das Verglasen); 1) oszklenie, zaszklenie; 2) zeszklenie.

Vergleichsausweis; wykaz porów-

nawczy.

Vergleichsebene (Grundebene) p. Ebene.

Vergleichskondensator ; kondensator porównawczy (el.).

Vergleichswiderstand; opór porównawczy, wzorowy, wzorcowy (el.).

Vergleichung; porównanie.

Vergolden; pozłocić, wyzłocić (met. techn.).

Vergolder; pozłotnik.

Vergoldet; pozłacany, złocony (met. techn.).

Vergoldung (das Vergolden); złoce

nie (złocenie) w ogniu. Vergrößerung; zwiększenie, powiększanie, powiększenie.

Vergrößerungsglas; p. Mikroskop.

29

Verjüngungsmaßstab (Reduktions- Verkittung (das Verkitten); zakito-maßstab); podziałka (skala) zmniej- wanie, zaklejenie (techn.). szenia, podziałka (skala) zmniejszona, Verklammern ; sklamrować, klamra-pomniejszona (geom.).    mi umocnić, spoić.

Verjüngungsverhältnis; stosunek Verkleiden (abkleiden, auskleiden, zmniejszenia (geom.).    verschalen); opierzyć, obić (górn.).

Verkämmung p. Kamm.    Verkleidung; 1) opierzenie, obicie

Verkästen (verkästen, mit Kasten- (deskami); 2) odzież (muru); 3) oto-

Zimmerung versehen); zakasztować, kasztami obudować (górn.).

czyna, obłogi, wyłogi (stok). Verkleidungsmauer p. Mauer.

Verkaufskontrakt; kontrakt (ugoda, Verkleinern; 1) zmniejszać; 2) rozumowa) sprzedaży.    drabniać

Verkauf spartikuiare; partykularz Verklemmen sich (sich ein klemmen)

sprzedaży (wykaz sprzedanych ma-teryałów i sprzętów).

Verkaufspreis; cena sprzedaży.

Verkaufswert; wartość targowa, wartość sprzedaży (sprzedażna).

Verkehr; 1) handel, obrót, obieg, ruch handlowy ; 2) obcowanie, zażyłość.

vom Erdbohrer; zaciąć się, zacisnąć się, uwiąznąć (wierć. ziem). Verknistern (des Salzes); rozpryskiwanie (soli) (soln.).

Verkohlen; zwęglić (techn). Verkohlung (Karbonisation) des Holzes. Torfes; zwęglanie (techn.).

chu, zarząd ruchu (kol.).

— in Haufen p. Haufenverkohlung. Verkehrsdirektion; dyrekeya ru- | Verkohlungsofen; piec do zwęglania (techn.).

Verkehrseinstellung; wstrzymanie | Verkoken (vercoken, verkoksen, zu

ruchu.

Verkehrseröffnung; otwarcie ruchu.

Koks machen); koksować, skokso-wać (techn.).

Verkokung (Vercokung, Verkok-

Verkehrshindernis (Verkehrsstö- sung); koksowanie (techn.). rung); przeszkoda ruchu, przeszkoda Verkommen p. Verfallen.

w ruchu.

Verkreuzen p.- Verqueren.

Verkehrskontrolle; kontrola ruchu. Verkreuzung p. Verquerung.

Verkrustung; oskorupienie, inkru-stacya.

Verkupfern; pomiedzić (met. techn.). Verkupferung; miedzenie, pomie-dnianie (met. techn.).

Verkehrskosten ; koszta ruchu.

Verkehrsmittel (Kommunikationsmittel); środki przewozowe, komunikacyjne (kol.).

Verkehrsrichtung; kierunek ruchu.

dernis.

Verkehrsstörung p. Verkehrshin- Verladearm; ramię ładownicze, nakładowe (ładowanie węgla).

rampę.

V erladegeleise; tor nakładowy (kol.).

Verladeholz p. Pfahlholz.

Verladekran p. Kran.

Verladen; 1) nakładać, ładować (do wagonów), wagonować; 2) p. Ver-pfählen; 3) p. Besetzen.

Verladeplatz p. Ladeplatz.

Verlader; nakładacz, ładarz.

Verladerampe (Ausladerampe, Abladerampe, Laderampe); ładownia, przystań kolejowa, rampa ładunkowa, gedeckte —, (überdachte —); ładownia kryta.

offene —, (unbedeckte —); ładownia odkryta.

Seiten —, (Rampe für Seitenverladung) ; ładownia boczna.

Stirn

Verkehrsunterbrechung; przerwa Verladebühne (Ladebühne) p. Lade-ruchu, przerwa w ruchu.

Verkehrsverhältnisse; stosunki ruchu.

Verkehrt proportionierte Größe

p. Größe.

Verkeilen; zagłobić, zaklinować, za-klinić, uklinić, sklinować (bud. górn. j cieś.).

Verkeilung; zagłobienie, zaklinowanie, zaklinienie, sklinowanie (bud. górn. cieś.).

Verkettet; sprzężony, skojarzony (el.).

Verketteter Strom; prąd skojarzony (el.).

Verkettung; 1) związanie łańcuchem;

2) sprzężenie (el.).

Verkettungspunkt; miejsce sprzężenia (el.).

. (Rampe für Kopfverladung); ładownia czołowa.

V erkieselung; skrzemienienie (geol.).

Verkitten; zakitować, zakleić (techn.). |

Verleger; 1) nakładca; 2) pełnomocnik (gwarectwa) (górn.).

Verlegungsart (der Leitungen); sposób układania (przewodów, przewodników) (el.).

Verleihbuch; księga nadań, len, ulen-nień (pr. górn.).

Verleihen (belehnen); nadać (pra- Vermauern; 1) zamurować; 2) zużyć (spotrzebować) do murowania (bud.).

Vermessen; mierzyć, zmierzyć, wymierzyć (miern. górn.).

Verladung; załadowanie (towarów), ładowanie, nakładanie, p. Verladen.

Verladungskosten;koszta ładowania

Verladungsplatz (Ladungsplatz) p. Ladeplatz.

Verlag (Auslagen für den Grubenbetrieb); wydatki pieniężne na kopalnię, nakład pieniężny, koszta górnicze (góra.).

— geben, (— wiedererstatten); zwrócić koszta górnicze.

Verlagern (den Schachtkranz, die Pumpen); ułożyć, utwierdzić (wieniec szybowy, pompy) (górn.),

Verlagszeche; 1) kopalnia popłatna (wkłady zwracająca); 2) kopalnia nie-popłatna (z dopłat gwarków utrzymywana) (górn.).

Verlag- und Abfuhrkonto; konto (rachunek) zaliczki i (odstawy) od-wozu (rach.).

Verlängern; przedłużać, przedłużyć.

Verlängerung; przedłużenie.

Verlängerungsstange; 1) przedłu-żnica; 2) sprzęgło rozpierające, roz-wora (u wozów.).

Verlaschen; łubkować, 'ołubkować (brać szyny w łubki) (kol.).

Verlaschung; łubkowanie, ołubko-wanie (kol.).

Verlatten; łacić, połacie (dachy)(bud.).

Verlattung; łacenie (dachów) (bud.).

Verlauf; przebieg.

Verlaugung p. Laugung.

Verlautbaren; ogłaszać, podać do wiadomości.

Verlautbarung; ogłoszenie, podanie do wiadomości.

Verleihungsurkunde; dokument nadawczy, list lenny (pr. górn.).

Verleihungswert p. Substanz wert.

Verlesen (verzeichnen bei der Anstalt); odczytywać, wywoływać (nazwiska) zapisywać (górn.).

Verleiten (mit Letten ausfüttern, vertonen) ; wyiłować, iłem zatrzeć, utkać (otwór wiertniczy) (górn.).

Verletzen; 1) uszkodzić; 2) skaleczyć (na ciele); 3) obrazić.

Verlochsteinen (versteinen, vermar-ken); odgraniczyć, ograniczyć, opa-likować (miern. górn.).

Verlochsteinung (Vermarkung); odgraniczenie, ograniczenie, opalikowa-nie (miern. górn.).

Verloren; 1) stracony, bezużyteczny; 2) tymczasowy, prowizoryczny.

Verlorene Röhrentour p. Röhrentour.

Verlorene Zimmerung; oprawa (wyprawa, obudowa, wydrzewienie) stracona, straconka (górn. cieś.).

Verlorenes Bohrloch; otwór wiertniczy (świdrowy) stracony, zagwoż-dżony (wierć. ziem.).

Verlöten;lutować, zalutować(techn.).

Verlötung; lutowanie, zalutowanie (techn.).

Verlust; 1) strata, utrata; 2) ubytek, kalo.

Verlustlos; bezstratny.

Verlustloser Motor; motor (silnik) bezstratny (maszyn.).

Verlustziffer; stratność (el.).

Vermahlen; mleć, zemleć, przemieć (sort.).

Vermahlung des Salzes (Salzver-mahlung); mełcie soli (sort.).

Vermahlungsmaschine; maszyna do mełcia, maszyna młyńska, młynowa (sort.).

Vermarken p. Verlochsteinen.

Vermarkung p. Verlochsteinung.

wo poszukiwania, miary górnicze...)

(pr. górn.).

Verleihkarte (Verleihungskarte); mapa (karta) nadań (pr. górn.).

Verleihung (Massenverleihung, Le- Vermessigung; mosiężenie (techn.). hen); nadanie (prawa poszukiwania, Vermessung (markscheiderische Mes-miar górniczych) (pr. górn.).    sung); pomiar górniczy (miern. górn.).

Verleihungsgesuch; prośba o na- Vermessungsarbeit; pi-aca pomia-danie (pr. górn.).    rowa (miern.).

Verleihungskarte p. Verleihkarte. Vermessungsgebiet; obszar zdję-

Verleihungs- und Konzessions- cia, obszar mierzony (miern.). buch; księga nadań i zezwoleń Vermessungskunde p. Meßkunst, (koncesyi) górniczych (pr. górn.). Vermiculit; wermikulit (min.).

29*

; przygotowanie (otwarcie) ługowni krzyżowe (podłużniowo-przecznicowe).

Parallel —; przygotowanie (otwarcie) ługowni równoległe (chodnikami równoległymi).

Veröffnungshöhe (anfängliche Höhe) des Sinkwerkes; wysokość pierwotna, początkowa (ługowni) (soln.).

Veroneser - Grün (Grünerde); zieleń werońska (barw.).

Verordnung; nakaz, polecenie, postanowienie, rozporządzenie.

Verordnungsblatt; dziennik rozporządzeń.

Verörtern (Stollen, Strecken); prowadzić (pędzić) dalej (sztolnię, chodnik) (górn.).

Verpachtung; wydzierżawienie.

Verpacken; zapakować, opakować, spakować.

Verpackung (des Salzes); pakowanie, opakowanie (soli) (soln.).

Vermitteln; pośredniczyć.

Vermittelnd; pośredniczący, pośredni.

Vermittelnde Beobachtung; spostrzeżenie pośrednie (miern.).

Vermittler; pośrednik, pośredniczący.

Vermodern (vermorschen); butwieć, próchnieć, zmurszeć.

Vermögen; 1) majątek; 2) możność, zdolność; 3) moc, władza, siła; 4) zapas.

Vermorschen p. Vermodern.

Vernachlässigen; zaniedbywać, upośledzać.

sich —; opuszczać się, zaniedbywać się.

Vernehmen; 1) słyszeć, usłyszeć, dowiedzieć się; 2) słuchać, przesłuchać (obwinionego).

Vernickeln; poniklować, oniklować, niklować (met. techn.).

Vernickelung; poniklowanie, oni-klowanie, niklowanie (met. techn.).

Vernier p. Nonius.

V    ernieten; zanito wać,zaklepać(tech.).

V    ernietung (dasVernieten) p.Nietung.

Veröffnen (vorrichten) ein Sinkwerk; przygotować ługownię (przysposobić ją do ługowania) (soln.).

Veröffnung (Vorrichtung) der Sinkwerke , der Laugwerke; przygotowanie (otwarcie) ługowni (soln.). Kreis — ; przygotowanie (otwarcie) ługowni kołowe, koliste.

Kreuz

Verpackungsart; sposób opakowania.

Verpfählen (verladen, verschießen, verziehen, verpfänden); ościanko-waó, opalikować, oklinić, opierzyć (górn.).

Verpfählung (das Verpfählen, Verladung, Verzug, Holzverzug); ościan-kowanie, opalikow'anie, oklinienie, obicie wściankami (palikami, klinami, parzynami) (górn.).

Verpfänden (ein Gezimmer mit Holzverkeilung feststellen); utwierdzić klinami, zaklinować, uklinić (górn. cieś.). Verpfändung; utwierdzenie klinami, zaklinowanie, uklinienie (górn. cieś.). Verpflockung; palikowanie, opali-kowanie (miern. górn.).

Verpuffen; wzbuchać.

Verpuffung; wzbuch (w motorach spalinowych).

Verpuffungsfähigkeit; wębuchli-

wość.

Verpuffungsmotor; motor (silnik) wzbuchowy (maszyn.).

Benzin —, (Benzinmotor); motor (silnik) benzynowy.

Hochofengas —, (Hochofengasmotor); motor (silnik) na czad wielkopiecowy.

Leuchtgas —, (Leuchtgasmotor); motor (silnik) gazowy.

Petroleum —, (Petroleummotoi’); motor (silnik) naftowy.

Sauggas —, (Sauggasmotor); motor (silnik) wodnoczadowy.

Spiritus —, (Spiritusmotor); motor (silnik) spirytusowy.

Verputz (Anwurf, Putz); wyprawa narzut, tynk, tynkowanie (bud.), feiner —, (Fein —); wyprawa gładka, tynkowanie gładkie. Gipsmörtel —; wyprawa gipsowa. Mörtel —; wyprawa wapienna. Rauh —, (Rauhwerk, Bewurf); wyprawa surowa, wyprawa pod gont. Spritzwurf —, (Spritzanwurf, Rap-putz, Krausputz); wyprawa żwirowa, wyprawa z narzutem żwirowym. Stepp —, (Besenputz, gesteppter Putz); wyprawa od miotły, wyprawa kędzierzawa.

Stockhammer —, (Stock hammerputz); wyprawa groszkowana. Zement —; wyprawa cementowa. Verputzen; wyprawić, obrzucić (narzucić) wapnem, otynkować (bud.). Verqueren (verkreuzen, quer durchörtern o. durchfahren); przejść (prze-

bić, przełamać, przekopać' na poprzek (żyłę, pokład), spoprzeczyć, przekrzyżować (żyłę, pokład) (górn.).

Verquerung (Verkreuzung); spoprze-czenie, przekrzyżowanie, przebicie, przełom (żyły, pokładu) przekopem (górn.).

Verquicken (amalgamieren); ortę-cać, nartęcać, amalgamować (met. chem.).

Verquickung (Amalgamation, Amalgamierung); rtęcenie, ortęcanie, urtę-canie, amalgamowanie, amalgama-cya (met. chem.).

Verrammeln (Bohrlöcher); zasypać, zabić, zasadzić (otwory wiertnicze) (górn.).

Verräumen (Grubenbaue); oczyścić, wyczyścić, wycudzić (górn.) p. Aufsäubern.

Verrechnen; złożyć rachunek, porachować komu co. sich —; przeliczyć się, przeracho.-wać się, pomylić się w rachunku.

Verreiben; zatrzeć, zacierać (bud.).

Verrippung; użebrowanie (techn.).

Verritzen (anritzen, durchritzen, verschroten) ; odkryć, otworzyć, odbudować (pole kopalniane) (górn.).

Verritztes Feld (verschrotenes Feld o. Gebirge); pole (kopalniane) odkryte, otworzone, odbudowane (górn.). unverritztes Feld (unverschrote-nes Feld o. Gebirge); pole nietknięte, nieruszane, panieńskie.

Verrohren (verrohren ein Bohrloch); rurować, zarurować (otwór wiertniczy) (wierć. ziem.).

Verrohrung (Verrohrung, das Verrohren) der Bohrlöcher; rurowanie otworów wiertniczych (wierć. ziem.), verlorene —; rurowanie stracone, częściowe

Verrohrungskopf (bei der Wasserspülbohrung); głowica rurowa (przy wierceniu ziemnem z przepłókiwa-niem odwrotnem).

Verrosten; zardzewieć.

Verrostet; zardzewiały.

Verrostung; zardzewienie, zaśnie-dzenie.

Verrückung; przesunięcie.

Verrüsten (verzimmern) p. Auszimmern.

Versagen (von einem Schüsse); zawieść, nie wystrzelić, nie wypalić (górn.).

Versager; niewystrzał, strzał zawiedziony (górn.).

Versammlung; zgromadzenie, zebranie.

General —; zgromadzenie walne, ogólne.

Versammlungssaal; sala zgromadzeń, sala zebrań.

Versandstation; stacya wysyłkowa.

Versatz (Bergversatz, Bergversa-tzung); podsadzka, zasadzka (góra.), ganzer —; podsadzka całkowita, halber — (partieller —); podsadzka połowiczna, częściowa.

Versatzarbeiter (Bergversetzer); zasypywacz, podsadzacz, zasadzacz, zakładacz (góra.).

Versatzbeleuehtung; oświetlenie przenośne (eh).

Versatzberge (Versatzmaterial); ma-teryał podsadzkowy, rumowisko, rumy, podsadzka (górn.).

Versatzbrett (pl. Versatzbretter) p. Ortsbrett.

Versatzdecke (beim Etagenbau mit Versatz); powała podsadzkowa(górn.).

Versatzkasten; kaszt (podsadzkowy), zastawa, zakładka (góra.), p. Holzkasten.

Versatzkörper; oprawa przenośna (eh).

Versatzleine; płachta ochronna podsadzkowa (przy podsadzce płynnej) (góra.).

Versatzmaterial p. Versatzberge.

Versatzmauer (Bergversatzmauer); nuir podsadzkowy, kaszt murowany (na sucho), zakładka (górn.).

Versatzpfeiler (Steinpfeiler); filar podsadzkowy, filar kamienny (na sucho ułożony) (górn.).

Versatzschacht p. Bergversatz-schacht.

Versatzstoß (Stoss aus Versatz); ściana (bok) podsadzkowa (górn.).

Versatzstrecke (Strecke im Versatz); chodnik podsadzkowy, chodnik w podsadzce (górn.).

VerSatzung (verstrebte Orgelzimmerung) ; wyprawa organowa stężona, organy stężone (górn. cieś.), p. Orgel.

Verschalen (verblenden, verziehen); opierzyć, zaszałować, oszalować, odeskować (bud., górn., cieś.).

Verschalung (Beschalung); opierzenie, zaszalowanie, oszalowanie, odeskowanie (bud., górn., cieś.).

Verschalungsbrett (pl. Verschalungsbretter) ; szalówka, obitka, okładka, deska okładzinowa (bud. górn.), p. Ortsbrett.

Verschiebbar; przesuwalny, przesuwny.

Verschiebbarkeit; przesuwalność.

Verschiebeapparat; spycharka (walcownictwo żelaza).

Verschieben der Wagen (Rangieren der Wagen); przetok (przesuwanie) wozów (kol.).

—    durch Menschenkraft; przetok ludźmi.

—    durch Pferde; przetok końmi.

—    mittels Lokomotivkraft; przetok lokomotywą.

—    mittels eines Taues; przetok liną.

Verschiebung; 1) przesunięcie; 2) przesuwanie, przetok, przetaczanie, virtuelle —; przesunięcie przygotowane (mech).

Verschiebung (Verrücken) der Schichten, des Flözes; przesunięcie, uskok, przerwa, wyrugowanie (warstw, pokładu) (geol.).

Verschießen (verschließen) p. Verpfählen.

Verschinen (verschinnen, markscheiderisch vermessen) p. Markscheiden.

Verschlacken; 1) zżużlić, zżużlo-wać; 2) zżużlić się, żużlami się pokryć (met. hut.).

Verschlackung (Skorifikation); zżu-żlenie (met. hut.).

Verschlag (beim Schlämmversatz); przepona, przepierzenie (górn.). dichter —; przepona szczelna, undichter —; przepona nieszczelna.

Verschlag (pl. Verschlage) ; przepierzenie, przegroda, przedział (górn. cieś.).

Verschlagen (mit Brettern) p. Ver schalen.

Verschlagen (durch Gebrauch abstumpf en) Gezähe, Bohrer; stępić (narzędzia, świdry) (górn.).

Verschlagen (sich verschlagen) von Schüssen; zapaść, pójść (strzał zapadł, poszedł w szczelinę) (górn.).

Verschlagen (von Wettern); obrócić się, zmienić kierunek (górn.).

Verschlaggebirge (für den Wehrbau) ; materyał tamowy (materyał przesiany, do budowy tam w ługo-wniach przeznaczony) (soln.).

Verschlammen (mit Schlamm verstopfen); zamulić (górn.).

Verschlämmung; zamulenie (górn.).

Verschleiß (Abnützung, Verbrauch); zużycie, spotrzebowanie (lin i t. d.).

Verschleiß (Verkauf, Absatz); sprzedaż, odbyt, pokup.

Verschleißamt; urząd sprzedaży. Salz —; urząd sprzedaży soli.

Verschleißen (abnützen, verbrauchen); spotrzebować, zużywać.

Verschleißen (verkaufen); sprzedawać, zbywać.

Verschleißwürdig; wart (godzien) sprzedaży.

Verschlicken; zamulić się (górn.).

Verschließbar; zamykałny, dający się zamknąć, do zamykania.

Verschließen; 1) zamknąć, zamykać; 2) p. Verpfählen.

Verschluß; 1) zamknięcie; 2) zamek, zacisk (górn.).

Schacht —; zamknięcie (zawarcie) szybu.

Sicherheitslampen —; zamyka-dło (zamek, zacisk) lampy bezpieczeństwa.

Verschlußbügel; pałąk zamykowy (u klatki) (górn.).

Verschlußdeckel; przykrywa (zamykająca, zamykowa).

Verschlußglocke; dzwon (kosz) za-mykadłowy, zamykowy (el.).

Verschlußhebel; dźwignia zamykająca, zamykowa.

Verschlußkappe; naparstek (na rurze) (maszyn),

Verschlußstück; nasadka końcowa, końcówka.

Verschlußvorrichtung; przyrząd do zamykania, zamykadło (techn.).

Verschmälerung (Verdruck) eines Ganges, Flözes; zwężenie (żyły, pokładu) (geol.).

Verschmanden (mit Schmand überziehen, anfüllen); zamulić, zabagnić (górn. wierć. ziem.).

Verschmelzen (Erze); stopić, przetopić, zlewać (hut.).

Verschmelzung (das Verschmelzen) der Erze; stopienie, przetopienie, zlewanie (hut.).

Verschneidung (Verschneiden, Durchbrechen) des Sinkwerkes in Bruchfelder, Nachbarwerke, Schächte u. s. f.; przecięcie się, przedarcie się (dwu ługowni) (soln.).

Verschnitte (Abschnitte); krajki, skrawki (blachy) (techn.).

Verschnüren; 1) obtroczyć, obwiązać (sznurem); 2) mierzyć (długość sznurem mierniczym) (miern. górn.).

Verschnürung (der Säcke); obtro-czenie, obwiązanie (worków) (soln.).

— und Rutschen der Gichten;

Verschrämen; przerąbać, przecinać, przeszramować (podszramować, wy-szramować) (górn.). Verschrämung (das Verschrämen);

zeskakiwanie nabojów wielkopiecowych (hut.) p. Kippen der Gichten.

przerąbanie, przecięcie, przeszramo- Versicherung; 1) ubezpieczenie, ase-wanie (podszramowanie, wyszramo- kuracya; 2) zabezpieczenie, wanie) (górn.).    Versicherungsanstalt; towarzy-

Verschrauben; 1) prześrubować,    stwo ubezpieczeń.

przekręcić śrubę; 2) śrubować, ze- Versicherungsschein; kwit aseku-śrubować, ześrubić (techn.).    racyjny.

Verschraubung; 1) prześrubowanie,    Versieden (ätzen); rozpuszczać, łu-

przekręcenie śruby; 2) śrubowanie, gować (soln.).

ześrubowanie, śrubienie, ześrubie-    Versiedung (Aufsiedung, Auslaugung

nie; 3) złącze śrubowe (techn.).    des Gebirges); ługowanie, wyługo-

Verschroten p. Ersch roten.    wanie (soln.).

Verschrotenes Feld (verschrotenes    Versilberer; posrebrzacz (met. tech.).

Gebirge) p. Verritztes Feld.    Versilbern; srebrzyć, posrebrzać

unverschrotenes — (unverschro-    (met. techn.).

tenes Gebirge); p. Verritztes Feld. Versilbert; posrebrzony. Verschubdienst; służba przetokowa. Versilberung (das Versilbern); sre-Verschubmaschine (Rangierloko- brzenie, posrebrzanie (met. techn.).

motive) p. Lokomotive.    Versorgungsanstalt; przytulisko,

Verschütten; 1) zasypywać, zasy- zakład zaopatrzenia.

pać; 2) rozlać.    Verspätung; spóźnienie, opóźnienie.

Verschwindungsebene; płaszczy-    Verspreizen; rozeprzeć (górn.).

zna zniknięcia, zaniku (geom.).    Verspunden (verspunden); 1) zatkać,

Verschwindungspunkt; punkt zbie- zaczopować; 2) p. Abdämmen.

gu, zaniku (geom.).    Verspundung (Verspiindung); 1) za-

mung.

Verstäbung; laskowanie (bud.). Verstählen (ein Werkzeug); stalić, ostalować, nastalić (met. techn.). Verstählung (das Verstählen) von Werkzeugen; stalenie, stalowanie, nastaienie (met. techn.).

Versenkbohrer;nawiertnik,wpuszcz. | Verständigungsmittel; środki porozumiewawcze.

Verstärken; wzmacniać, wzmocnić, utwierdzić.

Verstärkung; wzmacnianie, wzmocnienie.

Verstärkungsbatterie; baterya posiłkowa (el.).

Verstärkungsring; usztywniak, pierścień usztywniający (kotły). Verstärkungsrippe; żebro wzmacniające (techn.).

Versetzen (bergversetzen); zasypać, Verstäuben; rozpylać (chem. met.).

założyć, podsadzić, zasadzić (górn.). Verstauchen (Verstauchung) p. Let-Versetzer p. Bergversetzer.

Versetzt; 1) przeniesiony; 2) prze- Verstecken der Seiltrommeln; stawiony (o korbach); 3) zasypany, spinanie (łączenie) bębnów linowych podsadzony, zasadzony (górn.).    (maszyn., górn.).

Versetzung; 1) przeniesienie, 2) za- Versteifen; usztywniać.

puszczenie (cieś.); 3) zasklepienie się Versteifung; 1) usztywnienie; 2) stę-(nabojów w wielkim piecu).    żenie.

— des Gestells; zatkanie zaprawy Versteifungsbalken; belka stężająca, usztywniająca (bud.).

Versendbar; przesyłalny, wysyłalny. tkanie, zaczopowanie; 2) p. Verdäm-Versenden; posyłać, wysyłać, rozsyłać.

Versender; odsyłający, nadawca.

Versendung; wysyłka, przesyłka, ekspedycya.

Versengen; użeg, użgnienie, upalenie, upał.

Versenken; 1) zatapiać; 2) wgłębiać, wpuszczać; 3) nawiercić.

Versenkkasten p. Senkkasten.

Versenkmaschine; zagłębiarka, wiertarka wpustowa (techn.).

Versenkniete(versenktesNiet)p.Niet.

Versenkung; 1) zatapianie; 2) nawiercanie.

Versetzen; 1) przenosić; 2) zastawiać; 3) wprawiać <(w co); 3) przestawiać.

tenstauchung.

(wielkopiecowej).

Versteifungsgerüst; szkielet usztywniający (bud.).

Vesteifungsglied; tężnik, tężulec (bud. most.).

Versteifungsträger; dźwigar usztywniający (bud.).

Versteigern; sprzedawać przez licy-tacyę, licytować.

Versteigerung; przetarg, licyta-cya.

Versteinerung; 1) skamienienie (zamiana w kamień); 2) p. Petrefakt.

Versteinerungskunde (Petrefa-ktenkunde) p. Paläontologie.

Versteinung (Vermarkung) p. Ver-lochsteinung.

Verstellbar; przestawialny.

Verstellung; 1) przestawienie; 2) udawanie.

— des Limbus; obrót limbusa (miern.).

Verstemmen; uszczelniać, doszczelniać, czekanie, sztamować.

Verstemmer (Kesselverstemmer); czekaniak (do kotłów).

Verstemmung; uszczelnianie, cze-kanienie, sztamowanie (techn.).

Verstollen; otworzyć (odkryć), sztolnię (góra.).

Verstopfen; zatkać, zatykać, zabić.

Verstopfen (Zufüllung) der Bohrlöcher; utykanie, uszczelnianie (otworów świdrowych) (soln.).

Verstopfung; zatkanie, zatkanie się (otworu, pieca).

Verstreben; stężyć, usztywnić (górn. cieś ).

Verstrebung; stężenie, usztywnienie (górn. cieś.).

Verstrecken (auslängen) einen Gang p. Auffahren.

Verstreichen (verschmieren); zamazać, zalepić, znsmarować.

Verstrossen (Strossen anlegen, mittels Strossenbaues abbauen); założyć przodki schodowe, odbudowywać schodowo, zstępująco (górn.).

Verstufen; naznaczyć, oznaczyć, znakiem zaopatrzyć (górn.).

Verstürzen; zawalić, zasypać (górn.).

Versturzschacht; szyb rumowy, zasypowy, podsadzkowy (górn.).

Versturzstrecke; chodnik rumowy, zasypowy, podsadzkowy (górn.).

Versuch; 1) usiłowanie; 2) próba, doświadczenie, dochodzenie.

Versuchsarbeit (Versucharbeit, Versuchsbau); robota próbna, poszukiwawcza (górn.).

Versuchsbau (Versuchbau); 1) p. Versuchsarbeit; 2) odbudowa próbna, poszukiwawcza, poszukiwanie (góra.).

Versuchslänge; długość doświadczalna.

Versuchsort (Versuchort); 1) przodek próbny, poszukiwawczy; 2) p. Versuchsstrecke 2).

Versuchsschacht (Versuchschacht); szyb próbny, poszukiwawczy, po-szukiwalny (górn.).

Versuchsschlag (Versuchschlag); przekop (poprzecznia) próbny, poszukiwawczy (górn.).

Versuchsstation; stacya doświadczalna.

Versuchsstollen (Versuchstollen); sztolnia próbna, poszukiwawcza, (górn.).

Versuchsstrecke; 1) chodnik doświadczalny (badanie materyałów wybuchowych); 2) chodnik próbny, poszukiwawczy (górn.).

Versudhöhe (Höhe der Aufsiedung, Höhe nach der Verätzung); wysokość ługowania (soln.).

Versudmaß (Ätzmaß, Bergdicke zwischen Werkshimmel und der oberen Sohle); miara ługowania, zługowa-nia (soln.).

Versumpfung; zabagnienie.

Vertäfeln; płycić, płytować, taflo-wać, deskować, deskami wyłożyć, opierzyć (górn., cieś.).

Vertäfelung; płycenie, płytowanie, taflowanie, deskowanie, wyłożenie deskami, opierzenie (górn. cieś.).

Vertauben (taub werden), zjałowa-cieć, zjałowieć (o żyłach) (górn.geol.).

Vertaubung (das Vertauben); zjało-wacenie, zjałowienie (żyły, pokładu) geol. górn.).

Verteilung; rozdział, rozdzielenie.

—    der Energie, des Stromes;

rozdział energii, prądu.

—    des Dampfes (Dampfverteilung); rozdział (rozrząd) pary.

Verteilungsdynamo; rozdzielnica, dynamo (prądnica) rozdzielna (el.).

Verteilungsgeleise p. Geleis.

Verteilungskabel; kabel rozdzielczy (el.).

Verteilungskasten; pudło rozdzielcze (el.).

Verteilungsleitung; przewód rozprowadzający, rozdzielczy (el.).

Verteilungslinie; linia rozdzielcza.

Verteilungsnetz; sieć rozdzielcza (el.).

Verteilungsprofil (Transportprofil); rys rozwozu, profil rozwozu (stat. bud.).

Vertikalwinkel; kąt pionowy

(miern.).

Vertikalwinkelmessung; pomiar kątów pionowych (miern.).

Vertonnen (verdohnen, austonnen, mit Tonnenfach bekleiden) einen Schacht; opierzyć, deskami wyłożyć (górn.).

Vertonnung (Verdohnung, das Vertonnen) eines Schachtes; opierzenie, wyłożenie deskami (szybu) (górn.).

Vertrag; umowa, ugoda, układ, kontrakt.

Verteilungsrohr (Sammelrohr); rura rozdzielcza, zbiorcza (pogłębianie szybów przez zamrażanie) (górn.).

Verteilungsschalttafel p. Vertei-lungslafel.

Verteilungsschieber p. Schieber.

Verteilungsstation; stacya rozdzielcza (el.).

Verteilungssystem; układ (system) rozdzielczy (el.).

Vertragsbuch; 1) księga kontraktów; 2) księga umów gwareckich, górniczych.

Vertrauensmann; powiernik, doradca poufny, mąż zaufania. Vertreter; zastępca.

Vertrieb; sprzedaż, odbyt. Verunedeln sich (unedel werden);

Verteilungstafel (Verteilungsschalt- Vertragsbedingung; warunek ugo-tafel); rozdzielnica, tablica rozdziel- dy, kontraktu, cza (el.).

Verteilungsturm; wieża rozdzielcza (el.).

Verteilungsventil p. Ventil.

Verteilungszentrale; stacya rozdzielcza (el.).

Verteufen p. Abteufen.

Vertiefung; 1) zagłębienie; 2) za-

tłoka (płytkie zagłębienie w ścianie, jałowacieć, jałowieć, chudnąć, gubić dla przerwania jednostajności jej po- się (geol. górn.). wierzchni, również małe kwadrato- Verunedelung (der Erzführung in we zatłoki na stropach lub skle- Gängen); jałowacenie, jałowienie,

pieniaeh) (bud.).

chudnięcie (rudonośności żył) (geol. Vertikal (senkrecht, lotrecht); 1) pio- górn.).

nowy; 2) pionowo.

Vertikalachse; oś pionowa (geom.).

Vertikalbewegung; ruch pionow^y (mech.).

Verunglücken; uledz wypadkowi (nieszczęśliwemu), wpaść w nieszczęście.

Verunreinigung; zanieczyszczenie. Vertikaldampfmaschine (vertikale    Vervielfältigung; powielenie, po-

Dampfmaschine); maszyna parowa    j    mnażanie (techn).

pionowa, stojąca (maszyn.).    Vervielfältigungsapparat; przy-

Vertikale (Vertikallinie) p. Linie.    rząd do powielania, kopiowania, po-

Vertikalebene p. Ebene.    j wielak (techn.).

Vertikalfaden (im Fernrohre); nitka Vervollständigung; uzupełnienie.

pionowa (miern.).    Verwachsen (von Mineralien); zro-

śnięty, zrosły.

Vertikalförderung; wyciąganie, wyciąganie pionowe (górn.) p. Förderung.    Verwachsung; zrośnięcie, zrost(mim).

Vertikalhammer (Fallhammer) p.    Verwalter (Verweser); zarządca,

Stempelhammer.    rządca, zawiadowca.

Vertikalintensität; natężenie pio- Verwaltung; 1) zarządzanie, rządze-nowe (el.).    nie; 3) zarząd, administracya, zawia-

Vertikalkessel (stehender Kessel);    dowstwo.

kocioł stojący (maszyn.).    Verwaltungsgebäude; budynek za-

Vertikalkreis(Höhenkreis); koło pio-    rządu.

nowe, wierzchołkowa (miern.).    Verwaltungsgerichtshof; trybunał

Vertikallinie (Vertikale) p. Linie.    administracyjny.

Vertikalprojektion p. Projektion.    Verwaltungskosten; koszta admi-

Vertikalschnitt, przecięcie pionowe,    |    nistracyjne.

przekrój pionowy (geom.).    Verwaltungsrat (Aufsichtsrat); 1) ra-

Vertikalstab; pręt pionowy, stojec.    da zawiadowcza. admistracyjna; 2)

Vertikalstellung; ustawienie piono-    członek    rady zawiadowczej.

we (miern.).    Verwandruten; wzmocnić (ściągnąć)

Vertikalturbine; turbina stojąca kątownicami, wandrutować (górn. (maszyn).    cieś.).

sum

Verwandschaft (Affinität); powinowactwo (cheni.).

Verwaschen; 1) płókać (rudę); 2) p. Lavieren.

Verwaschung (das Verwaschen); płó-kanie (rudy) (sort.).

Verwässerung (der Salzlager); ^nawadnianie ; 2) ługowanie, rozpuszczanie (pokładów solnych) (soln.).

Verwehren (beim Salzbergbau) p. Abdämmen.

Verweis; nagana.

Verwendung; zużytkowanie, in — stehen; pełnić obowiązki.

Verwerfen (verwerfend wirken); odrzucić, przesunąć (geol.).

Verwerfer(Verwerfungskluft); szczelina uskokowa (geol.).

Verwerfung (das Verwerfen, Ver-wurf, Sprung, Wechsel); uskok (przerwa w warstwie, połączona z usunięciem) (geol.).

Diagonal — (spießeckige —); uskok przekątny, ukośny, echte —; uskok prawdziwy, właściwy.

Quer — (querschlägige —); uskok poprzeczny.

rechtsinnige — (rechtsinnisch fallende —); uskok z upadem zgodnym, spießeckige — (spießwinklige —) p. Diagonalverwerfung, streichende — (Längs —); uskok kierunkowy, rozciągłościowy, podłużny.

Terassen —; uskok schodowy, stopniowy.

widersinnige — (widersinnisch fallende —); uskok z upadem niezgodnym.

Verwerfungshöhe (Sprunghöhe); wysokość uskoku (geol.).

Verwerfungskluft p. Verwerfei’.

Verwerfungstäler; doliny uskokowe (geol.).

Verwertung; zużytkowanie, spieniężenie.

Verweser p. Verwalter.

Verwesung; gnicie, butwienie.

Verwirrung (bei Gängen und Flözen): zamęt, bezład, chaos (geol.).

Verwittern; wietrzeć, zwietrzeć (fiz. geol.).

Verwittert; zwietrzały.

Verwitterung; wietrzenie, zwietrzenie.

Verworfen; przesunięty, przerzucony (o pokładach, żyłach...) (geol.), p. Verwerfung.

Verwurf p. Verwerfung.

Verzahnen; zazębiać (maszyn.).

Verzahnt; zazębiony, uzębiony.

Verzahnung (Hakenblatt); zamek, zazębienie, łączenie (cieś.) p. Haken-blatt.

Verzahnung (von Rädern); uzębienie (maszyn.).

äußere —; uzębienie zewnętrzne. Evolventen —; uzębienie podług rozwijającej, uzębienie ewolwento-we.

Geradflanken —; uzębienie pro-stoboczne.

innere —; uzębienie wewnętrzne. Triebstock —; uzębienie palczaste. Zykloiden —; uzębienie podług cykloidy, uzębienie cykloidalne.

Verzapfen; zaczopować, zaszpunto-wać (cieś. stoi.).

Verzapfung; zaczopowanie (połączenie dwóch kawałków drzewa zapo-mocą czopa i gniazda) (cieś. stoi.).

Verzehren; 1) zużyć, spotrzebować, 2) pochłonąć, zniszczyć (ogniem).

Verzehrungssteuer; podatek kon-cyjny.

Verzeichnen (verlesen) bei der Anstalt; zapisywać (górn.).

Verzeichnis; wykaz, spis, konsygna-cya.

Verziehbock; koziołek mierniczy (miern. górn.).

Verziebuch p. Zugbuch.

Verziehen; 1) p. Verpfählen; 2) wymierzać sznurem (mierzyć, zdejmować) kopalnię (miern. górn.). sich —; wichrzyć się, paczyć się.

Verziehholz (Ausfüllungsholz) p. Pfahlholz.

Verziehschemel; stołek mierniczy (miern. górn.).

Verziehschnur; sznur mierniczy (miern. górn.).

Verziehschraube; śruba miernicza (miern. górn.).

Verziehspule; kołowrotek, nawijak (mierniczy) (miern. górn.).

Verzieren; ozdabiać, upiększać.

Verzierung; ozdoba, upiększanie, zdobina.

Verzimmern p Auszimmern.

Verzimmerung p. Auszimmerung.

Verzinken; cynkować, pocynkować (met. techn.).

Verzinken (die Verzinkung, Verzinkerei); cynkowanie (met. techn.).

Verzinkt; cynkowany, pocynkowany.

Verzinktes Blech p. Blech.

Verzinnen; cynować, pocynować, pobielić cyną (met. techn.).

Verzinnen (Verzinnung); cynowanie, pobielanie cyną (met. techn.).

Verzinner (Zinner); cynownik, pole-wacz (pobielacz) cyną (met. techn.).

Verzinnt; pocynowany.

Verzinntes Eisenblech p. Weißblech.

Verzinnung p. Verzinnen.

Verzinsen; oprocentować.

Verzinsung; oprocentowanie.

Verzögert; opóźniony.

Verzögerte Bewegung; ruch opóźniony (mech.).

Verzögerung; 1) zwłoka, odwłoka; 2) zwolnienie (opóźnienie) (ruchu) (mech.).

Verzollen; clić, oclić.

Verzug; 1) zwłoka, odwłoka; 2) p. Verpfählung.

ohne —; niezwłocznie, bezzwłocznie.

Verzugleinen; płachta podstropowa (odbudowa węgla) (góra.).

Verzweigt; rozgałęziony.

Verzweigung; rozgałęzienie.

Verzweigungspunkt; punkt rozgałęzienia, punkt rozgałęźny (el.).

Verzweigungsstelle; miejsce roz-gałęźne (eh).

Vestan (Fettquarz); westan (min.).

Vestibül (Vorhalle); przedsionek, westybul (bud.).

Vesuvian (pyramidaler Granat, Ido-kras, Egeran, Wiluit); wezuwian (min.).

Viadukt (Wegüberführung); wiadukt, drogociąg (most ponad doliną, przepaścią lub jarem).

Vibration p. Oszillation.

Vibrationsgalvanometer; galwa-nomierz drgawkowy (eh).

Vibrator; iskiernik, wibrator (eh).

Vibrieren (beben, zittern); drgać, wibrować (fiz.) p. Oszillieren.

Vidimieren (beglaubigen, bestätigen); poświadczyć za zgodność, widymo-wać.

Viehlecksalz (Viehsalz); sól dla bydła, sól bydlęca (soln.).

Viehsalz p. Viehlecksalz.

Vielachsig; wieloosiowy (kryst.).

Vielachsiges System p. Kristallsystem.

Vieleck; wielobok, wielokąt (geom.).

dem Kreise eingeschriebenes —; wielobok wpisany w koło. dem Kreise umschriebenes —;

wielobok opisany na kole.

reguläres —; wielobok umiarowy, unreguläres —; wielobok nieu-miarowy.

Vieleckig; wieloboczny, wielokątny (geom.).

Vieleckmessung p. Polygonometrie.

Vieleckmethode; sposób (metoda) wielobokowania (miern.).

Vieleckzimmerung; oprawa (wyprawa, obudowa) wieloboczna (górn. cieś.).

VielfacheZahl;liczba wieloraka (mat.).

Vielfaches (das Vielfache); wielokrotność (mat.).

Vielfachumschalter; przełącznik wieloliniowy, wielokrotny (eh).

Vielfach (Vielflächner); wielościan (kryst.).

Vielfältig; wielokrotny, różnoraki.

Vielphasenstrom; prąd wielofazowy, wieloprąd (eh).

Vielphasig; wielofazowy (eh).

Vielseitig; 1) wielostronny; 2) wieloboczny.

Vielteiiig; wieloczęściowy.

Vielwinklig; wielokątny (geom.).

Vierbasisch; czterozasadowy (chem.).

Vierdrittelarbeit; praca cztero-zmienna (góra.); p. Drittelarbeit.

Viereck (Vierseit); czworobok, czworokąt (geom. kryst.). reguläres —, (gleichseitiges — r Quadrat); kwadrat.

Viereckig (vierseitig); czworoboczny (geom.).

Vierecksbau (Art Querbau am Rhein); odbudowa czworoboczna (góra.).

Vierflach (Vierflächner) p. Tetraeder.

Viergliedriges System p. Kristallsystem.

Vierkant; czworogran, czwórgrań.

Vierkanteisen (Quadrateisen); czwo-rogrannik, kratówka (met.).

Vierkantig; czworograniasty, cztero-granny, czworogranny.

Vierleitersystem; układ (system) czteroprzewodnikowy (el.).

Vierlingsmaschine; maszyna czwo-racza (maszyn.).

Vierlingsmotor p. Verbrennungsmotor.

Viermalsechsflach (Viermalsechsflächner) p. Tetrakishexaeder.

Viermännisch; w czwórkę, w czterech (o pracy wykonanej siłą czterech ludzi).

Vierphasenstrom; prąd czterofazo-wy, czworoprąd (eh).

Visierloch p. Visier 2).

Vierphasenumformer; przetwornica czterofazowa, przetwornica czwo- Visierplatte (Visierscheibe); tarcza roprądu (el.).

Vierräderig; czterokołowy.

Vierseitig; 1) czterostronny; 2) czworoboczny (georn.).

Viertakt; czworosuw (w motorach spalinowych).

doppelter —; czworosuw zdwojony.

Viertaktmotor; motor ezterotakto-wy, czterookresowy (maszyn.).

Vierteljahr (Quartal); ćwierćrocze, kwartał.

Viertelkreis p. Quadrant.

Vier- und Vierkantner p. Zirkonoid.

Vierundzwanzigflächner p. Ikositetraeder.

celownicza (miei'n.).

Visierrohr; rurka celownicza (mieni.) Visierstab p. Absteckstab. Visierstange (Signalstange); żerdka celownicza, sygnałowa (mieni.). Visiervorrichtung; przyrząd celowniczy, celownica (miern.). Visitation (Musterung, Prüfung); przegląd, zwiedzenie, oglądanie, wi-zytacya.

Visitiereisen p. Erdbohrer. Viskosität (Zähigkeit); 1) wisność, płynność (smarów); 2) lepkość, ciągłość (cieczy).

Visur; celowa, wizura (miern.). Vierung (Geviere) p. Schachtgevier. Visurfehler; błąd celowania, błąd Vierwalzenstuhl; młyn czterowal-    celowej (miern.).

cowy (sort.).    Vitriol; witryol, koperwas, siarczan

Vierweghahn; kurek czterodrogowy,    (min. chem. techn.).

czterowylotowy (maszyn.).    blauer—, (Kupfer—, cyprischer—,

Vierwinklig; czworokątny (geom.). blauer Galitzenstein, Chalkantit); Vignolschiene p. Schiene.    1) witryol niebieski, siny kamień,

Villa (Landhaus); willa, domek letni, siarczan miedzi; 2) chalkantyt (min.).

pałacyk wiejski (bud.).    grüner —, (Eisen —, Melanterit);

Villarsit; wilarsyt (min.).    1) witryol zielony, siarczan żelaza-

Vinkulieren(verbinden, fesseln, fest- wy; 2) melanteryt (min.).

legen); winkulować, położyć ostrzeżenie (np. na obligacyi czyli zapisie długu).

Vinkulierung; winkulacya, położenie ostrzeżenia (na obligacyi).

Violan; wiolan (min.).

Violett (veilchenblau); fioletowy, fiołkowy (min.).

Virgloria-Kalk; wapień wirglorio-wy (geol.).

Virilstimme (Einzelstimme); głos osobisty.

Virtuelle Arbeit; praca (energia) przysposobiona (mech.).

Virtuelles Bild (scheinbares Bild, Zerstreuungsbild); obraz rozprószony, pozorny (fiz.).

Visier; 1) p. Diopter; 2) wziernik, wzier (hut.).

Visierebene; płaszczyzna celowania, płaszczyzna celowa (miern.).

Visieren (pointieren); celować, mierzyć, wizować (miern.).

Visierhöhe; wysokość celowej (miern.).

Visierkompaß; kompas z przezierni-kami przeziernikowy (miern.).

Visierkreuz p. Absehkreuz.

Visierlineal; celownica (miern.).

Visierlinie; linia celowa, celowa (miern.).

gemischter —, (Doppel —, Ad-monter — , Salzburger —, Adler —); witryol mieszany, podwójny, roter —; witryol różowy, siarczan kobaltu.

weißer —, (Goslar’scher —, Zink —, Goslarit); 1) witryol biały, siarczan cynku; 2) goslaryt (min.). Vitriolblei (Vitriolbleierz, Anglesit, prismatischer Bleibaryt, Bleisulfat); anglezyt, ołowień, siarczan ołowiu (min.).

Vitriolerde; ziemia witryolowa(geok). Vitriolerz; ruda witryolowa, witryol (min. geol.).

Vitriolgelb p. Gelbeisenerz. Vitriolhaltig; witryolowy, witryol zawierający.

Vitriolhütte (Vitriolsiederei, Vitriolwerk); huta (warzelnia) witryolu,

! witryolnia (techn.).

