■ ••

'v-

m4

M «K.! J

°<%;ÿ

W-

s*

fj,

çrX-

Vi.-.s

mmtê

ptfii

■i' kmï:

§IÂ?’À

Mÿ#

SE»

/;?/

Jjpâr

-■y?ÿ

•'

VM

ZABYTKI WIEL KOPOI5KIE-ZE SZyT? EPOKfl ROMflNSKftPRE MiflTOWflRZyST WflPRZyJRClôt; SZTVKPifKNSCH WPOZNANiV

ROK

1913

A'?

lil

..

§$

£"

chniki Ki akowski

r

fii

0 V

Ctv.

|2

:3

3b,

KR

;:^5r

Odbite w zakładzie Drukarni i Księgarni św, Wojciecha w Poznaniu,

wk' <ir ło\S

przyjęciem chrześcijaństwa Polska występuje na widownię kultury zachodnio-europejskiej. Wielkopolska zajmuje w tym kierunku jako kolebka państwa i Kościoła polskiego pierwszorzędne stanowisko. Tu powstawały pierwsze biskupstwa, prawie jedyne ogniska nowej kultury, a kraj stopniowo pokrywał się od 11-go wieku począwszy siecią klasztorów i mniejszych kościołów parafialnych. Kościół też przyczynił się w pierwszym rzędzie do rozpowszechnienia budownictwa w trwalszym materyale, rugującego powoli rodzime budownictwo drewniane.

Proces ten dokonywał się powoli. Dzisiaj uważamy to przypuszczenie prawie za pewne, że zachowane formy stylistyczne naszych najstarszych zabytków z epoki romańskiej nie sięgają po za wiek 12-ty. Pewności absolutnej jednak nie mamy, a badanie tych fragmentarycznie zachowanych zabytków tak odległych czasów nastręcza wiele trudności. Źródła odnośne są nader skąpe, a zabytki same z biegiem wieków doznały poważnych, przeobrażeń lub też legły zupełnie w ruinie, jak np. gród z kaplicą w Lednicy, który dotychczas uchodził w naszej literaturze za najstarszy, związany z tradycyą kultury czeskiej. W każdym razie najstarsze zabytki murowane Wielkopolski wykazują cechy stylu romańskiego 12 wieku, zwłaszcza w zdobnictwie. Jestto zatem okres rozwoju sztuki, kiedy we Francyi rodzi się nowy styl gotycki i stwarza tyle wspaniałych potężnych katedr przyodzianych w tak bogatą szatę rzeźbiarską, kiedy na zachodzie Niemiec styl romański dochodzi do największego rozkwitu, pozostawiając nam tyle wielkich katedr o malowniczym ugrupowaniu części architektonicznych, zwłaszcza w nadreń-skich prowincyach.

Nasze zabytki natomiast z tej epoki pochodzące cechuje przede-wszystkiem skromność w założeniu jak i w detalach, uwarunkowana w pierwszym rzędzie trudnem obrobieniem kamienia polnego, tzw. granitu szwedzkiego. Również cegła, pojawiająca się jako materyał budowlany na przełomie 12-go i 13-go wieku, wpływa niemniej na charakter budowli prosty i surowy. Pomimo wszystko budowle te masywne w swej strukturze organicznej, o ścianach grubych, poprutych zaledwie małemi oknami półkolisto zakre-ślonemi, o ubogiem zdobnictwie, posiadają sobie właściwy charakter stylowy i swą patyną wiekową budzą szczególny interes naukowy i artystyczny. Pozatem zabytki te przyczyniają się w znacznej mierze do rozwikłania nici kulturalnych, wiążących nas z Zachodem, rzucając pośrednio światło na ogniska sztuki, z których wówczas promieniowało na nasze dzielnice życie nowe, co dla uzupełnienia obrazu kultury Piastowskiej epoki posiada pierwszorzędne znaczenie.

Obraz ten, dodajmy z góry, rysuje się przed nami jako bogato wzorzysta kanwa, — komplikuje się w miarę, jak Polska po uzyskaniu odrębnej organizacyi kościelnej podlega wpływom, płynącym z późnych źródeł. Z tej przyczyny twierdzenie ]. Kohtego, (autora dzieła »Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Posen«, tom I. str. 42), który podporządkowuje ryczałtowo zabytki wielkopolskie wpływom sztuki sąsiedniej prowincyi brandenburskiej, nie wytrzymuje krytyki. Germanizowana Brandenburgia, nie odgrywająca w tych czasach żadnej wybitniejszej roli w sztuce, niszczona ogniem i orężem zachodnich sąsiadów, nie może się mierzyć z ziemiami polskiemi zarówno co do liczby, jak i wartości zabytków romańskich. Wpływy płyną przedewszystkiem bezpośrednio z Niemiec zachodnio-południowych, gdzie książęta polscy niejednokrotnie przebywali i obdarowywali hojnymi upominkami tamtejsze kościoły i opactwa, gdzie sztuka romańska posiadała swe główne ogniska, dalej z Czech, z któremi Polska średniowieczna pozostawała w ścisłych stosunkach kulturalnych, ugruntowanych również węzłami pokrewieństwa rodów panujących. Z tych też krain pochodzą w przeważnej części kosztowne sprzęty romańskie naszych kościołów. Prócz tego zabłąkają się do naszych kościołów niekiedy, choć w mniejszej liczbie, zabytki wytwórczości artystycznej Włoch, Francyi, a nawet Bizancyum. Ta różnolitość wpływów artystycznych, warunkujących odrębny charakter poszczególnych zabytków pomimo pewnych sobie właściwych form stylowych, wynikała przedewszystkiem i z tego, że klasztory i duchowieństwo tej epoki składało się z cudzoziemców najrozmaitszych narodowości.

Do rozpowszechnienia się budowli murowanych w Polsce przyczynił się w znacznej mierze możny pan z czasów Bolesława Krzywoustego (1102—1139 r.) Piotr Włast, syn Włodzimierza, zwany Piotrem Duninem, zmarły około 1153 r. Kronika biskupa poznańskiego Bogufała (1242—53), wyliczając między innemi fundacye klasztorów św. Wincentego we Wrocławiu i Strzelnie, wspomina ogólnikowo o dalszych 70 innych kościołach murowanych, zawdzięczających jemu swe powstanie. Choćby te zapiski grzeszyły pewną przesadą, to w każdym razie są one wymownym dowodem, jak wielkie wrażenie robiły na współczesnych te świątynie murowane swą niezwykłością nawet jeszcze w 13-ym wieku.

Liczba zabytków romańskich w Wielkopolsce w stosunku do pro-wincyi sąsiednich nie jest małą. Znaczenie ich jednak w porównaniu z dziełami głównych ognisk sztuki romańskiej na Zachodzie, gdzie powstawały potężne katedry, niejednokrotnie najeżone kilkoma wieżami o charakterze baszt obronnych, maleje do roli zabytków sztuki prowincyonalnej.

szym kraju, wywierała odpowiednie wraże

nie i nęciła do naśladownictwa. Tą drogą powstał cały szereg kościołów wiejskich, zwłaszcza w 13-tym wieku, przy których

pojawiała się coraz częściej jako materyał budowlany dobrze wypalana cegła.

