Biblioteka Politechniki Kiakowsk

ie|

yj

\

*

ŹRÓDŁA DZIEJOWE.

ŹRÓDŁA DZIEJOWE.

3. Powierzchnia Powiatów i Województw.

Osady wiejskie

Osady miejskie

2. Zaludnienie oraz przybliżone obliczenie ludności.

b. Ludność miejska.

Ludność osad miejskich

WOJEWÓDZTWO KIJOWSKIE.

WOJEWÓDZTWA KIJOWSKIEGO.

LUSTRACYA WDZTWA KIJOWSKIEGO..

LUSTRAOYA WDZTWA KIJOWSKIEGO.’

Mielenie dym. 4. Bechowsczyzna dym. 2.

1619.

WOJEWÓDZTWO BRAOEAWSKIE.

16 29.

15 77.

Moszkowe. Synhury. Żurbińce.

SPIS MIEJSCOWOŚCI,

SPIS MIEJSCOWOŚCI.

ŹRÓDŁA DZIEJOWE.

TOM XX.

--—^ ₀g) Po ---

POLSKA X7I WIEKU

POD WZGLĘDEM

GEOGRAFICZNO-STATYSTYCZNYM.

TOM IX.

ZIEMIE RUSKIE.

UKRAINA

(K i j ó w — B r a c ł a w).

DZIAŁ I-szy opisane prssess

Aleksandra Jabłonowskiego.

WARSZAWA.

Skład główny w Księgarni Gebethnera i Wolffa.

*®ŁlOTSKA

\ *tóiVAr/s w

.<>

il-hfWS’

^03B0JieH0 U[eH3ypoio. BapiuaBa, 14 ^RKaÓpa 1893 rojia,

W Drukarni J. Filipowicza, Złota Nr. 3.

UKRAINA.

TREŚĆ TOMU XX.

WSTĘP.

Strona

II

II. Województwa Bracławskiego.

Spis alfabetyczny miejscowości .

Po wydaniu w t. XIX-m „Źródeł Dziejowych” materyałów historycznych, dotyczących Wołynia i Podola XVI-go w. pod względem geograficzno-statystycznym, wypada nam teraz z kolei w tomie następnym (XX) podać materyały odpowiednie, odnoszące się do najdalszej już z ziem ruskich rpltej, bo do Ukrainy. Że zaś przez ciąg w. XVI-go i całą ćwierć pierwszą XVII-go stanowią takową dwa późn. województwa, kijowskie i bracław-skie, więc—materyały dotyczące tych dwóch wdztw jedynie; Czerniehowszczyzna bowiem— dawne księstwa czernichowskie i siewierskie, utracona już na pocz. XVI-go stólecia przez Litwę, nie była jeszcze weszła w skład rzpltej.

Na nieszczęście materyały wydawane obecnie nie przedstawiają tej jednorodności, co w tomie poprzednim, odnośnie Wołynia i Podola, gdzie one nie przekraczają (prawie) zakresu wykazów ksiąg skarbowych. Złożyło się zaś na to przyczyn nie mało, najbardziej zaś: znaczny brak i w ogóle ubóstwo wykazów poborowych, wdztw ukrainnych dotyczących, których nadto część przeważna zatracona może już niepowrotnie. Któż bowiem nie wie, że burze wewnętrzne sroźące się nad Ukrainą, szczególnie od połowy w. XVII-go, zniszczyły doszczętnie niemal niejedno miejscowe archiwum; gdy kozacy, owi znani przeciwnicy wszelakiej prawowitości aktykowanej, poczytywali sobie za naj-pierwsze zadanie—wszystkie bez względu pisane dokumenta palić przy każdej sposobności. Skutkiem czego ocalało wyłącz-niej to tylko, co zapisanem czy złoźonem zostało w archiwach bardziej oddalonych od widowni ukrainnych walk domowych; tak, że właściwie cały niemal zdobyty i przez nas też materyał odnośny zawdzięczamy temu jedynie, iż przechował się on na

Źródła dziejowe. Tom XX.    A

*•

szczęście na innym krańcu b. rpltej. Utraty wszakże archiwum bracławskiego nic nam podobno już nie zastąpi.

W obec ubóstwa tedy odnośnego materyału w ogóle, nie było ani podobieństwa, ani racyi już wcale, krępowania się potrzebą pożądanej onego jednorodności. Wypadło w zakres jego zagarnąć i to wszystko, co go ubocznie dopełnić, rozszerzyć mogło.

Ściśle rzecz biorąc, podstawowy w zbiorze naszym mate-ryał, odpowiadający zawartemu w t. XIX-m, stanowi w razie obecnym—jedynie „Regestr wybierania poborów ziemie kijowskiej 1581 r.”; odpowiedniego bowiem dla Bracławszczyzny nie posiadamy wcale, a po nadto nię udało się nam z owej zasadniczej kategoryi źródeł odszukać nic a nic za całe następne pół stolecia. Znamy dopiero „Taryfy” poborowe obydwu już wdztw, kijowskiego oraz bracławskiego, aż z 1628/9 roku; zresztą nie pełne, ułomkowe tylko, podobnie jak i owe w „ Archiwie” kijowskim (cz. VII, t. 1 i 2) wydane.

Oczywiście zmuszeni jesteśmy tedy brak ten podstawowych dla nas wykazów poborowych zastąpić materyałem postronnym, byle podobnej że, skarbowej natury, jak ,,RewTizye zamków” oraz „Lustracye królewsczyzn”. Ale co do pierwszych—już w tomie VI Zr. Dz., w „Rewizyi zamków ziemi wołyńskiej” 1545 r. przedstawiliśmy dane dotyczące też i trzech zamków ukrainnych: żytomierskiego, Winnickiego i bracławskiego; w ,,Zródł. do dziejów polsk.” (Grab. i Przezdz.) w t. I wydano „Rewizye zamku kijowskiego” z r. 1520 oraz 1545; nakoniec archeograficzna komi-sya kijowska ogłosiła już nast. rewizye zamków ukrainnych: w cz. V, t. I owruckiego z roku 1545 oraz w cz. VII t. I żytomierskiego, czarnobylskiego, ostrzskiego, kijowskiego, kaniowskiego, czerkaskiego, Winnickiego — z r. 1552, w t. zaś II bracławskiego z tegoż roku. Tak, że obecnie wypadało nam podać, już tylko nieznaną dotąd, pierwszą „koronną” rewizyę zamków ukrainnych, dokonaną zaraz po unii w roku 1570; chociaż tylko zamków Kijowszczyzny, mianow.: kijowskiego, owruckiego, żytomierskiego, białocerkiewskiego, kaniowskiego i czerkaskiego. Jaką to rewizyą, ze względu na chronologię, rozpoczynamy nawet (dzięki uprzejmości p. Edwarda Rulikowskiego, który nam udzielił odpisu swego z kopii archiwu ngd. Potockich w Tulczy-nie), obecny tom XX-ty. Za jej bezpośrednie niejako dopełnienie służą: „Regestr wybierania poborów z królewszczyzn wdztwa kijowskiego roku 1571, „z miast” Kijowa, Żytomierza, Owrucza i Lubcza oraz „zamku i miasta” Żytomierza 1572 r.

Co zaś do lustracyj w ogóle królewszczyzn dwóch naszy ch wdztw ukrainnych z pocz. w. XVI-go, takowe razem z lustracy a-mi Wołynia i Podola z 1616, 22 etc. wydaliśmy już w t. V Źr. Dz. Zamieściła je w znacznej części i komissya kijowska w swych wydaniach, lecz z innych odpisów, miejscami pełniejszych, miejscami mniej pełnych od naszych. Otóż, dzięki również p. E. R., braki obydwu wydawnictw odnośnie do wdztwa kijów, z lat 1616 i 1622, obecnie mamy możność, z jego kopii, dopełnić.

Dla wdztwa bracławskiego materyał w ogóle daleko jeszcze uboższy. Wspominaliśmy już, iż z epoki przed unią posiadamy jedynie rewizye dwóch zamków Bracławszczyzny — Winnickiego i bracławskiego z r. 1545 wydane w t. Yl-m Źr. Dz., nadto ułomki w kijów. Arch. z r. 1552. Po odbytej unii niema tu śladu nawet podobnej chociażby jak dla wdztwa kijowskiego rewizyi zamków r. 1570, regestru poborowego królewszczyzn r. 1571, a cóż dopiero ogólnego poboru z 1581 roku. Wszystko co posiadamy z tej epoki, jest to „Regestr szlachty powiatów bracławskiego i Winnickiego,” którzy składali przysięgę homagialną w 1569 r. — oryginał czego znajduje się w archiwum kst. Czartoryskich w Krakowie. Tak że musieliśmy się tu posiłkować nawet sum-maryuszami archiwów prywatnych, jak starożytnego bracław-skięgo domu Słupiców (1566—1633) i kst. Czetwertyńskich (1567 — 1631), znajdujących się w posiadaniu p. E. R. W ogóle nawet źródła do Bracławszczyzny tak ubogie, że nie wiele co więcej i gdzieindziej wydanego się znajdzie. Chyba—ciekawa sprawa o dzielnicę starej Zwinogrodszczyzny (Buki), wydana pod excentr. tytułem „Avulsa humania” przez Al. Darowskiego i powtórzona w Arch. kijów. (cz. VII, t. I), oraz parę drobnych ustępów w tymże Archiwie, dotyczących Winnicy i Bracławia. Oto i wszystko.

Żeśmy wobec zaznaczonego powyżej ubóstwa podstawowego dla nas materyału t. j. wykazów poborowych, przekroczyli kres nawet pierwszej ćwierci w. XVII-go i podali (choć ułomko-we) „Taryfy” wdztw tak kijowskiego jak bracławskiego z roku 1628/9 — rzecz wytłómaczona; uważaliśmy za niezbędne, w danych warunkach, dołączyć owe taryfy—już choćby dla ułatwienia retrospektywnych porównań i wniosków.

Odnośnie granic obydwu wdztw i ich powiatów: poza aktami podanemi w „Limites R. P.” Dogiela, posiadamy w rękopisie, w kopii ruskiej, akt rozgraniczenia wdztw kijowskiego z bracławskim, dokonanego zaraz po unii w 1570; nie umieszczamy go jednak, ponieważ został już wydanym w Arch. kij. cz. VII, t. I, w odpisie polskim, wprawdzie mniej poprawnym, lecz nie na tyle aby go pomijać, gdy wystarczą poprawki przy okoliczności. Za to umieszczamy nieznany zupełnie akt rozgraniczenia powiatu owruckiego z mozyrskim roku 1622, z kopii udzielonej nam z pozostałości jednego ze skromnych ziemiańskich archiwów Polesia. Nabytek zaś ten poważny niech służy za przestrogę — jak nie należy pomijać najskromniejszych nawet szczątków archiwalnych po starych dworkach, w przypuszczeniu błędnem, iż w archiwach magnackich jedynie może się cóś poważniejszego zawierać.

Ze Ukraina bardziej niż inne graniczne dzielnice rpltej stanowiła przedpiersie jej zawsze zbrojne, a sprawy wojenne bardziej niż gdzie należały tam do spraw powszednich jej życia, uważaliśmy tedy za słuszne umieścić w naszym tu zbiorze i parę aktów nieznanych, wojskowości dotyczących. Zatem: „Con-scriptio custodiae confinium” (Popis, straży granic południowych rpltej) 1529 r., „Popisanie roty zamku kijowskiego” 1577 r,> >>^e-gestr obierania ludzi na służbę wojenną z wdztw wołyńskiego, bracławskiego i kijowskiego” 1579 r., nadto „Regestr kozaków niżowych—zaporozkich i rzeczecznych” (500 pod J. Orysowskim) r. 1581, pierwszy ze znanych co do daty.

Ale wszystko to razem wzięte nie dało by nam jeszcze dostatecznej podstawy dla pożądanego statystyczno-geograficznego obrazu Ukrainy w XVI stóleciu. Musieliśmy się tedy zdecydować na odwołanie się do takiego jeszcze materyału, wprowadzenie którego, jako pomocniczego, byłoby zupełnie zbyteczne odnośnie do innych ziem rpltej a tu staje się niezbędnem. Rozumiemy tu akta Trybunału lubelskiego dotyczące wdztw ukrain-nych. Znaleźliśmy w nich bowiem, pomiędzy innem, tyle nawet, nie spotykanych w odpowiedniejszych względnie na przedmiot źródłach, nomenklatur geograficznych, że ten tylko o obfitości treści ich się przekona, kto zechce dane rozmaitego pochodzenia między sobą porównać. Ale materyał ten, w postaci odnośnych do naszego głównie przedmiotu wyciągów z summaryu-szów podawany, tyle z konieczności zajmuje miejsca, a zresztą stanowi sam w sobie odrębną całość, źe wypadło mu poświęcić osobny tom następny (XXI), będący w każdym razie jednak tylko źródłowem dopełnieniem obecnego.

Zato w obecnym (XX) tomie jeszcze: z powodu, iż w obfitem wydawnictwie kijowskiej archeograficznej komissyi znajduje się, z natury rzeczy, bardzo bogaty materyał Ukrainy dotyczący a rozproszony po wszystkich niemal tomach jej Archi-wu etc., uważaliśmy za odpowiedne a w potrzebie badań dalszych dogodne —podać, na zamknięcie jakby, poczet znaczniejszych przynajmniej włości, z wyszczególnieniem osad je składających, w Archiwum tern etc. zaznaczonych, razem ze wskazówkami gdzie są właściwie zaznaczone—w jakiej części, tomie i na jakich stronicach.

Mimo to wszystko przecie, dla zdobycia sobie szerszego, pełniejszego, a bardziej żywego geograficzno-statystycznego obrazu ziem ukrainnych XVI-go w. całego powyższego, jakkolwiek poważnego, materyalu jeszcze wystarczyć nie mogło. Nie mogły bowiem żadne wykazy poborowe, żadne lustracye etc. ogarnąć wybitniejszych nawet statystycznych faktów, wyrywającego się tam wciąż z powszednich karbów legalnych, życia samego. Wypadło nam tedy sięgnąć nadto po innego rodzaju dokumenta, tak urzędowe jak i zupełnie prywatnej natury, któ-reby choć w części mogły zastąpić szczerby źródeł pierwszorzędnych. Rozumiemy tu: nadania, spory graniczne, inwentarze dóbr etc. etc. Tego rodzaju aktów niemało znajdujemy już, tak w wydawnictwach archeograficznej komissyi kijowskiej jak i innych podobnego zakresu. Nie pominęliśmy więc tego przy naszych badaniach, wyczerpując treść w nich zawartą, w miarę potrzeby. Ale znaleźliśmy też z tego materyalu nieco i w rozproszonych po kraju zbiorach rękopiśmiennych.

Zwracając się teraz do ogólnej charakterystyki wydawanego przez nas w obecnym tomie źródłowego materyału, zaznaczyć jeszcze możemy, że jak widzieliśmy, materyał to tyle różnorodny, iż nie da się ułożyć w jakąś jednolitą, równomierną w swych częściach składowych, całość. Uderza też nierównomierność nawet w stopniu względnej obfitości materyału dla wdztwa kijowskiego w porównaniu z Bracławszczyzną. Z innej zaś strony, materyał to odnoszący się po większej części już do pierwszej ćwierci w. XVII-go (czasem nawet do ćwierci drugiej); lecz objęty w zakres źródeł obecnego tomu dla tego, że w istocie rzeczy jest niezbędnym nawet do wyjaśnienia pełniejszego, pośrednio i bezpośrednio, sytuacyi ziem ukrainnych i w końcu w. XVI-go—tern bardziej gdy w ogóle przełom życia z przełomem chronologicznym nie wiele i tam się godzi.

Co zaś do wewnętrznej wartości wydawanych tu źródeł — takowa oczywiście jest rozmaitą. Podstawowy chronologicznie akt z r. 1570, od którego w tomie obecnym źródła te się poczynają, posiada wartość historyczną pierwszorzędnego znaczenia. Jest to bowiem sprawozdanie pierwszej rewizyi ukrainnych zamków królewskich, mocą unii, nowo do Korony przyłączonych, przy której to rewizyi wielce chodziło o to, aby ile możności dokładnie zbadać, co też istotnie ona tu po Litwie przejmowała. „Jako i czem (naprz.) jest podań zamek kijowski panu wojewodzie kijowskiemu...” I podczas której to rewizyi nic nie pomogło, iż namiestnik imp. wdy kij. ks. Konstantyna na Ostrogu p. Wasyl Raj rewizorom królewskim inwentarza zamku okazać nie chciał; potrafili oni o ważniejszem ze strony się dowiedzieć. Skutkiem czego zdobyte przez nią daty przedstawiają, do pewnego stopnia i w zakresie ciążących ku Kijowu hospodarskich zamków przynajmniej, ostatni jakby wyraz statystyczny tego, co Litwa na Ukrainie kijowskiej, po spustoszeniu Mengli —girejowem, w ciągu półstolecia z górą, zrobiła i co tam przekazała jako osnowę do dalszego snucia ożywczego, na następne półstolecie, Koronie. Względnej doniosłości atoli powyższego aktu nie myślimy przeceniać wcale. Dane regestru poborowego królewszczyzn wdztwa kij. z następnego (1571) roku dopełniają go poniekąd, choć tylko co do 4-ch starostw (zamków) północnej onego połaci a i tu, oczywiście, bez wskazówek pożądanych włości prywatnych dotyczących. Akt poborowy z r. 1581 ogarnia już i dobra prywatne. Ale cóż, wielce poważne onego znaczenie obniża jego niepeł-ność, ułomkowość: niejednej ze znanych skądinąd większych włości zupełnie tu brakuje, nie jedna zaś podana bez wyszczególnienia żadnego, z zaznaczeniem jedynie ogólnem wysokości wniesionego poboru. Wykazów poborowych wdztwa bracławskiego XVI-go w. dotyczących wcale nawet odszukać nie zdołaliśmy. Przyczynę zaś tego da się łatwiej zrozumieć, gdy się przypomni, źe żaden z ukrainnych zamków królewskich, w których utrzymywano archiwa, nie ulegał tak częstym zniszczeniom jak właśnie dwa zamki Poboża. Ostatecznie miały 1581 r. zgorzeć księgi ziemskie Winnickie, w 1595 r. bracławskie (Summ. arch. Zamoj.).

Ze zaś nie znaleźliśmy nic z tego zakresu, nawet dla obydwu województw, i z pierwszej też ćwierci w. XVII-go, z konieczności tedy zmuszeni zostaliśmy sięgnąć do taryf poborowych tych wdztw—aż z r. 1628/9. Różnica lat paru zresztą nie umniejsza wartości materyału, z danych nieco późniejszych nie trudno było by wywnioskować o stanie rzeczy z daty przynajmniej 1625 r., przywołując do pomocy źródła poboczne. Wszakże i wykazy 1628/9 r< kez poważnych cech ujemnych nie są. Najprzód nie są one całkowitemu przerywane we środku, co więcej nadto—bez zakończenia. Ale gdyby nawet były one zupełnemi, bez braków, w swej postaci summarycznej, to i wtedy wystarczyć by nam, na szerszą podstawę nie mogły. W wykazach samych chodziło bardziej o stronę finansową aniżeli o topograficzno-statystyczną, o cyfrę pieniężną, nie zaś o ilość osad i ich zaludnienie. „Jako na Ukrainie”, nie wszystkie też istniejące już osady były poddane poborowi. Podobnież—nie wszystkie dymy, nawet w osadach poborowi podlegających. Nadto, epoka to „słobod”, całkowitych oraz dymów na „woli” po wsiach już dawniej osiadłych, poborowi zupełnie nie poddawanych. Niema też w wykazach tych równomierności—ani w układzie samym, ani w zaznaczaniu danych; mniejsza już, że dane cyfrowe dotyczą dymów wyłączniej. Termina miejscowości nie jednostajnego znaczenia. Termin „miasto” raz znaczy osadę miejską jedynie, to znów włość całą dokoła rozsiadłą. Niewie się tedy napewno, ile gdzie, z podanych ogółem dymów, zaliczyć na karb włości lub może widzieć w nich tylko same dymy miejskie. W wykazach też parę razy zaledwie zaznaczono wyraźnie, źe podana cyfra dymów obejmuje miasto i włość zarazem. Nie zrozumiałym jest zdarzający się czasem termin „słoboda”, gdy takowe przecie od poboru wolne; chyba źe podawane przy tern nieliczne dymy są starszej daty i już pobór składają. Zrozumialsze za to^użycie czasem terminu „miasteczko” przy kilku ledwie dymach: znaczy to, źe otrzymano już przywilej na osadzenie miasta, lecz nowoosiadający są jeszcze „na woli”.

Wogóle wszelkie podobnież wykazy nasze poborowe, tam gdzie nawet podają daty wyraźne, nie zapewniają jeszcze o faktycznym w istocie samej stanie rzeczy. Podawana ilość siół a w zaznaczanych siołach— dymów nie obejmuje siedzących jeszcze na słobodzie. Niema również w nich nigdzie, bo i być by zaledwie miejscamijnog'?, zaznaczanej ilości „łanów” czy „włók”, w osadach po starszych włościach choćby tylko; a co nas pozbawia możności mocniejszego oparcia się przy rozważaniu miary uprawy ziemi, w takich pasach kraju przynajmniej, gdzie była ona więcej uprawianą, a zatem—i stopnia rolniczego zaludnienia.

Co wszystko razem wzięte prowadziło, jak’eśmy o to już potrącali, do nieodzownego posiłkowania się w naszem studyum wszelakim materyałem odnośnym, wydanym już i nie wydanym.

Ale tak nawet zasilone ubocznie źródła, dotyczące zamierzonej przez nas historycznej statystyki Ukrainy w. XVI-go, wyglądają jeszcze wcale ubogo w porównaniu z odpowiedniemi im—odnośnie środkowych ziem rptej. Wobec czego wszelkie oparte na nich daty, wyprowadzone z zestawień wywody, zdobyte ogólniejszej natury wnioski, mogą mieć i mają jedynie przybliżone, porównawcze, przykładowe, względne, minimalne nako-niec, znaczenie. I na takim ich charakterze, nie źródeł lecz wyników, jest się zmuszonym poprzestać.

W nieodzownem tego następstwie, łącznie z przyczynami innej jeszcze, historycznej i geograficznej nawęt natury, gdy się zechce, poważy raczej, dać obraz Ukrainy XVI-go w. pod względem geograficzno-statystycznym, okaże się, iż obraz ten musi być oczywiście inaczej, w sposób inny, nakreślony, niż nawet sąsiadujące z nią od zachodu a tyle jej pokrewne Wołyń i Podole. A najprzód sam przestwór geograficzny, niezmiernie rozległy i wielce w swym składzie urozmaicony zmusza do bardziej szczegółowego członkowania go i pilniejszego wyróżniania charakteru poosobnych działów—pasów, połaci, niż gdzie indziej. Następnie, że granice tych działów—nieuchwytne, niewyraźne, zlewające się z sobą, więc i oznaczenie rozciągłości ich powierzchni, w cyfrach przybliżonych tylko, możliwe. Dalej, podobnaż niepewność, nieokreśloność co do rozgraniczenia politycznego dzielnic kraju, nie tylko powiatów lecz i województw, pochodząca z samego sposobu, procesu, ich historycznego wytwo-rżenia się, a podtrzymywana ciągłą chwiejnością w dalszem kształtowaniu się onych, prowadzi również do zaznaczania, jak na mapie tak też i w cyfrach powierzchni dotyczących, jedynie tylko najbliższych przybliżenie linij i liczb. Wobec czego sama anormalność wytworzenia się po unii takiego jednego kijowskiego „powiatu", większego,]!bez swych rrAl dzikich” nawet, od najrozleglejszego z wdztw rpltej (bracławskiego nie wyjmując) a w którym zatonęło aż kilka powiatów z epoki litewskiU nakazuje podzielenie go ponowne na składowe jego części, obwody— choć i te w swoją kolej nie dają się należycie rozgraniczyć.

Przechodząc do innego zakresu: wszak Ukraina była „ukrainą”, „ugraniczem” rpltej od strony koczowników—Ta-tarstwa, zasłaniała ją z tej strony, cała istota, cała siła jej życia wytężoną była ku jednemu jakby zadaniu—walce i obronie; więc też nawet w obrazie jej geograficzno-statystycznym niepodobna ominąć właśnie sprawy tej obrony, nie wskazać obronnych linij, zamków, zameczków etc.; co wszystko w środkowych wdztwach rpltej było rzeczą mniejszej wagi i w rubrykach historycznej statystyki mogło wcale nie figurować.

Zwróciwszy się zaś do samego życia wewnętrznego: owo stereotypowe, urzędowie nawet, „jako na ukrainie”, z czasem urosłe na „jako na Ukrainie”, owo późniejsze poetyczne „u nas inaczej”, stanowiąc rdzenną cechę życia samego, odbijać się musiało i we wszelakich próbach zaznaczenia objawów onego, urzędowych czy prywatnych.