Vitriolkies p. Wasserkies. Vitriolocker; ochra witryolowa(min.). Vitriolöl p. Schwefelsäure. Vitriolsalz; koperwas, siarczan miedzi (min.).

hemiprismatisches — p. Melanterit.

prismatisches — p. Goslarit, tetartoprismatisches — p. Chal-kanthit.

Vitriolschiefer; łupek witryolowy    Vollendung; wykończenie, dokończe-

(geoh).    nie, dokonanie, spełnienie.

Vitriolsiederei; 1) wyrób witryolu: Vollendungsarbeit; praca (robota) 2) p. Vitriolhütte.    ostateczna, wykończająca.

Vitriolstein; kamień witryolowy Vollendwalzen (Vollendungswalzen,.

(techn.).    I Fertigwalzen, Schlichtwalzen); wal-

Vitrioltorf; torf witryolowy (geol.). ! ce wykończające, kończące, wymia-Vitriolwasser; woda witryolowa j rowe, kalibrowe (hut.).

(geol. techn.).    Vollendwalzengerüst p. Vollend-

Vitriolwerk p. Vitriolhütte.    walzwerk

Vivianit (Blaueisenerz, Eisenblau,    Vollendwalzwerk (Fertigwalzwerk,

Anglarit, Mullicit, dichromatisches    Schlichtwalzwerk, .Vollendwalzenge-

Euklashaloid); wiwianit, ruda żela- rüst); walcownia wykończająca (ma-zna błękitna, żelazo błękitne, muli-    szyn. hut.).

cyt (min.).    Voller Winkel; kąt pełny (geom.).

Vizesupparius; podżupek (zastępca    Vollfüllung; napełnienie całkowite

żupnika w Wieliczce, Bochni, Olku-    (maszyn.),

szu i Chęcinach).    Vollgatter p. Gatter.

Vizinalbahn (Sekundärbahn); kolej Vollgebinde; wiązar pełny (bud.).

drugorzędna (kol.).    Vollgestalt p. Holoeder.

Vogelperspektive (Vogelschau,    Vollgestänge; żerdki wiertnicze peł-

Bild aus der Vogelschau); widok ne, przewód pełny (wierć. ziem.), z góry.    Vollhäuer p. Althäuer.

Vogelzunge p. Spatel.    Vollherd; stół pełny (sort) p. Herd.

Vogesensandstein; piaskowiec wo-    Vollkolben (Massivkolben); tłok peł-

gezki, piaskowiec z Wogezów (geol.).    ny (maszyn.).

Voglit; foglit (min.).    Vollkreistransporteur; transporter

Volborthit; folbortyt (min.).    kołowy, całokolisty    (miern.).

Volcanit p. Selenschwefel.    Vollmacht; pełnomocnictwo, pleni-

Völknerit (Hydrotalkit); felkneryt,    potencya.

hydrotalkit (min.).    Vollmond; pełnia (księżyca) (astr.).

Vollauf; bieg w pełnem obciążeniu(eh).    Vollständig; zupełny.

Voll auf Fug; naprzemianległość spo-    Vollständige Verbrennung; spa-

jów (bud.).    lenie zupełne.

Vollaushauen (der Sinkwerke); wy- Vollturbine; turbina całkowita, tur-rąb całkowity, zupełny (soln.).    bina z całkowitem zasilaniem (ma-

Vollaussprengung (der Sinkwerke);    szyn.).

wystrzelanie całkowite, zupełne    Vollzugs Vorschrift; przepis wyko-

(soln.).    nawczy.

Vollbahn (Hauptbahn); kolej główna,    Volontär (Freiwilliger, Anwärter)

pierwszorzędna (kol.).    unbesoldeter Gehilfe); ochotnik, wo-

Vollbelastung (totale Belastung); ob-    luntaryusz.

ciążenie całkowite, zupełne.    Volt (Maßeinheit für elektromotori-

Volldampf; para pełna (kotłowa)    sehe Kraft); wolt (eh).

(fiz. maszyn.).    Voltabogen; łuk Wolty (eh).

Volldruck; ciśnie pełne (fiz. maszyn.).    Voltaelement; stos (ogniwo, ele-

Volldruckarbeit; praca ciśnienia    ment) Wolty (eh).

całkowitego.    Voltainduktion; indukeya Wolty (el.)

Volldruckdampfmaschine (Voll-    Voltaisation;-woltaizacya (eh).

druckmaschine) p. Dampfmaschine. Voltameter p. Voltmeter. Volldrucklinie; linia napełnienia    Voltampere; woltamper (eh).

(maszyn.).    Voltascher Becher (galvanisches-

Volldruckmaschine (Volldruck-    Element); stos galwaniczny (eh).

dampfmaschine) p. Dampfmaschine.    Voltascher Bogen p. Voltabogen

(eh).    •

Voltasche Säule; stos Wolty (eh). Voltasche Spannungsreihe; rząd napięć Wolty (eh).

Voltcoulomb; woltokulon (eh).

Volldruckperiode; okres działania pary (maszyn.).

Volldruckverhältnis; ilokrotność rozszerzenia.

Volle Linie; linia pełna.

Voltmeter (Voltameter, Voltmesser,

— treiben; wykonywać (prowadzić) roboty wstępne, przygotowawcze.

Vor- und Vorrichtungsbau; roboty wstępne i przedstanowcze (roboty przygotowawcze) (górn.).

Vorbedingung; warunek wstępny.

Vorbegriff; pojęcie wstępne.

Spannungszeiger); woltomierz, wol-tametr, woltometr, woltmetr, wolt-nik, prądomierz Wolty (el.).

Voltmeterumschalter; przełącznik woltomierzowy (el.).

Volt ström; prąd Wolty (el.).

Voltverlust; strata (napięcia) w wol- Vorbehalt; zastrzeżenie.

tach (el.).    — eines freien Feldes; zastrzeże-

Voltzahl; ilość wolt (el.).    nie kierunku rozkładu miar górni-

Voltzin; woltcyn (min.).    czych (pr. górn.).

wymówić sobie co.

Vorbehaltene Mineralien; minerały zastrzeżone (pr. górn.). Vorbehaltfeld (Reservatfeld); pole zastrzeżone (pr. górn.).

Volum (Volumen) eines Körpers; ob- Vorbehalten; zastrzedz sobie co, jętość, pojemność, bryłowatość (fiz.).

Volumänderung (Volumenänderung; zmiana objętości.

Volumen p. Volum.

jętości.

Volumetrie; miareczkowanie.

Volumetrisch; miareczkowy, objętościowy.

Volumgewicht (spezifisches Volum); objętość gatunkowa, właściwa.

Voluminös (umfangreich); obszerny, przestrzenny.

Volumvergrößerung (Volumzunahme); powiększenie objętości.

Volumeneinheit; jednostka objętości Volumenverhältnis; stosunek ob- Vorbereiten; przygotować, przysposobić.

Vorbereitung; 1) przygotowanie, przysposobienie; 2) p. Vorrichtung.

Vorbereitungsbau p. Vorrichtungsbau.

Vorbereitungswalzen (Vorwalzen) p. Präparierwalzen. Vorbereitungswalzwerk p. Vorwalzwerk.

Vorblech (Breche); zasłona ogniowa, Volute (Schnörkel); ślimacznica, zwój, i ekran (blacha nad ogniskiem kowal-

woluta.

skiem) (kow. hut.).

Volutfeder; sprężyna zwijana. Vorakten; akta poprzednie, priora. Voranschlag (Kostenvoranschlag); preliminarz, etat dochodów i wydatków, kosztorys.

Vorbohren; nawiercić, nawiercać, wiercić wstępnie (zbadać przodek wierceniem przed rozpoczęciem roboty kopackiej) (górn.).

wawcza, wstępna, przedwstępna. Vorarbeiter; przodownik. Vorausmaß (Vorausberechnung); przedmiar (obliczenie przedkosztory-sowe).

Vorbohrer p. Anfangsbohrer. Vorarbeit; praca (robota) przygoto- Vorbohrung; nawiercanie, wiercenie wstępne, przedwyrobowe (górn.) p. Vorbohren.

Vorbringen eine Bitte; wnieść prośbę, upraszać.

(maszyn.).

Vordach; pfzeddasze, poddasze (bud.) Vorauspuff; wydych przedzwrotowy Vorder - und Hinterseil; lina przednia i tylna (maszyn, górn.). Vorauspuff kanał; kanał wydychu Vorderansicht; widok z przodu, przedzwrotowego    (maszyn.).    front (bud.).

Voraussetzen; założyć, przypuścić. Vorderblech (Foderblech, Förder-Voraussetzung; założenie, przypu- blech, Futterblech, Weißblech); Maszczenie.    cha przednia, biała (met.).

Vorausströmung (Voraustritt); wy- Vordergestell p. Vorherd.

lot przedzwrotowy (maszyn.).    Vorderglied; poprzednik (mat.).

Voraustrittsperiode; okres przed- Vordergrund; przód.

wylotowy (okres przed ujściem pary) Vorderhütte; przedhuta (budynek (maszyn.).    przed wielkim piecem,    gdzie się od-

Vorauszahlung; przedpłata, zapłata    bywa spust surowizny)    (hut.).

z góry.    Vordermann; 1) przodownik, przo-

Vorbau (Vorrichtungsbau, Versuchs-    dowy, poi awacz (walcownik w pu-

bau); roboty wstępne, przygotowaw-    dlingu lub walcowni, wpuszczający

cze, poszukiwawcze, poszukiwanie lupę lub żelazo między walce) hut.); (górn).    2) poprzednik.

nadkładowy (pogłębiony dzie do złoża mineralnego) (górn.).

Vordermauer; mur licowy, fronto- Vorgebirge (Kap); 1) przedgórze; wy (bud.).

Vorderseite; front, fasada, lice, strona przednia, czelna (bud.).

Vorderseite (Arbeitsseite) beim Schacht- o. Hochofen p. Brust.

Vorderseite (Arbeitsseite, Essbankseite, Sinterseite, Rol) beim Frischfeuer; ścianka przednia (hut.).

Vorderteil; część przednia, przód.

Vordertreppe; schody frontowe.

Vordertür (Haupttür) drzwi frontowe, główne (bud.).

Vorderwand; ściana przednia, frontowa (bud.).

2) przylądek (geol.).

Vorgelege; 1) przewód ruchu, przenośnia, transmisya; 2) przystawka (napędna) (maszyn.) p. Rädervorgelege.

Vorgelegehaspel (Haspel mit Vorgelege, Vorgelegewinde, Getriebehaspel); kołowrót z przenośnią, kołowrót mechaniczny (maszyn, górn.).

Vorgelegewelle; wał przystawko-wy (maszyn.).

Vorgeschlagener Schacht; szyb

w nadkła-

Vorgesümpfe (Vorsumpf) beim Abteufen; rząpik (szybowy) (górn.).

Vorgiebel; przyczółek, ściana czołowa (bud.).

Vorgriff (im Ort) p. Einbruch (im Ortsstoß).

Vorhalle p. Vestibül.

Vorhalt; przystawa (techn.).

Schrauben —; przystawniąk śrubowy.

Vorhalter p. Nieten vorhalter.

Vorhaltgesenk; podełbek, babka przyporowa (techn.).

Vorhängschloß (Vorhängeschloß); kłódka (ślus.).

Vorhäuer; przodkowy (górn.).

Vorhaus (Vorhalle) p. Vestibül

Vorhauserit; forhauzeryt (min.).

Vorherd (Vordergestell) eines Hochofens; przedskrzynie (część dolnej zaprawy pod krzyżakiem, która występuje przed pierś wielkiego pieca i zamknięta jest babką) (hut.).

Vorherdplatte (beim Frischfeuer) p. Schlackenzacken.

Vorhof; dziedziniec, portyk (bud.).

Vorkammer; 1) przedpokój, izba wstępna; 2) komora powietrzna (pogłębianie szybów przy pomocy zgę-szczonego powietrza) (górn.).

Vorkehren; zapobiedz, obmyśleć.

Vorkehrung; środek (zaradczy), przygotowanie.

Vorkeller; przedpiwnicze, szyja piwniczna (bud.).

Vorkommen (von Mineralien, Erzen, Gesteinen); występować, znachodzić się, okazywać się (o minerałach).

Vorkommen (das Mineralvorkommen, das Erzvorkommen); występowanie (minerałów, rud.).

Vorkondensator; skraplacz wstępny (maszyn.); p. Kondensator.

Vorderzacken (eines Frischfeuers) Vorgesetzter; przełożony, p. Schlackenzacken.

Vorderzimmer; pokój frontowy, pokój na przodzie (bud.).

Vordruck(Formular); wzór, formularz.

Voreilen; 1) wyprzedzać (o stawi-dle); 2) przodować (w ruchu) (maszyn.).

Voreilen (Voreilung) des Dampfschiebers; wyprzedzenie (odmyk) suwaka (maszyn.), lineares —; wyprzedzenie linijne (prześcig, odmyk) nazwrotowy.

Voreilen (Voreilung der Kurbel; prześcig (poprzedzanie, przodowanie) korby (maszyn.).

Voreiiung (des Stromes, der Spannung); odskok prądu, napięcia (el.).

Vor eilungs winke! (Voreiiwinkel); kąt wyprzedzenia, przyspieszenia, prześcigu, poprzedzenia (mech.).

Voreinströmung; wlot przedzwro-towy (pary).

Voreintrittsperiode; okres przed-wlotowy.

Voreisengicht ( Windzacken) p. Gichtzacken.

Vorerinnerung; 1) poprzednie napomnienie; 2) przypomnienie.

Vorfeile p. Feile.

Vorfeuerung p. Feuerung.

Vorgabe (Geschick) bei Sprenglöchern ; wyprzedzenie (prostolinijna odległość najgłębszego miejsca otworu strzałowego od wolnej powierzchni skały) (górn.).

Vorgang; 1) przebieg; 2) pierwszeństwo; 3) przypadek, zdarzenie; 4) postępowanie.

Vorgangssalz (das zu Beginn des Siedeprozesses sich ausscheidende Salz); sól zawarowa, pierwsza (gruboziarnista) (warzel.) p. Nachgangssalz.

Vorkragung.

4R4

Vorsatz.

Vorkragung; podpiętrzenie (wysunięcie ze ściany murowanej jakiej części budowli, na piętnarach wzniesionej) (bud.).

Vorkranz; przedwał, przedtama, tama przednia (w ługowniach) (soln.).

Vorkühler; podchładzacz (pogłębia- Vorrat (taubes Gestein); rum, rumy. nie szybów przez zamrażanie) (góra.). Vorrat (Abfälle, welche noch zu einer

Vorlage; 1) zbiornik, odbieralnik, zbieralnik (ehern.); 2) ławka przed-walcowa (maszyn, hut.); 3) szyja Vorratsbecken; zbiornik zapasowy, mufli (hut.); 4) projekt; 5) przed- Vorratsturm; wieża zapasowa, założenie (sprawozdania władzy wyższej).

Vorland; 1) podgórze (kraj u pod- j Vorratswagen p. Tender.

nóża gór się ciągnący) (geol.); 2) nad- Vorrecht; pierwszeństwo, prawo brzeże zalewane, zalewisko ścieśnio- j pierwszeństwa, przywilej.

Vorreiber (Haspe); zakrętka (bud.), doppelter —; zakrętka podwójna, skrzydlata.

— mit Einlaßblech; zakrętka wpu-

ne (rob. wod.).

Vorlauf p. Möller.

Vorlegebrett; zapora, poręcz.

Vorlegen; przedkładać (sprawozdanie władzy wyższej).

Vorleghölzer (b. d. Mehlführung) p. Schwellbrettchen.

Vorlegschloß (Hängschloß, Vorhängschloß); kłódka (ślus.).

Vorlesung; 1) odczyt, wykład; 2) odczytanie.

Vorlesungsgalvanometer; galwa-nometr wykładowy (el.).

Vorliegend ; 1) leżący przed oczyma, przytoczony, obecny; 2) w załączeniu.

Vormann (Vorarbeiter); przodownik.

Vormaß; 1) p. Möller; 2) p. Herr-chaftliches.

Vormaßboden (Beschickungsboden); p. Möllerbett.

Vormauer; przedmurze, wał obronny (bud.).

Vormerkbuch; 1) księga ostrzeżeń; 2) zapiski.

Vorschuß —; księga zaliczek, zapiski udzielonych zaliczek.

Vormerkung; 1) zanotowanie; 2) ostrzeżenie.

Vorort; przedmieście.

Vor Ort (Vorort); w przodku, w przed-sobiu (górn.); p. Ort.

Vorortbahn; kolej podmiejska.

Vorortenbahnhof; dworzec zamiejski.

Vororttelephonverkehr; ruch telefoniczny zamiejscowy.

Vorpfanne (durch Dampfröhrensysteme geheizter Holzkasten); panew przednia, podgrzewacz skrzynkowy (warzel.).

Vorrang; pierwszeństwo.

Vorrat; zapas, zasób.

anfänglicher —; zapas począ-tkowy.

schließlicher —; zapas końcowy, ostateczny, reszta.

Vorrat (beim Abbau); urobek; p. Hauwerk.

weiteren Bearbeitung bestimmt sind); zapas sortowniczy (sort.); p. Setzgut.

sobowa (podsadzka płynna) (górn.). Vorratskammer p. Speisekammer.

szczana.

— mit Zugknopf; zakrętka z guzikiem.

Vorrichten (für den Abbau), przygotować (rozdzielić) pole do odbudowy (górn.).

Vorrichtung (Apparat); przyrząd.

Vorrichtung (Vorrichtungsbau, Vorbau, Vorbereitung) für den Abbau; przygotowanie (rozdzielenie) pola do odbudowy (górn.).

Vorrichtungsarbeit (Vorrichtungsbau) ; robota przygotowawcza, przed-stanowcza (górn.).

V orrichtungsbau (V orrichtungsbe-trieb, Vorrichtungsarbeit, Vorrichtung, Vorbau, Vorbereitungsbau); odbudowa (robota) przygotowawcza, przedstanowcza, wstępna, przygotowanie do odbudowy (górn.).

Vorrichtungsbau (Vorrichtungsort); przodek przygotowawczy, działo przygotowawcze (górn.).

Vorrichtungsbetrieb p. Vorrichtungsbau.

Vorrichtungsort p. Vorrichtungsbau.

Vorrichtungsstrecke (Abbaustrekke, Vorrichtungsort); chodnik przygotowawczy, rozdzielczy, wyrobowy, chodnik odbudowy (górn.).

Vorrösten (Vorröstung) p. Roh'rösten.

Vorrücken; posunąć naprzód, awansować.

Vorsatz; zamysł, zamiar, postanowienie.

Vorsatz (Vorsatzstufe, Gesprenge, Ab-gestemme); ustęp, stopień (podsadzkowy w odbudowie stropowej)(górn.).

Vorsatzstufe p. Vorsatz.

Vorschacht p. Bohrduckel.

Vorschaltmaschine; maszyna (prądnica) dodatkowa (el.).

Vorschaltwiderstand; opór dodatkowy (el.).

Vorschieben; przysuwać, posuwmć naprzód.

Vorschieber (Riegel); zasuwa, zasuwka (ślus.).

Vorschlag; 1) propozycya, wniosek, projekt, zalecenie; 2) p. Vorstecker.

Vorschläge (pl.) p. Zuschlag (hut.).

Vorschlägen; 1) przedstawiać, wnosić, proponować; 2) zacenić (podawać cenę); 3) dawać top (do pieca) (hut).

Vorschlaghammer p. Hammer.

Vorschreiben; 1) napisać co na wzór; 2) przepisać komu co, nakazywać, rozkazywać; 3) wziąć na przepis, zaciągnąć do opłaty (rach.).

Vorschreibbuch der Gebühren; wzięcie należytości na przepis.

Vorschrift; 1) wzorki (do pisania); 2) przepis, instrukcya, regulamin, rozkaz.

Vorschub; 1) wsparcie, pomoc, po-ręka; 2) podsuw (noża lub przedmiotu); 3) postęp (wiertarki).

Vorschule; szkoła przygotowawcza.

Vorschuß; zaliczka.

Vorschuß (pl. Vorschüsse, Rücken, Klüfte, Sprünge); żyły płonne, szczeliny, rozpadliny (geol.).

Vorschußweise; zaliczkowo, tytułem zaliczek.

Vorsetzblech; osłona.

Vorsetzbrett (beim Waschherd); tarcza (sort.).

Vorsetzkasten p. Unterschurkasten.

Vorsicht; przezorność, ostrożność.

Vorsichtsmaßregeln; środki ostrożności, przepisy bezpieczeństwa.

Vorsitzender; prezes, przewodniczący.

Vorspringend; wysunięty, występujący.

Vorsprung (Risalit); wyskok, występ, ryzalit (bud.).

Vorstand; 1) zwierzchność, przeło-żeństwo; 2) p. Vorsteher.

Vorstechen; naznaczyć.

Vorstecher (Anfänger) p. Anfangsbohrer.

Vorsteckeisen; żelazo podstropowe (obudowa kopalni) (górn.).

Vorstecker (Vorstecknagel, Vorschlag); zatyczka, przetyczka (górn. cieś.).

Vorstecker (Schließe); przewłoka (klucz) kotwy (bud.).

Vorsteckstift p. Splint 2).

Vorsteher; przełożony, przewodni-czący, naczelnik, prezes, zwierzchnik.

Vor stellplatte (Schürplatte); płyta rusztowa.

Vorstempel (beim Pochwerk) p. Unterschurstempel.

Vorstich; spust pierwszy (kruszcu z pieca szybowego) (hut. met.).

Vorstichbohren (das); wiercenie świdrem cienkim (górn.).

Vorstoß; ostatki, kończyny (węgła) (bud.).

Vorstoß des Bohrers; udar świdra, ruch świdra naprzód (górn.).

Vorstudien; studya (nauki) przygotowawcze.

Vorsumpf (Vorgesümpfe); rząpik, rząp pomocniczy, wanienka (górn.).

Vorsumpf (Vorherd) p. Spurtiegel.

Vortäucher; grzędy wstępne (soln.).

Vorteil; 1) korzyść; 2) zaleta.

Vortiegel (Vorherd) p. Spuriegel.

Vortrag; 1) wykład (naukowy); 2) mowa, rozprawa, rzecz; 3) sprawozdanie, relacya.

Vortragen; 1) wykładać (przedmiot naukowy); 2) przedstawiać.

Vortrieb (des Bohrers); postęp (świdra) (górn.).

fixer —; postęp stały, variabler —; postęp zmienny.

Vortrieb der Strecke (Streckenvortrieb) ; prowadzenie (pędzenie, kopanie) chodnika (górn.).

Vortrockentrommel; bęben pod-suszalny, podsuszający (warzel.).

Vortrocknung (des Salzes); podsuszanie (soli) (warzel.).

Vor- und Rückbewegung; ruch zwrotno-postępowy (maszyn.).

Vorversuch; próba pierwsza, doświadczenie przedwstępne.

Vorwalzen p. Präparierwalzen.

Vorwalzgerüst p. Vor walz werk.

Vorwalzwerk (Vorbereitungswalzwerk, Präparier Walzwerk, Vorwalz-gerüst); walcownia (walcownica) wstępna, przygotowawcza (maszyn, hut.).

Vorwand (Stirnwand) eines Schachtofens ; ściana przednia (hut.) p. Brust.

Vowärmen; podgrzewać, przygrzewać.

Vorwärmer (für Dampfkessel); podgrzewacz, przygrzewacz ogrzewacz (maszyn.).

30

Vorwärmherd (Vorglüliherd, Vorwärmofen) bei Flammöfen; wygrze-wacz (hut.).

Vorwärmpfanne p. Pfanne.

Vorwärmung; podgrzewanie, przed-grzewanie.

Vorwärts!; naprzód!, w drogę!, jazda!

Vorwärtsablesung; odczyt wprzód (miern.).

Vorwärtsbewegung; ruch postępowy (mech.).

verzögerte —; ruch zwalniająco-postępowy.

Vorwärtsabschneiden (Vorwärtseinschneiden) ; odcinanie wprzód, wcinanie wprzód (miern.).

Vorwärtsgang; bieg naprzód, bieg wprzód (maszyn.).

Vorwärtsni vellier en (Ni veilem en t aus den Enden); poziomowanie wprzód (miern.).

Vorzacken p. Schlackenzacken.

Vorzeichnen; oznaczyć, naznaczyć, nakreślić, narysować.

Vorzeichner; rysownik wzorów.

Vorzeichnung; wzór.

Vorziehschnur; postronek (góra.).

Vorzimmer; przedpokój, sień (bud.).

Vorzug; 1) pierwszeństwo; 2) odznaczenie się, zaleta, przymiot celujący.

Votieren (abstimmen, genehmigen); dać głos, głosować, zatwierdzić.

Votum (Stimme, Gutachten, Entscheid); wotum: 1) ślub, ślubowanie; 2) głos.

Vulkan; wulkan (geol.).

einfacher —; wulkan prosty, erloschener —; wulkan wygasły, homogener —; wulkan jednorodny.

monogener —; wulkan jednorazowy.

polygener —; wulkan wielokrotny. Reihen —; wulkan szeregowy. Schlamm —; wulkan błotny. Zentral —; wulkan centralny.

zusammengesetzter —; wulkan złożony.

Vulkanasbest; azbest wulkanizowany.

Vulkanfiber; fibra (włókno) wulkanizowana (el.).

Vulkanisch; wulkaniczny (geol.).

Vulkanische Bombe; bomba wulkaniczna (geol.).

Vulkanische Gesteine p. Vulkanite. Vulkanische Gläser; szkliwo wulkaniczne (geol.).

Vulkanischer Tuff; martwica wulkaniczna (geol.).

Vulkanisieren (dem Feuer aussetzen, schwefeln); wulkanizować. Vulkanisierter Gummi; guma wulkanizowana (zmieszana z siarką). Vulkanismus (Lehre, daß die Gebirgsbildung Werk der vulkanischen Tätigkeit sei); wulkanizm (geol.). Vulkanist p. Plutonist.

Vulkanite (Eruptivgesteine, Erstarrungsgesteine, vulkanische Gesteine); wulkanity, skały wulkaniczne, wybuchowe, skrzepłe (geol.). Vulpinit; wulpinit (min.).

W.

Wache; straż, warta.

Finanz —; straż skarbowa. Wachhaus p. Wächterhaus.

Wachs; wosk.

mineralisches — p. Erdwachs. Wachsbüchse; puszka z woskiem (przyrząd ratunkowy w wiertnictwie ziemnem używany).

Wachsdraht; drut na woskowany (izolowany woskiem).

Wachsen der Kristalle; krystalizowanie (chem. techn.).

Wachsgelb (von Farbe); woskowy, jak wosk żółty (min.). Wachsglanz; połysk żywiczny. Wachskohle p. Pyropissit.

Wachsleinwand (Wachstuch); płótno nawoskowane, cerata (matr.).

Wachspapier p. Papier.

Wachstuch p. Wachsleinwand.

Wächter; strażnik, stróż, wartownik.

Wächterhaus (Wächterhäuschen, Wachhaus, Wachthaus); strażnica, budka strażnicza.

Wächterkontrolluhr (Wächteruhr); zegar do kontroli stróżów.

Wacke (Wackestein); waka (góra. geol.).

Wad (Manganschaum, Braunsteinschaum, schaumartiger Wadgraphit); wad, piana manganowa (min.),

Waffelblech p. Wellblech.

Wägbar; dający się zważyć, ważki (fiz. chem.).

Wägbarkeit; ważkość (fiz. chem.). Wagbaum (Schwengel, Balanzier);

wahacz (maszyn.).

Wage; waga (mech.).

Balken — p. römische Wage. Brücken —; waga pomostowa. Dezimal —; waga dziesiętna, doppelarmige —; waga dwura-mienna.

elektromagnetische —; waga elektromagnetyczna, empfindliche —; waga czuła. Feder —; waga sprężynowa, gute — ; waga rzetelna.

Hebel —; waga drążkowa, hydraulische —, (Wasser —, Libelle); libela, poziomnica. hydrostatische —; waga hydrostatyczna.

metriche —; waga metryczna. Probier —; waga probiercza, römische —, (Schnell —, Balken —); waga rzymska, przezmian, bezmian.

unempfindliche —; waga nieczuła. Zeiger —; waga wskazówkowa. Zentesimal —; waga setna. Wagebalken (Wagbalken) an der Wage; drążek (ramię) wagi, wahacz (mech.).

Wagehaus (Waghaus, Waggebäude); ważnia, ważnica.

Wagemeister (Wiegemeister); wa-żnik, wagowy.

Wagen (Grubenwagen) p. Hund. Wagen (Waggon, Eisenbahnwagen); wóz, wóz kolejowy, wagon (kol.). Bahn —, (Roll —); wózek kolejowy.

Bei —, (Neben —); wóz dodatkowy. Brems —; wóz hamulcowy, ha-mulczy, wóz z hamulcem.

Erd —; wóz do przewożenia ziemi. Gepäcks —, (Pack —); wóz pakunkowy, tłumokowy, bagażowy. Güterwagen —, (Fracht —); wóz towarowy.

Holztransport —; wóz do drzewa. Kipp —; wóz kolebkowy, kołyskowy, koleba.

Kohlen —; wóz węglowy, węglarka. Kondukteur; wóz konduktorski, wóz pociągowego.

Lori (dieLowry); wóz odkryty, towarowy.

Personen —; wóz osobowy. Pferde —; wóz dla koni, koniarka.

Reserve —; wóz zapasowy. Rettungs —, (Hilfs —); wóz ratunkowy, pomocniczy.

Roli — p. Bahnwagen.

Sanitäts —; wóz dla rannych, wagon sanitarny.

Schluß —; wóz końcowy. Schotter —; wóz na żwir, żwi-rówka.

warmlaufender —, (heißlaufender —); wóz zagrzany, grzejący się. Zisternen —; wóz cysternowy, zbiornikowy.

Wägen; ważyć, odważyć, zważyć. Wagenachse; oś wozowa, oś wozu.

W agen ausrüstungsgegenstände

(Wagenutensilien); przybory wozowe. Wagenbremse; hamulec wozowy, wózkowy (kol. górn.). Wagenförderungp.Hundeförderung. Wagengeld; wozowe (należytość pocztowa).

Wagengeleise (Geleise, Geleis); tor, tor wozowy.

Wagengeschwindigkeit; prędkość (biegu) wózka.

Wagengestänge p. Hundegestänge. Wagengestelle (Bohrwagen); wózek wiertniczy (górn.).

Wagenhaus p. Wagenremise. Wagenkasten; 1) pudło wozowe (wozu), kadłub (klatka) wozu (kol.); 2) p. Hundekasten.

Wagenkessel p. Kessel. Wagenkippe (Drehschemelarm) p. Runge.

Wagenkontakt; styk wagonowy (el.). Wagenkupplung; 1) sprzęganie (spinanie) wozów; 2) sprzęgło wozu, (kol. górn.) p. Kupplung. Wagenladung; ładuga (ładunek, nakład) wozu.

Wagenläufer p. Hundestößer. Wagenmotor; motor (prądnik) wozowy, wagonowy (el.).

Wagenpark (Park); tabor wozów, tabor przewozowy.

Wagenpönale; grzywna wozowa, opłata za przetrzymanie wozów. Wagenrad; koło wozowe, koło u wozu. Wagenrahmen; ostoja wozu, wagonu.

Wagenremise (Wagenschuppen, Wagenhaus); wozownia, remiza wagonowa, szopa na wozy.

Wagenrunge p. Runge. Wagenschale p. Wagschale. Wagenschalter; wyłącznik wozowy

(el.).

30*

Wagenschieber (Schieber); przetokowy (przesuwacz, ustawiciel) wozów (kol.).

Wagenschmiere; smarowidło do wozów, smarowidło wozowe.

Wagenschmierung; smarowanie wozów.

Wagenschuppen p. Wagenremise.

Wagenschuppengeleise; tor wozowni.

Wagenschutzvorrichtung; ochronnik wozowy (el.).

Wagensicherung; bezpiecznik wozowy (el.).

Wagenspritze p. Spritze.

Wagenstößer p. Hundestößer.

Wagentransport; 1) przewóz wozów, wagonów; 2) przewóz wozowy (wozami).

Wagenuntergestelle; podwozie (wiązanie dolne wozu wraz z podłogą) (kol.).

Wagenverschiebung p. Verschieben der Wagen.

Wagenwinde; dźwigarka (dźwignik) wozowa, lewar korbowy (kol.).

Wagenzug; pociąg.

Wagenzunge; języczek wagowy, języczek u wagi.

Wagerecht (wagrecht, horizontal); 1) poziomy; 2) poziomo.

Wageschneide; ostrze (rzez) wagi.

Waggon p. Wagen.

Waghaus; ważnia, ważnica, budka wagowa.

Waglatte p. Abwägelatte.

Wagmeister p. Wagemeister.

Wagner (Stellmacher, Radmacher); kołodziej, stelmach.

Wagnerhandwerk; kołodziejstwo.

Wagnerit (Magnesiaphosphat, he-miprismatischer Dystomspat); wa-gneryt (min.).

Wagners transportabler Wetterdamm ; przenośna tama powietrzna Wagnera (górn.).

Wagnerwerkstätte; kołodziejnia, warsztat kołodziejski.

Wagrecht p. Wagerecht.

Wagschale (Wagenschale); szala (szalka, miseczka) wagowa.

Wagzettel; kartka ważnicza.

Wahl; wybór.

Wahlakt; akt wyborczy.

Wähler; wyborca.

Wählerliste; spis wyborców, lista wyborców.

Wahlkörper; koło (ciało) wyborcze, wyborcy.

Wahlspruch (Denkspruch, Devise); dewiza, hasło.

Wahlverwandschaft; powinowactwo (chemiczne) (chem.).

Währen der Züge; sprawdzanie ciągów (miern. górn.).

Wahrer Horizont p. Horizont.

Wahrscheinlichkeit; prawdopodobieństwo.

Wahrscheinlichkeitsrechnung;

rachunek prawdopodobieństwa(maŁ).

Währung; 1) waluta; 2) danie rę-kojmii, zaręczenie.

Wahrzeichen; 1) cecha, znak, znamię, godło; 2) okaz; 3) sygnał; 4) oznaka, wróżba.

Währzug; 1) ciąg sprawdzany (miern. górn.); 2)ostateczny rozkład pola, ostateczne zamierzenie pola (pr. górn.).

Waisenhaus; dom sierót.

Walait; walait (min.).

Walchowit; walchowit (min.).

Waldburgerschaft p. Gewerkschaft.

Waldenburg - Ostrauer Schichten; warstwy waldenbursko-ostraw-skie (geol.).

Waldenformation p. Wealdenforma-tion.

Waldenkohle p. Wealdenkohle.

Waldenton p. Wealdenton.

Waldhorngebläse p. Schraubengebläse.

Walger (Wolger, Wulger) p. Lettennudel.

Walkerde (Walkererde, Walkerton); ziemia wałkarska, folarska, sukno-walska. foluszowa (min.).

Walionarbeit (Wallonenschmiede, Wallonschmiede); 1) świeżenie (fry-szowanie) wallońskie; 2) huta wal-lońska (met.).

Wallstein p. Dammstein.

Walm(Dachwalm, Hammende, Schopf des Daches); naczółek (dachu) (trójkątna połać dachu na przyczółku budynku) (bud.).

Walmdach p. Dach.

Walmgewölbe (Klostergewölbe) p. Gewölbe.

Walpurgin; walpurgin (min.).

Walzarbeit (das Walzen); walcowanie (hut. techn.).

Walzarbeiter (Walzer); walcownik (hut. techn.).

Walzblech (gewalztes Blech); blacha walcowana (met.).

Walzblei (Bleiblech, Blattblei, Rollblei) ; ołów walcowany, blacha ołowiana (met.).

Walzwerk.

P-

Walzdrahl; 1) prętówka drutowa (cienkie żelazo prętowe na drut); 2) drut walcowany (met.).

Walze (pi. Walzen) zum Walzen der Metalle; walec (walce) (maszyn, hut.),

Walze (Rolle); krążek, blok (maszyn.) p. Rolle.

Walzeisen (gewalztes Eisen, Stabeisen); żelazo walcowane (met.).

Walzeisen (Bolzen einer Rolle); oś krążka (maszyn.).

Walzen (auswalzen, strecken) ein Metall; walcować, wy walcować (maszyn. techn.).

Walzenbank (Walzentisch) beim Walzwerk; ława walcowa (maszyn, hut.).

Walzenblitzableiter; odgromnik walcowy (el.).

Walzenbrücke; mostek walcowy (el.).

Walzenbund (Walzenkörper, Bund, Ballen) einer Walze; tułów walca (maszyn, hut.).

Walzenduo p. Walzenpaar.

Walzenförmig; walcowaty, walcza-sty, walcowy, obły.

Waizenfurche; brózda walca (maszyn. hut.).

Walzengerüst (Walzgerüst, Walzengestelle, Ständergerüst) eines Walzwerkes; 1) walcownica, walcarka, rusztowanie walców, stolec walcowy; 2) uprząż walców, para walców (maszyn, hut.).

Walzengetriebe p. Kräuseln.

Walzenkaliber; wykrój walca (maszyn. hut.).

Walzenkalibrierung; kalibrowanie (wzorcowanie) walców (maszyn, hut.).

Walzenkessel (Zylinderkessel) p.

Kessel.

Walzenkörper p. Walzenbund.

Walzenlager p. Lager.

Walzenmühle (Walzmühle, Zylin-dermühle); młyn walcowy (sort. maszyn.) p. Kollergang.

Walzenpaar (Walzenduo); para walców, sprzęg walców, walce złączone, dwójka walcowa (maszyn, hut.).

Walzenpresse; prasa walcowa (maszyn. techn.).

Walzenquetsche (Quetsch werk, Quetschwalzwerk, Quetsche); gniotownik walcowy (sort.) p. Quetsche.

W alzenständer (Gerüstständer, Ständer) eines Walzwerkes; stojaki (kozły, Staniny, podstawy) stolca walcowego (maszyn, hut.).

Walzenstraße p. Walzenstrecke.

Walzenstrecke (Walzstrecke, Strek-ke, Walzenstraße); zespół walcarek, zespół walcarski, ciąg walców walcowniczych (maszyn, hut.).

Walzentisch p. Walzenbank.

Walzentrio (Walzengarnitur von 3    ■

Walzen, Drillingswalzen); trójka walcowa (maszyn, hut).

Walzentrio (Triowalzwerk, Trio, Dreiwalzensystem); walce potrójne, trójka walcowa, walcownia trójkowa (maszyn, hut.).

Walzenzapfen (Laufzapfen. Laufer) beim Walzwerk; czopy walcowe (maszyn, hut.).

Walzenzugsmaschine (Walzma-schine); maszyna walcarska, motor (silnik) walcarski (maszyn, hut.).

Walzer p. Walzarbeiter.

Wälzer; walacz, walnik (robotnik bałwany soli i beczki niegdyś w Wieliczce i Bochni do podszybia odwalający) (soln).

Walzergehilfe; konikowy (pomocnik walcownika) (hut.).

Walzervormann; walcownik starszy (hut.).

Walzhütte

Walzmaschine p. Walzenzugsmaschine.

Walzmeister; dozorca walcowni.

Walzmühle p. Walzenmühle.

Walzprozeß; przebieg walcowania.

Walzstrecke p. Walzenstrecke.

Walzwerk (Walzenstrecke); walcarka, walcownica, zespół walcarek, ciąg walców walcowniczych (hut. techn.). Fertig —; walcarka wykończająca. Universal —; walcarka czterostronna, uniwersalna.

Vor—; walcarka przygotowawcza, wstępna, początkująca.

Walzwerk (Walzhütte); walcownia (hut. techn.).

Blech —; walcownia blachy, blachownia.

Draht —; walcownia drutu, druto-wnia.

Eisenbahnschienen —; walcownia szyn. relsów.

Feineisen —; walcownia drobno-walcująca, cienka, walcownia na żelazo prętowe.

Grobeisen —; walcownia grubo-walcująca, gruba, sztabikowa, walcownia na żelazo grube.

Stabeisen —; walcownia sztabowa, walcownia płóz.

Walzwerkarbeiter; walcownik (hut. techn.).

Walzwerkkupplung; sprzęgło wal-carskie (maszyn, hut.).

Walzwerksbetrieb; walcownictwo (hut. techn.).

Walzwerksfabrikat; wyrób (fabrykat) walcowniczy (hut. techn.).

Walzzange; kleszcze łapiaste, walcownicze (hut. techn.).

Walzzinn (gewalztes Zinn); cyna walcowana (met.).

Wand; ściana (bud.).

Fachwerks —, (Fachwerk); ściana rozworowa, ściana w rozwory, mur pruski.

Giebel —; ściana szczytowa. Mittel —; ściana środkowa. Scheide —; ściana przedziałowa, przepierzenie, przegroda.

Stirn —, (Vorder —); ściana frontowa, licowa, czołowa, przednia.

Wand (ein Stück von der Lagerstätte losgerissenes Gestein o. Erz); bryła skalna, odłam skalny, wańda (górn.). erzhaltige —, (erzhaltige Wände, Gänge); grudy, bryły (kawały, bałwany) rudne.

taube —, (Berg —, Gesteins —, Gruben —, Wandberg); bryła (kawał, bałwan, kułak) płonna.

Wand (Stoß, Abbaustoß); bok (ściana) wyrobiska, przodek odbudowy, przodek wyrobowy (górn.).

Wandanschluß; złącze (połączenie, przyłącze) ścienne (el.).

Wandanschlußdose; gniazdo złączowe (łączne) ścienne (el.).

Wandarm; wspornik ścienny.

Wandarmleuchter; naściennik, kinkiet.

Wandbekleidung; okładzina ścienna (bud.).

Wandberg p. Wand (taube Wand).

Wandbewurf; otynkowanie (wyprawa) ściany (bud.).

Wandbogen (Schildgurt, Schildbogen); obłąk przyczółkowy, łęk przyczółkowy (przypierający do muru przyczółkowego) (bud.).

Wandbohrmaschine p. Bohrmaschine.

Wanddampf pumpe; pompa parowa ścienna (maszyn.).

Wanddurchführung (Wanddurchgang); przebicie (przejście) przez ścianę (el.).

Wände (erzhaltige Wände, Gänge); 1) grudy (bryły, kawały, bałwany) rudne (górn.); 2) ruda w kawałach, ruda karniasta, bulasta (górn.) p. Stückerz.

Wandeinsatz; gniazdo ścienne (el.).

Wandelbar; niestateczny, słaby, chwiejny (przy wyprawie drewnianej) (górn.).

Wanderblock (pl. Wanderblöcke) p. Erratische Blöcke.

Wanderz; 1) p. Wand (erzhaltige Wand); 2) p. Stufe (Erzstufe).

Wandfassung; obsadka (oprawa) ścienna (el.).

Wandfläche; powierzchnia ściany.

Wandhobel p. Hobel.

Wandkontakt; styk (kontakt, wty-cznik) ścienny (el.).

Wandkran p. Kran.

Wandlampe; lampa ścienna.

Wandlaterne; latarnia ścienna.

Wandleiste; listwa ścienna, przyścienna (bud.).

Wandöffnung p. Türöffnung.

Wandpfeiler p. Halbpfeiler.

Wandpocher (Grobfäustel) p. Großfäustel.

Wandputz; wyprawa, tynk, tynkowanie (bud.).

Wandrute (pl. Wandruten); kątowni-ca, przyściennica, stóg (górn. cieś.).

Wandrutenzimmerung; wyprawa (oprawa, obudowa, wydrzewienie) kątownicowa, przyściennicowa (górn. cieś.).

Wandschalter; wyłącznik ścienny (el.)

Wandschrank; szafa ścienna.

Wandstärke; grubość ściany, ścianki.

Wandtaster; przycisk ścienny (el.).

Wandträger; dźwigar ścienny (bud.).

Wandtrog; koryto, żłób (górn.).

Wandung (Wände) in Bohrlöchern, Grubenbauen u. s. f.; ściana, ściany (górn.).

Wandverkleidung; opierzenie ścienne, okładzina ścienna (bud.).

Wange (pl. Wangen); 1) p. Ulm; 2) p. Treppenwangen.

Wangenhobel p. Hobel.

Wangenmauer; mur policzkowy, podmurowanie schodów (bud.).

Wangenträger; dźwigar policzkowy, schodnicowy, dźwigar ościeni schodowych (bud.).

Wanne; wanna.

Wappen (das); herb.

Wapplerit; wapleryt (min.).

Wardein p. Münzwardein.

Wardieren (Münzen prüfen); próbować (monety).

freie

Ware; towar.

Warenausfuhr; wywóz (eksport) towarów.

Warenbezeichnung; oznaczenie towaru.

Wareneinfuhr; dowóz (przywóz, wprowadzenie, import) towarów.

Warenhaus (Warenlager, Warenniederlage); skład (magazyn) towarów.

Warenkunde; towaroznawstwo.

Warenlager (Warenmagazin) p. Warenhaus.

Warenversicherung; ubezpieczenie towaru.

Waringtonit; waryngtonit (min.).

Warme; ciepło, ciepłota, cieplik (fiz.).

(ungebundene —); ciepło wolne, nieutajone, swobodne, latente — (gebundene —); ciepło utajone, uwięzione.

Schmelz —; ciepło topnienia, topienia.

spezifische — (relative —); ciepło właściwe, gatunkowe, strahlende —; ciepło promieniste, promieniujące.

tierische —; ciepło zwierzęce. Verdampfungs —; ciepło parowania.

Wärmeabführung (Wärmeablei-tung); odprowadzenie ciepła.

Wärmeabgabe (Wärmeemission); oddanie ciepła.

Wärmeableitung p. Wärmeabführung.

Wärmeabsorption p. Wärmeaufnahme.

Wärmeakkumulator p. Wärmespeicher.

Wärmeänderung; zmiana ciepła, ciepłoty.

Wärmeäquivalent (das mechanische Äquivalent der Wärme); równoważnik ciepła (fiz.).

Wärmeaufnahme (Wärmeabsorption); wchłanianie (absorbcya) ciepła (fiz.).

Wärmeaufwand; spotrzebowanie (zużycie) ciepła (fiz.).

Wärmeausdehnungskoeffizient;

spółczynnik rozszerzalności ciepła (fiz.).

Wärmeausnützung (Wärmeausnutzung) ; wyzyskanie ciepła, zużycie ciepła.

Wärmeausstrahlung (Wärmestrahlung); promieniowanie ciepła (fiz.).

Wärmeaustausch; wymiana ciepła (fiz).

Wärmebedarf; zapotrzebowanie ciepła.

Wärmeeinheit (Kalorie); ciepłostka, kalorya (fiz.).

Wärmeelektrizität p. Thermoelektrizität.

Wärmeemission p. Wärmeabgabe.

Wärmeerregung; wzniecenie ciepła.

Wärmeerzeugend; wytwarzający ciepło, ciepłorodny.

Wärmeerzeugung; wytwarzanie ciepła, ciepłorodność.

Wärmegrad p. Temperatur.

Wärmeisolation (Umhüllung); otulina (rur).

Wärmeisolierung; otulanie (rur od strat ciepła).

Wärmekapazität; pojemność cieplna (zasób energii w ciele pod postacią ciepła) (fiz.).

Wärmeleiter; przewodnik ciepła(fiz.) guter —; dobry przewodnik ciepła, schlechter —; zły przewód, ciepła.

Wärmeleitung; przewodzenie (przewodnictwo) ciepła (fiz.).

Wärmeleitungsfähigkeit (Wärme-leiturigsvermögen); zdolność przewodzenia ciepła (fiz.).

Wärmemenge; ilość ciepła, cieplik.

Wärmemesser p. Kalorimeter, Thermometer.

Wärmemessung (Kalorimetrie); cie-płomiernictwo, kalorymetrya (fiz.).

Wärmemotor; motor (silnik) cieplikowy (maszyn).

Wärmen; grzać, ogrzać, ogi’zewac, wygrzewać (techn. met.).

Wärmeregenerator p. Regenerator.

Wärmeschutzmantel; płaszcz cie-płochronny (maszyn, techn.).

Wärmeschutzmasse; masa otulinowa, otulcza (maszyn, techn.).

Wärmespeicher (Wärmeakkumulator); akumulator (zasobnik, groma-dnica, odzysknica) ciepła (hut.).

Wärmestand p. Temperatur.

Wärmestoff; cieplik.

Wärmestrahlung; promieniowanie ciepła (fiz.).

Wärmestrahlungsvermögen;

zdolność promieniowania ciepła (fiz.).

Wärmetheorie; teorya ciepła, mechanische —; mechaniczna teorya ciepła.

Wärmetönung ; wartość cieplna, ciepło reakcyjne.

Wärmeüberschuß; nadmiar ciepła.

Wärmeverbrauch p. Wärmeaufwand.

Wärmeverlust; utrata ciepła, strata ciepła.

Wärmeverteilung; rozdział ciepła.

Wärmewert; wartość cieplikowa.

Wärmewirkung des Stromes; działanie cieplne prądu (el.).

Wärmezerstreuung; rozpraszanie ciepła (fiz.).