Sztuka romańska zaznaczyła się u nas prawie wyłącznie w budownictwie kościelnem. Kształt przeważającej liczby kościołów, oryentowanych* chórem na wschód, jest podłużny (fig. 1.). W planie największych naszych kościołów wzorowano się na katedrach i kollegiatach, wyposażonych w trzy nawy tzw. układu bazylikowego z wywyższoną nawą główną, dalej zaopatrzonych w nawę krzyżową, która tworzyła ramię poprzeczne krzyża łacińskiego. Mniejsze kościoły wiejskie były jednonawowe. Wszystkie te świątynie różnego zakroju posiadały oddzielny chór dla duchowieństwa. Chóry te były zazwyczaj zakończone półokrągłemi sklepionemi absydami, pojawiającemi się niejednokrotnie we większej liczbie, trzech a nawet pięciu (fig. 2.), gdy skromne kościółki wykazywały często zakończenie proste.

Fig. 1. KOŚCIELEC. Plan kościoła (według Kohtego).

Najważniejsze zabytki romańskiej sztuki znajdowały się z natury rzeczy w centrach biskupich lub też zawdzięczały swe powstanie klasztorom, które w 12-tym wieku dochodziły już do znacznego bogactwa. To, co pozostało do dziś dnia, to zaledwie okruchy, które tern trudniej połączyć w jedną całość, gdy główne o-środki zaginęły na zawsze. Nie ulega bowiem żadnej kwestyi, że okazalsza budowla romańska z kamienia wzniesiona w 12-tym wieku w na

Do najstarszych i najokazalszych budowli romańskich w naszym kraju należały bezsprzecznie katedry w Gnieźnie i Poznaniu. O wspaniałości katedry gnieźnieńskiej, pochodzącej z czasów Bolesława Krzywoustego (1102—1139 r.), zaświadczają dziś jeszcze drzwi bronzowe z płaskorzeźbami (fig. 4.), przedstawiającemi sceny z życia św. Wojciecha. Własnością katedry gnieźnieńskiej od dawnych wieków jest również cenny ewangeliarz (fig. 5.), zdobny w liczne miniatury szkoły pragskiej, należący zapewne do wyprawy księżniczki czeskiej, żony Bolesława Krzywoustego.

W katedrze poznańskiej natomiast tylko z trudem możemy się doszukać śladów romańskiej budowli i to zaledwie w planie, który wskazywałby na układ trójnawowy z nawą krzyżową i dwoma wieżami od frontu. Obok tych zabytków podpada przedewszystkiem znaczna ich liczba, rozrzucona między Gnieznem, Inowrocławiem, Kruszwicą, owym żyznym zakątku naszej dzielnicy.

Do niedawna jednym z najpiękniejszych zabytków budownictwa romańskiego była kollegiata w Kruszwicy (fig. 2.), niegdyś siedziba biskupia, dzisiaj niestety po ostatniej restauracyi z r. 1860 pozbawiona swego starożytnego uroku, zmieniona w sylwecie wież i dachu. Bazylika ta filarowa z kamienia granitowego z detalami zdobnymi w piaskowcu, nakryta drewnianym stropem, o trzech nawach podłużnych i nawie krzyżowej, o dwóch wieżach z frontu i pięciu absydach zawdzięcza swe powstanie zapewne fundacyi księcia Mieczysława Starego (1173—77 r.). O niezwykłej wspaniałości tej świątyni świadczą dziś jeszcze jej piękne portale (fig. 6.) i pięć półkolistych absyd, zdobiących jej wschodnią fasadę (fig. 7.). Kollegiata kruszwicka była bogato wyposażoną w sprzęty kościelne niepośledniej wartości. Może książęcym darem był ów illuminowany ewangeliarz (fig. 8.), przechowywany dzisiaj w skarbcu gnieźnieńskiej katedry, który powstał zapewne w szkole illu-minatorów ratysbońskich w 12-tym wieku. Był on przez długie wieki własnością kollegiaty kruszwickiej.

Na północ od Kruszwicy w Inowrocławiu przykuwa naszą uwagę kościół N. P. Maryi, odrestaurowany w końcu 19-go wieku staraniem ks. prałata Laubitza. Z pierwotnej budowli pozostały mury obwodowe nawy głównej z granitu, gdy dawny chór z biegiem wieków doszczętnie zniszczał i został zastąpiony przy ostatniej restauracyi nowym, zakończonym półkolistą absydą. Front zdobiły (fig. 9.) dwie potężne wieże z cegły, najokazalsze dzieło w tym materyale w naszej dzielnicy z tej epoki, pochodzące zapewne z pierwszej połowy 13-go wieku. Przez dłuższy czas pokutowały sporne zapatrywania w sprawie pochodzenia zagadkowych głów (fig. 10.), zdobiących poszczególne kamienie, zwłaszcza przy portalu bocznym od strony północnej kościoła inowrocławskiego, w których dopatrywano się reminiscencyi pogańskich. Bez wątpienia są one dziełem epoki romańskiej i dają wymowny wyraz ówczesnemu zainteresowaniu się bestyaryuszami, którego charakterystycznym przykładem w naszej literaturze są dzieła biskupa Wincentego Kadłubka.

Kościół w Kościelcu daje nam znowu dobre pojęcie o charakterze kościołów wiejskich z 13-go wieku. Jednonawowy, z małym chórem, zakończonym półokrągłą absydą (fig. 1.), posiadał od frontu dość silną wieżę obronną, do której wejście prowadziło tylko od wewnątrz przez emporę zawieszoną na drugiem piętrze, oświeconą za pomocą przeźrocza kolumienkowego. Dalej na północ wznosił się w Łabiszynie kościół romański ceglany, bazylikowego układu, z nawami bocznemi sklepionemi, dzisiaj w zupełnej ruinie.

