ZABMI-WIELKO: BLSKIEZESZyTI BZNANPREMiA', .ToWARZyiTWA-

PrZXJACIOLSZTVK

REKNyCH^ßZNA-

NI Vvl'BISM-R0KÎI*]

:

rV

i,

,

V

.

-

5fr

32.

.•—

«S;

$

rr?

&*>■

%/

\

ß •#* stl

«'■ .«■■■ ffl

•»A

v>

ag

rf»

>y

<<

xW^'&Utë

///

sJ

to?U- fb- Ł65l1 ęu7\g

^%oznań, który do 17-go wieku obok Krakowa należał do naj wybitniej-■" ^szych ognisk sztuki i kultury w Polsce, przechował w swych murach JIL cały szereg cennych zabytków artystycznych do dziś dnia. Zabytki te są żywymi pomnikami naszej przeszłości i wymownie zaświadczają o rozwoju stylów w poszczególnych epokach jak i kolejach historycznych naszego kraju.

Polska występuje na widownię kultury europejskiej z chwilą przyjęcia chrześcijaństwa. Zabytków sztuki, któreby potwierdzały to zasadnicze poddanie się ziem polskich pod wpływy kultury zachodnio-europejskiej, z wcześniejszej epoki po nad wiek 12-ty nie posiadamy. Od tego czasu dopiero mnożą się w szybkiem tempie budowle murowane romańskie, które rozpostarły się przedewszystkiem na Kujawach, owym żyznym zakątku naszego kraju. Z tego okresu czasu mniejwięcej około roku 1180 pochodzi skromny kościół św. Jana, niegdyś św. Michała, na przedmieściu Poznania, Śródką zwanego, sławna siedziba kawalerów maltańskich i kommandorów poznańskich, oddanych pierwotnie usłudze ubogich i podróżnych. Ze starej świątyni ceglanej pozostały tylko fragmenta, do których odnosi się skromny portal o dwóch w zagłębieniach ściennych ustawionych kolumnach (fig. 1) z piaskowca czerwonego. W epoce romanizmu portal należał do tych części budowli, które specyalnie przyozdabiano bogatszą dekoracyą.

Pionierami nowego stylu gotyckiego w Polsce były zakony Cystersów, Dominikanów i Franciszkanów, z których ostatnie działały wyłącznie po miastach, w tych czasach zakładanych na prawie magdeburskiem. Styl ten zrodzony we Francyi północnej przedostaje się do naszego kraju dwoma falami, bądźto przez sąsiednie Niemcy, bądźto wprost bezpośrednio z swej ojczyzny, w końcu 13-go wieku z opóźnieniem prawie stuletniem. Pokojowe panowanie Kazimierza Wielkiego korzystnie wpływa na rozwój sztuki w naszych miastach, stwarza podwaliny do najwyższego rozkwitu sztuki gotyckiej w Polsce w wieku 15-tym i początkach 16-go, którego najszczytniejszym wyrazem jest oryginalna twórczość Wita Stwosza, niepospolitego rzeźbiarza, sztycharza i malarza. W tym czasie ziemie polskie pokryły się bogatą siecią kościołów ceglanych hallowego lub też bazylikowego układu o owych bogatych szczytach sterczynowych, schodowato się zwężających ku górze, o pięknych gwiaździstych lub kryształowych sklepieniach. Do tych budowli artystycznego sprzętarstwa dostarczały również nasze miasta, które gościły w swych murach pokaźną liczbę artystów i zdatnych rzemieślników, przedstawicieli wszystkich gałęzi sztuki stosowanej.

Do tej epoki odnosi się kościół P. Maryi przy katedrze poznańskiej zbudowany między r. 1433—1444 staraniem biskupa poznańskiego, Andrzeja z Bnina, jednego z najgorliwszych mecenasów sztuki, którego nazwisko wiąże się z całym szeregiem gmachów kościelnych na prowincyi, Kościół Panny Maryi jest dzisiaj wobec tego, że katedry nasze doznały w późniejszych epokach gruntownych przemian, jednym z najważniejszych zabytków gotyckich (fig. 2) w naszej dzielnicy i swym wyniosłem dachem i charakterystycznym szczytem, tak popularnym w Polsce, wraz z pokrewną sąsiednią psałteryą, zbudowaną w r. 1512, przez biskupa Jana Lubrańskiego, owego światłego humanisty, stanowi dzisiaj stylowy zabytek przedniej wartości artystycznej.