Wärmezirkulation; krążenie ciepła.

Wärmezufuhr; doprowadzenie ciepła.

Wärmfeuer; ogień ogrzewczy, grzewczy (kow. met.).

Wärmgrube; jama grzewcza (kow.).

Wärmhahn p. Hahn.

Warmlaufen (das); grzanie się ło-żys , osi).

Wärmofen p. Ofen

Wärmpfanne; 1) żarzelnia, fajerka; 2) p. Vorwärmpfanne.

Warmwasserheizung; ogrzewanie ciepłą wodą.

Warmwasser pumpe p. Pumpe.

Warnen; ostrzegać.

Warnungssignal; sygnał ostrzegający, ostrzegawczy.

Warnungstafel ; tablica ostrzegająca, ostrzegawcza.

Warnungszeiehen; znaki ostrzegające, ostrzegawcze.

Wartegeld; poczekalne (zasiłek płacony robotnikom w czasie ich nie-czynnosci, by się nie rozchodzili z. braku zarobku) (góra.).

Wärter; dozorca, dozorujący, pilnujący, dozieracz.

Wartesaal (Wartezimmer); poczekalnia, czekał nia.

Wartung; 1) pilnowanie, doglądanie; 2) opatrywanie.

Warwickit; warwicyt (min.).

Warze eines Krummzapfens (Kur-belwarzel p. Kurbelzapfen.

Warzenblech; blacha żeberkowana (met.).

Warzenstein p. Stalagmit.

Waschapparat (Waschmaschine, Wäsche); płóezka (sort.).

Wascharbeit (das Waschen, die Wäsche, die Wäscherei); płókanie (sort.).

Wascharbeiter (Wäscher); płóczkarz, płóczek, płókarz, pławiarz (sort.).

Waschbar; do płókania przysposobiony, płókalny (sort.).

Waschberge (pl.); płóczyny, zmy-wki (sort.).

Waschbottich; kadź (beczka) płó-czkowa (sort.).

Waschbühne; pomost płóczkowy (sort.).

Wäsche; 1) p. Wascharbeit; 2) p. Waschapparat; 3) p. Waschwerk; 4) p. Seifenwerk (sort.).

Waschen; płókać, pławić, przemywać (rudę, węgiel) (sort.)

Gold — p. Seifen (seifnen).

Wäscher (Waschwerksarbeiter) p. Wascharbeiter.

Wäscher (Golwäscher, Goldseifner); płóczkarz złota (górn.).

Wäscherei p. W'ascharbeit.

Gold — p. Goldwäsche.

Wascherz (Seifenerz); ruda płóczko-wa, płókana, wypłóki (górn. sort.).

Waschgänge p. Waschzeug.

Waschgold p. Seifengold.

Waschgraupen; gruzły (orzechy, grąpie) płóczkowe (sort.).

Waschgries; orzeszki (krupy) płóczkowe (sort.).

Waschherd (Herd); 1) stół płóczkowy, spławek, pławnisko (sort.) p. Herd; 2) gracownia, fola (skrzynia podłużna z tarcic do przeplókiwania rud).

Wasch junge (Wasch werksjunge); pomocnik płóczkarski (sort.).

Waschkaue; łazienka, kąpiel.

Waschkohle; węgiel płókany, prze-niYty (sort.).

Waschkrätze; płócznica (narzędzie do płókania rudy) (sort.).

Waschkupfer; miedź płókana (sort.).

Waschmaschine; maszyna płóczko-wa, płókarka, płóezka (sort.).

Waschmeister; dozorca płóczki, majster płóczkowy (sort.).

Waschschüssel; miska płóczkowa (sort.).

Waschsteiger; stygar (sztygar) płóczkowy (sort.).

Waschtisch; umywalnia.

Waschtrog; niecka płóczkowa (niecki płóczkowe) (sort.).

Wasclitrommel (Läutertrommel, Abläutertrommel) ; bęben płóczkowy, omywalny, oddzielający, rozdzielający (sort.).

drehbare —; bęben płóczkowy obrotowy.

Fertig —, (Tratschtrommel); prze-wywacz wykończający.

Rauh —, (Vor —); przemy wacz przygotowawczy, wstępny.

Waschtrübe (Waschwerkstrübe); męty płóczkowe (sort.).

Waschverfahren; sposób płókania (rud) (sort).

Waschverlust; strata przy plókaniu (rud) (sort.).

Waschwasser (klares Wasser); woda do płókania, woda płóczkowa (sort.). Waschwerk (Wäsche); płóczka, płó-karnia, pławiarnia (rud) (sort.) p. Seifenwerk,

Waschwerksarbeiter (Wäscher) p. Wascharbeiter.

Waschwerksbetrieb (Wäsche); płó-kanie, przemywanie, pławienie (sort.) Waschwerksjunge (Waschjunge);

pomocnik płóczkarski (sort.). Waschwerkstrübe p. Waschtrübe. Waschzeug (pl. Waschzeuge, Waschgänge, Schurerz, Quetschwerk) bei Erzen; 1) ruda płóczkowa (do płókania); 2) ruda osadowa, opłóczki rudne (sort.).

Waschzinn p. Seifenzinn. Wasenläufer p. Rasenläufer. Wasenmesser p. Rasenmesser. Washingtonit (Titaneisenerz); wa-szyngtonit (min.).

Wasser; woda (chem. min. geol.). Chlor —, (javellische Lauge); woda chlorowa.

destilliertes —; woda dystylowana. eisenhaltiges —; woda żelazna, woda żelazo zawierająca, fließendes —; woda płynąca, bieżąca.

Gruben —; woda podziemna, za-skórna, sącznica.

Grund —; 1) woda zaskórna, gruntowa; 2) woda denna (górn.). hygroskopisches —; 1) woda nawilżająca, wilgoć; 2) woda wchłonięta.

Juvenil —; woda młodociana. Kalk — ; woda wapienna.

Königs —; woda królewska, kristallinisches —, (Kristallisa-tions —); woda krysztaląca, krystali-zacyjna.

stehendes —, (stagnierendes —); woda stojąca.

Tag —, (Seih —, Sieker—); woda dzienna.

totes —, (Wasser ohne Gefälle); woda bezodpływowa, zusitzendes —; woda zaciekająca, przeciekająca, przypływająca, wciskająca się.

—    abfangen; wodę uchwycić, poskromić.

—    ableiten; wodę odprowadzić, odciągnąć, ściągnąć.

—    erschroten p. Erschroten.

—    ziehen (— fördern); 1) wodę ciągnąć; 2) wodę wozić.

unter — setzen (inundieren); zalać, zatopić, nawodnić.

Wasserabfluß; odpływ (ściek) wody.

Wasserablaß; spust (wypust) wody.

Wasserablauf; odpływ wody.

Wasserableiter (Kondenstopf); od-wadniacz (maszyn.).

Wasserableitung (Wasserabzug); odprowadzenie (ściągnięcie) wody, odwodnienie.

Wasserabscheider; odkraplacz, oddzielacz wody (maszyn.).

Wasserabscheidung; oddzielenie wody.

Wasserabschlag; spust wody (ze stawów).

Wasserabsperrung (Wasserabschluß); zamknięcie wody.

Wasserabtritt p. Wasserklosett.

Wasserader; żyła wodna (geol.).

Wasseranalyse; rozbiór wody, analiza wody (chem.).

Wasserantrieb; napęd wodą (maszyn.).

Wasseransammlung; nazbieranie się (nagromadzenie się) wody (górn.).

Wasserarm; bezwodny.

Wasserarbeiter; wodny (wodziarz, dziad w Wieliczce i Bóchni) (górn. soln.).

Wasseraufzug (Wassertonnenaufzug, Wasserabalance, Kübelkunst); wyciąg wodny, przewaga wodna (maszyn. górn.).

Wasserbad; kąpiel wodna.

Wasserbalance p. Wasseraufzug.

Wasserbassin p, Wasserbehälter.

Wasserbatterie (Elemente von Kupfer und Zink im Wasser); baterya wodna (el.).

Wasserbau; budownictwo wodne, roboty wodne (rob. wod.).

Wasserbauingenieur; inżynier robót wodnych, hydrolechnik.

Wasserbaukunst (Hydrotechnik); budownictwo wodne, hydrauliczne, hydrotechnika.

Wasserbauten; budowle wodne.

Wasserbehälter (Wasserbassin, Wasserreservoir); zbiornik wody, zbiornik na wodę, wodozbiór.

Wasserberg; góra wodna, szyb wodociągowy (górn.).

Wasserbesatz; nabój (przybitka) wodoosłonny, wodootulczy (celem uniknięcia zapalenia się gazów wybuchających) (górn.).

Wasserbett; 1) koryto (łożysko) rzeki; 2) pogródka.

Traufbiihne.

V:

Wasserblei; 1) p. Molybdänglanz; 2) p. Graphit.

Wasserblende; zastawa (zapora, przegroda, tama) wodna, zawarcie oklinione (górn.).

Wasserbohrung p. Röhrenbohren mit Schlammauftrieb.

Wasserbrunnen; studnia wodna, studnia na wodę.

Wasserbühne

Wasserchrysolith p. Moldavit.

Wasserdamm; tama (grobla) wodna (górn. rob. wod.).

Wasserdampf (Dampf); para wodna (fiz. chem. geol.).

gesättigter —; para wodna nasycona.

nasser —; para wodna mokra, trockener —; para wodna sucha, überhitzter —; para wodna przegrzana.

Wasserdicht; wodoszczelny, nieprzemakalny, wodonieprzenikliwy.

Wasserdichter Ausbau p. Aushau.

Wasserdichter Abschluß (der Bohrlöcher) : zamknięcie wodoszczelne, uszczelnienie (otworów świdrowych) (górn. soln.).

Wasserdichtigkeit; wodoszczelność, nieprzemakalność, wodonieprzenikli-wość, nieprzepuszczalność wody.

Wasserdichtung; zamykanie wody, uszczelnienie (górn.).

Wasserdruck; napór wody, ciśnienie wody (fiz.).

Wasserdruckbohren p. Röhrenbohren mit Schlammauftrieb.

Wasserdruckmaschine p Wassersäulenmaschine.

Wasserdruckprobe (der Dampfkessel) ; próba na ciśnienie, sprawdzanie ciśnieniem wodnem.

Wasserdrunst; opary wodne, para wodna.

Wasserdurchbruch p. Wassereinbruch.

Wasserdüse; wytrysk, dysza wodna.

Wassereimer (Eimer); wiadro, wę-borek.

Wassereinbruch (Wasserdurchbruch) in der Grube; wtargnięcie wody, wdarcie się wody, zalew, raptowny napływ wody (górn.).

Wassereinfailgeld; wodne (pr.górn.).

Wasserfall; wodospad (geol.).

Wasserfassung; ujęcie wody.

Wasserfest; wodotrwały.

Wasserfläche; 1) powierzchnia (obszar) wody; 2) poziom wody.

Wasserflasche; bębenek (na wodę słodką, przez górników w Wieliczce i Bochni używany) (górn. soln.).

Wasserflügelbremse; hamulec wodny skrzydełkowy (maszyn, górn.).

Wasserförderung (Ausfördern von Wasser); wyciąganie (ciągnienie) wody (szybem) (górn.).

Wasserförderung (Navigationsförderung); przewóz wodą, spławianie (w sztolniach spławnych) (górn.).

Wasserform; forma wodna (chłodzona wodą) (hut.), p. Form.

Wasserfrei (wasserlos); bezwodny.

Wasserführend; wodonośny (geol.).

Wasserführende Schicht; warstwa wodonośna (geol.).

Wasserführung (des Gebirges, der Lagerstätte); wodonośność (geol.).

Wasserfüller; narażacz wodny (wlewający wodę w beczki w kopalni)

Wassergang (Wassergerinne) p. Gerinne.

Wassergas; gaz wodny (chem. techn.).

Wassergebäude; zbiorniki wodne podziemne, kopalniane (górn.).

Wassergebiet (des Meeres); obszar wód (geol. geogr.).

Wassergebläse (hydraulisches Gebläse); dmuchawa wodna, wodo-dmuch (maszyn, hut.).

Wassergefälle; spadek wody.

Wassergehalt (im Kochsalze); zawartość wody, wodność (soln.).

Wassergeld (Wassernot); wodne (składka gwarków na odprowadzenie wód robotom kopalnianym szkodliwych) (górn.).

Wassergerinne (Wassergang) p. Gerinne.

Wassergeschwindigkeit; prędkość (chyżość) wody.

Wassergeschwindigkeitsmesser

(Schwimmer); pływak,spławnik (przyrząd do mierzenia stanu wody lub jej chyżości).

Wassergewältigung; zmaganie (poskramianie, ściągnięcie) wrody, odwodnienie kopalni (górn.),

Wasserglas; 1) szkło wodne (krzemionka z potażem) (chem. techn.); 2) szklanka.

Wassergleich (horizontal); poziomy.

Wassergleiche (Horizont); poziom, wodorówność.

Wassergöpel p. Kehrradgöpei.

Wassergraben p. Graben.

Wasserhaltehd (wasserhaltig); wodnisty, wodny, zawierający wodę.

Wasserhaltung (Wasserlösung, Wasserhebung u. Wassergewältigung); odwadnianie, osuszanie (kopalni) (górn.).

Wasserhaltungs - Antriebsma-schine; motor (silnik) dla wywa-dniarek kopalnianych (maszyn.górn.). Wasserhaltungsdampfmaschine

(Wasserhebungsdampfmaschine); parowa maszyna wodociągowa, wywa-dniarka parowa (maszyn, górn.). Wasserhaltungseinrichtung (Wasserhaltungsvorrichtung) ; urządzenie (górnicze) wodne, urządzenie odwadniające (maszyn, górn.). Wasserhaltungsmaschine (Was-serhebmaschine, Wasserhebungsmaschine, Wasserlösungsmaschine, Pumpenmaschine); wywadniarka (kopalniana), maszyna wodociągowa, odwadniająca (maszyn, górn.). Gruben — (— ohne Gestänge); wywadniarka bezżerdzinowa, podziemna.

hydraulische —; wywadniarka hydrauliczna.

Kornwaller —; maszyna wodociągowa kornwalska.

obertägige —; maszyna wodociągowa światowa.

unterirdische — mit Rotationsbewegung; wywadniarka podziemna obrotowa.

Woolf’sche —; maszyna wodociągowa, Woolfa.

— mit elektrischem Betriebe;

maszyna wodociągowa elektryczna (z motorem elektrycznym). Wasserhaltungsschacht (Wasserschacht, Kunstschacht, Pumpenschacht); szyb wodny, pompowy (górn.).

Wasserhaltungstrumm (Kunsttrumm) im Schachte; przedział wodny, pompowy (w szybie) (górn.). Wasserhaltungsvorrichtung p.

Wasserhaltungseinrichtung. Wasserhammer (durch Wasser betriebener Hammer); młot wodny (hut.).

Wasserhaspel; kołowrót wodny, pompowy (maszyn, górn.). Wasserheben (das) p. Wasserhebung. Wasserhebkunst (pl. Wasserhebkünste, Pumpenwerke im Schachte) p. Kunst (Pumpenkunst). Wasserhebmaschine (Wasserhebungsmaschine) p. Wasserhaltungsmaschine.

Wasserhebung (Wasserhaltung), podnoszenie (wyciąganie, ciągnienie, czerpanie) wody (górn.).

W asser hebungsdampf maschine p. Wasserhaltungsdampfmaschine.

Wasserhehungskunst (Wasserheb-kunst) p. Kunst (Pumpenkunst).

Wasserhell; jasny jak woda, wodo-jasny.

Wasserhorizont (Pumpenhorizont); poziom wodny, pompowy, piętro wodne, pompowe (górn.).

Wasserhose; trąba morska, wodna.

Wasserhund (Hund zur Wasserförderung, Pülpert); wózek wodny (górn.).

Wasserhund (eine Pumpe, welche das Wasser auf ein Kunstrad hebt); pompa kołowodna (górn.).

Wässerig (wässerig); 1) wodnisty, wodny (ehern, fiz.);    2) p. Wasser

nötig.

Wasserinfluenzmaschine; maszyna influencyjna wodna (el.).

Wasserjoch (Wasserkranz); wieniec (jarzmo) wodny (z rynienką) (przy głębieniu szybów w warstwach wodonośnych zakładany) (górn.).

Wasserkalk (hydraulischer Kalk) p. Kalk.

Wasserkalorimeter; kalorymetr wodny (fiz.).

Wasserkasten (bei Schachtpumpen); skrzynia wodna, pompowa, zbiornik wody (maszyn, górn.).

Wasserkasten (Wasserkiste) zum Wasserfördern; skrzynia wodna, skrzynia na wodę (maszyn, górn.).

Wasserkessel; kocioł wodny (ma-' szyn.).

Wasserkies p. Markasit.

Wasserkilogrammigkeit (Gewichtsmenge Wasser in einem Kubikmeter Sole); kilogramowość wody (soln.).

Wasserklosett (Wasserabtritt, Wa-tercloset, Spülabort); wychodek (ustęp, kioset) spłókiwalny, angielski, z zamknięciem wodnem.

Wasserkluft; szczelina wodna (geol.).

Wasserkraft; siła wodna, siła wody.

Wasserkraftmaschine (Wassermo-tor) p. Motor

Wasserkran p. Kran.

Wasserkreislauf; krążenie wody.

Wasserkühlung ; chłodzenie wodą.

Wasserkunst p. Kunst (Pumpenkunst).

Wasserlässig; przemakalny.

Wasserniveau (Wasserhorizont); poziom wody.

Wasserlauf; 1) bieg wody; 2) rzeka, strumyk,woda płynąca; 3) ściek wody. unterirdischer — ; ponik (geol.). Wasserläufer p. Rasenläufer. Wasserleitung (Wasserwerk); wodociąg, przewód wody.

Röhren — (Röhrenfahrt); wodociąg

Wassernot (Wassernötigkeit); 1) zalew kopalni, powódź w kopalni, napływ wód do kopalni (górn.); 2) brak wody, niedostatek wody. Wassernötig (wasserkrank, wässe-rurowy.    rig); pełen wody, w wodę obfity,

unterirdische —; wodociąg pod- wodą zalany (górn.). ziemny.    Wassernötige Grube; kopalnia peł-

Wasserleitungsanlage; urządzenie na wody, w wodę obfita, wodą za-wodociągowe, zakład wodociągowy.    lana (górn.).

Wasserleitungsbrücke p. Aquä- Wassernötigkeit p. Wassernot.

duktbrücke.    Wasseropal; opal wodny (min.).

Wasserleitungsrohr p. Rohr.    Wasserort (beim Sinkwerksbetrieb);

Wasserliderung (bei    Gebläsen);    przodek wodny (soln.).

szczelniwo (szczeliwo) wodne (ma- Wasserpegel (Pegel); wodoskaz, wo-szyn. hut.).    domierz (rob. wod.).

Wasserlinie (Wasserstandslinie, Was- Wasserpfündigkeit (Gewichtsmen-sermarke); znak stanu wody, znak ge Wasser in einem Kubikfuß Sole); poziomu normalnego wody, linia wo- funtowość wody (soln.). dna (maszyn.).    Wasserrad; koło wodne (maszyn.).

Wasserlos; bezwodny.    mittelschlächtiges —    (mittel-

Wasserlosung (Wasserlösnng) p.    schlägiges—); koło wodne śródbier-

Wasserhaltung.    ne, boczne, skokowe, piersiowe.

Wasserlösungsmaschine p. Was-    oberschlächtiges — (oberschlägi-

serhaltungsmaschine.    ges —); koło wodne nasiębierne.

Wasserlösungsstollen (Wasserstol-    rückenschlächtiges — (rücken-

len); sztolnia wodna, odwadniająca    schlägiges —); koło wodne grzbie-

(górn.).    towe.

Wasserlösungsstrecke; chodnik    unterschlächtiges — (unterschlä-

wodny. odwadniający (górn.).    giges —); koło wodne podsiębierne.

Wasserlotte p. Wasserlutte.    watendes —; koło wodne unurzone.

Wasserluftpumpe (Luftsaugepum- Wasserradgebläse; dmuchawa z kopę); pompa wodno-powietrzna (fiz ). łem wodnem (maszyn, hut.). Wasserlutte (Wasserlotte);    lutnia    Wasserradgöpel p. Kehrradgöpel.

wodna (górn.).    Wasserradkunst p. Radkunst.

Wassermangel; brak wody, niedo- Wasserradpochwerk; tłuczka z ko-statek wody.    łem wodnem (sort.).

Wassermann; 1) stawidłowy, wo- Wasserradschaufel; łopatka (szyba) dny (robotnik kierujący ruchem koła    koła wodnego (maszyn.),

wodnego w pundlingarni łub wal- Wasserradstube p. Radstube, cowni) (met.); 2) p. Wasserarbeiter; Wasserradwelle; wał koła wodnego 3) wodnik (astr.).    (maszyn.). -

Wassermantel; obchlodek (silników Wasserregulator (hydraulischer Re-spalinowych).    gulator, Windregulator); wiatrozbiór

Wassermarke p. Wasserlinie.    wodny, regulator wiatrowy wodny

Wassermasse; wodozbiór (masa wód ' (maszyn, hut.).

nagromadzona sposobem sztucznym Wasserreservoir p. Wasserbehälter, lub naturalnym).    Wasserrinne; rynna, pogródka.

Wassermenge; ilość wody, prze- Wasserrohr; 1) rura wodna; 2) opłom-pływei-'.    '    ka (w kotle).

Wassermesser; wodomierz,    wodo-    Wasserrohrkammer; skrzynka

miar, hydrometr.

Wassermeßkunst; wodomiernictwo, hydrometrya.

Wassermörtel (hydraulischer Mörtel) ; zaprawa wodotrwała, podwodna.

Wassermotor p. Motor.

opłomkowa, parownikowa. Wasserrohrkessel p. Kessel. Wasserrösche p. Rösche (offene Rösche).

Wassersack; 1) działko wodne (wyrobisko z wodą stojącą); 2) p. Bulge.

Wassersage;tartakwodny,piławodna.

Wassersaige p. Wasserseige.

Wassersaphir p. Luchssaphir.

Wassersäule; słup wody (fiz.).

Wassersäulenaufzug; wyciąg słu-powodny, hydrauliczny (maszyn.).

Wassersäulendruckwerk (Wasser-saiilenpumpenwerk, Wassersäulenkunst, Wassersäulen-Wasserhaltungsmaschine); maszyna wodociągowa (wywadniarka) słupowodna, hydrauliczna (maszyn, góra.).

Wassersäulengebläse; dmuchawa słupowodna, hydrauliczna (maszyn, hut.).

Wassersäulengöpel p. Göpel.

Wassersäulenhaspel p. Haspel.

Wassersäulenkunst p. Wassersäulendruckwerk.

Wassersäulenmaschine (Wasserdruckmaschine) ; maszyna słupowodna, hydrauliczna, słupówka (maszyn.).

Wassersäulenpochwerk; tłuczka słupowodna, hydrauliczna (sort.).

Wassersäulenpumpenwerk p.

W assersäulendr uckwerk.

Wassersäulen - Wasserhaltungsmaschine p. Wassersäulendruckwerk.

Wasserschacht p. Wasserhaltungsschacht.

Wasserschachtricht p. Wasserstrecke.

Wasserschaufel; 1) czerpak, chlu-stak, szufla; 2) p. Radschaufel.

Wasserscheide; dział wód, wododział (linia szczytowa dzieląca dwa sąsiednie dorzecza).

Wasserschlag; uderzenie (udar, na-pór) wody (w taranach hydraulicznych Wolskiego) (wierć. ziem.).

Wasserschlauch; wąż wodny, kiszka wodna (techn.).

Wasserschleier von Meyer; osłona wodna Meyera (rozsadzanie skał w kopalniach zagazowanych) (góra.).

Wasserschlitzverfahren (Wasserschlitzarbeit) im Salzgebirge; wcinanie (szramowanie, rąbanie) natryskowe (przez wyługowanie).

Wasserschleuse; śluza wodna, upust wodny (rob. wod.).

Wasser Schnecke (Wasserschraube, Archimedische Schnecke o. Schraube); śruba (ślimak) wodna, wodociągowa, śruba Archimedesa (maszyn).

Wasserschöpfen (Schöpfen des Wassers); czerpanie wody.

Wasserschöpfer; czerpak, skopiec.

Wasserschöpfmaschine p. Schöpfmaschine.

Wasserschram p. Wasserseige.

Wasserschraube p. Wasserschnecke.

Wasserschutzbau; budowa ochronna wodna, tama, grobla (rob. wod.).

Wasserschütze p. Schütze.

Wasserseige (Wassersaige, Seige, Wasserschram); ściek (w chodniku, sztolni) (góra.).

Wassersiphon; zamknięcie wodne, syfon wodny.

Wassersohle p. Sumpfsohle u. Wasserhorizont.

Wasserspeiserohr p. Speiserohr.

Wasserspeisung; zasilanie wodą.

Wasserspiegel (Oberfläche des Wassers) ; zwierciadło (powierzchnia) wody (rob. wod.).

Wasserspritze ;■ sikawka p. Spritze.

Wasserspritzverfahren (bei der Solgewinnung); sposób natryskiwania (pokładów solnych) wodą (soln.).

Wassersprudel; wytrysk wody(geol.) p. Sprudel.

Wasserspülbohrung (das Wasserspülbohren) ; wiercenie z przepłóki-waniem, wiercenie płóczkowe (wierć, ziem.).

Rakysche —; wiercenie z przepłó-kiwaniem sposobem Raky’ego.

Wasserspülung (beim Erdbohren); przepłókiwanie (płókanie) wodą.

Wasserstand; stan wody, wodostan (poziom zwierciadła wody w rzece, stawie, zbiorniku i t. d.) (rob. wod.).

Wasserstandsapparat (Wasserstandsanzeiger); wodoskaz.

Wasserstandsglas (Wasserstandsröhre, Wasserstandzeiger) bei Dampfkesseln; szkło wodoskazowe, wodo-wskaźne, szkiełko wodoskazu.

Wasserstandshahn p. Hahn.

Wasserstandslinie p. Wasserlinie.

Wasserstandzeiger p. Wasserstandsglas.

Wasserstation; stacya wodna (urządzona celem zasilania parowozów wodą) (kol.).

Wasserstaucher (Trockenbohrer) p. Lettenbohrer.

Wasserstauung (Stau, Auf qualm); spiętrzenie wody (wzniesienie się wody ponad zwykły stan z powodu częściowego lub całkowitego zatamowania odpływu) (rob. wod.).

Wasserstoff (Wasserstoffgas, Hydrogen) ; wodór (chem.).

Wasserstoff Chlorid (Chlorwasserstoff, Salzsäure); chlorowodór (ehern.)

Wasserstoffelektrode; elektroda wodorowa (el.).

Wasserstoff gas p. Wasserstoff.

Wasserstoffhy peroxyd (Wasserstoffsuperoxyd, Wasserstof fübero-xyd); dwutlenek (nadtlenek) wodoru (chem.).

Wasserstoffmonosulfid (Wasserstoffsulfid) p. Schwefelwasserstoff.

Wasserstoffoxyd; tlenek wodoru, tlenowodór (chem.).

Wasserstoffsulfid p. Schwefelwasserstoff.

Wasserstoffsuperoxyd (Wasser-stoffübeioxyd) p. Wasserstoffhy peroxyd.

Wasserstoffthermometer; termometr wodorowy (fiz.).

Wasser stoff Verbindung; połączenie wodorowe (chem.).

Wasserstoffvoltameter; woltametr wodorowy (el.).

Wasserstollen;sztolniawodna(górn.).

Wasserstrahl; strumień wody, wytrysk (rob. wod.).

Wasserstrahlgebläse p. Wassertrommel.

Wasserstrahlpumpe; pompa prądowa, strumienica: 1) smoczek wodny (do cieczy); 2) dyszak wodny (do gazów) (maszyn.).

Wasserstraße; droga wodna.

Wasserstraßenbau; budowa dróg wodnych (rob. wod.).

Wasserstrecke (Sumpfstrecke); chodnik wodny, odpływowy (górn.).

Wasserstrom; strumień wodny, strumień wody.

Wasserstrudel (Wasserabgrund); wir wodny, topiel, topielisko.

Wasserthermometer; tormometr wodny (fiz.).

Wassertiefe; głębokość wody.

Wassertonne (Wasserkübel); beczka na wodę.

Wassertonnenaufzug p. Wasser-aufzug.

Wassertonnenregulator; regulator wodny z dzwonem pływającym, dzwon pływający (maszyn, hut.).

Wassertopf; odwadniacz (maszyn.) p. Kondenswasserableiter.

Wassertransmission; przeprowadzanie (przesyłanie) wody.

Wassertransport; przewóz wodą.

Wassertrog; koryto wodne, koryto na wodę.

Wassertrommel (Wassertrommelgebläse, Wasserstrahlgebläse, Trommelgebläse, Trombengebläse, Trom-pe, Wettertrompe); trąba wodna, wododmuch, miech wodny (maszyn, górn. hut.).

Wasserturbine; turbina wodna (maszyn.).

Wasserturm; wieża wodna, wieża ciśnień, wodożbiór.

Wasserüberfall; przelew wody.

Wasserumlauf (Wasserzirkulation); krążenie wody.

Wässerung (der Sinkwerke); nawadnianie (ługowni) (soln.) p. Verwässerung.

intermittierende —; nawadnianie przerywane, nawadnianie w przerwach.

kontinuierliche —; nawadnianie ciągłe.

W asserverbrauch; zużycie (zuży wa-nie) wody.

Wasserverdampfung; wyparowanie (odparowanie, parowanie) wody.

Wasserverlust; strata (utrata) wody.

Wasserversorgung; zaopatrzenie w wodę, dostarczenie wody.

Wasservoltameter; woltametr wodny (el.).

Wasservolumen; objętość wody.

Wasservorrat; zapas wody.

Wasservorwärmer; ogrzewacz wody (maszyn.).

Wasserwage; 1) p. Libelle; 2) po-ziomnik wodny, libela dwuramienna, wąż komunikacyjny (bud.) p. Kanalwage.

Wasserwanne; wanna wodna.

Wasserwehr (Wasserwehre); grobla, tama, jaz (bud. wod.).

Wasserwerk; 1) pompa wodna, przyrząd wodny; 2) wodociąg, zakład wodociągowy; 8) budowla wodna.

Wasserwerkbetrieb; 1) ruch zakładu wodnego, ruch wodociągu; 2) zarządzanie (zawiadywanie) wodociągiem.

Wasserwiderstand; opór wody.

Wasserwippe (Wasserschaufel); czerpak, chlustak, szufla.

Wasserwirbel; wir wodny, wodo-kręt.

Wasserwirbel (Bohrkopf); głowa (nasada) wodonośna (wiercenie z przepłókiwaniem) (wierć. ziem.).

Wasserwirtschaft; gospodarstwo wodne, gospodarka wodna (górn. hut.).

(Zentral —); nastawianie zwrotnic centralne.

Wasserwurfschaufel (Zornador) zur Solhebung; czerpak łopatowy (soln.).

Wasserzersetzung; rozkład wody (chem.).

Wasserziehen; ciągnąć (czerpać) wodę (górn.l.

Wasserzieher; wodny, ciągarz wodny, oselbar (górn.).

Wasserzins; opłata za wodę.

Wasserzirkulation (Wasserumlauf); krążenie wody.

Wasserzuber p. Zuber.

Wasserzufluß; dopływ (przypływ) wody.

Wasserzuführungs Vorrichtung;

przyrząd do doprowadzenia wody (podsadzka płynna) (górn.).

Wasserzug (Handpumpe) p. Drückel-pumpe.

Watercloset p. Wasserklosett.

Watt (oder Joule pro Sekunde, oder v₇₃₆ Pferdekraft); wat (el.).

Watte; wata (matr.).

Wattkomponente; składowa watowa (el.).

Wattlos; bezmocny, bezwatowy (el.).

Wattlose Stromkomponente; bez-watowa składowa prądu (el.).

Wattloser Strom p. Strom.

Wattmeter (Wattmesser); watmetr, watnik, watomierz (el.).

Wattsekunde; watosekunda (el.).

Wattstrom; prąd roboczy, mocny (el.).

Wattstunde (Arbeit, welche eine Maschine von 1 Watt Leistung innerhalb einer Stunde liefert = 3600 Joule = 367 Meterkilogramm); wa-togodzina (el.).

Wattstundenzahl; ilość watogodzin (el.).

Wattstundenzähler; licznik (zliczak, miernik) watogodzin (el.).

Wattverbrauch; zużycie watów (el.).

Wattverlust; strata w watach (el.).

Wattzähler; licznik (zliczak, miernik) watów (el.).

Wawellinhaloid prismatisches p.

Wavellit.

Wavellit (Lasionit, prismatisches Wa-wellinholoid); wawelit (min.).

Wealdenformation (Wealdforma-tion, Waiden- o. Waiden, o. Wälderformation); formacya wealdeńska, pokłady wealdeńskie (geol.).

Wealdenkohle (Waldenkohle, Wäl-denkohle, Wälderkohle); węgiel wealdeński (geol.).

Wealdenton (Wälderton); ił wealdeński (geol.).

Websterit (Aluminit); websteryt, alu-minit (min.).

Wechsel; 1) zmiana (miejsca); 2) zmienianie, wymiana (pieniędzy); 3) weksel (kupiecki); 4) przejma (bud.);

5) zwrotnica (kol.); 6) p. Verwerfung; 7) p. Fahrbühne.

Wechsel der Wetter p. Wetterwechsel.

Wechselbalken (Balkenwechsel, Wechsel); przejma (bud.).

Wechselfeld; pole przemienne (el.).

Wechselgeleise; tor rozjazdowy, zwrotniczy (kol.).

Wechselgeschwindigkeit; 1) prę-kość wzajemna (mech.); 2) szybkość przemian (el.).

Wechselhebel (Weichenhebel); drążek zwrotniczy, rączka zwrotnicy, przestawiak (kol.).

Wechselholz (Wechselschwelle) p. Schwelle.

Wechselkasten (bei Pumpen) p. Liderkammer.

Wechsellagerung (wechselweise Schichtung); ułożenie, (uławicenie) przemienne (geol.) p. Lagerung.

Wechselläufig; różnobieżny.

Wechselläufige Kolben; tłoki ró-żnobieżne (maszyn.).

Wechselnd; zmienny, przemienny.

Wechselnde Spannung; naprężenie przemienne (wyt.).

Wechselplatte (Plattenbrücke, Weichenplatte); płyta zwrotnicza, rozjazdowa, pomost posadzkowy (górn.) p. Förderplatten.

Wechselpoldynamo (Wechselpol-maschine); dynamo (prądnica) zmiennobiegunowa, rozprądnica na-przemiannobiegunowa (el.).

Wechselschalter; wyłącznik (łącznik) zmienny (el.).

Wechselscheibe; tarcza (sygnałowa) zwrotnicza (kol.).

Wechselschere p. Rutschschere.

Wechselschwelle p. Schwelle.

Wechselsignallaterne (Weichensignallaterne) ; latarnia (sygnałowa) zwrotnicy (kol.).

Wechselständer (Weichenbock, Weichenständer); koziołek zwrotnicy, stojak zwrotniczy (kol.).

Wechselstellung (Weichenstellung);

1)    nastawianie zwrotnic (czynność);

2)    ustawnia zwrotnic (urządzenie) (kol.), zentrale

Wechselstrom; prąd zmienny, przemienny, rozprąd (el.). dreiphasiger—; prąd zmienny trójfazowy.

einphasiger —; prąd zmienny jednofazowy.

mehrphasiger —; prąd zmienny

k wielofazowy.

zweiphasiger —; prąd zmienny dwufazowy.

Wechselstromanker; twornik (dla) prądu przemiennego (el.).

Wechselstromanlage; instalacya (urządzenie) o prądzie przemiennym, instalacya (urządzenie) zmiennoprą-dne (el.).

Wechselstrombahn; kolej o prądzie przemiennym, kolej zmiennoprądna (el.).

Wechselstrombetrieb; ruch o prą-dzieprzemiennym,zmiennoprądna(el.)

Wechselstrombogen; łuk (świetlny) prądu przemiennego, rozprądu

(eh).

Wechselstrombogenlampe; łu-

kówka przemienna (el.).

Wechselstromdynamo (Wechselstromerzeuger, W echselstromgene-rator, Wechselstrommaschine); prze-miennica, rozprądnica (el.).

Wechselstromgleichrichter; prostownica (eh).

Wechselstrominduktor; induktor prądu przemiennego (eh).

Wechselstromkabel; kabel dla prądu przemiennego (eh).

Wechselstromkreis; obwód dla prądu przemiennego (eh).

Wechselstromlampe; lampa dla prądu przemiennego (el.).

Wechselstromleistung; moc prądu przemiennego (eh).

Wechselstromlichtbogen; łuk świetlny prądu przemiennego (eh).

Wechselstrommagnet; magnes prądu przemiennego (eh).

Wechselstrommaschine; przemien-nica, maszyna rozprądowa, maszyna prądu przemiennego (eh) p. Wechselstromdynamo.

Wechselstrommessungen; pomiary prądu przemiennego (eh).

Wechselstrommotor; motor (silnik) prądu przemiennego, rozprą-dnik (eh).

Wechselstromnetz; sieć prądu przemiennego (eh).

Wechselstromquelle; źródło prądu przemiennego (eh).

Wechselstromschaltung; połączenie (łączenie) prądu przemiennego (el.).

Wechselstromtechnik; technika prądów przemiennych (el.).

Wechselstromtransformator; przetwornik prądu przemiennego.

Wechselstromumformer; przetwornica prądu przemiennego (el.).

Wechselstromwicklung; uzwojenie dla prądu przemiennego (el.).

Wechselstromzähler; miernik dla prądu przemiennego (rozprądu) (el.).

Wechselstromzentrale; elektrownia przemienna, zmiennoprądna (el.).

Wechselstück (Wechselschere) p. Rutschschere.

Wechselstunde; godzina zmiany (szychty) (górn.).

Wechselverbindungsstange (Weichenverbindungsstange); rozporka zwrotnicza, igliczna ^drążek żalazny łączący i rozpierający obie iglice zwrotnicy) (kol.).

Wechselverschluß (Weichenverschluß); zamek zwrotniczy (kol.).

Wechselweise; 1) przemienny, 2) na-przemian.

Wechselwinkel (pl.); kąty naprze-mianległe (geom.).

Wechselzahl; ilość (częstość) przemian (el.).

Wechselzugstange (Weichenzugstange); cięgiel (pociągacz) zwrotniczy (kol.).

Wechselzunge p. Zunge.

Wecker; budzik, dzwonek alarmowy, elektrischer —; dzwonek alarmowy elektryczny.

Weckinduktor; induktor dzwonkowy (el.).

Wedel; kropacz (do zwilżania listwie na zwale ułożonych, po których kubły suwano) (górn.) p. Sprengwedel.

Wedeln p. Buschen.

Wedgewood (engl. Steingut); wedż-wuo, kamionka angielska.

Weg; 1) droga, gościniec, szlak; 2) sposób, środek, fahrbarer —; droga jezdna.

Feld —; droga połowa, gebahnter —; droga ubita, gładka.

Wegbrennen p. Abbrennen.

Wegfahren p. Wegfördern.

Wegfördern (wegfahren, weglaufen, abfördern); odwozić, odwieść (górn.).

Wegfüllarbeit (das Wegfüllen mit der Schaufel, mit der Kratze u. Bergtrog); robota łopatowa, kopana, (kopanie, sypanie i napełnianie) (górn.).

Wegfüllen; skopywać i sypać (górn.). Wegkarren (mit dem Karren wegfördern); odtaczkować (górn.). Weglaufen p. Wegfördern. Wegmeister; drogomistrz, drożny. Wegrauben (mittels Raubbaues gewinnen) ; wyrabować, splądrować (górn.) p. Rauben.

Wegräumen p. Abräumen (in der Grube).    *

Wegschaufeln; odgarnąć łopatą (górn.).

Wegschießen p. Abtun. Wegschlägeln (abstufen); odbić (odrąbać) żelazkiem (górn.). Wegspitzen; odłupać (skałę) (górn.). Wegsprengen; odstrzelić (górn.). Wegstufen (abstufen) p. Wegschlägeln.

Wegstürzen (abstürzen) p. Stürzen. Wegtun (hinwegtun) einen Schuß p. Abtun.

Wegüberbrückung (Überfahrt);

przejazd górą (kol.). Wegübersetzung; 1) przejazd drogowy; 2) p. Niveauübergang (kol.). Wegweiser (Wegsäule, Armsäule);

słup drogowy, drogoskaz.

Wehr (das) —; jaz, zastawa (budowla w celu spiętrzenia wody) (rob. wod.).

Balken —; jaz zakładany, bewegliches —; jaz ruchomy, festes —; jaz stały.

Grund —; jaz zatopiony.

Klappen —; jaz zwodowy. mobiles —; jaz przenośny.

Nadel —; jaz iglicowy, partielles —; jaz częściowy, ostro-gowy.

schiefes —; jaz ukośny. Schleusen — (Freiarche); jaz upustowy.

selbstwirkendes —; jaz samo-stawny, automatyczny, senkrechtes —; jaz prostopadły. Überfalls —; jaz przelewowy, przewal.

Wehre (Dammwehre, das Wehr, das Dammwehr) beim Sinkwerksbetrieb; 1) tama (w ługowniach soli); 2) p. Sinkwerk (soln.).

Berchtesgadener —; tama berch-tesgadeńska.

gemeine — (liegende —, gemeine Damm —, liegende Damm —, Eben —); tama pospolita, zwyczajna, leżąca. Gruben — (Pütten —, Roll —, stehende —); tama kominowa, szybikowa, stojąca.

Halleiner — (Dürrenberger —, offene —); tama halleinska, dueren-berska, otwarta.

Stock —; tama piętrowa.

Wehranlage (beim Sinkwerksbetrieb); 1) budowa tamy, zakładanie tamy; 2) tama (soln.).

Wehrdamm (zur Aufstauung des Flußwassers); 1) jaz, zastawa; 2) wał ochronny (rob. wod.).

Wehrdamm (Dammwehr) beim Sinkwerksbetrieb; tama (soln.) p. Wehre.

Wehrfläche (Himmelsfläche); powierzchnia nieba (w ługowniach) (soln.).

Wehrhimmel (Sinkwerkshimmel); strop, niebo (w ługowniach) (soln.).

Wehrkasten (Einseichkasten, Absäugkasten, Abseihkasten, Seihkasten, Abgangsschurf); cedzidło (w ługowniach) (soln.).

Wehrkörper; jaz (rob. wod.).

Wehrkränze (bei der Rollwehr); wieńce (skrzydła) tamowe (soln.).

Wehrkrone ; korona jazu (rob. wod.).

Wehrlänge; długość jazu (rob. wod.).

Wehrlit; werlit (min.).

Wehroffen (der Sinkwerke); piec tamowy, przedtamo wy, upustowy (soln.) p. Ablaßoffen.

Wehrrohr (Ablaßrohr) beim Sink-werksbetrieb; rura tamowa, upustowa (soln.).

Wehrsole (Laugwerkssole, Sinkwerkssole, künstliche Sole); solanka tamowa, ługowniana, sztuczna (soln.).

Wehrstange; drążek oporowy (w kołowrotach) (górn.).

Wehrstatt (beim Sinkwerksbetrieb); szerzyzna tamowa, przedtamowa (soln.).

Wehrstempel (Leitstemppel); podpórka linowa, wałek linowy (przy przewozie linowym na krzywiznach) (górn.).

Wehrulmen (Sinkwerksulmen); ściany (boki, ociosy) ługowni (soln.).

Wehrzustellung (Wehranlage) beim Sinkwerksbetrieb; budowa tamy (w ługowniach) (soln.).

Weichblei (Frischblei, Glättblei); ołów rafinowany, czysty (met.).

Weichbraunstein p. Pyrolusit.

31

Weiche (Wechsel); rozjazd, zwrotnica (kol.).

doppelte —; rozjazd podwójny, dwustronny.

einfache —; rozjazd pojedynczy, jednostronny.

Einfahrts —; rozjazd wjazdowy, englische —; rozjazd angielski. Kletter —; rozjazd przeskokowy. Kreuz —; rozjazd krzyżowy, linke —; rozjazd lewy, lewozwretny. rechte —; rozjazd prawy, prawo-zwrotny.

symmetrische —; rozjazd symetryczny.

Weicheisen (weiches Eisen); żelazo miękkie (met.).

Weicheisenkies p. Markasit. Weichenanlage; układ rozjazdów, zwrotnic (kol.).

Weichenbock p. Wechselständer. Weichenhebel p. Wechselhebel. Weichenplatte p. Wechselplatte. Weichenschiene; szyna zwrotnicza, zwrotówka (kol.).

W eichenschwelle (Wechselschwelle) p. Schwelle.

Weichensignal p. Signal. Weichensignallaterne; latarnia sygnałowa zwrotnicy (kol.). Weichenspitze (Weichenzunge) p. Zunge.

Weichenständer (Weichenbock) p. Wechselständer.

Weichenstelle; rozjazd (kol.). Weichenstellungp. Wechselstellung. Weichenverbindungsstange p.

Wechselverbindungsstange. Weichenverschluß p. Wechselverschluß.

Weichenwächter; zwrotniczy (kol.). Zentral —; zwrotniczy centralny, ustawiacz zwrotnic centralnych.

Weichenzugstange p. Wechselzugstange.

Weichenzunge (Wechselzunge) p. Zunge.

Weichfloß (weiches Floß, luckiges Floß); surowizna miękka, ciągnąca się, porowata (met.).

Weichheit; miękkość.

Weichlot p. Schnellot.

Weichlöten; lutować (spajać) miękko, lutować (spajać) na miękko (met. techn.).

Weichmangan (Weichmanganerz) p. Pyrolusit.

Weichstein p. Topfstein.

Weichtier (Molluske): mięczak (geol.).

Weichzerrennen; fryszowanie (usz-czerzanie) rafinowanej surowizny (met.); p. Hartzerrennen, Zerrennen.

Weilarbeit (Verweilarbeit p. Zustandarbeit.

Weingeist; spirytus, wyskok winny, alkohol etylowy (chem.) p. Alkohol.

Weingeistfirnis p. Firnis.

Weingeistthermometer; termometr alkoholowy (fiz.).

Weingelb (von Farbe); barwy winnej, winny (min.).

Weise und Monski - Pumpe; pompa systemu „Weise-Monski“ (maszyn. górn.).

Weiß; biały.

Weißahorn (Bergahorn); jawor, klon jaworowy.

Weißantimonerz p. Weißspießglanzerz.

Weißarsenikerz (Arsenit, Arseno-lith, Arsenikblüte, oktaedrische Arseniksäure); arsenit, arsenolit, arsze-nik biały, pokwit arsenikalny (min.).

Weißarseniknickel p. Rammelsber-git.

Weißblech (verzinntes Eisenblech); blacha biała, pobielana, cynowana.

—    mit Hochglanz (Glanzblech); blacha biała połyskująca.

mattes —, (Mattblech, Ternblech, mattweiß verzinntes Eisenblech); blacha biała matowa, blacha ciemno-biała.

Weißblechtafel; arkusz blachy białej (matr.).

Weißblechware; towar blacharski, wyrób z blachy białej.

Weißbleierz (Cerussit, diprismati-scher Bleibaryt); ceruzyt, ołów biały, ołowiak biały, biała ruda ołowiana (min.).

Weißbuche (Hagebuche); grab, grabina.

Weißeisen; 1) p. Roheisen (grelles); 2) p. Roheisen (gefeintes) (met.).

Weißen (des Roheisens) p. Weißmachen (des Roheisens).

Weißerz (silberhaltiger Arsenopyrit); piryt biały arsenowy, arsenopiryt biały (min.).

Weißgiltigerz (lichtes Weißgiltigerz); tetraedryt srebrny, frajbergit, biało-krusz, srebro białe, białomiedziak popłatny (min.).

dunkles — p. Silberfahlerz.

Weißglühend; rozżarzony do białości (hut. mech.).

—    machen; rozżarzyć do białości.

Weißglühhitze (Weißglut) p. Glühhitze.

Weißgülden (Weißgiltigerz) p. Weiß-giltigerz (dunkles), Silberfahlerz.

Weißguß p. Weißmessing.

Weißit; vveisyt (min.).

Weißkupfer (Argentan) p. Neusilber.

Weißkupfererz (Kupfereisenkies); nuda miedzi biała (min.).

Weißlot p. Schnellot.

Weißmachen (Weißen, Feinmachen, Feinen, Affinieren, Raffinieren, Hart-zerrennen, ßödenmachen) des Roheisens; bielenie (rafinowanie) surowizny (met.).

Weißmachen (Nachlassen, Tempern) des Stahls; miękczenie (odhartowa-nie, odwęglanie) stali (met.).

Weißmessing (Weißguß); mosiądz biały (met.).

Weißmetall; metal (stop) biały (antymon, ołów, miedź, cynk, cyna).

Weißnickelerz (Weißnickelkies) p. Rammelsbergit.

Weißofen p. Feineisenfeuer.