Na zachód Kruszwicy w Strzelnie znajdował się klasztor Norbertanek z kościołem trzynawowym, zaopatrzonym w nawę krzyżową, w dwie wieże od frontu, zbudowany w dolnych częściach z bloków granitowych, w górnych przeważnie z cegły. Nawy boczne były sklepione krzyżowem sklepieniem, chór zamykała półkolista absyda, do nawy krzyżowej przyczepiono dwie dalsze absydy. Chór ujmowały po bokach prostokątne kaplice, z których tylko południowa św. Barbary zachowała się ze swem sklepieniem wsparłem na kolumnie środkowej, bogato przyozdobionej ornamentem roślinnym (fig. 11.), wykutej w twardym piaskowcu. Kościół ten powstał zapewne w dwóch epokach. Do pierwszej odnieśćby wypadało założenie ogólne, sięgające fundacyi Piotra Własta. Jak dalece kościół był wykończony, gdy w r. 1133 nastąpiło solenne poświęcenie przy asyście biskupa ziemi lubuskiej (na zachód od Frankfurtu nad Odrą) trudno dzisiaj odgadnąć. Zdaje się jednak nie ulegać wątpliwości, że syn Piotra, Krystyn, prowadzi budowlę dalej, wykończa ją zwłaszcza w części chóru, nakrywa nawy boczne sklepieniem. Wskazywałby na to dokument poświęcenia kościoła, dokonanego przez biskupa kujawskiego Bartosza w 1216 r. W nadprożu wejścia do kaplicy św. Barbary znajduje się dziś jeszcze półkolisty tympanon (fig. 12.) z piaskowca, pokryty płaskorzeźbą, wyobrażającą z lewej strony klęczącego fundatora klasztoru Piotra Własta, który ofiarowuje stojącej w środku św. Annie, trzymającej na rękach N. P. Maryę, model dwuwieżowego kościoła, gdy z drugiej strony widzimy klęczącą żonę Piotra, Annę, z książką do nabożeństwa w rękach. Jestto zapewne płyta erekcyjna, którą Krystyn, kończąc czy przebudowując rozpoczętą świątynię, kazał wmurować na cześć swoich rodziców.

Obok klasztoru Norbertanek znajduje się w Strzelnie tzw. kaplica św. Prokopa. Wyjątkowa ta budowla z granitu na ziemiach polskich, układu dośrodkowego (fig. 3.), składa się z nawy kolistej środkowej, do które) przytyka od wschodu chór prostokątny, od zachodu okrągła wieża. Nawa główna posiadała żebrowaną kopułę, chór sklepienie krzyżowe żebrowane; wszystkie łuki wykazywały formę półkolistą. W epoce gotyckiej kościółek ten przebudowano (fig. 13.), wieżę i nawy nadbudowano w cegle, do wieży przystawiono szkarpę. Podczas ostatniej restauracyi w r. 1892 odkryto ślady dwóch półkolistych absyd od strony południowej. Przy tej sposobności usunięto późniejsze przeróbki, a kopułę nakryto nowym dachem namiotowym. W tym kościółku znajduje się również płyta erekcyjna, przedstawiająca w płaskorzeźbie Chrystusa siedzącego, prawą ręką błogosławiącego, w lewej trzymającego otwartą księgę. Do Chrystusa zbliża się z lewej strony fundator z modelem kościółka, z prawej modląca się z książki kobieta. Według wszelkiego prawdopodobieństwa płyta ta przedstawia Krystyna z żoną, który, kończąc dzieło ojca, wzniósł ten nowy przybytek własnymi funduszami. — W każdym razie zabudowania poklasztorne w Strzelnie wykazujące przebudowy różnych epok (fig. 14.), począwszy od romanizmu a skończywszy na baroku, należą z obok wznoszącym się kościółkiem św. Prokopa do najbardziej malowniczych kompleksów budowlanych w całej Polsce.

Kościółek Prokopa swoim niezwykłym kształtem posiada w naszej dzielnicy jedyną analogię. W okolicy Gniezna znajdują się ruiny w Lednicy, które wiązano z początkami chrześcijaństwa w Polsce. Lednica była w r. 1136 własnością katedry gnieźnieńskiej. Ruina zamkowa z granitu, najlepiej zachowana część wschodnia obejmująca centralną kaplicę, wspartą na czterech filarach z absydą półokrągłą na ołtarz, doczekała się obszernych studyów w naszej literaturze. Kaplica ta jednak, składająca się z dwóch pięter, w górnej części połączona zapewne wprost ze zabudowaniami zamkowemi, pochodzi przypuszczalnie z wieku 12-go, co nie wyklucza, że starsze części

murowane zostały zużyte do jej wzniesienia. W każdym razie kaplica w Lednicy, wzorowana na kaplicach tego rodzaju, popularnych w romańskiej epoce na Zachodzie, a zwłaszcza w Czechach, obok kościoła św. Prokopa w Strzelnie należy do wyjątkowych budowli centralnego układu w Wiel-kopolsce.

Kościół poklasztorny Benedyktynów w Mogilnie, jako trzynawowa bazylika, z chórem zakończonym półkolistą absydą, zaopatrzony w kryptę pod

chórem wscho

dnim, jedyną w naszej dzielnicy, należał do okazalszych świątyń w kraju. Tradycya fun-dacyę tego opactwa przypisuje Bolesławowi Śmiałemu (1058-1079 r.). Najstarsze fragmenty romańskie kościoła, przebudowanego w różnych epokach,aprze-dewszystkiem w początkach 18-go wieku, odnoszą się jednakowoż dopiero do drugiej połowy 12-go wieku, kiedy bulla papieska w r. 1179 zezwala na chowanie świeckich osób w grobach kościelnych. Dodać jeszcze należy, że kościół po zniszczeniu w r. 1230 doznał zapewne różnych zmian. Przy obecnej restauracyi istotnie odkryto obszerne groby, a szczególny interes naukowy budzi ubikacya kwadratowa od strony zachodniej, nakryta romańskiem sklepieniem krzyżowem, wspartem na śród-

ss

/%

m.

iofl)

Fig. 2. KRUŚWICA. Plan i przekrój kollegiaty (według Kohtego)

kowym filarze i czterech przyściennych pilastrach narożnych. Ubikacya ta wykazująca w swej strukturze pewne pokrewieństwo z tego rodzaju budowlami Cystersów z pierwszej połowy 13-go wieku, była połączoną ukośnym gankiem z zabudowaniami klasztornemi. Charakter jej stylistyczny, jak i sam materyał, składający się z poszczególnych bloków granitowych i martwicy, rodzaju miękkiego wapienia, potwierdzają jej starożytny charakter. Sam układ kościoła wskazywałby na wpływy sztuki romańskiej nadreńskich okolic, gdzie krypta, jak i kościoły dwuchórowe były tak bardzo popularne.

Kościół w Trzemesznie, pierwotnie osada Benedyktynów, później klasztor Augustyanów, aczkolwiek jego fragmenty budowlane z romańskiej epoki zachowały się zaledwie w częściach dolnych frontowej fasady, zasługuje na uwagę przedewszystkiem ze względu na bogate wyposażenie w sprzęty kościelne złotniczego wyrobu, sięgające 12-go wieku. W tym kierunku kielich tzw. św. Wojciecha (fig. 15.), z kupą z achatu, osadzoną na podstawie szczerozłotej, pokrytą ozdobami grawirowanemi, dalej kielich pozłacany zwany kielichem Dąbrówki, z bogatemi przedstawieniami figuralnemi i ozdobami, wykonanemi w technice »niello« (fig. 16) z przynależną pateną (fig. 17), ostatecznie kielich pozłacany zdobny we wypukłe przedstawienia figuralne i ornamentacyę roślinną (fig. 18.) stanowią prawdziwy skarb sztuki romańskiej na naszej ziemi. Stylistycznie wiążą się one z wyrobami okolic południowych Niemiec, gdzie odnajdujemy podobne zabytki, pochodzące z 12-go i 13-go wieku.