Również gmachy świeckie przybierają w tych czasach monumental-niejszą szatę, a do najważniejszych dzieł w tym kierunku zaliczyć wypada przebudowę ratusza poznańskiego na przełomie 16-go wieku. Piękne odrzwia z r. 1508 (fig. 3), bogato profilowane, żywo przypominające sztukę krakowską, dają choć fragmentaryczne pojęcie o charakterze tej przebudowy.

O wysokim poziomie rzemiosła artystycznego zaświadczają bronzowe kołatki w kształcie lwich głów z otwartą paszczęką (fig. 4) na drzwiach katedry poznańskiej, które ściśle wiążą się z pięknemi bronzowemi płytami nagrobkowemi naszych kościołów.

Tych kilka przykładów to tylko okruchy, rzucające jednakże wymowne światło na całą pełnię ówczesnego życia i twórczości artystycznej w naszem mieście, które pod niejednym względem dorównywało miastom zachodnim.

Z chwilą, kiedy sztuka gotycka dobiegała swego najwyższego rozwoju, pojawił się w naszym kraju nowy styl t. zw. włoski renesans, żywo popierany w pierwszym rzędzie przez krakowski dwór królewski Zygmunta Starego i Bony. Wkrótce też, bo już w pierwszych dziesiątkach 16-go wieku, spotykamy włoskich architektów w Poznaniu. Nowe te prądy przybrały żywsze tempo, gdy miasto pozyskało w osobie Jana Baptysty z Kadro z okolic Lugana niepospolitego architekta, któremu zawdzięczamy monumentalną przebudowę ratusza między r. 1550—1555, odtąd jednego z najwybitniejszych dzieł renesansowych na północ od Alp. W tym czasie przekształcono w duchu nowoczesnym miejską wagę, jakby na to wskazywał kominek ciosowy, bogato rzeźbiony (fig. 5), dziś znajdujący się w ratuszu w dawnej sali sądowej. Ratusz z dawną wagą, zburzony w r. 1890 (fig. 6), stanowił jeden z najbardziej malowniczych zakątków miasta Poznania. Styl renesansowy znalazł w Polsce swe zastosowanie przedewszystkiem przy nagrobkach licznych przedstawicieli rodów wybitnych, chlubnie zapisanych na kartach naszej kultury, jak również w budowlach świeckich, rezydencyach pańskich. W tym kierunku pałac Górków przy ulicy Wodnej, słynący z przepychu, z którego zachowała się jedna kolumna w dziedzińcu i bogate odrzwia (fig. 7), z r. 1548 od strony ulicy Klasztornej, należał do dzieł najwybitniejszych w kraju.

Wpływy włoskie i w następnej epoce barokowej, zwłaszcza w budownictwie, były dominujące, gdy natomiast w sztuce stosowanej przeważały niemiecko-holenderskie, rozpowszechniane zwłaszcza przez Gdańsk, który dzięki handlowi polskiemu znajdował się w 17-tym wieku u zenitu swego znaczenia. Z tej epoki posiadamy w Poznaniu w kościele podominikańskim piękne stalle z drzewa z scenami z życia św. Jacka (fig. 8, 9), przedstawiające typy ówczesnego mieszczaństwa i szlachty, niewątpliwie wyrób miejscowy. Stalle te, nacechowane zaletami kompozycyjnemi, pochodzą z początku 17-go wieku, gdy znowu bogato rzeźbione drzwi, prowadzące z kaplicy P. Maryi na krużganek (fig. 10), przenoszą nas w okres końcowy tego wieku, kiedy kościół po wojnie szwedzkiej za Jana Kazimierza został gruntownie odnowiony. Wyroby te chlubnie świadczą o wysokim poziomie miejscowego snycerstwa.