Weißpinsel (Maurerpinsel) p. Pinsel.

Weißsieden (Sieden, Lorieren) des Silbers, der Münzplatten; wygotowanie (wywarzenie) na biało (met. techn.).

Weißspiegel (das normale Spiegeleisen) ; surowiec zwierciadlisty biały (met.).

Weißspießglanzerz (Weißspießglanz, Weißspießglaserz, Weißantimonerz, Spießglanzblüte, Antimonblüte, Valentinit, prismatischer Antimonbaryt); walentynit, kwiat antymonu, antymon biały (min.).

Weißspießglaserz p. Weißspießglanzerz.

Weißstein (weißer Granulit); biały kamień, białoskał, bieleć, granulit biały (geol.).

Weißstein (weißer Konzentrationsstein, weißer Kupferstein); matta miedziana (kamień miedziany, lech miedziany) biała (met.).

Weißstrahl (strahliges Roheisen) p. Roheisen (strahliges).

Weißsylvanerz (Weißtellur, Weißtellurerz, Gelberz, Müllerin, Tellurgoldsilberblei); mylleryn, telur biały, ruda żółla (min.).

Weißtellur p. Weißsylvanerz.

Weisung; zlecenie, rozkaz, wskazówka.

Weite (Weitung); szerzyzna, komora (górn.).

Weiterbeförderung; przewóz, (transport) dalszy.

Weiterteufen p. Nachteufen. Weitmaschig; o dużych oczkach. Weitspurig; szerokotorowy. Weitung (Weite); szerzyzna, komora (górn.).

Weitungsbau (Kammerbau); odbudowa szerzyznowa, komorowa (w soli, gipsie i t. d.) (górn.). Wellbaum p. Welle.

Wellblech (gewelltes Blech); blacha fiilowana, falista (met. tecńn.). Wellblechdaćh; dach z blachy falowanej, falistej (bud.). Welldaumen p. Hebedaumen. Welle (Wellbaum, Wellenbaum, Weller, Achse); wał (maszyn.), biegsame —; wał giętki.

Brems —; wał hamulczy, hamulcowy, wał hamulca.

Druck —; wał odporowy, gekröpfte —, (gebrochene —, Kropfachse); wał wykorbiony, kolankowy, łamany, kolano korbowe. Hammer —, (Daumen —); wał młotowy, wał młota. Hauptantriebs —; wał napędny główny.

hohle —; wał wydrążony, liegende —, (horizontale —, Horizontal —); wał leżący, poziomy, komprimierte —; wał stłaczany. Kurbel —, (Kurbelachse); wał korbowy, oś korbowa.

Mittel —, (Mittelstück der Welle); wał pośredni p. Mittelstück, oszillierende —; wał wahadłowy, stehende —, (vertikale —, Vertikal —, Ständerbaum); wał stojący, pionowy.

Steuerungs —; wał stawidłowy, wał stawidła.

Transmissions —, (Triebwerk —); wał napędny, pędniany, transmisyjny, przenoszący, przesyłający. Trieb—; wał napędny, pędny, pędzący, główny, poruszający. Turbinen —; wał turbiny, verzahnte —; wał zębaty. Zwischen —; między wał, pośrodek. Wellen elektrische —; fale elektryczne (el.).

— — stehende; fale elektryczne stojące.

Wellenachse (Achse einer Welle); oś wału (maszyn.).

Wellenanzeiger (Detektor); wskaźnik fal (el.).

31*

Wellenbewegung (wellenförmige Wellrohr; rura falowana, płomienica Bewegung); ruch falowy (fiz.).    falowana (maszyn.).

Wellendaum (Wellendaumen) p. He- Wellrohrkessel; kocioł z rurą falo-bedaumen.    waną, kocioł o płomienicy falowa-

Wellenblech p. Wellblech.    nej (maszyn.).

Wellendolomit;dolomit falisty (geol.).    Wellzapfen p. Wellenzapfen.

Wellendurchmesser; średnica wału Welsche Praktik; praktyka włoska

(maszyn.).

(mat.).

Wellenerreger; wywoływacz fal(el.).    Weltauge p. Hydrophan.

Wellenförmig; falisty.    Weltgegend; strona świata.

Wellenförmiges Land; kraj (zie- Wendebock (b. Feldgestänge) p. mia, teren) falisty (geol.).    Wendedocke.

Wellenförmige Bewegung p. Wel- Wendedocke (Wendedogge, Wendelenbewegung.    bock) beim Feldgestänge; gibaczka

Wellengeschwindigkeit; prędkość    (u ciągadeł polnych) (maszyn, górn.).

osi,wału (maszyn.)p.Geschwindigkeit.    Wendeherd (Kippherd, eine Art

Wellengewicht; ciężar    wału (ma-    Einkehrherd);    stół płóczkowy obro-

szyn.).    towy (sort.) p.    Herd.

Wellenhals; szyja (szyjka) wału Wendekreis; 1) zwrotnik (astr.); 2) (maszyn.).    koło zwrotowe    (mech.).

Wellenkalk; wapień falisty (geol.). — des Krebses; zwrotnik raka.

Wendelatte p. Reversionslatte.

Wendelbaum p. Treibwelle 1).

Wendelbohrer p. Kurbelbohrer.

Wendeltreppe p. Treppe.

Wendeplatte (Drehplatte, Wechselplatte, Förderplatte); płyta (pomost) zwrotnicza, rozjazdowa (górn.).

Wendepol; 1) biegun zwrotowy (mech.); 2) biegun zwrotny, pomocniczy (el.).

Wendepunkt; punkt zwrotny, punkt zwrotu.

Wendescheibe; 1) p. Distanzsignalscheibe; 2) tarcza zwrotna, krążek zwrotny (miern.).

Wendescheibenlaterne p. Distanzsignallaterne.

Wendewalzwerk p. Reversierwalz-werk.

Wengener-Schiefer; łupek wen-geński (geol.).

Wenlock-Stufe; piętro wenlockie (sylur górny) (geol.).

Werfen (wirken) b. d. Sprengarbeit; działać, skutkować, targać (górn.). die Schüsse —; naboje działają, skutkują, są skuteczne, zu Bruche —; wybrać (odbudować) filar z załamem.

Werfen (einen Haken werfen); fałdować się, zaginać się, zakrzywiać się, tworzyć hak (o pokładach) (geol.).

Werfen (sich werfen) von Gängen; zanurzać się, zapadać (geol.).

Werf ener - Schichten; warstwy werfeńskie (geol.).

Wellenkröpfung; wykorbienie wa- — des Steinbockes; zwrotnik kozio-łu (maszyn ).    rożca.

Wellenkupplung (Kupplung zweier Wellen); sprzęgło wałowe, sprzęgło wałów (maszyn, p. Kupplung.

Wellenlager (Wellager, Zapfenlager); 1) łożysko wału; 2) walnica czopowa (panwie w których pionowo obraca się czop wału) (maszyn.).

Wellenlänge; 1) długość wału (maszyn.); 2) długość fali (el).

Wellenleitung (Wellentransmission); przenośnia (transmisya) wałowa, przewód ruchu wałowy (maszyn.).

Wellenlinie; linia falista, krzywa falista (el.).

Wellenmesser; falomierz (el.).

Wellenstrom; prąd falisty, tętniący (el.).

Wellentelegraphie; telegrafia falista, telegrafia falami elektrycznemi (el.).

Wellentheorie; teorya fal (fiz.).

Wellenwicklung; nawinięcie faliste, nawój falisty (el.).

Wellenzapfen (Wellzapfen); czop wału (maszyn.).

Wellfuß (Welldaumen) p. Hebedau-men.

Wellkamm (Welldaumen) p. Hebe-daumen.

Wellkranz (Wellenkranz, Wellring); pierścień wałowy, pierścień wału (maszyn.).

Wellkranz (Daumenkranz, Hebekranz) auf der Hammerwelle; ra-miennik (maszyn, hut.).

Wellrad p. Rad an der Welle.

Werfener-Schiefer; łupek werfeń-ski (geol.).

Werg p. Putzwerg.

Werk; 1) czyn, uczynek; 2) dzieło; 3) budowa, mechanizm, ustrój, ma-szynerya; 4) zakład, fabryka, p. Bergwerk, Hüttenwerk, Eisenwerk, Kohlenwerk, Salzwerk i t. d. 5) praca mechaniczna; 6) p. Sinkwerk; 7) p. Werkblei.

Werk (Periode vom Füllen bis zur völligen Entleerung der Sole durch Versieden und das dabei gewonnene Salz); okres warki, warka (warzel.).

Werkaussprengung; wystrzelanie ługowni, wykonanie komory, szerzyzny ługownianej (przez odstrzelenie i usunięcie filarów) (soln.).

Werkausteilung (Wahl der Punkte zur Anlegung der Sinkwerke); rozkład ługowni (soln.).

Werkbank (Arbeitstisch, Werktisch); warstat (warsztat), stół roboczy.

Werkblei (Rohblei, Werk) p. Blei.

Werkführer (Werkmeister); zawiadowca (kierownik) ruchu, kierujący (wyrobnią) warsztatem, starszy czeladnik, werkinistrz.

Werksarbeit p. Bergarbeit.

Werksatz (Dachwerksatz); więźba dachu, wiązanie dachowe (bud.).

Werksäuberung; czyszczenie ługowni (soln.).

Werksbetrieb; prowadzenie (utrzymywanie) zakładu (góra. hut.) p. Betrieb.

Werkshimmel (Himmel, Decke der Sinkwerke); strop (niebo) ługowni (soln.).

Werksinspektion; inspekcya zakładu, kopalni.

Werksleiter; kierownik (zawiadowca, naczelnik) zakładu.

Werksleitung; kierownictwo, (za-wiadowstwo, zarząd) zakładu.

Werksoffen (Werksofen); chodnik (piec) ługowniany, chodnik (piec) w ługowniach (soln.).

Werksrechnung; rachunek zakładowy (górniczy, hutniczy i t. d.).

Werkssohle (Sohle des Sink Werkes); spodek (spód, podłoga) ługowni.

Werkstatt (Werkstätte, Werkstelle); pracownia, warstat, warsztat (techn.)

Werkstättengeleise p. Geleis.

Werkstein (Werkstück, behauener Stein) p. Stein.

Werksteinverband; wiązanie ciosowe (bud.).

Werkstelle p. Werkstatt.

Werkstück (Werkstein) p. Stein.

Werksulmen (Ulmen, Seitenbegrenzungen der Sinkwerke); boki (ściany, ociosy'i ługowni (soln.).

Werksveröffnung (Vorrichtung der Sinkwerke); zakładanie (przygotowanie, otwarcie) ługowni (soln.) p. Veröffnung.

Werks Verwässerung p. Verwässerung der Salzlager.

Werkswächter; stróż (wartownik) zakładowy.

Werktag (Arbeitstag); dzień powszedni, roboczy.

Werktisch p. Werkbank.

Werkzeichen p. Fabrikszeichen.

Werkzeug; narzędzie, naczynie, przy-bory (techn.) p. Gezähe.

Werkzeugkasten; skrzynka narzędziowa, przybornica.

Werkzeugmaschine p. Maschine.

Werkzeugstahl; stal narzędziowa.

Werkzeugtasche; torba narzędziowa, torba na narzędzia.

Werkzink (Tropfzink) p. Rohzink.

Wermut (Wermutkraut): piołun.

Wermutkrautpulver (Wermutpulver) zur Denaturierung des Salzes; proszek piołunowy (matr.).

Wernerit p⁻ Skapolith.

Wernsdorf er Schichten; warstwy wernsdorfskie (geol.).

Wertigkeit chemische; wartościowość chemiczna (ehern.).

Wertschätzung; szacowanie (oszacowanie) wartości.

Wertsendung; posyłka wartościowa.

Wertverminderung; zmniejszenie wartości, strata na wartości (towaru).

Wertzuwachs; przyrost wartości.

Wesersandstein; piaskowiec wezer-ski (geol.).

Westfalit; westfalit (materyał wybuchowy) (góra.).

Weston-Element; stos (ogniwo, element) Westona (el.).

Wetter (Grubenluft, gew. im pl. die Wetter); powietrze (wiatry, wyziewy, rozpary) kopalniane (górn.). ausziehende—; powietrze wypływające, wyciągające, böse —; powietrze złe, niebezpieczne, puch.

brandige — (Brand —); powietrze pożarne, płonące, palne, einziehende —; powietrze wpływające, wpadające, wciągające, faule —; powietrze stęchłe.

(feuriger Schwa-

Wetter (Grubenluft, gew. im pl. die Wetter); powietrze (wiatry, wyziewy, rozpary) kopalniane (górn.). frische —; powietrze świeże, czerstwe.

gute —; powietrze dobre, matte —; powietrze mdłe, duszące, zaduch, schlagende den, Schlagwetter); powietrze wybuchające, zapalne, trujące, zabójcze, schlechte —; powietrze złe. schwere —; powietrze ciężkie, stickende — (schwadichte —. Stickluft, Schwaden); powietrze duszne, duszące, czad.

tote — (ohne Wetterzug); powietrze duszne, nieprzewiewne. Umsetzen der —; zmiana prądu powietrza.

Wetterabteilung (im Schachte) p. Wettertrumm.

Wetterabzug (Wetterauszug); odpływ (wypływ) powietrza (górn.).

Wetterabzugsstrecke (Abzugsstrecke, Ausziehstrecke, Wetterstrecke); chodnik powietrzny, wy-dychowy (górn.).

Wetteranalyse; rozbiór powietrza, analiza powietrza (chem. górn.).

Wetteraufhauen (Wetteraufhieb, schwebende Wetterabzugsstrecke); chodnik powietrzny stropowy, wznoszący się, dowierzchni (górn.).

Wetteraufhieb p. Wetteraufhauen.

Wetteraufseher p. Wettersteiger.

Wetterausziehschacht p. Wetterschacht.

Wetterausziehstollen (Wetterstollen;) sztolnia powietrzna (górn.).

Wetterauszug p. Wetterabzug.

Wetterbeschaffenheit; jakość (stan, skład) powietrza (górn.).

Wetterbeständig p. Wetterfest.

Wetterbläser (Bläser, schlagende Wetter in ihrer Entwicklung); wydmuch gazowy, fontanna gazowa, fukacz (górn.).

Wetterbläser (blasender Ventilator, Blaseventilator); wentylator (prze-wietrznik) tłoczący (maszyn, górn.).

Wetterblende p. Blende (Wetterverschalung).

Wetterbohrloch; otwór powietrzny, przewiewny (górn.).

Wetterbrücke (Wetterkreuzung); pomost (mostek) powietrzny (do przepuszczenia dwóch strumieni powietrza nad sobą) (górn.).

Wetterdach (Schirmdach); daszek.

Wetterdamm; tama powietrza (górn.).

Wetterdamm (Explosionsdamm); tama przeciwwybuchowa (górn.).

Wetterdicht; nieprzepuszczający powietrza, szczelny.

Wetterdurchhieb (Wetterdurchschlag, Wetterschlag); przebitka (przecinka, przełom) powietrzna

Wetterdurchschlag p. Wetterdurchhieb.

Wetterdynamit; dynamit powietrzny (górn.).

Wetterdynammon; dynammon powietrzny (mat. wybuch, bezpieczny).

Wettereintrittschacht p. Wetter-einziehschacht.

Wettereinziehschacht (Wettereintrittschacht, Einfallschacht, einziehender oder einfallender Wetterschacht); szyb wciągający, wdycho-wy (górn.).

Wettereinziehstollen; sztolnia wciągająca, wdychowa (górn.).

Wetteresse (Wetterkamin, Wetterturm) ; komin powietrzny (górn.).

Wetterfahne; chorągiewka (wiatrowa), wiatroskaz.

Wetterfahrt (im Bergversatz); chodnik powietrzny, chodnik w podsadzce (górn.).

Wetterfang (Wetterhut, Windfang, Windfaß); wiatrochwyt, hełm powietrzny, skrzynka powietrzna.

Wetterfest (wetterbeständig); nie-wietrzejący, niezwietrzały.

Wetterfocher (Focher, Handventilator) ; wentylator (przewietrznik) ręczny, młynek (maszyn, górn.).

Wetterfocherer (Wetterjunge); młynkowy, wietrzacz, przewietrzacz.

Wetterführung (Wetterbaltung,Wetterlosung, Wetterlösung, Wetterversorgung, Grubenventilation); przewiew, wietrzenie (przewietrzanie, wentylacya) kopalni (doprowadzanie powietrza do kopalni i rozprowadzanie tegoż po kopalni) (górn.). blasende —; przewietrzanie tłoczące, wentylacya tłocząca, nawie-trzanie.

künstliche —; przewiew sztuczny, natürliche —; przewiew naturalny, samoistny.

saugende —; przewietrzanie ssące, wentylacya ssąca, wywietrzanie.

Wettergardine (Wettert.uch); zasłona powietrzna (na drzwiach przybita) (górn.).

Wettereintrittschacht,

(Wetterabzugs-

Wettergeschwindigkeit; chyżość, prędkość (strumienia) powietrza.

Wetterglas p. Barometer.

Wetterhaltung p. Wetterführung.

Wetterherd p. Wetterofen.

Wetterhut p. Wetterfang.

Wetterindikator; indykator (wska-ziec) powietrzny, gazowy (gazu kopalnianego) (górn.).

Wetter junge p. Wetterfocherer.

Wetterkanal; kanał powietrzny.

Wetterkarte p. Wetterriß.

Wetter kreuz; krzyż powietrzny (łaty skrzyżowane, oznaczające złe powietrze w kopalni) (górn.).

Wetterkreuzung p. Wetterbrücke.

Wetterlade; wentylator (przewie-trznik) skrzynkowy, skrzynia wentylacyjna (górn).

Wetterlampe p. Sicherheitslampe.

Wetterlehre; nauka o przewietrzaniu, o wentylacyi kopalni (górn.).

Wetterloch p. Luftloch (Luftschacht).

Wetterlosung (Wetterlösung) p. Wetterführung.

Wetterlosungsmaschine p. Wettermaschine.

Wetterlosungsschacht p. Wetterschacht.

Wetterlotte (Wetterlutte); lutnia powietrzna, przewiewna, wiatrowód (górn.).

Wettermangel p. Wetternot.

Wettermann; dozorca powietrzny (górn.).

W ettermaschine (V entilationsma-schine) p. Ventilator.

Wettermenge; ilość powietrza.

Wettermessung; pomiar powietrza (prędkości strumienia powietrza).

Wetternot (Wetternötigkeit, Wettermangel); niedostatek (brak) powietrza (górn.).

Wetternötig; potrzebujący, wymagający (zdrowego) powietrza.

— sein; potrzebować (zdrowego) powietrza, przewiewu, wentylacyi.

Wetteroien (Wetterherd,Wetterrost); piec powietrzny, ciągowy, przewiewny (górn.).

Wetterort p. Wetterstrecke.

Wetterprelle; odbojnica (odrzutnia) powietrzna (górn.).

Wetterpumpe p. Wettersatz.

Wetterquerschlag; przekop powietrzny, poprzecznia powietrzna (górn).

Wetterrad (Rotationswetterpumpe); koło powietrzne (przewietrznik, wentylator) (maszyn, górn.) p. Ventilator.

Wetterriß (Wetterkarte); mapa powietrzna, mapa krążenia powietrza, mapa przewiewu (górn.).

Wetterrösche; drożyna powietrzna (górn.).

Wettersaige p. Wetterseige.

Wettersatz (Wetterpumpe); maszyna (pompa) powietrzna, wiatrowa (maszyn. górn.).

Harzer — (Wettertrommel); maszyna powietrzna harceńska, trąba wiatrowa.

Wettersauger (saugender Ventilator, saugende Wettermaschine) p. Ventilator.

Wetterschacht(ausziehender Wetterschacht, Windschacht. Luftschacht); szyb powietrzny, przewiewny, wentylacyjny (górn.).

ausziehender — (Wetterauszieh-schacht, Ausziehschacht, Auszugschacht); szyb wyciągający, wydy-chowy, powietrzny, einziehender — (einfallender Wetterschacht Wettereinziehschacht, Einziehschacht, Einfallschacht); szyb wciągający, wdychowy.

Wetterscheider (Scheider); przegroda powietrzna (góim.).

Wetterschlag; 1) p. Wetterquerschlag; 2) Wetterdurchhieb; 3) p. Wetterverschalung.

Wetterschleuse p. Luftschleuse.

Wetterseige (Wetterführungskanal); kanał powietrzny, wiatrowód (górn.).

Wettersohle; poziom powietrzny, piętro powietrzne (górn.).

Wettersohlenort; chodnik powietrzny (górn.).

Wetterstation (Wettermeßstation); stacya powietrzna, stacya pomiaru powietrza (górn).

Wettersteiger (Wetteraufseher); sty-gar (sztygar, dozorca) powietrzny, wiatrowy (górn.).

Wetterstein-Kalk; wapień wetter-sztyński (geol.).

Wetterstollen; sztolnia powietrzna.

Wetterstrecke (Wetterort); chodnik powietrzny (górn.). ausziehende strecke, Abzugsstrecke, Ausziehstrecke, Auszugstrecke, Wetterstrecke); chodnik wyciągający, wy-dy ch owy.

einziehende — (Wetterzuleitungsstrecke); chodnik wciągający, wdychowy.

Wetterstrom (Wetterzug); prąd (strumień) powietrza (górn.). ausziehender —; prąd powietrza wyciągający, wypływający, einziehender— (frischer—); prąd powietrza wciągający, wpływający, świeży.

Wetterteilung (Wetterverteilung); rozdział (prądu) powietrza (górn.).

Wettertragewerk (Wetterkreuzung) p. Wetterbrücke.

Wettertrommel p. Wettersatz (Harzer —).

Wettertrommel (Windtrommel, kleiner Zentrifugalventilator für Handbetrieb) ; wentylator (przewietrznik) ręczny (maszyn, górn.).

Wettertrumm (Wetterabteilung) im Schachte; przedział powietrzny.

Wettertür; drzwi powietrzne, przewiewowe, przewiewne (górn.).

Wetterturm p. Wetteresse.

Wetterverschalung (Wetterverschlag, Wetterblende); przepierzenie powietrzne, przegroda powietrzna.

Wetterverschlag p. Wetterverschalung.

Wetterversorgung( Wetterführung); dostarczenie świeżego powietrza, zaopatrzenie kopalni w świeże powietrze, przewietrzanie, przewiew, wen-tylacya (górn.).

Wetterverteilung p. Wetterteilung.

Wetter Vorhang; zasłona powietrzna, przepona powietrzna (górn.).

Wetterwechsel (Wetterführung); wymiana powietrza, przewietrzanie, wentylacya (górn.).

Wetterweg; 1) p. Wetterzug; 2) p. Wetterstrecke.

Wetter Wirtschaft; gospodarka powietrzna , rozrządzanie powietrzem (górn.).

Wetterzirkulation (Ventilation); krążenie powietrza, obieg powietrza, przewietrzanie, wentylacya (górn.).

Wetterzug (Wetterstrom); przewiew, przeciąg, ciąg powietrza, prąd (strumień) powietrza (górn.) p. Wetterstrom.

natürlicher —; przewiew naturalny, przyrodzony, samoistny.

Wetterzug (Wetterabteilung) p. Wettertrumm.

Wetterzüge (beim absätzigen Strebbau); przecinki (dróżki) powietrzne (górn.).

Wetterzuleitungsstrecke p. Wet-terstrecke (einziehende).

Wetterzunge; język (regulator) powietrzny (górn.).

Wetterzünder (Wetterzündschnur) p. Sicherheitszünder.

Wetzkopf p. Schrämhammer. Wetzschiefer (Wetzstein); łupek szlifierski (geol.).

Wetzstein; 1) p. Wetzschiefer; 2) p. Schleifstein.

Wheatstonesche Brücke; mostek Wheatstone’a (el.).

Whewellit; wewelit, szczawian wapnia (min.).

Whipper p. Wipper.

Whitamit p. Withamit.

Whitneyit; witneit (min.).

Wichtisit (Wichtyn); wichtyzyt, wi-chtyn (min.).

Wickeleisenmaschine; zwijarka (walcownictwo żelaza).

Wicklung (Wickelung); uzwojenie, nawinięcie, nawój (eh).

Anker —; uzwojenie twornika. Einlochanker —; uzwojenie dwu-wskrośne.

gemischte —; uzwojenie mieszane.

induktionsfreie —; uzwojenie nie-indukcyjne.

primäre —; uzwojenie pierwotne. Ring —; uzwojenie napierścienne, pierścieniowe.

Schleifen —; uzwojenie pętlicowe, sekundäre —; uzwojenie wtórne. Trommel —; uzwojenie bębnowe, nabębenne.

Wicklungsabteilung; oddział uzwojenia (eh).

Wicklungsanordnung; układ uzwojenia (eh).

Wicklungsart; rodzaj uzwojenia (eh).

Wicklungselement; działka uzwojenia (eh).

Wicklungsfläche; powierzchnia uzwojenia (eh).

Wicklungshöhe; wysokość uzwojenia, nawinięcia (eh).

Wicklungsmaterial; materyał uzwojenia (eh).

Wicklungsschritt; skok uzwojenia, poskok (eh).

Wicklungsteilschritt; część skoku uzwojenia (eh).

Wicklungstiefe; głębokość uzwojenia (eh).

Widder; taran, baran. hydraulischer —, (Stoßheber); taran wodny, hydrauliczny (fiz.). Widerlage; 1) p. Nebenpfeiler; 2) p. Widerlager.

Widerlager; 1) wspora; 2) wspornica sklepienia, węzgłowie, nasadnik (bud.) p. Kämpfer; 3) p. Landpfeiler. Widerlagsmauer; mur przyczółkowy, węzgłowiowy, oporowy (bud.). Widersinnig (widersinnisch); nieprawidłowy, lewobieżny, wsteczny, opaczny (miern.).

Widersinnisch fallend; nachylony nieprawidłowo, przeciwnie, odchylony (geol.).

Widersinniggang (widersinnisch-fal-lender Gang) p. Gang (widersinniger). Widerspruch; 1) opór, sprzeciwianie się; 2) sprzeczność.

»Widerstand; opór (mech. el.). äußerer —; opór zewnętrzny. Bahn —; opór toru.

Bewegungs —; opór ruchu, elektrischer —; opór elektryczny, hydraulischer —; opór hydrauliczny.

induktionsfreier —; opór niein-dukcyjny.

induktiver —; opór indukcyjny, innerer —; opór wewnętrzny, kritischer —; opór krytyczny, obez-prądniajfjcy.

magnetischer —; opór magnetyczny.

Neben —; opór szkodliwy.

Nutz —; opór pożytkowy, użytkowy, użyteczny.

ohmscher —; opór omowy, omi-czny.

Reibungs —; opór tarcia.

Roli —; opór toczenia się. scheinbarer —; opór rzekomy, pozorny.

spezifischer —; opór właściwy, gatunkowy.

Trägheits —; opór bezwładności.

Widerstandsänderung; zmiana oporu.

Widerstandsband; taśma oporowa, oporna (el.).

Widerstandsbrücke; mostek oporowy, mostek dla oporu (el.). Widerstandsdraht; drut oporowy. Widerstandseinheit; jednostka oporu, oporostka (el.).

Widerstandsetalon; wzorzec (wzór) oporu (el.).

Widerstandsfähigkeit; opór, oporność, odporność.

Widerstandsfläche; pole wytrzymałości.

Widerstandskapazität; pojemność oporu (el.).

Widerstandskasten; skrzynka oporowa, opornikowa (el.).

Widerstandskoeffizient; spółczyn-nik oporu, opór gatunkowy, właściwy (el.).

Widerstandskraft (widerstehende Kraft); siła odporna (mech.).

Widerstandsmesser; omomierz, om-metr (el.).

Widerstandsmessung; pomiar oporu, mierzenie oporu (el.).

Widerstandsmoment p. Moment.

Widerstandsregulator; miarko-wnik oporu (el.).

Widerstandsrolle; cewka (krążek) oporowa, opornikowa (el.).

Widerstandsspirale; ślimacze opornikowe (el.).

Widerstandsspule; cewka oporowa, opornikowa (el.).

Widerstandsstufen; stopnie oporu (el.).

Widerstandszeiger; oporowskaz, oporomierz (el.).

Widerstrahl; promień odbity, refleks (fiz.).

Widmung; 1) przeznaczenie; 2) przypis, dedykacya.

Wieder-Schiefer (Wiedaer - Schiefer) ; łupki wiedajskie (geol.).

Wiederaufbau; odbudowa.

Wiederaufbauen; odbudować.

Wiederaufnahme des Verkehrs; przywrócenie ruchu.

Wiederherstellung; przywrócenie do pierwotnego stanu, naprawa, odnowienie, odrestaurowanie.

Wiege (eine Läutervorrichtung); kolebka (sort.).

Wiegen (Gewicht haben); ważyć.

Wiener-Sandstein; piaskowiec wiedeński (geol.).

Wiesenerz p. Raseneisenerz.

Wilde Fiut; wody dzikie (wody zbyteczne polami odchodzące) (górn. sort.) p. Pochflut, Herdflut.

Wilde Laugung p. Laugung.

Wilderstahl (wilder Stahl, Willer-stahl, Willer); stal dzika, surowa, bardzo twarda, surowiec stalowy.

Wilderz (wildes Erz); ruda dzika (górn.).

Wildes Gestein; skała twarda (górn.)

Willemit (Wilhelmit, brachytyper Zinkbaryt); wiiemit (min.).

Willer (Willerstahl) p. Wilderstahl.

Williamsit; wiliamsyt (min.).

Willfahren; zezwolić, przychylić się do żądania.

Willfahrung; zezwolenie, przychylenie się do żądania.

Wiluit p. Vesuvian.

Wind (Gebläseluft); wiatr, dmuch, powietrze (hut.).

heißer —; wiatr gorący, powietrze gorące.

kalter —; wiatr zimny, powietrze zimne.

Windahhrand (beim Frischfeuer) p.

frl P li 17 D PTI

Windbehälter (Windregulator); zbiornik powietrzny, miarkownik (regulator) powietrzny, wiatrozbiór (maszyn. hut.).

Winddruck; ciśnienie (parcie) wiatru. Winddüse p. Düse.

Winde (Lasthebemaschine); dźwigar-ka, dźwig, dźwignik, dźwignica, podnośnica, lewar, winda (maszyn.). Dampf —; dźwigarka parowa, englische —, (Schrauben —); dźwigarka angielska, śrubowa, lewar śrubowy.

Lauf —; dźwigarka przesuwowa, przesuwalna, wózkowa.

Pratzen —; dźwigarka dolnobierna. Schacht —; dźwigarka szybowa, wyciągowa.

Stand —; dźwigarka stała.

Stock —; dźwigarka górnobierna. Wagen —; dźwigarka wozowa, lewar korbowy.

Windeinströmung; wlot powietrza. Winden; 1) wyciągać, wciągać, dźwigać; 2) wić, kręcić.

Winderhitzer; 1) p. Kalorifer; 2) p. Winderhitzungsapparat.

Röhren — p. Röhrenapparat, steinerner — p. Kammerapparat. Winderhitzung p. Lufterhitzung. Winderhitzungsapparat (Winderhitzer) l ei Hochöfen; ogrzewak wiatru (hut.) p. Lufterhitzungsapparat. Windfang p. Wetterfang. Windflügel (einer Windmühle); skrzydła wiatraka (maszyn.).

Windform p. Form (Gebläseform). Windfrischen (Windfrischprozeß); uszczerzanie (świeżenie, fryszowanie) wiatrowe (met.).

basisches —, (basischer Windfrischprozeß) p. Thomas - Gilchrist - Prozeß, saures —, (saurer Windfrischprozeß) ; uszczerzanie sposobem Besse-mera, bessemerowanie. Windführung; przeprowadzenie wiatru (przepuszczenie wiatru rurami od miecha do pieca) (hut. kow.).

Windgang p. Wetterstrecke.

Windgewölbe (eines Schachtofens) p. Formgewölbe.

Windgöpel; kołowrót wiatrowy (maszyn. górn.).

Windheizapparat (bei Hochöfen) p. Winderhitzungsapparat.

Windkammer; 1) nadmuchnia (przy gruszkach bessemerowskich); 2) p. Windkessel.

Windkasten; 1) p. Windkessel; 2) p. Windsammelkasten.

Windkessel (Windkammer, Windkasten, Windraum, Luftkessel) einer Pumpe; kocioł powietrzny, wietrznik, dzwon powietrzny, bania powietrzna (maszyn.).

Druck —; kocioł powietrzny tłoczny.

Saug — ; kocioł powietrzny ssawny.

Windklappe (eines Blasebalges oder Gebläses); klapa wietrzna, powietrzna, wietrznikowa (maszyn, hut.).

Windkraft; siła wiatru.

Windkreuze (Windverband); odwia-trowniki (bud. most.).

Windkunst; wywadniarka (pompa) wiatrowa (poruszana siłą wiatru) (maszyn, górn.).

Windladen; okiennica zewnętrzna.

Windleitung; przewód wiatru, wia-trowód, przewód dmuchowy (hut.).

Windleitungsrohr; (Windleitungsröhre); rura wiatrowa, wiatrociągo-wa (hut.).

Windloch; l)p. Luftloch (Luftschacht); 2) p. Lichtloch.

Windlotte (Windlutte) p. Wetterlotte.

Windmenge (Windquantum); ilość wiatru, powietrza (hut.).

Windmesser (Anemometer); wiatro-mierz, anemometr (fiz. górn.).

Windmühle; wiatrak (maszyn.).

Windmühlenrad (zur Hebung der Sole in die Beete am Meere); koło wiatrakowe (soln.).

Windofen (Zugofen); piec ciągowy (piec z przedechami) (hut.).

Windpfeife; 1) rura powietrzna, przewiewowa (w tamach kopalnianych) (górn.); 2) p. Luftrohr (Luftabzugsrohr).

Windpressung (Pressung des Windes); 1) ciśnienie (wciskanie) wiatru; 2) zgęszczanie wiatru (maszyn, hut.).

Windquantum p. Windmenge.

Windrad (Windmühlenrad); koło wiatrakowe (maszyn.).

Wetterscheider.

P-

(hohler —) ; kąt

Windradgebläse p. Zentrifugalgebläse.

Windraum p. Windkessel.

Windregulator (bei Gebläsen oder Hochöfen) p. Luftregulator, Regulator.

Windrohr (Windröhre); rura wiatrowa (hut.).

Windsammelkasten (Windsamm- j lungskasten, Windkasten, Sannnel-kasten) bei Gabiäsen; skrzynia wia- . trowa, wiatrowpust (maszyn, hut.).

Windschacht p. Wetterschacht.

Windscheider

Windschief; wichrowaty, spaczony.

Windschiefe Linie; linia wichrowata (geom.).

Windseite (Gichtseite,Rührseite) beim Schachtofen oder Frischfeuer; strona podwietrzna, dowietrzna, przeciw-wiatrowa (hut.).

Windseparation; separacya (oddzielanie, rozbiór) wiatrowa (sort.) p. Separation.

Windseparator; separator (oddzielacz) powietrzny (sort.).

Windstein (eines Hochofens); kamień przeciwwiatrowy, wiatrak (hut.).

Wlndstrebe; zastrzał przeciwwiatrowy, wiatrownica (bud.).

Windtrommel p. Wettertrommel.

Windung; 1) zwój (el.); 2) p. Schraubenwindung.

Windungsebene; płaszczyzna zwojowa (el.).

Windungsfläche; powierzchnia zwojowa (el.).

Windungsmethode; sposób uzwojenia, nawijania (el.).

Windungzahl; ilość zwojów (el.).

Windverband p. Windkreuze.

Windzacken (beim Frischfeuer) p. Gichtzacken.

Windzeiger (Windweiser); wiatro-skaz.

Winkel; kąt (geom. fiz. mech. miern.). anliegender —; kąt przyległy. Außen —, (äußerer —); kąt zewnętrzny.

Böschungs —, (natürlicher Bö-schungs —); kąt zesypu.

Brechungs —; kąt załamania. Einfalls —; kąt padania, einseitiger —; kąt jednostronny. Elongations —, (Ausschlag —); kąt odchylenia.

gegenüberliegender —; kąt naprzeciwległy.

gestreckter —; kąt półpełny.

Höhen —, (Erhöhungs —); kąt wzniesienia.

innerer —; kąt wewnętrzny. Komplement —; kąt dopełniający.

konkaver

wklęsły.

Kontingenz — , (Berührungs —) -t kąt zetknięcia, kąt krzywizny, konvexer —; kąt wypukły.

korrespondierender —; kąt odpowiedni.

Kreuzungs —; kąt skrzyżowania. Neben — p. Supplementwinkel. Neigungs —; kąt nachylenia. Peripherie —; kąt obwodowy, rechter —; kąt prosty, reduzierter —; kąt zredukowany, sprowadzony.

Reflexions —, (Ausfall —); kąt odbicia (światła).

Reibungs —; kąt tarcia. Richtungs —; kąt kierunkowy. Scheitel —; kąt wierzchołkowy. Seh —, (Gesichts — , optischer —); kąt optyczny, spitzer —; kąt ostry, stumpfer —; kąt rozwarty. Supplement —, (Neben —); kąt spełniający, przyległy.

Tiefen —, (Senkungs —); kąt spadu, obniżenia.

Verdrehungs —; kąt skręcenia, voller —; kąt pełny.

Voreilungs —; kąt wyprzedzenia, przyspieszenia, prześcigu, poprzedzenia.

Wechsel —; kąt naprzemianległy. Zentri —; kąt środkowy.

— im Halbkreise; kąt w półkolu, kąt na średnicy.

Winkel (Winkelmaß); węgielnica, ką-townica, węgielnik, kątownik (przyrząd do oznaczania kątów prostych) (miern.).

Anschlag — ; węgielnik przykładny, węgielnica przykładna.

Kreuz —; węgielnik krzyżowy, węgielnica krzyżowa.

Wand —; węgielnik (kątownik) łożyskowy, ścienny.

Winkelamboß p. Amboß. Winkelauf tragen (das); nanoszenie kątów (miern.).

Winkelausgleichung; wyrównanie kątów (miern.).

Winkelband; 1) zawiasa kątowa; 2) p. Scheinhaken.

Winkelbeschleunigung p. Beschleunigung.

Winkelbestimmung; wyznaczenie kąta, pomiar kąla (miern.).

Winkelblech (Blechwinkel); blacha kątowa (met.).

Winkelbohrer (Eckenbohrer); korba wiertnicza, krawężna (narz.).

Winkelbuch (Winkelprotokoll); księga kątowa, protokół kątowy (miern.).

Winkeldoppelisolator; izolator kątowy podwójny (eh).

Winkeldübel; kołek kątowy (eh).

Winkeleisen (Eckeisen, eckiges Eisen, L-Eisen, Winkelschiene); kątownik, żelazo kątowe (met.), gleichschenkliges —; kątownik równoramienny.

rundkantiges —; kątownik z brzegami zaokrąglonymi, ungleichschenkliges —; kątownik nierównoramienny.

Winkelfehler; błąd kątowy, błąd kąta (miern.).

Winkelgeschwindigkeit p. Geschwindigkeit.

Winkelgetriebe; koła zębate stożkowe (maszyn.).

Winkelgleichung; równanie kąta, równanie kątowe.

Winkelhaken (Winkelmaß) p. Winkel.

Winkelhalbierende (Winkelhalbierungslinie); współsieczna, dwójsiecz-na (geom.).

Winkelhebel; dźwignia kątowa, kolankowata (mech.) p. Hebel (Kniehebel).

Winkelinstrument; instrument ką-tomierniczy (miern.).

Winkelkopf p. Winkeltrommel.

Winkelkreuz; 1) węgielnica krzyżowa (miern.); 2) krzyż żylny (krzyżowanie prostokątne żył kruszcowych) ; 3) p. Kunstwinkel.

Winkelkreuzstunden; godziny krzyżowe (dwie godziny kompasu różniące się od siebie o 90°) (miern. góra.).

Winkellasche p. Lasche.

Winkelmaß; 1) miara kątowa, miara kąta; 2) p. Winkel.

Winkelmesser p. Transporteur.

Winkelmeßinstrument (Winkelinstrument); instrument kątomier-niczy (miern.).

Winkelmeßmethode; sposób (metoda) pomiaru kąta (miern.).

Winkelmessung; pomiar kątów (miern.).

Winkelprisma; węgielnica pryzmatyczna, pryzmatowa (miern.).

Winkelprotokoll p. Winkelbuch.

Winkelpunkt (einer Leitung); punkt załomu, załom.

Winkelrad (Kegelrad) p. Rad.

Winkelrecht; 1) prostokątny; 2) prostopadły.

Winkelreibebohrer p. Bohrer.

Winkelrepetition; powtarzanie po miaru kątów, repetycya kątów (miern.).

Winkelrohr; węgielnica rurowa (miern.).

Winkelrolle; krążek kątowy (el.).

Winkelschere p. Schere.

Winkelsparren (Gratsparren) p. Sparren.

Winkelspiegel; węgielnica zwierciadlana, zwierciadełkowa (miern).

Winkelstation; 1) stacya kątowa; 2) stacya narożna.

Winkelstoßlade p. Stoßlade.

Winkelstreichmaß; znacznik kątowy, ukośnik (stoi.); p. Streichmaß.

Winkelsumme; suma kątów (miern.).

Winkeltrommel (Winkelkopf); węgielnica bębenkowa (miern.).

Winkelwert; wartość kątowa (miern.).

— der Libelle; wartość kątowa li-beli, przewaga libeli.

Winkelzähne; zęby daszkowate (maszyn.).

Winklersches Schachtsignal; sygnał szybowy Winklera (górn.).

Wippe; 1) duga (drąg do poruszania ciężaru); 2) przełącznik huśtawkowy (eh).

Wipper (Whipper, Aussturzvorrichtung); wywrót (maszyn, górn.).

Wirbel; 1) wir (wiatru, wody); 2) kruczek, zakładka (u okna); 3) czop (kurka); 4) strzemionko (łańcucha mierniczego).

Wirbel (Gestängewirbel, Bohnvirbel) zum Fassen der Bohrstangen; ob-krętka, okrętka, werbel (wierć. ziem.).

Wirbel (Seilwirbel, Seilbügel, Kappe); obkrętka (werbel) linowa (wierć, ziem.).

Wirbelströme (Foucaultströme) prądy wirowe, wichrzące (eh).

Wirbelstromverlust; strata (energii) wskutek prądów wirowych (eh).

Wirbelstück (beim Erdbohrer) p. Kopfstück.

Wirbelstück (Stellschraube) p. Nachlaßschraube.

Wirbelsturm; trąba powietrzna.

Wirbeltiere; zwierzęta kręgowe, kręgowce (geoh).

Wirkeisen; 1) p. Keilhaue; 2) p. Wirk-messer.

Wisniutkupfererz p. Wittichit. Wismutnickelkies p. Saynit. Wismutnitrat (salpetersaures Wismut); azotan bizmutu (ehern.). Wirken (werken, werchen) p. Bauen Wismutocker p. Wismutblüte.

Wismutoxyd iWismutrioxyd); trójtlenek bizmutu, tlenek bizmutawy (ehern.).

Wismutsäure; kwas bizmutowy (ehern.).

Wismutsilber (Wismutsilbererz, Silberwismutglanz, Silberwismuterz, Chilenit); srebro bizmutyczne, chi-lenit (min.).

Wismutsilikat p. Wismutblende. Wismutspat p. Wismutit. Wismutspirale; ślimacze bizmutowe

Wirken (bei der Sprengarbeit) p. Werfen.

(abbauen).

Wirker (Eisenwirker) beim Sinkwerksbetrieb p. Häuer.

Wirkerarbeit (Arbeit des Eisenwirkers) beim Sinkwerksbetrieb p.

Häuerarbeit.

Wirkmesser (Wirkeisen); obeinaez, stróg kowalski (nóż do kopyt koń- j skicii).

Wirksam; skuteczny.

Wirkung; działanie, skutek, efekt.

Wirkungsart; sposób działania.

Wirkungsgrad; 1) stopień działania; |    (el.).

Wismuttelluret p. Tellurwismut, Tetradymit.

Wismutweiß; biel bizmutowa (chem.) Wissenbacher-Schiefer; łupki wis-

senbachskie (geol.).

Wissenschaft; 1)umiejętność, nauka; 2) wiadomość.

Withamit (Whitamit); witamit (min.). Witherit (diprismatischer Halbaryt);

witeryt (min.).

Wittichenit p. Wittichit.

Wittichit (Wittichenit, Kupferwi-smuterz, Kupferwismutglanz, Wismutkupfererz) ; witychenit (min.). Wochenlohn; płaca tygodniowa, zarobek tygodniowy.

Wog (Wogstrecke); chodnik wodny, odpływowy (górn.).

Wöhlerit; weleryt (min.).

Wohlfahrtseinrichtungen; urządzenia humanitarne. Wohngebäude; budynek mieszkalny (bud.).

Wohnhaus; dom mieszkalny (bud.). Wohnstube; izba mieszkalna. Wohnung; mieszkanie, pomieszkanie.

2) sprawność, wydajność; 3) skutek użyteczny.

Wirkungskreis; zakres działania.

Wirkungsweise; skutek działania, skuteczność.

Wirtel (Drehrolle, Stufenrolle, Stufenscheibe); wertel, szyszka, koło stopniowe (tok.).

Wirtschaftsgebäude; zabudowanie gospodarskie, budynek gospodarski |

(bud.).

Wischer; 1) wycior (pręt żelazny do oczyszczania rur płomiennych) (maszyn.); 2) zacieracz (do rysunku).

Wiserin; wizeryn (min.).

Wiserit; wizeryt (węglan wodny manganu) (min.).

Wismut; bismut, piaskokrusz (min.), gediegen — (oktaedrisches —); bizmut rodzimy.

Wismutbleierz p. Wismutsilber.

Wismutblende (Eulytin, Kieselwismut, Kieselwismutblende, Arsenikwismut, wismutisches Blenderz, do-dekaedrische Demantblende); euli-tyn, blenda bizmutowa (min.).

bizmutowa (min.).

Wismutblüte (Wismutocker); ochra Wohnungshygiene; hygiena mieszkania.

Wismutbutter (Wismutchlorid); ma- Wohnzimmer; pokój mieszkalny, sło bizmutowe, chlorek bizmutowy Wölben; sklepić, przesklepić (bud.), (ehern.).    Wölbfläche (innere Gewölbsfläche)

Wismuterz; ruda bizmutowa (min.).    p. Gewölbsleibung.

Wismutglanz (Bismutin, prismati- Wölbhöhe (Gewölbshöhe)p. Gewölbs-scher Wismutglanz); błyszcz bizmu-    pfeil.

tu, bizmutyn (min.).    Wölbstärke p. Gewölbsstärke.

Wismutglätte; glejta bizmutowa.    Wölbstein p. Keilstein.

Wismutgold p. Maldonit.    Wölbstütze; podpora sklepienia.

Wismutit (Bismutit); bizmutyt,    spat    Wölbung; 1) sklepienie, łuk, wypu

bizmutowy (min.).

Wismutkobalterz (Wismutkobaltkies) p. Kerstenit.

kłość (bud.); 2) mazuch, sklepnik (przejście sklepione od czeluści do czeluści przy wielkim piecu) (hut.).

Würfelerz

Würfelförmig; sześcienny, kostkowy.

Würfelkohle (Würfel); węgiel kostkowy, kostki (górn.).

Würfelsalpeter (Natronsalpeter); azotan sodowy (chem.).

Würfelspat p. Anhydrit.

Würfelstein (Borazit); bora cyt, boran magnezyi (min.).

Würfelsystem p. Kristallsystem.

Wurfkraft; siła rzutu (mech.).

Wurfschaufel (zum Wasserschaufeln); chlustak (górn.).

Wurfsieb p. Durchwurf.

Wurfweite; dalekość (przelot) rzutu (mech.).

P;

Wölbungslinie; linia sklepienna, obłączystość (bud.).

Wölchit (Antimonkupferglanz, pri-smatoidischer Dystomglanz); welchit, błyszcz ant ymono wo - miedziany (min.).

Woli; 1) p. Fimmel; 2) p. Eisensau.

Wolfabbrand (beim Frischfeuer) p. Aschenzacken.

Woliachit; wolfachit (min.).

Wolf eisen (Wolfseisen) beim Frischfeuer p. Aschenzacken.

Wolfram (Scheel, Tungsteinmetall);

1)    wolfram, tungsten (ehern, met.);

2)    p. Wolframit.

Wolframate (wolframsaure Salze); wolframiany (ehern.).

Wolframbleierz p. Scheelbleierz.

Wolframerz; ruda wolframowa (min.).

Wolframin p. Wolframocker.

Wolframit (Wolfram, prismatisches Scheelerz); wolframit, szelin zżela-ziony (min.).

Wolframocker (Wolframin); ochra wolframowa, tunstyt (min.).

Wolframoxyd (Scheeloxyd); tlenek wolframowy (chem.).

Wolframroheisen; surowiec wolframowy, surowizna wolframowa (met.).

Wolframsäure (Scheelsäure); kwas wolframowy (chem.).