Wiek XVI-sty był dla starej „ziemi kijowskiej”—„ruskiej” niegdyś per exc.—epoką jednego z tylu jej znanych, po zanika-niach coraz to nowych, nowych odrodzeń. Epoka ta wprawdzie, jakby z fatalnego porządku rzeczy, rozpoczęła się po okrutnem „wyjęciu” ludu a skończyła się w połowie wieku następnego straszną kraju „ruiną”. Upamiętniła^się jednak w dziejach nie-pospolitem wysileniem, rozstrzelonej niezaprzeczenie, niezorgani-zowanej, ale zawsze potężnej energii, zwróconej ku wytworzeniu nowych lepszych ostoi życia, a wyrażającej się przedewszystkiem w niezwalczonej pracy osadniczej, kolonizacyjnej. A osadnictwo, kolonizacya to—ruch! W obliczu podobnego zadania wszystko tu było w ruchu. Ruch ten atoli unormować by się nie dał, nie odbywał się bowiem wcale trybem postępowego a bez przerwy falowania. Że zaś właśnie falowanie to odbywało się jakby rzutami, dorywczo, z ciągiem odrzucaniem fal samych w tył, przez ciągłe przeszkody równie żywe, niezwałczone, zkąd i wszelkie oscylacye onego były niepewne, ułomne, cząstkowe, doraźne; nieda się więc ono ująć w rubryki a notować je tylko można. Tak niepodnem jest zaznaczenie, w danej jakiej chwili, siły stałego prawie przypływu i odpływu ludności: przypływu głównie z góry Dniepru i wpadających do niego rzek oraz bardziej środkowych ziem rpltej, o mieszkańcach nie tylko Ruskich lecz i Polakach; odpływu z każdorocznym prawie jasyrem, do Krymu i na targowiska tureckie. W Bracławszczyźnie zaś wyłącznie—przypływu nadto Wołochów z za Dniestru a odpływu Rusi samej za tęż rzekę. Niemoźliwem podobnież oznaczenie naprz. przybliżone stosunku zasiedziałości mieszkańców w pasie północnym (poleskim) Kijowszczyzny, a przerywanej wciąż, w potężniejącym coraz pochodzie, ruchomości osadnictwa, w jej pasie południowym, stepowym. Zkąd obowiązek traktowania w każdym danym razie dwóch tych tak różnych pasów zupełnie inaczej, niezależnie od podziału administracyjno-sądowego; nie mówiąc już wcale o dzikich polach dalszych i ustronnym Niżu. Co wszystko prowadzi nieodwołalnie do poświęcenia osadnictwu całego ustępu osobnego.

Z innej znów strony: trzebaź w ustępie o samych osadach, ażeby zrozumieć w każdym danym razie znaczenie istotne pospolitego jakiego, z powszechnie znanych pozornie, terminów, dać pierwej ogólne ich wyjaśnienie. Kto bowiem zrozumie bez poprzedniego oświadomienia się spotykany naprz. choćby termin „miasto”, gdy oznacza on: raz, jako „horod” stary, naprz. cały obwód obejmujący kilkanaście, ba kilkadziesięt nawet, mil kw. obszaru, ze wsz)'stkimi wszelkich warstw mieszkańcami onego; innym zaś razem, pomijając już stopnie pośrednie, bywa używanym, jak’eśmv to już potrącili, na oznaczenie osady mającej dopiero powstać, mocą uzyskanej magdeburgii. A toż samo rozumie się i o osadach wiejskich. Nie mają też stałego znaczenia termina: sioło, sieliszcze, horodyszcze,‘pustowszczyzna; sioło— nie zawsze skupione, pustki—nieosiedlone niezawsze. Podobnież służba, dworzyszcze, chutor. Rozciągliwe bardzo znaczenie terminów: ziemie bortne, ostrowy, wchody. A wszystkie wyjaśnić potrzeba. Przytem—sam tryb władania nawet: uczestników, siabrów i t. p.

Podobnaż ruchomość nieuchwytna i pomiędzy warstwami społeczeństwa, które się właśnie w epoce tej wyrabiają tylko lub wyosobniają dopiero. Przy dzieleniu tedy ludności na kategorye, trzebaź zakreślić granice, coraz to inne w każdej historyczno-chronologicznej dobie, jakie się utrzymują lub powstają: między bojarem, ziemianinem i szlachcicem—z jednej strony, z drugiej— między tymże bojarem, mieszczaninem a kozakiem; dalej, między kozakiem, ziemianinem a hultajem oraz tylu odmianami ludu pospolitego—kmieciem (człowiekiem), uchodnikiem, kozakiem. Co więcej, jakież to odmienne znaczenie posiadają, przedzielone długim dystansem chronologiczno historycznych ewolucyj, ter-mina podobne jak „kozak” a „Kozak” lub „Lach’’ a „lach”, występujące pod koniec rozważanej przez nas epoki w powstającej z „ukrainy” „Ukrainie”.

A nareszcie ponieważ „ukraina” ta była kolebką i przytuliskiem owej warstwy społecznej, co to zaważyła później w jej losach i losach rpltej, nieznaną zaś była (prawie) innym jej ziemiom, a którą to warstwę stanowili właśnie kozacy,—wypadło tedy im podobnież wydzielić cały ustęp osobny. Co znów wykracza po za szemat przyjęty dla poprzednich działów (tomów) „Polski XVI w.”

Zato obraz Ukrainy dla zmniejszenia w odwet objętości naszej pracy, musi .być zredagowanym [odmienniej a szczuplej od kreślonych „wstępów” w tomach poprzednich, w innym zakresie. Oto, w obec wskazania z góry wszelkich odnośnych źródeł, wydawanych obecnie i wydanych już w naszych poprzednich tomach, oraz—dotyczącego rzeczy materyału w obfitych wydawnictwach kijowskiej archeograficznej komissyi przedewszyst-kiem, było by naprawdę zbytecznem wskazywanie przy każdym fakcie źródła, zkąd go się wzięło; gdy dosyć już nieraz samej chronologicznej daty, by wiedzieć czy domyśleć się, gdzie fakt sam pierwotnie był podanym. Tak naprz. wiedząc że rewizya zamku żytomierskiego z r. 1545 podana w t. VI „Źródeł dz.” a z r. 1552 w „Archiwie” kijowskim, to już nie ma się potrzeby pytać, zkąd fakt dotyczący Żytomierza, pod jedną z tych dat chronologicznych podany, został wzięty—i t. p. Inaczej było by to tylko niepotrzebnem upstrzeniem tekstu i obciążeniem go zbytecznym balastem. Dosyć, gdy wskazywać będziemy wydawnictwa mniej znane, gdzie przypadkowie niemal tylko znajduje się obchodzący nasz przedmiot materyał; nadto i szczególniej—źródła rękopiśmienne, czekąjące jeszcze światła dziennego w druku.

W studyum naszem, oczywiście opieramy się też nie tylko na źródłach bezpośrednich. Przeszłość Ukrainy i Rusi południowej w ogóle, w epoce przez nas rozważanej, obchodzi nie tylko nas jedynie; jest ona przedmiotem badań obecnie całej komissyi archeograficznej w Kijowie, całego tam towarzystwa historycznego imienia Nestora. Członkowie tego ostatniego powydawali, niedawnemi przedewszystkiem czasy, nie mało monograficznych prac i zarysów: tak we własnem wydawnictwie, w „Archiwie”, „Starynie” kijowskiej, jak w osobnych dziełach. Wszystko, naturalnie, co ich autorowie poważnego rzeczywiście zdobyli, wykryli, podali, staraliśmy się poznać i uwzględnić. Ąle wskazywać przy każdej okoliczności, że i ktoś inny ten sam już przedmiot traktował, traktował podobnież jak i my, tu (w „Źródłach”) czy gdzieindziej, lub zupełnie inaczej—uważamy również za zbyteczne. Gdy się od wszelkiej tu dyskusyi polemicznej zchylamy, wystarczy, jeśli będziemy cytować monografie i ich autorów—jedynie w razach wyjątkowej wagi, składając tu z góry wyrazy uznania dla współpracowników poważnych na temźe polu.

Zwracając się teraz do ostatecznego określenia charakteru ogólnego naszego studyum, winniśmy zaznaczyć, że gdy cała zajmująca nas kraina i wszystko w niej zostaje w rozważanej epoce, tak z przyczyn zewnętrznych jak i wewnętrznych, w stanie nieustannego przeobrażenia, nie ma tedy podobieństwa przedstawić onego, że tak powiemy, statykę—statystykę, i pozostaje dla badacza jedynie możliwość dotknięcia charakteru ruchu co krainę tę ogarnia, danie obrazu stanu jej jakby dynamicznego. Wszystko to więc należało by poprzednio rozjaśnić, wytłómaczyć, przed podaniem statystycznych dat i liczb, a coby swoją drogą pomnożyło bardziej jeszcze objętość wstępnego studyum.

Jak widzimy, zamierzone wstępne to nasze studyum do obecnego (XX) tomu, mimo wszystko, urastało nam pod ręką na rozłeglejszego zakresu pracę. Podać takową w zupełności przy materyałach tegoż tomu stało się mechanicznie już niedogodnem, jeśli nie niemożliwem; poświęcać zaś obfitość treści dla surowych wymagań przyjętego z góry szematu było by, w tym razie przynajmniej, może nawet niedorzecznością. Wypadało tedy znaleźć jakieś pośrednie a najbardziej odpowiednie wyjście.

Otóż, rozważywszy wszelkie nastręczające się nam racye, zdecydowaliśmy się całe rozwinięcie przedmiotu naszych badań, przeznaczone z założenia na wstęp do obecnego tomu, przenieść do tomu zupełnie osobnego; a że następny (XXI) zajmą wyciągi z aktów trybunalskich wdztw kijowskiego i braciawskiego odnośnej epoki, więc aż—do tomu XXII-go. Do którego też właściwie będą się ściślej stosować i wszystkie powyżej podane uwagi. W następstwie czego w obecnym tomie ograniczymy się jedynie na najtreściwszem, skupionem, summarycznem podaniu samych ostatecznych wyników naszych poszukiwań i zestawień, nie przekraczając już zupełnie ogólnego, dla wszystkich poprzednich tomów Polski XVI-go wieku, szematu. Tak, że pominiemy tu całe działy poza zakres onego wychodzące; więc—sprawcę obronności, sprawę całą osadnictwa (kolonizacyi), ustęp dotyczący kozactwa. Obok tego, odkładamy do tomu XXII-go szersze traktowanie faktycznego stanu własności ziemskiej i różnych kategoryj dóbr a następnie i samo topograficzne takowych rozmieszczenie. W ogóle zaś—nawet tam, gdzie podług szematu podajemy ostateczne badań wyniki, powstrzymujemy się od wskazywania źródeł przedstawianych dat oraz roztaczania szczegółowego dróg, na jakich wyniki owe zostały zdobyte (jak to robiliśmy w t. XIX). Co więcej, odnosimy do t. XXII-go wszelkie też uzasadnienia wywodów; jak również—wyjaśnienia dokładniejsze ewolucyj znaczeń zmieniających je terminów. Zresztą co do uwag ogólniejszej natury odnośnie wartości, względnej tylko, wszelkich naszych statystycznych zestawień, obliczeń, wywodów, niechcąc takowych powtarzać, pomimo ich niezbędności, odsyłamy czytelnika po nie do przedmowy w tomie poprzednim (XIX) naszych „Źródeł”.

I.

ROZLEGŁOŚĆ

I. Obszar ogólny Ukrainy. — Nazwa.

Jakkolwiek nazwa „ Ukraina”, w ścisłem znaczeniu brana, nie ogarnia sobą całego obszaru, stanowiących przedmiot naszych badań, województwa kijowskiego i bracławskiego, a z drugiej znów strony daleko rubieże onych przekracza, my wszakże ze względu, że żadna inna nie może jej zastąpić, przyjmujemy ją jako miano ogólne przestworu tych wdztw. Odpowie ona nadto wymaganiom systematyzmu, stając na równi z mianami, podobnież nie zupełnie ścisłemi—Wołynia i Podola. Chociaż w razach szczególnych stosować ją, zwyczajowie, będziemy bardziej do połaci ziem stepowych, w sposób, jaki stosowaliśmy (w t. XIX) względnie wdztwa wołyńskiego, wyróżniając w niem w potrzebie właściwe Wołynie od jego Polesia. Nazwa ta—„Ukraina”, nie posiadała zresztą nigdy charakteru oficyalnego i ustaliła się w bardziej określonem znaczeniu dosyć późno. Używana od czasu wcielenia ostatecznego (1471) „ziemi kijowskiej” do Litwy, w postaci „ukraina” jedynie, tyle co „ugranicze” (Vol. leg.), na oznaczenie południowych wyłączniej, od strony „ordyńców”, dziedzin w. księstwa, po unii 1569 zaledwie poczyna przybierać późniejsze swe znaczenie. Urzędowie, raz pierwszy została ona użytą w tytule głośnej ustawy 1589 r.: „Porządek z strony Niżów-ców i Ukrainy”; chociaż i teraz jeszcze jako imię pospolite tylko. Nawet ustawa 1611 r. bowiem mówi „o swej woli ukrain-nej kozackiej,” nie zaś „na Ukrainie.” Współczesny owym ustawom biskup kijowski Wereszczyński pierwszy chyba (w znanej swej przestrodze rpltej) używa nazwy „Ukraina” w nieco ściślej-szem znaczeniu. Dopiero następne a nieustanne już niepokoje na południowem rozgraniczu rzpltej, dając stronom tamtym rozgłos szeroki, ustalając dla nich nazwę „ukrainy” per excel., z imienia pospolitego przetwarza ją na imię własne. Odkąd już pod nazwą „Ukrainy”, w rozległem wyrazu tego znaczeniu, poczęto, z oddali—w Koronie jak na Litwie—rozumieć cały ów bezbrzeżny, jak to się powiadało, obszar ziem, roztaczający się po za Słuczą i Murachwą, na dorzeczu Dniepru i Bohu, aż do ,,szlaku murawskiego” (na wododziale z Dońcem) i „pól oczakowskich,” a który mocą unii 1569 r. przyłączono do Korony. Obszar — ogarniający zatem nie tylko przestwór stepowy, właściwiej „ukraiński”, lecz i całą połać poleską, na południe od nowych rubieży litewskich; urzędowie zaś, rozpadający się na dwa wdztwa— kijowskie i bracławskie, gdy księstwo czerniehowskie jeszcze pod obcą władzą zostawało.

2. Ukształtowanie się rozległości województw i powiatów.

a) Województwa.

Obszar Kijowszczyzny, wdztwa kijowskiego, nie odrazu zaznaczył się wyraźniej. Podstawą onego genetyczną było oczywiście udzielne, w szerokoramiennej rzeszy potomków Gedymina, księstwo kijowskie, dzierżone pewien czas przez ród wnuka jego Olgerdowicza Włodzimierza. Ale księstwo owo nie miało wszakże wydatnie oznaczonych granic. Stanowiły dzielnicę tę: Kijów i obydwa brzegi Dniepru, począwszy od ciemni mozyr-skiego Polesia aż do limanu dnieprowego i Czarnego morza. Lecz rubieże jej od wschodu jak i zachodu nie przedstawiały nic pewnego. Na zachodzie przekraczały może Słucz jak i „szlak czarny”—wododział Bohu i Dniepru, a na wschodzie, za tą rzeką, ginęły w pustyni ciągnącej się ku „szlakowi murawskiemu”, mając niby Orelę za przedział od Krymców. Po zamienieniu udzielnego księstwa na wdztwo (1471 roku) Tatarzy wprędce spędzili straże litewskie z Oreli, Tawani i ujść Dniepru, a od tego czasu i bardziej zaznaczona niby, przez Witolda, granica południowa stała się, podobnie jak wylew nieustanny hordy, ruchomą. Zato na północy, po odpadnięciu (k. 1482) Ciernieho-wa, przybył Kijowowi Lubecz z włością. Zresztą niepewność z każdej prawie strony: od Wołynia (p. t. XIX str. 8) i Bracławia nawet, gdzie „Biskupszczyzna” i „Zwinogrodszczyzna” wciąż sporne.

W obec przygotowywanego dokonania ostatecznej unii politycznej między Litwą a Koroną, skutkiem której, obok innych, i wdztwo też kijowskie miało zostać przyłączonem nadal do tej ostatniej, poleconem zostało 1566 r. osobnej komisyi dokładniejsze oznaczenie onego granic. Która to komissya, poczynając od rozstajnego pomiędzy Wołyniem, Podolem, a późniejszą „Ukrainą” uroczyska „Honczarychy,” w nast. porządku je wskazała, mian.: od krzemienieckiego i łuckiego powiatów Wołynia— rz. Słucz aż do Kamiennego sioła i włości dąbrowickiej; od ptu pińskiego—włoście dąbrowicka, horodeńska i turowska, w stronie rz. Uborci, należące do Litwy; od ptu mozyskiego, mającego pozostać przy w. księstwie—ze strony kijowskiej, sioła biskupie i kanonickie wileńskie po rz. Uborci, dalej Sło-wesznią dołem do Prypeci, po jej zaś lewem brzegu włość brahiń-ska do Dniepru; od ptu rzeczyckiego—ze strony kijowskiej włość lubecka; dalej (domniemane niby) rubieże (starostw) Kaniowa, Czerkas, Białejcerkwi; odkąd „przez pole prosto’⁷ „między Słobo-dyszcze i Pików (w pcie już Winnickim),” aż do tej pięty mogiły Honczarychy.

Że podobne rozgraniczenie nie umarzało sporów „porubieź-nych” i wyzywało coraz to nowe graniczne komissye — rzecz oczywista. Granicę północną, od oderwanego 1569 r. od Kijowa na rzecz Litwy ptu mozyrskiego, dopiero komissya 1622 roku wyraźniej zaznaczyła (p. źr. str. 89—97).

O rozgraniczu za Dnieprem, gdzie się wdztwo kijowskie na całej północno-wschodniej linii z carstwem moskiewskiem stykało, rozstrzygały już nie komissye, lecz faktyczna przewaga zbrojna lub większe wytężenie energii kolonizacyjnej. Na północy ością tu stał odpadły od Litwy jeszcze pod koniec XV-go w. Czerniehów, zkąd sąsiedzi północni wciskali się z biegiem Desny, w kierunku ku Kijowu, jakby ostrym klinem, aź się (w pocz. w. XVII-go) oparli o biskupi Morowsk, prawie już pod Ostrzem. Do Dniepru atoli nie dotarli w tej stronie nigdy. Lu-becz pozostawał stale przy Kijowie i granica lubecko-czerniehów -ska stale trzymała się linii równoległej o kilka mil od Dniepru, idącej z północy na południe od ptu rzeczyckiego przez wierzcho -wiska Niemylnej i Wiru, wpadających do Soźy, oraz Pakuł-ki—do Dniepru, aź naprzeciw ujścia Smolinki—do Desny. Co innego wszakże było z drugą linią granicy czerniehowskiej, idącą od tego punktu z zachodu na wschód. Nominalnie — miała ona iśó, poczynając od ujścia Smolinki, najprzód w górę tąż rzeczką, potem zwrócić się ku ujściu Wereseczy do Desny, następnie Desną w górę, pomijając ujście Sejmu, aż ku ujściu Rjetu, wieszchowiskiem swem zbliżającego się do średniego biegu tegoż. Na sejmie stanowił, za Litwy, Putywl nawet „kijowskie dzierżenie,” które posiadł nieprzyjaciel, jak się skarżą jeszcze r. 1520 ziemianie kijowscy. Lecz naprawdę, po usadowieniu się mocniejszem carskich „wojewodów” w Czerniehowie i w tymże Putywlu, faktyczną z tej strony granicą zamiast Desny, stał się, począwszy od wierzchowisk Smolinki i Ostrza, pustynny w długie czasy wododział dorzeczy Sejmu i Suły, z onej dopływami. Naturalną zaś granicę wschodnią Kijowszczyzny od carstwa moskiewskiego stanowił oczywiście „szlak murawski,’’ snujący się linią wododziału Dniepru z Donem, zalegającego również długo pustynią. Nie umieli przecie Kijowianie —starostowie, ziemianie, kozacy—i tej linii nietykalną w swem ręku utrzymać i stracili wcześnie wierzchowiska Suły, Psła i Worskły. Samar zaś już wypływa z „ziemi tatarskiej,” a od stepu nogajskiego, perekopskiego, granica—Końskie wody niby; a dalej, niżej „Porohow”—sam już Dniepr aż do jego „limanu.”

Druga składowa dzielnica Ukrainy Bracławszczyzna—to dawne Podole litewskie, po odpadnięciu Podola właściwego do Korony, pozostałe, razem z zamkami Bracławiem, Winnicą i Zwinogrodem, przy w. księstwie. Stanowią ją pustynne prawie w długie wieki obszary rozpostarte pomiędzy Murachwą i Dniestrem od zachodu, a Czarnym szlakiem, idącym po wododziale dopływów Bohu i Dniepru od wschodu, z północy zaś na południe—od zetknięcia się dorzecza Teterwi z Bohem aż

Źródła dziejowe. T. XX.    B w pobliże brzegu morskiego pomiędzy limanami boźskim i dnie-strzańskim. Z natury rzeczy stała się ona jak by dopełnieniem Kijowszczyzny. Ztąd jeszcze 1546 r. (w Dog. Lim.) Winnica i Bracław w ,.powiecie kijowskim’’ podane. Chociaż z drugiej strony rokiem pierwej (1545) rewizor zamków hospodarskich zalicza je, razem z Żytomierzem oczywiście, do ziemi wołyńskiej. Zawieszenie zaś podobne pomiędzy Wołyniem a Kijowem ustaje dopiero z wytworzeniem 15Ó6 r. osobnego wdztwa bracławskiego.

Po dokonanym akcie unnii 1569 r., mocą której, razem z kijowskiem, i nowowytworzone wdztwo bracławskie zostało wcielonem odtąd nadal do Korony, natychmiast w roku następnym (1570) polecono osobnej komisyi rozgraniczenie onego. Ponieważ zaś granica jego zachodnia od Podola i Wołoszczyzny (mołdawskiej) pozostawała, mając za kres rz. Murachwę i Dniestr, niezmienną, głównem zadaniem tej komisyi było określenie dokładniejsze rubieży jego z wowdztwem kijowskiem. Zaznaczono więc takowe w nast. sposób: Za punkt wyjścia wzięto krawędź od sstwa chmielnickiego (w wwdztwie podolskiem) powyżej Ułanowa (Honczarychę), zkąd linia graniczna zwracała się na Czarny szlak, którym już wciąż szła dalej, szeroką grzędą stepową, stanowiącą wododział pomiędzy Teterwią, Hniłopiatem i Rastawicą—z jednej strony a Sniwodą, Desnicą i dopływami górnej Rosi—z drugiej. Dotykała tu ona ze strony bracław-skiej włoście.£ Pików, Mieziakow, Przyług (kę), P ohrebyszcze. To ostatnie „sieliszcze” już na Rosi, „na samym szlaku czarnym.” Odtąd spada ona na samą Roś i dalej, „dołe.m Rosią,” biegnie z prądem tej rzeki, dotykając z prawej strony gruntów (sieliszcz) bracławskich, jak Czunkowr, Koszow, Olbaczów (Łobaczów), zaś ze strony lewej, kijowskiej—„Biskupszczyzny,’’ sięga „aż do powiatu zwinogrodzkiego.” „Który powiat zwinogrodzki z wieków jest do wwdztwa bracławrskiego, z swojemi granicami idzie z ziemią wwdztwa kijowskiego aż do lasów kaniowskich i granicy czerkaskiej.”

Ale podobnie ogólnikowe wskazanie wschodnich (osobliwie) rubieży wwdztwa bracławskiego nie mogło oczywiście wystarczyć na długo; sam ożywiający się coraz potężniej rozwój osadnictwa wymagał ściślejszego zaznaczenia granic. Dla umorzenia tedy wszelkich sporów, już król Stefan 1584 r. w przywileju dla m. Korsunia, za linię graniczną ukrainnych wdztw w tej

stronie przeznaczył Uhorski Tykicz (poczynając od Woronnego) a już przez to samo i Sine wody. Następnie linia ta była zaznaczaną i w przywilejach dla innych miast: Lisianld 1593 i Bia-łejcerkwi 1597. Lecz nie wiele to w istocie rzeczy pomogło, Tradycya, nominalnego już tylko po zburzeniu zamku, powiatu zwinogrodzkiego, przedzielonego teraz przez Tykicz uh. urzę-dowie napoły, nie zamierała i Bracławianie, odwołując się do niej, wkraczali wciąż głębiej po za wskazane rubieże. My wszakże, mimo wszystko co w czasach późniejszych zachodziło i zaszło, mając wzgląd tak na chronologię jak i zasadę prawowitości, jako granicę między wwdztwami Uhorski Tykicz tu utrzymujemy.