Jak już wyżej wspomniałem, katedry w głównych ogniskach biskupich naszej dzielnicy zaginęły prawie doszczętnie. Jedynie za ich słaby odblask może uchodzić kościółek granitowy w Gnieźnie pod wezwaniem św. Jerzego, a w Poznaniu na Sródce kościół św. Jana, ceglany z portalem w kolumny z piaskowca, fundowany w r. 1187 przez Mieszka III. wraz z biskupem Radwanem pierwotnie pod wezwaniem św. Michała. Fundacyę tę wkrótce przelano za zezwoleniem papieża w r. 1192 na własność braci szpitalnych jerozolimskich, późniejszych kawalerów maltańskich, którzy, zmieniając wezwanie, wznieśli niebawem kościół nowy, składający się z nawy frontowej « i chóru prostokątnego. Z tych też czasów pochodzi ów portal (porównaj zeszyt I. fig. 1) ujęty w kolumny w ustępach z czerwonego piaskowca.

W bliskości Poznania spotykamy się z świątynią romańską w Obje-zierzu, w dolnych częściach z bloków granitowych, w górnych z cegły, z wieżą na froncie. Kościół ten przechowuje cenny zabytek romańskiej sztuki stosowanej, mianowicie relikwiarz emaliowany, z początków 13-go wieku (fig. 19), wykonany w technice żłobkowanej (tylko tło zagłębione wypełnione szkliwem), pochodzący z fabryki w Limoges (południowa Francya), głównego ogniska średniowiecznych wyrobów emaliowanych.

piaskowcu. Chór jego (fig. 20) do dziś dnia nie stra

cił swego romańskiego charakteru.

Mniejsze znaczenie posiadają kościoły romańskie w Czerwonej Wsi, którą już w r. 1237 nazywano »Rufa ecclesia«

Kościół benedyktyński w Lubiniu, w którym biskup Konrad poświęcał w r. 1145 ołtarz, uległ zupełnemu zniszczeniu. Zachował się natomiast w tej miejscowości, sławnej w średnich wiekach z powodu ksiąg illuminowa-nych, które tu w klasztorze powstawały, stary kościół parafialny z przełomu 12-go i 13-go wieku pod wezwaniem św.

fTffb

z powodu czerwonej cegły, w Gieczu, już w 12-tym wieku jednego z głównych grodów naszej dzielnicy, gdzie przed laty wykopano piękny hełm romański (fig. 21) pozłacany, pocho-

Fig. 3. STRZELNO. Plan i przekrój kościoła św. Prokopa (według Kohtego).

Leonarda. Kościółek ten mały jednonawowy z chórem krzyżowo sklepionym, zakończonym pół-kolitą absydą, należy do typu świątyń kamiennych, granitowych, o ozdobach dekoracyjnych wykonanych w cegle i

dzący z końca 12-go wieku. Szereg tych kościołów granitowych zamykają świątynie w Krobi, Kotłowie, które jak w Kościelcu i Lubiniu, wykazują przy chórze półkolistą absydę.

Dla uzupełnienia obrazu twórczości artystycznej w epoce romańskiej wspomnieć jeszcze należy o wyrobach sztuki romańskiej, które w dzisiajszych czasach należą w naszych kościołach do rzadkości. Zabytki te, czy to ewangeliarze katedry gnieźnieńskiej, czy to kielichy kościoła trzemeszeńskiego z 12-go wieku, czy to podstawa lichtarza w Tucznie (fig. 22) i akwamanile z Kruchowa (dzisiaj w zbiorach Tow. Przyjaciół Nauk w Poznaniu) (fig. 23) z 13-go wieku, odznaczają się piękną formą i posiadają niezaprzeczoną wysoką wartość artystyczną. Przedmioty te nabywano za granicą i składano w ofierze w naszych kościołach, które w tych czasach przechowywały wszystko, co naród posiadał najkosztowniejszego.

Zabytki budowlane, należące wszystkie do sztuki kościelnej, bo tylko takie zachowały się do naszych czasów w naszej dzielnicy, rozpadają się na dwa zasadnicze typy pod względem kształtu. Typ budowli jedno- lub trzynawowych przeważa, jest dominującym, gdy budowli centralnego układu posiadamy zaledwie dwie, tj. kaplicę na Lednicy i kościółek św. Prokopa w Strzelnie. Plan bazylikowy w przeważającej liczbie zamknięty pułapem drewnianym, gdy sklepienie ograniczano tylko do mniejszych przestrzeni, system sklepień krzyżowych zastosowywany do naw bocznych i chórów niewielkich, półkoliste absydy, wieże, jedna lub dwie od frontu o charakterze obronnym, małe nieliczne okna półkolem zakreślone, wreszcie skromne portale o ramach w ustępy wypełniane kolumienkami, to główne znamiona budowli epoki romańskiej.

Nikodem Pajzderski.

V.

NT

U -    '

\ —* x/

«> ■

x\ -

-.7

r -o'.

mk

m

\* \' ~ - V-V

,-iP7

.

/f'

77/ 7:

//

J ’V >/    _V_.

s , s

i St* .

wlfarf

f&à

W '2

7 J, |k\<i 7- i

if&Jfe'j

, ¹

fvX >^x JJ

SX

&3TS33f? JS»

■ ^Mnjrwil __

jg§g§gggs

iV

PX

7:>^

w/M

h j ®<

p y f fe

i '('Mu/, j.'vi

mm ■ \\ . v v/' ¹

PP'":. XV',

\\

’T* ~    ' V" ’

PP******-;    *■    -i,.    »

i>- r. v: , / s/,/}

f :

KMi

if/*' m \    <\

f ;ï ! i-'Z4

~rr~

*>ŚX

&T ■

KźĘ§

lVr-7

C';’

r' ■

r,t

il «

lï^si' ' 77/

PX W/

Sli

V# # 'Hi

Fig. 4. GNIEZNO. KNTEDRïï, FRHGMENT DRZWI BRONZOWYCI1,

WIEK XII.

czasach należą w naszych kościołach do rzadkości. Zabytki te, czy to ewangeliarze katedry gnieźnieńskiej, czy to kielichy kościoła trzemeszeńskiego z 12-go wieku, czy to podstawa lichtarza w Tucznie (fig. 22) i akwamanile z Kruchowa (dzisiaj w zbiorach Tow. Przyjaciół Nauk w Poznaniu) (fig. 23) z 13-go wieku, odznaczają się piękną formą i posiadają niezaprzeczoną wysoką wartość artystyczną. Przedmioty te nabywano za granicą i składano w ofierze w naszych kościołach, które w tych czasach przechowywały wszystko, co naród posiadał najkosztowniejszego.