Wolframsäureanhydrid (Wolfram-trioxyd, Scheelsäureanhydrid); bezwodnik kwasu wolframowego (chem.)

Wolframsaure Salze (Wolframate); wolframiany (chem.).

Wolframstahl; stal wolframowa (met.).

Wolfsbergit p. Kupferantimonglanz.

Wolfseisen (Wolfeisen) p. Aschenzacken.

Wolfseite (eines Frischfeuers); ściana tylna (met.).

Wolfsfeuer (Luppenfeuer); dymarka (met.) p. Luppenfeuer.

Wolfsofen p. Stückofen.

Wolfsrachen (Fallfangschere, Kluppe mit zwei gezahnten Annen); wilk, chwytacz zębaty (wierć, ziem.) p. Fallfangschere.

Wolfstahl p. Rennstahl.

Wolger (Wulger, Schießwolger, Ton-wulcher, Lettennudel, Schießnudel); przybitka (przysypka, nabojka) iłowa (górn.).

Wolkenachat; agat obłoczny (min.).

Wolkonskoit; wołchonskoit (min.).

Wollastonit (Tafelspat, Schalstein, prismatischer Augitspat); wolastonit, spat tabliczkowy, warstwowiec (min.)

Wolnyn (Schwerspat); wolnyn (min.).

Woodwardit; wodwardyt (min.).

Wootz (Wootzstahl, indischer Stahl); stal indyjska (met.).

Wörthit; wertyt (min.).

Wragstein (schwach gebrannter Ziegel); cegła okopciałka, niedopałka (bud.).

Wuchtbaum p. Hebebaum.

Wulfenit p. Gelbbleierz.

Wulst; 1) p. Bund; 2) p. Falz; 3) wypukłość (nabrzmiałość) pokładu (geol.).

Wundererde sächsische p. Tera-tolith.

Wundersalz (Mirabilit) p. Glaubersalz.

Wunderscheibe (Wundertrommel); fenakistoskop, stroboskop.

Wünschelrute (Zauberrute, Glücksrute, Zwiesel); różdżka czarodziejska, wieszezbiarska, poszukiwawcza i (górn.).

Wurf; rzut (mech.).

horizontaler —; rzut poziomy, schiefer —: rzut ukośny, vertikaler —; rzut pionowy.

Wurfbewegung; ruch rzutowy (mech.).

Wurfdamm; tama nasypowa (prze-ciwpożarna w kopalni) (górn.).

Würfel (reguläres Hexaeder); sześcian, kostka (geom. kryst.).

Würfel (beim Steinkohlenbergbau) p. Würfelkohle.

Würfelbau (bei erdigen Braunkohlen); odbudowa w kostki, odbudowa stro-powo - kostkowa (górn.).

Würfeleisen (Roheisen in Würfeln); surowizna (surowiec) kostkowa.

Pharmakosiderit.

Wurfwinkel; kąt rzutu (mech.).

Wurm; 1) robak; 2) czerw.

Wurmfraß (Wurmstich); czerwli-wość, robaczliwośó.

Wurmgetriebe; przewód ślimakowy.

Wurmkrankheit; choroba pasorzy-tnicza.

Wurmstich p. Wurmfraß.

Wurmstichig; czerw li wy, robaczliwy.

Wurtzit; wurcyt (min.).

Wurzel; 1) korzeń; 2) pierwiastek (mat.).

— ausziehen; wyciągać pierwiastki, pierwiastkować.

Wurzel der Gleichung; pierwiastek równania (mat.).

Wurzel der Spitzschiene p. Zungenwurzel.

Wurzelexponent; wykładnik pierwiastkowy (mat.).

Wurzelplatte (Wurzelstock) des Wechsels; osada iglicy (kol.).

Wurzelzeichen; znak pierwiastkowy (mat.).

Wüste; puszcza, pustynia, step (geol.).

Wüste Grube; kopalnia pusta, opustoszała, opuszczona (górn.).

Wüstensalz p. Steppensalz.

X.

X-Achse; oś X, oś iksów (geom.). Xenotim (Ytterspat, Yttrophosphat, Xanthit; ksantyt (min.).    pyramidaler Retinbaryt); ksenotym,

Xanthokon; ksantokon (min.).    fosforan itru, spät itrowy (min.).

Xanthophyll (Blattgelb); ksantofil. Xonotlit; ksonotlit (min.). Xanthophyllit; ksantofilit, wałujewit X-Strahlen (Röntgenstrahlen); pro-(min.).    mienie X, promienie Roentgena (el.).

Xanthosiderit; ksantosyderyt (min.). Xylit (Xylith); ksylit (min.). X-Eisen (Kreuzeisen); żelazo krzy- Xylochlor; ksylochlor (min).

żowe, krzyżówka, krzyżownik (met.). Xylotil (Bergholz); ksylotyl, drzewo Xenolith; ksenolit (min.).    górne (min.).

Y.

Y-Achse; oś Y, oś ipsylonów (geom.). Yanolit (Yanolith, Axinit); aksynit, kliniastek, sklistyniec, skluteń (min.). Yard (englische Elle); jard (0-914 m). Ytterbit (Gadolinit, hemiprismatisches Melanerz); gadolinit (min.). Yttererde p. Yttriumoxyd. Ytterspat p. Xenotim.

Yttria p. Yttriumoxyd.

Yttrium; itr, itryn (chem.).

Yttriumoxyd (Yttererde, Yttria); tlenek itrowy, itrya (chem.).

Yttrocerit (pyramideler Cererbaryt); itroceryt (min.).

Yttroilmenit; itroilmenit (min.).

Yttrophosphat p. Xenotim.

Yttrotantalit (Yttrotantal); itrotan-talit (min.).

Yttrotitanit (Keilhauit); itrotytanit, keilhauit (min.).

Z.

Zacken; 1) ostrze, kolec; 2) ostry szczyt (wierzchołek) góry.

Zacken (die Zacke, Frischzacken, Abbränder, Feuerplatte, Stein) eines Frischfeuers; całka, ostawa (ściana z płyty sui'owiznowej w ognisku fryszerskiem) (met.).

Zackenanker (Zahnanker); twornik zębaty (el.).

Zaffer (Zaffra, Saffer, Kobaltsafflor) p. Safflor.

Zagei (Zaggel) p. Knüppel.

Zäh (zähe); ciągły, ciągliwy, gibki, giętki.

Zähepochen (Zähpochen, Totpochen) p. Pochen (Totpochen).

Zähflüssig (von Schlacken); tęgo-płynny, trudnopłynny, ciągnący się, eiągliwy (hut.).

Zähgerinne (Schlammgerinne) p. Schlammrinnen.

Zähhäuptel (Zähheidel); głowizna miałka, miał rudny (sort.).

Zähigkeit; wisność, ciągliwość (ma-teryału).

Zähkupfer p. Raffinatkupfer.

Zahl; liczba (mat.).

abstrakte —; liczba oderwana, allgemeine —; liczba ogólna, benannte —; liczba mianowana, besondere —; liczba szczególna. Dezimal —; liczba dziesiętna, einfach benannte —; liczba mianowana pojedyńcza. ganze —; liczba cała. gemischte —; liczba mieszana, gerade —; liczba parzysta, gerade entgegengesetzte —; liczba wprost przeciwna.

Grund —; liczba zasadnicza, wartość zasadnicza, negative —; liczba ujemna, positive —; liczba dodatna. Potenzgrund —; (Potenzbasis); zasada potęgowa.

Prim —; liczba pierwsza, rationale —; liczba wymierna, reele —; liczba rzeczywista, relative —; liczba względna, römische —; liczba rzymska, unbekannte —; liczba niewiadoma, nieoznaczona.

unbenannte —; liczba niemiano-wana.

ungerade — ; liczba nieparzysta, vielfache —; liczba wieloraka, zusammengesetzte benannte —; liczba mianowana złożona.

Zählapparat (Zähler); przyrząd do liczenia, liczydło (maszyn.).

Zahlbar; płatny, wypłatny.

Zahlen; płacić, zapłacić.

Zählen; liczyć (mat.).

Zahlengleichung;równanieliczbowe.

Zahlentheorie ; teorya liczb.

Zähler; 1) licznik (w ułamku) (mat.); 2) miernik (el.).

Zählerbrett; tablica (płyta) miernikowa (el.).

Zählerkasten; skrzynka miernikowa, mechanizm miernikowy (el.).

Zahltag; dzień wypłaty.

Zahlung; zapłata.

Zahlungsanweisung; przekaz wypłaty, upoważnienie na wypłatę, asy-gnacya (kas.).

Zahlungsbedingnis (Zahlungsbedingung) ; warunek zapłaty, spłaty.

Zahlungsbogen; arkusz (karta) wypłat (płac urzędniczych) (kas.).

Zahlungsliste (Lohnliste) p. Liste.

Zahlungstermin (Zahlungsfrist); termin wypłaty, rata.

Zählwerk ; liczydło, licznik (maszyn.).

Zahlwoche; tydzień wypłaty.

Zahn (pl. Zähne) eines Zahnrades; ząb (maszyn.).

hölzerner eingesetzter —,

(Kamm); ząb drewniany, palec.

Zahnanker p. Zackenanker.

Zahnbohrer (gezahnter Glockenbohrer, gezahnte Büchse, Ringbohrer, Kieselglocke); świder dzwonowy zębaty, dzwoniec zębaty, świder pierścieniowy (wierć. ziem.).

Zahnbreite; szerokość zęba (maszyn.).

Zahndicke; grubość zęba (maszyn.).

Zahndimensionen; wymiary zęba (maszyn.).

Zahndruck; parcie (ciśnienie) zęba (maszyn.).

Zahneisen; 1) zębacz, żelazko zębate (stoi.); 2) p. Zaineisen.

Zähnezahl; ilość zębów (maszyn.).

Zahnflanke; bok zęba (maszyn.).

Zahnform (Zahnprofil); kształt (obrys, zarys) zęba (maszyn.).

Zahnfräsmaschine; frezownica (wycinarka) zębów (techn.).

Zahnfuß; pień zęba (maszyn.).

Zahngesperre; wechwyt zębaty (maszyn.).

Zahnhammer; zębak, zębnik, młotek nazębnik.

Zahnhobel p. Hobel.

Zahnhöhe; wysokość zęba (maszyn.).

Zahnkolben (Erweiterungsbohrer von Degousee); rozszerzacz zębaty, pal-czasty (wierć. ziem.).

Zahnkopf; głowa zęba, wierzchołek zęba (maszyn.).

Zahnkranz; wieniec uzębiony, zębaty (maszyn.).

Zahnkrone; korona zęba (maszyn.).

Zahnkupplung p. Kupplung.

Zahnlänge p. Zahnhöhe.

Zahnlücke; 1) wręb zębów (maszyn.); 2) przerwa (odstęp między dwoma ząbkami pod gzymsem w stylach starożytnych) (arch.).

Zahnmeißel p. Meißel.

Zahnprofil p. Zahnform.

Zahnrad (gezahntes o.verzahntesRad); koło zębate, zazębione (maszyn.), äußeres —, (— mit äußerer Verzahnung); koło zębate zewnętrzne, koło zębate z uzębieniem zewnętrz-nem.

gerades —, (zylindrisches —, Stirnrad, Spornrad); koło zębate walcowe, walcowate, storcowe, czołowe, getriebenes —; koło zębate pędzone.

inneres —, (— mit innerer Verzahnung); koło zębate wewnętrzne, koło zębate z uzębieniem wewnętrz-nem.

konisches —, (Kegelrad, Winkelrad); koło zębate stożkowe, ostro-krężne.

treibendes —; koło zębate napę-dne.

— mit hölzernen o. eingesetzten Zähnen (— mit Seitenverzahnung, Kronrad, Kammrad); koło zębate pal-czaste, koło z zębami drewnianymi, koło zębate drewniane.

Zahnradbahn; kolej zębata, zazębiona (kol.).

Zahnräderwerk (Zahnräder, Triebwerk) p. Getriebe (Zahnrädergetriebe).

Zahnradübersetzung; przekładnia zębata (maszyn.).

Zahnradvorgelege; przystawka zębata, przystawka z kołami zębatemi (maszyn.).

Zahnradwinde; dźwigarka (winda) z kołami zębatemi (maszyn.); p. Winde.

Zahnreibung; tarcie międzyzębne.

Zahnsägedach; dach wielogrzbie-towy (bud.).

Zahnschiene p. Schiene.

Zahnschmatzen p. Schmatzen.

Zahnstange (Kerbeisen, gekerbte o. gezähnte Stange); 1) drążek zębaty, zębak, zębnica (maszyn.); 2) karbo-wanka, zębiatka (w upustach, u dźwi-garek i t. d.).

Zahnstangenantrieb; napęd drążkiem zębatym (maszyn.).

Zahnstangenwinde; dźwignik zę-bnicowy, dźwigarka z prętem zębatym (maszyn.).

Zahnstärke (Zahndicke); grubość zęba (maszyn.).

Zahnsteine p. Schmatzen.

Zahnteilung; podział zębów.

Zahntrieb; zębnik, tryb (maszyn.).

Zahntriebverzahnung (Triebstockverzahnung) p. Verzahnung.

Zahntürkis (Odontolith); turkus świeży, odontolit (min.). Zahnverbindung; połączenie zębate, zazębienie (stoi. maszyn.). Zahnzwischenraum; 1) międzyzę-bie (u piły); 2) wręb (u kół zębatych).

Zähpochen (Zähepochen, Totpochen);

tłuczenie na miałko (sort.).

Zain (Barre); sztaba (szeroka) (lana, kuta lub walcowana) (met.). Zaineisen p. Krauseisen. Zaineisenhammer (Zainhammer); 1) p. Reckhammer; 2) kuźnica z ogniskiem i młotem.

Zainen; 1) kuć, wydłużać, wyciągać;

2) dzielić (na sztaby) (met.).

Zainer (Reckschmied); fryzownik (wykuwający drobne żelazo pod lekkimi młotami fryszerskimi z ruchem pospiesznym) (met.).

Zainfeuer Zainschmiede); 1) cajniar-nia (ognisko z młotem cajniarskim); 2) topornia.

Zainschmiede p. Zainfeuer. Zambonische Säule(trockene Säule);

stos Zamboni’ego, stos suchy (el.). Zange; kleszcze, szczypce, obcęgi, cęgi (narz.).

Anbinde —; kleszcze odlewnicze. Beiß —, (Kneip —, Zwick —); kleszcze ostre, nożycowe, obcęgi krające.

Bind —, (Draht —); kleszcze drutowe, kleszcze do drutu.

Deck —, (Falz —); kleszcze blacharskie, zaginadło.

Feder —, (Federheber); kleszcze sprężynowe.

Feuer —, (Kohlen —); kleszcze ogniowe, kleszcze (szczypce do ognia.

Flach — p. Plattzange.

Greif —; 1) kleszcze chwytne, zębate; 2) kleszcze ręczne, große —, (Schrötlings —); kleszcze wielkie, kleszczysko. hintere —; kleszcze tylne, cęgi tylne, docisk tylny (stok), kleine —; kleszcze małe, kleszczyki, obcążki.

Leim —; kleszcze klinowe, śruba stolarska (stok).

Löt —; kleszcze lutownicze.

Nagel —; kleszcze gwoździowe, kleszcze (szczypce) do gwoździ. Platt —, (Flach —); kleszcze kowalskie większe, kleszcze płaskie, pospolite.

32

Zange.

498

Zaum Pronys.

Zange; kleszcze, szczypce, obcęgi, cęgi (narz.).

Plombier —; kleszcze (szczypce) plombowe, obcęgi do plombowania. Probier —, (Kluft); kleszcze pro-bierskie, probiercze, tyglowe.

Rohr —; kleszcze (szczypce) rurowe, cewiaki.

Rund —; kleszcze krągłe, okrągłe. Schieh —; kleszcze z nasuwką. Schmiede —, (Zange); kleszcze kowalskie, kuźnicze, kuzienne.

Spitz —;    1) kleszcze (szczypce,

obcążki) spiczaste; 2) kleszcze ka-błąkowe.

Tiegel —, (Bauch—); kleszcze tyglowe (chem.).

vordere —; kleszcze (cęgi) przednie, docisk przedni (stoi.).

Zieh —; kleszcze do wyciągania, kleszcze druciarskie.

Zwick — p. Beißzange.

Zange (Bohrzange, Bohrkluppe) p. Kluppe.

Zängehammer (Zänghammer) p.

Hammer (Puddelhammer). Zängemaschine (Zängemühle) p. Luppenmühle.

Zängemühle p. Luppenmühle. Zangen (das Zängeln) der Luppe, des Deuls; cyngowanie, młotowanie, kucie, odżużlanie (met.). Zangenfanghaken p. Fallfangschere. Zängewalzen p. Luppenwalzen. Zängewalzwerk p. Luppenwalzwerk. Zänghammer (Zängehammer) p.

Hammer (Puddelhammer).

Zapfen (einer Welle); czop (maszyn.). Achs —, (Achsstummel, Achsschenkel) ; czop osiowy, szyjka osi (u wózków).

ebener Ring —; czop pierścieniowy (pierścieniasty) płaski.

Hals —; czop szyjowy, środkowy, szyja wału.

Kamm —; czop grzebieniasty, pierścieniowy, zwora grzebieniasta. Kugel —; czop kulisty, gałkowy. Kurbel —, (Kurbelwarze); czop korbowy, czop korby.

Mittel —; czop środkowy, pośredni. Ring —; czop pierścieniowy, pierścieniasty.

Spur —, (Steh —, Stütz —); czop pionowy, stojący, stopowy.

Stirn —, (Trag —); czop czołowy, czelny, leżący.

Stütz — p. Spurzapfen.

Trag — p. Stirnzapfen.

Überwasser —; czop nadwodny, górny (u turbiny).

Unterwasser —; czop podwodny, dolny (u turbiny).

Zapfen (bei Holzverbindungen); czop. Brust —; czop piersiowy, czop z odsadzką.

Doppel —, (Zwillings —); czop podwójny, bliźniaczy, geächselter —; czop zbarczony. gewöhnlicher —; czop prosty. Jagd —; czop wtłoczny.

Kreuz —; czop krzyżowy, schräger —; czop ukośny.

Seiten —; czop skrajny, zurückgesetzter —; czop odsądzony.

Zapfenbalken (Zapfenstück); ocap (wierzchnia belka ściany drewnianej, wiążąca budowlę od góry) (bud.).

Zapfenband; zawiasa czopowa (ślus.).

Zapfenbank (Angewäge, Angewiege, Anwelle); podwalina (maszyn.).

Zapfenbohrer; 1) p. Bohrer; 2) p. Kernbohrer.

Zapfendurchmesser; średnica czopa (maszyn.).

Zapfendruck; ciśnienie czopowe.

Zapfenfeile; pilnik czopowy (techn.).

Zapfenförmig; czopowaty.

Zapfenlager p. Wellenlager.

Zapfenlagermetall p. Metall.

Zapfenlänge; długość czopa (maszyn.)

Zapfenloch; gniazdo, stępka (wyżłobienie w drzewie, w które czop szczelnie wchodzi) (bud.).

Zapfenlöffel p. Kernlöffel.

Zapfenreibung; tarcie czopowe (czopa) (maszyn.).

Zapfenring; pierścień czopowy, zgrubienie czopa (maszyn.).

Zapfensäge p. Säge (Absatzsäge).

Zapfenschloß (beim Bohrgestänge); zamek czopowy (wierć. ziem.).

Zapfenstativ p. Stativ.

Zapfenstück p. Zapfenbalken.

Zapfwasser; woda czopowa (sort.).

Zapiekankensalz (Stöckelsalz) p. Fuderlsalz.

Zaratit (Texasit) p. Nickelsmaragd.

Zarge (Einfassung, Rand); 1) krawędź, brzeg, kraj, rama; 2) wątor (u beczki); 3) łub, łubina (osłona kamieni młyńskich); 4) rama okienna; 5) odrzwia; 6) dzwono (carga) kotła.

Zauberlaterne p. Skioptikon.

Zauberrute p. Wünschelrute.

Zaum Pronys (Bremsdynamometer) p. Prony’scher Zaum.

Zaun.

499

Zement.

Zaun (Hecke); płot.

Zaunpfahl; kół (pal) płotu.

Zeagonit; zeagonit, gismondyn (min.).

Zeche; 1) p. Bergwerk; 2) p. Zechenhaus; 3) cech górniczy, gwarectwo górnicze, związek górniczy (górn.). metallische —, (Erz —) p. Erzbergwerk.

Zeche dunkel bauen; zaniechać chodnik, kopalnię (górn.).

Zechenbuch p. Fahrbuch.

Zechenhaus (Zeche, Huthaus); dom zborny, zapisowy, nadszybowy, jata, cechownia (górn.).

Zechenschmiede p. Bergschmiede.

Zechenstube (Anstaltzimmer, Anstalt) p. Anstaltstube.

Zechmeister; cechmistrz, przełożony związku górniczego (górn.).

Zechstein (Zechsteinbildung, Zechsteinformation) ; cechsztyn, cech-sztajn (górne warstwy formacyi perm-skiej) (geol.).

Zechsteingips; gips cechsztynowy.

Zechsteinkalk; wapień cechsztynowy (geol.).

Zechsteinkonglomerat; zlepieniec cechsztynowy (geol.).

Zehnt (Zehent, das Zehnte, Bergzehend) p. Frone.

Zehnter p. Urbarer.

Zehrgeld; strawne.

Zeichen; znak.

Zeichenbrett p. Reißbrett.

Zeichendreieck; trójkąt rysowniczy, kątówka, ekierka.

Zeichenkreide; kreda (techn.).

Zeichenpapier p. Papier.

Zeichenschiefer (Zeichnenschiefer); łupek napisowy, ampelit (geol.).

Zeichentisch; stół rysowniczy, stół do rysunków.

Zeichenvorlage; wzorekrysunkowy.

Zeichnen; 1) rysować; 2) znaczyć, naznaczyć; 3) podpisać.

Zeichner; rysownik.

Zeichnung; rysunek.

ZeichnungsbTatt; papier (arkusz) rysunkowy.

Zeichnungssaal; sala rysunkowa, rysownia.

Zeiger; wskazówka, skazówka, wskaźnik.

Zeigerablesung; przeczyt wskazówkowy.

Zeigerelektrometer; elektromierz (elektrometr) wskazówkowy (el.).

Zeigergalvanometer; galwanometr wskazówkowy (el.).

Zeigerwage (Neigungswage); waga wskazówkowa.

Z-Eisen; żelazo zetowe, zetownik, zetówka (met.).

Zeit; czas.

Abfahrts —; czas odjazdu. Ankunfts —; czas przyjazdu.

Fahr —; czas jazdy, mitteleuropäische —; czas środ-kowo-europejski. mittlere —; czas średni.

Orts —; czas miejscowy.

Stern —; czas gwiazdowy.

Zeitabschnitt (Zeitraum, Epoche); okres, epoka.

Zeitachse; oś czasu (mech.).

Zeitalter (geologisches); okres geologiczny (geol.).

Zeitangabe; podanie czasu.

Zeitbestimmung; 1) wyznaczenie czasu, dnia; 2) oznaczenie czasu (miern.).

Zeitdauer; czas, okres, trwanie.

Zeitdifferenz; różnica czasu.

Zeiteinheit; jednostka czasu.

Zeitintervall (Zwischenzeit, Zeitfrist) ; międzyczas, rozkres.

Zeitpunkt; czas, pora, chwila.

Zeitverlust; strata czasu.

Zeitverwandlung; zamiana czasu.

Zeitzünder; zapalnik (elektryczny) czasowy, opóźniony (górn.).

Zelle; 1) korcówka, korczyna, komórka, skrzynka (koła wodnego); 2) ogniwo, komórka (el.).

Zellenrad (Schöpfrad mit Zellen); czerpak korcówkowy (maszyn.).

Zellenrad (Wasserrad mit Zellen); koło komórkowe, przegródkowe, kor-cówkowe (maszyn.).

Zellenregulierung (der Turbinen); nastawianie wlotu (turbin) (maszyn.).

Zellenschalter; ładownica, doprzę-garka, nastawnica (el.). einfacher — ; ładownica pojedyncza, jednorzędowa.

Zellenspannung; napięcie komórki.

Zellulose; celuloza, błonnik drzewny, drzewnik (techn.).

Zeltdach p. Dach.

Zement; cement (bud.), langsambindender —; cement po-woii-wiążący, krzepnący.

Portland —; cement portlandzki. Roman — (Zementkalk); cement rzymski, wapno cementowe, schnellbindender —; cement szybko-wiążąey, krzepnący.

Scott’s —; zaprawa Scotfa.

32*

CSCSCSCSCS CS N CS CS CS CS CS N CS CS CS    CS    CS NNNNNN NNN N

SSEJŁ*⁸ & a 1 3 i 3 Sf fąESf    I    g f    V Sf ?| ifż'1 s?S

§-w g I ® l,g    »I b*? b g 5    IgfS®!.! Io 5*    ||*gs

PfP |i»|sl⁴' §TR!r^llsgll sä? f fss    •§

Sf-.sls    -"'I¹    I    all    p“l§i    »IloLf    Ifs-    8    ;tr    sil    |t»f|    I

I III    *i    ifiilf    I    I    m    II    m    IfllP    H    I    H    III    llf-ie    I

i ifp    n    I    ipi    11    |i?    «-i    pi    ipn;    tif    i.    I    in    fiü*    i

p ■&    8 3    *    sfs»    §    f    £=    §•?    gas    s-|js£ś|    a- I    ą    S g    8 £    S »    =

ES CS

Zementstahlwerk; cementownia (huta z piecami do cementowania).

Zementstein p. Zementkunststein.

Zementtrottoir; chodnik (trotuar) cementowy (bud.).

Zementverputz; wyprawa cementowa (bud.).

Zementwasser (Kupferwasser); woda cementowa (geol. met.).

Zenit (Zenith, Scheitelpunkt am Himmel); zenit (astr.).

Zenitdistanz (Zenithdistanz); odległość zenitalna, odległość zenitu (astr).

Zenitpunkt (Zenithpunkt); punkt zenitowy (astr.).

Zentesimal (hundertteilig); setny, przez sto podzielny.

Zentesimalwage p. Wage.

Zentner; cetnar, centnar.

Meter — (metrischer —); cetnar metryczny (100 kg).

Zentnergedinge (kubisches Gedinge'; ugoda cetnarowa. sześcienna p. Geding.

Zentnersalz (Formalstein); sól centnarowa, centnarka (sól w kruchach czyli kawałkach, wagi około jednego centnara, w Wieliczce i Bochni niegdyś wytwarzana) (soln.).

Zentral (im Mittelpunkt befindlich, mittelständig); dośrodkowy, środkowy, centralny.

Zentralbehörde (oberste Behörde); władza naczelna, najwyższa.

Zentralbewegung; ruch środkowy, centralny, dośrodkowy (mech.).

Zentralbohrer p. Bohrer.

Zentraldirektion; dyrekcya główna.

Zentrale (elektrische Zentralstation); elektrownia, stacya wytwórcza, elektryczna stacya centralna (el.).

Zentrale (Zentrallinie, Mittellinie); dośrodkowa (geom.).

Zentrale Bewetterung (der Grube); przewietrzanie środkowe (górn.).

Zentrale und diagonale Bewetterung (der Grube); przewietrzanie środkowe i przekątnfe (górn.).

Zentralheizung; ogrzewanie centralne, zespolone.

Zentralisation (Vereinheitlichung, Zusammenziehung); centralizacya, skupienie.

Zentralklemmung; sprzęg środkowy (miern.).

Zentralkondensation p. Kondensation.

Zentralkraft (Zetripetalkraft); siła dośrodkowa (mech.).

Zentrallinie p. Zentrale.

Zentralprojektion; rzutowanie środkowe. rzut środkowy (geom.).

Zentralpunkt; punkt środkowy, zbieżny, centralny.

Zentralschmierapparat; smarownica samodzielna, centralna.

Zentralschmierung; smarowanie środkowe, centralne.

Zentralstation elektrische p. Zentrale.

Zentralumschalter; przełącznik centralny (el.).

Zentralvulkan p. Vulkan.

Zentralwechselstellung p. Wechselstellung.

Zentralweichenplatte (Zentralwechselplatte); płyta zwrotnicza, centralna (górn.) p. Wechselplatte.

Zentralweichenstellung p. Wechselstellung.

Zentralweichenwächter p. Weich en Wächter.

Zentrierapparat p. Zentriervorrichtung.

Zentrieren (mittelständig machen); środkować, wierzchołkować, pionować, centrować, odrzutować (miern.).

Zentrierplatte; krążek (płytka) do centrowania, wierzcholkowania.

Zentrierung ; 1) środkowanie, centrowanie, wierzchołkowanie; 2) odrzutowanie (stolika mierniczego) (miern.).

Zentrierungsfehler; błąd centrowania (miern.).

Zentriervorrichtung (Zentrierapparat); przyrząd (urządzenie) do środkowania, centrowania, pionowania, środ-kownik (miern.).

Zentrifugal (auseinanderstrebend, mittelpunktfliehend); odśrodkowy, centryfuga lny (mech).

Zentrifugalbeschleunigung; przyspieszenie odśrodkowe (mech.).

Zentrifugalgebläse (Schleuderge-bläse, Ventilatorgebläse, Windradgebläse, Fächergebläse, Flügelgebläse); dmuchawa odśrodkowa, wentylator odśrodkowy, wietrzak (maszyn, hut.).

Zentrifugalkraft p. Kraft.

Zentrifugalmaschine p. Zentrifuge.

Zentrifugalmoment; moment odśrodkowy (mech.).

Zentrifugalmühle (Schleudermühle); młyn odśrodkowy, szarpacz (sort ).

Zentrifugalpendel p. Fendel.

Zentrifugalpumpe (Saugschwung-heber,Saugschwungpumpe,Schwung-pumpe, Schleuderpumpe) p. Pumpe.

Zentrifugalregulator p. Regulator.

Zentrifugalventilator (Wettertrommel) p. Ventilator.

Zentrifuge (Zentrifugalmaschine, Schwungmaschine, Schleudermaschine') ; maszyna odśrodkowa, wirówka, centryfuga (maszyn, fiz.). Differential —; wirówka (centryfuga) różnicowa (soln.).

Zentrifugentrocknung; suszenie w wirówkach, w centryfugach (soln.).

Zentripetal (zusammenstrebend); dośrodkowy (mech.).

Zentripetalbeschleunigung; przyspieszenie dośrodkowe (mech.).

Zentripetalkraft (Zentralkraft, Annäherungskraft); siła dośrodkowa (mech.).

Zentrisch; współśrodkowy, centralny (geom.).

Zentriwinkel; kąt środkowy (geom.).

Zentrum p. Mittelpunkt.

Zentrumbohrer p. Bohrer.

Zeolith; zeolit (min.).

Zepharovichit; zefarowichit (min.).

Zerbrechen; rozłamać, złamać.

Zerbrechlich; łamliwy, kruchy.

Zerbrechlichkeit; łamliwość, kruchość.

Zerbröckeln; pokruszyć, kruszyć, rozdrobić.

Zerdrehungskraft p. Kraft.

Zerdrücken; zgnieść, rozgnieść, roz-miażdżyć.

Zerdrückungskraft; siła zgniatająca, miażdżąca (mech.).

Zerfallen; dzielić się, rozpadać się.

Zerfließlich (zerfließbar); rozpływający się.

Zergabeln sich p. Gabeln.

Zerhauen (zerhacken); rozrąbać, rozsiekać.

Zerkleinern; rozdrabniać, kruszyć, miażdżyć, rozkruszać (rudę) (sort.).

Zerkleinerung (das Zerkleinern); rozdrabinnie, rozdrabnianie (sort.). Fein —; rozdrabianie ostateczne. Grob —; rozdrabianie wstępne.

Zerkleinerungsanlage; urządzenie do rozdrabiania, rozdrabniania (sort.).

Zerkleinerungsapparat (Zerkleinerungsvorrichtung): przyrząd do rozdrabiania, rozdrabniania (sort.).

Zerkleinerungsmaschine; maszyna do rozdrabiania, rozdrabniania, rozdrabiacz. rozbijacz (sort.).

Zerklüftet (vom Gestein); popękany, rozpadnięty, rozszczepiony, rozerwany, szczelinowaty (geol.).

(sich zertrümmern, sich zerschmeißen, zerwerfen, Trümmer absetzen); rozerwać się, rozgałęziać się (geol.).

Zerklüftung (des Gesteins); rozpadlina, rozszczepienie, szczelinowatość.

Zerknickung; zgniecenie, zmiażdżenie, wyboczenie.

Zerknickungsfestigkeit (riickwir-dende Festigkeit) p. Festigkeit.

Zerlegen; rozebrać, rozkładać.

Zerlegung; 1) rozkład (sił); 2) rozłożenie (maszyn.); 3) rozbiór (chem.).

Zermahlen; zemleć, rozemleć (sort.).

Zermalmen; zgnieść, zgniatać, rozgnieść, skruszyć (sort.).

Zerpochen; roztłuc, potłuc (sort.).

Zerquetschen; rozgnieść, zgnieść, rozmiażdżyć (sort.).

Zerreiben; rozcierać, rozetrzeć.

Zerreiblich (bei Mineralien und Gesteinen); kruchy, krupiasty, roztar-liwy.

Zerreißung; rozcieranie, roztarcie.

Zerreißbar (zerreißlich); rozerwliwy, łatwy do rozerwania.

Zerreißen (entzwei reißen); 1) drzeć, podrzeć; 2) rozdzierać, rozrywać, rozedrzeć.

Zerreißfestigkeit (absolute Festigkeit) p. Festigkeit.

Zerreißung (das Zerreißen); rozerwanie, rozdarcie.

Zerreißversuch; doświadczenie nad rozrywaniem.

Zerrenarbeit p. Zerrennen.

Zerrenboden (Frischboden, Bodenplatte) eines Frischherdes p. Bodenzacken.

Zerreneisen; żelastwo drobne, żela-ziwo stare, drobne (matr.).

Zerrennen (Zerrenarbeit, das Schmelzen des Roheisens in Herden); przetapianie (rafinowanie) surowca (met.) p. Hartzerrennen, Weichzerrennen. Nach —, (Zu —); doświeżanie (do-szczerzanie) żelaza.

Zerrennfeuer(Zerrennherd) p.Frisch-feuer.

Zerrennfrischarbeit (Zerrennfri-schen); 1) p. Hartzerrennen; 2) p. Weichzerrennen.

Zerrennherd p. Frischfeuer.

Zersägen; przepiłować, rozerznąć.

Zerschießen; rozstrzelić (górn.).

Zerschirbeln (die Luppe); rozrąbać (na części), podzielić (met.).

Zerschlagen; rozbić, stłuc, zdruzgotać, pogruchotać (techn.). sich

Zerschmeißen (von Gängen) p. Zerschlagen (sich zerschlagen).

Zerschmelzen; roztopić, stopić (techn. hut.).

Zerschneiden; pokrajać, porznąć, poprzerzynać (techn.).

Zersetzarbeit (in Wieliczka); rozdzielanie, rozrąbywanie, bańkowa-nie (dzielenie kłapci solnych na kruchy) (soln.).

Zersetzeisen; walas (narz. górn.). kleines —, (Zersetzhammer); kogutek.

Zersetzen; 1) rozłożyć, rozkładać (chem.); 2) rozdzielać, bańkować (kłapcie solne) (soln.); 3) kruszyć, drobić (sort.).

Zersetzhammer p. Zersetzeisen (kleines).

Zersetzung; rozkład, rozkładanie.

— der Erzgänge (Zertrennung der Erzgänge); rozbieg (żył kruszcowych) (geol.).

Zersetzungsapparat; przyrząd rozkładowy (el.).

Zersetzungserscheinungen (pi); zjawiska rozkładu.

Zersetzungsprodukte (pl.); wytwory (produkta) rozkładu (chem. min. geol.).

Zersetzungsprozeß; przebieg (proces) rozkładu (chem.).

Zersetzungsspannung; napięcie rozkładowe (el.).

Zersetzungszelle; komórka rozkładowa (el.).

Zerspalten; rozłupać, rozszczepać (techn.).

Zersplitterung; podruzgotanie, potrzaskanie, rozpryśnięcie (techn.).

Zersprengen; rozsadzić, rozerwać (górn. techn.).

Zerstäuben; rozpylać.

Zerstäuber (Zerstäubungsapparat); rozpylacz, rozpylak (techn.).

Zerstäubungsdüse; rozpryskiwacz (techn.).

Zerstäubungsfeuerung; palenisko rozpryskowe, palenisko z rozpyla czem.

Zerstören; zburzyć, zniszczyć, rozwalić.

Zerstoßen; stłuc, potłuc, roztłuc (sort.).

Zerstreuung; rozprószenie, rozpraszanie (fiz.).

Zerstreuungsglas (Zerstreuungslinse); soczewka rozpraszająca (fiz.).

Zerstreuungskoeffizient; spół-czynnik rozpraszania (fiz.).

Kes-

Zerstreuungsvermögen; zdolność rozpraszania (fiz.).

Zerstreuungswinkel; kąt rozpraszania (fiz.).

Zerstückelung; rozbijanie, rozszarpanie, rozdrabianie, posiekanie (sort.).

Zerstufen (zersetzen); tłuc, roztłuc (górn.).

Zertifikat (Zeugnis); świadectwo (pisemne), poświadczenie, certyfikat.

Zertrennung der Erzgänge p. Zersetzung.

Zertrümmern; zmiażdżyć, zdruzgotać (techn.).

sich —, (von Gängen) p. Zerschlagen (sich zerschlagen).

Zertrümmert; zmiażdżony, zdruzgotany.

Zertrümmerung (eines Ganges); rozerwanie się, rozgałęzienie się (żyły) (geol.).

Zerwerfen sich (von Gängen) p. Zerschlagen (sich zerschlagen).

Zession (Abtretung, Überlassung);

1) cesya, odstąpienie (przelew) prawa; 2) akt odstąpienia.

Zettbohrer (Z-Bohrer); świder ze-towy, świder-Z (wierć. ziem.).

Zettel; kartka, cedułka.

Zeug (das); 1) materya; 2) sprzęt, narzędzie.

Zeuge; świadek.

Zeuge (pl.) (Geschicke, erzhaltige Massen); rudniny, rudy (górn. sort.) p. Pocherz, Waschzeug, arme —; rudniny ubogie, chude, bleiische —; rudniny ołowne. blendige —; rudniny blendowe, błyszczowe.

nasse —; rudniny mokre, słabe, rzadkie.

Zeugenaussage; zeznanie świadków.

Zeugkammer; skład materyałów.

Zeugkammerkonto; kredyt na za-kupno materyałów, rachunek materyałów (kas.).

Zeugnis; świadectwo, zeznanie.

Zeugrad p. Kunstrad.

Zeugschmied; kowal sprzętowy.

Zeugschmiede; kuźnia sprzętowa, blacharska.

Zeunerit; zeuneryt (min.).

Zeuxit; zeuksyt (min.).

Zeylanit (Ceylanit) p. Pleonast.

Zickzacklagerung (der Flöze); ułożenie zygzakowate (pokładów) (geol.) p. Lagerung.

Zickzacknietung; nicenie (nitowa- j nie) w zygzak, w zakosy (techn.).

Ziegel (Mauerziegel. Ziegelstein, Mauerstein, Backstein); cegła (bud.), ägyptischer — p. ungebrannter Ziegel.

Falz —; cegła odsadzkowa, odsa-dówka.

feuerfester —, (Schamotte —); cegła ogniotrwała.

Flach —; cegła karpiówka.

Form —, (Schabion —, Fasson —); cegła modelowa, kształtówka. gebrannter —, (Backstein, Brandstein); cegła palona, gepreßter —, (Patent —); cegła prasowana, prasowka.

Gesims —; cegła gzymsowa, gzym-sówka.

Gewölb —, (Brunnen sei —); cegła klinowa, klinówka. glasierter —; cegła polewäna.

hartgebrannter —; cegła silnie wypalona.

Hohl —, (hohler —); cegła drążo-na, pusta, dęta, rurowa.

Kehl —, (Nonne); cegła koszowa, koszówka.

Kirschrot —; cegła wiśniówka. Klink —, (Klinker); cegła zendrów-ka, szkłówka, klinkier.

Luft — p. ungebrannter Ziegel. Patent — p. gepreßter Ziegel. Pflaster —, (Fliese, Estrichplatte); cegła posadzkówka, brukówka, cegła posadzkowa, brukowa, poröser —, (Schwamm —); cegła dziurkowata, porowata, gąbczasta. Porzellan —, (Weißton —); cegła porcelanka.

Rauchschlot — , (Kamin —); cegła kominowa, kominówka. Schlacken —; cegła żużlowa, żu-żlówka.

Schamotte — p. feuerfester Ziegel.

schwach gebrannter —; cegła niedopałka, bladówka, kopciałka. ungebrannter—, (roher —, ägyptischer—, Luft—,Lehmstein, Lehmpatzen), cegła niepalona, surowa, surówka, cegła egipska.

Ziegelbau; budynek ceglany, budynek z cegieł (bud.). Ziegelbereitung p. Ziegelfabrikation.

Ziegelbrenner (Ziegler); wypalacz cegły, ceglarz, cegielnik.

Ziegelbrennerei; 1) wypalanie cegieł (czynność); 2) p. Ziegelei.

Ziegelbrennkohle p. Ziegel kohle.

Ziegelbrennofen p. Ziegelofen.

Ziegelei (Ziegelhütte, Ziegelbrennerei); cegielnia.

Ziegelerde (Ziegellehm, Ziegelton); glina ceglarska, cegłówka.

Ziegelerz (Kupferpecherz); ceglanka, miedniak ceglasty (min.).

Ziegelfabrik (Ziegelhütte, Ziegelei, Ziegelwerk); fabryka cegieł, cegielnia.

Ziegelfabrikation; wyrób cegieł.

Ziegelfarbe; barwa ceglasta.

Ziegelfarben (ziegelfärbig, ziegelrot); ceglasty.

Ziegelform; 1) forma na cegły; 2) kształt cegły.

Ziegelformat; format cegły (bud.).

Ziegelgewölbe; sklepienie ceglane (bud.).

Ziegelhütte p. Ziegelei, Ziegelfabrik.

Ziegelkohle (Ziegelbrennkohle); węgiel ceglarski (do wypalania cegły).

Ziegellehm p. Ziegelerde.

Ziegelmaschine; maszyna ceglarska.

Ziegelmauer (Ziegelmauerwerk); mur ceglany, mur z cegły (bud.).

Ziegelmehl; mączka ceglana (bud.).

Ziegelmeiler (Feldbrand, Feldziegelofen, Feldofen); cegielnia polna, piec polny (do wypalania cegieł).

Ziegelmeister; majster ceglarski.

Ziegelofen (Ziegelbrennofen); piec ceglarski, piec do wypalania cegieł.

Ziegelpresse; prasa do cegieł, ceglar-ka, maszynka do wyrobu cegieł.

Ziegelrohbau p. Rohbau.

Ziegelrot p. Ziegelfarben.

Ziegelschicht; warstwa cegieł (bud.).

Ziegelschutt; okrzaski cegły, gruz, rum ceglany, rumowisko ceglane.

Ziegelstein p. Ziegel.

Ziegelstreicher; ceglarz, strycharz.

Ziegelton p. Ziegelerde.

Ziegelverband p. Mauerverband.

Ziegelwand; ściana ceglana (bud.).

Ziegelwerk; 1) p.Ziegelfabrik; 2) mur ceglany, mur z cegły.

Ziegenfuß p. Krückelstuhl.

Ziegler p. Ziegelbrenner.

Ziehband; ściągadło, okleszcz a, opaska, objemka (maszyn.).

Ziehbank p. Drahtziehbank.

Ziehbar; ciągliwy, rozciągliwy (fiz. met.).

Ziehbarkeit; ciągliwość, rozciągliwość (fiz. met.).

Ziehbarriere p. Zugbarriere.

Zieheisen (Drahtzieheisen, Drahteisen); drucidło, przewlekadło, dru-tociąg.

Ziehen; 1) ciągnąć, wyciągać, wydobywać (górn.). p. Aufziehen, Fördern Wasserziehen; 2) mierzyć (miern. górn.). p. Verziehen 2); 3) p. Draht, ziehen; 4) kopać rów, przekopać.

Ziehen des Erzes; wygarnianie (ściąganie) rudy (z pieca) (hut ).

Zieher (Haspelzieher) p. Haspler.

Ziehhaspel (Förderhaspel) p. Haspel.

Ziehklinge; skrobaczka, cyklina, cy-kla (blaszka żelazna lub stalowa do skrobania drzewa) (stoi.).

Ziehmesser p. Schnittmesser.

Ziehöffnung (bei Röstöfen); otwór wypustowy, spustowy (hut.).

Ziehring;    1) pierścień wyciągowy

(dla rur wiertniczych); 2) p. Stellring.

Ziehschacht p. Förderschacht.

Ziehscheibe p. Leier.

Ziehung; ciągnienie, wyciąganie, rozciąganie.

Ziehwerk (Drahtziehwerk); druto-wnia, druciarnia, p. Drahtfabrik.

Ziehzange p. Zange.

Zielachse; oś celowa, celowa główna.

Ziellinie p. Visierlinie.

Zielscheibe (Zieltafel); tarcza celowa.

Zielstation p. Station.

Zielweite; długość celowej, odległość celowa (miern.).

Zierleiste; listwa ozdobna (bud.).

Zietriskit; zietryskit (min.).

Ziffer; cyfra (mat.).

Zifferblatt; 1) płyta cyfrowa (liczbowa); 2) tarcza (zegarowa); 3) wska-źnica (tarcza) manometru.

Zimentieren (eichen) ; cechować (miary i wagi).

Zimentierer; wagowy (urzędnik wagi i ciężarki w Wieliczce sprawdzający).

Zimentierung (Kubizierung) der Sole p. Solenmessung.

Zimentierungskasten (Kubizie-rungskasten, Zimenttrog, Zimentier-trog, Meßtrog); skrzynka ceehowni-cza, solanko-miernicza (skrzynka do mierzenia, sześcianowania solanki).

Zimenttrog (Zimentiertrog) p. Zi mentirungs kästen.

Zimmer; 1) izba, pokój; 2) p. Gezimmer.

Zimmerarbeit (Zimmermannsarbeit); 1) robota cesielska, ciesiołka, ciesielka, 2) p. Zimmerung.

Zimmeraxt (Bundaxt, Handhacke); siekiera, topór ciesielski (narz.) p. Bandhacke.

Zimmerdecke; powała, pułap, strop, sufit (bud.).

merung.

Stollen —; wyprawa sztolni. Strecken —; wyprawa chodników. Türstock —; wyprawa odrzwiowa.

verlorene

(kohlensaures

Zimmerer p. Zimmerhäuer.

Zimmerfeld (Gezimmerfeld, Feld zwischen zwei Gezimmern); pole zrębowe, międzydrzewie (góra.).

Zimmergesell; czeladnik ciesielski.

Zimmerhandwerk (Zimmermannshandwerk, Zimmergewerbe, Zimmermannsgewerbe); rzemiosło ciesielskie, ciesielstwo, ciesiołka (bud. cieś.).

Zimmerhäuer (Zimmerling, Zimmerer) ; cieśla górniczy, terlarz (górn.).

Zimmerhof p. Zimmerplatz.

Zimmerholz; 1) cembrowina, cembrzyna, budulec; 2) drzewo ciosane (bud. cieś.).

Zimmerkaue p. Zimmerschoppen.

Zimerkunst p. Zimmermannskunst.

Zimmerling p. Zimmerhäuer.

Zimmerlingszutter; linka ciesielska, cutra (góra.).

Zimmermaler; malarz pokojowy.

Zimmermann; cieśla.

Zimmermannsarbeit p. Zimmerarbeit.

Zimmermannsbohrer; świder ciesielski (narz.).

Zimmermannskunst(Zimmerkunst); ciesielstwo, ciesiołka, sztuka ciesielska p. Zimmerhandwerk.

Zimmermannssäge p. Säge.

Zimmermannsschraube; dźwigarka (podnośnica, winda, lewar) ciesielska, śrubowa (górn. cieś.).

Zimmermannswerkstätte; ciesiel-nia, cieślarnia, warstat ciesielski.

Zimmermeister; majster ciesielski.

Zimmern; 1) ciosać,obciosywać, obrabiać drzewo (cieś.); 2) p. Auszim-mern.

Zimmerplatz (Zimmerhof); cieślarnia, plac obróbczy, plac do obrabiania drzewa.

Zimmerpolier; podmajstrzy ciesielski.

Zimmerschlag; węzeł, zadzierg (związanie z sobą końców lin albo sznurów) (bud).

Zimmerschoppen (Zimmerkaue); jata (buda) ciesielska (górn.).

Zimmersteiger; stygar (sztygar, dozorca) ciesielski (górn.).

Zimmertür; drzwi pokojowe, izde-bae (bud.).

Zimmerung (Auszimmerung, Verzimmerung, Grubenzimmerung); wypruwa (oprawa, obudowa) drewniana, wydrzewienie (chodników, sztolni, szybów) (górn.).

beständige — (bleibende —, definitive —, stabile —, standhafte —, rechte —); wyprawa stała, ostateczna, prawdziwa.