Najważniejszym zabytkiem architektonicznym Poznania tej epoki jest kościół pojezuicki (fig. 11), dzisiejsza fara, rozpoczęty w r. 1651 a skończony dopiero w r. 1705, oparty w wielkiej mierze na wzorach włoskich. Dzieło to O. Bartłomieja Wąsowskiego, późniejszego rektora kollegium poznańskiego, autora cennego dzieła o budownictwie, wydanego w Poznaniu w r. 1678, a poświęconego królewiczowi Jakóbowi Sobieskiemu. Kościół ten z swoją bogatą dekoracyą, pozbawiony w końcu 18-go wieku kopuły na przecięciu naw, traci wiele z powodu swego niekorzystnego położenia, zbyt ciasnego. Nie brak i tu w szczegółach, wspólnych wszystkim kościołom jezuickim w Polsce, lokalnego zabarwienia, choć nie w tym stopniu jak w kościele św. Kazimierza na Śródce (fig. 12), gdzie ogólna struktura o niższem prezbyteryum, wyższym korpusie frontowym, bogato rozwiniętym szczycie frontowym przypomina dalekiem echem nasze kościoły gotyckie.

Epoka barokowa kontrreformacyi obok okresu późnego gotyku szczyci się najbardziej ożywioną działalnością budowlaną w naszym kraju. Odnosi się to przedewszystkiem do pierwszej połowy i samego końca 17-go wieku, kiedy po strasznej wojnie szwedzkiej, zwłaszcza za króla Jana Sobieskiego, kraj zniszczony począł się dźwigać na nowo. Z tego okresu posiadamy cały ęzereg pięknych zabytków, które swoją sylwetą ożywioną nadają naszemu krajowi specyalnego charakteru.

»em-

Na początek 18-go wieku przypadają w Polsce ostatnie odblaski sztuki barokowej włoskiej. Wymownie o tern zaświadcza zdobnictwo dzisiejszej fary, niegdyś kościoła jezuickiego, w dekoracyach stjukowych i snycerskich (fig. 13). Typowa sztuka rokokowa z swoją swobodną dekoracyą »en rocail«, importowana do kraju za panowania królów saskich via Drezno, zaznaczyła się w Poznaniu tylko w kościele protestanckim św. Krzyża. Kamienice mieszczańskie o charakterystycznej pilastrowej architekturze (fig. 14), jak i rezydencye pańskie, z których dzisiaj jeszcze wybija się na pierwszy plan pałac Działyńskich, przenosi nas pod koniec 18-go wieku w epokę króla Poniatowskiego, za którego rządów Poznań dźwignął się znacznie po przeprowadzeniu reform przez Komisyę dobrego porządku w roku 1779. W zabytkach tych przebija już coraz więcej kierunek klasycyzujący piru«, któremu zawdzięczamy przedewszystkiem uwieńczenie hełmu wieży ratuszowej, odwach główny fundacyi Kazimierza Raczyńskiego i cały szereg okazów sztuki stosowanej, jak np. piękną chrzcielnicę (fig. 15) empirową w dzisiejszej farze.

Z tego dowolnego i fragmentarycznego zestawienia szeregu zabytków miasta Poznania jasno wynika ten fakt, że i u nas można śledzić przejawy i rozwój wszystkich stylów historycznych, charakteryzujących poszczególne epoki sztuki. Gdyby nie wojny niszczycielskie, zwłaszcza 17-go wieku i początków 18-go, Poznań dziś jeszcze posiadałby znacznie większą liczbę zabytków artystycznych, któreby stanowiły jego prawdziwą ozdobę, choć do najbiedniejszych w tym kierunku nie należy.

Nikodem Pajzderski.

'J m

,

5

»

%

I' J

• Ä ,¹ . ; >4

#■ î)

,<■

• • '⁴4fc I

ŁJLJŁ

ïæfïL«*

Fig. 1. POZNRŃ. KOŚCIÓŁ ŚW. JRNH NR ŚRÓDCE, PORTRL, WIEK XII. (fot. B. Prribisz).

o niższem prezbyteryum, wyższym korpusie frontowym, bogato rozwiniętym szczycie frontowym przypomina dalekiem echem nasze kościoły gotyckie.