Nie tylko przecie o nieuchwytną faktycznie „Zwinogrod-czyznę“ rozpierał się Bracław z Kijowem, sporną długo zostawała i również nieuchwytna „Biskupszczyzna”, jako pustynia, gdzieś na Orzechowaócu etc. w dorzeczu górnej Rosi, nadana niegdyś (przez Witolda może) biskupom kijowskim.

Granicę zachodnią Bracławszczyzny od wwdztwa podolskiego określiła dokładniej, jako granicę ówczesną w tej stronie Litwy od Korony, jeszcze komisya 1546 r. Wskazana przez nią linia poczyna się u mogiły Honczarychy, dalej przerzyna się pomiędzy Ulanowem sstwa chmielnickiego a włością pikowską, przechodzi Śni wodę powyżej Pikowa i poniżej Jewładowki (Uładowki) chmielnickiej przekracza rz. Boh. Za Bohem dotyka po stronie bracławskiej „wsi” Kamenohorskiej, „dworu hospodarskiego,, Woniaczyna, przechodzi rz. Zharzec, okala bieg Zharu, idąc rę-bem włości lityńskiej, a przekroczywszy go poniżej ŁysohorzeC, od rz. Rówca u Poczapiniec rozstaje się ze sstwem chmielnickiem a wstępuje w barskie. Ztąd posuwając się dalej granicą barską, przekracza poniżej podolskiego Meżyrowa rz. Rów, wchodzi z dorzecza Bohu na dorzecze Dniestru, przeszedłszy tu „szlak kuczmański.” Po przejściu powyżej Noskowiec Murachwy, idzie dalej grzędą pomiędzy tą rzeką a dopływem jej Muraszką, mimo Ziałowa aż do Kopysterzyna, zkąd linia graniczna spada na samą Murachwę, którą dochodzi już do Dniestru, odgraniczającego niżej wdztwo braciawskie od Wołoszczyzny.

Co zaś do linii południowych granic tego wwdztwa, to Beauplan jeszcze zaznacza ją na swej mapie w nast. sposób: Poczynając od Dniestru znacznie niżej Kuczurhanu, idzie ona przez Kujalnik i Teliguł do Bohu, powyżej ujścia Czyczaklei

(gdzie stał zamek turecki Bałaklej) u rz. Suchej; zkąd bardziej już ku północno-wschodowi do Ingułu, w punkcie, przez który prowadził „szlak Czarny,” idący ku Targowicy poniżej „Czarnego lasu” (u wierzchowiska Ingulca), dokąd już sięgała granica kijowska.

Zakreśliliśmy oto kontury granic dwóch naszych wwdztw ukrainnych. Naprawdę atoli, pod koniec XVI-go w. jeszcze, znaczniejszą część ich obszarów zajmowały dzikie pola, pustynie, życie zaś polityczno-społeczne, właściwe, skupiało się tylko w pasie dotykającym ziem o starszej gospodarczej kulturze: w kijowskiem—w pasie onego poleskim przewaźniej, w brac-ławskiem zaś—na Poboźu, bliżej zamków królewskich. Wzbierający ruch osadniczy przecie począł już ogarniać pustynie owe jedną po drugiej.

b) Powiaty.

Przechodząc do ukształtowania się rozległości powiatów w wwdztwach ukrainnych, winniśmy poprzednio zaznaczyć, iż pod bezpośrednią władzą litewską, w całym ciągu trwania onej, aż do przyłączenia wwdztw do Korony, nazwa „powiat” posiadała inne nieco od polskiego znaczenie. Długo termin ten polski zastosowywanym bywał bardzo chwiejnie, odmiennie — czasem w jednym i tym samym urzędowym akcie nawet. Niejednokrotnie—w znaczeniu całego wwdztwa. Powoli jednak miano to „powiat” poczęło się ustalać jako równoznacznik nazwy „włość” wołost’). Znaczyło zatem tyle, co obwód ciążący do hospodarskiego zamku, zostającego pod zawiadowstwem osobnego namiestnika, dzierżawcy—starosty, który zarazem i władzę sądowniczą, nad poddanymi w ogóle, tak zamkowymi jak kniaziowskimi, pańskimi, cerkiewnymi, w jego obrębie posiadał. Ztąd termina wo-łość, powiat, starostwo, jako jedną i tęż samą istotę rzeczy wyrażające, zlewają się prawie z sobą. W prostem tego następstwie: ile było, w ziemiach ukrainnych zamków hospodarskich—tyle starostw, ile starostw—tyle powiatów. Ilość sama powiatów wciąż się zwiększała, w miarę posuwania się naprzód linii obronnej kraju, przez wznoszenie nowych zamków a jednocześnie z tern — w miarę wzrastania dokoła nich osadnictwa i ludności.

Skutkiem tego: na pocz. w. XVI-go, nie wszystkie też jeszcze występują zamki i powiaty, które spotykamy po latach 50-ciu.

W połowie XVI-go (1545, 1552) posiadają ziemie ukrainne nast, już powiaty’.

Wwdztwo kijowskie.

mozyrski—jeszcze od Kijowa nie oddzielony, lubecki—od Siewierszczyzny (czernieli.) pozostały, czarnobylski—jeszcze przez nadanie nie zwinięty, owrucki—ogarniający głąb’ kijowskiego Polesia, źytomirski—czasem do ziemi wołyńskiej zaliczany, kijowski - stołeczny, z którego wydziela się na chwilę biało-cerkiewski,

ostrzski—po Desnie i Sejmie,

kaniowski—ogarniający też obszar późn. sstwa perejasław-skiego,

czerkaski nakoniec — rozpostarty po całym pasie południowym obydwu brzegów Dniepru.

Bracławszczyzna zaś:

winnicki—w pasie północnym, u rubieży ptów źytomirskiego i kijowskiego (resp. białocerk.),

bracławski—ku południu zwrócony,

zwinogrodzki—po zburzeniu zamku, nominalny tylko a mający ogarniać Sinych wód pustynie.

Po unii|lubelskiej i przyłączeniu ziem ukrainnych do Korony, razem z istotą rzeczy i postać ich się zmieniła. Występuje na pierwszy plan, trybem już polskim, „stan rycerski”, szlachta; poczyna się stosować włszystko do jego potrzeb przeważnie. Starostowie, wojewodowie nawet, już nie mają mocy nad nim jak dotąd, zdobywa on swe własne ziemstwo, sądy etc. Do jego też potrzeb nagina się i podział województw ’sądow⁷o-administracyj-ny. Powiat przestaje być równoznacznikiem obrębu przysądu zamkowego starostów, a staje się powoli, faktycznie, zakresem terrytoryalnym sądu ziemskiego szlachty. Utrzymuje się zatem w starym obrębie tam tylko, 'gdzie już bojarstwo miejscowe zdołało było zdobyć sobie prawa ziemian, szlachty, gdzie szlachta ta stała się już potęgą—nawet liczebnie. A więc:

W wwdziwie kijowskiem:

Po zatrzymaniu Mozyrza przy Litwie, w Owruczu tylko i Żytomierzu, oprócz stołecznego Kijowa oczywiście. Cały zaś pozostały przestwór wwdztwa, w dotychczasowych powiatach — starostwach, gdzie żywioł bojarski nie miał siły zamienienia się na liczny zastęp ziemiaństwa a kozacy ku temu dopuszczeni nie zostali, cały ów przestwór począł ciężyć niedostrzeżenie ku ziemstwu powiatu stołecznego. W taki sposób, że już na początku w. XVII-go występuje w wwdz-twie kijowskiem trzy tylko powiaty: owrucki, żytomierski i kijowski.

Napróźno byśmy jednak szukali urzędowego pod tym względem postanowienia: układało się tu wszystko, na tej ,,ukrainie” jakoś jakby samo przez się. Chyba że przyjmiemy za takowe zastrzeżenie, zrobione przy rozgraniczaniu 1566 r., w obec przygotowywanej unii, wwdztwa kijowskiego z ziemią, wołyńską i Polesiem litewskiem, mianowicie: „Księgi, aby były rozłożone na trzech miejscach, dla dalekszej drogi i też, iż nie jest szlachta częsta: pierwsze księgi w Kijowie a drugie w Żytomierzu... a w Mozyrzu hospodar sąd zasadza, a w Owruczym trzecie księgi”. Co automatycznie, mimo zmiany stosunków, powtarzano po 1629 r. jeszcze (Dog. Lim.). Zapewne, wypada przyjąć to za wskazówkę wydzielających się, już na nowej podstawie, przyszłych trzech jedynie powiatów, gdy istotnie „księgi” były głównem zogniskowaniem życia ziemiańskiego.

Przy rozgraniczaniu wwdztwa kijowskiego 1566 r. chciano wskazać już i kierunek linii rubieży wzajemnych nowoustalają-cych się trzech onego powiatów. Tak, ile da się z gmatwaniny wyrozumieć:

powiatu kijowskiego z źytomirskim —(? zkądeś) po Brusi-łów, ztąd prosto do rz. Teterwia, do Makalewicz;

ptu kijów, z owruckim—dalej na zameczek Chabne do rz. Uszy, na sioło Muchojedowiczy do rzeki Sławeszni (nb. 1545. „Chabne powiat kijowski, choć schronienie ma w Owruczu”);

ptu żytomierskiego z owruckim—?... po sieliszcze Sarnowi-czy, odtąd do sioła Isajkowicz, dalej prosto do Baraszów, a ztam-tąd w rz. Słucz.

I już nic nadto. W r. 1629 zaś—toż samo jedynie powtórzono niedbale.

W Bracławszczyznie:

Dwa tylko były zamki hospodarskie i dwa powiaty; przy unii nie było co zwijać, też same więc dwa pozostały i nadal. Owszem, probowano tu nawet, od czasu do czasu, wskrzesić trzeci—zwinogrodzki, o rubieżach zupełnie nieokreślonych. Nie posiadamy też wyraźnie zaznaczonych granic między powiatami Winnickim i bracławskim. W dukcie granic 1546 z Podolem (Dog. Lim.) jedno tylko wyraźnie wskazano, że na tym rubie-żu przedziela powyższe powiaty „szlak kuczmański”, przechodzący tu, nieopodal wierzchowisk Murachwy, pomiędzy Nowosielcami a Noskowcami (słobodą).

W obec tak niedokładnych, luźnych i dorywczych prawie nieraz wskazówek, jakich nam dostarczają owe urzędowe niby rozgraniczenia wwdztw i powiatów, nic dziwnego tedy, że gdy dziś przystępuje się do zaznaczenia granic ściślejszego, jakiego wymaga powaga nauki, spotyka się trudności prawie nie do pokonania. Nie posiadając danych bezpośrednich, jest się zmuszonym tedy uciec się do pośrednich, ubocznych nawet, i w ten sposób, drogą zestawień i porównań, wyświetlać istotę rzeczy. Oczywiście trzymaliśmy się tej samej manipulacyi, przy ostatecznem zaznaczaniu wszelakich rubieży i granic, jakiej używaliśmy odnośnie Wołynia i Podola (p. t. XIX str. 7 i 8 wst.).

W ostatecznym zaś wyniku własnych naszych śledzeń i porównań w przedmiocie rozgraniczeń, wypada nam, względnie poiuiatów, zaznaczyć co następuje:

W wdztwie kijowskiem:

Główna tu linia rozgranicza pomiędzy powiatami, z jednej strony owruckim i żytomirskim, a z drugiej kijowskim, z północy na południe przebiega: poczynając od rębów z powiatem rao-zyrskim, pozostałym przy Litwie, w punkcie górnego wododziału rz. Mytwy (do Prypeci) i Czerteni (do Słowieczny), nieopodal s. Dwiźek, linia ta idzie dalej równolegle z pozostałą po stronie owruckiej Czertenią, niżej ujścia której przechodzi Słowiecznę. Ztąd zmierza wprost, zostawiając s. Muchojedowicze po stronie kijowskiej, ku grzędzie wododziałowej między Rysią (Iłszą) a Hrezlą, dopływami Uszy, dalej po przez ową Hrezlę, przekracza powyżej m. Chabnego rz. Uszę. Poczem zwraca się ku rębom dorzecza Zwizdala (do Uszy), a dalej grzędą pomiędzy tem dorzeczem a wierzchowiskami Bobryka i Wereśni (do Uszy) oraz Zerewu (do Teterwi), na wierzchowisku jej dopływu Kropiwny u s. Worobijów (iec) wkracza w powiat źytomirski. Po prawej, zachodniej, stronie tej linii roztacza się powiat owrucki, po lewej zaś, wschodniej, kijowski (resp. czarnobylski).

Dalej pomiędzy ptami iytomirskim a kijowskim, linia ta, poczynając od ostatniego punktu, zwraca się, między rz. Irszą a Kropiwną ku Teterwi, na którą też spada powyżej s. Kucha-rów. Rzeką tą idzie nie długo — tylko do s. Makalewicz, na lewym jej brzegu u ujścia Wyrwy. Przeszedłszy zaś, poniżej s. Michałek (na prawym brz.) Teterew, wkracza ta linia na wododział ostatniej tej rzeki z dopływem jej Zdwiżem, na którym oddziela włość radomyślską od naddwiźskich — makarowskiej, róźewskiej, brusiłowskiej. Powyżej m. Brusiłowa spada na Zdwiż, dalej w górę biegu tej rzeki aż ku s. Bykowu, zkąd, przerzynając wierzchowiska Wilii (do Teterwi) pomiędzy włością korostyszewską a chodorkowską, wprost do Iwnicy, które to m. dzielono na poły między powiatami. Od Iwnicy, mimo Jaropowiec, wierzchowiskami Irpeni (do Dniepru), Iwanki (do Teterwi) i Unawy (do Irpeni), pomiędzy włośćmi kotelańską a chodorkowską i pawołocką, pomijając m. Wczorajsze z lewej strony a Czarnorudkę z prawej, wkracza na dorzecze Rastawicy, którą przechodzi powyżej Rużyna, a dzieląc następnie tę włość od Białołówki, pod Horodkiem spotyka granicę powiatu Winnickiego Bracławszczyzny. Na zachód tej linii pt. źytomirski, na wschód kijowski.

Między powiatami zaś żytomirskim a owruckim, linia graniczna, poczynając od punktu rozstajnego („pięty”) trzech ptów, poniżej Worobijów (iec), przekroczywszy Irszę (do Teterwi), raz niedaleko Łumli, drugi—poniżej Czopowicz, spada na dopływ jej Trościanicę, zmierzając wciąż, ku zachodowi, rębem włości malińskiej i owruckiego „Zausza.” Następnie, jeszcze raz przechodzi Irszę, na jej brzeg lewy, przekracza Uszę poniżej Uszo-mierzą, dzieląc zachodnie Zausze od włości hreźańskiej, rozgranicza Łuhiny i Barasze, okala wierzchowisko Uborci i włość Podłuby i nakoniec, idąc po rz. Wiersznicy, pomiędzy włośćmi Niesołonią i Chodorkami, dociera do Słuczy i granicy wołyńskiej. Na północ tej linii—pt. owrucki, na południe źytomirski.

W wwdztwie bracławskiem:

Linia graniczna pomiędzy dwoma powiatami tego wdztwa, łomnickim i Wacławskim, poczynała się u rubieży podolskich. Początkowo (1546 roku—Dog. Lim.): na samym szlaku kuczmań-skim, wkraczającym na Podole, u źródeł Murachwy, później wszakże — poniżej ujścia do tej izeki Wilczycy, przy której leży Dżuryn. Ztąd, zwracając się na wschód, szła wierzchowiskami Rusawy (do Dniestru), stanowiąc rubież między włością kraś-niańską (Szpików) a czerniejowiecką (Tomaszpol.). Dotknąwszy włości nesterwarskiej (Tulczyn), zawracała wprost na północ przechodziła rz. Silnicę poniżej sioła tejże nazwy i wyrzynając się pomiędzy Torkowem i Żabokrzyczem? powyżej Pieczary przechodziła Boh. Za tą rzeką, zwracając się znów ku wschodowi, dzieliła włość niemirowską od starostwa bracławskiego, okalała rajgrodzką od północy, a minąwszy Sitkówce od południa, po nad włością sstwa hajsyńskiego docierała do rz. Sobu. Za Sobem przedzielała włość daszowską z późn. granowską, a przeszedłszy rz. Porokę (do Sobu) i zwracając się ku północno-wschodowi, wyrzynała się pomiędzy rz. Maryanką a wierzchowiskami Koneły i „gruntem hniłorudzkim,” poniżej Kniażej krynicy spadała na Uhorski Tykicz, pozostawiając Monasterzyska i Cybulów po stronie prawej. Nakoniec z biegiem tej rzeki ostatniej dochodzi do Mytkowiec (Woronnego), gdzie już spotyka ówczesną granicę kijowską. Cały obszar na północ od tej linni stanowił powiat winnicki, na południe zaś — należał do ptu bracławskiego.

W obrębie wyżej zaznaczonych, ile się dało dokładnie, granic, powiaty same ukrainne przedstawiają się, co do położenia geograficznego oraz postaci w następny sposób:

W wwdztwie kijowskiem:

Powiat Owrucki, idąc od zachodu na wschód, ogarnia: najprzód prawy brzeg Słuczy, od ujścia Wierszniczy do ujścia

Bobry—onej dopływów; dalej bieg Uborci (do Prypeci), od jej wierzchowislc aż do granicy włości biskupiej tegoż nazwiska (uborckiej) już w pcie mozyrskim; potem dorzecze Słoweczny, aż poniżej ujścia Czerteni; nakoniec — całe prawie dorzecze górne Uszy, od Uszomirza aż powyżej Chabnego. Jednem słowem obszar stanowiący północno-zachodni narożnik wwdztwa.

Powiat żytomirski obejmował: czworobok rozciągający się wprost na południe ptu owruckiego, który, oparty o prawy brzeg Słuczy, od rz. Wiersznicy aż ku Lubarowi, ogarnia całe górne dorzecze Teterwi aż poniżej ujścia w nią (z lewej strony) Irszy.

Niezmierne przestwory tak zwanego urzędownie, po unii, „powiatu’'" kijowskiego oznaczymy bardziej należycie, jeśli je rozbijemy na drobniejsze (dorównywające jednak nieraz rozległości powyższych powiatów) działy topograficzno-historyczne, odpowiednio dawniejszym, z epoki litewskiej, powiatom, które my tu dla wyróżnienia nazywać będziemy „obwodami.” Obwody zaś te w następny sposób roztaczają się po basenie Dniepru, posuwając się, z północy na południe, z biegiem tej rzeki.

Obwód Gzarnobylski, dawny powiat odrębny, ogarniał: Po prawej stronie Dniepru — bieg Prypeci, od Narowli do ujścia: na lewym jej brzegu — cały pas szeroki od granicy mozyrskiej (Tulhowicz), popod włoście brahińską i lubecką aż do Dniepru (Żary); na prawej zaś stronie Prypeci—dorzecza jej dopływów Mytwy i dolnej Sławeczny (niegdyś —przed 1552 r., razem z wierzchowiskiem Rysi należące widocznie do „włości owruckiej”) oraz dorzecze Uszy od m. Chabnego, tudzież Teterwi dolnej, począwszy od ujścia Irszy. Po lewej stronie Dniepru należał do tćgo obwodu cały pas: od Mniewa, powyżej Pakułki aż do Swaremia poniżej, ujścia przeciwległego Irpeni. Stanowił tedy północno-zachodni narożnik kijowskiego powiatu.

Odpowiedni temu narożnik północno-wschodni przedstawiał obwód Lubecki, jaki stanowiły starostwo lubeckie z łojowskiem tudzież włość brahińska, po r. 1569 odpadła od ptu mozyrskiego, do którego wszakże tylko 1564 r. była dołączoną. Obejmował obwód ten: po prawej stronie Dniepru—całe prawie dorzecze Brahinki (do Prypeci); po lewej zaś—dorzecza drobnych dopływów Soży—Niemylny i Zamhłaju oraz wierzchowiska Pakułki wpadającej do Dniepru.

Obwód Ostrzski rozciągał się jedynie po lewej stronie Dniepru (nie dotykając wszakże nigdzie tej rzeki), długim a wązkim względnie pasem, po pod rubieże księstw czernichowskiego i nowogrod-siewierskiego, należących ówcześnie (na pocz. XVIl-go w. jeszcze) do Moskwy. Obejmował on, idąc od zachodu na północno-wschó d, najprzód obydwa brzegi Desny, od Smo-linki aż poniżej s. Litek, oraz całe dorzecze Ostrza (do Desny); co więcej (chód jeszcze wtedy prawie nominalnie tylko) rozległą pustynię lewego brzegu Desny, od ujścia Wereseczy w górę — nawet do rzeki Rjetu, która to pustynia ogarniała i całe dolne „Posejmie” do granicy putywlskiej.

Obwód kijowski roztaczał się nietylko po prawej stronie Dniepru. Za należący bezpośrednio do Kijowa uważanym był i przeciwległy mu za Dnieprem wykąs, trójkątny prawie, ziemi pomiędzy obwodami ostrzskim i perejasławskim, któremu za podstawę służył Dniepr, poczynając wyżej ujścia Desny aż ku ujściu prawie Trubeży, wierzchołek zaś dotykał źródeł Nedry, dopływu tej ostatniej rzeki. Przeważnie jednak rozciągał się obwód kijowski po stronie prawej Dniepru. Obejmował on tam dorzecza: Zdwiźa (do Teterwi) bez dolnego tylko rzeki tej biegu; całe dorzecze Irpeni, z wyjątkiem górnego biegu dopływu jej Unawy; nadto zaś—Stuhny i Krasnej (do Dniepru).

Obwód Białocerkiewshi obejmuje górne dorzecze Rosi, od granicy ptów żytomirskiego i Winnickiego aż poniżej ujść Horo-chowatej i Kisłowki; nadto dotyka nieco górnego biegu Unawy (Romanówka) z jednej a wierzchowisk Zgniłego Tykicza (Sta-wiszcze) z drugiej strony.

Obwód Kaniów sko-korsuński ogarniał całe dolne dorzecze Rosi z dopływem jej Rosawą (Bohusław, Korsuń), bieg Olszany do błota Irdyni (Horodyszcze) tudzież dorzecze Zgniłego Tykicza (Lisianka) po brzeg Uhorskiego (Buki). Nadto przy Kaniowie pozostał był jeszcze wykąs za Dnieprem (Liplawo) — wyżej ujścia Supoju.

Obwód Ferejasławski, po lewej stronie Dniepru, którego dotyka wszakże w jednym tylko punkcie—u ujścia Trubeży, obejmuje dorzecza: Trubeży (Berezań), Supoju, oprócz dolnego biegu (Byków, Jahotyn), Udaju (Piratyn) oraz Suły—w górnym i średnim jej biegu (Rómno, Łubny).

Obwód Mirogrodzki (ciążący pewien czas ku Perejasławiu, a początkowie nawet, z tego obszarem—ku Kaniowu) rozciągał się na dorzeczach: Chorola oraz średnim biegu Psła (Hadziacz) i Worskły (Połtawa).

Obwód Czerkasld, w zakres którego wchodziły: po lewej stronie Dniepru—cąły pas wybrzeża tej rzeki, począwszy od ujścia Supoju, po przez dolny bieg Suły, Psła, Worskły, aż do ujścia Oreli, oraz całe dorzecze tej ostatniej—do Samary; po stronie zaś prawej Dniepru—począwszy od punktu naprzeciw ujścia Supoju i pominąwszy Olszankę (Moszny) oraz błoto Irdyń, tylko dorzecze Taśminy (Smiła, Czehryn), do skromnego Cybul-nika, po za którem—już „Niz.”

Pod „Niżem” zaś rozumiano przestwór po obydwu brzegach Dniepru, z dorzeczami Samary i Końskiej — po lewej, a Baza-włuku i Ingulca — po prawej onego stronie.

W wwdztwie bracławskiem:

Powiat Winnicki zajmował: najprzód obszar górnego dorzecza Bohu. od ujścia Sniwody (nieco wyżej) aż poniżę Krasnianki; wierzchowiska Murachwy (do Dniestru); dalej górny bieg Sobu i źródliska Uhorskiego Tykicza; nadto—prawy brzeg górnej Rosi (do Dniepru) z całym biegiem Roski.

Powiat Bradawski zaś rozciągał się na całem średniem dorzeczu Bohu, po ujście Siniuchy i Kodymy, (dotykając rubie-źem swym Uhorskiego Tykicza), a nadto na dorzeczu Dniestru, od ujścia Murachwy do Jahorłyka. Nominalnie do tego ptu zaliczało się i ,,Pole oczakowskie,” a nawet — przestwór między Siniuchą i Ihułem.