Bolzen — (Bolzenschrot —); wyprawa słupkowa, wyprawa wieńcowa na słupkach (szybów).

Bolzen — mit Wandruten; wyprawa słupkowo - kątownicowa (szybów).

englische —; wyprawa angielska, einfache —; wyprawa pojedyńcza, prosta.

eiserne — p. Eisenausbau, ganze —; 1) p. Schrotzimmerung (ganze); 2) p. Türstockzimmerung (ganze).

Getriebe —; wyprawa wbijana, halbe — p. Türstockzimmerung (halbe).

Kasten —; 1) wyprawa występowa, kasztowanie występowe ; 2) wyprawa kaszto wa.

provisorische —; 1) p. Rüstung; 2) p. verlorene Zimmerung, rechte — p. beständige Zimmerung. Schacht — ; wyprawa szybowa, wyprawa szybów.

Schrot —; wyprawa wieńcowa, zrębowa (szybów).

standhafte — p. beständige Zim

(provisorische —); wyprawa stracona, tymczasowa, wasserdichte — (hölzerne Küve-lage) p. Küvelage.

zusammengesetzte —; wyprawa złożona.

— einbauen (— einbringen) p. Aus-zimmern.

in —■ stehen; być wyprawionym, obudowanym.

Zimmerungshrand; pożar wyprawy. Zimmerwerk; 1) wyprawa (oprawa, obudowa), dzieło ciesielskiej roboty; 2) ciesiołka, robota ciesielska. Zinckenit (Zinkenit, Bleiantimonerz, Bleiantimonglanz, rhomboedrischer Dystomglanz); cynkenit (min.).

Zink (Spiauter, Spalter); cynk (ehern, met).

kieselsaures — (kieselsaures Zinkoxyd, Zinksilikat); krzemian cynku, kohlensaures Zinkoxyd, Zinkkarbonat); węglan cynku.

raffiniertes —; cynk rafinowany, czyszczony.

Zinkgießerei; 2) odlewanie (lanie) cynku; 2) odlewnia cynku, cynko-wnia (met. techn.).

Zinkglas (Kieselgalmei) p. Kieselzink. Zinkgrammit (Kieselgalmei) p. Kieselzink.

Zinkgrün (Rinnmann’s Grün); zieleń cynkowa, zieleń Rinnmanna (chem. techn.).

Zinkguß; 1) odlewanie (lanie) cynku;

2) odlew cynkowy (met. techn.). Zinkhaltig (zinkisch) von Mineralien, Metallen; zawierający cynk, cynkowały.

Zinkhütte (Zinkwerk); cynkownia, huta cynkowa (met. techn.). Zinkhydroxyd (Zinkoxyd hydrat);

wodorotlenek cynkowy (chem.). Zinkkarbonat p. Zink (kohlensaures). Zinkisch p. Zinkhaltig.

Zinkit p. Rotzinkerz. Zinkkomposition (Zinklegierung); stop (aliaż, spłyń) cynku, kompo-zycya cynkowa (met.). Zinkläuterung (Zinkraffination); czyszczenie (rafinowanie) cynku (met.). Zinkmeister; cynkmistrz. Zinkmonosulfid p. Schwefelzink. Zinkmuffel; mufla cynkowa (met.) p. Muffel.

Zinkmuffelofen p. Zinkofen (schlesischer).

Zinkocher (Zinkocker); ochra cynkowa (min.).

Zinkofen (Zinkdestillationsofen); piec cynkowy (met.).

belgischer — (Zinkretortenofen, Röhrenofen); piec cynkowy belgijski.

englischer

piec cynkowy angielski.

schlesischer

Zink (Spiauter, Spelter); cynk (chem. met.).

Roh — (Rauh —, Kauf —, Werk —, Tropf —); cynk surowy, pospolity, nieoczyszczony.

Schmelz —; cynk odlewniczy, cynk na odlewy.

schwefelsaures — (schwefelsaures Zinkoxyd, Zinksulfat, Zinkvitriol,weißer Vitriol, Galizenstein); siarczan cynku, witryol cynkowy.

Tafel — (Kauf —); 1) cynk w tablicach ; 2) p. Rohzink.

Tropf — (Werk —) p. Rohzink.

Zinkakkumulator; akumulator cynkowy (eh).

Zinkarbeiter; cynko wnik(met.techn.).

Zinkasche; popiół cynkowy (chem.). j

Zinkbaryt; kalainin (min.), brachytyper — p. Willemit. prismatischer — p. Kieselzink, rhomboedrischer — p. Zinkspat.

Zinkblech; blacha cynkowa (met. techn).

Zinkblechschmied; cynkownik, blacharz cynkowy (met. techn.).

Zinkblende p. Sphalerit.

Zinkblumen (weißes Nichts, Philosophenwolle, Pompholix, Zinkoxyd); kwiat cynkowy, tlenek cynku (chem. met.).

Zinkblüte p. Hydrozinkit.

Zinkbruch (Zinkofenbruch) p. Gichtschwa mm.

Zinkbutter; masło cynkowe (chem.).

Zinkchlorid (Chlorzink); chlorek cynku (chem.).

Zinkchromat (basisch chromsaures Zink, Zinkgelb); chron.ian cynku (chem.).

Zinkdach; dach cynkowy, dach kryty cynkiem (bud.).

Zinkdraht; drut cynkowy (met.techn.).

Zinkeisenerz (Franklinit, dodekae-drisches Eisenerz); franklinit, ruda żelazno-cynkowa (min.).

Zinkeisenspat; spat cynkowo-żela-zny (min.).

Zinkelektrode; elektroda cynkowa.

Zinkenit p. Zinckenit.

Zinkerz; ruda cynkowa (min. met.), prismatisches — p. Rotzinkerz.

Zinkfahlerz (Kupferblende); tetrae-dryt i ynkowy, blenda miedziana (min.k

Zinkführend; cynkonośny (geol.).

Zinkführung; cynkonośność (geol.).

Zinkgelb (basisch chromsaures Zink); żółcień cynkowa (chem.).

(Tiegelzinkofen);

(Zinkmuffelofen, Muffelzinkofen); piec cynkowy ślązki.

Zinkofenbruch (zinkischer Ofenbruch) p. Gichtschwamm.

Zinkosit; cynkozyt (min.).

Zinkoxyd; i) tlenek cynkowy, tlenek cynku (chem.); 2) p. Zinkblumen, Zinkweiß (chem. techn.); 3) p. Zinkit.

Zinkoxydhydrat p. Zinkhydroxyd.

Zinkphyllit p. Hopei't.

Zinkplatte; płyta cynkowa (met.).

Zinkpol; biegun cynkowy (el.).

Zinkraffination p. Zinkläuterung.

Zinkrauch; kopeć (dym) cynkowy (met.).

Zinkretorte; retorta cynkowa, retorta na cynk (met.).

Zinkretortenofen p. Zinkofen (belgischer).

Zinksalze (pl.); sole cynkowe (chem.). Zinnblumen (pl.); kwiat cynowy Zinkschaum; piana cynkowa (met.).

(chem. met.).

Zinkschutz (gegen Rosten des Pfan- Zinnhutter (wasserfreies Zinnchlorür);

nenbleches); ochrona (osłona) cynkowa (warzel.).

Zinkschwamm p. Gichtschwamm.

Zinksilikat p. Zink (kieselsaures).

Zinkspat (Smithsonit, rhomboedri-scher Zinkbaryt); spat cynkowy, smitsonit (min.).

Zinkspinell (Automolit, oktaedrischer Korund); spinel cynkowy, automolit, ganit (min.).

Zinkstauh (Poussiere); pył cynkowy.

Zinksulfat p. Zink (schwefelsaures).

Zinksulfid p. Schwefelzink.

Zinkvitriol; 1) Zink (schwefelsaures) (chem.); 2) p. Goslarit (min.).

Zinkvoltameter; woltametr cynkowy (el.).

Zinkwalzwerk; walcownia cynku (met. techn.).

Zinkweiß ; biel cynkowa, tlenek cynkowy (chem. techn.).

Zinkwerk p. Zinkhütte.

Zinn; cyna (chem. met.).

Block —; cyna w bryłach, w gru-złach.

Körner — (Korn —, granuliertes —); cyna granulowana, ziarnista.

Löt —; cyna lutownicza, cyna do lutowania.

reines — (raffiniertes —); cyna czysta, rafinowana.

Roli — (Ballen —); cyna arkuszowa, cyna w zwojach.

Stangen —; cyna prętowa, cyna w prętach.

Zinnabfälle (Zinnaftern pl.); odpadki cyny płókanej (górn. sort.).

Zinnamalgam; amalgam cyny (chem. met.).

Zinnasche (Zinnkrätze); popiół cynowy (chem. met.).

Zinnauflösung(Zinnsolution);rozczyn cyny (chem.).

Zinnbarilla p. Zinnsand (Seifenzinn).

Zinnbergbau; I) górnictwo cyny, kopalnictwo cyny (kopanie, dobywanie cyny); 2) p. Zinnbergwerk.

Zinnbergwerk (Zinnerzbergwerk, Zinngrube, Zinnerzgrube, Zinnzeche, Zinnbergbau); kopalnia cyny, góry cynowe (górn.).

Zinnblatt (Zinnfolie) p. Stanniol.

Zinnblech; 1) blacha cynowa; 2) p. Weißblech (met. techn.).

Zinnblock; cegiełka cyny, bryła cyny (met.) p. Blockzinn.

masło cynowe (chem.).

Zinnchlorid (Zinntetrachlorid); chlorek cynowy (chem.).

Zinnchlorür (Zweifach - Chlorzinn);

chlorek cynawy (chem.). Zinndraht; drut cynowy (met.). Zinner (Verzinner); cynownik, pole-wacz (pobielacz) cyną (techn.). Zinnern (von Zinn); cynowy. Zinnerz; cyniak, ruda cynowa (min.).

pyramidales — p. Zinnstein. Zinnerzalluvion; napływ rudy cynowej (geol.).

Zinnerzbau p. Zinnbergbau. Zinnerzbergwerk p. Zinnbergwerk. Zinnerzgang p. Zinngang. Zinnerzgrube p. Zinnbergwerk. Zinnerzmittel; warstwa cynowa (geol.).

Zinnfolie p. Stanniol.

Zinnführend; cynonośny (geol.). Zinngang (Zinnerzgang); żyła cynowa, cynorudna (geol. górn.). Zinngießer; cynownik, cynarz, kon-wisarz (inet.).

Zinngießerei; 1) odlewanie (lanie) cyny; 2) p. Zinngießerhandwerk; 3) p. Zinngießerwerkstätte.

Zinngießerhandwerk; konwisar-stwo (met.).

Zinngießerwerkstätte (Zinngießerei); konwisarnia, odlewnia cyny, cynownia (met.).

Zinngraupen (Zinnstein); gruzły (orzechy, grąpie) cynowe, kryształo-krusz cynowy (min.).

Zinngrube p. Zinnbergwerk. Zinnguß; 1) odlewanie (lanie) cyny;

2) odlew cynowy (met.). Zinnhaltend (zinnhaltig) von Mineralien u. Metallen; cyniasty, cynowały, cynę zawierający. Zinnhütte; cynownia, huta cynowa (met.).

Zinnkies (Zinnkupferglanz, Stannin, hexaedrischer Dystomglanz); stanin, s/.aromiedniak cynowy, piryt cynowy (min.).

Zinnkomposition (Zinnlegierung); stop (aliaż, spłyń) cyny, kompozy-cya cynowa (met.).

Zinnkrätze; 1) odpadki cyny; 2) p.

Zinnasche (met.).

Zinnkupferglanz p. Zinnkies. Zinnlot p. Schnellot.

Zinnober p. Mei’kurblende.

Zinntetrachlorid

Zinnwaldit(Lepidolith vonZinnwald);

cynwaldyt (min.).

Zinnwäsche p. Zinnseifen. Zinnweiß (von Farbe) bei Min. Met.;

barwy cynowej, jak cyna biały. Zinnzeche p. Zinnbergwerk. Zinnzwitter (Zwitter, Zinnstein); cy-niak saski (geol.).

Zins; czynsz.

Pacht —; czynsz dzierżawny, dzierżawne.

Zinsen; odsetki, procenta (mat.). Zinseszins; odsetki składane, procent składany (mat. rach.). Zinseszinsrechnung; rachunek procentu składanego (mat. rach.).

P-

ger

Zinnoberfarbe (Zinnoberrot); czerwień cynobru (barw.).

Zinnoberfarben (zinnoberfarbig, zinnoberrot); barwy cynobrowej, cynobrowy.

Zinnofen; piec cynowy, piec do wytapiania cyny (met. techn.).

Zinnoxyd; 1) tlenek cynowy (chem.); 2) Zinnstein (min.).

Zinnoxydnatron (zinnsaures Natrium, Natriumstannat); cynian sodowy (chem.).

Zinnoxydul; tlenek cynawy (chem.).

Zinnplatte; płyta cynowa (met.).

Zinnsalz (wasserhaltiges Zinnchlo-rür); sól cynowa (chem.).

Zinnsand (Zinnbarilla, Zinnstein); piasek cynowy (min.).

Zinnsäure; kwas cynowy (chem).

Zinnsaure Salze (Stannate); cynia-ny (chem.).

Zinnsäureanhydrid (Zinnsäure); wodorotenenek cynowy (chem.).

Zinnschlacke; żużel (zuzel) cynowy.

Zinnseifen (pl.) (Zinnseifengebirge); usypy (usypnie) cynowe (geol.) p. Seife.

Zinnseifen (Zinnseifenwerk, Zinnwäsche); 1) płókanie (odbudowa) cynv; 2) płóczka cyny (urządzenie) (górn. sort.).

Zinnsolution p. Zinnauflösung.

Zinnstein (Kassiterit, Zinnerz, Korn-nisch - Zinnerz, pyramidales Zinnerz); kasyteryt, kamień cynowy, kruszec cynowy, c.yniak (min.).

Zinnstock (Stockwerk); skład piętrzony (wpleciony) cynowy (geol.).

Zinnstufe; bryła kruszcu cynowego.

Zinnsulfid (Zinnbisulfid, Zweifach-schwefelzinn, Musivgold); siarczek cynowy (chem.) p. Musivgold.

Zinnchlorid.

Zinsfuß; stopa odsetkowa, procentowa (mat. rach.).

Zinsgarantie; poręka odsetek. Zinstermin; termin wypłaty odsetek. Zipfel p. Bergspitze.

Zippei't; zippeit (min.).

Zirkel; 1) cyrkiel, krążydło, kręgo-wnik, kołowiec, kolnik, okrężnik; 2) koło, obwód.

Binder —; kolik.

Bogen —; cyrkiel łukowy, kabłą-kowy.

dreibeiniger —, (dreischenkli-—); cyrkiel trójnożny.

Ellipsen —, (Ellipsograph); cyrkiel eliptyczny, cyrkiel do elipsy.

Feder —; cyrkiel sprężynowy, cyrkiel ze sprężyną, prościk zawiasowy, gerader —; cyrkiel prosty.

Greif —; cyrkiel chwytny, kalibrowy, otwornik zawiasowy (do mierzenia brył).

Haar —; cyrkiel włoskowy, drobny, mi kro m etr y czny.

Hohl —, (Dick —, Faß —, Krumm —, Taster —); cyrkiel kabłąkowy, macki, wałkomiar.

Loch — ; cyrkiel kalibrowy (do mierzenia dziur).

Null —, (Nullen —); cyrkiel zerowry, mikrometryczny (do kółek małych). Profil —; cyrkiel profilowy. Proportional—, (Reduktions —); cyrkiel proporcyonalny, redukcyjny, zmniejszający.

Scharnier —; cyrkiel zawiasowy, spiczasty.

Spitz —; cyrkiel spiczasty, kończasty. Stangen —; 1) cyrkiel drążkowy, prętowy, drążkownik; 2) otwornik drążkowy, ćwiertniak stolarski. Steck —, (Einsatz —); cyrkiel wtykowy (z nóżkami wysuwanemi i wsu-wanemi).

Teil —; cyrkiel z podziałą. Zirkelspitze; koniec (ostrze) cyrkla. Zirkon (Hyacinth, pyramidaler Zirkon); cyrkon (min.).

Zirkonerde (Hyacintherde, Zirkoniumoxyd); tlenek cyrkonu (chem ). Zirkonium; cyrkon (chem.). Zirkonoid (Zweimalachtflächner, ungleichkantige achtseitige Pyramide, doppeltachtseitige Pyramide, dite-tragonale Pyramide, tetragonales Pyramidoöder, Vier-und vierkantiges Dioktaeder, Vier-und Vierkan-tner); ostrosłup ośmioboczny, sze-snastościan (kryst.).

; strefa obojętna, pas

NNS

Zirkonsyemt; syenit cyrkonowy (geol.).

Zirkular(e) (Rundschreiben, Kurrende); okólnik, cyrkularz.

Zirkularpolarisation (zirkulare o. kreisförmige Polarisation, Rotationspolarisation); polaryzacya kolista, kołowa (fiz.).

Zirkularsäge (Kreissäge) p. Säge.

Zirkulation (Umlauf); cyrkulacya, obieg, krążenie.

Zirkulierherd; ognisko cyrkulacyj-ne, okrężne (warzel.).

Zirkulierpfanne (bei der Salzgewinnung durch Abkühlung); panew okrężna (soln.).

Zirkustäler; doliny cyrkowe (geol.).

Zisterne (Bottich); cysterna, zbiornik.

Zisternenwagen p. Wagen.

Zitronengelb (von Farbe); barwy cytrynowej, cytrynowy (min.).

Zitterpappel p. Espe.

Zlambach - Schichten; warstwy zlambachskie (geol.).

Zoisit (Kalkepidot); zoizyt, epidot wa-pnisty (min.).

Zoll; 1) cal; 2) cło.

Zollamt; urząd cło wy, celniczy, cło, komora.

Zollbeamte; urzędnik cłowy.

Zollbrett; calówka (deska jednocalowa) (matr.).

Zolleinnehmer; celnik.

Zollfrei; wolny od cła.

Zollgedinge p. Lochgedinge.

Zollhaus (Zollkammer); dom cłowy, cło, komora celna.

Zollmaß; miara calowa.

Zollstock (Zollstab); calówka, me-trówka (miern. i t. d.).

Zone; 1) strefa, okrąg, pas kulisty (geol.); 2) strefa (hut.); 3) wiersz, pas (miern.).

indifferente —; równik magnesu, nasse —; strefa mokra, zraszana (w kopalniach zagazowanych) (górn.).

neutrale

obojętny (el.).

Zootrop p. Wunderscheibe.

Zopfstil p. Rokoko.

Zoreseisen p. Eisen.

Zorger-Schiefer; łupek zorgejski.

Zorgit p. Selenbleikupfer.

Zuarbeit p. Zustand.

Zubau; 1) dobudowa, dobudówka (bud.); 2) p. Hilfsbau (górn.).

Zubauen; dobudować (bud.).

Zubauschlag (Zubaustrecke); przekop pomocniczy (górn.).

Zubaustollen; sztolnia pomocnicza (górn.).

Zubaustrecke; chodnik pomocniczy (górn.).

Zubehör 1) p. Armatur; 2) p. Zugehör.

Zuber (Wasserzuber); ceber, cebrzyk (górn.).

Zuber (Salzbrockenton, Salztongebirge) p. Haselgebirge.

Zubern; czerpać wodę (z rząpia szybowego) (górn.).

Zubrennen (das); 1) dopalanie mi-lerza (ostatni okres zwęglania drzewa w milerzu) (węgl.); 2) p. Röstung in Haufen.

Zubringepumpe (Hilfspumpe); pompa pomocnicza (maszyn.).

Zubruchearbeit; robota z zawaleniem się stropu, robota załamowa (górn.) p. Bruchbau.

Zu Bruche bauen; odbudowywać (dobywać, urabiać) z zawaleniem się (z załamaniem się) stropu (górn.).

Zu Bruche gehen; zawalić się, załamać się (górn.).

Zubruchegehen (der Grubenbaue); zawalenie się, załamanie się (wyrobisk górniczych) (górn.).

Zu Bruche werfen (zu Bruche gehen lassen); zawalić, załamać (górn.).

Zubruchewerfen (des abgebauten Feldes); zawalenie (załamanie) pola odbudowanego (górn.).

Zubrüstel (beim Sprengloch); zasiek (zacięcie, przycięcie, wygniazdowa-nie) skały (górn.).

Zubrüsten ein Bohrloch, einen Schluß) p. Anbrüsten (górn.).

— oder zuführen das Gestein (für ein Gezimmer); przysiekać, wyrównać, przyciąć.

Zubühnen p. Verbühnen.

Zubuße (Samkost, der Zuschuß, den die Gewerken zum Betriebe einer Grube einzahlen, so lange dieselbe die Kosten noch nicht selbst deckt; przedpłata, dopłata, wpłata, datek, wkładka, (pr. górn.).

Zubußzeche; kopalnia niepopłatna (górn.).

Zudämmen; zamknąć groblą, zatamować, zagroblić. ufahrt; dojazd.

ifahrtstraße; droga dojazdowa, ifallen (sich scharen oder zuscharen) von Gängen, Klüften; zbliżać się, przybliżać się, zwracać się ku sobie (geol. górn.).

Zufällig; przypadkowy.

Zufälliges Lager (Erzlager, Steinkohlenlager); jiokład przypadkowy, trafak (góra.).

Zufluchtsort; miejsce ucieczki, schronienia, schronisko, przytulisko. Zufluß (von Wasser); dopływ. Zuflußdampf; para wlotowa. Zuflußrohr; rura (rurka) dopływowa (maszyn, techn.).

Zufördern; dowozić, dowieść (góra.). Zufuhr; dowóz, dostawa.

Güter —; dowóz towarów. Zuführen; dowozić, dostawić, dostarczać, doprowadzać.

Zuführen (zugleichen) das Gestein p. Zubrüsten.

Zuführungsdraht; drut doprowadzający (el.).

Zuführungsklemme; zacisk dopro wadzający (el.).

Zuführungsnetz; sieć doprowadzająca, główna (el.).

Zufüllung (Verdichtung) der Bohrlöcher; uszczelnianie (utykanie) otworów świdrowych (wierć. ziem.).

Zug; 1) ciągnienie, rozciąganie (mech.); 2) przeciąg, przewiew (powietrza) ; 3) ciąg (ognia, komina);

4) kanał ogniowy; 5) p. Zug (Eisenbahnzug); 6) p. Zug (Markscheiderzug); 7) p. Flözzug, Gangzug. Zug (Eisenbahnzug); pociąg, pociąg kolejowy (kol.).

Arbeits —; pociąg roboczy, gospodarczy.

Blitz —; pociąg błyskawiczny. Bummel —; powolny.

Extra — (Separat —); pociąg nadzwyczajny, osobny, umyślny, gemischter —; pociąg mieszany, osobowo-towarowy.

Hilfs —; pociąg pomocniczy.

Hof —; pociąg dworski.

Holz —; pociąg z drzewem. Kohlen —; pociąg węglowy, pociąg z węglem.

Kurier —; pociąg kuryerski.

Last— (Güter — ); pociąg towarowy. Material —; pociąg materyałowy. Militär —; pociąg wojskowy. Personen —; pociąg osobowy. Post —; pociąg pocztowy, regelmäßiger—; pociąg zwyczajny, normalny.

Sanitäts — (Lazarett —); pociąg sanitarny, pociąg dla rannych. Schnell — (Eil—); pociąg pospieszny.

Schotter —; pociąg żwirowy, pociąg ze żwirem.

Vergnügungs —; pociąg spacerowy.

Zug (Markscheiderzug); ciąg mierni czy, wytyczna miernicza(miern.górn.). eisenfreier —: ciąg pozbawiony żelaza, wolny od działania żelaza. Gegen — ; ciąg wsteczny, ciąg przeciwny.

Gruben —; ciąg kopalniany, podziemny.

Kreuz —; ciąg skrzyżowany. Polygon —; ciąg wielobokowy, po-lygonowy.

Tag —; ciąg światowy, naziemny. Währ —; ciąg sprawdzany p. Wahrzug.

Zugabfertigung (Zugexpedition); wysłanie pociągu (kol.).

Zugabsperrvorrichtung; zawiera-dło ciągu (kominowego) (maszyn.).

Zugang; 1) przystęp, dostęp; 2) nadmiar, nadwyżka, przybytek.

Zugänglich; przystępny, dostępny.

Zugbalken; jęta, podciąg, belka wią-zarowa (bud.) p. Bundtram.

Zugband p. Anker.

Zugbarriere(Drahttzugbarriere,Zieh-barriere); rogatka zwodzona, mechaniczna (kol.).

Zugbaum(Tummelbaum)beim Pferdegöpel p. Rennbaum.

Zugbrücke p. Brücke.

Zugbuch (Schinbuch, Verziehbuch); księga pomiarowa, księga pomiarów górniczych (górn.).

Zugehör (Zubehör); przynależność, gewidmetes —; przynależność przeznaczona.

natürliches —; przynależność naturalna.

Zugespitzt; zaostrzony, śpiczasty.

Zugewähren (einen Kux, ein Grubenfeld); nadać, przyznać, udzielić (pr. górn.).

Zugfeder; sprężyna cięgła, resor pociągowy (kol.).

Zugfestigkeit (absolute Festigkeit) p. Festigkeit.

Zugfestigkeitsprobe; próba wytrzymałości na ciągnienie (mech.).

Zugflammofen; piec (płomienny) ciągowy (hut.).

Zugförderung (Zugförderungswesen); woźnict wo, parowoźnict wo(kok).

Zugförderungsdienst (Zugförderungspersonale) ; służba wożnicza, parowoźnicza (kol.).

Zugförderungswesen p. Zugförderung.

Zugformierung; zestawienie pociągu (kol.).

Zugführer; zawiadowca pociągu, pociągowy naczelny (kol.).

Zuggeschwindigkeit; prędkość (biegu) pociągu (kol.).

Zuggestänge (Obergestänge); żerdki wiertnicze podnoszące (wierć, ziem.); p. Obergestänge.

Zughaken; hak pociągowy, zaprzęgowy, hak cięgła, sprzęgła, czep sprzęgłowy (kol.).

Zughobel; strug pociągniak, spajacz (narz.).

Zugkeil p. Keil.

Zugkette; łańcuch pociągowy, łańcuch do ciągnienia.

Zugkraft p. Kraft.

Zugleichen (zuführen) das Gestein p. Zubrüsten.

Zugleine; linka pociągowa.

Zugloch; przewiewka, otwór przewiewny.

Zuglöcher; 1) p. Raumlöcher; 2) p. Ziindgasse.

Zugmesser p. Schnittmesser.

Zugorgan (Faden); cięgno (mech.).

Zugofen (Windofen); piec ciągowy.

Zugramme p. Ramme.

Zugsanschluß; dobieg (łączność) pociągów (kol.).

Zugschachtofen; piec szybowy ciągowy (hut.).

Zugschraube; śruba pociągowa, naciągowa (maszyn, techn.).

Zugsdienst; 1) służba pociągowa; -) obsługa pociągu.

Zugseil (Treibseil b. d. Seilbahn); ciągnica.

hin und herlaufendes —; ciągnica nawrotna.

umlaufendes —; ciągnica okrężna.

Zugsignal p. Signal.

Zugspannung; ciągnienie (wyt.).

Zugspersonale (Fahrdienstpersonale); służba pociągowa (kol.).

Zugspindel; śruba przesuwowa (tokarki) (techn.).

Zugsschlußsignal (Schlußsignal) p. Signal.

Zugstange; 1) ścięgno, ściąg (bud. most.); 2) cięgiel, pociągacz, trzon pociągowy (wozu); 3) ciągadło (wierć, ziem.).

Zugstärke (der Essen); siła ciągu.

Zugsverknotung; związanie ciągów (miern.).

Zugutebringen (das); przeróbka, przysposobienie, przygotowanie do obrotu (górn.).

Zugutemachen die Erzep. Verhütten.

Zugutemachung (dasZugutemachen) der Erze p. Verhüttung.

Zugversuch; próba na ciągnienie (wyt.).

Zugvorrichtung; 1) cięgło, przewód pociągowy, zaprzęgowy (wagonu kolejowego); 2) ściąg.

Zulage; dodatek, dopłata.

Personal —; dodatek osobisty.

Zulässig; dopuszczalny, dozwolony⁷.

Zulässige Belastung p. Belastung.

Zulässige Spannung p. Spannung.

Zulegen (die Züge); przykładać, ry-sować, nanosić, mapować (ciągi) (miern. górn.).

Zulegen (das); przykładanie, rysowanie, nanoszenie, mapowanie (ciągów) (miern. górn.). mechanisches —; przykładanie mechaniczne.

— nach berechneten Koordinaten; przykładanie według obliczonych spółrzędnych.

Zulegeplatte; przykładka (miern. górn.).

Zulegzeug (Zulegekompaß, Zulegin-strument); kompas przykładkowy, leżący, mapowadło, nanośnik (miern. górn.).

Zuleiten; doprowadzić.

Zuleitung; 1) doprowadzenie; 2) przewód (przewodnik) doprowadzający.

Zuleitungsdraht; drut doprowadzający (el.).

Zuleitungsrohr; rura doprowadzająca,przewodo w a, dopływowa(maszyn.).

Zuleitungsschnur; przewód sznurowy (sznurek doprowadzający) (el.).

Zumachebretter p. Ortsbrett.

Zumachen des Gestells; zawarcie pieca wielkiego (po jego wygrzaniu).

Zumauern; zamurować (bud.).

Zumessen; 1) odmierzyć (zamierzyć) pole (miern. górn.);    2) przypisać

(komu zasługę).

Zunahme; powiększanie się, przybywanie, przyrost.

Zündapparat p. Zündmaschine.

Zündbar; zapalny.

Zündbarkeit; zapalność.

Zündbatterie; baterya zapalcza (el.).

Zünddraht p. Zündleitung 2).

Zünden (anzünden, wegtun) einen Schuß p. Abtun.

Zünder (Schmiedezunder) p. Glühspan.

Zünder (Sinter, feiner Gipsschlamm bei der Dorngradierung); naciek cierniowy, tężniczy (soln.).

Zünder; zapalnik (palnik, lont, stu-pina, zapłonnik, żagiew, zarzewie) (górn.).

Band —; zapalnik taśmowy, wstęgowy.

Bickford’scher (Bickford’scher Si-cherheits —, Wasser —); zapalnik Bickforda, zapalnik bezpieczeństwa Bickforda.

elektrischer —; zapalnik elektryczny.

langsam brennender —; zapalnik powoli (palący się) płonący, schnell brennender—; zapalnik szybko (palący się) płonący. Schwefel — p. Schwefelmann. Sicherheits —; zapalnik bezpieczeństwa.

Zundererz; ruda hubkowa, antymon hubkowy (min.).

Zündgasse (Zuglöcher); 1) zapał w milerzu (otwory od góry przez środek milerza i od spodu z boków strzechy do środka); 2) dymnik denny, dennik (otwierane przy końcu przewietrzania milerza) (węgl.).

Zündhalm p. Halm.

Zündholz (Kien); łuczywo, podpałka.

Zündhölzchen; zapałki.

Zündhütchen p. Sprengkapsel.

Zündkanal p. Zündspur.

Zündkapsel p. Sprengkapsel.

Zündleitung (Zünddraht); przewód (przewodnik) zapalczy, drut zapal-czy (górn.).

Zündloch p. Zündspur.

Zündmaschine (Ziindapparat); 1) zapalniczka, przyrząd zapalczy; 2) maszynka zapalcza (górn.). elektrische —; maszynka (zapalcza) elektryczna, zapalarka elektryczna.

Zündmasse (Zündsatz); masa zapalcza, wybuchowa (górn.).

Zündmethode; sposób zapalania.

Zündmittel (pl.); środki zapalcze (górn.) p. Zünder.

Zündnadel p. Raumnadel.

Zündpatrone (Schlagpatrone); patron zapalczy (górn.).

Zündpille (bei Sicherheitslampen); spłonka zapalcza (górn.).

Zündpulver; proch zapalczy, podsypka.

Zündrequisiten; przyrządy zapalcze, przyrządy do niecenia ognia.

Zündrohr (Zündröhre); 1) p. Glühzünder; 2) p. Schießröhre.

Zündröhrchen (Rakete) p. Brandröhrchen.

Zündsatz p. Zündmasse.

Zündschnur (Sicherheitszünder, Lunte); zapalnik (palnik, lont, stupina) bezpieczeństwa (górn.).

Zündschwamm (Feuerschwamm); hubka.

Zündspur (Zündkanal, Zündloch); otwór (kanał) zapalczy, żagwiowy, lontowy (górn.).

Zündstoff; 1)materyazapalcza; 2)ma-terya zapalna (chem.).

Zündstreifen; pasek zapalczy (w lampach bezpieczeństwa) (górn.).

Zündung (das Zünden); zapalanie, zapłon.

elektrische —; zapalanie elektryczne, zapalanie elektrycznością. Funken —; zapalanie iskrowe. Glüh —; zapalanie żarowe.

Zündung (das Zünden, Wegtun) eines Sprengschusses; odpalenie, odpał (naboju) (górn.).

Zündungsofen; cygan (piecyk przed zaprawą dla wygrzania wielkiego pieca) (hut.).

Zündvorrichtung; przyrząd zapalczy, zapalający (górn.).

Schlag —; przyrząd zapalczy udarowy.

Zunehmen des Flözes; zgrubienie pokładu (geol.).

Zunge (Weichenzunge,Wechselzunge, Spitzschiene); iglica, szyna zwrotnicza, kończasta, igłowa (kol.).

Zungenweiche; rozjazd iglicowy, zwrotnica iglicowa (kol.).

Zungenwurzel (Wurzel der Spitzschiene); skręt iglicy, czop obrotowy iglicy (kol.).

Zupassen p. Anpassen.

Zurechnung; 1) doliczenie; 2) poczytanie, przypisanie, imputacya.

Zurlit p. Humboldtilith.

Zurück (rückwärts); nazad, wstecz.

Zurückbewegung; ruch wsteczny, ruch wstecz.

Zurücklegung; złożenie, zwrócenie (czegoś).

— einer Reise; odbycie podróży.

Zurückschieben; odsunąć wstecz, cofnąć.

Zurückwerfung (Reflexion, Spiegelung) der Lichtstrahlen; refleksya, odblask, odbłysk, odbicie (promieni świetlnych) (fiz.).

— der Flöze, Gänge; złożenie pokładów, żył (geol.). Zusammenstellung; zestawienie, układ.

Zusammenstoß; 1) zderzenie; 2) zetknięcie, styk.

Zusammenstößen; 1) zetknąć razem, trącić, uderzyć o siebie; 2) utłuc. Zusammensturz; zawalenie się, runięcie.

Zusammenstürzen; zawalić się, zapaść się, runąć.

Zusammenwirken; działać wspólnie. Zusammenziehen; ściągać, ściągnąć. Zusatz; 1) dodatek, przydatek; 2) p. Zuschlag.

Zusatzaggregat; agregat dodatkowy, dodany (el.).

Zusatzbestimmungen; przepisy dodatkowe, uzupełniające.

; być w związku, Zusatzdynamo; dynamo (prądnica) dodatkowa, dodana, pomocnicza, wzmożna (el.).

fendes Erz); ruda obłazgowa (ruda Zusatzleitung; przewód (przewodnik) żelazna w cienkiej warstwie, lecz sze- dodatkowy, dodany (el.). roko rozciągająca się) (geol. górn.). Zusatzmaschine; maszyna dodatkowa. dodana, pomocnicza (maszyn, el.).. Zusatzspannung; napięcie wzmo-p. Kuppeln.    żne (el.).

p. Zusammen- Zusatzventil (Überlastungsventil);

wentyl (zawór) dla ciśnienia zwiększonego (maszyn.). Zusatzwiderstand; opór dodatko-j wy (el.).

Zusammenbacken; spiekać się, spiec się (od gorąca).

Zusammenblattung p. Aufblattung.

Zusammenbrechen ; 1) połamać na kawałki; 2) załamać się, zapaść się. zawalić się, runąć.

Zusammendrückbarkeit (Kompressibilität) der Flüssigkeiten; ściśliwość (fiz.).

Zusammengehörigkeit; przynależność wzajemna.

NN

Es N

; znitowany.

^eißt; spawany,

spojony.

usammengesetzt; złożony, usammengesetzte Festigkeit;

wytrzymałość złożona (mech.).

Zusammengesetzte Maschine;

machina złożona (mech.).

NN

; związek, łączność.

łączyć się z czem.

Zusammenhängendes Erz (fortlau-

Zusammenklappbar (zusammenlegbar) ; składalny, do składania.

NN

' klappbar.

Zusammenpressen; ściskać, ścisnąć, zgnieść.

Zusammenpressungsmaß; utłok,

miara stłoczenia (w tłoczarce) (ma- Zusatzzelle; ogniwo (baterya) dodatkowe, dopełniające (el.).

Zusammenschlagen (vereinigen); Zuscharen (sich zuscharen, einander

zuscharen, sich o. einander zusetzen); łączyć się, zbiegać się (geol.). Zuschärfen (zuspitzen); zaostrzyć. Zuschlag (pl. Zuschläge, Zusatz, Flußmittel); top, roztop, przyprawa, domieszka (hut.).

szyn.).

złączyć, złożyć (górn.).

Zusammenschi agung der Grubenmaße; złączenie miar górniczych (pr. górn.).

Zusammenschlagungsbewilli-

gung; pozwolenie na komasacyę.

Zuzammenschmelzen(Metalle o.von    Zuschlagerz; top (roztop) rudny (hut.).

Metallen); stopić, stopić się (met.). Zuschläger; pomocnik kowalski, mło-Zusammenschneiden der Sink- townik, młotnik (kow.).

werke p. Verschneidung.    Zuschlaghammer p. Hammer (Vor-

Zusamenschreibung der Gruben- schlaghammer).

maße; wpisanie (przypisanie, dopi- Zuschlagkalkstein; top (roztop) wa-sanie) miar górniczych (łącznie z in- pienny (hut.), nemi) (pr. górn.).    Zuschlagmittel p. Zuschlag.

Zuschlagsschaufel p. Salzschlägel. Zuschließen; zamknąć. Zuschmelzen; zatopić, zalutować. Zuschneiden (das); przyrżnięcie (szyby, zwierciadła, drzewa). Zuschrauben; zaśrubować, zakręcić. Zuschrift; 1) przypisanie, dedykacya; 2) pismo, list, odezwa.

NN

; składać, złożyć,

zestawić.

Zusammensetzung; 1) połączenie, złożenie; 2) skład (chem.).

—    der Farben; dobieranie barw, kolorów.

—    der Kräfte; składanie sił (mech.).

33

Zutagebringen (das); wyciąganie (wywożenie, wydobywanie) na świat, na powierzchnię (górn.).

Zuschuß; dopłata, dodatek. Zuschütten; 1) zasypać, przysypać; 2) dosypać.

Zusetzen (sich zusetzen, einander zusetzen) ; p. Zuscharen.

Zusetzen (zugeben); dodać, domieszać, przyprawić (hut.).

Zusetzen (von Wassern) p. Zusitzen. Zusitzen (zusetzen von Wassern); za-

Zutritt (Zugang): przystęp, dostęp. Zutter p. Zimmerlingszutter. Zuverlässig; pewny, wierny, niezawodny.

Zuwachs; przyrost, przybytek, powiększenie.

ciekać, przeciekać, przypływać, wci- Zuweisung; przydzielenie, przyzna-skać się (górn.).    nie na własność.

Zuspitzen (zuschärfen); zaostrzyć. Zuwölben; zasklepić, sklepieniem Zustand; 1) stan; 2) położenie (osoby zamknąć (bud.), lub rzeczy).    Zuzahlung; dopłata,

aperiodischer — des Magneten; Zuzerrennen (Naclizerrennen) p. Zer-stan bezokresowy magnesu.    rennen.

elektrischer—; stan elektryczny. Zwangschiene p. Leitschiene, magnetischer —; stan magnety- Zwangsenteignung; wywłaszczenie czny, stan magnesowania.    przymusowe.

stromloser —; stan bezprądowy. Zwangwerkbrücke p. Häng-und Zustand (Zustandarbeit, Zuarbeit,    Sprengwerkbrücke.

Nacharbeit, Überarbeit, Weilarbeit, Zwanzigflächner p. Ikosaeder. Verweilarbeit); przymytek, robota Zweck (Ziel, Absicht); cel, zamiar, (praca)nadszychtowa, nadzwyczajna, Zwecke (die); ćwiek (zamkowy), ochotnicza, chwilowa, czasowa (górn.)    ćwieczek.

auf — arbeiten p. Zustehen.    Zweiachsig; dwuosiowy (kryst.).

Zustandarbeit p. Zustand.    Zweidrittelarbeit; robota (praca)

Zustandsänderung; zmiana stanu    dwuzmienna. robota na dwuzmian

(górn.) p. Drittelarbeit. Zweifachkabel (Zweileiterkabel); kabel podwójny, dwużyłowy (el.).

(fiz.).

Zustandschicht (ledige Schicht, Nebenschicht, Überschicht, Nachschicht); szychta (zmiana) nadzwy- Zweifarbig; dwubarwny, dwubarwy, czajna , nadliczbowa, nadrobiona,    dwubarwisty.

przyrobiona (świąteczna) (górn.).    Zweiflammrohrkessel p. Kessel.

arbeiten); pracować przez czas, poza szychtą, przyrobić (część szychty).

Zustellen (zumachen) einen Schacht o. Hochofen; zaprawić (piec) (hut.).

Zustellen (Zuinachen, Zustellung) eines Schachtofens; zaprawa pieca.

Zustellung; doręczenie, dostawienie. — eines Ofens (Ofenzustellung); zaprawa pieca (hut.).

Zustellungsbestätigung; poświadczenie doręczenia.

Zustellungsfrist; okres dostawy, termin dostawy.

Zustellungsgebühr; należytość za doręczenie, dostawne.

Zustellungsort; miejsce doręczenia.

Zustimmung; zezwolenie, przychylenie się, zgoda.

Zuströmen; przypływać, dopływać.

Zu Sumpfe halten die Wässer p.

Gewaltigen (Grubenwässer).

Zu Tage ausgehen; wysterczać, wychodzić na powierzchnię (o pokładzie, żyle) (geol.).

Zustehen (sich zustehen, auf Zustand Zweiflügelig (zweiseitig); dwuskrzydłowy.

Zweiflügeliger Bremsberg p.

Bremsberg (beiderseitiger).

Zweig; 1) gałązka, gałąź, latorośl; 2) gałąź (nauki); 3) odgałęzienie, odnoga.

Zweigbahn; odnoga kolei, bocznica kolejowa (kol.).

Zweigeleisig (zweigleisig, zweispurig); dwutorowy (kol.). Zweigleitung; przewód (przewodnik) odgałęźny, boczny (el.). Zweigliedrige Größe p. Binom. Zweigrohr (bei Rohrleitungen); rura odgałęziona, boczna. Zweigschaltung; połączenie równoległe, bocznikowe (el.). Zweigstrom; prąd bocznikowy (el.). Zweigwiderstand; opór bocznikowy (el.).

Zweihändig; dwuręczny. Zweikantig; dwukrawędziowy. dwu-krawężny.

Zweileiterkabel p. Zweifachkabel.

Zweiphasenstrom; prąd dwufazowy, dwuprąd (el.).

Zweiphasensystem; układ dwuprądowy (el.).

Zweiphasenumformer; przetwornica dwufazowa (el.).

Zweiphasenwicklung; uzwojenie dwufazowe, dwuprądowe (el.).

Zweiphasig; dwufazowy, dwuprądny (el.).

. Zweipolig; dwubiegunowy.

Zweiseitig; dwustronny, obustronny.

Zweiseitig behauenes Holz; pła-szczak, oflisak (bud.).

Zweispannungsmaschine; prądnica dwunapięciowa (el.).

Zweispitz (Zwiespitz, Doppelspitze, Doppelkeilhaue, Doppelhaue); oskard, dwunosak, dwudziób (górn.).

Zweispitzig; dwukończasty.

Zweispurig p. Zweigeleisig.

Zweileiterschalter; wyłącznik dwu-przewodnikowy (el.).

Zweileiterschalttafel; tablica rozdzielcza dwuszynowa (el.).

Zweileitersystem; system (układ) dwuprzewodowy, dwuprzewodniko-wy (el.).

Zweilichtlampe; lampa o świetle podwójnem.

Zweimalachtflächner p. Zirkonoid.

Zweimalsechsflach p. Pentagondodekaeder.

Zweimalzwölfflächner (Berylloid, dihexagonale Pyramide, dihexago-nales Pyramidoeder, Didodekaeder, Dipyramide, Sechs- und Sechskant-ner); ostrosłup dwunastoboczny, dwu-dziestoczterościan trójkątny (kryst.).

Zweimännisch; dwumężny, cztero-ręczny (górn.).

Zweimeterstab; dwumetrówka, pręt dwumetrowy (miern.).

Zweiphasenanker; twornik dwufazowy, dwuprądowy (el.).

Zweiphasengenerator (Zweiphasenmaschine); prądnica dwufazowa, dwuprądowa, dwu prądnica (el.).

Zweiphasenmotor; motor (silnik, prądnik) dwufazowy, dwuprądnik (el.).

Zweiphasenschaltung; połączenie dwufazowe, dwuprądowe. außen verkettete —; połączenie dwufazowe z zewnętrznem sprzężeniem.

innen verkettete —; połączenie dwufazowe z wewnętrznem sprzężeniem.

Zweistöckig; dwupiętrowy (bud.).

Zweistufig; dwustopniowy.

Zweitaktmotor; motor dwuokreso wy, dwusuwowy (maszyn.).

Zweitakt (bei Verbrennungsmotoren); dwusuw (maszyn.).

Zweiteilig; dwudzielny.

Zweitrümig (zweitrümmig, doppel-trümig) von Schächten; dwuprze-działowy (górn.).    ,

Zweitrümiger Bremsberg p. Bremsberg (doppeltrümiger).

Zwei-und einachsiges System p. Kristallsystem.

Zwei-und zweigliedriges System

p. Kristallsystem.

Zweiwalzensystem p. Duowalzwerk.

Zweiwattig; dwuwatowy (el.).

Zweiweghahn p. Hahn.

Zweiwertig; dwuwartościowy (ehern.).

Zweizöllig; dwucalowy.

Zweizölliges Brett; deska dwuca-lowa, dwucalówka (matr.).

Zweizylindermaschine; maszyna dwucylindrowa (maszyn.).

Zwerchaxt p. Queraxt.

Zwergkessel p. Kessel.

Zwergmotor; motor (silnik) drobny (maszyn.).

Zwicklieil; klinik.

Zwickzange p. Zange (Beiß—).

Zwiesel p. Wünschelrute.

Zwieselit (Eisenapatit); cwizelit (min.)

Zwieselkette p. Schurzkette.

Zwieselrohr (Gabelrohr) bei Rohrleitungen u. Schachtpumpen; rura rozdwojona, rozsochata, portki (techn. maszyn, górn.).

Zwieselung (eines Flözes) p. Gabelung.

Zwillich (Zwilch); drelich, parcianka (tkanina lniana lub konopna).

Zwilling; 1) p. Zwillingskristall; 2) p. Zwillingsmaschine.

Zwillinge; 1) bliźnięta (astr.); 2) p. Zwillingskristall.

Zwiilingsachse; oś bliźniacza, oś kryształów bliźniaczych (kryst.).

Zwillingsdampfmaschine (Zwilling) p. Dampfmaschine.

Zwillingsecken; naroża bliźniacze, naroża kryształów bliźniaczych (kryst.).

Zwillingsfördermaschine (Zwilling); wyciągarka (maszyna wyciągowa) bliźniacza, dwucylindrowa (maszyn, górn.).

33*

Zwillingskanten; krawędzie bliźniacze, krawędzie kryształów bliźniaczych (kryst.).

Zwillingskessel; kocioł bliźniaczy (maszyn.).

Zwillingskompressor; sprężarka (kompresor) bliźniacza (maszyn.).

Zwillingskristall (Zwilling); kryształy bliźniacze, bliźniaki, zrośnięcia bliźniacze (kryst.).

Zwillingsleiter; przewód (przewodnik) dwużyłowy (el.).

Zwillingsmaschine (Zwilling); maszyna bliźniacza, dwucylindrowa (maszyn.).

Zwillingspumpe p. Pumpe.

Zwillingsschacht (Parallelschacht) p. Doppelschacht.

Zwillingszapfen p. Doppelzapfen.

Zwinge (Schraubenzwinge); zwornica krętowa, śrubowa.

Zwingenschraube (Schraubenzwinge, Zwingstock); ściskacz, śruba stolarska, zwora (śruba stolarska drewniana).

Zwischenablesung; przeczyt (odczyt) w bok (miern.).

Zwischenbehälter p. Receiver.

Zwischendiffusor (bei Grubenventilatoren) ; dyfuzor wewnętrzny, środkowy (maszyn, górn.).

Zwischendose; gniazdo przechodnie (el.).

Zwischenfeuerung; palenisko wewnętrzne.