Epoka barokowa kontrreformacyi obok okresu późnego gotyku szczyci się najbardziej ożywioną działalnością budowlaną w naszym kraju. Odnosi się to przedewszystkiem do pierwszej połowy i samego końca 17-go wieku, kiedy po strasznej wojnie szwedzkiej, zwłaszcza za króla ]ana Sobieskiego, kraj zniszczony począł się dźwigać na nowo. Z tego okresu posiadamy cały ęzereg pięknych zabytków, które swoją sylwetą ożywioną nadają naszemu krajowi specyalnego charakteru.

Na początek 18-go wieku przypadają w Polsce ostatnie odblaski sztuki barokowej włoskiej. Wymownie o tern zaświadcza zdobnictwo dzisiejszej fary, niegdyś kościoła jezuickiego, w dekoracyach stjukowych i snycerskich (fig. 13). Typowa sztuka rokokowa z swoją swobodną dekoracyą »en rocail«, importowana do kraju za panowania króiów saskich via Drezno, zaznaczyła się w Poznaniu tylko w kościele protestanckim św. Krzyża. Kamienice mieszczańskie o charakterystycznej pilastrowe; architekturze (fig. 14), jak i rezydencye pańskie, z których dzisiaj jeszcze wybija się na pierwszy plan pałac Działyńskich, przenosi nas pod koniec 18-go wieku w epokę króla Poniatowskiego, za którego rządów Poznań dźwignął się znacznie po przeprowadzeniu reform przez Komisyę dobrego porządku w roku 1779. W zabytkach tych przebija już coraz więcej kierunek klasycyzujący »em-piru«, któremu zawdzięczamy przedewszystkiem uwieńczenie hełmu wieży ratuszowej, odwach główny fundacyi Kazimierza Raczyńskiego i cały szereg okazów sztuki stosowanej, jak np. piękną chrzcielnicę (fig. 15) empirową w dzisiejszej farze.

Z tego dowolnego i fragmentarycznego zestawienia szeregu zabytków miasta Poznania jasno wynika ten fakt, że i u nas można śledzić przejawy i rozwój wszystkich stylów historycznych, charakteryzujących poszczególne epoki sztuki. Gdyby nie wojny niszczycielskie, zwłaszcza 17-go wieku i początków 18-go, Poznań dziś jeszcze posiadałby znacznie większą liczbę zabytków artystycznych, któreby stanowiły jego prawdziwą ozdobę, choć do najbiedniejszych w tym kierunku nie należy.

Nikodem Pajzderski,

łŁ>

4/

Sfea'

lâ

F %

■> >

V\ - •

LX-t

? a.

81

.i

Ł.

II

w.

».i

Fig. i. poznnń. kościół św. jnnn nn śródce,

PORTÏÏL, WIEK XII. (fot. B. Preibisz).

\

Ł>

■

\:i

&>*

K«

SS

■Vś

RŁ

.pfg$8sæ&*

tiSste

.ipfT

BU

*-----— T-rmn'Twi'

________ kl*

.    “'•****— <—-w.

Fig. 2. POZNAŃ, KOŚCIÓŁ P. MBRYI, WIEK XV I PSHLTERYH LUBR^FISKIEriO Z R. IV 2. (fot. B Preibisz).

Vwi

"T

.S'5

iC

jJI

.V

jSv;

rH

•¹ ' VJ

\ \R h 1

Kjfv !

i \Æ'

V.

em.<S

Â;f ¹'A- ' ² w=as^| T-pr-—    :. ' ~    j

. J X ' ' " ......    ¹ '    -

,:îK

\

i

*

: m

%

T- '■*

N* M

SSS

fm

>

łfcf?*? * ' ' *

r

.

Fig. 3. POZN/m RATUSZ, ODRZWIA Z ROKU 1508.

Ki

g

if

ft

.1

4:

ft

1*

s:

ftftl

ft ft

IssH

fLU

ft,

::

% ft

U'

2É

ft

*    ft. ft ftf

ft

____a.* ____________

\s

ft

*■«* -

ft

ift'

Fig. 3. POZNAŃ. RÏÏTUSZ, ODRZWIH Z RORU 1508.

«SS

J,

iMV

*4

à AV y

S*S§

«H*

-»wa ,• *$&s

fc‘ JU>

Fig. 4. POZNÏÏFI. KOI TTKÏÏ i ’K'ZY DRZWI \CM KATEDRY, POCZZ|T! ; XVI Wî i K U. (fot. B. Prdbisz).