„Bole oczakowskie„jedysańskie” roztaczało się na dolnem międzyrzeczu Dniestru i Bohu, aż do morze., choć właściwie nie przekraczali Bracławianie ujścia Czyczaklei (do Bohu). Dzikie zaś pola po za Sinemi Wodami i Wysią, po laszłykach i Inhule, przynależność niegdyś zamku zwinogrodzkiego, teraz ,.wchody” Bracławian, tyle może przecież co i C-zerkaszan, sięgały właściwie nie wiele głębiej Martwych wód, może do ujścia Gnilego Jełańca (do Bohu) z jednej oraz Harmoklei (do Inhułu) z drugiej strony.

Powiat Zwinogrodzki stał się tylko nominalnym po zburzeniu zamku. Wobec poczucia jednak żywej potrzeby odbudowania go, utrzymywała się też i głucha pamięć dawnego obszaru Zwino-grodczyzny — „aż do lasów kaniowskich i granicy czerkaskiej.” (1570). Gdy atoli zamek nie powstawał, obszar ten podzielono 1584 r. etc. (jakeśmy to widzieli), na poły pomiędzy dwa sąsiednie wwdztwa, naznaczając za linię ich rozgranicza rz. Uhorski Tykicz. Zaszłych tam z biegiem czasu zmian dotykać tu nie będziemy. Zaznaczymy tylko, iż ze względu, nie tyle na wznowienie się w późniejszej dobie zwinogrodzkiego powiatu, ile— na potrzebę, w rozważanej przez nas epoce, ściślejszego nieraz wyróżniania, wschodniej dzielnicy ptu bracławskiego (od Udycza do Uh. Tykicza), będziemy dzielnicę tę, ogarniającą zachodnią ,,Zwinogrodczyznę” łącznie z dawną pustynią „Umąniem,” traktować jako obwód odrębny—„Zwinogrodzki” tegoż bracławskiego ptu.

3. Powierzchnia Powiatów i Województw.

Po wskazaniu powyźszem ukształtowania się rozległości, tak Ukrainy w ogóle, jak i składowych onej dzielnic—wwdztw, powiatów, obwodów, wypada nam z kolei przedstawić w datach liczbowych samą ich powierzchnię. Ale zanim do tego przystąpimy, uważamy za odpowiednie dotknąć uprzednio, w jaki też sposób zdobyliśmy podawane poniżej cyfry. Otóż zaznaczamy, iż pod tym względem trzymaliśmy się tejże samej manipulacyi co odnośnie Wołynia i Podola w t. XIX „Źródeł” (str. 7—10 wst.), dokąd zatem odsyłamy po szczegóły. W ogóle zaś oświadczymy tu, iż wszelkich zasadniczych pomiarów geograficznych dokonaliśmy i teraz podobnąź jak i tam drogą. A więc: za podstawę użyliśmy znów tak zw. mapę Chrzanowskiego, na której, podług naszych wskazówek, opartych tak na danych archiwalnych, jak i na wynikach ściślejszych badań i zestawień, mając nakreślone kontury, uskutecznił uprzejmie, przy pomocy planimetru Amslera, szczegółowe pomiary tenże prof. E. Klim. Przy czem uznaliśmy jednak za potrzebne odwołać się do najnowszych pomiarów geograficznych J. Strelbickiego, podanych w jego poważnej pracy pod t. „Superficie de rEurope’’ (i882); tembardziej, że stawało się to nawet niezbędnem dla nas tam, gdzie przy nieokreśloności granic, można było pewne obszary ukrainne, zestawiając je z powierzchnią odpowiadających im dzisiejszych powiatów czy dorzeczy, oznaczyć nieco wyraźniej—choć przybliżenie. Trzymając się zaś uprzedniego trybu, cyfry zdobyte w sposób powyższy porównywaliśmy podobnież z obliczeniami A. C. A. Friede-richa, który w dziele swem „Historisch-geographische Darstel-lung Alt — und Neu-Polens” (1839) podał wymiary powierzchni województw i powiatów rpltej w epoce jej upadku.

Odsyłając, dalej, czytelnika do tego cośmy w odnośnym przedmiocie już poprzednio (w t. XIX! wypowiedzieli, nie potrzebujemy tu już nic dodawać właściwie—nawet dotykać samego uzasadnienia naszych pomiarów i obliczeń. Nie potrzebujemy tłómaczyć, nakazywanego przez nieodparty obowiązek, prawa rozstrzygania samemu w razach wątpliwych, gdy chodziło o rozgraniczenia i onych następne wyniki. Ani—wskazywać nanowo na możliwą niedokładność samej naszej mapy (z przedpół wieku), która nam i teraz służyła za podstawę obrachowań. Ani też—uwydatniać mocniej względnej tylko wartości zestawiania danych, dla tak zmiennych, jak „ukrainne” powiatów etc. z epoki króla Stefana, z danemi tegoż miana powiatów z czasu upadku rpltej (u Friedericha). Chyba zaś natomiast zaznaczymy tylko jeszcze dobitniej, że mając z góry wymierzone i obliczone wszystkie starostwa i większe włości prywatne (a co będzie podanem w swojem miejscu—w t. XXII) i posiadając przez to tyle danych szczegółowych, mogliśmy przecie, przy odwoływaniu się do dzisiejszych obliczeń geograficznych (Strelbickiego), wprowadzać do rachuby, bez obawy o jakieś znaczniejsze usterki, ulomkowe też cząstki obecnie istniejących powiatów i t. p.

Ale przystąpmy do samych wykazów, jakie nam przedstawią poniższe tabele. W wykazach tych najprzód podajemy obliczenie powierzchni powiatów (resp. obwodów), następnie województw, a ostatecznie i całej Ukrainy, nie wyłączając też i jej „Pól dzikich.” Zestawiamy dane podług naszych obliczeń ogólnych na mapie z podobnemiż—wyprowadzonemi z podsumowania powierzchni dzisiejszych powiatów i ich cząstek u Strelbickiego oraz danemi ogólnych i szczegółowych obliczeń Friedericha. Z tern atoli zastrzeżeniem, iż sam proces podsumowywania cząstek składowych (ptów), dla większej tu zwięzłości, podamy też gdzieindziej (w t. XXII).

Posiadają tedy mil kwadratowych:

Wwdztwo kijowskie

Pt Owrucld.

Podług obliczeń naszych na mapie 279,n Podług powiatów dziś. u Streib. .    282,7a

Podług oblicń Fzeriedericha .    .    162,G6

Różnica nieznaczna, do 3-ch mil kw. zaledwie, jaką tu dostrzegamy pomiędzy naszem obliczeniem ogólnem na podstawie pomiaru na mapie jedynie a cyfrą powstałą z podsumowania danych Strelbickiego, dotyczących dzisiejszych ptów, nie powinna by nas uderzać. Policzyć ją bowiem wypada na karb niepodobieństwa utrzymania należytej ścisłości, gdy się poprzestaje, dla oznaczenia względnych cząstek odnośnych ptówy na branych ogółem ułamkach i liczbach, tym dopiero odpowiadających.

I ujemna ta strona przy naszych porównawczych obliczeniach musi się już wszędy i dalej ujawniać. Inaczej się rzecz ma z rażącą różnicą cyfry Friedericha: ta już bowiem jest wynikiem błędu zasadniczego przede wszy stkiem. Mniejsza już—o czem należy pamiętać—że pt owrucki za króla Stefana ogarniał inny obszar jak za Stanisława Augusta; ależ bo pilny ów zkądinąd badacz najwidoczniej wprowadzonym był w błąd co do samych granic, nie tylko ptu owruckiego z ostatnich czasów rpltej, ale nawet go, który dziś to miano nosi. Podaje on za wysoko jego powierzchnię i nie zalicza jej całej do obrębu dawnego powiatu —etc. etc,

Pt Żytomirski.

Podług obliczeń naszych na mapie 253,24 Podług powiatów dziś. u Streib. 255,83 Podług obliczeń Friedericha .    . 376,, ₅

Tu, jak widzimy, jeszcze mniejsza różnica pomiędzy oblicze niem naszem z mapy a podług danych Streib., bo tylko o 2,59 m. kw. Ale u Friedr. znów różnica uderzająca (o 123,51/) i znów oczywiście przedewszystkiem z powodu innego rozumienia zakresu granic ptu żytomirskiego; gdy się oto zalicza w jego obręb

(niesłusznie) znaczną część późn. ptu owruckiego a pomija zupełnie połowę berdyczow. (machnow.) etc. etc.

Że przyczyna główna rażącej różnicy cyfr Friedericha kryje się w jego odmiennem przyjmowaniu granic dwóch powyższych powiatów rpltej, widać najdowodniej ztąd, że gdy podsumujemy dane dwóch tych ptów: z jednej strony—wynikłe z obliczenia na mapie (279,₇₂-j-253,24~532,9G) z drugiej—podługFriedr. (162,G6-f- 376,75 = 539,41) otrzymamy liczby bez mała {o 6,ł5 różn.) też same.

Pt Kijowski.

Obliczenie powierzchni powiatu kijowskiego da się, z powodu znanej już jego rozciągłości, uskutecznić bardziej należycie, gdy poprzednio wykażemy w cyfrach rozległość części jego składowych. Dla tego też podamy tu najprzód tabelę powierzchni jego (wyżej już wskazanych) obwodów, dane dla której zdobyliśmy przez zsummomywanie odnośnych cząstek powiatów dzisiejszych podług obliczeń Strelbickiego.

Otóż posiadają mil kwadratowych obwody:

Czarnobylski | .    139,14 | Kaniowski . | .    190,25
Lubecki .    . | • 100,32 | Perejasław. . | •    330,03
Ostrzski .    . | .    234,25 | Mirogrod.^ . | .    225,4G
Kijowski .    . | •    217,₀₅ | Czerkaski | . 451,52
Białocerkiew. | • 125,53 | (Niż .    ,    . | 1,069,33

W ogóle zatem cały powiat kijowski — m. kw. 2,003,5i — bez Niżu.

Obszar ten przerzynał Dniepr na poły, w tym jednak stosunku, że prawa onego strona obejmowała m. kw. 740,₇₀ (u Frdr. 744,₃₈), lewa zaś 1,260,₈₇ (u Frdr. 1,237,GC); razem 2,001,₅₇. Zwrócimy przytęm uwagę, iż różnica drobna (o 1,₉₇), przy zestawieniu z cyfrą wyżej otrzymaną 2,003,₃₄, kryje się w niemożliwej ścisłości w ułamkach; z Frdr. zaś—w odmiennem przyjmowaniu granic etc.

Po ostatecznem podsumowaniu danych 3-ch powiatów wwdztwa kijowskiego:

Oicruckiego m. kw. 279,72 Zytomirskiego —    253,24

i Kijowskiego —    2,001,₃₇

otrzymamy dla całego wwdztwa 2,534,53 dodawszy zaś Niz —    1,069,₃₃

3,603,80*

W ogóle do 3,605 m. kw. powierzchni.

Wwdztwo bracławskie.

Pt Winnicki.

Podług obliczeń naszych na mapie 208,34 Podług powiatów dzisiej. u Strelb. 207,,G Podług obliczeń Friedericha .    .    143,₂₄.

Różnica pomiędzy naszem obliczeniem z mapy, a podług dziś. powiatów u Strelbickiego, wynosząca zaledwie l,l8 m. k. powstała oczywiście i tutaj, z powodu niepodobieństwa utrzymania ścisłości przy zaznaczaniu ułamków. Znacznie zaś odmienna cyfra Frdr. jest wynikiem odmiennego uznawania granic ptu Winnickiego (za Stan. Aug.).

Pt Bradawski.

razem z obwodem jego zwinogrodzkim.

Podług obliczeń naszych na mapie 419,S8 Podług ptów dziś. u Strelb. . . 422,58 Podług obliczeń Friedericha .    .    (508,SI)

Cyfry tu z mapy i z zestawień u Strelb. różnią się tylko o 2,₇o m. kw.; za to u Frdr. różnica uderzająca — ztąd, iż i w tym razie granice inaczej zaznaczane.

W ostatecznym tedy wyniku obejmuje;

pt Winnicki 208,3ł m. k. bradawski 419,8S (w obwod. bracławskim 292,00 zwinogrodz. 127,₂₂)

całe wwdztwo 628,₂₂ m. k.

Źródła dziejowe. Tom XX.

Nie licząc w to oczywiście (znaczniejszej części) „Pola ocza-kowskiego”, które z dorzeczem pustynnem Inhułu ogółem do 470 m. kw. obejmuje.

Cała tedy „Ukraina” ówczesna, dwa jej wwdztwTa razem ■wzięte, zajmowała przestwór mil kw. 3,162,₇₅ a nadto „Dzikie pola”, niżowe i oczakowskie — 1,537,₂₃; razem m. kw. 4,699,₉₈, do 4,700.

Z liczby zaś tej przypada na powiaty pasu zachodniego, lepiej zagospodarowane względnie, mian.: owrucki, żytomirski, winnicki i bracławski—1,163,₁₈ m. kw.

II.

LUDNOŚĆ.

I. Osady (w ogóle).

Ukraina, wzięta w rozległem nazwy tej znaczeniu—Kijów z Bracławiem—w ogóle nie przedstawiała nigdy czegoś jednolitego, jednostajnego, pod żadnym względem, poczynając od geograficznego jej upostaciowania. Sama Kijowszczyzna składała się z dwóch wielce różnych dzielnic, obejmowała i łączyła w sobie dwa terrytoryalne kontrasty: „Polesie” i „Pola”, połać od wieków stale zaludnioną i nowinne stepy, zdobywane wciąż na zagarniających je również bez przerwy koczownikach. Dodaj my ź do tego Bracławszczyznę—oprócz stepowej, dzielnicę nadto bardziej podolską obejmującą. Więc już ztąd najprzód, z konieczności, w charakterze też samych siedzib ukrainnych uderzające wielce przeciwieństwa: z jednej strony (jak na Polesiu) prawdziwie archaiczne zabytki staro-ruskiej nawet gminy, z drugiej (od Pól dzikich) zawiązki nowego zupełnie trybu wiejskich osad, z „kurzeni” uchodniczych, „pasiek” i z azyatycka osadzanych „chutorów” (khutr) powstających. Dalej w obec tych niezmiennych prawie warunków geograficznych zajmującej nas krainy, zaznaczały się odmiennie na jej powierzchni skutki oddziaływania żywych prądów czasu, w wyniku czego, jak naturalna, w tym samym pasie topograficznym, inaczej, co do charakteru osad onego, stały rzeczy na początku a inaczej pod koniec w. XVI-go, przed Unią i po jej dokonaniu. Nadto w ogóle, w całym ciągu w. XVI-go i długo później jeszcze znajdowała się Ukraina w stanie przejściowym, kiedy tu wszystko się przetwarza i wytwarza jeszcze, niema jeszcze nic ustalonego, unormowanego, wszystko w ruchu, w stadyum przeobrażenia. Tak się tam dzieje we wszelkich zakresach życia; nie inaczej też u samych podstaw bytu, w rodzinie i gminie. Jako skutek zaś współdziałania wszystkich tych przyczyn uderza nas u świtu w. XVII-go urozmaicenie pod tym względem nie do opisania. Jednocześnie oto widzimy tu stykające się z sobą, splatające się, krzyżujące, wszelkie postacie ustroju gminnego—siół i miast, wszelkie ich typy, od najbardziej szczątkowych, że tak pow. z prawieku—dworzyszcz, horodow, do słobod i chutorów najświeższej daty. Uderza roztaczający się przed naszemi oczyma wzorzysty obraz siedzib ludzkich wszelkich rodzajów oraz rodzajów tych wszelakich stopni, tak co do społecznego jak i gospodarczego ich charakteru. Wiele w tern samoistnego, oryginalnego, niepodobnego do wzorów, faktów, spotykanych gdzieindziej; chociaż nie jedno wspólne z trybem utrzymującym się jeszcze w owe czasy na Wołyniu i sąsiednim, poleskim, pasie Litwy.

Z natury rzeczy wypadało by nam dotknąć tu przedwstępnie przedmiotu tego szczegółowiej; potrzeba atoli większej zwartości w obecnym zarysie zmusza nas do odłożenia bardziej należytego rozwinięcia go na inne miejsce (do t. XXII-go). Tern słuszniej zaś, że tymczasem możemy się odwołać po części do uwag dotyczących tego zakresu faktów, jakieśmy już w poprzednich tomach naszych „Źródeł” (V, VI, XIX) podali.

Zaznaczymy tu jedynie, że w obec wskazanego wyżej urozmaicenia typów siedzib ludzkich, zmuszeni rozgrupować je dla systematyczności we dwa tylko działy, przenosimy nad zwykłe dla nich termina „wsie” i „miasta”, mniej określone—„osady” wiejskie i miejskie.

a. Osady wiejskie—ich liczba i stosunek do powierzchni.

Przy ubóstwie materyału archiwalnego, jaki posiadamy dotąd, przy jego ułomkowości pod każdym względem, kuszenie się

o cóś podobnego, jak obliczenie statystyczne liczby osad wiejskich na Ukrainie, w jakiejkolwiek bądź danej historycznej dobie rozważanej przez nas epoki, byłoby już hazardownem. W obec wytężonego ruchu osadniczego bowiem, niepokojonego, przerywanego, przez nieustanne najazdy koczowników, znoszące nieraz całe obwody, całe warstwy nowopowstających osad, niepodobna znaleźć nawet chronologicznego punktu oparcia się. Z drugiej strony: co w takich warunkach uważać za jednostkę statystyczną, mającą przedstawiać normalną osadę wiejską, wieś? Wszak niezależnie od ciągłej zmienności stanu tychże samych nawet osad, tyle to owych kategoryj—sioła, sieliszcza, ostrowy, pasieki etc. etc., które znów tak się z sobą zlewają, gdy tymczasem skrajne ich termina, jak sioło pełne i chutor tak dalekie znaczeniem od siebie! Zresztą, przy możliwości nawet doraźnej pewnego obliczenia ilości osad, w jaki sposób wykazać stosunek ich do powierzchni, gdy wszelkie oficyalne i nieoficyalne działy Ukrainy tak nieokreślone? Co najwięcej tedy, jesteśmy w stanie przedstawić przy-kładowie, stosownie do faktycznego zasobu posiadanych źródeł, w pewnych odstępach czasu, w pewnych miejscowościach— włościach, obwodach—dane, tyle obfite, tyle ścisłe, na ile je przynajmniej same te źródła nam podają. Dotyczeć zaś one mogą właściwie tych dzielnic Ukrainy tylko, które oddawna już były bardziej zaludnione albo pomyślniej od innych osadzone z biegiem czasu. Jak łatwo zrozumieć, za przedział historyczno-chro-nologiczny bierzemy unię'lubelską.

Otóż do epoki bezpośredniego zwierzchnictwa na Ukrainie Litwy, epoki z 'przed unii, posiadamy właściwie te tylko obficiej zgrupowane daty, jakie się znajdują w rewizyach ukrainnych zamków hospodarskich z połowy w. XVI-go, mian. z r. 1545 i 1552; więc też zatrzymamy się na tej dobie jedynie.

połaci zachodniej    połaci wschodniej

mozyrskim . | .    69 | czarnobylskim . | 32
owruckim | . 75 | ostrzskim .    .    . | 9
źytomirskim . | . 60 | kijowskim .    . | 30
Winnickim | .    48 | kaniowskim .    . | 26
bracławskim . | . 35 288 | czerkaskim .    . | 8 105

Znajdujemy tam r. 1552 (resp. 45) zaznaczonych siół i sie-liszcz łącznie—    w powiatach:

W ogóle na obszarze całej ówczesnej Ukrainy, razem z powiatem mozyrskim, do Kijowszczyzny wtedy jeszcze zaliczanym, siół i sieliszcz (pustek niby po siołach) zaznaczonych do 400 (393). Czy taki wykaz przecie odpowiada faktycznemu stanowi pod tym względem—rzecz inna.

Mimo swe widome braki atoli i strony ujemne, roztoczenie których szczegółowe pominąć tu musimy, nie jest pozbawionym wykaz powyższy i poważnego względnie znaczenia. Jeśli bowiem nie daje nam cyfr dokładnych, ostatecznych, to natomiast przedstawia możność wyraźniejszego unaocznienia sobie stosunkowego stopnia zasiedziałości, że tak powiemy, w osadach, pewnych pasów geograficznych, pewnych teorytoryalnych obrębów. Oczywiście, przy uwzględnieniu innych danych ubocznych. Rozejrzawszy się też pilniej widzimy, iż co do ilości osad —siół i sieliszcz, więcej ich stosunkowo w połaci zachodniej niż we wschodniej, w pasie północnym niż południowym; w powiatach—owruckim, żytomirskim, Winnickim, bracławskim nawet, jeśli wykluczymy onego pustynie,—,,Umarł” etc., niż na Podnieprzu; tam zaś —więcej w czarnobylskim i kijowskim do Rosi, niż w kaniowskim, a cóż dopiero w czerkaskim, gdzie już wcale siół niema, lecz sieliszcza i wchody tylko. Sioła pospolicie skupiają się koło zamków; w oddali większej od nich—już tylko sieliszcza i wchody w pustyniach. W przestworze stepowym po prawej stronie Dniepru, głębiej wysuwają się ku południowi osady na dorzeczu Uhorskiego Tykicza, już na Poboźu. Wogóle zaś wszędy pustynia, nad ziemią zajętą pod osady wiejskie i uprawę, stanowczo przeważa. Co zaś do samej wielkości siół, największe spotykamy w pow. Winnickim: o 40, 80 dymach—i wyżej.

Odnośnie epoki po unii ograniczeni jesteśmy, mimo postęp czasu, podobnież jak i w dobie poprzedniej, na bardzo szczupły tylko materyał. Tak, dla przeciągu 30-lecia po unii, zamykającego wiek XVI-ty, posiadamy (wydawane w tomie obec.) właściwie dwa tylko poważne źródła urzędowe: najprzód ,,Regestra” zamków oraz poboru z miast etc. wwdztwa kijowskiego z lat 1570—72 tudzież ,,obierania ludzi na służbę wojenną” 1579 roku z wwdztw kijows etc., a potem ,,Reg. wybierania poborów ziemi kijowskiej” z r 1581. I już bezpośrednio nic nadto. Ale mate-ryały pierwszej grupy dotyczą danych innego zakresu — i tylko przy zamkach północnej połaci Kijowszczyzny znajdujemy

podane poimiennie ciążące (1571, 79) do nich sioła. Główną więc podstawą, a względnie jedyną nawet bezpośrednio, obliczeń ilości etc. osad wiejskich w Kijowszczyznie końca XVI-go w. być może, i będzie, wykaz poborowy z r. 1581. Co więcej—osad włości prywatnych tylko, panów tak duchownych jak świeckich, bez królewszczyzn wcale. Zatem wykaz ogarniający jedynie przestwór tak rozległy jak dalece w owym czasie, przed upoważnieniem r. 1590 rozdawania pustyń na dziedzictwo, własność prywatna sięgała. Przestwór—starej (poleskiej) Kijowszczyzny do dorzecza Rosi, z wązkim pasem nadbrzeżnym za Dnieprem do ujścia Trubeźy, stanowiący wyłączniej powiaty: owrucki, żytomir-ski, były czarnobylski oraz późniejszego kijowskiego pow. obwód kijowski właściwy; obszar koło 900 m. kw. zaledwie.

Na tym tedy obszarze znajdujemy zaznaczonych w owym spisie poborowym z r. 1581 wsi prywatnych do 290, eo by dawało i-dną wieś ogółem na mil 3 przybliżenie. Z tych 290 dało by się zaliczyć: na pt owrucki wsi do 125, (bez 10 Ubort.) zatem (przy 280 m. k. jego powierzchni) 1 wieś na m. k. 2,a; na pt żytomirski wsi 65, zatem (przy 255 m. k.) 1 wieś na m. 3,₀; na b. pt czarnobylski wsi 48, więc (przy 140 m. k.) 1 wieś na m.— do 3; nakoniec, na obwód kijowski wsi 52, więc (przy—lc. 220 m. kw.) 1 wieś na m. 4,₂. Lecz po rozejrzeniu się pilniejszem, łatwo postrzegamy, iż dopuścilibyśmy się niemałego błędu, poprzestając na takim liczbowym wywodzie. Otóż, najporządniej podane tu osady wiejskie powiatu owruckiego, a jednak i tu nie bez braków; dość tu wskazać na sioła bojarów’, tak ,.owruckich” właściwie, jak i „Zauszan,” podane w „reg.” 1571 oraz 1579 r.— i w liczbie daleko znaczniejszej i dokładniej. W pow. źytomirskim pominięte całe włoście, tak naprz.: cudnowska i romanowska kst Ostrogskich, zajmujące razem 55 z górą m. k., na którym to obszarze, już r. 1585 liczono 2 miasta i 45 wsi; późniejsza berdy-czowslca etc. Tyszkiewiczów, razem do 3o m. k., w której zapisano jedne Słobodyszcza, gdy już w r. 1552 było w niej 6 osad, w r- x593 zaś 4 mstka i do 20 wsi; pomijając już pomniejsze, jak Czerniachów Niemiryczów i inne. Co uwzględnione, zmieniłoby nie pomału i stosunek ilości wsi do powierzchni powiatów. Podobneż, choć w mniejszym znacznie stopniu, opuszczenia w obwodach czarnobylskim i kijowskim. Skutkiem czego można by liczbę osad wiejskich prywatnych starej Kijowszczyzny podnieść (za r. 1581) znacznie wyżej 300, tak źe następnie wypadła by tam napewno i 1 wieś prywatna mniej niż na 3, może na 2,₃ m. k. Stosunek zaś ten nie wiele by się już zmienił i w ogóle, gdybyśmy tu dodali nadto wsie królewskie, ponieważ trzy starostwa zajmującego nas obrębu, mian. owruckie, źytomirskie i kijowskie, były już do tego stopnia uszczuplone, iż do zamków tamecznych ciężyło teraz po kilka wsi zaledwie. Czy więc dałoby to na 900 m. kw. aż 350 wsi w ogóle—rzecz wątpliwa.