Zabytki budowlane, należące wszystkie do sztuki kościelnej, bo tylko takie zachowały się do naszych czasów w naszej dzielnicy, rozpadają się na dwa zasadnicze typy pod względem kształtu. Typ budowli jedno- lub trzynawowych przeważa, jest dominującym, gdy budowli centralnego układu posiadamy zaledwie dwie, tj. kaplicę na Lednicy i kościółek św. Prokopa w Strzelnie. Plan bazylikowy w przeważającej liczbie zamknięty pułapem drewnianym, gdy sklepienie ograniczano tylko do mniejszych przestrzeni, system sklepień krzyżowych zastosowywany do naw bocznych i chórów niewielkich, półkoliste absydy, wieże, jedna lub dwie od frontu o charakterze Obronnym, małe nieliczne okna półkolem zakreślone, wreszcie skromne portale o ramach w ustępy wypełniane kolumienkami, to główne znamiona budowli epoki romańskiej.

Nikodem Pajzderski.

x / V'

>-

j N~‘

>

il -

v. .i

1 i    j

i! v / /■    !

¹ v s

Y/Z.

f MU.

C%Y

.Si}

i)

V ‘ïf tofv-,

—    ' ,r il '

Ai

jp [HtT//

*mv.

-'X

VI >*

r.

■S

-CQ

53*

A_

-------' f

//.. smb v

A,, x/ A

FpgA

y-x

F~“XV

'■ A>

fMÀ H À AA, VAX, j

N), ' >/

f*V"

lîlMs^A

;(■ Fl iF 'î/f?ihl

(»Ai i\ M»ff

:•/ ■:!■; ■! (i ffirw l#;f»{

?..

' ni(U

,v

ÄTt,{

gpi\

frfcàl il

SB

//

ïm.

tri

X. "s -, '•S??**"* *-• " ^

# ' f; '■%

„ \\

MM

/ •'

..■- -::L.SâïM

-■•S-»—- X»

Jkm.-

]|v>!. \ ,4’i:\ fj )j

4#ljl âlili

•'/

f;;*\ : :

•v>

»

“x; iUA-a^-v-

iPl^t

1/ /A 0):

ij&'    ----

Nö. v - --

fWms

//

”*£**

wl,

ÜPASI

■***

Fig. 4. GNIEZNO. RNTEDRÏÏ, FRAGMENT DRZWI BRONZOWYCI1,

WIEK XII.

L

f

'

: ' y ■

■ : à ,

*

...

A

. ¹

A.. v,‘*

„

;. ;■

' . ■.

v

•A '

1

rv\

-.•'v

*

! 1

\

Ï

!

K

r

r

WB

■rtN

O

^ ar

r'Y

U

L.

F

ï?r

r

&

0

--

r.£

L‘,

F ‘VN

/ \

iM

£-

asL

ii/

**

w.

; ä

~y

iO

/

ku

iC

K

i

3

SH

((

Os

r-Ya

i

Ô

m«?

K

*»*»

C'

"i

c>

2

J

5^

Æ»

§!&

yi

m

r sXV

&

8P

>

A

\

;

r

r

/

₍/ ¹

K

Fig. 5. GNIEZNO. KftTEDRïï. MINIFITURN Z EWNNGELINRZÏÏ SZKOŁY PRNGSKIEJ, WIEK XII.

■

*

*.•

■v

v

.

r

■

.

'V

. •

n

-

s

-

,v

m

«

m.

riu

:ù

5

Q>

■>

V *

p?

mSsti

ił

=??

■v

X

j

ff/' >

:. /• VL

m

WÈ;

w

>A/

-i

&

-m

y\TC

m

✓

‘à

J

3 r.VS

..... i

•c

^i*ś

r-r-^

fc“""

r ;

cre

■S

Yl

A:-.

i

-

i

?>W

■

£

\\ V

vr-i

o

s

m

r->

Æ

..

'

.'-¹

W".

pn

'fRifiS

\

>2

\

\

4

k. V

*

/

n

i

Fig. 5. GNIEZNO. KNTEDRN. MINIÏÏTUREI Z EWÏÏNGELIÏÏRZH SZKOŁY PRÏÏGSKIEJ, WIEK XII.

iJügS

.V

• •• •

fmm-

z⁴ WM

fc!

usrm*

m&ffî

\ \WM:W

,..ń wWL ’

pi-

j.

^ l m

j§>

yt ’

■r

faÀ

tu

t ‘il

l* , ; '■

.

. "î •

mi :\

mm

2*1

:vf

ïh±lJ-i

EMà

-'JÜ

sa

R»:

Jÿf

HÉl

' -.V

:V’

■ r:>

^■Bäi&gp-V-

im^Eaa

ia

■W

m-—— . .fl

■ <T?=~

!3M

r*

* la

- -J

dM

-*-•*•*

Fig. 6. KRUŚW1CA. KOLLEGIATA, PORTALE, WIEK XII.

»*#**££' *P «

4»

“i

II

üï

tete

IfÉS

s$

ipï

sa

LV

bf'te

Wn

ùsW,

f.

tej

mwß:;

*r

te#

ÉK*

te

i" ! il

m m

ifOSSm

te

mm

■.

fera ' <■-<

i 'gjfift* ¹

FT " t~

3; «r.

r •? ■

*/•

Jtep :

. /. yf'

'mmhh&s»e

«Ë

:■

fev-- '

y.

te->'

r.

•t,

. fi '

■3

Fig. 6. KRUSWICH. ROLLEGIÏÏTn, PORTALE, WIER XII.

Rite

'i

-    -te»

teiât

. 'te

-    >r--'t-*tetev'-ïf?

Vte-'te

fl

■£ML

sfrfc-

' r’

tetetel

:te v;&

‘r

rf'

=• •'

■ v

.

- '

*

A

Su

I

■'*

;r<

1*3

7S

BP

:

*

w

JL

5*

J'

Çlj

S

.

. V

8

\

!"

w,*

ś. m

q

ü

■

łfe~~

.

f

I*

&J ⁴

Sit

M-}

* ^

«K

«.,

H

k: 3», Ä

iæ

%

Fig.

7. KRUŚWICH. ROLLEGIHTH OD STRONY WSCHODNIEJ, WIER

XII.

ioanÉ i

F?.

ïâ

ITO! .jtiJ * ■ '" £3j ?ij

-■ f~» ; ÈÙk...lÆi -*■

Sv."«?r x

, \ßff, __

r

ÉÊÊh

Wr

•t

.4

' - w

.y *

i*

«HG

f «4

k r

y^£i.

■;i

&

F¥

CH

ÏÉkàM

•jr~

js ^*"6.” i

m m

AP

*r.