%

G

fc*.

teii

8Ü ' ^

ß' ' i

i*.

Il

; .. V

SI

#7

'ri

!>*

pi

‘jri

1g

*%S3p^

Fig. 4. POZNÏÏtt. KOEÏÏTRn PRZY DRZWinCH KHTEDRY, POCZĄTEK XVI WIEKU. (fot. B. Preibisz).

'

.

BMI

liî

■:y~

■£&:( #4 S

■fi

SHK"

j**

‘

»«■IJifJl? * .

m»»

A: .

m

«ft

m m    «

Ri.v i    i

si

a/

■ü ‘

.T.

mm

ïwm l

i i*;:; :

i«Éü

pump

tmsaH

«1

f. i-\:

1    -.R

* :: '

Fig. 5. POZNAN. RATUSZ KOM F K Z STAREJ WAGI, Z R. 1541.

efot. B. Preśbisz).

:vsrm7'

!j

US

iy'

S-,

p;v"^æ-

'àM

1 il

Igffj

Pr Ti

r -*~v

4M *Â.f

JC

1    n: im

■IIKKi

*1:

•k

I **

4'

»t*.

m\

il

i-

m.

:

::

.....

ps»

:.....fl * 1

fi

'W,

Fig. 5. POZNNN. RNTUSZ, KOMINEK Z STNREJ WNGI, Z R. 1541.

(fot. B. Preibisz).

V

:

*

I

'

■

wv

*$U£t

-R-

II

,*2f

‘i'ü

11

a»ca^JüL»-~2^ai3

ES

Fig. 6 POZNïïti. RHTUSZ I DH WN H \X \<iH, WIEK XVI. (fot. F. Jaffé).

us

ę.

tóflr />

prr?3t,-

rri

•.

P,

Fig. 6 POZNnŃ. RATUSZ I DRW TiR WRGR, WIER XVI. (fot. F. Jaffé).

f

V

#

»5 ■& «

?1T 2M3

-1Ü

>

•-•i;

ry-j&lêi

jjg£ä

àsT

S*ä îte£

| «y »■’ 3^

K «

i ‘

I .

WM

0*5

m.

£ä*Ä

' i» F.s

\

.. :

■ nl.fZZ:v

*mmmà

/.tyiï&iri I

FW**

.

' «s«

'

&

■•"' ■■ -:>. H    -:, J. ...    . I ' *    .*■ «

Fig. 7. POZNÏÏFL PÏÏLÏÏC ' -PKÓW, PORTHL Z ROKU 1548.

/■

§?

!..

81

hi

. V

jjg a

żWWM

«1

ûk

i#;*

?•

Są

ft

ÊI1

■

. ••••

. MM»......

OTO

IBS

/•

...

ć.

* JL-J

... «

Fig. 7. POZNAŃ. PHLHC GORKOW, PORTHL Z ROKU 1548.

(fot. B. Preibisz).

-—-w-

1*

»-

*

)

-

.

> -

7.

.1

' -

r\.

■ i

IUi

m t. iw

aW

?

r -■* ?

1®

S?

> -

wlE 1

W

I

■ Ë

¹1

•/j

—_-. jJL ö .. ; I

% & ’

a*

* i

”TT !

--■-/£ j

>, '"<1

ry.

P

f#

PI

'i

»

W

. '«i

v

v- w&Ç- i

i f

Ä -

;I i

j

•    t*. *?-

&r

Ü

m

’m    f

'

'jg

.

Fil

T

>1

m

m, •

'

1 o

ii; i, f i

*?■ i/;.

e',>4

fS

c .'

K

RH

■V

,-:h

■Ój

f

;;

■

Fig. 8. POZNAŃ. KOŚCIÓŁ XX. DOMINIKANÓW, STALLE, WIEK XVII. (fot. B. Preibisz).

A_

*kr

li

ÏV t

' ' Éj|£a

'mM <«*&

j vfjSp'⁴

»**

rM

r/i

pr

» Jfcjf

i-

rX

' In

hÿtë'

11

p Tj

Al

Âv

ri

î*

r»

¹ *:f%

d P#

feiP ¹

jpd

r:i

7.