Dodamy nadto, iż połowa conajmniej wsi ówczesnych poleskiej Kijowszczyzny należy już do potężnych latyfundyow, których część znaczną dobra duchowne stanowią. Z tych: dobra monasteru pieczarskiego obejmują wsi 16, mnstru pustyńskiego 10, metropolii 9; zaś—kapituły wileńskiej 12, biskupów wileńskich włość uborcka (zaliczana jeszcze 1581 do Kijowa) 10, lecz biskupów kijowskich—jeszcze 3 wsie tylko. Z panów zaś świeckich: ksta Ostrogscy posiadali we włości baraszskiej tylko, bez Cudnowa etc. wsi 14, ksta Wiśniowieccy 10, ks. Prońscy 8; dom Charlę-skich wsi 17, Kmitów 13, Oblizarowie 8, Jelce 7, Proskurowie 7, Hornostaje 5, Woronicze 5. Ile mogli posiadać Tyszkiewicze, Niemirycze, Iwaszencewicze i inne możne domy—nie podano. Reszta siół rozproszona pomiędzy mniej zamożnych ziemian— po kilka, po jednem; nie mało zaś, jak wsie bojarów owruckich naprz., stanowiły wspólną dziedzinę całych rodów.

Przypominamy tu jeszcze, że w owym wykazię poborowym z r. 1581 podane są tylko wsie, sioła—sieliszcz etc. już tam nie spotykamy, chociaż nie mało tu „siół” o 1 „osiadłym” tylko. Wogóle zas osady wiejskie ówczesne, nie wielkie: przeciętnie mniej 10 dymów „osiadłych” oraz tyluż zagrodników. Są jednak i znaczniejsze sioła na głębszem Polesiu, nieraz do 40 osdł. Zestawiając dane reg. pobor. 1581 r. z podobnemiż rewizyi 1552 widzimy, iż po upływie lat 30-stu, przedewszystkiem pobliźsze okolę samego Kijowa, zarówno z prawej jak i z lewej strony Dniepru, znacząco już, po dawnych spustoszeniach, na nowo się ożywiło. Że królewszczyzn pobór ten nie dotyka, nie dotyka zatem i całej połaci stepowej kijowskiego wwdztwa, gdzie właśnie królewszczyzny najszerzej zalegały. Nie było i tam już przecie bez osad wiejskich w dobrach prywatnych, osobliwie w obwodzie zamku kaniowskiego, gdzie takowe już r. 1552 zaznaczone spotykamy; ale wszystko to pominięte.

Co zaś do wwdztwa Bracławskiego: to już nie posiadamy wcale żadnych dotyczących je urzędowych źródeł, wyjąwszy reg. wojennego z r. 1579; co nam też odbiera prawo robienia doraźnych nawet zestawień, gdy z regestru tego dowiadujemy się jedynie, że przy zamku winnickim liczyło się wsi dużych 7, przy bracławskim zaś nie było już żadnej.

W ostatniem 20«leciu w. XVI-go, przy wzbierającem bez przerwy prądzie osadniczym na Ukrainie, zajść musiała nie małej doniosłości zmiana, co do stopnia zasiedziałości w ogóle i liczby osad, w obrębie tego nawet pasu Kijowszczyzny, którego reg. pobor. 1581 r. wyłączniej dotyka. Można o tem wnioskować bez pochyby już choćby tylko zestawiając oderwane daty odnośne rozproszone tak w ówczesnych aktach trybunalskich (Zrd. t. XXI) jak i dostępnych nam inwentarzach archiwów prywatnych. Drogą tą przychodzimy do przekonania, że ilość wsi północnej połaci Kijowszczyzny dałoby się podnieść u schyłku w. XVI-go z 350 na 450, co przy 900 m. k. owego obszaru (nb. bez Lubcza i Ostrza) wskazałoby 1 wieś na 2 m. k. tylko. O połaci zaś stepowej: i teraz jeszcze wiadomości niewiele, gdy nawet żadnej lustracyi z owego czasu nie posiadamy.

W Bracławszczyźnie, dla której od połowy w. XVI-go (1545) nie mieliśmy zgoła prawie danych osadnictwa dotyczących, trzeba przypuszczać podobnież, w wyniku zestawień choćby tylko oderwanych dat archiwalnych, po upływie półstolecia postęp bardziej może jeszcze znaczący. Oczywiście stosuje się to wyłączniej do północno-zachodniej dzielnicy wwdztwa; ilość wsi atoli nie dała by się i w tej dzielnicy obliczyć napewno. Co zaś do ich gęstości: owe 7 wsi sstwa Winnickiego (1579) wskazywałyby przy 8,, 1 m. k. powierzchni onego 1 wieś na m. k. 1, i-na tej przynajmniej krawędzi Bracławszczyzny.

W ostatecznym wyniku, nie wiele tedy cośmy zdobyli odnośnie osad wiejskich w ogóle Ukrainy XVI-go w. Zmusza to nas zatem do przekroczenia kresu onego, by następnie, oparłszy się o dane obfitsze początku XVII-go w., zapełnić (ile by to się dało) dat poprzednich braki. Tembardziej, gdy nadto przekroczenie takie nastręcza nam sposobność zdobycia sobie dość już jasnego wyobrażenia o stanie zasiedlenia i liczby samej osad w pierwszej ćwierci w. XVII-go; w czem właśnie znaleźlibyśmy jakby reasumcyę całej pracy osadniczej pierwszego półstole-cia po unii.

Istotnie, jakkolwiek i źródła odnośne, w przedmowie już zaznaczone, owe lustracye, taryfy, akta trybunalskie etc. z pocz. w. XVII są podobnież pełne braków, dają one nam przecież materyał do nakreślenia sobie, co do ilości też osad wiejskich i ich stosunku do powierzchni, pod koniec pierwszej ćwierci XVII-go w, dość wyraźnego obrazu. Rozwinięcie atoli tego obrazu odkładamy na inne miejsce (do t. XXII), tu poprzestaniemy jedynie na podaniu samych wyników naszych zestawień i rozważań. Przedwstępnie jednak obowiązani jesteśmy wskazać, jaką drogą zdobywaliśmy i zdobyliśmy zaznaczone ostatecznie w tabeli odnośnej cyfry. Otóż, jak łatwo się domyślić, najprzód wszelkie możliwe dane geograficzue zaznaczaliśmy na naszej mapie, a dopiero już potem, mając je w ten sposób dotykalnie unaocznione, przystępowaliśmy do zasadniczych obliczeń: włość po włości, obwód po obwodzie, po powiecie powiat etc. Dla przykładu podamy tu po jednym choć wzorcu dla wwdztwa. Wybieramy dwa zachodnie powiaty bardziej zaludnione: w wwdztwie kijowskiem żytomirski, w bracławskiem zaś Winnicki.

W pow. żytomirslcim oto przedstawia się nam stan rzeczy w postaci nast.:

W powiecie tym, poczynając od północno-zachodniej onego krawędzi, na wierzchowisku Uszy oraz dorzeczu Tyni wpadającej do Słuczy, w działach włości baraszskiej, zwia-helskiej (Niesoloń) kst Ostróg, oraz Czartolisczyźnie (Puliny), na przestrzeni 32,73 m. kw., przy 4-ch większych miasteczkach, wsi 15 tylko, więc 1 wieś na m. 2,a. Lecz zaraz we włościach tychże kst Ostrogskich głębiej ku południowi, po prawej stronie Słuczy rozciągających się, mian. romanowskiej i cudnowskiej, znajdowało się, jak’eśmy to widzieli wyżej, już pod koniec w. XVI-go, na przestworze m. kw. 55,21: k. 2 mst., wsi 45, zatem 1 wieś na m. 1,5; która to liczba po upływie lat 40 nie wiele się już pewnie pomnożyła, wzmogły się tylko wsie dawniejsze—czemu przyświadczają nawet poniesione od Tatarów r. 1619 (Zrodł. t. XX, str. 98) straty ciężkie. Mocniej jeszcze osadzony obręb grupy włości pomniejszych, na wierzchowiskach Irszy, Trościanicy i Kamionki, który obejmuje Hreźany, Toporyszcza, Czerniachowo,

Wilsk; tu na obszarze do 40 m. kw.: 5 mst więk. i wsi ze 45, co daje 1 wieś na m. o,₉. W obrębie leżącym od powyższego na wschód, na dolnej Irszy i średniej Teterwi a przytykającym już do kijowskich rubieży, gdzie wśród drobnych majętności ziemiańskich widzimy jako znaczniejsze włości —malińską Jelców i rado-myślską monasteru pieczarskiego, znajduje się na obszarze do 40, m. kw., przy 5 mst.—wsi ze 40, co dałoby 1 wieś na m. 1, a więc znów prawie jak w obrębie poprzednim. Rozciągający się dalej ku południowi, a wyżej po Teterwi, aż ku cudnowskim rubieżom, obręb, ogarniający oprócz sstwa źytomirskiego włoście ziemian • skie: korysteszowską, trojanowską, tulińską, posiada na przestworze do 35 m. kw., przy 5 mst., wsi ze 35, zatem 1 wieś na m. 1. Wyżej jeszcze na dopływach Teterwi, w dobrach domu Tyszkiewiczów, z Berdyczowem, Rodnią, Białopolem etc., zajmujących do 30 m. kw., dokoła 6 mst., wsi ze 25, więc 1 wieś na m. i,₂— co wskazuje na nieznaczne tylko przymnoźenie, po latach 30, (od 1593) ilości wsi, które same w tym przeciągu czasu mogły się podnieść niewątpliwie. Nakoniec w pasie, który oddziela dobra powyższe (berdyczowskie) od ptu kijowskiego, a ogarnia włoście drobniejsze jak Kotelnia, Niechworoszcz, Zerdelew, Białołowka, na przestrz. m. kw. 18, przy 4 mst. więk., wsi ze 16, zatem 1 wieś na m. 1.,. W ogóle tedy w pow. źytomirskim, na obszarze m. kw. 253.24, wsi 200 z górą, czyli 1 wieś na m. i,₂.

W powiecie zaś Winnickim:

W północno-zachodnim narożniku onego najprzód, jaki stanowi tak zwany „grunt śniwodzki” z dorzeczem Pustoty t. j. włoście Pików i Janów, na przestrzeni 2i.0ł m. kw., dokoła 5 mst, wsi przynajmniej z 15, zatem 1 wieś na m. kw. i,₄. Dalej w ogarniającej dorzecze Desnicy włości przyłuckiej kst Zbarazkich, razem z drobniejszemi tamże dobrami, na obszarze 20 z górą m. kw., przy 5 mst., wsi ze 12, więc 1 wieś na i,₀ m. Za to w obrębie sstw Winnickiego i lityńslciego, razem z przedziela-jącem je pasmem dóbr dawno już ziemianom rozdanych, na obszarze m. kw. do 20, dokoła 2 mst król., wsi też ze 20, zatem 1 wieś na 1 m. k. Stosunek zaś ten jeszcze podnosi się wyżej w dzielnicy tegoż powiatu rozciągającej się między sstwem win-nickiem i włością kraśniańską oraz granicą wwdztwa podolskiego i włością niemirowską, gdzie na przestrzeni m. k. 25 jakich występuje wsi ze 30, obok 4 mstk znaczn. (Braiłow, Tywrów, etc.), więc i wieś na m. k. o,₇—podobnie jak w sąsiednich sstwach podolskich chmielnickiem i barskiem przed laty 35-ciu. W południowo-zachodnim narożniku ptu Winnickiego, który wytwarza włość kraśniańską z Murachwą i drobniejszemi dobrami na górnym biegu rzeki tej nazwy, na obszarze m. kw. ze 26, obok 6 mstek wsi z 15, gorzej zatem niż w narożniku północnym, bo 1 wieś na m. i.₇. We włości niemirowskiej zato stosunek znacznie lepszy: tu nam. k. 9,₅₂, przy 1 mst. wsi z 10, więc 1 wieś — mniej nawet jak na 1 m. kw. Zwróciwszy się teraz ku wschodniej połaci ptu Winnickiego —widzimy na gór. Sobie, w obrębie ogarniającym włość lipowiecką kst Ostrogskich, razem z taśmą drobniejszych dóbr ziemiańskich na dorzeczu Rosochowatej, na przestrzeni m. k. 16, obok 2 mstk więk., wsi do 10, co da 1 wieś na m, i,₂. Mocniej nieco osadzony obszar dorzecza średniego Sobu, razem z wierzchowiskami Uhorskiego Tykicza, jaki stanowi grupa włości drobniejszych—Kalnik etc., gdzie na prz. jakich 20 m. kw., dokoła 5 mstek, wsi z 15, więc 1 wieś na m. i,₃. Na dorzeczu Rośki, z Żywotowem etc. na m. kw. koło 10, obok 3 mstek, wsi ze 6, zatem 1 wieś na m. i,₂. Na dorzeczu zaś górnej Rosi, z Pohrebyszczami etc. na prz. m. kw. 12 jakich—2 mstka oraz wsi z 10, co da 1 wieś na m. i,₂. Nareszcie w rozległej włości tetyjow-skiej kst Ostrogskich, 26,₃₈ m. kw. ogarniającej, mst 3, wsi z 8, tedy 1 wieś na m. 3 ₃. Ogółem w pow. Winnickim: nam. kw. do 210, wsi ze 150, co daje 1 wieś na m. i,₄.

Poczem spieszymy zastrzedz się jednak, że powyższe obliczenie, drogą zestawień rozproszonych danych dokonane, uległoby w wywodzie swym ogólnym zmianie bardzo znaczącej na rzecz wsi, gdybyśmy przyjęli u podstawy onego pewne jeszcze, choć tylko ułomkowe, wskazówki, jakie znajdujemy we własnych naszych źródłach (t. XX, str. 123). Mianowicie—gdybyśmy przyjęli bezwarunkowie, zaznaczoną ogólnikiem ilość wsi, wypisaną z kwitów poborowych, dotyczących 4-ch, znajdujących się w pow. Winnickim włości kst Zbarazkich: przyłuckiej i pohrebyskiej oraz niemirowskiej i źywotowskiej — u samego już świtu w. XVlI-go. Otóż podano tam pod r. 1602: dla włości przyłuckiej liczbę wsi 29, co przy 14,₃₉ m. k. jej obszaru dało by 1 wieś—tylko na m. o,₃; dla pohrebyskiej, przy m. kw. 10,₃₄, wsi 27, zatem 1 wieś na m. o,₄; w niemirowskiej, na 9,₅₂ m. kw., wsi 31, to jest 1 wieś na m. o,₃ nawet; w źywotowskiej zaś, na m. kw. 6,₂₀, wsi 11, czyli i wieś na o.s m. kw. W porównaniu z obliczeniem naszem przewyższało by to ilość wsi, jakich my dopatrzyliśmy w tychże włościach, o 3 do 4 razy więcej. Fakt uderzający, który potrzebuje wyjaśnienia. Damy je też do pewnego stopnia, gdy zgodzimy się z góry, że dane owe kwitów poborowych, bez wątpienia faktyczne, wyrażają przecie nie ilość „wsi” ściśle branych, lecz osad w ogóle w pewnych włościach, razem i miasteczek i chutorów wszelakich, jakie w podsumowaniu zostały również pod ogólną nazwą „wsi” podane. Nadto, co do szczegółów: wprawdzie ilość „wsi” należących do Przyłuki mieściła się zapewne cała w obrębie przyłuckiej włości; ale prawdopodobnie pomiędzy wsie „należące” do Pohrebyszcz zaliczono tu, jak to istotnie miewało miejsce później, i osady znajdujące się w pasie przyległym po lewej stronie Rosi, już w wwdztwie kijowskiem urzędowie (Rohacze etc.). Podobnież cyfra wsi należących do Niemirowa obejmuje napewno i osady rozrzucone po za obrębem właściwym jego włości, jak naprz. Peczara na Bohu etc. w powiecie już bracławskim; do Żywotowa zaś—i osady „gruntu gniłorudzkiego,’” czyli późniejszej włości monasterzyskiej, u rębów samej „Zwino-grodszczyzny.” Mimo uwzględnienia tego wszystkiego przecież pozostanie zawsze jeszcze pewna różnica pomiędzy naszem mini-malnem obliczeniem wsi owych 4-ch włości, a zredukowaną nawet ich liczbą podług kwitów. Nie idziemy tu jednak na teraz dalej po nad to zaznaczenie. Wskazówki taryfy z r. 1629 co do ogólnej liczby „dymów” każdej z owych włości (w przyłuckiej 1,456, pohrebyskiej 7,514, niemirowskiej 2.294 i źywotowskiej 1,659) są bardzo ważne, ale i te kwesty i nie rozwiązują. Z czasem gdyby się zdarzyło wykryć dane bardziej szczegółowe, ośmieliło by to nas do rozszerzenia i samej podstawy obliczań, względnie pewnych, przypuszczalnie więcej już zaludnionych miejscowości; inaczej—wolimy stać przy minimum.

Rozumiemy, iż na ten raz dość będzie poprzestać na dwóch powyższych wzórcach, po jednym na wwdzto, dla wskazania, jaką drogą dochodziliśmy do zdobycia we wszystkich z kolei powiatach i obwodach Ukrainy danych, odnośnie przybliżonej, minimalnej ilości osad wiejskich na ich przestworach oraz stosunku ich do powierzchni. Rezultat zaś ostateczny naszych zestawień i obliczeń podamy tu w nast. tabeli:

Osady wiejskie

(k. 1625 r.).

W powieciej*esp. obwodzie. | Na mil. kw. | Wsi. | 1 wieś ua mil. kw.
|  | Owruckim | 280 | 180 | 1,5
| '5? G U | Zytomirskim . | 255 | 200 | 1,2
| O c | Lubeckim.    . | 100 | 85 | 1,2
| o |  |  |  |
6 | CU | Czarnobylskim | 140 | 100 | 1,4
bo | aS |  |  |  |
3 C/3 | O O- | Kijowskim . | 217 | 145 | 1,5
ź o |  | Ostrzskim .    . | (87) | 35 | 2,5
W |  |  | 1,075 | 745 | 1,4
a Ź |  |  |  |  |
N 'O | 'a? £ | Białocerkiews. | 125 | 110 | 1,2
5= £ | o c -a | Kaniowskim . | (100) | 85 | 1,1

a

r±rl

G

a.

Czerkaskim .

(325)

80

4,1

| O CU r*H | Perejasławsk. | 330 | 65 | 5,0
| CU | Mirogrodzk. | 225 | 30 | 7,0
|  |  | 1,110 | 375j | 3,2
|  | Ogółem | 2,185 | 1,115 | 1,9
c\3 £ | C/3 £ | Winnickim . | 208 | 150 | 3,4
N | ctf r^H o | Bracławskim . | 292 | 105 | 2,7
£ | aS |  |  |  |
£ | PQ | Zwinogrodzk. | 127 | 30 | 4,2
|  | Ogółem | 627 | 285 | 2,2
W obydwóch wwdztwach razem + | 2,810 | 1,400 | 2,0

Jednem słowem, pod koniec pierwszej ćwierci w. XVII-go, w dwóch województwach ukrainnych, liczba wsi (z większymi chutorami) dochodziła: w kijowskiem 1,115, w bracławskiem 285, razem do 1,400, nie licząc oczywiście drobnych rozproszonych po przestworze stepowym osad, wciąż powstających i znikających, o przypuszczalne określenie ilości których, w pewnej danej historycznej chwili chociaż by, nawet i kusić się nie wolno.

Rozpatrując się w danych powyższego wykazu, nie trudno dostrzedz w nim faktów ogólniejszego też charakteru. Oto widzimy najprzód, że wwdztwo kijowskie, bez onego „pól dzikich”, posiada przeciętnie gęstsze nieco osady wiejskie niż wwdztwo bracławskie. Dalej, że połać jego północna lepiej jest znacznie osadzona od połaci południowej. W pierwszej z tych—najgęściej zasiadłe obwody stanowią: lubecki i żytomirski, potem czarno-bylski a dopiero owrucki i kijowski; w drugiej zaś, stepowej— dzielnica (uwzględniona tu) obwodu kaniowsko-korsuńskiego tudzież cały białocerkiewski, źytomirskiemu co do gęstości wy-równywający. Wwdztwie bracławskiem: powiat Winnicki lepiej osadzony od bracławskiego, lecz pierwszy równa się dopiero z czarnobylskim, drugi słabszy od ostrzskiego. W porównaniu z sąsiedniemi wwdztwy wołyńskiem i podolskiem okazuje się, że żaden z obwodów ukrainnych nie doszedł jeszcze k. r. 1625 nawet do takiej normy, jaką się cieszyły w ogóle tamte już 40 lat pierwej; dość wskazać, że gdy tam zaznaczaliśmy ilość wsi na 1 mili kw. (2), tutaj pytamy przeciwnie—na ile mil kw. jędna wieś przypadnie.

Stosunek zaś względny liczebnie osad wiejskich podług ich, przynależności do pewnych kategoryj dóbr przedstawi w cyfrach zaokrąglenie przybliżonych nast. tabela:

Osady wiejskie

(k. 1625 r.).

Podług kateg. ich przynależ.

|  |  | Razem | Król. | Duch. | Prvw.
| W pow. resp. obw. |  |  |  |  |  |
| ilość | % |  |  |  |
|  |  |  | ilość | u/o | ilość | °/o
|  | Owruckim . | 180 | 30 | 16,7 | 40 | 22,2 | 110 | 61,i
| ‘5? c | Zytomirsk. . | 200 | 10 | 5,o | 30 | 15,o | 160 | 80,o
| o o G | Lubeckim . | 85 | 40 | 47,o |  |  | 45 | 52,4
o' bc | •O | Czarnobyls. |  |  |  |  |  |  |
| 100 | 5 | 5,o | 25 | 25,o | 70 | 70,o
3 | o | Kijowskim. | 145 | 10 | 6,8 | 60 | 41,3 | 75 | 51,7
£ | o O. |  |  |  |  |  | 14,2 |  |
#o | Ostrzskim . | 35 | 10 | 28,5 | 5 | 20 | 57,4
3* a |  |  | 745 | 105 | 14,o | 160 | 21,4 | 480 | 64,4
& 'M | #E7> |  |  |  |  |  |  |  |
N * | 0 £ o | Białocerk. . | 110 | 65 | 59,o |  |  | 45 | 41,1
£ | "g a | Kaniowsk. . | 85 | 60 | 70,5 |  |  | 25 | 29,5
| O CU | Czerkaskim. | 80 | 50 | 62,5 |  |  | 30 | 37,5

• H

O

cś

r»H

Perejasław.