: » vl    . «W

' ‘-mm:. .,

\v

:r

qr

■■

t#*

|||||

m;

CY,

yc;

Fig, 7. RRUSWICfi. ROLLEGIHTn OD STRONY WSCHODNIEJ, WIER XII.

j ns* %***

U-i£ïgte»fcâ«Mtew-

"wm?™

4

n

'

1

#

J ^ IL Sfrw^ —Æ-r^STL^a £., _'sa;.* .--ss

Xv av->:^..

5»W* •■■ > s ■ «**■

«'Wj

.i

i*

â

K

4

$

r\7

**

v

&

K

.$

i

IK '

>ïï.

m

i

É

.

ii

r --<

i:

S

p

F

vP

■V--

I

2J

r

£

XJ ;

Sbd

T"“*^

u

v

3

■i

r>&u

i

X

■i !

p

■

y.

V

'

<£*!Sdn$

m

►

îl

> :

►

i

i

—"-*-

gr

M**'

^S⁵

m

Sl

Vi

à

XX

'

K

m

m ;

Lfr

JSb

*

«

{ ^

«

*

C:

ta

?

!

r

!

i3

!

ü

\

Tl

ch

00

-

£*r

C

''40

c/> $<

N §

pś n o ^ r? • < a

z:

O </) z: fc

N H LU K

a £T

. 03

C

2' S

c/) ^ ~ ±, R ^

H

C

^ a

IU X

N ^

E ü

r.

z:

LU

r

r;

Z)

N

a

■

.

>-

»S

iSv*

.JÊL

W*

r%

<k

W

»i»

W' ■,{

'Si

■nH

■ KA2-

B

!F

m.

WM

ê!

a,

⁷W

;!

frJKCf

î-

.//.;■

../A

!*r

SÄ

YJf

V

ÂtÜ

iS

hf

O*,

Vf

fl

?■

s^JmiwÆ 1

\1

■ i\

©..JŚ

r\<

i i*j

ï!

5IF?

Uâ

JW

:T-,

WJ®

327 \

pS'

<§

- ;!

y'

>■

ÜSL

jÈLÆhILB.

Fig. 8. KRUSWICn - GNIEZNO. MINIBTURN Z EWNNGELINRZN SZKOŁY RÏÏTYSBONSKIEJ, WIEK XII.

vj

;'i.<

£ pr: F*

jsg

'‘iiääNK *

BP|'i gjps

Ü»I

K.;

ü&'ifcsiS

it

:sc JC- ->

**

Pâl

pKgj^l|v

SOkfä

Iv

~r~r'f

-¹    ' f

agf .1

: îî

fèg&i

■ fi

.U&m

éRSje

1,⁵;

îiliâ

l/:

s,

-V,

ŚST

*r m.

T²«

-.4

•    '7-

5*Wv

■i

Sr

Pii '

||a# T

■ffl rf®

VgysBl

r/*

Mm '

fl

Fig. 9. INOWROCŁAW. KOŚCIÓŁ N. P. MARYI PRZED ODNOWIENIEM,

PIERWSZA POŁOWA XIII. W.

Ï'Æ /A // ;. A'jr

;gf

IÉ

Er>

r.

gts

3

»

.

i.

V'*.

i- i

IMS

tllUüuii:

U:

JŁ

Ł ..;... .r':~

»‘3*

an»

; .%

!&

■pfi ;a

i

SB" :"’ï.

EEss

r.'v

«Y*

L>t

MBHS3

-'vlIPfM' ** ' * * n

■■ ;\T- 4i

SMS:\V.

tÆÊ&

r- \

■X*

-A

■y

Tr i

> >

(■y

«il

il II mil«» i Ié i    J.

³*WBSqwH!

fft fUTffiïï

»* Trmvw

:'\mmn-

su

Fig. 9. INOWROCŁAW. KOŚCIÓŁ N. P. MARYI PRZED ODNOWIENIEM,

pierwsza połowa xiii. w.

^ J____| IM.B1UIB—

é-i-    f.. ; T.^raMB^Lii:«!

Eê*s*a*^ 4^4

PETS

**?

* * ;*

i.......rœr£gzs&

E?

X:

IrVittii ÀhiàÀiÙÀÙÜL i

U4

hj

«s*

..

immmm

im

iipl

m$gjk

imw&SśM

ggp

W*'*?

RT

(Zr'

‘®p®||g§|

fc’

,'Y«

mam

$v&f C^..' Im

f#ls!

yiÿfj

3S

*: ■

;r/s

ppgIŁ

îmdm^r

3Pv*fet- i

erf£

lip

m

mm

Sj

8$

PU

W

pH

[M

P

•M

raH^U&ES&ul

Wipp;;

Ł*» Wi

IgteÄv #łvl

OH

**

|K

■V

$P

&MSBSS

îiCfl

::i«%

Hfeg

•iĄĄ

śwS

*1

SS

I#*

San

E' :

h>

i«

iBSasr-

;V

1É1

PIÄJW if"

MÉk3Mbé&?& ■ :A'f$kâv-•"■

\'P

Fig. 10. IMOWROCLÏÏW. KOŚCIÓŁ N. P. MÏÏRYI, MÏÏSKI TWFSRZOWE,

POCZĄTEK XIII W.

■

y

.

îm

E”^awra

mstĘh

hm!

gS»

IsjjfflP

Vy*?.

»>«’

/-‘T

mmm

Äst. SL ■ ®

^râl⁴ lUfe

rv

J3

mh mm

■$BHI

;’ :âiüfe/y ?t ^HHWKr- i

>.:.-~::BSfe; ■•; I

>;ifJ

EipU

wM$j$

&•?*.

fcS

r*:

.■

P'ÿ^iwp^':

MËÊ

£uf!

ïfK?

li^RT-'

sr-'/i

jfcjsaLj—-

t&^&aggracgl

1111111®

g» ÉW

fg8agMBB5»aa,7^- :fc:i ^■■HbüiX,. Syj

&I8Ei

j?X

:25

El&a&

jajga

l'ij

|§||:

kt;-;

jjjgp^ iftsSII

W.

[vjarf¹

çu

fri!

W&

'mm

K®?

k*. «*.'>*

ÉÊ&

WÊÊÊmÊ^-

Fig. 10. INOWROCŁAW. KOŚCIÓŁ N. P. MARYI, MASKI TWARZOWE,

POCZĄTEK XIII W.

i»?s

r*Y

#•

r\

i:

f.......i;.

ük.

tv-

p..-4u

t/K

Ma

E&rlli Ł.

-O-je

li

□y

Fig. 11. STRZELNO. KnPLICH ŚW. BÏÏRBÏÏRY, POCZĄTEK XIII. W.

łfc

%

11

II

Ili

K,Vr-

ii

LÜ1

,,

ri

śssP

r:«

li JL

ŁM

■W:

Mim

ią

pspPl *

nr

ii

•\

fl

\ **

Fig. 11. STRZELNO. RfiPLICFS ŚW. BHRBBRY, POCZĄTEK XIII. W.

> »■

F«f£j

F-/''-.