:> • -*VStkï

IS®

. »- >

Y*-. .-

!«

’f

IÆ

:.S:

eâr.:“aü

üf ■

•:>

i.

il

■m

..... . . .

;|

mm

£■

ii

...

lV I

i    il’ :

r H ;

H:

Fig. 8. POZNFSń. KOŚCIÓŁ XX. DOMIHIKHNÓW, STOLLE, WIEK XVII. (fot. B. Prdbisz).

?m

r—

»^s. ■

p ’f

Mi J |

PU

ft, ;

I 'Sgg^-_ J

¹ "    -    ' jteäJ

83

KM# i

Łłi]

»US 'S

:l

II

«q

fe2?

«ä

* Ÿ\ T 1

» 1

.

r -.v”*

* r:

WSI

sl

: WÆ

ćf¹

!%

lit

Egg

||M«

i a $ Jf \ I |

mm

Fig. 9. POZNAN. KOŚCIÓŁ XX. DOMiniKÏÏNÔW, STHLLE, WICK XVII. (fot. B. Preibisz).

fj

fil

rfSf:

«Mi

rś\ ' v '

VW ■    ^

ff *ji

rLILSfe

«c :

' UN

*\

.tfV

)

!' 'V

•7

ivî

>■

I.

W'Vüï:

¹ ’

|!^»liiiiitaM    ^'.    *    .....

Apÿfgr

ï>

__ m.

F î -ir ■ t⁵

by

/ -

feJS

■:Mi

<■ '

Tl

’/v üftu

*;

Fi|

-i«..

»V

*M

LVi

;’,j

r)

*p

s 'tfu»*

-* ÊjÂ^y' . ■..r*

.*• ;

!>>' Vr,

-iraft

łi 3P 'V{

"i.

vri: >.

jk£*r=i.

Bä, t

:lü

lâl

dî.

Fig. 9. POZMAŃ. KOŚCIÓŁ XX. DOMINIKAMÓW, STALLE, WICK XVII. (fot. B. Preibisz).

fl

■■

,'•*0

A

OJ

£t

W.

rR

XX-- •

ftKfl

■Łr

Osi

Ir

** <• ,

Fig. 10. POZNAŃ. KOŚCIÓŁ XX. DOMINIKANÓW, DRZWI W KAPL. P. MARYI, WIFK XVII. (fot. B. Preibisz).

•1

/,c r *

:r*ï-.

ü:

%c.

’S

14

b ESQ *

'pr¹#

' i,r

^r<o

V*

' ~SP

'# :j

a*t

/*

^ło^yv

S£* '‘Vr-A ■*»

Va

iIfW-*î*| <s m

(P ^ ■■ JW.H '    -•••—»

pii

rm

^Æï%

s’.

■pi

wf''sai5ÿMp«i

;./• Ń

» ■;

Fig. 10. POZNHŃ. KOŚCIÓŁ XX. DOMINIKANÓW, DRZWI W KHPL P. MARYI, WIEK XVII. (fot. B. Preibisz).

(

.

\

* ~ł

'

hj

;'-#'

*f'

.. ■'--< ,    5: -

P ;:" -• jtfiW

If

Tl

:•

fcij

"JR

“t"

w.

ftr '

>•■■•■■'■ ;-

Ł

£~£ '-bp* ' • " ■'• ®*;

l ■ ■ - ■ -, :

P ;fçç (

c-,

v-^,.

fc H

lia&sïEnrcÿ.

.-,i.

,ï

ïï)i

»!

*2*.

Î'V-

.*•

,vi-

■%

*Jp*âî£~‘ÿ

j?*

*4

, ,fep*?V jjH£

i&T

Hfjy

¹

f.lj

Fig. 11. Poznan, Fara, widok z dziedzińca, wiek XVII—XVIII.

(rys. L. Michałowski).

yjhr

;-r

mt

W*;

-«s»

• .fin

; ' <$&&**•

&*#&■

jSÊjÈr V.

■

w$m

üt

li

^S"'"“C ■ ^#^-v Jr . „* -•,,.

^ -

>'•>:'•• •    '->■- -4

L3y»»‘*"■ ^ ■,>-gg'w>’Łt.

..v ‘

»?