Zwischengeleiseraum; międzytorze (kol.).

Zwischengeschirr p. Zwischenmaschine, Vorgelege.

Zwischengeschoß (Zwischenstockwerk) p. Halbgeschoß.

Zwischenglied; ogniwo pośrednie.

Zwischenisolator; izolator odporowy, pośredni (el.).

Zwischenhorizont p. Mittellauf.

Zwischenkasten; skrzynka przechodnia (el.).

Zwischenlauf (Zwischenläufel) p. Mittellauf.

Zwischenloch (Metope, Durchloch, Ausfall); międzytramie, metopa (przerwa między trój wrębami) (arch.).

Zwischenmaschine (Transmission); przenośnia maszynowa, przystawka (maszyn.).

Zwischenmauer; mur pośredni, wspólny, oddzielający (bud.).

Zwischenmittel; przerost płonny, jałowy (geol.) p. Gesteinsmittel.

Zwischenprodukt; wyrób połowiczny, przejściowy, pośredni (hut.).

Zwischenpunkt; punkt pośredni.

Zwischenrad; koło pośrednie (zębate) (maszyn.).

Zwischenraum; 1) rozstęp, przedział, luz; 2) przeciąg czasu.

Zwischenschacht (Durchschnittsschacht); komin (odbudowa schodowa w stropie) (góra.).

Zwischenschaltung; włączenie (el.).

Zwischensohle (Zwischenhorizont, Mittelsohle) p. Mittellauf.

Zwischensparren p. Sparren.

Zwischenstation p. Station (Mittel-).

Zwischenstockwerk (Zwischengeschoß) p. Halbgeschoß.

Zwischenstrecke p. Mittelstrecke.

Zwischenstücke (des Bohrzeuges); części środkowe (wierć. ziem.).

Zwischenträger p. Nebenträger.

Zwischenwand; ściana przedziałowa, środkowa, pośrednia, przepierzenie.

Zwischenweite; odstęp, odległość.

Zwischenwelle p. Welle.

Zwischgold; złoto połowiczne (met. techn.).

Zwitter (Zwittererz) p Zinnzwitter.

Zwittergestein; oskał cyniakowy (geol.) p. Zinnzwitter.

Zwitterriß (Riß, Strom); pasmo żył cyniakowych (geol.),

Zwitterstock (Zwitterstockwerk); skład piętrzony (wpleciony) cynia-ków (geol.) p. Zinnzwitter.

Zwölfeck; dwunastokąt (kryst.).

Zwölfeckig; dwunastokątny.

Zwölfflach (Zwölfflächner) p. Dodekaeder.

Zwölfstündner; dwunastnik, górnik 12 godzin pracujący (górn.).

Zygadit; zygadyt (min.).

Zyklisch (regelmäßig, wiederkehrend); cykliczny.

Zykloide (Radlinie); cykloida, toczna (geom.).

Zykloidenverzahnung p. Verzahnung.

Zyklopenmauer p. Mauer.

Zylinder; 1) walec, cylinder (geom.); 2) cylinder (maszyn.).

Zylinderachse; oś walca (geom.).

Zylinderanbohrung; nawiercenie cylindra.

Zylinderarmatür (Zylinderausrüstung); osprzęt (armatura) cylindra (maszyn.).

Zylinderausrüstung p. Zylinderarmatur.

Zylinderboden; dno cylindra (masz

Zylinderbohrer p. Röhrenbohrer.

Zylinderbohrmaschine p. Bohrmaschine.

Zylinderbohrung; drąż cylindra (maszyn.).

Zylinderdamm; tama walcowa (osuszanie kopalń) (górn.).

Zylinderdarre (zur Dörrung der Salz-hurmanen); suszarnia walcowa (warze 1 ).

Zylinderdeckel; pokrywa (dno, przykrywa) cylindra (maszyn.).

Zylinderdurchmesser; średnica cylindra (maszyn.).

Zylinderfläche; 1) powierzchnia walca (geom.); 2) powierzchnia cylindra.

Zylindergebläse p. Gebläse.

Zylinderhahn p. Hahn.

Zylinderkessel p. Kessel.

Zylinderlänge; długość cylindra.

Zylindermantel (Zylinderverkleidung) ; okrywa (płaszcz, osłona) cylindra (maszyn.).

Zylinderschieber (Drehschieber) p. Schieber.

Zylinderschmierung; smarowanie cylindra (maszyn.).

Zylinderstopfbüchse; dławik cylindrowy (maszyn.) p. Stopfbüchse.

Zylinderverkleidung p. Zylindermantel.

Zylindervolumen; 1) objętość walca (geom.); 2) objętość cylindra (maszyn.).

Zylinderwand (Zylinderwandung); ściana cylindra (maszyn.).

Zylinderwechsel (Zylinderhahn); p. Hahn.

Zylindrisch (walzenförmig); walcowy, walcowaty, walczasty, cylindryczny, obły (maszyn.).

UZUPEŁNIENIA.

Abbähen (bähen) ein Schwefelmännchen); upalić lont (nasiarkowany). Abbau (Bau); odbudowa (żył, pokładów (górn.).

diagonaler —; odbudowa przekątnia.

etagenartiger — p. Etagenbau. firstenartiger — p. Firstenbau. hydraulischer —; odbudowa hydrauliczna (działaniem wody), offener — (oberirdischer —) p. Tagbau.

reiner — (Preßverhau) p. Preßbau. schachbrettförmiger — (schachbrettartiger —) p. Schachbrettbau. schwebender —; odbudowa wznosząca się, dowierzchnia. streichender —; odbudowa kierunkowa, rozciągłościowa. strossenartiger — p. Strossenbau. tonnlägiger —; odbudowa upadowa odbudowa z upadem, unterirdischer —; odbudowa podziemna, kopalniana, dolna.

Abdörrstein (abgedörrter Stein); mat-ta (lech) srebrno-miedziowa (met.). Abfallapparat (Abfallstück) beim Erdbohren; odpadak, spadak, samo-padak (wierc. ziem.).

Abfalleisen (Eisenabfälle); odpadki żelazne (met.).

Abfallschere p. Abfallapparat. Abfallstange (Zunge, Abfallstück) eines Freifaliinstrumentes p. Abfallapparat.

Abfangschere (Bohrgabel); widełki podchwytcze, wiertnicze (wierc. ziem.).

Abfeuern (ausblasen, außer Betrieb setzen) einen Ofen; piec zgasić, wy-studzić (hut.).

Abflammen (Steinkohle, Braunkohle); wypalić, opalić.

Abfördern (wegfördern); odwozić, odwieźć (górn.).

Abförderung (das Abfördern); odwożenie, odwiezienie, odwóz, odwóz-ka (górn.).

Abbaubremsstrecke; pochylnia ha- Abgangsschurf (Wehrkasten) der mulcza wyrobowa (górn.).    Sinkwerke; cedzidło (soln.).

Abbaugedinge; ugoda (umowa, Abgebepunkt; punkt pomocniczy, akord) wyrobowa (górn.).    palik pomocniczy (miern. górn.).

Abbauplan (Abbauriß); plan odbu- Abgehen (eines Gangtrummes o. Gan-dowy (górn.).    ges); zboczenie (odnóża żyły, lub

Abbauraum (Verhau, Weitung); miej- żyły samej (geol. górn.).

sce odbudowy, wyrobisko, zroby, sze- Abgehendes (abgehendes Trumm, rzyzna, komora (górn.).    Abgekömme, Abkommen. Abspließe,

Abbeizen (beizen); wytrawić, wykwa-    Ausläufer, Ausreißer, Gangtrumm);

sić (chem. techn.).    odnóże żyły, gałąź żyły, żyła boczna,

Abbiegung (von der normalen Rieh- odżyłek (geol. górn.).

tung); odchylenie, odchył.    Abgekömme p. Abgehendes.

Abbohrung (Abbohren) von Bohr- Abgleichen (Flächen); wyrównać löchern; wiercenie (otworów świ- !    (bud.).

drowych) (górn.).    Abgrenzungsstrecke (Begrenzungs-

Abbruch (Vorgabe, Vorgeben) bei der    strecke) eines Sicherheitspfeilers;

Gewinnungsarbeit; zbijanie, zbitka, i chodnik odgraniczający, graniczny odłamywanie, odrywanie.    (górn.).

— tun (dem Gestein abbrechen); Ahhebekiste (Abhubkiste, Kiste); zbić, zbijać, odłamywać, odrywać.    zgarniaczka (sort.).

Abhebeschaufel    (Auflegerspaten,    Abrazit; abracyt (min.).

Torfeisen) beim Torfstechen; łopatka Abrichten (eine Zimmerung mit dem torfowa, łopata do torfu.    Sperrmaße abmessen); wymierzyć

Abhub (beim Siebsetzen); wygarnięcie, (wyznaczyć) wymiar odrzwi kopal-zgarnięcie, zebranie, zdjęcie (sort.), j nianych (górn.).

Abhubkiste p. Abhebekiste.    Abrichten (ausrichten, geradrichten,

Abichit (Strahlerz); abichit, miedź pro- abpritschen) Bleche u. s. f.; wyró-mienista (min.).    j wnać, wyprostować (met.).

Abkerben (schlitzen); zacinać, zasie- Abrichtplatte (Richtplatte, Rieht* kiwać (górn.).    bank); wyrównia, płaszcza, stół mon-

Abklauben    (klauben); przebierać    terski, prawidło.

(sort.).    Abritzen (ausrichten, suchen) ver-

Abkleiden; opierzyć, opiąć (boki cho- worfene Lagerstätten; odszukiwać dnika i t. d.) (górn. cieś.).    złoża przesunięte (uskokiem odrzu-

Abkleidung    (das    Abkleiden); opie-    cone) (górn.).

rżenie, opięcie (boków chodnika i t. d.) Abscheiben (Scheiben abheben, ro-(górn. cieś.).    settieren; łupać (ścinać) krążki mie-

Abgehendes.

Ablage (Anfluß, die Auschütt) des Flusses; napływ, nanios (geol.).

Abläuterfaß (Ablauffaß, Schwenzbot-tich); kadź oddzielająca, opłókująca, przemywalna (sort.).

Abläuterkiste; skrzynka oddzielająca, opłókująca, przemywalna (sort.). Abspließe (Absplisse) p. Abgehendes.

Abläutervorrichtung (Läutervorri- Abteilung für Ingenieurwesen; chtung); urządzenie oddzielające,    wydział inżynieryi.

omywające, opłókujące, przemywał- Abteilung für Maschinenbau; wy-ne (sort.).    dział budowy maszyn.

Abläuterwasser (Läuterwasser,    Abtrecken (abladen) das Erz, den

Waschwasser); woda płóczkowa,    Schlich; wyłożyć, wypróżnić,    wyła-

opłókująca (sort.).    dować.

Ablerschen (ablörschen) p. Ablür- Abtrocknen (entwässern) Lagerstät-schen.    ten, Kohle; osuszyć,    odwodnić

(górn.)

Abtropfen (Tröpfeln, Absocken) der Sole in den Gradierhäusern; kapanie (ociekanie) solanki (soln.). Abwärtsbohren (das); wiercenie w dół, na dół, ku dołowi (górn.).

Abköhlen (zu Sumpfe treiben, Tür- dziane (met.), kel hauen, abhiitten) die Grube; Abscheider (Gasabscheider); oddzie-zaniedbać, spustoszyć (kopalnię). lacz (rozdziel tez) gazu (techn.). Abkommen (das Abkommende) p. Abschmelzsicherung (Schmelzsicherung); stopka, bezpiecznik topny, topikowy (el.).

Abschwenzen (aut einem Schwenz-sieb abläutern); opłókać (rudę) (sort.).

Absichern der Erze; mycie, oczyszczanie rudy (na korytku probierczem).

Ablürschen (ablörschen, ablerschen, ablurzen); głębić płytko, głębić szyb płytki (górn.).

Abmarken (abgrenzen); odmierzyć, odgraniczyć (miern. górn.).

Abnieseln (Gezähe abnützen); zużyć,

Abpfählen (durch Pfähle bezeichnen); wypalikować, wytyczyć (miern.).

Abpfänden (verpfänden); utwierdzić klinami, zaklinować, uklinić (górn. cieś.).

Abpflöcken (abstecken); wytyczać, wytykać (miern.).

Abplötzen (plötzlich abkühlen); nagle oziębić, ochłodzić (met.).

Abpritschen p. Abrichten.

Abrauchen (abdampfen); 1) parować, wyparować, ulotnić się; 2) odparować, ulotnić, w parę przemienić (chem. techn.).

spotrzebować (narzędzia górnicze). Abwäsche (das Läuter wasch en, Läuterarbeit) ; płókanie, mycie, czyszczenie rudy (oddzielanie części ziemnych) (sort.).

Abzapfen (ablassen) Wasser; ściągnąć, spuścić (wodę) (górn. hut. techn.).

Abzieher (Anschläger); ściągacz, za-pinacz (górn.).

Abzugsbühne (Bühne, wo die Fördergefäße abgenommen werden); pomost odbiorczy (górn.). Abzugsgerinne (b. Wasserrädern); łotok (koryto, rynna) odpływowy, odwadniający (maszyn.).

Alkalisch; alkaliczny, ługowcowy. Allagit; allagit (min.).

Abzugsrinne (Herdflutgerinne) beim Schlämmgraben; żłób odpływowy, odciekowy (sort).

Abzugsrohr (Abzugsrohre); rura odpływowa, odciekowa, ściekowa (maszyn.).

Abzugsrösche (offene Rösche) zur Ableitung der Grubenwässer; rów odciekowy, ściek (górn.).

Acadiolith; akadiolit (min.).

Achatjaspis; jaspis agatowy (min.).

Achmatit; achmatyt (min.).

Achroit; achroit (min.).

Achtaragdit; achtaragdyt (min.).

Achtflach (Achtflächner, Oktaeder); ośmiościan (kryst.).

Achstünder (ein Bergarbeiter, welcher eine achtstündige Schicht verfährt); kopacz ośmiogodzinny, górnik 8 godzin pracujący (górn.).

Achtundvierzigflach (Hexakisokta-ederj; czterdziestoośmiościan (kryst.)

Adamantoid p. Achtundvierzigflach.

Adamin; adamin (min.).

Ädelforstit (Aedelforstit); edelfor-styt (min.).

Adiaphanspat; 1) p. Saussurit; 2) p. Gehlenit; 3) p. Nephrit.

Adlerstein (Klapperstein); kamień orłowy (min.).

Aegyrin; egiryn (akmit) (min.).

Aeschynit (diatomes Melanerz); es-chinit, eszynit (min.).

Aftergerinne (Raßrinne); żłoby mułowe (sort.).

Afterkristall (Pseudokristall, Pseudo-morphese); kryształ łałszywy, niby-kryształ, pseudomorfoza (kryst. min.).

Agalmatholit (Bildstein, chinesischer Speckstein, unteilbarer Glyphinste-atit); agalmatolit, obrazkowiec (min.).

Agricclit; agrykolit (min.).

Agtstein (gelbes Erdharz, Bernstein); bursztyn, sukcynit (min).

Akanthit; akantyt (min.).

Akmit (Achmit); akmit (egiryn) (min.).

Aktinolith (Actinolith, Strahlstein); aktynolit, promienieć (min.).

Aktinolithschiefer (Strahlsteinschiefer); łupek aktynolitowy (geol.).

Albertit; albertyt (min.).

Albin (Apophyllit); albin (min.).

Alexandrit; aleksandryt (min.).

Algerit; algeryt (min.).

Algodonit; algodonit (min.).

Alisonit; alisonit (min.).

Alkalimetalle (Metalle der Alka-

Allanit (Cerin. tetartoprysmatisches Melanerz); allanit (min.). Allemontit (Arsenikantimon, Arsenikspießglanz, Antimonarsen, Antimonarsenik); alemontyt (min.). Allochroit; alochroit (min.). Allogonit (Herderit); herderyt (min.). Alloklas; aloklaz (min.). Allomorphit; alomorfit (min.). Allophan (lamprochromatischer Opa-linallophan); alofan (min.). Alluaudit (Grüneisenerz); aluodyt, alluaudyt (min.).

Alluvialboden; grunt napływowy, namulony, aluwialny (geol.). Alluvialgebilde (Alluvialgebirge, Alluvialgruppe, Alluvialperiode, Alluvialschichten, alluviale o. angeschwemmte o. rezente Bildungen, Alluvium); utwory napływowe, osady aluwialne, aluwium (geol.). Alluvion (Angeschwemmtes); napływ, namulenie, przysypiśko (geol.). Alluvium p. Alluvialgebilde. Almandinspat rhomboedrischer (Eudialith, Eudialyt); eudyalit (min.). Alquifoux (Glasurerz); alkwifu, błyszcz garncarski (błyszcz ołowiu sproszkowany) (min. techn.). Alstonit (Bromlit, Barytobikalzit); al-stonit (bromlit) (min.).

Altait (Tellurblei, hexaedrisches Tellur); ałtait, telurek ołowiu (min). Alumian; alumian (min.). Aluminate (tonsaure Salze) gliniany (chem.).

Aluminit (Websterit); aluminit (min.). Aluminiumhydroxyd (Tonerde hydrat); wodorotlenek glinowy (chem.). Aluminiumoxyd (Tonerde, Alaunerde); tlenek glinowy, glinka (chem). Amalgamiergold; złoto arnalgamo-wane, nartęcione (met.). Amalgamiersilber; srebro amalga-mowans, nartęcione (met.). Amazonenstein (Amazonit); kamień amazoński (min.).

Amblygonit (prismatischer Ambly-gonspat); ambligonit (min.).

Amiant (Amianth, Erdflachs, Berg-wolle); amiant, len górny (min.). Ammoniaksalze (Ammoniumsalze);

sole amonowe (chem.).

Amorphie (Amorphismus); bezposta-ciowość (min.).

lien); kruszce ługowcowe, alkaliczne, Amphibolit (Hornblendefels); amfi-potasowce alkaliczne (chem.).    bolit (geol.).

Amphibolitschiefer (Hornblendeschiefer); łupek amfibolowy (geob).

Anlegegoniometer (Handgoniometer) ; goniometr ręczny (min. kryst.).

Annabergit (Nickelblüte); annaber-git, kwiat niklowy (min.).

Annivit; anniwit (min.).

Anorthotyp (trikiinische o. triklino-edrische Pyramide, ein-u. eingliedriges Oktaeder); ostrosłup trójsko-śny, ośmiościan trójskośny (kryst.).

Ansaufen (sich mit Wasser füllen) vom Gestein, vom Bergbau; nawodnić się (napełnić się wodą), nabrać wody (górn.).

Ansäufen (ersaufen, unter Wasser setzen); nawodnić, zalać, zatopić kopalnię (górn.).

Anschläger; nakładacz, narażaez, za-pinacz (górn.).

Antediluvianisch; przedpotopowy (geol.).

Antediluvianische Schichten;

warstwy przedpotopowe (geol.).

Anteilsverhältnis; stosunek udziałów.

Amphigen (Leucit); amfigen, leucyt (min.).

Amphodelit; amfodelit (min.).

Anamesit; anamezyt (geol.).

Anamorphose; anamorfoza (fiz.).

Anatas (Oktaedrit, pyramidales Titanerz); anataz, oktaedryt, tytan oktae-dryczny (min.).

Anauxit; anauksyt (min.).

Anbähen p. Abbähen.

Anbau; dobudowa, dobudówka, przybudówka (bud.).

Anbremsen; zahamować (maszyn.).

Anfahrungssort (Anfahrungspunkt,

Anfahrungsstelle); miejsce obnaże-nia (odkrycia) złoża mineralnego.

Anfangsfirstbohrer; początnik (na-wiertak) stropowy (górn.).

Anfangsortsbohrer; początnik (na-wiertak) przodkowy (górn.).

Anfangsstange; żerdka (wiertnicza) pierwsza, początkowa (wierć. ziem.), j

Anfangsstrossbohrer; początnik    Anthophyllit (prismatischer Schiller-

(nawiertak) spodkowy, spągowy.    spät); antofilit, goździkowiec (min.).

Anfühlen (von Mineralien); dotykać. Anthosiderit; antosyderyt (min.).

Angeflogen (von Mineralien); nale- Anthrakonit; antrakonit (min.), cialy.    Anthrakoxen; antrakoksen (min.).

Angeschmaucht (angeschmögen, an-    Anthrazitschiefer; łupek antracy-

geflogen) von Gangmassen; nalecia- towy (geol.).

ły (geol. górn.).    Anthropozoische Periode (Quar-

Angeschwemmtes p. Alluvion.    tärformation): formacya czwartorzę-

Angewachsen (von Kristallen. Gän- | dna (czwartorzędowa) (geol.). gen, Flözen); przyrośnięty, przyrosły. Antigorit; antygoryt (min.).

Angewäge (Angewege, Angewäge- Antimon - Arsenfahlerz (Arsenbalken, Angewelle, Angeweihe, An- ; Antimonfahlerz); tetraedryt antymo-gewehre, Angewiege, Anwelle, An- nowo - arsenowy (min.), wellblock, Anwegeholz); podwalina,    Antimonbaryt prismatischer

podstawa, osada (maszyn.).

(Weißspießglanzerz); walentynit,

Angewittert (von Mineralien); zwie- j kwiat antymonu, antymon biały trzały (z wierzchu).    (min.).

Anglarit; anglaryt (min.).    Antimonblei; 1) p. Steinmannit

Anglesit (Vitriolblei); anglezyt, oło- (min.); 2) p. Hartblei (met.).

wień, siarczan ołowiu (min.).    Antinonbleierz (Bournonit); burno-

Anhaspen (die Fahrten); przytwier- nit. szaromiedniak ołowiany (min.), dzić, przyskoblić, przyklamrować Antimonblende (Pyrostibit); blenda

(górn.).

Anheben (bei Pumpen); podnieść,

antymonowa, antymon czerwony, kermesyt, pirostybit (min.), nabrać, udźwignąć (maszyn, górn.). Antimonblüte (Spießglanzblüte) p.

Anheben (anholen, anziehen); pod- Antimonbaryt prismatischer.

Schwarzgültigerz, Schwarzerz); te-traedryt antymonowy, ciemny (min.).

Antimonkupferglanz (Wölchit); błyszcz antymonowo miedziany, wel-chit (min.).

Antimonnickel (Breithauptit); breit-hauptyt (min.).

ciągnąć, poddźwignąć (wyciągiem, Antimon - Fahlerz (dunkles Fahlei’z, kołowrotem) (maszyn, górn.).

Anisometrisches System p. Kristallsystem.

Ankerit (paratomes Kalkhaloid); an-kieryt (min.).

Ankleideraum (Ankleidezimmer); ubieralnia, szatnia.

Antimonnickelglanz (Ullmannit); błyszcz antymoniklowy, krusz anty-moniklu, ulmanit (min.).

Arrondierung; zaokrąglenie.

Arsen-Antimonfahlerz p. Antimon-Arsenfahlerz.

Arsenblende (Arsenikblende, Arsenglas, gelbe Arsenblende, Auripigment) ; złotołusk żółty, złotokost, aurypigment (min.).

Arsenblende (Arsenikblende, Arsen-glas, rote Arsenblende, Realgar); złotołusk czerwony, sandaraka, realgar (min.).

Antimonocker (Spießglanzocker); ochra antymonowa (min.).

Antimonsilber (Spießglanzsilber); srebro antymonialne, dyskrazyt.

Antimonsilberblende (Pyrargyrit); blenda antymonowo-srebrna, sre-brzak czerwony, pirargiryt (min.).

Antimonzinnober (Pyrostibit); blenda antymonowa, antymon czerwony, Arseneisen (Lölingit); lelingit (min.), pirostybit (min.).    Arseneisensinter (Pittizit); skrzep

Antrimolith; antrymolit (min.).    arsenowo - żelazny, naciek żelazny,

Anwäsche (Abwäsche, Abwasch, Auf- pitycyt (min.).

Fahlerz); tetraedryt arsenowy (min.).

Arsenglanz (Arsenikglanz); błyszcz arsenowy (min.).

Arsenglas (gelbes u. rotes Arsenglas) p. Arsenblende.

Arsenik; arsen (min. ehern.), gediegen — p. Scherbenarsenik, gelber — p. Auripigment, roter — p. Realgar. weißer — bezwodnik kwasu arse

heben, Obrist) beim Kehrherd; opłó- Arsenfahlerz (Arsenikfahlerz, lichtes kanie, przemycie (jedno opłókanie, jedno przemycie) (sort.).

Apatelit; apatelit (min.).

Aphanesit (Strahlerz); miedź promienista, abichit (min.).

Aphrizit (schwarzer Schörl o. Turmalin, Graupenschörl); afrycyt (min.).

Aphrodit; afrodyt (min.).

Aphrosiderit; afrosyderyt (min.).

Aphthalos; aftalos (min.).

nowego.

Arsenikalkies p. Arseneisen. Arsenikantimon p. Allemontit. Arsenik-Antimon-Fahlerz p. Antimon-Arsenfahlerz.

aragonitowy, kamień szprudlowy, Arsenikblende p. Arsenblende, karlsbadzki, źródleniec (min.).    Arsenikblüte p. Arsenit.

Aräoxen; areoksen (min.).    Arsenikeisen p. Arseneisen.

Arbeiterherberge; gospoda robo- Arsenikeisensinter p. Arseneisen-tnicza, gospoda dla robotników.    sinter.

Arbeitskraft; siła robocza, robocizna. Arsenikerz (Arsenerz); ruda arsenu Arbeitsleistung; 1) praca wykonana ; 2) działalność, moc pożytkowa;

3) wytórczość.

Aphthonit; aftonit (min.).

Aplit; aplit (geol.).

Aplom; aplom (min.).

Apyrit; apiryt (min.).

Aragonitsinter (Sprudelstein); skrzep

(min. górn. hut.).

Arsenikfahlerz p. Arsenfahlerz. Arsenikglanz p. Arsenglanz. Arbeitspause; przerwa w pracy, Arsenikkies (A rsenkies, Arsenopyrit);

przerwa w robocie.    krusz arseno-żelazny, mispikiel, ar-

Arbeitszacken (Schlackenzacken)    senopiryt (min.).

nek kobaltu, smaltyn, smaltyna, kobalt siatkowy (min.).

beim Frischfeuer; całka (ostawa) Arsenikkobalt (Speiskobalt); arse-przodkowa, spustowa (met.).

Arcanit (prismatisches Py kroch ylin-

salz,Glaserit);arkanit,glazeryt(min.).    Arsenikkobaltkies (Skutterudit);

Ardennit; ardenit (min.).    skuterudyt, piryt teseralny (min.).

Arendalit; arendalit (min.).    Arsenikkupfer (Domeykit); domey-

Arfvedsonit (peritomer Augitspat); kit, konduryt, arsenek miedzi (min.).

arfwedzonit (min.).    Arsenikmangan (Arsenmangan, Ka-

Argentan (Packfong, Neusilber, Chi- neit); kaneit (min.).

nasilber); argentan, pakfong, nowe    Arseniknickel (Weißnickelkies, Ram-

srebro, srebro chińskie (met.).    melsbergit); ramelsbergit (min).

Argentopyrit; piryt srebrny, argen-    Arsenikspießglanz p. Allemontit.

topiryt (min.).    Arseniosiderit; arseniosyderyt(min.).

Arkansit; arkanzyt (min.).    Arsenit (Arsenolith, Weißarsenikerz);

Arksutit; arksutyt (min.).    arsenit, arsenolit, arszenik biały, po-

Arquerit; arkeryt (min.).    kwit arsenikalny (min.).

Arsenkupfer p. Arsenikkupfer.

Aufmacharbeit p. Aufbereitung.

Aufsatteln (auftragen) einen Schacht; podwyższyć (nadstawić) szyb (t. j. ujście szybu) (górn.).

Aufsteigender Luftstrom; wznoszący się prąd powietrza (przy prażeniu rud).

Aufsteigendes Feuer; żar wzrastający (przy prażeniu rud).

Auftragebrett (Gefällbrett, Hauptbrett) beim Kehrherd; dno nadawcze, spód nadawczy (sort.).

Aufträgen; nanosić (miern.).

Aufzugskloben; ściskacz (pazur, hak) wyciągowy (wierć. ziem.).

Augenachat (Punktachat); agat kropkowany (min.).

Augelith; augeiit (min.).

Augitoid (Hemiorthotyp, monoklini-sche o. monoklinoedrische Pyramide, klinorhombische o. schiefrhombische Pyramide, zwei- u. eingliedriges Oktaeder); ostrosłup jednoskośny, ośmio-ścian dwuskośnoosiowy (kryst.).

Aurichalzit; aurychalcyt, kwiat mosiężny (min.).

Ausbärbühne (Ableckbühne, Abtropf-biihne); ślimadło, okapnica (warzel.).

Ausbauchung (Bauch, Kohlensack) eines Hochofens; przestroił (hut.).

Ausbruch (des Erdöles); wytrysk (ropy).

Ausreißer p. Abgehendes.

Ausschubflaschen (Stoßherdköpfe) b. d. Stoßherdwelle; palce wysuwne (sort.).

Austragegerinne (Austragrinne, Sammelrinne) bei Pochwerken; żłób (koryto) wylewny, wynośny (sort.).

Austrageloch (Spundloch) beim Naßpochwerk; otwór wysypczy (sort.).

Austräger (Austragestempel, Mehlstempel) beim Naßpochwerk; stępor wypustowy, ostatni (sort.).

Arsenmangan p. Arsenikmangan.

Arsennickelglanz (Gersdorffit); błyszcz niklu, nikiel szary, gersdorfit.

Arsenolith p. Arsenit.

Arsenomelan (Skleroklas); sklero-klaz, sartoryt (min.).

Arsensilber (Arseniksilber); srebro arsenikalne (min.).

Arsensinter (Arseniksinter, Skorodit); skorodyt (min.).

Arzneimittel; środek leczniczy, lek, lekarstwo.

Asbestumhüllung; obwój (płaszcz) azbestowy, osłona (otulina) azbestowa (maszyn, techn.).

Asbolan (Asbolit, Kobaltmanganerz); asbolan, kobalt czarny ziemisty (min.).

Aschenseite (Wolfseite) beim Frisch-

mm feuer; ściana tylna (met.).

Äschynit p. Aeschynit.

Asmanit; asmanit (min.).

Aspasiolith; aspazyolit (min.).

Asperolith; asperolit (min.).

Aspidolith; aspidolit (min.).

Astrapialit (Fulgurit, Blitzröhre, Blitzsinter); fulguryt, strzałka piorunowa, piorunowiec (min.).

Astrophyllit; astrofilit (min.).

Atakamit (Salzkupfererz); atakamit, solan miedzi (min.).

Atelesit (Atelestit); atelestyt (min.), i

Atheriastit; ateryastyt (min.).

Atlasit; atlasyt (min.).

Ätzsublimat (Ätzquecksilber); Sublimat, chlorek rtęciowy (chem.).

Auerbachit; auerbachit (min.).

Aufbereiten; przygotować (sort.).

Aufbereitung (mechanische Aufbereitung) der Erze, Kohle u. s. f.; przygotowanie, przygotowywanie, wzbogacanie (t. j. oczyszczenie rudy, węgla, soli i t. d. od towarzyszących im nieużytecznych minerałów za pomocą mechanicznego rozdrobienia Auswaschen; 1) wymyć, przemyć, i przemywania) (sort.).    przepłókać (chem. sort.); 2) wymulić.

Aufbereitungsanlage; zakład do    Automolit (oktaedrischer Korund);

przygotowywania, wzbogacania (rud automolit, spinel cynkowy (min.), i t. d.), wzbogacalnia, p. Aufberei- Autunit (Uranit); autunit, uranit (min.), tungsanstalt.    Axinit (prismatischer Axinit); aksynit,

Aufbereitungsgut; materyał do przy- kliniastek, sklistyniec, skluteń (min.), gotowywania, wzbogacania (sort.).

Aufbereitungsverlust; strata skut- Babingtonit (axotomer Augitspat);

kiem przygotowywania, wzbogacania (sort.).

Aufbruch p. Überbrechen.

babingtonit (min.).

Bacherz; żelaziak potokowy, ruda żelazna potokowa (min. geol.).

Auflockerung; 1) rozpulchnianie, Bagrationit; bagratyonit (min.), spulchnianie (ziemi); 2) skruszanie Baikalit; bajkalit (min.).

(rud przy prażeniu).    Baiais (Balas) p. Ballas.

Balkengerüst; 1) rusztowanie bei- Berengelit; berengelit (min.).

kowe; 2) belkowanie (bud.).    Beresit; berezyt (geol.).

Ballas (Ballas - Rubin, Rubin - Bailas, Bergbaugenossenschaft; stowarzy-Rubin-Baiais, Ralais); balas, ballas, rzyszenie górnicze, rubin winny, blady, cielisty (min.). Bergbraun (Umbra); umbra (min.). Ballesterosit; ballesterozyt (min.). Bergfein (bergfeines Silber); srebro Baltimorit; baltymoryt, skóra górna błyskowe, migocące (met.).

(min.).    Bergfleisch (Bergkork); mięso górne

Bamlit; bamlit (mip.).    (min.).

Bandjaspis; jaspis wstęgowy (min.). Berggold; złoto kopalne (min. górn.). Bandlesetisch (Leseband, Klaub- Bergingenieur; inżynier górniczy, band); przebieradło taśmowe, taśma ¹ behördlich autorisierter —; rzą-(pas) do przebierania (sort.).    dowo autoryzowany inżynier górni-

Bankweise: słojami, ławami (geol.). | czy.

Barnhardit; barnardyt (min.).    | Bergkamm; grzbiet góry (geol.).

Barrandit; barrandyt (min.).    Bergkork    (schwimmender Asbest);

Barrengold (Stangengoid); złoto prę- • korek górny (min.).

towe, złoto w prętach (met.).    Bergkreide; kreda kopalna, rodzima

Barrensilber (Stangensilber); srebro    (geol.).

prętowe, srebro w prętach (met.). Bergkupfer; miedź rodzima (min.). Barsowit; barzowit (min.).    Berglosung; odsypka rumów (od-

Barytokalzit (hemiprismatischer Hal- rzucenie rumów od przodka) (górn.).

baryt); barytokalcyt (min.).    Bergmannit (Spreustein); bergman-

Basaltjaspis; jaspis bazaltowy (min.). nit, kamień plewisty (min.). Basaltspeck (Basaltspeckstein); sło- Bergmilch (Mondmilch); mleko gór-niniec bazaltowy (min).    ne, mąka skalna (min.).

Basanit; bazanit, porfir bazaltowy.    Bergmutter (taube Bergart); skała

Basanomelan (Titaneisen, Eisenrose);    płonna, jałowa (geol.).

bazanomelan, róża żelazna (min.). Bergpapier (Art Asbest); papier gór-Bastit (diatomer Schillerspat); ba-    ny (min.).

styt, kamień migający (min.).    Bergpolizeiverordnung; rozporzą-

Batrachit; batrachit (min.).    dzenie górniczo-policyjne.

Baubehörde; władza budowlana.    Bergpolizeivorschriften(pl.); prze-

Bauch; brzuch, wzdęcie, zgrubienie.    pisy górniczo-policyjne.

einen — werfen (von Gangen); Bergschwefel; siarka rodzima, ko-nadymać się, grubieć (geol.).    palna (min.).

Baudisserit; baudyseryt (min.).    Bergzinn; cyniak górny, cyna kopal-

Baufiihrung; prowadzenie budowy.    na (min.).

Baulit (Krablit); baulit (min.).    Bergzinnober.cynoberrodzimy(min-).

Baumwollisolierung; izolacya ba-    Berlinit; berlinit (min.).

wełniana.    Bernsteinerde; ziemia bursztynowa

Baumwollumspinnung; omotanie    (geol.).

(opleeenie) bawełniane.    Bernsteinformation; formacya bur-

Bauordnung; ustawa budownicza,    sztynowa, utwór    bursztynowy (geol.).

budowlana.    Bernsteinlager; złoże (pokład) bur-

Bavalit; bawalit (min.).    sztynu (geol.).

Beanstandung; zakwestyonowanie.    Bernsteinschichten (Bernsteinfor-

Beaufsichtigung; dozór, dogląd.    mation); warstwy bursztynowe, war-

Beaumontit; bomontyt, beaumontyt    stwy bursztynu (geol.).

(min.).    Berthierit; bertyeryt (min.).

Bechilit; bekilit, bechilit, borokalcyt    Berührungselektrizität; elektry-

(min.).    czność dotykowa, galwanizm (el.).

Befahrungsbuch; księga objazdowa    Beryllerde (Berylliumoxyd, Glycin-

(górn.).    erde); glucyna (chem.).

Beibrechen (einbrechen) von Mine-    Berylloid (Zweimalzwölfflächner);

ralien; znajdować się, występować,    ostrosłup dwunastoboczny, dwudzie-

przychodzić (górn.).    stoczterościan trójkątny (kryst.).

Beraunit; berunit, beraunit, eleono-    Berzeliit (Kiihnit); berceliit (min.),

ryt (min.).    Berzelin (Selenkupfer); bercelin(min.).

Beschickungsboden (Gichtboden); ganek gichtowy (hut.).

Besetzgrand (Besatz); przysypka, przybitka (nabojowa) (góra.).

Besitzstandsbuch; księga stanu posiadania (pr. górn.).

Bessemerprozeß (saurerWindfrisch-prozeß); świeżenie bessemerowskie (met.).

Bessemern; bessemerować, świeżyć sposobem Bessemera (met.).

Bessemern (Bessemerverfahren, Bessemermethode) ; bessemerowanie, sposób Bessemera (met.).

Bessemerstahl; stal bessemerowska, stal Bessemera (met.).

Betriebsabteilung; oddział ruchu.

Betriebsaufsgher; dozorca ruchu.

Betriebseinstellung; zastanowienie (wstrzymanie) ruchu.

Betriebskanzlei; kancelarya ruchu.

Betriebsplan; plan ruchu, plan przedsiębiorstwa.

Beudantit; beudantyt (min.).

Beyrichit; bejrychit (min.).

Bieberit (Kobaltvitriol); biberyt (min.).

Bildstein p. Agalmatolith.

Bimssteinlava; lawa pumeksowa (geol.).

Bimssteinporphyr; porfir pumeksowy (geol.).

Binnenseebecken (Landseebecken); kotlina słodkowodna (geol.).

Binnit; binit (min.).

Biotin; biotyn (min.).

Bipyramidal-Dodekaeder p. Quar-zoid.

Bismutin(prismatischerWismutglanz); bizmutyn (min.).

Bismutit; bizmutyt (min.).

Bismutoferrit (Grüneisenerde); biz-mutoferryt (min).

Bissolith; bysolit (min.).

Bitterkalk (Bitterspat); spat rnagne-zyowy, spat gorzki, dolomit (min.).

Bittersalzsee; jezioro gorzko - słone (geol.).

Bitterspat p. Bitterkalk.

Bitterwasser; woda gorzka (min.).

Blasenkupfer (Rohkupfer); surowiec miedzi rafinowany, miedź czarna, czarnomiedź (met.).

Blasenstahl; stal bąblasta, pęche-rzykowata (met.).

Blattel (pl. Blattein, o. Plattein, Scheibeneisen) ; surowiec krążkowy (met.).

Blättergips; gips blaszkowaty, lodowaty, selenit (min.).

Blättertellur (Nagyagererz); telur blaszkowy, ziemian blaszkowy, na-gyagit (min.).

Blättertorf; torf liściowaty (min.geol.).

Blätterzeolith (Heulandit); heulan-dyt, stylbit (min.).

Blaubleierz; ołów błękitny (min.).

Blaueisenerde (blaue Eisenerde, Eisenblauerde, erdiges Eisenblau, erdiger Vivianit); ziemia niebieska, wiwianit ziemisty (min.).

Blaueisenstein (Krokydolit); kroki-dolit (min.).

Blauerz; syderyt niebieski zwietrzały (min.).

Blaufarbe (Schmälte, Smalte); szmal-ta,smalta,błękit kobaltu(chem.techn.).

Blauspat (Lazulith); spät błękitny, klaprotyn, lazulit (min.).

Blauvitriol (Kupfervitriol); witryol niebieski: 1) siarczan (witryol) miedzi (chem.); 2) koperwas właściwy, chalkantyt (min.).

Blechsturz (Eisenblechsturz); placek, sztorc, żelazo blach owe (met.).

Blei-Antimonerz (Bleiantimonglanz, Zinckenit); cynkenit (min.).

Bleiantimonit (Jamesonit); jameso-nit (min.).

Bleiarsenglas (Skleroklas); sklero-klaz, sartoryt (min.).

Bleiarsenit p. Dufrenoysit.

Bleibismutit p. Cosalit.

Bleigelb (Massicot); glejta żółta, ma-sykot (min. chem. techn.).

Bleiglimmer; lyszczyk ołowiany, mika ołowiana (min.).

Bleigummi (Gummispat); plumbo-gumit (min.).

Bleihornerz (Kerasin); ołów rogowy, kerazyn, fosgenit (min.).

Bleilasur (Linarit); linaryt (min.).

Bleileder (Schwarzblick); błysk czarny (met.).

Bleimulm (mulmiger o. verwitterter Bleiglanz); błyszcz ołowiu zwietrzały, galena zwietrzała (min.).

Bleiniere (antimonsaures Bleioxyd); ołów nerkowy, bindheimit (min.).

Bleisafran (Mennige); minia, minium (min. chem.).

Bleisanderz; ruda ołowiana piaszczysta (min.).

Bleischrot (Flintenschrot, Schrot); śrót (do strzelania).

Bleistein (Bleilech); matta ołowiana, kamień (lech) ołowiany (met.).

Bleizinnober (Mennige); minia, minium (min. chem.).

Bohrturmtraverse; belka wieżowa, dźwigar wieżowy (wierć. ziem.).

Blendenfeuer (brennendes Grubenlicht, Blende, Grubenblende); lampka (latarnia) górnicza, kaganek górniczy (w Freibergu) (górn.).

Blicksilber (bergfeines Silber); srebro błyskowe, migocące (met.).

Blödit; bledyt (min.).

Bockhaspel dreibeiniger (Bohr-triangel); trójnóg wiertniczy (wierć, ziem.).

Bodenit; bodenit (min.).

Bodenleiste (b. Bohrtürmen); listwa nożna (wierć. ziem.).

Bodenrennen (Weißmachen des Roheisens); bielenie, rafinowanie surowizny (met.).

Bogenlehre (Bogengerüst, Lehrgerüst, Lehrbogen); krążyna (bud.).

Bogensäge; piła łukowa, kabłącznica, esówka (narz.).

Bohlenumgangszimmerung (Bohlenschrotzimmerung); wyprawa dylowa (dylami), obudowa dylowa (dylami) (górn.).

Bol (Bolus, Bolarerde, Lemnische Erde); boius, ziemia lemnejska, pieczętna (min.).

Bologneser Spat (bologneser Stein, bononischer Steinspat, strahliger Schwerspat); spat boloński, kamień boloński (min.).

Boltonit; boltonit (min.).

Bolus (Lemnische Erde) p. Boi. Bombiccit; bombiczyt (min.). Bombit; bombit (łupek czarny, gliniasty z Bombaju) (geol.). Bononischer Steinspat p. Bologneser Spat.

Bonsdorffit; bonsdorfit (min.). Borazitoid (Hexakistetraeder); czworościan poszóstny, sześćczworbścian, heksakistetraedr (kryst.). Boraxspat (Boraxstein, Borazit); bo-racyt min.).

Bordit; bordyt (min.).

Born; studnia solankowa (soln.). Bohranlage; wiertarnia, zakład wier- Bornit; 1) p. Buntkupfererz; 2) tetra-tniczy (wierć. ziem.).    dymit (jozeit) (min.).

Bohrbank (Bohrmeisterbank, Bank); Borokalzit (Hydroborokalzit); boro-ława (ławka) wiertnicza, wiertarska kalcyt, bekilit (min.).

(wierć. ziem.).

Bohrbankverschluß; bramka ławy (ławki) wiertniczej (wierć. ziem ).

Bohrbetrieb (Bohrarbeit); ruch wiertniczy, wiercenie.

Bohrbüchse (Büchsbohrer); świder dzwonowy, dzwoniec (wierć. ziem.).

Bohrgebäude; zabudowanie wiertnicze (wierć. ziem.).

Bohrgehilfe; pomocnik wiertniczy.

Bohrgeräte; przyrządy wdertnicze, narzędzia wiertnicze.

Bohrjournal; dziennik wiertniczy (wierć. ziem.).

Bohrkran; żóraw wiertniczy, ryg (wierć. ziem.).

kanadischer —; żóraw wiertniczy kanadyjski, ryg kanadyjski.

Bohrkrangebäude; zabudowanie (budynek) rygu wiertniczego, żóra-wia wiertniczego (wierć. ziem.).

Bohrkurbelzapfen; czop korby wiertniczej (wierć. ziem.).

Bohrmeister; wiertacz, majster wiertniczy (wierć. ziem.).

Bohrprofil; profil wiertniczy (wierć, ziem.).

Bohrterrain; teren wiertniczy.

Bohrtriangel; trójnóg wiertniczy.

Bohrturmkrone; korona (szczyt) wieży wiertniczej (wierć. ziem.).

Boronatrokalzit (Natroborokalzit, Ulexit); boronatrokalcyt, natroboro-kalcyt, uleksyt (min.).

Borsäure (Boraxsäure); kwas borowy (chem.).

Borsäure (natürliche Borsäure, prismatische Boraxsäure, Sassolin); kwas borowy, sasolin (min.).

Botryogen (hemiprismalisches Botry-ogensalz, roter Vitriol); botryogen (min.).

Botryolith (Faser-Datolith); botryo-lit, gronowiec (min.). Bouteillenstein (Moldavit); kamień butelkowy, mołdawit (min.). Bowenit; bowenit (min.). Bramahkolben (Mönchskolben); nur, nurnik, tłok pełny (maszyn). Branchit; branchit (min.).

Branderz (Gemenge von Zinnober u. Idrialit); zgorzelica, smolista ruda rtęciowa (min.).

Brandgefährlich; zapalny. Brandisit; brandyzyt (min.). Brauneisenocker (brauner Eisenok-ker, erdiger o. ockeriger Brauneisenstein) ; ochra żelazna brunatna (min.). Braunkalk; wapień brunatny (min.).

strahliger — p. Sphärosiderit. Braunkupfer (Ziegelerz); ceglanka, miedniak ceglasty (min.).

prismatisches — p. Polyhalit.

Brithynspat pyramidaler (Eding-tonit); edyngtonit (min.).

Brochantit; brochantyt (min.).

Bromargyrit p. Bromit.

Bromit (Bromargyrit, Bromsilber, Bro-myrit, Bromspat); bromit, bromargi-ryt (min.).

Bromlit (Alstonit, Barytobikalzit); bromlit, alstonit (min.).

Brongniartin (Glauberit); gleuberyt (min.).

Brongniartit; brongniartyt, broniar-tyt (min.).

Brookit; brukit (min.).

Bruchfestigkeit (relative Festigkeit); wytrzymałość na złamanie, na wy-boczenie, na wygięcie, wytrzymałość względna (mech.).

Brüchiges Eisen; żelazo łamliwe.

Brucit (Talkhydrat, rhomboedrischer j Chalkosin p. Kupferglanz. Kuphonglimmer); brucyt (min.).    Chalkotrichit p. Kupferblüte.

Brushit; bruszyt, brushit (min.).    Chesterlith; czesterlit (min.).

Bucheinlage; wykaz księgi.    Childrenit; childrenit (min.).

Buchholzit (Fibrolith, Faserkiesel); Chilenit (Wismutsilber); chilenit, sre-bucholcyt, fibrolit (min).    bro bizmutyczne (min.).

Bućklandit; buklandyt (min.).    Chiolith; chiolit (min.).

Bunsenit (Nickeloxyd); bunzenit. Chiviatit; chiwiatyt (min.).

Cerinstein

Cerit (Cererit, Cerinerz, Cerinstein, unteilbares Cerererz); ceryt (min.).

Cerium (Cer, Cermetali); cer, ceryn (chem.).

Cervantit; cerwantyt (min.).

Ceylanit (Pleonast); cejlanit, pleonast, spinel czarny (min.).

Chalcocit (Chalkosin, Kupferglanz); błyszcz miedzi, chalkozyn (min.).

Chalilith; chalilit (min.).

Chalkanthit p. Kupfervitriol.

Chalkolith p. Kupferuranglimmer.

Chalkomelan p. Kupfermangan.

Chalkophyllit p. Kupferglimmer.

Chalkosiderit; chalkosyderyt (min.).

P-

Braunmenakerz (Titanit); tytanit, sfen (min.).

Braunsalz (Tektizit); sól brunatna, gniada, tektycyt (inin.).

Braunspat (Dolomit, makrotypes Kalkhaloid); spat brunatny, burospat dolomit (min.).

Brechbacken (pl.); szczęki łamiące, gniotące, szczęki gniotownika (sort.).

Brechkopf (Kupplungsmuff); pochwa łącznikowa, nasuwka sprzęgłowa (maszyn.).

Breislackit; breislakit (min.).