65

2538,7

40

61,3

| O | Mirogr.od. . | 30 | 30[ioo,o |  |  |  |
|  |  | 370 | 23062,1 |  |  | 140 | 37,8
|  | Ogółem | 1,115 | 335 | 30,o | 160 | 14,13 | 620 | 55,6
a ź -(-> | £ | Winnickim. | 150 | 15 | 10,o |  |  | 135 | 90,o
N £ | rM O cd | Bracławsk. | 105 | 10 | 9,5 |  |  | 95 | 90,4
& | PQ | Zwinogrodz. | StiO ² 30 |  |  |  |  | 30 | 100,0
|  | Ogółem | 285 | 25 | 8,7 |  |  | 260 | 91,5
W obydwu wwdztwach + | 1,400 | 360 | 25,7 | 160 | 11,4 | 880 | 62,8

Rozważając dane powyższej tabeli, chód tylko w zaokrąglonych liczbach przedstawione, widzimy, iż pod koniec pierwszej ćwierci wieku XVII-go ilość wsi prywatnych w obydwu wwdz-twach przeważa już dwakroć niemal liczbę razem wziętych królewskich i duchownych. Wsie królewskie stanowią tylko 25% ogółu wsi na Ukrainie; duchowne nie o wiele przewyższają 10°/₀. Wsie duchowne nadto znajdują się tylko w pasie od wieków zasiedziałym t. j. w północnej połaci Kij o wszczyzny, gdzie stanowią 2o°/₀ z górą. Wsie królewskie najliczniej występują (z powodu zamieszczonych w tej kategoryi chutorów kozackich) w jej połaci południowej, gdzie stanowią 30°/₀, zaś 60°/₀ z górą ich ogółu; najsłabiej zaś w Bracławszczyznie, gdzie nie dają nawet io0,₀. Wsie prywatne najsilniej rozsadowione względnie w wwdztwie bra-cławskiem, gdzie ilość ich przekracza 90°/₀, choć tylko 30°/₀ ich ogółu; najsłabiej—w połaci południowej Kijowszczyzny, gdzie 4O°/0 nie dochodzi, ogółu zaś i 16°/₀ nie stanowi. Bezwzględnie biorąc najwięcej zatem wsi prywatnych w północnej połaci kijowskiego wwdztwa, gdzie ich niemal 4 razy tyle co w połaci południowej, a blizko dwa razy tyle co w Bracławszczyznie. Przechodząc obwodami i biorąc liczby bezwzględnie, widzimy, iż wsi królewskich najwięcej w obwodach: białocerkiewskim, kaniowsko-kor-suńskim; najmniej—w czarnobylskim; w zwinogrodzkim zaś (województwa brach) wcale ich niema. Wsi duchownych—najwięcej bezwzględnie w obwodach: kijowskim, potem owruckim i źyto-mirskim. Wsi prywatnych—najwięcej: w pow. źytomirskim, potem Winnickim, owruckim i obw. białocerkiewskim.

b. Osady miejskie—ich liczba i stosunek do powierzchni.

O miastach ukrainnych w. księstwa litewskiego z epoki przed unią 1569 r. wiemy tyle tylko, ile nam rewizye zamków hospodarskich z r. 1545 oraz 1552 podają. Miasta owe są to, jedynie ściśnięte okolą tych że zamków samych; więc tyle ich było ile zamków królewskich, z dodatkiem paru z nich oddanych niedawno na własność prywatną. A zatem, jeśli tu je sobie zechcemy przypomnieć, były to, oprócz sędziwego Kijowa: Mozyr do tego ukrainnego ogniska jeszcze wtedy ciążący, Owrucz, Żytomierz, Cudnow oddany kstom Ostrogskim, Czarnobyl—Kmitom

Źródła dziejowe. Tom XX.    D

Lubecz od Czerniehowa oderwany oraz wznowiony Ostrz na Dnieprze niżej Kijowa—Kaniów z Czerkasami, na Bohu zaś— Winnica i Bracław. Następnie przybyła jeszcze do tej liczby Białacerkiew; ale już nic nadto. O jakichś miastach prywatnych, dawniej—przed Cudnowem i Czarnobylem—książętom czy ziemianom nadanych, nic właściwie nie wiemy: chyba że to będą ogniska znaczniejszych włości poleskich, naprz. Brahin, Olewsk i może parę innych jeszcze. Zrozumiałe to zresztą: epoka to przejściowa—stare „horody” ustępują miejsca „zamkom” hospo-darskim, na „miasta” w ściślejszem znaczeniu jeszcze pora nie przyszła, poczynają powstawać one dopiero po unii.

Nawet w ciągu zamykającego w. XVI-ty 30-lecia po unii, o ile o tern z danych wyraźnie zaznaczonych, sądzić mamy prawo, nie prędko osady miejskie, z horodyszcz i siół dotychczasowych, poczęły urastać. Zresztą posiadamy wskazówki co do znaczniejszych jedynie. Tak naprz. w wwdztwie kijowskiem przybywa do znanych nam z przed unii miast królewskich r. 1584 Korsuń, w lat 10 potem Perejasław; powstają w dobrach duchownych— r. 1585 Wasylków, 1594 Chwastów; w dobrach prywatnych zaś spotykamy już, jako miasta i miasteczka—1577 Barasze, 1581 Brahin, Weledniki, Korostyszew, Chodorków, Słobodyszcze, 1591 r. za Dnieprem—Łubny, Piratyn, 1593 Berdyczew, 94—Wołodarkę, Antonów, 95—Piątek. W wwdzłwie zaś bracławskiem: 1591 r. Niemirów, 92 Kunę, 94 Krasne, Pików, Przyłukę, Pohrebyszcze, Brahiłów, 98 Tetyjow, 99 Żywotów, 1590 nawet Worobijówkę. Oczywiście mogło ich powstać drugie tyle i więcej w tym przeciągu czasu, cóż—kiedy po temu wyraźnych wskazówek nie posiadamy; zato nagły przyrost osad miejskich w następnej epoce dowodnie wskazuje, iż znaczna ich część istniała w zawiązku już pod koniec w. XVI-go.

Po latach 50 od unii, u schyłku pierwszej ćwierci wieku XVI-go, istotnie, cały przestwór dwóch naszych wwdztw, wyjąwszy ich pola dzikie, okryty miejskiemi osadami. Znamy też je, bez mała chyba, wszystkie prawie z ich nazw, co więcej—nieraz wielorakich nawet. Rozumiemy to należycie, iż dla unaocznienia samych podstaw dalszych naszych uwag, osad tych w ogóle dotyczących, wypadało by je poprzednio, podać tu chyba, z odpowiedniemi wskazówkami, wszystkie, w takiej pełni, jaką tylko drogą zestawień zdobyć możemy; ale zabrało by to nam za wiele miejsca. Odkładając tedy wykaz odnośny do tomu XXII-go i poprzestając tymczasowo na zaznaczeniach w spisach alfabetycznych miejscowości, tak pod koniec obecnego jak i XXI-go tomu, przystępujemy tu wprost do przedstawienia zdobytych przez nas odpowiednich danych w nast. tabeli.

Uprzedzamy zarazem, iż zaznaczone tam klasy mają wyrażać osady miejskie, posiadające:

Klasa I-sza—wyżej 500 dymów,

Nadto jeszcze znakiem ( + ) przy klasie I-szej wyróżniamy miasta mające wyżej 1,000 dymów, znakiem (—) przy klasie V-tej mające dymów mniej 25, zaś znakiem (?) miasta o nieznanej (nie podanej) takowych ilości.

Osady miejskie

(k. 1625).

Podług ich klas.

| Wp | owiecie resp. |  |  | K | 1 | a | 8 | y- |  | Przy obszarze | Jedna na

abwodzie.

1

+ !

t-H

H-ł

HH

HH

HH

ł-H

HH

>

hH

>

1

>

c*-

a

o

N

ej

Ph

mil kwadr.

| '5? c | Owruckim . |  | 1 |  |  | 1 | 3 | I 6 14 | 25 | 280 | 11,2
| O | Żytomirsk.. |  | 1 | 1 | 3 | 6 | 4 | 13 23 | 51 | 255 | 5,0
| c rVł | Lubeckim . |  |  |  | 1 | 1 | 1 | 1 |  | 4 | 100 | 25,o
bo | CU | Cz-bylskim. |  |  | 1 |  | l |  | 3 | 4 | 9 | 140 | 15,3
•H | o | Kijowskim. | 1 |  | 2 | 4 | 7 | 6 | 7115 | 42 | 217 | 5,1
co te | ctf o | Ostrzskim . |  |  | 1 |  |  | 1 | 3 | 2 | 7 | (87) | 12,4
O | CU |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
w | d •O | B-cerkiew.. |  | 1 |  | 1 | 2 | 4 | 5 | 7 | 20 | 125 | 6,2
i | P r*H | Kaniowsk.. | 1 | 2 | 2 |  |  |  | 3 | 3 | 11 | (100) | 8,i
| O a | Czerkaskim | 1 | 1 | 3 | 4 |  | 1 | 4 | 14 | (325) | 23,2
£ | o | Perejasł. | 1 |  |  | 4 | 1 | 2 | 4 | 9 | 21 | 330 | 15,7
£ | c3 r*H o |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| CU |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | Ogółem | 4 | 6 | 10 | 17 | 19 | 22 | 49 | 77 | 204 | ±1960 | 9,5
|  | nadto Mirogr. |  |  |  | 1 | 1 |  |  |  | 2 | 225 |
n5 te |  | Winnick. . | 3 | 13 | 8 | 10 | 4 | 1 |  | 6 | 45 | 208 | 4,6
N3 | r»H O | Bracław. |  | 10 | 13 | 24 | 5 | 2 |  | 8 | 62 | 292 | 4,7
•o S | Zwinogr. . |  | 2 | 2 | 3 |  |  |  | 3 | 10 | 127 | 12,7
|  | Ogółem | 3 | 25 | 23 | 37 | 9 | 3 |  | 17 | 117 | 627 | 5,3
|  | Razem |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
w | Kijowsk. i Bracł. | 7 | 31 | 33 | 34 | 28 | 25 | 49 94 | 321 | 2587 | 8,0
|  | (w Mirogr.) |  |  |  | +i | + 1 |  |  |  | +2 | 225 |

Jednem słowem 320 z górą miast i miasteczek na Ukrainie, do których można by jeszcze doliczyć parę dziesiątków, znanych nawet z nazwy, osad miejskich efemerycznych, tabelą wcale nie objętych.

Rozważane z kolei dane powyższej tabeli nasuwają też i bardzo poważne wnioski charakteru ogólnego. Najprzód oto uderza nas nierównomierność ilościowa rozgrupowania terytoryalnego osad miejskich tak w wwdztwach samych, jak w ich powiatach i obwodach. Tak bowiem naprz. wwdztwo kijowskie, które posiada obszaru, branego tu w rachubę, do 1,960 mil kw., a więc z górą 3 razy tyle, ile wynosi obszar 627 mil kw. wwdztwa bra-cławskiego, nię posiada przecie i 2 razy tylu osad miejskich co tamto. Ma ich też kijowskie 204 tylko w obec 117 bracławskiego, co daje w pierwszem jedną osadę miejską na m. kw. 9,7, w dru-giem zaś na m. 5,3 tylko. Dalej, uderza podobna nierównomierność w obrębie samych że wwdztw. Tak w wwdztwie kijowskiem, w pasie onego północnym (poleskim), ogarniającym dwa powiaty: owrucki i żytomirski oraz 4 obwody ptu kijowskiego, znajdujemy na przestrzeni 1,079 m* kw. osad miejskich 138, zatem jedną na m. kw. 7,₈, gdy w pasie południowym (stepowym) jest ich na przestworze 875 m. kw., obejmującym 4 obwody (bez mirogrodz.) tylko 66, a więc jedna na m. kw. 13,3, czyli bez mała o połowę mniej na takim samym obszarze. Co wskazuje zarazem, że pod względem rozgrupowania osad miejskich po Ukrainie w ogóle, najgęściej ich było w Bracławszczyznie, bo jedna nam. kw. 5,3, potem w Kijowszczyznie północnej—na m. kw. 7,₈, najrzadziej w południowym pasie onej, gdzie jedna na m. kw. 13,3. Cóż dopiero pod względem równomierności rozgrupowania mówić o powiatach i obwodach. Oto naprz. w wwdztwie kijowskiem: powiat żytomirski mniejszy od owruckiego, posiada osad miejskich dwa razy tyle co tamten; obwód kijowski, nie o wiele więcej niż dwa razy rozleglejszy od lubeckiego ma ich 10 razy z górą więcej niż tamten i t. d. Zato dwa powiaty Bracławszczyzny: Winnicki i (obw.) bracławski, dość równomiernie pod względem osad miejskich uposażone (jedna na 4,₆ oraz 4,7 m. kw.), gdy znów obwód zwinogrodzki (gdzie jedna na 12,T m. kw.) o 3 razy słabiej osadzony. Dalej, co do stopniowania między powiatami i obwodami pod względem gęstości osad miejskich na ich obszarach: pierwsze miejsce zajmuje pow. winnicki, po nim zaraz idzie (obw.) bracławski, dalej żytomirski, potem obwód kijowski, za tem biało-cerkiewski etc.; najniżej stoją: czerkaski i lubecki, nie wspominając już o mirogrodzkim, którego w rachubę tu nawet nie bierzemy. Gdy następnie zwrócimy się do stosunku rozgrupowania terytoryalnego osad miejskich podług klas je wyróżniających, spotkamy się podobnież z dość ciekawemi faktami natury ogólniejszej. Tak oto przy piervszym już rzucie oka widzimy, iż Bracławszczyzna, nie tylko co do względnej do przestrzeni ilości osad miejskich w ogóle, lecz podobnież i pod względem przewagi w niej stosunkowie miast znaczniejszych wyżej stoi nad wwdztwem kijowskiem. Istotnie, gdy w tem ostatniem znajdujemy miast klasy I-szej io, w wwdztwie bracławskiem, na '/₃ zaledwie w porównaniu z tamtem obszaru, miast tej kategoryi spotykamy prawie 3 razy tyle (28). Co wszakże zastanawiające, że w Kijowsz-czyznie, na owe 10 miast klasy I-szej, znajduje się 4 mających wyżej 1,000 dymów, gdy w bracławskiem—tylko takich 3 na ogół 8 dostrzegamy. Zaznaczyć wypada przy tem, że z tych 4-ch miast w kijowskiem jedynie stołeczny Kijów należy do połaci onego północnej, 3 inne przypadają na połać stepową—co znów tłómaczy przemożne już tam rozsadowienie się na pocz. wieku XVII-go po miastach królewskich w ogóle żywiołu kozackiego. Miast klasy Ii-ej posiadają obiedwie połacie Kijowszczyzny po równu—po 5, lecz Bracławszczyzna ma ich więcej niż 2 razy tyle, bo 23. Nawet miasteczek klasy III-ciej posiada ta ostatnia, niezależnie od stosunku do przestrzeni, 2 razy z górą tyle (3?) co kijowskie (17). Jednem słowem wszędy przewaga po stronie Bra-cławszczyzny. Rozglądając się dalej w szczegółach widzimy, iż ogółem ilość miast i miasteczek pierwszych trzech klas przeważa w bracławskiem nad dwoma ostatniemi (IV i V) w stosunku jak 88 do 12, jakowy to stosunek nie wiele się zmieni, jeśli do owych 12-stu dodamy jeszcze i całe (choćby 17 osad miejskich, których określić klasy ze źródeł nie będziemy w stanie, a które z małym wyjątkiem może należą najprawdopodobniej do tych dwóch klas niższych właśnie. W Kijowszczyznie przeciwnie, nad ilością 37 miast pierwszych trzech klas, z której 16 należy do połaci północnej, 21 zaś do południowej, przeważa 90 osad miejskich dwóch klas niższych, jakową liczbę wzmoże jeszcze potężnie 77 osad klasy nie określonej, a napewno w znaczniejszej swej części do owej niższej kategoryi należących. Co jeszcze przy tem zasłnguje na uwagę, iż z owych 90 przypada na połać północną 64, azowych 77 aż 58. Wszystko zaś powyższe razem wzięte świadczy, że na północy przeważały miejskie osady drobniejsze, gdy na południu miasta znaczniejsze brać górę stanowczo poczęły.

Posuwając w ten sposób nasze zestawienia coraz dalej, gdy nakoniec, dla większego uwydatnienia przedmiotu, porównamy naszą oto tabelę osad miejskich k. 1625 r. z podobnąż tabelą miast i miasteczek Wołynia i Podola z przed lat 35, 40 (w t. XIX Źr.) uderzeni zostajemy jak by niespodzianką jaką. Oto na pierwszy rzut oka wygląda, że Kijowszczyzna nawet uposażona lepiej w miasta niż Wołyń, bo gdy tam jedno miasto wypada na 10,0 m. kw., w kijowskiem—tylko na 9,5, prawie tak jak na Podolu, gdzie przeciętnie 9,*. Cóż dopiero mówić o Bracławszczyznie, która wygląda i od Podola bogatszą w miasta, mając jedno na m. kw. 5,3 tylko. Zestawiając zaś następnie szczegóły, wygląda: że nawet obwody ostrzski i zwinogrodzki równają się co do ilości miast z powiatem łuckim, lepiej zaś od niego stoi pt owrucki, a nie wiele niżej obwody: czarnobylski i perejasławski, które znów przewyższają pt latyczowski. Wszakże naprawdę wszystko to pozory tylko, bo zachwiewa tu już całą podstawę porównań ów przedział chronologiczny 35, 40 lat, w ciągu których na Wołyniu i Podolu nie mało miasteczek było urosło. A potem, chcąc przeprowadzić ściślej porównanie między danemi odnośnej tabeli Ukrainy z takąż Wołynia i Podola, wypadło by naprawdę poprzestać w pierwszej z nich jedynie na liczbie miast trzech klas wyższych, usuwając z obrachunku -wszelkie efemerydy ukrainne, wszelaki drobiazg, tylko nabytem prawem a zatem i mianem „miasta” od wsi wyróżniający się. W tych zaś warunkach przeprowadzona paralela wskazała by nam bez wątpienia, iż Ukraina co do względnej do jej przestrzeni ilości miast i miasteczek, w najlepszym razie, stała, pod koniec pierwszej ćwierci w. XVII-go, tylko na równi z Wołyniem i Podolem.

Względny dalej stosunek ilości osad miejskich Ukrainy podług kategoryi ich przynależenia— do rzędu królewskich, duchownych czy prywatnych—wskaże nast. tabela:

Osady miejskie

(k. 1625 r ).

Podług kategoryi ich przynależ.

| W |  | g | Król. | Duch. | Pryw.
| powiecie | O |  |  |  |  |  |
| resp. | obwodzie. | N a « | ilość | °/o | ilość | % | ilość | °/o
|  | Owruckim . | 25 | 3 | 12,0 | 2 | 8,o | 20 | 80,0
| ‘aP c o | Zytomirsk. . | 51 | 2 | 3,9 | 1 | 4,9 | 48 | 94,i
| o c | Lubeckim . | 4 | 2 | 50,0 |  |  | 2 | 50,o

*o

a

• H

o

bo <D | Czarnobyls. | 9 | 1 | 11,1 |  |  | 8 | 88,8
3 | c$ rS-ł |  |  |  |  |  |  | 31 |
OT £ | o Ph | Kijowskim. | 42 | 4 | 9,5 | 7 | 16,6 | 73,8
•1—* W cś |  | Ostrzskim . | 7 | 5 | 71,4 |  |  | 2 | 28,5
Ź |  |  |  |  |  |  |  |  |
N 'O | 'a? | Białocerk. . | 20 | 8 | 40,o |  |  | 12 | 60,o
£ | £ |  |  |  |  |  |
£ | e | Kaniowsk.. | 11 | 6 | 54,5 |  |  | 5 | 45,4
| •a |  |  |  |  |  |
| r^H o | Czerkaskim. | 14 | 9 | 64,2 |  |  | 5 | 35,7
| a. |  |  |  |  |  |
| o oj rVI | Perejasław. | 21 | 5 | 23,8 |  |  | 16 | 76,1
| O Ot | Mirogrod. . | 2 | 1 | 50,o |  |  | 1 | 50,o
|  | Ogółem | 206 | 46 | 22,3 | 10 | 4,8 | 150 | 72,8
a Ź | £ | Winnickim. | 45 | 2 | 4,4 |  |  | 43 | 95,5
+-> N |  |  |  |  |  |  |  |  |
£ | "o o5 | Bracławsk. | 62 | 4 | 6,4 |  |  | 58 | 93,5
£ | 1-4 cq | Zwinogrod. | 10 |  |  |  |  | 10 | 100
|  | Ogółem | 117 | 6 | 5,1 |  |  | 111 | 94,8
W obydwu wwdztwach | 323 | 52 | 16,11 | 10 1 | 3,0 | | 261 | 80,8

Rozważając z kolei powyższą tabelę uderzeni jesteśmy zaraz na pierwszym wstępie, albo raczej w ostatecznem danych onej podsumowaniu, pochłaniającą przewagą liczebną miast i miasteczek prywatnych nad królewskiemi i duchownemi, nie stano-wiącemi razem nawet 20°/₀ ogółu (323). Z drugiej zaś strony— skromną, mimo bogate uposażenie, ilością miast duchownych, skupiających się jedynie w północnej połaci Kijowszczyzny. Co zaś do miast etc. królewskich, to najprzód w tejże Kijowszczyznie bardzo nierównomiernie one się rozsadowiły. Z ogółu 46: w pasie jej północnym znajduje się ich 17, w południowym zaś 29, co więcej—miast znaczniejszych. Odnośnie poosobnych obwodów; najwięcej miast królewskich widzimy w czerkaskim (9), za nim już idą—białocerkiewski oraz kaniowsko-korsuński, kijowski (w którym oprócz stolicy tylko 3), najmniej zaś czarnobylski, bo jedno, oraz mirogrodzki, którego znane niebawem królewszczyzny Hadziacz, Połtawa etc. jeszcze nie występują. Nierównomiernie też przedstawiają się nam rozsadowione miasta królewskie i pod względem °J₀ stosunku ich do ogółu miast w każdym obwodzie z osóbna. Tak gdy w obwodach ostrzskim, czerkaskim, kaniowskim stanowią one przeważną większość ogółu osad miejskich, w białocerkiewskim 40%, w perejasławskim 20°/₀ z górą, to w obwodzie kijowskim 9,5 tylko, w pow. zaś żytomirskim 3,5, nawet. W porównauiu z Kijowszczyzną wwdztwo bracławskie bardzo skąpo w miasta królewskie uposażone; ogółem bowiem posiada ich 6 tylko w dwóch swych powiatach, w obwodzie zaś zwinogrodzkim—ani jednego.

Wzorzec postępowego rozwoju miast, rozwoju tego ewolu-cyj raczej, a zarazem względnego stopnia ich siły i zamożności, da nam w pewnej mierze, na ile ułamkowe tylko źródła archiwalne pozwalają, odnośnie większych miast królewskich przynajmniej, wykaz chronologiczny ilości posiadanych przez nie domów. Otóż posiadały w ogóle—

Miasta królewskie

domów w roku:

Miasta | 1545. | 1552. | 1570. | 1600. | 1616. | 1622.
Kijów .    . |  | 487 | 808 |  |  | 1,750
Owrucz .    . |  | 213 | 250 |  |  |
Żytomierz . | 186 | 224 | 233 |  | 243 | 578
Ostrz .    . |  | 120 |  |  | 322 | 291
Kaniów.    . |  | 226 |  |  | 163 | 144
(koz.) |  |  |  | 4~k. | 1,396 | 1,500
Czerkasy . |  | 257 |  |  | 150 | 120
(koz.) |  |  |  | 4-k. | 800 | 1,000
Winnica | 278 | 429 |  | (760) | 500 | (787)X
Bracław .    | | 422 | (730) |  |  | 563 | (59G)X

X nb. r. 1629.

c. Zebranie ogólne osad wiejskich i miejskich oraz ich stosunek do powierzchni.

Gdy teraz zechcemy zestawić wyniki powyższych naszych obliczeń poszczególnych, stosunku ilości osad miejskich do przestrzeni dotyczących, z takowemiź osad wiejskich, otrzymamy wyraz ostateczny stosunku do powierzchni osad w ogóle. Uwydatni to nam, podług wwdztw i powiatów resp. obwodów nast. tabela, z której widzimy, iż pod koniec pierwszej ćwierci w. XVII posiadały:

Osady wiejskie i miejskie,

(k. 1625 r.)

Powiaty resp. Obwody | Miejsk. | Wiejsk. | Bazern | 1 na milę kw.
|  | Owrucki .    . | 25 | 180 | 205 | 1,3
| •5T c | Żytomirski | 51 | 200 | 251 | 1,0
| o c | Lubecki .    . | 4 | 85 | 89 | 1,1
| CL o | Czarnobylski | 9 | 100 | 109 | 1,2

6

cd

r*H

O

Cb

Kijowski .    .

42

145

187

1,1

Sjo |  |  |  |  |
‘J2 |  | Ostrzski .    . | 7 | 35 | 42 | 2,0
Cfi £ O |  |  | 138 | 745 | 883 | 1,2
W |  |  |  |  |  |
cd > | ‘5? | Białocerkiews. | 20 | 110 | 130 | 0,9
4-> | £ |  |  |  |  |
-o | .2 C | Kaniów.-kors. | 11 | 85 | 96 | 1,0
£ | •tj |  |  |  |  |
& | rM o | Czerkaski .    . | 14 | 80 | 94 | 3,4
| 04 |  |  |  |  |
| ‘o cd | Perejasławski | 21 | 65 | 86 | 3,8
| O a. | Mirogrodzki . | 2 | 30 | 32 | 7,0
|  |  | 68 | 370 | 438 | 2,5
|  | Ogółem | 206 | 1,115 | 1,321 | 1,6
|  | Winnicki .    . | 45 | 150 | 195 | 1,0
cd |  | Bracławski . |  |  |  | 1.7
£ 4-» | C/3 £ | 62 | 105 | 167

*

cd

r-*H

O

cd

Zwinogrodz. .