'.'-J

gar. •*

su n

■'

^r-v|-r ■

■r- *>

sfe*. •

jYvw

' /V

P^PPPt

i. « **>Nnu ii,)!

;    -J

•» 3

ggfc

h ; - w--

*Jt

4

,.J'

*?■

sey

|pS§:

!vVŚafe\

43

Uv

N?

•!ß

tV*

yt,:    '

T& y ^ate-

■ -, œ

Wtk

■ -    . ry ;

^"v V; •jkÀ'JÔü

,y5s

ra

?%*

‘ "-■;•• J

nWSH*

v*

•;>'

:i «Ü

'Zt\ -

Yif »;3m.

■;

’3

?<

SÎ-H

£&msz ■ ' ' ■ -W

•*—^vsss^v. ,    .,    ..».

inm

»V

i-

\ SA 1

!

:i3

I i uy

2«

|Lj,

fig. 12. STRZELNO. PL Y TH ERERCYJNÏÏ, ŚW. HNNÏÏ Z N, P..MÏÏRYFI, PIOTR WŁ^ST

I JEGO ŻONH ÏÏNNH, WIER XII.

rr*

#•

k*Lâ&; I

.«je

**T' : ;

«►

.

■

■

ll

F/i

: v\i

Ło*

1;

,♦]

r ;

Vx

-*> -

£æ

\m

•’-vi . •

te

!ÿ

m>

m*

1*54

' ’f i

Sä &k

"1L

r—’S :>«R.ixW <'„ n,^

rf

f.:/j

ysu -

jS

4ä

^ •    "'" , 5

v.    • y- ÿT

k .^•. ■'■ ‘■S'S- J :'

II

>*

.v£eSr-’',

lr?f

ü?

•r-Ä

sr- '.-v :

7,' Z"

Ä>

ü*

Rfi

. iyvr{-Ą-~

:■ 'vt

‘V '

«P?

;;**5

mm

mm* ■ w-. v

Wt;Æ: .

r/3

i\

ll

ïs

pH

rito 1 •"'

'VvsSJ

r-jwfS

•S&-’

<v

kr.-?

v;

Ë&

ssm

Fig. 12. STRZELNO. PŁYTN ERERCYJNÏÏ, ŚW. FINNH Z N. P. MÏÏRYF^, PIOTR WŁFSST

i jeqo żonn nnnn, wiek xii.

' AW, ' '-J* 21®*^ ■ ^

B >    / v' v;f •

i*,-—y

:,c

:    • V7-S5

§f*5

SV

é'i»

!s$

y?'

IF 91

<vL_

S®» ' v :

j*

«#• sgitax..

VÊ4£

gffcv.-

,.n, ::■;■■■ ■'

&.

L^b-ïlôS

«feg

Vv

J :

î©

äßft

Èfe#a

< B*.

jg|te

kv • '

Üü*

OS

*■

fcsr

«S

r'.

4*iî f

g?*

&»«

Uł ’>.r <, f

'C: *v- • ,/i

a---*;

...

^^SSSSSSSi

Fig. 13. STRZELNO. KOŚCIÓŁ ŚW. PROKOPH, POCZĄTEK XIII. W.

J?j

£d

£3*

ES3

s'

.>■

1«

S r^' _

■ • I

3©#wBS&«ł

5V

3»-

&

3V

$*.&** ' 1

...

A-

•- :Jj

'fcs.

iês

■SS

mm

pś-Tf

«"r : ?

US

-■ ■■-p-iMP- •.

il ISsSte i

\m

■m

rT-

-, “N* ’ag

ipÉâps,

ïâë

SHs&

ivc

r'-

Rpv"--¹

W*-^i%i:-x

wĘ*& ' T? $*

Ł&. ;    •* śTj

Sr4- if

I® <

fiG, 4r \

F*

*>V“

■ £’•

•/

*-

; *i3S&S

S?

Fig. 13. STRZELNO. KOSCIOŁ SW. PROROPH, POCZHTER XIII. W.

’Mê.

afl

#•

'J';'

«1!j

yWÀ

■ mm

pm

èi

m&j

'M ts

li

■■■

"te

Fig. 14. STRZELNO. KLASZTOR NORBERTANEK I KOŚCIÓŁ ŚW. PROKOPA OD STRONY

PÓŁNOCNO-WSCHODNIEJ.

I©

Sri!

am

.

.

-

«

i?

‘M '

lik..; 1

rnssmaasK

mm

.3

Sil

Fig. 14. STRZELMO. KLASZTOR NORBERTANEK 1 KOŚCIÓŁ ŚW. PROKOPA OD STROMY

PÓŁMOCMO-WSCHODNIEJ.

Bä

4:

P;

ife

laBj

Li

ff.

I

am

iU;

*

■

-

■

4#

€'

■#*)►

fc <*✓

<^WfcÂ

4/Ü

<•***' •

sr

KSI

■ ■L

w—H

- -■-*

—;    .,-, ^Sâaaem»%^

£MBm

"X4

'    4 Üj

yM.

Ltg

••

*>

SL

L|

#W

,v

.4

"t

*' •*

-JÉÉÉ»

sa

mes

.

m

m

Si

J3SS

dr

»1

mi

ê;P

* i

b

■;

SL

-ï

i

6

v.

*v

w

Lâï

O»,/:, \

:

>

BHfe

u

g

ï:

,

S

I

M

m

m

M

*C

u»

ir

C

ta

O

H ■

N

m

2

GU

■n

N

A.

o

2

m

~2.

n

3

D

cj

CB

O

*

s

c

r~

U

X

c

9

S

%

.

B

mwm

\MêiÆ

:i

r?ï

«a

■K

WÂ

rm

Wï

J®«

î'VÎ

:7^g

gjy£%

f;

‘3 0 AvrliA?

v«j

A«:

V"

ÜM1

tCüSÄ.

'■; tfiw

ft »*

fflgusi

m⁴

A2

<*

<Lr

KJ!

Eq

: rA

FM

>\

-r.

£9*31»

|p§yÄi

UM*

■Vÿ

a»

«4

1|FT

WMvm

mym

!»

Bl; rj

äüi

*'-> l_

T^SB

c/' "

aMéÉÉ

Sm ]

jp»

Wm*

& ■

:v

3pfcf>o

ng»

A Ä

y L&Mfrl

V*. ŚMT

Bar*

slN&äC Äi®

r<* .jji

k‘ Ęj

:-

‘-4?

sA

IMJpw

F~î-<rpi*g%i

r&

\

f

••ifeP⁸

ifpi

éSÊ

Wèæ§;

,Wv^'

Ég&à^v-,-

IUPP

KÉÉi^Êjiâ

i^îâj^ïr^'tesÊs

MäF :

s.

-*s

-«

^Cüàl

■:

mMmmM ■

ii&'Pl

MÊ&Ém

Ml

■it!