Breithauptit (Antimonnickel); breit-hauptyt (min.).

Brennöl (Leuchtöl); olej świetlny, palny (techn.).

Brennzeit (Brenndauer); 1) czas palenia się; 2) czas świecenia; 3) czas prażenia (rud.).

Brettelkohle (Blattelkohle); węgiel listkowy, płatkowy (w Czechach) (min.).

Breunerit (brachytypes Kalkhaloid); brejneryt (min.).

Brevicit (Natrolith); brywicyt (min.).

Brewsterit (megalogoner Kuphon-spat); brewsteryt (min.).

Brithynsalz; solowiec (min.), hemiprismatisches — p. Glaube-rit.

Buratit (Büratit); buratyt (min.). Bustamit; bustamit (min.). Bussolith (Bissolith); bysolit (min.). Bytownit (Thjorsanit); bytownit (min).

Cabrerit; kabreryt (min.).

Cadmiumblende (Greenockit); gree-nokit (grinokit) (min.).

Caeruleolactin; ceruleolaktyn(min.).

Calait (Kallait); kalait, turkus (min.).

Calaverit; kalaweryt (min.).

Calciphyr; kalcyfir (łupek wapienny z rozsianymi kryształami różnych ciał) (geol.).

Calcoferrit; kalkoferryt (min.).

Caledonit (paratomer Bleibaryt); ka-ledonit (min.).

Calomel (Kalomel); 1) chlorek rtę-ciawy, kalomel (chem.); 2) p. Quec-silberhornerz.

Cancrinit; kankrynit (min.).

Cantonit; kantonit (min.).

Caporcianit; kaporczjanit, leonardyt (min.).

Carnat; karnat (min.).

Carolathin; karolatyn (min.).

Carrolit; karolit (min.).

Castelmandit; kastelmandyt (min.).

Cerauniansinter (Blitzsinter, Blitzröhre) p. Astrapialit.

Cererbaryt pyramidaler (Yttro-cerit); itroceryt (min.).

Cerererz p. Cerit.

Cerin (Allanit, tetartoprismatisches Melanerz); allanit (min.).

Cerit.

Clingmannit; klingmanit (min.). Clintonit (Seybertit); küntonit, sey-bertyt (min.).

Chladnit; chladnit (min.). Chloanlhit; chloantyt, piryt niklowy biały (min.).

Chlorastrolith; chlorastrolit (min.). Chlorblei; 1) chlorek ołowiany (ehern.) 2) kotunit (min.).

Clutalith (Cluthalit); klutalit (min.). Coccinit (.Jodquecksilber); kokcynit, jodek rtęci (min.).

Chlorbromsilber (Embolit); embo- I Collirit (Kollyrit); koliryt (min.).

lit (min.).    Columbit (Niobit); kolumbit, niobit

Chloritoid (Chloritspat); chlorytoid,    (min.).

spat chlorytowy (min.).    Comptonit (peritomer Kuphonspat);

Chlorkupfererz (Atakamit) p. Salz-    komptonit    (min.).

kupfererz.    Condurrit; konduryt, domeykit

Chlorokalzit (Chlorkalzium); chloro-    (min.).

kalcyt (min.).    Connelit; konelit (min.).

Chloromelan (Cronstedtit, rhombo-    Copalin; kopalin (min.),

edrischer Melanglimmer); kronszte-    Copiapit; kopiapit (min.),

dyt (min.).    Coquimbit; kokimbit (min.).

Chloropal (Unghwarit); ungwaryt    Coracit; koracyt (min.).

(min.).

Chlorophäit; chlorofeit (min.).

Chlorophan (Pyrosmaragd); chloro-fan (min.).

Chlorophyllit; chlorofilit (min.).

Chlorospinell; chlorospinel (min.).

Chlorwasserstoff (Chlorwasserstoff-säure) p. Salzsäure.

Chodneffit (Chodnewit); chodnewit (min.).

Chondroarsenit; chondroarsenit (min.).

Chondrodit (hemiprismatischer Chry solith); chondrodyt (min.).

Chonikrit; chonikryt (min.).

Christianit (Phillipsit); chrystyanit, filipsyt (min.).

Christophit; chrystofit (min.).

Chromchlorit; chromchloryt (min.).

Chromdiopsid; chroindyopsyd (min.).

Chromeisen (Chromeisenerz, Chro-mit); chromit. (min.).

Chromglimmer; mika chromowa (min.).

Chromocker; ochra chromowa (min.).

Chrysokoll (Chrysokolla, Kupfergrün) ; chryzokola, zieleń miedzi, zie-lonokrusz, malachit krzemionkowy (min.).

Chrysophan (Seybertit); seybertyt, klintonit (min.).

Chrysotil p. Serpentinasbest.

Cimolit (cimolische Erde); cymolit (min.).

Cipollin; cypolin (min.).

Citrin (böhmischer Topas); cytryn (min.).

Clarit; klaryt (min.).

Claudetit; klodetyt (min.).

Cleavelandit (Albit); kliwlandyt (min.).

Cordierit (Dichroit, Jolith, prismatischer Quarz); kordveryt, dychroit (min.).

Cornubianit; kornubianit (min.). Cornwallit; kornwalit (min.). Cosalit (Bleibismutit); kozalit (min.). Cotunnit (Kotunnit); kotunit (min.). Couserarfit; kuzeranit (min.). Covellin p. Kupferindig.

Crednerit p. Mangankupfererz. Crichtonit; krychtonit (min.). Cronstedtit (Chloromelan, rhombo-edrischer Melanglimmer); kronszte-dyt (min.).

Crookesit; kruksyt (min.). Crucilith; krucylit (min.).

Cuban; kuban (min.).

Cuboit; kuboit (min.).

Culsageeit; kulsażeit (min.). Cummingtonit; kumingtonit (min.). Cuprei'n; kuprein (min.). Cupromagnesit: kupromagnezyt (min.).

Cuproplumbit p. Kupferbleiglanz. Cyanochrom; cyanochrom (min.). Cyklopit; cyklopit (min.). Cymophan (Chrysoberyll, prismatischer Korund); cymofan, chryzobe-ryl, złotogórek, ztotoberyl (min.). Cyprin; cypryn (min.).

Dacit; dacyt (geol.).

Damourit; damuryt (min.).

Dampfkesselzertifikat; certyfikat kotłów parowych.

Danai’t (Kobaltarsenkies, Kobaltarsenikkies) ; danait, mispikiel kobaltowy, arsenopiryt kobaltowy (min.). Danalith; danalit (min.).

Danburit; danburyt (min.). Dannemorit; dannemoryt (min.).

Darwinit; darwinit (min.).

Datolith (prismatischer Dystomspat); datolit (min.).

Daubreit; dobreit (min.).

Davyn (peritomer Eläinspat); dawyn (min.).

Dechenit; dechenit (min.).

Degeroit (Degeröit); degeroit (min.).

Deklinationsbussole; busola nachyleń magnetycznych, deklinato-ryum.

Delanouit (Delanovit); delanowit (min.).

Delessit (Eisenchlorid); delessyt (min.).

Delphinit; delfinit (min.).

Deltoeder p. Deltoiddodekaeder.

Delvauxit; delwoksyt (min.).

Demantoid (Diamantoid, Achtund-vierzigflach); czterdziestoośmiościan (kryst.).

Demidoffit (Demidowit); demidowit (min.).

Depressiondiagramm; diagram (nakres) depresyi (górn.) p. Diagramm.

Dermatin; dermatyn (min.).

Descloizit; dekluazyt (min.).

Desmin (Strahlzeolith); desmin (min.).

Deuteropyramide (Pyramide zwei ter Art); piramida wtóra (kryst).

Devillin; dewillin (min.).

Deweyllit; deweylit (min,).

Diadochit p. Phosphoreisensinter.

Diaklasit; dyaklazyt (min.).

Diamantoid p. Demantoid.

Diaphan (durchscheinend); przeźroczysty \min.).

Diaspor (eutomer Disthenspat); dya-spor, kruszeń (min.).

Diastatit; dyastatyt (min.).

Diatom; dwułupny, dwułupliwy (dwa kierunki łupliwości posiadający) (kryst.).

Dichroit (Cordierit, Jolith, prismatischer Quarz): dychroit, kordieryt (min.).

Dichroitgneis (Cordieritgneis); gnejs dychroitowy, kordyerytowy (geol.).

Dichroitit (Cordieritfels); dychroityt (geol.).

Didodekaeder (Berylloid) p. Zweimalzwölfflächner.

Dienstordnung; porządek służbowy, regulamin służbowy.

Digenit; dygenit (min.).

Dihexaeder p. Quarzoid.

Dihydrit; dyhydryt (min.).

Dillnit; dylnit (min.).

Dimorphin; dymorfin (min.).

Dioktaeder vier- und vierkantiges p. Zirkonoid.

Dioptas p. Kupfersmaragd.

Diplagieder (hexagonales o. sechsseitiges Trapezoeder); trapezościan sześcioboczny, ukosiec dwunasto-ścienny (kryst.).

Diploid p. Dyakis-Dodekaeder.

Dipyr (Schmelzstein); dypir (min.).

Dipyramide (Berylloid) p. Zweimalzwölfflächner.

Diskrasit (Antimonsilber) p. Spießglanzsilber.

Disphen p. Skalenoeder (tetragonales).

Disterit (Brandisit); brandyzyt (min.)..

Disthenit (Disthenfels, Cyanitfels); dystenit (geol.).

Domanit (Domanitschiefer); domanit (geol.).

Domeykit(Arsenikkupfer); domeykit, konduryt (min.).

Doppelaufbruch; chodnik dowierz-chni podwójny (górn.).

Doppelstreckenbetrieb (Parallelbetrieb); 1) przodkowanie podwójne, prowadzenie (pędzenie) chodników równologłych ; 2) chodnik podwójny., równoległy (górn.).

Dopplerit (Torfpechkohle); dopleryt; (min.).

Doublierstein (Dublierstein) p. Spur-stein.

Drahtkorb (bei Sicherheitslampen); kołpaczek druciany (górn.).

Drahtsilber; srebro drutowe, rodzime (min.).

Drahtwalzen p. Schnellwalzen.

Dreelit; dreelit (min.).

Dreimalvierflach p. Trigondodekaeder.

Dreipolanordnung; urządzenie trójbiegunowe, urządzenie o trzech biegunach (sort.).

Drei- und Dreikantner p. Skalenoeder.

Dublierstein (Doublierstein) p. Spurstein.

Duckstein (rheinischer Traß); tras* tuf (geol).

Dufrenit; dufrenit (min.).

Dufrenoisit; dufrenoysit (min.).

Dunit (Olivinfels); dunit, skała oll-winowa (geol.).

Durangit; durangit (min.).

Durchgangswetterstrom; przepływający prąd (strumień) powietrza

. (górn.).

Durchtränkt; przesiąknięty.

34

Dysanalyt; dyzanalit (min.).

Dysintribit (Agalmatolith); agalma-tolit, obrazkowiec (min.).

Dysluit; dyzluit (min.).

Dysodil (Papierkohle); dysodyl (min. geol.).

Dystom; niedokładnie łupliwy (niedokładną, niewyraźną łupliwość posiadający) (kryst.).

Dystomglanz; kruszec (min.).

diprismatischer — p. Bournonit. dodekaedrischer — p. Tennantit. hemiprismatischer — p. Plagionit. hexaedrischer — p. Zinnkies, prismatoidischer — p. Wolchit. rhomboedrischer — p. Zinckenit. tetraedrischer — p. Fahlerz.

Eckebergit; ekebergit (min.).

Edingtonit (pyramidaler Brythinspat); edyngtonit (min.).

Edwardsit (Edwarsit); edwarsyt (min.).

Egeran (Vesuvian); egeran (min.).

Ehlit; elit, prazyn (min.).

Eigentumsübergang; przeniesienie własności.

Einheitspol; biegun jednostkowy, biegun o napięciu jednostkowem (el. sort.).

Einlage; 1) wkładka, przekładka, zakładka; 2) wykaz.

Einreihung; zaliczenie, zaszeregowanie, wstawienie.

Einspielen (b. einer Libelle); górować, równać się, zerować (miern.).

Einspruch; sprzeciwienie się.

Eisenbitterkalk (Eisenbitterspat, Braunspat); spat brunatny, burospat, dolomit (min.).

Eisenblauerde (Blaueisenerde, erdiges Eisenblau, blaue Eisenei’de, erdiger Vivianit); wiwianit ziemisty, ziemia niebieska (min.).

Eisenbraunkalk (Braunspat); spat brunatny, burospat, dolomit (min.).

Eisenchrom (Chromeisen, Chromit, Chromeisenstein, oktaedrisches Chromerz); żelaziak chromowy, chromit (min.).

Eisenchrysolith p. Hyalosiderit.

Eisendrahtbürste; szczotka druciana.

Eisendrahtpinsel; pędzel druciany.

Eisenglimmerschiefer (Itabirit); łupek miko-żelazny, itabiryt (min.).

Eisenkalkstein (oolithischer Kalkstein, Eisenoolith); ruda żelazna oolityczna (min.).

Eisenkiesel (Eisenquarz); kwarc żelazisty (min.).

Eisenkobalterz (Eisenkobaltkies, Saf-florit); safloryt (min.).

Eisenmagnetisch; żelazo - magnetyczny (sort.).

Eisenmangan p. Ferromangan.

Eisennickelkies; piryt żelazno - niklowy (min.).

Eisenniere (Schaleneisenstein); żela-ziak skorupiasty (min.).

Eisenoolith (oolitisches Erz, oolithi-sches Eisenerz, Eisenrogenstein); ruda żelazna oolityczna (min.).

Eisenopal (Jaspopal); opal jaspisowy (min.).

Eisenoxydulgranat p. Almandin.

Eisenpecherz; 1) p. Stilpnosiderit; 2) p. Triplit; 3) p. Pittizit.

Eisenplatin; platyna żelazista (min.).

Eisenquarz (Eisenkiesel); kwarc że-lazisty (min.).

Eisenrahm (Eisenschaum, Roteisenrahm) ; śmietana żelazna, piana żelazna (min.).

Eisenresin p. Oxalit.

Eisenrogenstein (Eisenoolith, ooli-thisches Eisenerz); ruda żelazna oolityczna (min.).

Eisenrose (Basanomelan); róża żelazna, bazanomelan (min.).

Eisensand magnetischer; piasek żelazny magnetyczny (min.).

Eisensanderz; zlepieniec żelazisty (min. geol.).

Eisenschaum p. Eisenrahm.

Eisensinter; 1) p. Pittizit; 2) p. Eisenhammerschlag.

Eisensteinmark p. Teratolith.

Eisenzinkblende (Marmatit); mar-matyt (min.).

Eisstein (Kryolith) ; kryolit (min.).

Eläolith (Fettstein, rhomboedrischer Eläinspat); eleolit, kamień tłusty (min.).

Eliasit; eliasyt (min.).

Embolit (Chlorbromsilber); embolit (min.).

Embrithit; embrytyt (min.).

Emerald - Nickel p. Nickelsmaragd.

Emerylith (Margarit); emerylit (min.).

Emmonit; emmonit (min.).

Emplektit (zum Teil Kupferwismutglanz); emplektyt (min.).

Enargit; enargit (min.).

Enceladit(Warwickit);warwicyt(min.).

Entgasungsanlage; urządzenie do odprowadzenia gazów (wierć. ziem.).

Entkupfern; odmiedzić, pozbawić miedzi.

Entleerung; wypróżnienie, opróżnienie.

Entzinken; odcynkować, pozbawić cynku.

Ephesit; efezyt (min.).

Epiboulangerit; epibulanżeryt (min.).

Epichlorit; epichloryt (geol.).

Epidosit; epidosyt (geol.).

Epistilbit (diplogener Kuphonspat); epistylbit (min.).

Erdharzbergbau; 1) kopalnictwo żywicy ziemnej; 2) p. Erdharzbergwerk.

Erdharzbergwerk (Erdharzbergbau); kopalnia żywicy ziemnej.

Erdharzmineralien (pl.); minerały żywiczne (min.).

Erdharznutzung; użytkowanie żywic ziemnych.

Erdkobalt; kobalt ziemisty (min.), gelber —, (brauner —) p. Kobaltocher.

roter —, (Erythrin) p. Kobaltblüte, schwarzer — p. Kobaltmanganerz.

Erdmannit; erdmannit (min.).

Erdölabfälle; odpadki ropne.

Erdölausbruch; wytrysk ropy, erup-cya ropy.

Erdölbehälter (Erdölreservoir); zbiornik ropny, zbiornik na olej skalny (wierć. ziem.).

Erdölbergbau; 1) kopalnictwo oleju skalnego (ziemnego); 2) kopalnia oleju skalnego (ziemnego).

Erdölbohrloch; naftowy otwór świdrowy (wierć. ziem.).

Erdölbohrung; wiercenie za olejem skalnym (wierć. ziem.).

Erdölgrube; 1) dół na ropę; 2) kopalnia oleju skalnego, ropy.

Erdölschacht; szyb naftowy (górn.).

Erdwachsbergbau; 1) kopalnictwo wosku ziemnego; 2) kopalnia wosku ziemnego (górn.).

Erdwachslagerstätte; złoże wosku ziemnego (geol.).

Erdwachsschmelze; topiarnia wosku ziemnego (techn.).

Erdwachswäscherei; płóczka wosku ziemnego (sort.).

Erdwall; wał ziemny.

Erinit (monomotor Dystommalachit); erynit (min.).

Erlan; erlan (min.).

Eröffnungsfunke; iskra przy łączeniu, przy otwieraniu obwodu (el.).

Ersbyit; ersbyit (min.).

Erythrin p. Kobaltblüte.

Erzgemenge; mieszanina rud (sort.).

Erzscheider; 1) rozdzielacz rudy (przyrząd): 2) oddzielacz (klepacz) rudy (robotnik) (sort.).

Erzquarz; kwarc rudny (geol.).

Eschwegit; eszwegit (min.).

Esmarkit; esmarkit (min.).

Essonit p. Hessonit.

Ettringit; etryngit (min.).

Euehlormalachit; 1) p. Kupferschaum; 2) p. Uranglimmer; 3) p. Kupferylimmer (rhomboedrischer Euch lorma 1 ach it).

Euchlorsalz hemiprismatisches

p. Johannit.

Euchroit (prismatischer Smaragdma-hichit); euchroit (min.).

Eudialith (Eudialyt, rhomboedrischer Almandinspat); eudyalit (min.).

Eudnophit; eudnofit (min.).

Eukairit (Selenkupfersilber); eukairyt.

Euklas (prismatischer Smaragd); eu-klaz (min.).

Euklashaloid; gipsowiec (min.), diatomes — p. Kobaltblüte, dichromatisches — p. Vivianit. hemiprismatisches — p. Pharma -kolith.

prismatisches — p. Haidingerit. prismatoidisches — p. Gips.

Eukolit; eukolit (min.).

Eukrit; eukryt (ruin.).

Eulysit; eulizyt (min. geol.).

Eulytin p. Wismutblende.

Euosmit; euosmit (min.).

Euphyllit; eufilit (min.).

Eupyrchroit; eupirchroit (min.).

Eurit; euryt (geol.).

Eusynchit; eusynchit, areoksen (min.).

Eutom; dokładnie łupliwy (wyraźną łupliwość posiadający) (kryst.).

Eutomglanz; 1) p. Molybdänglanz; 2) Tellurwismut; 3) p. Nagyagererz;

4) p. Sternbergit.

Euxenit; euksenit (min.).

Evansit; ewansyt (min.).

Exekutionsordnung; ordynacya egzekucyjna.

Exploitationsvertrag; umowa eksploatacyjna.

Fachkurs für Bohrwesen; fachowy kurs wiertniczy.

Fachschule für Bergwesen; fachowy wydział górniczy.

Fahlunit; fąlunit (min.).

Fahraufbruch (Kamin) p. Überbrechen.

Fahrgesenk; szybik drabinowy, szybik zaopatrzony drabinami (górn.).

34*

Famatinit; famatynit (min.).

Freiesiebenit p. Schilfglaserz.

Freischurf anmelden; zgłosić wyłączność górniczą (pr. górn.).

Frenzelit p. Selenwismutglanz.

Friedelit; frydelit (min.).

Frigidit; frygidyt (min.).

Frischboden (Feuerboden, Zerrenbo-den, Boden, Bodenplatte, Bodenzacken) ; płyta spodkowa, spodek fry-szerski (met).

Fruchtschiefer (Kräuterschiefer); łupek plamisty (geol.).

Frugardit; frugardyt (min.).

Fuchsit; fuksyt, fuchsyt (min ).

Fundpunkt (Fundort, Fundstelle); punkt odkrywki, miejsce znalezienia, odkrycia, natrafu (górn.).

Gadolinit (hemiprismatisches Melanerz); gadolinit (min.).

Gahnit (Automolit); ganit, automolit, spinel cynkowy (min.).

Galenoid p. Triakisoktaeder.

Galizenstein 1) p. Goslarit; 2) p. Kupfervitriol.

Ganomatit (Gänseköthigerz, Giinse-köttiigsilber); ganomatyt (min.).

Gänseköthigerz (GänseköthigsiIber) p. Ganomatit.

Garbenschiefer; łupek snopkowy.

Garnierit; garnieryt, numeit (min.).

Faser-Datolith (Botryolith); botry-olit, gronobor, gronowiec (min.).

Easerkiesel (Fibrolith, Buchholzit); fibrolit, bucholcyt (min.).

Faserquarz; kwarc włóknisty (min.).

Faserzeolith (Mesotyp); mezotyp.

Fassait; fasait (min.).

Faujasit; fożazyt (min.).

Fauserit; fauzeryt (min.).

Fayalit; fajalit (min.).

Feldesgrenzen (pl.); granice pola.

Felsöbanyit; felsöbanyit (min.).

Ferberit; ferberyt (min.).

Fergusonit (brauner Yttrotantalit, pyramidales Melanerz); fergusonit, ty-ryt (min.).

Fettstein (Eläolith, rhomboedrischer Eläinspat); kamień tłusty, eleolit.

Feuerlegen (das); niecenie ognia.

Feuersignal; sygnał pożarny, alar-

mowy.

Feuerwehrmannschaft; straż pożarna.

Fibroferrit; fibroferryt (min.).

Fibrolit (Faserkiesel, Buchholzit); fibrolit, bucholcyt (min.).

Fichtelit; fichtelit (min.).

Finbo-Tantalit (Tantalit von Finbo,

Kassiterosiderit); tantalit z Finba, kassyterosyderyt (min.).

Fischaugenzahn p. Ichtyophthalm. Gasabscheider (Abscheider); oddzie-

Fischerit; fiszeryt (min.).    lacz (rozdzielacz) gazu.

Flins (Flint, Flintz, Feuerstein, Flin- Gasatmosphäre; atmosfera gazowa, tenstein); krzemień, skałka, krzesak. Gasausbruch (Gaseruplion); wybuch

Flinz p. Spateisenstein.

Flockenerz p. Mimetesit.

Fluchtweg; droga ucieczkowa, droga do ucieczki.

Fluellit; fluelit (min.).

Fluocerit; fluoceryt (min.).

Fluorapatit; apatyt fluorowy (min.).

Fluoroid p. Tetrakishexaeder.

Flußhaloid 1) p. Fluorit; 2) p. Sko-

gazu, erupcya gazu.

Gasfeuerung; 1) opalanie (ogrzewanie) gazowe; 2) palenisko gazowe (techn. hut. warzel.).

Gassammler; zbiornik gazowy, zbiornik gazu.

Gastaldit; gastaldyt imin.). Gayliissit p. Natrokalzit.

Gedrit; gedryt (min.), rodit; 3) p. Herderit; 4) p. Apatit. Gefahrenklasse; klasa niebezpie-Flußsand (Schwemmsand); piasek rze- czeństwa.

czny (geol.).    Gehlenit (pyramidaler Adiaphanspat);

Forcherit; forcheryt (min.).    gelenit (min.).

Forellenstein (Eurit); kamień pstrą- Geierit; gajeryt (min.).

gowy. euryt (geol.).    Gelberz p. Weißsylvanerz.

Foresit; forezyt (min.).    Gelbmenakerz p. Titanit.

Fournetit; furnetyt (min.).    Geokronit; geokronit (min.).

Fowlerit; fowleryt (min.).    Geröstetes Erz; ruda wyprażona.

Francolit; frankolit (min.).    Gewerkenbuch; księga gwarectw,

Franklinit (Zinkeisenerz, dodekaedri- księga gwarków (pr. górn.).

sches Eisenerz): franklinit (min.). Gewinnungsberechtigter; upra-Freibau (Freibauzeche); kopalnia obo- wniony do wydobywania.

jętna (o dochodach równych rozcho- Gewinnungsberechtigung; upra-dom) (górn.).    wnienie do wydobywania.

Gewinmmgsrecht; prawo wydoby- Hauptwetterweg; główna droga powietrzna (górn.).

wania.

Gezogenes Erz; ruda wygarnięta, Haytorit; hajtoryt (min.).

ściągnięta (po wyprażeniu) (hut.). Heimfall (Heimfalisrecht); prawo po-Gibbsit; gibsyt, hydrargilit (min.).    wrotu.

stawa) do wylotu, do gardzieli (hut.). Gieseckit; gizekit (min.).

Gichtbeförderung; podawanie (do- Heimfallsberechtigter; posiadający prawo powrotu (kaduka). Heizkammer; komora ogniowa (hut.). Giftkobalt (gediegen Arsenik); arsze- Heizöl; ropa opałowa, ropał.

nik rodzimy (min.).    Heizölbehälter; zbiornik ropy opa-

Gleichkörnig (gleichgekörnt); ró- łowej, ropału, zbiornik na ropał.

wnoziarnisty (sort.).    Haufenröstung; prażenie w miele-

Glockerit; glokeryt (min.).    rzach, kupach, stosach (hut.).

Glottalith; glottalit (min.).    Hilfsbauberechtigter; uprawniony

Glyhinsteatit; 1) Speckstein; 2) do budowy pomocniczej.

p. Agalmatholit.    Holzbottich; kadź (stągiew) drewnia-

Gmelinit p. Natronchabasit.    na, zbiornik drewniany.

Gneisformation p. Laurentinische Holzgerinne; rynna drewniana (sort.). Formation.

Goldsilber; 1) p. Silber (güldisches Inangriffnahme; rozpoczęcie. Silber); 2) złoto srebrzyste, jasno Inkrafttreten (das); wejście w życie.

żółte, elektrum (min.).

Granatdodekaeder (Granatoid) p. Rhombendodekaeder.

Graustein; doleryt, szaroskał (geoid

Goldklumpen; rodzimek złota, rodzi-mek złoty (min.).

Grubensignal; sygnał kopalniany.

Grubenterrain; teren kopalniany.

Grundbucheinlage; wykaz księgi gruntowej.

Grundbuchsgericht; sąd hipoteczny.

Grundbuchskörper; ciało hipote- j czne.

Guadalcazarit; gwadalkazaryt (min.).

Gütertarif (Frachttarif); taryfa towarowa, cennik przewozu towarów.

Inspektionsdienst; służba inspekcyjna.

Instrumentierungsarbeit (Instrumentieren); robota instrumentacyjna, instrumentowanie, instrumentacya (wierć. ziem.).

Irrespirabel (von Gasen); trudny do oddychania, duszący.

Kalzination (Kalzinierung); prażenie, w'ypalanie, zwapnienie, kalcynowa-nie (chem. techn.).

Kennzeichen; znamię, oznaka, cecha, znak (widoczny).

Kessel (Dampfkessel); kocioł, kocieł. Innenfeuerungs —; kocioł o palenisku wewnętrznem (maszyn.). Habronemerz 1) p. Br.uieisenerz; Klärteich; osadnik (sort.).

2) p. Göthit; X) p. Stilpnosiderit. Kolben des Erdöles (Erdölförde-Habronemmalachit 1) p. Strahlerz; ¹ rung mittels des Kolbens); tłoko-2) p. Malachit; 3) p. Salzkupfererz. ! wanie oleju skalnego, ropy. Haibaryt 1) p. Witherit; 2) p. Bary- Kóllergang; gniotownik biegunowy tokalzit; 3) p. Strontianit;    4)    p.    (sort.).

Schwerspat; 5) p. Cölestin.    Kombination; kombinacya: 1) ze-

Hältiges Gut: matóryał bogaty (sort.). stawienie; 2) domysł. Handscheidung; przebieranie (obie- Königswelle; wrał prowadzący, kró-ranie) ręczne (sort.).    lewski (sort.).

Hängebank (Hängbank); pomost nad- Kontinent (Festland); ląd (geol. ge-szybowy (górn.).    ogr.).

Harttantalerz p. Ildefonsit.    Kontrollmarke; znak (marka) kon-

Haspel (Förderhaspel, Berghaspel);    trolny, sprawdzający.

kołowrót (maszyn, górn.).    Konzentration; koncentracya: 1) stę-

einmännischer —; kołowrót je- żenie, skupienie, zgęszczenie; 2) zbo-dnoręczny, jednomężny.    gacenie (chem. met. soln.).

zweimännischer —; kołowrót Konzentriert; 1) stężony, skupiony, awuręczny, dwumężny.    zgęszczony; 2) zbogacony (o rudach).

(strumień) powietrza (górn.).

Hauptwetterstrom; główny prąd Krankenversicherung;ubezpieczenie na wypadek choroby.

Magnet; magnes (fi z. sort.).

Dauer —; magnes trwały.

Elektro —; elektromagnes, bewegter —; magnes ruchomy, feststehender —; magnes stały,, nieruchomy.

Stahl —; magnes stalowy. Hufeisen —; magnes podkowiasty, magnes w kształcie podkowy. Magnetische Anziehungskraft; siła przyciągająca magnesu (el. sort.), velage); wieniec (pierścień) nasad-    Magnetische Durchlässigkeit (Per-

. czy, wieniec (pierścień) obudowy meabilität); przenikliwość magnety-właściwej (góra.).

Kubation (Kubatur, Kubizierung); sześcianowanie (obliczanie objętości brył) kubatura (geom.).

Kübelförderung; wyciąganie kubłowe, wyciąganie w kubłach (góra.).

Kubieren (kubizieren); 1) kubiko-wać, podnosić do sześcianu; 2) sze-ścianować (obliczać objętość brył).

Kupferblock (Hartstück); bryła miedziana, zlewek miedziany (met.).

Küvelagering (b. d. eisernen Kü-

Lager; łożysko, łoże (maszyn.). Dynamo —; łożysko prądnicy, dy-namomaszyny.

Lampenbuch; księga lamp (górn.).

Landes - Berg - und Bohrschule;

krajowa szkoła górniczo - wiertnicza.

Landesgesetz- und Verordnungsblatt; dziennik ustaw i rozporządzeń krajowych.

Lattenkreuz; krzyż łatowy (łaty skrzyżowane) (górn.).

Laugenrückstand; pozostałość (od) ługowania.

Leinwandschlauch; wąż płócienny, parciany, kiszka płócienna, parciana.

Lepschmelze; topiarnia lepu (oczyszczanie wosku ziemnego.)

Liegenschaft; nieruchomość.

Liegenschaftseigentümer; właściciel nieruchomości.

Lohnabzug; potrącenie z płacy, strączka.

Lokalaugenschein; oględziny miejscowe, oględziny na miejscu.

Losbrechen des Erzes; wyłamywanie rudy (hut.).

Löschboden; panewka (we fryszer-kach) (skorupa utworzona z zuzla, zamrozów i miału węglowego, chroniąca stopioną surowiznę od przepalenia) (hut.).

— ausstampfen (— mit Kohlenstaub ausschlagen); zrobić panewkę z drobnych węgli (w dnie ogniska fryszerskiego).

Löschung (des Naphthafeldes); wykreślenie pola naftowego.

Luftzug; ciąg (przeciąg) powietrza, przewiew.

Luftzuführungsöffnung; otwór powietrzny, otwór dla dopływu powietrza (hut.).

Luftlässig (undicht); nieszczelny, powietrze przepuszczający (fiz.).

czna.

Magnetische Kraftspannung (magnetomotorische Spannung); napięcie magnetyczne (el. sort.).

Magnetischer Widerstand: opór magnetyczny (el. sort.).

Magnettrommel (Trommelapparat): rozdzielacz magnetyczny bębnowy.

Mangelhaft; niedokładny, niedostateczny, wadliwy.

Manilaseil; lina manilowa.

Manipulationsöffnung; otwór manipulacyjny.

Mannschaftsbäder; łazienki robotnicze (dla robotników).

Mannschaftsverzeichnis; spis (rejestr) robotników.

Markscheidekarte; mapa górniczo -miernicza (miern.).

Mahlbahn; misa gniotownika (sort.).-

Mauersattel; łoże (podłoże) murowane (hut.).

Maximalbelegung; obsadzenie (obłożenie) największe, maksymalne (góra.) p. Belegung.

Meßstation; stacya miernicza (wierć, ziem. góra.).

Mindestwettermenge; najmniejsza (minimalna) ilość powietrza (górn.).

Müselerlampe; lampka (lampa) Mue-selera (górn.).

Nachlaßvorrichtung; popuszczadło (wierć. ziem.).

Naphthabucheinlage; wykaz księgi naftowej.

Naphthafeldeigentümer; właściciel pola naftowego (górn.).

Naphthagase (pl.); gazy naftowe.

Naphtha - Landesgesetz; krajowa ustawa naftowa.

Naphthaproduktionseinlage; wykaz pola naftowego wytwórczego (pr. górn.).

Naphthaproduktionsfeld; pole naftowe wytwórcze (pr. górn.).

Rettungsschraube; śruba ratunkowa (wierć. ziem.).

Naphtharat; rada naftowa. Naphtharecht; prawo naftowe. Naphtharechtsverhältnis; stosunek uprawnienia naftowego. Naphthaschurfeinlage; wykaz pola naftowego poszukiwawczego (pr. górn.).

Rettungsseil; lina ratunkowa. Rettungsstation; stacya ratunkowa (górn.).

Revisionsbuch; księga rewizy j na, księga rewizyi.

Naphthaschurffeld; pole naftowe po- Riegelwerk (Fachwerkswand) p.

szukiwawcze (pr. górn.). Naphthaterrain; •teren naftowy. Notfahrung; jazda ratunkowa (górn.). Novelle; nowela.

Fachwerk.

Rohölförderung mittels des Kolbens; wydobywanie oleju skalnego (ropy) zapomocą tłoka, tłokowanie oleju skalnego, ropy.

Ölleitung; ropociąg, rurociąg dla ole- Rollengehäuse (Rollengestell); opra-ju skalnego.    wa (opaska, podstawa)    krążków

Ölpumpstation;    stacya    pomp    ropy,    (maszyn.)

tłocznia.    Rollknecht (Rollbolzen, Rollstange,

Ortsältester;    starszy    przodkowy    Förderbolzen, Prellscheit) beim Pochwom).    werk; przenośnik, sypnik    (sort.).

Ortsbrust (Brust); zbój przodkowy, |

czoło robocze (górn.).    i Sandvorrat; zapas piasku.

Permanenzdienst (permanenter Dienst); służba nieustanna.

Pfandrecht; prawo zastawu.

Planimeter (Flächenmesser); planimetr, powierzchnik (miern.). Amslers —; plan metr Amslera.

Plattform (bei Bohrtürmen); balkonik, platforma (wierć. ziem.).

Polizeiverordnung; rozporządzenie policyjne.

Privattechniker; technik prywatny, behördlich autorisierter —; rzą-dowo autoryzowany technik prywatny.

Sauerstofflasche; 1) balon z tlenem; 2) balon na tlen. Schachtbrand; pożar szybu, pożar w szybie.

Schachtöffnung p. Schachtmund. Schlußbestimmungen; postanowienia końcowe.

Schmandförderung; łyżkowanie (wierć. ziem.).

Quarzoid (gleichkantige sechsseitige Pyramide, hexagonale Pyramide o. Protopyramide, hexagonaler Pyrami-denfiächner, hexagonales Pyramido-eder, sechseitige o. sechsgliederige Doppelpyramide, Dihexaeder, Bipy-ramidai - Dodekaeder, Hexagondodekaeder, Hexagonaldodekaeder); ostrosłup sześcioboczny, diheksaedr, dwu-nastościan trójkątny (kryst.).

Schmandgrube; dół na łyżkowiny. Schmandkorb; bęben (kosz) szlamowy (wierć. ziem.). Schmandlutte; kosz łyżkowy, szlamowy (wierć. ziem.). Schmandseilrolle; krążek dla liny łyżkowej (wierć. ziem.). Schmelzpfanne; panew (panewka) odlewnicza, panewka do topienia. Schmierkluft (Lettenkluft, faule Kluft); szczelina ilasta (geol.). Schnellschlagbohrung; wiercenie udarowe pospieszne (wierć. ziem.). Rakysche —; wiercenie udarowe pospieszne sposobem Raky’ego. Schotterschicht; warstwa szutrowa, żwirowa (geol.).

Rampenaufseher; dozorca ładowni, dozorca ramp.

Rapportbuch; księga raportowa.

Rauchbrille; okulary przeciwdymne.

Reservoiraufseher; dozorca zbiorników.

Rettungsaktion; akcya ratunkowa.

Rettungsfenster; okno ratunkowe.

Rettungsrohr; rura ratunkowa (wierć. ziem.).

Schotterwasser; woda szutrowa, żwirowa (geol.).

Schutzdach; daszek ochronny. Schwefelmangan; 1) siarczek manganu; 2) dwusiarczek manganu. Seilfahrung; zjazd linowy (górn.).

Seilfahrungsvorschriften; przepisy dla jazdy linowej.

Senkpfanne (Grobsalzpfanne, Sogge-pfanne); panew dowarzająca, obniżona, panew dla warzonki gruboziarnistej (warzel.).

Sicherheitsdrahtnetz; druciana sia- Übergangsbestimmungen; posta-tka bezpieczeństwa.    # nowienia przejściowe.

Siebrückhalt (Rückhalt); pozostałość Überkippen (das); przeważenie się, na sicie, nasitne (sort.).    przechylenie się.

Signalordnung; przepisy sygnałowe. Umkleideraum; szatnia. Sohlenauffahrung; prowadzenie (pę- Umwallung; obwałowanie, dzenie) poziomu (górn.).

Sprengmittel - Betriebsordnung; Ventilationsfeld; pole wentylacyjne regulamin obchodzenia się z matę-    (górn.).

ryałami wybuchowymi.    Verbandkasten; skrzynka z opa-

Spülbohren (Spülbohrung); wierce-    trunkami, skrzynka opatrunkowa,

nie z przepłókiwaniem, wiercenie Verbandzeug; opatrunki, bandaże, płóczkowe (wierć. ziem.).    Verfügungsrecht; prawo rozporzą-

S tauvorrichtung; zastawka.    dzalności.

Strafgericht; sąd karny.    Vermögensobjekt; przedmiot ma-

Strebhäuer; ścianowy, ścianarz ; jątkowy.

(górn.).    Verwaltungsgebiet; okręg admini-

Strecke mit breitem Blick; cho-    stracyjny.

dnik o szerokim przodku (górn.).    Verwaschung; zapłókanie.

Streukupfer (Spreukupfer, Sprühku-    Verwässerung (des Bohrloches); za-

pfer, Kupferregen); deszcz miedzią- wodnienie (otworu wiertniczego), ny (met.).    Vollstreckbarkeit; wykonalność.

Sturzrolle (Rolle, Schutt); komin Vollzug; wykonanie.

(szybik) wysypowy, sypny, sypka, Vormerkblock; blok zapiskowy, spust (górn.).    Vormerkbuch; księga ewidencyjna.

Sulfosalze (Schwefelsalze); sole siar-

czane (chem.).    Wäldermoor (Holzmoor); trzęsawi

sko, oparzelisko leśne.

Tabakrauchen (das); palenie tytoniu.

Tabularbehörde; władza tabularna.

Tabulargläubiger; wierzyciel tabularny.

Tagbauförderung (Abraumförderung); przewóz odkrywkowy, światowy, wierzchni (górn.).

Teilwetterströme (pl.); cząstkowe (oddzielne) prądy powietrza (górn.).

Tellurwismutsilber (Silberwismutspiegel) ; srebro telurowo - bizmuty-czne (met.).

Trockenfrischen (Glühfrischen); świeżenie w żarze, odwęglanie równe (met.).

Turmseilrolle; krążek linowy wieżowy (wierć. ziem.).

Wäldertorf (Holztorf); torf leśny. Wetterdurchschlag; przebitka powietrzna, wentylacyjna (górn.). Wetterkarte; mapa powietrzna, mapa wentylacyi (górn.). Wettermeßstation (Wetterstation);

stacya pomiaru powietrza (górn.). Wettermotor; motor powietrzny, wentylacyjny (maszyn, górn.). Wetterschachtabschluß; zamknięcie szybu powietrznego, wentylacyjnego (górn.).

Wettertrumm (Wetterabteilung) im Schachte; przedział powietrzny, wentylacyjny (górn.).

Wiesenmoor (Grünlandsmoor, Möser) ; torfowisko łąkowe (geol.). Wiesentorf (Grastorf); torf łąkowy f--4tnin. geol.).

id

Sicherheitsdrahtnetz.

586

Wiesentorf.

<civ *

SPROSTOWANIA.

Str.

Powinno być:

p. Vorrichtungsstrecke obudowa zrobów

p. Gradierwerk p. Schlag 4) spławek płókalny

Abgelaufener Stein (abgemahlener Stein.)

Abgelöstes Gestein; kamień odłupany, skała odłupana Ab- u. Zugewähren Abnehmen des Gedinges Abschärfen (zuspitzen)

Absperrampe

zbogacony, stężony, nasycony p. Anreichern ściąg, kotew żelazo olawne Anschuß von Kristallen 2) p. Anstehen antracyt

Äquivalente Ausflußöffnung Krummhälserarbeit p. Gang p. Gang

Ausstechen den Deul p. Aufbrechen p. Unterbau 1) p. Wechsel 5) p. Ausbären des Sudsalzes p. Sieder 1)

(Absperrampe)

Beanspruchung p. Transport 1) p. Bergkristall Bergkristall p. Erdflachs p. Nagyagererz p. Anbruch 4)

Centrifugentrocknung p. Separationstrommel

p. Kupolofen p. Hangendgestein Dampfmasch. schnellaufende

Wydrukowano:

1    Abbauslrecke; p. Vorrichtungsort

2    Abbauzimmerung; odbudowa zro

bów

2 Abdünstungshaus p. Gradierhaus

2    Abendschlag p. Schlag

3    Abflauherd; spław płukalny

3 Abgelauf en er (ab gemahlener Stein)

3 Abgelöstes Gestein p. Ablösen

3 Ab- u. zugewähren 5 Abnehmen das Gedinge

5    Abschärfen (Zuspitzen)

6    Absperrrampe

11 Angereichert p. Anreichern

11    Anker (Zugband); ściąg kotew

12    Anlaufeisen; żelazo olewne

13    Anschuß von Krystallen

14    Anstand; 2) p. Anteilen

14    Anthrazit; autracyt

15    Äquivalente Ausflußöffung 15 Arbeit (Klopf-, Krumhälser-)

19    Aufrichten p. Gänge

20    Auftun p. Gänge

25 Austechen den Deul p. Ausbrechen 27 Bahnkörper p. Unterbau

27    Bahnwechsel p. Wechsel

28    Bären p. Ausschlagen des Salzes 28 Barer p. Sieder

28 Barriere (Absperrrampe)

30 Beauspruchung 30 Beförderung p. Transport

33    Bergglas p. Bergkrystall

34    Bergkrystall

36 Bergwolle p. Amianth 39 Blättererz p. Nagyagit 41 Blick p. Anbruch

52    Centrifugentrockung

53    Classierungstrommel p. Klassie-

rungstrommel.

54    Cupolofen p. Kuppelofen

55    Dachgebirge p. Hangendgebirge

57 Dampfmaschine schnelllaufende

Str.

57

58

59

60

61

66

69

72

74

74

80

86

86

89

90

90

91

97

to

106

110

127

139

144

146

146

CQ 'ŃT ■T X¹ 00 LO iO X L* l>

HrH nrlrl

181

190

191

191

197

to to CO    to to

CO CO to »-* © ■JK® CTO

238

242

247

256

Wydrukowano :

Dampfmasch. sehr schnelllaufende

Dampf Schlot p. Dunstschlot Dessindraht p. Draht fassonierter

Diagonaler Strebebau p. Stoßbau Diebel p. Döbel

Drilling (Drillingskristall) p. Trilling

Dürre Kluft p. Kluft Einmännisch p. Bohren einmänni-

sches

Einwaggonieren p. Verladen Einziehen (der Bohrröhren) p. Verrohren

Emissionsventil (Anlaßventil)

Erzstock p. Stock

Esse (Überhöhen) p.Übersichbrechen

Falllinie

Fallrichtung (Falllinie) Fallungslinie p. Falllinie Faserchicht p. Schicht Fixe Fron p. Fron Förderschacht; szyb wyciągowy Fortschaffung p. Transport Fuchsschwanz p. Krätzer Gänge (erzhaltige Gänge) p. Wände Gegenmutter p. Kontramutter Gestängebrett p. Laufbrett Gestöcke p. Stockwerk Gitterwerksträger p. Träger Glimmenkondensator Haloide; haioidy Hauptschwinge p. Schwinge Hemiedrie; hamiedrya Hemiedrische Form; postać he-midryczna

Holzpaar p. Tiirstockpaar

Hornkobald Kalkmesotyp p. Skolerit

Kuochenhöhle

Kohlenmeilern p. Meilerverkohlung

Kompaß (rechtssinniger)

Kristalwasser Kröpf ling (Krümling) Krumhölzerarbeit Ladenwassergerinne p. Pochrinne

Längenschlag p. Schlag Lutte 1) p. Wetterlutte, Windlutte ; 2) p. Sturzlutte

Margel

Metallplatierung

Monoklinisches

Moos p. Tormoor

Nacherben den Begleuten

Nicheloxydul

Öffnung des Brücke

Parallachse

Powinno być ;

Dampfmasch. sehr schnellaufende

p. Dunstfang p. Draht (Form —) p. Strebbau p. Dobbel p. Trilling 2) p. Kluft (taube)

Einmännisch; jednoręczny, jednomę-żny p. Bohren einmännisches p. Verladen 1) p. Verrohrung

(Auslaßventil) p. Stock 4) p. Überbrechen Fallinie (Fallinie) p. Fallinie

Faserschicht; warstwa włókna

p. Frone

szyb wyciągowy

p. Transport 1)

p. Bohrkrätzer

p. Wand

p. Kontremutter

p. Laufboh'e

p. Stockwerk 2)

p. Träger (Gitter —)

Glimmerkondensator

haioidy

p. Schwinge 2)

hemiedrya

postać hemiedryczna

p. Türstock 1)

Hornkobalt p. Skolecit Knochenhöhle p. Meilerung

Kompaß (rechtsinniger)

Kristall wasser Kröpfling (Krümmling) Krummhölzerarbeit p. Pochgerinne

p. Schlag 3), 4)

1) p. Wetterlotte, Windlotte; 2) p.

Sturzrolle

Mergel

Metallplattierung Monoklinisches System p. Torfmoor

Nacherben den Bergleuten Nickeloxydul Öffnung der Brücke Parallaxe

Wydrukowano :

Powinno być :

Str.

262 Partiallwelle 285 Pumpensteigrohr p. Steigrohr 321 Salzwage; 2) p. Solwage 321 Samkost p. Zubuß 326 Schachtbrettbau (schachtbrett- Schachbrettbau (schachbrettförmiger

oder schachbrettartiger Abbau)

Partialwelle p. Steigrohr 1) 2) p. Solspindel p. Zubuße

förmiger oder schachtbrettartiger Abbau)

332    Seherbenkobalt    Scherbenkobalt

334    Schieberausweichnung    Schieberausweichung

347    Schörlfels p. Turmalinit    p. Turmalinfels

Schrämarbeit

Selenkupfer

Ladeholz

Stockwehre p. Wehre p. Imprägnation Wasserdunst

347 Schräge Überblattung p. Über- p. Überblattung (schiefe) blattung

347    Schämarbeit

362    Selekupfer

379    Spließhölzer (Ledeholz)

394    Stockwehr p. Wehr

422    Tränkung p. Impregnation

474    Wasserdrunst

Ü .

, A “V - s# ’

v*,

nO>

I

> •

fB-S

S.T8

S-96

Ł.O

Mó

M Z Cs-1 i fr

ĘK5S;

w»'*

y^gjl'':'^

&jjg|

gEi

>*zr

ilP’iiBiti

|5

*■“**»*«

i"..-.!f£

Ijil

’Cl»*

«C=><

Ł

•*

■L.i-11₁ ^i;

feSS

„T7

>

GS

£|g!

•>

'

».

" ...

‘    y~^>

.

Łv«3Bę;JŁ£

*⁰^K₀m

ra

£Z

•>

IÜ

«r

oaCB»-

««rrr -^.

®>

MsaB|

. Sash^aki

BIBLIOTEKA GŁÓWKA Politechniki Krakowskiej

mm

269b7

ta

#>«8

Politechnika Krakonska Sili i o t e k a Glonu