10

30

40

3,1

£ | Vh CQ |  |  |  |  |
|  | 117 | 285 | 402 | 1,5
|  | Obydwa wwdztwa | 323 | 1,400 | 1,723 | 1,6

Przegląd której to tabeli nasuwa nam następujące jeszcze uwagi:

Oto pod koniec pierwszej ćwierci w. XVII-go Ukraina w ogóle, pomimo najenergiczniejszych wysileń swych osadniczych, napastowana nieustannie przez koczowników, nie zdołała jeszcze dojść, na swych obszarach, z wyłączeniem z nich nawet istotnych pól dzikich, do i-nej osady choćby na półtory mili kw. tylko; gdyż przeciętna w niej norma i,₆ m. k. jeszcze. Z dzielnic jej; najlepiej, co do ilości osad w ogóle, osadzona połać północna wwdztwa kijowskiego, po której idzie wwdztwo bracławskie, nie wiele jednak wyżej stojące od połaci południowej kijowskiego wwdztwa. Z obwodów: najgęściej osadzony wszakże jeden z południowej połaci mian. białocerkiewski, po którym z kolei idą pty źytomirski i Winnicki oraz dział jeden obwodu kaniow-sko-korsuńskiego, a dopiero po tych obw. kijowski i t. d. Najsłabiej osadzony, ledwie tylko wydzielający się z perejasław-skiego, obwód mirogrodzki.

Nakoniec, co do rozgrupowania osad w ogóle podług ich przynależności do pewnych kategoryi dóbr, gdy już zdobyliśmy poosobne pod tym względem wykazy (tabele) dla osad miejskich i wiejskich, łatwo nam już, przez zestawienie razem dat w nich zawartych, otrzymać też wykaz ich ogólny—-jaki oto podamy w nast. tabeli:

Koło 1625 r. tedy znajdowało się osad w ogóle—w dobrach:

Osady wiejskie i miejskie razem

(k. 1625 r.)

Podług kateg. ich przynależ.

|  |  | TJfl/.em | Królew. | Duch. | Prywat.
| W Tinw.    nhw |  |  |  |  |  |
|  |  |  | ilość | % | ilość | | °/o | ilość | °/o
|  | Owruckim . | 205 | 33 | 16,0 | ⁴² | 20,4 | 130 | 53,4
| ‘5? G o | Żytomirsk. . | 251 | 12 | 4,7 | 31! | 12,3 | 208 | 82,8
| o G | Lubeckim . | 89 | 42 | 47,1 | 25 | 22,9 | 47 | 52,8
| •o |  |  |  |  |  |
| • r-H q | Czarnobyls. | 109 | 6 | 5.5 | 67 | 35,8 | 78 | 71,5

o'

bo

<L>

ctf

rM

O

CU

Kijowskim.

187

14

7,4

5

11,9

106

56,6

3 C/} |  | Ostrzskim . | 42 | 15 | 35,7 |  |  | 22 | 52,3
£ o •»—> |  |  | 883 | 122 | 13,8 | 170 | 19,2 | 591 | 66,9
k |  |  |  |  |  |  |  |  |
as Z |  | Białocerk . | 130 | 73 | 56,1 |  |  | 57 | 43,8
"S £ | G* G | Kaniowsk . | 96 | 66 | 68,7 |  |  | 30 | 31,2
£ | Ó CU | Czerkaskim. | 94 | 59 | 62,9 |  |  | 35 | 37,2

O

C8

i*rt

o

Perejasław.

86

30

34,8

56

65,i

| CU | Mirogrod. . | 32 | 31 | 96,8 |  |  | 1 | 3,1
|  |  | 438 | 259 | 59,1 |  |  | 179 | 00 o
|  | Ogółem | 1,321 | 381 | 28,8 | 170 | 12,8 | 770 | 58,2
a5 |  | Winnickim. | 195 | 17 | 8,7 |  |  | 178 | 91,2
£ | £ |  |  |  |  |  |  | 153 | 91,6
4-» | as '£) | Bracławsk. | 167 | 14 | 8,3 |  |
& & | aj U CQ | Zwinogrodz. | 40 |  |  |  |  | 40 | 100
|  | Ogółem | 402 | 31 | 7,7 |  |  | 371 | 92,2
W obyd¹ | wu wwdztwach | 1,722 | 412 | >23,9 | 17C | 9,8 | 1,14166,2

Rozważając dane powyższej tabeli widzimy, iż pod koniec pierwszej ćwierci w. XVII-go—ilościowie, nie biorąc wcale w rachubę wielkości ich—najwięcej w ogóle na Ukrainie osad przypadało na kategoryę dóbr prywatnych, bo aż 66% z górą, w obec czego, królewskie stanowiły do 24%, duchowne zaś nie dochodziły całych 10%. Te ostatnie znajdowały się śród starych Siedliszcz wyłącznie prawie t. j. w północnej połaci Kijowszczyzny, gdzie stanowiły 19% z górą. Królewszczyzn dziedziną przeważną była połać jej południowa: tam osady na gruncie nie rozdanym na własność prywatną—„posłuszne” i „nieposłuszne”—stanowiły 59% z górą, gdy w połaci północnej—tylko do 14%, w Bracław-szczyznie zaś do 8% ledwie. Dziedziną natomiast dóbr prywatnych była właśnie Bracławszczyzna: tam osady prywatne ogarniały 92% z górą, gdy w kijowskiem—w połaci onego północnej do 70%, w południowej 40°/₀ z górą. Obwodami zaś biorąc: ilościowe—osady królewszczyzn (z bojarskiemi i kozac-kiemi) dochodziły najwyższej cyfry, względnie do licźby ogólnej tej kategoryi, w obwodzie białocerkiewskim, po którym szły zaraz kaniowsko-korsuński i czerkaski a potem lubecki. Osad duchownych najwięcej było: w obwodzie kijowskim, potem owruckim, żytomirskim, czarnobylskim. Prywatnych: w źyto-mirskim, dalej w winnickim i bracławskim, potem owruckim i kijowskim. Co do królewszczyzn w ogóle, to można jeszcze na zamknięcie rozważanego przedmiotu zaznaczyć, że z kategoryi tej dóbr wypadało by już w owej dobie (k. 1625) wydzielić wyraźniej osady, chutory „nieposłusznych”—kozaków. Nie łatwa to rzecz jednak, przy braku pozytywnych danych etc. etc. Co się atoli da pod tym względem zdobyć, podamy to w ustępie ogólnym o Kozakach, który razem z innymi, bardziej specyalnego charakteru, odkładamy do t. XXII-go.

2. Zaludnienie oraz przybliżone obliczenie ludności.

Ustęp obecny musimy rozpocząć od uwagi, że jeśli ledwie podobnem było obliczenie, najbardziej przybliżone choćby tylko, samych osad w ogóle, wsi i miast, Ukrainy, to cóż dopiero, gdy idzie o obliczenie jej ludności! Obliczenie takowej, nadto — nie tylko ogólne, lecz podług wszelakich onej kategoryi społecznych i gosrodarczych; co więcej—w każdej z ważniejszych, przełomowych epok zajmującego tu nas okresu przeszłości tej krainy. Przechodzi to już granice możliwości prawie, przy znanym braku należytych źródeł etc. etc., o czem zbytecznem było dłużej tu się rozwodzić. Ale mimo wszystko, skoro tego założenie naszej pracy wymaga, i o to trzeba się pokusić, choćby na drodze ubocznej.

Jak by tam z tem było przecie, winniśmy, i w tych warunkach nawet, oprzeć się o jakąś, mniej czy więcej pewną, jednak, podstawę. To oczywiste. Co nam zaś ułatwia poniekąd rzecz samą—to, że nie mamy pod tym względem wyboru. Istotnie, w obec zaznaczonej już natury naszych źródeł, co do ich ubóstwa, nawet w wyszczególnianiu kategoryj poborowych, za główną, a zarazem jedynie szerszą podstawę jakiegokolwiek obliczania ludności może służyć tylko osiadły „dym.” Dym taki j( ( } r może być tu przyjętym za jędnostkę zasadniczą, względnie której dane innych, wskazywanych czasem doraźnie, pozycyj przybierają pomocnicze tylko znaczenie. Mając, przy zdobytej już powyżej przybliżonej ilości osad w ogóle, tak wiejskich jak miejskich, hypotetyczną ilość dymów, zdobytą za pomocą pomnożenia sumy osad przez cyfrę normy tychże, łatwo już obliczyć poszukiwaną ilość głów samej ludności. Będą to liczby ledwie przybliżone tylko, ale zawsze takowemi będą. Normę głów na i dym etc. przyjmujemy, bez różnicy, takowąź, jak dla Wołynia i Podola (p. Źr. t. XIX str. 33—36 wst.J. W podobny też sposób, dla zdobycia sobie przeciętnej normy dymów, użyjemy tej samej drogi, na której dochodziliśmy do ustalenia jej dla tamtychźe krain (str. 36—38).

Ale przejdźmy do szczegółów.

a. Ludność wiejska.

Przybliżone obliczenie ludności wiejskiej Ukrainy w epoce litewskiej (do unii), dla całkowitego braku wykazów poborowych z owej epoki, wprost niepodobne; pomijamy więc takowe zupełnie i przystępujemy odrazu do epoki następnej. Oczywiście, jak eśmy o tem uprzedzili wyżej, doszukiwać będziemy przede-wszystkiem normy dymów.

Otóż w lat 10 po dokonanej unii, po zestawieniu ułomko-wych danych, jakie nam przedstawia, dotyczący obydwóch naszych wwdztw ukrainnych, akt z r. 1579 pod tyt. „Regestr obierania ludzi na służbę wojenną z dóbr Jkrm.,” otrzymujemy co następuje:

W wwdztwie kijowskiem: w 4 ch onego wyraźniej zaznaczonych sstwach północnych (owruckiem, źytomirskiem, kijowskiem i ostrzskiem) na wsi 40, „ludzi podymia osiadłych’’ 282, na 1 wieś zatem 7,₀. Wynik nie o wiele przewyższający przeciętną 6,₀ nrów, otrzymaną z zestawienia danych ułomka „Regestru” poborowego w 4-ch podobnież królewszczyznach północnych

r. I57I» gdzie znajdujemy w 46 wsiach 304 nrów (nb. zamiast Ostrza podany tu Lubecz).

W wwdztwie zaś bracławskiem: w starostwie winnickiem jedynie—na wsi 7, „ludzi podymia osiadłych” 405, „pustych” 120, razem 525, zatem na 1 wieś—osiadłych 57,3, pust. 17,,, razem 75,₀. Norma przeciętna—uderzająca swą nierównomiernością w stosunku do przeciętnej (7,₀) dla sstw północnych Kijowszczyzny; gdybyśmy nawet usunęli z rachuby Lityń, Miziaków, Woniaczyn, prędzej już i wtedy miasteczka niż wsie.

Daleko obfitsze dane oraz z szerszego zakresu, lecz już dla wwdztwa kijowskiego jedynie, a nadto dla północnej jego połaci tylko, w spisanym we 12 lat po unii Regestrze poborowym „ziemie” kijowskiej 1581 r. Dane te, jakkolwiek niepełne, pozwalają nam jednak wyśledzić przeciętną normę dymów etc. dla północnego przynajmniej pasu tej „ziemi.” Dla wyprowadzenia tej normy, zestawiamy, trybem używanym już dla Wołynia i Podola, daty kilku włości—większych jak i mniej znacznych. Bierzemy tedy w rachubę: dobra kst Ostrogskich, Wiśniowiec-kich i Prońskich, posiadłości monasterów pieczarskiego i pustyń-skiego, tudzież metropolii oraz biskupów kijowskich i wileńskiej kapituły; nadto znaczniejsze włoście pańskie—Charlęskich, Kmitów, Hornostajów i inne pomniejsze. W ogóle 155 wsi, w których znajdowało się 1079 dymów osiadłych i 351 zagrodników, razem 1,430. Co dało by nam właśnie: na 1 wieś: ó,₉ osiadłych, 2,2 zagr., razem 9,3. Jednem słowem, jeśli tu i 3 razy mniejszą ilość zagrodników dołączymy—ledwie do 10 dymów na 1 wieś; jakową to normę opuszczone tu kategorye, zaznaczane czasami przez poborców, jak koło młyńskie etc., rzemieślnik, pop, nie wiele już podniosą. Poczem, gdy zdobytą w ten sposób normę dymów dla północnych obwodów przeddnieprskiej Kijowszczyzny zastosujemy do zaznaczonej w „regestrze¹’ liczby (k. 290) jej wiejskich osad, otrzymamy rezultat w następującej postaci:

X 10    X 6

W obwodzie: | wsi | dymów | głów
Owruckim | 125 | 1,250 | 7,500
Zytomirskim | 65 | 650 | 3,900
Cz-byls. (z Brah.) | 48 | 480 | 2,880
Kijowskim | 52 | 520 | 3,120
(±) | 290 | 2,900 | 17,400

Co przy 900 m. kw. działu północnej połaci przed Dnieprem, dałoby na 1 m k. głów 193. Zwrócimy uwagę, żę jednocześnie (w r. 1583) wypada na Wołyniu na 1 m. k. wiejskiej ludności głów 335, na Podolu 2o3. Czy wszakże otrzymana z „regestru,, urzędowego 1581 r. przeciętna dla kijowskiego Polesia norma dymów (10) na 1 osadę wiejską zgadza się ściślej z faktycznym stanem —rzecz inna. Dość oto jednego przykładu: gdy we włości welednickiej (w pow. owruckim) Kmitów Czarnobyl-skich podano w reg. poborowym 1581 r. wsi 5, dymów 3g, zatem 7,3 na jedną, w inwentarzu prywatnym tychże dóbr, po latach 14 tylko, r. 1595, oprócz miasta, wsi 8, dymów 137, zatem 17,, na 1 wieś.

Ani dla stepowej połaci wwdztwa kijowskiego ani dla Bracławszczyzny wykazów poborowych z r. 1581 nie posiadamy. Co więcej —nie posiadamy już dla całej Ukrainy ani jednego aż do końca XVI-go w., a nawet ani jednej taryfy poborowej z ciągu pierwszej ćwierci w. XVII-go. A jednak mamy w założeniu obliczenie ludności wiejskiej całej Ukrainy, jeśli już nie końca w. XVI-go, to przynajmniej pierwszej ćwierci następnego. Gdy więc i z tego chronologicznego okresu brakuje nam dat bezpośrednich, wyjąwszy odnośnych lustracyj królewszczyzn, przekroczyć zmuszeni jesteśmy i tę miedzę—i sięgnąć o parę lat jeszcze dalej, aż do taryf poborowych naszych 2-ch wwdztw z r. 16284 29.

Źródła dziejo we. Tom XX.    E

Zanim atoli dotkniemy danych ogólnych owych taryf, winniśmy poprzednio zaznaczyć tu wyniki zestawień przynajmniej dat lustracyj starostw ukrainnych z r. ióió (22). Z zestawień owych (roztoczenie których szczegółowe na teraz pomijamy) okazuje się, iż w dobrach królewskich północnej połaci KLijow-szczyzny, 5-ciu jej sstwach: owruc., żytom., lubec., kijów., ostrz., przy 39 wsiach, a 646 w nich dymach, wypada w ogóle na 1 wieś dymów 16,₃; w sstwach zaś połaci południowej: w bliższych pasu północnego, białocerkiewskiem z romanów., przy 12 wsiach a 210 dymach, na 1 wieś idzie dymów 17,₅, w innych starostwach stosunek nieznany. Dla głębszego zastanowienia się tylko, zwracamy uwagę na cyfry sstwa perejasławskiego z 1622 r., gdzie w 25 wsiach—chutorach, obok 280 dymów „pociągłych,” podano 1,000 z górą kozaków, zatem na 1 wieś—dymów więcej 50-ciu. W wwdztwie bracławskiem, w obydwu sstwach onego (winnic, i brach), przy 11 już wsiach tylko i 322 dymach, przypada 1616 r. na 1 wieś dymów 29,,. Posiadając ilość dymów po sstwach, łatwo już wyprowadzić i liczbę głów ludności wiejskiej w królewszczyznach, tam gdzie takowe są zaznaczone. Ale dla zrobienia sobie, choć przybliżonego, wyobrażenia o sile liczebnej ludności wiejskiej w ogóle w pierwszej ćwierci w. XVII-go na Ukrainie, nieodzownem się staje odwołanie się do najbliższych chronologicznie, i już nadmienianych, taryf obydwu naszych wwdztw, a jakie właśnie (choć na nieszczęście i te niepełne) w obecnym zbiorze źródeł znajdziemy.

Zacznijmy tedy od taryfy wwdztwa kijowskiego 1628 r.

Rozważając dane owej taryfy, po ich poprzedniem zestawieniu, jakowe tu pomijamy, widzimy, iż najznaczniejsze osady wiejskie w Kijowszczyźnie północnej (z zaznaczonych tu) znajdują się we włości chwastowskiej biskupów kijowskich, w obwodzie kijowskim —24 dymów (zreduk.) na 1 wieś; za nią idą dwie włoście Niemiryczów, w pow. owruckim—Olewsk o 14,5 dym. i Łuhiny ią₀; potem Brahin kst Wiśniowieckich, w obwodzie lubeckim o d. i3,,, Hryżany tychże. Niemłryczów obecnie, w pow. żytomirskim d. 10,₃; a poza temi dopiero dobra zadnieprskie, w obwodzie czarnobylskim monasteru pieczarskiego d. 9,3.

W pozostałych włościach stosunek waha się między 6 i 5 dymów na 1 wieś, zestępując w niektórych dobrach aź do 3,a, 3„ d. Zato względnie obwodów, wyjąwszy pobliża m. Kijowa, nie dostrzegamy wybitnej różnicy; spotykamy bowiem dymów przeciętnych—

W obwodach:

czarnobylskim 0,5 kijowskim    ló,₂

w ogóle w połaci północnej 8,₈

Co gdy zestawimy z odnośną normą z przed pół wieku (1581), dającą 10 (g,₂) dymów na 1 wieś, moglibyśmy wnioskować, że w połaci północnej Kijowszczyzny, z przybywaniem nowych osad nie rozrastały się tamte w dymy. Ma i to przecie względne tylko znaczenie, ile oparte na poprzedniem zestawieniu włości, niby wyrywkowie tylko, z pomiędzy sumarycznie podawanych oraz takich, które z wykazem wsi i dymów zapisane.

Dla połaci południowej Kijowszczyzny, wyjąwszy dóbr rozwołozkich (wołodarskich) kst Zbarazkich, w obw. białocer-kiewskim, gdzie przy wsiach n-tu, wypada przeć. 3,5 dymów na 1 wieś, odnośnych danych dla żadnej włości w taryfie powyższej nie znajdujemy.

Jakiego wszakże istotnie znaczenia są dane wykazów urzędowych (pobor. taryf etc), na ile na ich podstawie możemy robić poważne obliczenia w ogóle, a w tym razie obliczenie ilości dymów i opartej na takowej liczby ludności wiejskiej, niech świadczy co następuje. Na podstawie wykazu dymów taryfy pobor. 1628 r. wyprowadziliśmy przeciętną normę dla połaci północnej wwdztwa kijowskiego, na 1 wieś dymów osiadłych z zagrodnikami—mniej nawet 10. W zachodnim pasie tejże połaci—tylko w paru włościach nieco więcej: w olewskiej 14,5, łuhińskiej 14,₀. Dla wiości kst Ostrogskich. zajmujących całą południową dzielnicę tegoż pasu, nie znajdujemy wprawdzie dostatecznych szczegółów, ale wnioskując analogicznie, moglibyśmy przypuścić, że gdyby się je miało, znaleźlibyśmy napewno i dla tych włości normę nie wyższą, gdy normę dla włości baraszskiej tychże kst, z przed 25 laty, (r. 1581) stanowi 11,, d. na 1 wieś. W obec tego jakże odmienniej wygląda stan rzeczy przy oświetleniu, zdobywanem ze źródeł prywatnych. Przekonajmy się o tem. Oto najprzód z podanego w obecnym zbiorze źródeł, regestru strat poniesionych r. 1619 przez kscia Janusza Ostrogskiego, skutkiem znisźczenia przez Tatarów jego włości cudnowskiej, w pow. źytomirskim, widzimy pomiędzy innem, iż uprowadzili oni z 10-ciu tylko wsi tej włości do 320 rodzin jego poddanych, co by już to samo jedno dawało przeć. 32 dymów na 1 wieś, a przecież uprowadzili najęzdcy nie wszystkich gospodarzy z tych 10 wsi. Z innej znów strony, podobnież i w Inwentarzu jednego działu dóbr kst Ostrogskich z 1620 r., a jaki szczęśliwym trafem ocalał, znajdujemy ciekawe nie mniej wskazówki. Podana tam między innemi i włość zwiahelska, której dzielnica wschodnia, po prawej stronie Słuczy, należała, jak wiadomo, do województwa kijowskiego. Otóż, w 16 wsiach (bez miasteczek) owej dnielnicy znajdujemy dworzyszcz osiadłych 276, podsusid-ków i38 i bojarów służebnych do 30, nie licząc 67 dworzyszcz czasowie pustych z 10-cią pustych dymów podsusików\ Co odpowiednio rozdzielone, daje nam na 1 wieś dworzyszcz osiadłych 172, podsus. 8,₀, razem zaś, łącznie z bojarami dym. 27,7, nie rachując oczywiście pustek czasowych. A zatem daje normę wyższą od najwyższej podług taryfy pobor. z 1628, jaką przedstawia włość chwastowska (24,7). Naprawdę zaś—chyba bez mała, normę 2 razy większą od tej, jaką byśmy otrzymali z danych przypuszczalnych taryfy. Rzecz zrozumiała, iż dotykamy tego mocniej, dla wybitniejszego unaocznienia przedewszystkiem, na ile wykazy urzędowe dalekiemi są od prawdy bardziej faktycznej, (kryjącej się pewniej w inwentarzach pry watnych), i do jakiego stopnia minimalne tylko podają nam cyfry.

Rozważając z kolei dane taryfy wwdztwa bracławskiego (w której już tylko „dymy” jedynie zaznaczane) dostrzegamy nieco odmienną postać rzeczy. Lepiej osadzone włoście w ogóle należą tu wyłączniej do ptu Winnickiego, głównie zaś do jego zachodniej krawędzi. W obrębie tym wsie najmniejsze spotykamy na jego narożniku północno-zachodnim, w jednej z najobfitszych tam we wsie włości, mn. sniwodzkiej czy pikowskiej kst na Ostrogm Zasławskich, gdzie na 1 wieś wypada 20,a dymów.

Ale mimo to, o ileż owe wsie najsłabsze wyglądają imponująco w porównaniu z przeciętną normą dymów dla wsi wwdztwa kijowskiego, w którem jedynie wsie włości chwastowskiej nieco (o 4) ich normę przewyższają. Która to przewyźka zupełnie nawet upada, gdy tyko razem z pikowską (o 20,₂) weźmiemy pod rozwagę, ściśle do niej przytykającą, włość janowską (Hulowce), co da nam normę nawet 26,₆ na 1 wieś. Cóż dopiero mówić o włościach środkowych ptu Winnickiego na Bohu i Sobie. Wsie tamtych włości o 3 (o 4) razy jeszcze są silniejsze od powyższych. Oto dwie włoście królewskie: Winnicka i lityńska mają przeciętnie wsie o 76,3 dymach na jedną; dalej od nich na południe leżące 4 włoście .(Mikulińce, Tywrow etc.) mają po 66,₃ dymów na 1 wieś, jedna, cały niemal południowo-zachodni narożnik powiatu zajmująca, włość rozległa kraśniańska ma 45,! d. na 1 wieś. W środku zaś powiatu Winnickiego, 3 włoście leżące na Sobie (Lipowiec, Daszów, Kitajgrod) mają przeć. 69,5 d. na 1 wieś. Niewątpliwie pas wschodni tego powiatu niedorówna podobnej normie, to pewna przecież chyba, że wsie w takiej włości tetyjowskiej naprz. nie słabsze od śniwodzkich. Zato w pow. bracławskim tylko najbliższe okolę m. Bracławia posiada wsie o znaczniejszej ilości dymów przeciętnie: w 4-ch tam włościach (Bracław, Kropiwna, Tulczyn, Trościaniec), z których jedna królewska, na 1 wieś wypada po 60,₃ dymów. Dalsze zaś strony posiadają już miasteczka przedewszystkiem, rzadkie wsie silne, natomiast liczne chutory. Szczególniej odnieść to można do obwodu zwinogrodz-kiego, gdzie spotykamy naprz. taką wieś Muszurów o 172 dymach.