•*>X

stfa

ffl

F>? 3&T' /

U>,

5/

^gK

£^■1

Ä--»«

Æ ■■Jk

fi

HS

K2

WM

vimi >fR

l 4 -\L '!■ k ■

# m

svcfel

EK

iSP

;yVj

r&

l|j

Jpil

fälb " =$ 5 $L—■-

ÉÉÉlp: -:Ä %

m *’€m«K

f 0 $}j s*. '^Hj2T

-'y kajjfg

3?;

*T

Trÿ

S:

v*

Ssii; MpW

*£|fcjfe£

iE®

sa.

Êg|

£te "-'V' I#

Hir*

r*

i«

Fig. 17. TRZEMESZNO. PÏÏTENn RIELICHn DĄBRÓWKI, KONIEC XII. W.

t

1

i

%

t "J

ù j£

g* f

-

vV;M

'

ë

,-v y-

■j

V

>

htr

:-jëlg

i

| ':;

>

@

Ą

“■•w

Wtgjgr ąv    ?--•.

**%»" * Tt-raca*/

Fig. 18. TRZEMESZNO KIELICH Z POCZĄTKÓW XIII. W.

*

0

i

*

i -mm

iz-

$23

■-jsës

-â

sf/i

*-

V T V y - -V

Fig. 18. TRZEMESZNO KIELICH Z POCZĄTKÓW XIII. W.

m

Mv

»

*»

a

-s

rt

Jpl

mm.

W 9

i

a>:

*

PS

K*

KaEj

r

«

mm

m

Mm

.

U’

7mb*

&

*

m

t

3

<<&

«

7 i • ; 4^

Rè '¹

MfijS

7*

■

■V

»

«

2£ -.

ir-a

.

mm

Æ-

u*

1

i

♦

m

ü

<

i

il

>'<***-

U ’

m

mr

■tfe

ć.

ü I

'

.

!

■

■

m

*

*

i

<1

m>

&5S

k*

-im

L;--^q ¹

■ («?

■-

•f :t

>;*r

WÏ

P-v^y

rn i

S3$

S U

»ysüs»L

A:'

Knw

1SÉ

mi

ÿl

Um*

ip,

Z.'<à

•' •-

WMM*

ÙJ1

re;

■OK

gjgtS^päSBgsäS^

irs& ^

¹A*j

ms

ns?

S»r*5S=>i=-aS@s

■ -(9

- Pś?ki

lîf:

En

Sfct

Tl

iu p

N g £T O iu >

N û

e *?

LU

i s

o a

O ZJ rn N

tf)

H =3 m 3 ^ 3

u ^

LLT

:> 5

sś

‘•Mi

J=V',

M

Æ

ï>*&

r i IM §

Ï*

\.&h wtm 1

yl

é

m

jfll

% û 'MM

Ę8$ś$v y i. ; ;gg

.:.' ■,-> - J

"‘-'é

>y ■

1«.

;.iv/ 1

5»

æ!

FigHspAsi' ' ' ' i i “*

•■•:f;;y jBfWr    W;

KiMi*

Bv38SŁi^'^

■ wBsES?^ &

^■1

r&

,iĄ\

r=V“rT~--

§pf|plfl|

ss

s4, W

;fj*

py ^r£,sL

.» s *”T. i! 4    *5» ■

,-,^ '>.'■ f| : ik‘ ?»• l&Ililffii

1 • •, ,. : >Ą . ••* v* 'jußgtsasfA

*"■ iZf.*;’. -äi.-i;::„*r^Ä*ÄÄ ®TÎKj f ;

£. r-.?v.-¥mk

’BA

mi

Ah,

b.

-, •

BS

■ lËBffiBgXXSm

WM

_

I

>>

mi

S ••

«g

1 ’1 rW$*

St .£;?»

m-U.

n ‘ g Sr

IBfÂa'v

___________W»g[Æ3g^- 2BT -- . ....

ï/tfm ** êW>Sz—-~~

-*

£‘

■s:

i4&â

'«.a

SSP

Sksh

St&K

Bg*«r fi

lp|| «J? « m

II

fl

W^Cß

wRÿtâlÊÈKÊÊÊKttÊi

-■ ' M | . ; :*>:

î§:    ÿ -'s*-IJSSS«!!

É    a -%&&£*

g|*, :\ -ĘĘĘ&ERĘmm

g* .-.‘v. vl

Éf?

Æ

#3

f£

>'■-4

a*

jW

iu

tą

to

2^r«îpfe

_m.. X

“a 2JL.

^‘sj'îrSff⁴^ 1

.1» ■' S*

?t-

fcu'; I i’.’ra

E« . '/O

lä'V

i v i

■T»    *

!P

r''

UJ

rn

pt

■ co

r.

r:

r.

z:

.u

IU

l

(

*

.

♦

Jr

fr

WW'*«. 'X'Wc* *^*33

Jk --A

W . . ,- -    -;.'

jf    \ Ij '

#;• >    . - . /- A -    ’ ..%

fP •    - > ‘Vi;r

■i

■*H

teh

VY-

■vi

'0.g

je?;

’-X».

T

£F v

<srSSS"

OT

r*.

mt

^ '

JZ

>5

Ï2?

c*

r.

*- .ł»r «*•:

•3

-'A

jg*

'

fig 22. TUCZNO. PODSTÏÏWÏÏ LICHTRRZA BRONZOWEGO, W. XIII.

\

+

)

/•>

AïWB

•SÊ

SD

4:

'W

ppll

>2

WÈl'ik

Ä#;

saÜ»foÂ

' » -I>

V’

•i

■;'}

-,

i»)

Fig 22. TUCZNO. PODSTNWn LICHTRRZN BRONZOWEGO, W. XIII.

■ J"S

tibia?*-.

vk

L³

Si

Lv- ■

Fig. 23. KRUCHOWO. nQUnMÏÏNILE BRONZOWE, W. XIII.

»

*

KV'

;■ ;

«■

Kj

I

■

■m

/V.

i

:f-

KR

ii

Mi

fp

iM

Fig. 23. RRUCHOWO. HQUÏÏMnttlLE BRONZOWE, W. XIII.

H?

.

'ŚJ

Ov

M^MKIwSII

....... IRmHL ...

■

••

ïUsAt. i HÉ

.......

ïï:

të

iilÄi*'«iS^^i»it«lPii

ilÄillilS'ÄSiÖ®|l^Äi^a

fejë    tóSil \

*}■

WïKÊpâlgi$'5ïgMï:¥'M0ig -«Hpl«::

rf-f -ß'^ V??'. '*■■< !

A^V'4Ï>\-fy1

'' wêâÊÊÈlÈËÊÊÊÊÊÊÈÊÊ

^ llilÄiiiÄliiiii

f>~’M§Äfe'i{'.r

V-J

S“."l

pp^afeÄ»Ä»*s*f^waÄ%53Äs#*«a

$■

POLITECHNIKA KRAKOWSKA

BIBLIOTEK ä nrńwMn

IV-301129

Kdn. iam. 4ÜO/55 20.000

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000302691