If®

■. *ür ” /v ; û

-/4

El;

î5;

vi

■jr S⁷!

fej

Ö" *î;

■fr -:T - ï

Gfçp fi

gps

fi i?

«I

!.

AEjB I

-* I

V jvrQ$'J ,    '    ■•»**

ifaSBflF:.-•;■• ?■    - «i, i?

/

» , *

!:

S;

,k, i

KM-t'

mmszM

lit *

g$

•Il

sS

1«n

;feLSlü

n#i

R; J

an»

rb

ggJBe^'!fî [■&!

l&fïW

i:®

,,

ffl

mû

>g\ï

San

S#llgj

: - •*<*)>

• v—-'    2=isf»ÄSff-

R.;

Fig. 11. Poznań, Fara, widok z dziedzińca, wiek XVII—XVIII.

(rys. L. Michałowski).

i

IS-I

'•4MP g

•551

mi

l

>Wà

«fîr

if. *'kk

V-

rłl

y

a

0

0

3

I

Fig. 12. Poznań. Kościół św. Kazimierza na Śródce, wiek XVII. (rys. L. Michałowski).

■3

À: ;

es

CS

Hr

''i.    *' 3-

• ••• P

Hl

i§

.v;

U&i

:. A***

,111111111

mmm

»I - ' ^v

i i s i t i t l*T

Fig. 12. Poznan. Kościół św. Kazimierza na Śródce, wiek XVII. (rys. L. Michałowski).

.

R2

> &&Û

-^SF\

s - ■' s-rîb,"

'4

us

si * ! ■ ,

*>

wmm

ii

.«Æ;r„

5*HJSS*TP

......

■ Ci,

ira

“iw

ni

STE

""lÊSiïKSÊBkBP"......¹................

Fig. 13. POZnnń. mm, WNĘTRZE ZNKRYSTYI, POCZĄTEK XVIII WIEKU. (fot. B. Preibisz).

.

:

#

w

r:

/

f» ■'

ê

w- *ter=»

¹

"

..

■ -

r-Vl

:

"

¹

m

#

1

f» .1 V

,

•* m

*lffl

s~.......3

!;': :

m

f§;

If T'-;>V~' ~'

5i*ssg=

1

Kl *

.-

IW /

m

■ iJI'Vf

:

i

1

*!

■Z⁴*?

/

-

f

»■Ł

Fig. 13. POZMFiń. FFIRH, WMĘTRZE ZÏÏKRYSTYI, POCZĄTEK XVIII WIEKU. (fot. B. Preibisz).

L-

ćwf,

. Jt9 /

Tui 14. POZNDN DOMKI PRZY UL. WODNEJ, WIEK XVIII. (fot. B. Preibisz).

B:

ÉL

fe

mm

pyT:. ,

V.

f' ;------

irr***'"'    ^

■va Z

r/*

'Wf

Fig. 14. POZNNŃ, DOMKI PRZY UL. WODNEJ, WIEK XVIII. (fot. B. Preibisz).

ÄPWBjSBSST.

S*~    • iftirr nununwitfcp

jiwimr

~**iirss

ar

. . ---

■jâF'-jr

Fig. 15 Po?nań. Fara, chrzcielnica, początek XIX w.

(fot. B. Preibisz).

fv i

«M* .

J* . ;

' V”

Iw*-’ł

'MWBS:

»...

»j

* .C

-V

■    Ł*i..

V;

f:r-y / - ÏUÎ

Fig. 15. Poznań. Fara, chrzcielnica, początek XIX w.

(fot. B. Preibisz).

ot

X

*

i

/;

POLITECHNIKA KRAKOWSKA

ïî#

PTDT TA1>Vfr R r«* ÂUTKT X

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

IV-301128

Kdn. Zam. 480/55 20.000

il

SK

Élll i

5«S

a®

IS

Wm

M

§§£ '

II»

imm

; àP

KM

mm

mm

Üliï

©:

|V|

Mû

P*

mm

i»

la

VmA

Biblioteka Politechniki Kiakowskiej

100000302690

¹

J

²

Fig. 2. POZNAŃ, KOŚCIÓŁ P. MÏÏRYI, WIEK XV I PSFÎLTERVÏÏ LUBRnŃSKIEOO Z R. 1512. (fot. B. Preibisz).