Teraz, po wyprowadzeniu powyźszem przybliżonej normy dymów na i-ną wieś w znaczniejszych włościach rozproszonych po przestworze dwóch naszych wwdztw, przychdzi nam z kolei zdobyć podobnąż dla każdego z obwodów z osobna, by w ten sposób sięgnąć ostatecznej możliwie podstaw⁷y obliczenia następnie i samej ilości główT wiejskiego ludu. Lecz do tego dojść możemy jedynie drogą skombinowania odnośnych wniosków, wypływających ze wskazówek samych że taryf, z wynikami danych innych blizkich chronologicznie źródeł—tyle urzędowych, jąk lustracye królewszczyzn 1616 i 22 r., ile wszelakich prywatnych. Rezultat, jaki w ten sposób otrzymamy zmusza nas, nie wdając się tu w zawiłe szczegóły, do przyjęcia ryczałtem następującej normy dymów (na 1 wieś) na Ukrainie, koło 1625 r., w obwodach:

Wwdztwa kijowskiego.

Połaci onego północnej: dla żytomirskiego i kijowskiego 20, owruckiego, czarnobylskiego i lubeckiego 15. ostrzskiego 12;

połaci południowej: dla czerkaskiego, perejasławskiego, mirogrodzkiego 20, białocerkiewskiego i kanio wsko-korsuń-skiego 15.

Wwdztwa zaś bracławskiego.

We wszystkich trzech onego obwodach: Winnickim, brac-ławskim i zwinogrodzldm 50.

Zastanowi tu oczywiście każdego uderzająca nierówno-mierność przyjętej normy dymów dla wwdztw kijowskiego i brac-ławskiego, dochodząca do tego stopnia, iż norma drugiego z nich o 2, 3 razy normę pierwszego przeważa. Ale cóż—krępuje tu nas zakres dat samych taryf przedewszystkiem, z których brac-ławska (z r. 1629) wygląda nadto, jakby była spisaną znacznie później od kijowskiej (1628), tak się od niej całym swym układem różni. Zakres ten, tyle odmienny w jednoczesnych wszakże taryfach, zadecydował najbardziej i o stopniu różnicy przyjętych norm.

Poczem, tedy biorąc każdorazową normę dymów za mnożnik dla cyfry wsi, zaś liczbę 6 głów na dym 1 za mnożnik dla cyfry dymów, otrzymalibyśmy wyniki, jakie wskazuje następująca tabela:

— 71 —

Ludność osad wiejskich

(k. 1625 i\).

W powiecie resp. obwodzie. | Wsi. | Przy normie dym. | | Dym. | Razem głów. | Przy mil. kw. | Na 1 milę głów.
|  |  |  | + | X6 |  |  |
|  | Owruckim | 180 | 15 | 2,700 | 16,200 | 280 | 57,8
| ’5? c o | Zytomirskim . | 200 | 20 | 4,000 | 24,000 | 255 | 94,i

o

c

r—H

■o

Lubeckim .    .

85

15

1,275

7,600

100

7 6,5

6 | a | Czarnobylskim | 100 | 15 | 1,500 | 9,000 | 140 | 64,2
buo |  |  |  |  |  |  |  |
S 2 w | h-i o a | Kijowskim | 145 | 20 | 2,900 | 17,000 | 217 | 80,i
£ o |  | Ostrzskim .    . | 35 | 12 | 420 | 2,520 | (57) | 28,9
a |  |  | 745 |  | 12,795 | 76,770 | 7,075 | 71,5
£ |  |  |  |  |  |  |  |
N 'O | ’b‘ £ | Białocerkiew. | 110 | 15 | 1,650 | 9,900 | 125 | 79,2
s S | .2 c T3 | Kaniowskim . | 85 | 15 | 1,275 | 7,650 | (100) | 76,5
| D O a | Czerkaskim . | 80 | 20 | 1,600 | 9,600 | (325) | 29,5
| •»—i o TO | Perejasławsk. | 65 | 20 | 1,300 | 7,800 | 330 | 23,6
| a | Mirogrodzk. | 30 | 20 | 600 | 3,600 | 225 | 16,o
|  |  | 345 |  | 6,425 | 38,550 | 1,110 | 35,o
|  | Ogółem | 1,115 |  | 19,220 | 115,320 | 2,185 | 52,7
Z | M co > | Winnickim . | 150 | 50 | 7,500 | 45,000 | 1 208 216,3
Ń > | r2 | Braciawskim . | 105 | 50 | 5,250 | 31,500 | 292 | 107,8
b* | a 4h |  |  |  |  |  | 127 |
P4 | Zwinogrodzk. | 30 | 50 | 1,500 | 9,000 | 70,8
|  | Ogółem | 285 |  | 14,250 | 85,500 | 627 | 136,3
W obydwu wwdztw. | 1,400 |  | 33,470 | 200,820 | 2,815 | 71,4

Zastanowiwszy się teraz nad w)mikami powyższej tabeli, tem dowodniej jeszcze widzimy, iż nie mieliśmy jednostajnego gruntu pod sobą, jednostajnego punktu oparcia się w samych źródłach. Co więcej, widzimy" dotykalnie, do jakiego stopnia krytycznie, niedowierzająco, winniśmy się odnosić do wszelakich danych liczbowych—officyalnych, a i prywatnych chyba. Na dowód poświęćmy przedmiotowi temu jeszcze parę uwag. Oto najprzód, czy być przecie może, pytamy, aby między dwóma wwdztwami Ukrainy istniała taka różnica w sile zaludnienia wiejskiego, jaką wykazują dane odnośnych taryf; aby w Kijowszczy-znie najwyższą przeć, normą dymów na i wieś było 24, gdy w wwdztwie bracławskiem najniższą—20, wyższa zaś do 100 dym. dochodziła; aby dla wwdztwa kijowskiego w ogóle można było poprzestać na normie 15—20 dym., dla Bracławszczyzny całej przyjąć przeć. 50—i t. p ? Czy może być dalej, aby w połaci nawet północnej wwdztwa kijowskiego, mocniej w owe czasy zaludnionej a dwa razy niemal rozleglejszej od Bracławszczyzny, było tylko 77,000 głów ludności wiejskiej, nie wiele wyżej 70 na 1 milę, gdy w tej ostatniej wypada głów do 85,500, po jakie 135 na 1 milę kw.P Czy może być tak zresztą w obydwu wwdztwach Ukrain}^, co do C}^fry ogólnej głów ludności wiejskiej na 1 milę kw. ich odnośnych obszarów (52,7 i 136,3); gdy w sąsiednich wwdztwach, na Wołyniu i Podolu, już przed półstoleciem prawie (r. 1583): w pierwszem było głów 335 na 1 m. kw., w drugiem zaś, wprawdzie daleko mniej, ale 203 zawsze? Oczywista tu wina danych cyfrowych naszych źródeł, na jakich opieraliśmy się. Namacalnie to nawet nieraz widoczne, gdy możemy dane oficyalne zestawić z wykazami inwentarzy prywatnych, jak naprz., czegośmy już dotykali, odnośnie pewnych dóbr poleskich kst Ostrogskich, mianow. wschodniej połaci włości ich zwiahelskiej (1620) oraz Cudnowszczyzny (1619). Co wszystko, poparte innemi jeszcze nadto względami, nawet uwagą na znaną siłę prądu kolonizacyj-nego właśnie w owej dobie, dopominać się zdaje o podniesienie normy dymów i w całej połaci północnej Kijowszczyzny najmniej o l/₃; po uskutecznieniu czego mielibyśmy tam, już nie 77,000 lecz do 115,000 głów ludności wiejskiej, co by dawało na 1 m. kw. głów 106,,,—choć zawsze mniej niż wwdztwie bracławskiem o głów 30. W połaci południowej wwdztwa kijowskiego występują znów innego rodzaju wskazówki wyraźne, nakazujące podniesienie równie znaczne, a może znaczniejsze jeszcze, ogólnej cyfry wiejskiej tam ludności. Mianowicie występuje potrzeba uwzględnienia, po nad wszelkie oficyalne wykazy, kozackich, nie poddających się żadnej kontroli, chutorów oraz trzymającej się w nich odosobnienie kozackiej ludności; pomijając już, zmienne wciąż liczebnie, tłumy przeróżnych na Niż coroku przybyszów, jak i miejscową ludność koczowniczą. Stanowi takową cała warstwa ruchoma „uchodników” (bobrowników, bołochowców, stających czasowie pasiekami etc. etc.), po chutorach czasem przysiadująca, a niezawodnie, nie gorzej od sąsiadów Perekopców, umiejąca urządzać sobie i całe osady (auły) na wozach, jakie u tamtych p. Samuel Zborowski widział. Ztąd, gdybyśmy nawet podwoili, zaznacnoną w powyższej tabeli, cyfrę ludności wiejskiej dla stepowej połaci Kijowszczyzny mian. 38,550 gł., to rezultat 77,100 głów, na 1 milę 69, byłby chyba jeszcze zamały. We wschodnim pasie Bracławszczyzny wypadało by podobnież, ze względu na chutory, nawet „nieposłusznych”, ogólną cyfrę ludności wiej -skiej podnieść, przynajmniej odnośnie obwodu zwinogrodzkiego. Chutory bowiem w ogóle, posiadające swe rozległe nieraz wchody, pasieki, winny były być dość zaludnione względnie, gdyż każdy taki chutor odosobniony, oddalony od innych, musiał sobie wystarczyć przecie we wszystkiem. Zato łagodzi nieco uderzająco nizką cyfrę (w tabeli) wiejskiej ludności Ukrainy w ogóle okoliczność, że pominięta zupełnie tam z rachuby cała, wiejska z natury swojej, warstwa ludu rolnego i uchodników zamieszkujących miasteczka i miasta.

Nakoniec jeśli oto tak trudnem było, przybliżone zaledwie tylko, obliczenie ludności wiejskiej w ogóle, to już wprost niepo-dobnem się staje wykazanie w cyfrach stosunku wzajemnego odrębnych onej kategoryj—kmieci, rzemieślników etc. etc.; coby się wszakże dało zdobyć pod tym względem, podamy to już przy-kładowie w tomie XXII.

b. Ludność miejska.

W obec poprzedniego, nie wiele łatwiejszem będzie obliczenie ogólne ludności miejskiej. Powód jednostajny: niedostateczność źródeł naszych; choć względnie, dla miast one obfitsze. Co nam też pozwala traktować sam przedmiot nieco rozleglej: osobno nawet w epoce litewskiej, osobno po unii.

Dla epoki litewskiej posiadamy źródła z dwóch dób: najprzód (rewizye zamków) z połowy w. XVI-go (1545, 52 r.) a potem (ułomek) z chwili po dokonanej tylko co unii (1570, 71). Ale w jednej i drugiej dobie, tylko odnośnie miast hospodarskich, królewskich. Z góry więc już musimy być przygotowani, źe w takich warunkach moźliwem się staje przedstawienie dat, owe miasta jedynie dotyczących. Co wszakże, mimo oderwaności, źe tak powiemy, samych tych dat, ma dla nas i pod tym względem niejakie znaczenie, źe daje nam możność wyprowadzenia tez pewnych wniosków w zakresie miast i miasteczek ukrainnych, w epoce litewskiej, w ogóle.

Daty owe, w postaci ilości domów (dymów), oraz opartą na takowej liczbę głów ludności miast hospodarskich, unaoczni nam następująca tabela:

Ludność miast hospodarskich

w epoce litewskiej.

| Wwdztwa. | 311A S T A. | w roku 1545-52. | w roku 1570—72.
Domów. X6 Głów. | Domów. X6 Głów.

Kijowskiego.

połaci po- jpołaci północnej łudn. |

Owrucz Żytomierz. Lube.cz Czarnobyl. Kijów .    .

Ostrz .    .

Kaniów . Czerkasy .

205

224

195

487

120

226

z58

1,230 1,344

1,170

2,922

720

1,356

1,548

250

233

87

808

l

1,500

1,398

522

4,848

|  | 10,290 |  |
Bra- cławsk. | Winnica . Bracław . | 409 422 | 2,454 2,532 |  |
|  | 4,986 |  |
Na Ukrainie razem . | ! 15,276 |

Zkąd widzimy, iż w połowie w. XVI-go, na lat 20 przed unią, znajdowało się w 7 miastach hospodarskich wwdztwa kijowskiego głów do 10,300, w 2-ch zaś m. Bracławszczyzny, zaliczanej ówcześnie jeszcze do ziemi wołyńskiej, 4,980 z górą; razem —około 15,280 opodatkowanych. Z miast tych w ogóle najwięcej mieszkańców posiadał oczywiście stołeczny Kijów, po nim zaś szły: Bracław, Winnica, Czerkasy, Kaniów, Żytomierz, a już po Owruczu, Czarnobyl i Ostrz. Szczegóły jednak miast tych samych dotyczące, nawet co do falowań podawanych urzędowie cyfr onych ludności w tej epoce, na teraz, pomijamy.

Odnośnie miast prywatnych posiadamy dane wyraźne, które by można odnieśó do epoki litewskiej, jedynie dla m. Chabnego Charlęskich, w obwodzie czarnobylskim, z (rękopis.) regestru poboru dóbr tego rodu, według uchwały sejmu lubelskiego 1569 r.; zkąd dowiadujemy się, iż w mieście tern było „osiadłych” różnych mian do 38, zagrodników etc. 12, razem 50, gdy tymczasem, po latach 10-ciu, w regestrze pobor. 1581 r., co zaznaczamy dla charakterystyki, podano tamże—dymów osiadłych 11, zagród. 14, rzemieśl. 6, razem 31.

Zrozumiała rzecz tedy, iż w obec tak niedostatecznych danych, ogólne obliczenie ludności miejskiej, nawet pod koniec epoki litewskiej, staje się wprost niepodobieństwem.

Zato od czasu dokonanej unii posiadamy już coraz obfitsze, miast dotyczące, dane—i nie tylko królewskich jedynie, lecz ywatnych, które właściwie teraz dopiero liczniej powstawać poczęły. Ztąd oczywiście ostatnia ćwierć XVI-go stulecia, jako wstęp tylko pod tym względem się przedstawia: i miast i ludności miejskiej jeszcze nie wiele. Najwięcej wiadomości o liczbie ich mieszkańców podaje nam Regestr poborowy wwdztwa kijowskiego 1581 r.; chociaż, jak’eśmyjuź widzieli, takowe wyłączniej połaci onego północnej dotyczą. Jako znaczniejsze z miast prywatnych widzimy tu—posiadające:

Ludność miast prywatnych

r. 1581.

W powiecie

resp. obwodzie.

MIASTO.

Dym. osiadł.

Zagr. etc.

VM ;

.2 1

S ¹ .

a> ! p. N    O

£3 ! Pm

Razem.    s

O

O

|  |  |  |  |  | X0
Owruckim | Weledniki | 83 | 4 | 1 1 | 39 | 234
Żytomirskim . | Tulin .    .    . | 39 | 15 |  | 44 | 264
| Słobodyszcze. | 42 | 34 | 2 1 | 79 | 474
Lubeckim | Brahin (%)    . | 32 | 21 | 13 1 | 67 | 402
Czarnobylskim | Chabne | 11 | 14 | 6 1 | 32 | 192
V | Czarnobyl | 44 | 49 |  | 93 | 558

Przyczem zwracamy uwagę, iż braliśmy i tu za mnożnik liczbę 6, dla wszelkich kategoryj miejskiej ludności, w przekonaniu, że z powodu minimalności danych samego „regestru”, wcale to ogólnej sumy głów w istocie nie podniesie. A że tam zaznaczano dane cyfrowe (zbyt nawet) minimalne, przekonywa nas o tem lada porównanie z wykazami prywatnymi z lat blizkich. Tak naprz. z Inwentarza pryw. dóbr Kmitów Czarnobylskich w powiecie owruckim, w obec powyższych danych z r. 1581, widzimy iż m. ich Weledniki posiada w roku 1595: dymów osiadłych 50, zagród. 28, bojar. 12, razem tedy 90. W inwentarzu znów dóbr Tyszkiewiczów w pow. żytomirskim z r. 1593, znajdujemy iż m. ich Słobodyszcze, podobnież notowane wyżej, ma domów osiadłych: stare miasto 70, nowe 148. Nadto, nie zaznaczane r. 1581, msta: Berdyczów—podymia 140, Białopól 80, Kodnia 250. Poczem, zdaje się? zrozumiemy łatwiej, w jakiej mierze urzędowe wykazy poborców, ze stanem rzeczy istotnym, nas oświa-damiają.

Dla połaci stepowej wwdztwa kijowskiego a również i dla całej Bracławszczyzny, nie posiadamy, jak’eśmy to przy wsiach już namieniali, żadnych danych poborowych z r. 1581. I brak nam takowych dla Ukrainy w ogóle—już aż do końca w.XVI-go.

Zagarniając z konieczności w zakres naszych badań i całą pierwszą ćwierć w. XVII-go, dochodzimy przecie nakoniec, choć u schyłku tej doby, do jakiejś pewniejszej podstawy dla obliczenia ludności miast naszych dwóch wwdztw ukrainnych. Znajdujemy takową: zarówno w lustracyach królewszczyzn, jak i (pomijając już znane ich braki) w ogólnych taryfach poborowych. Zanim przystąpimy atoli do obliczeń samej ludności, podamy tu poprzednio, jako wzórzec, wykaz dymów (domów) miast znaczniejszych tej epoki, tak królewskich jak prywatnych.

Miasta królewskie

posiadają (dymów) domów w latach:

Pow. resp. obwodu. | MIASTA. | 1616. | 22. | 1628.
|  | Owruckiego | Owrucz .    .    . |  |  |  |
|  | 11 | Międzyrzec. . |  |  | 100 |
|  | Żytomirsk. | Żytomierz . |  | 243 | 578 | ? 7
| G | ?? | Niechzworoszcz |  | 204 |  | 34
| o o | Lubeckiego | Łojów .    .    . |  |  |  | 100
| G r~l |  | Lubecz .    .    . |  |  |  |
| -o a | Czarnobyls. | Dymer .    .    . |  |  |  |
| • T—1 O | Kijowskiego | Kijów .    .    . |  |  | 1,750
| ^£3 | 11 | Wyszogród |  |  | 100
| O a | 1 i | Demidów .    . |  |  | 28 |
d |  | J? | Hulaniki .    . |  | 300 | 236 | ? 65
bjo a; |  |  |  |  |  | k. 30 |
y |  | \ Ostrzskiego | Ostrz .    .    . |  | 322 |  | 20
|  |  | Jałmynka .    . |  |  |
o • «—> |  | ? ? | Bobrowica .    . |  |  |  | 16
w |  |  |  |  |  |  |
cś |  |  |  |  |  |  |
£ 4-> |  | Białocerk. . | Białocerkiew . | P- | 300 | p. 300 |
73 |  |  |  | k. | 300 |  |
£ |  |  | Trylisy .    ,    . |  |  | p.    60 |
| 11 | Tabor |  | 50 |  |
| "a? | li | Romanówka . |  | 32 | 20 | 15
| £ | 11 | Skwyr .    .    . |  | 30 | 140 | 10
| p | Kan.-kors. | Kaniów.    .    . | P- | 1G0 |
| 'O |  |  | k. | 1,346 | 150 |
| G O | 11 | Bohusław .    . | p. | 200 | 100 | 114
| a |  |  | k. | 400 |  |
| o | 1 1 | Korsuń .    .    . | p. | 200 | 262 |
| r^H o |  |  | k. | 1,300 |  |
| a | 5? | Steblów .    . | p. | 100 | 35 |
|  |  |  | P- | 400 |  |
|  | 11 | Lisianka |  |  |  | 9
| 1 | 11 | Zwinogrodka . |  |  |  | 7

Wwdztwa    _W wdztwa Kij o wskiego.

Bracław._połaci południowej.

c. d.

resp. obwodu. | MIASTA. | 1616. | 22 | 1628.
Czerkaskiego | Czerkasy .    . | p. 150 | 120 |
|  | k. 800 | 1,000 |
11 | Borowica .    . | p.    50 | 70 |
|  | k. 100 | 150 |
• 11 | Krylów .    .    . |  | p.    50 | 50
|  |  | k. 400 |
11 | Daniłów. .    . | p.    20 | p.    50 |
|  | k. 280 |  |
11 | Czehryn.    .    . | p.    50 | 50 |
|  | k. 500 | 500 |
11 | Arki i j .    .    . | p.    70 | 50 |
|  | k. 300 | 400 |
11 | Kropiwna .    . | p.    30 | 60 | 60
|  | k.    60 | 200 |
11 | Hołtwa .    .    . | p.    30 | 20 |
|  | k. 150 | 230 |
11 | Mandźała .    . |  | p.    6 | 4
|  |  | k.    6 |
Perejasław. | Perejasław .    . | p. 300 |  |
|  | k. 700 |  |
11 | Jahotyn . .    . | (koni)61 |  |
Mirogrodz. | Mirogrod .    . |  |  |
Winnickiego | Winnica .    . | 500 |  | 787
|  | ź.    50 | • ' |
11 | Lityn . . , | 130 |  | 163
Bracławsk. | Bracław.    .    . |  |  | 596
|  |  |  | (813)
| Maczocha .    . |  |  | 151
| Hajsyn .    .    . | 150 | h | 137

Nb. Stosowne w dziale miast połaci południowej (szczególnie), przed liczbami, litery pik oznaczają domy „posłusznych” i „kozaków”, użyta raz lit. ż—„żydów” oznacza.

Z wykazanych w taryfach poborowych 1628 9 r. miast prywatnych Ukrainy wniosły, jako znaczniejsze, pobór od dymów:

W wwdztwie kijowskiem

podług taryfy 1628 r. w potu. Owruckim.

Bazar .    .    . | od 21 | Horodnica . od | 40
| w pow. | Zytomirskim. |
Radomyśl | . 45 | Słobodyszcza.    . | 30
Czerniechów . | . 36 | Kodnia .... | 34
Leszczyn .    . | . 45 | Czerwona .    .    . | 62
Kotelnia .    . | , . 70 | Białołówlca .    . | 90

| w obn\ c: | tarnobylskim |
Chabne.    .    . | . 23 | Hornostajpol .    . | 22
| w obw. kijowskim |
Brusiłów .    . | . 40 | Wasylków + d. . | 22
Chodorków | . 50 | Didów + d. .    . | 16
Chwastów | . 187 | Obuchów .    .    . | 30
Plesiecko | . 34 | Basań .    .    .    .• | 20
Sniatynka | . 28 | Boryspol .    .    . | 70
Czarnogródka | , 30 | Baryszów . | 90
| iv obw. | ostrzskim |
Swietylnow . | . 35 | Rusanów .    .    . | 15
| w obw. białocerkiewskim |
Pawołocz .    . | . 30 | Berezna .    .    . | 22
Wołodarka . | . 190 | Irhaczew .    .    . | 37
Anton 0 w .    . | . 36 |  |

81

c. d.

w obw. czerkaskim

Moszny.    . | .    .    50    Domontów. . Łukomla .    . | . 20 .    104
| w obw. perejasławskim |
Przyłuki Sniatyn.    . | .    .    40    Łubny .    .    . . . 35 | . 153
| w obw. miro grodzkim |
Choroł .    . | . . 43 |

W | wwdztwie bracławskiem. |
| podług taryfy 1629 r. |
| IV pow. | Winnickim |
Hulowce .    . | . 712 | Kalnik stary . | 650
Samhorodek | . 682 | „    nowy . | 504
Krasne stare | . 552 | Daszów .    .    . | 536
„    nowe | . 290 | Tetyjów .    .    . | 770
Czerniejowce | . 894 | Łobaczów .    . | 601
Lipowiec .    . | 1,100 | Petyhory.    .    . | 370
st. i now. | IV pow. | bradawskim |
Nesterwar . | . 751 | Kuna .    .    ,    . | 636
Adamgrod . | . 765 | Kublicz .    .    . | 545
Obodówka . | . 522 | Gródek .    .    . | 513
Kamieniec now. 704 | Granów .    .    . | 140
| w obw. zwinogrodzkim |
Humań .    .    . | 1,067 | Mańkówka .    . | 949
Źródła dziejowe. | Tom XX. |  | F

Gdy następnie zechcemy porównać, choćby powierzchownie tylko, dane dwóch powyższych taryf: kijowskiej z bracławską, uderzeni zostaniemy onych nierównomiernością do tego stopnia, że gotowi będziemy przyjąć je za pochodzące z dwóch różnych epok. Norma bowiem bracławska zdaje się kilkakroć przewyższać normę dymów kijowską. Jeśli dalej dane taryfy bracław-skiej możemy przyjąć za odpowiadające, mniej więcej, faktycznemu stanowi rzeczy, to natomiast kijowskiej—chyba przedstawiają najbardziej minimalną, że tak powiemy, stanu tego postać. Opierając się na jej danych tylko, nie znalazło by się wśród miast prywatnych wwdztwa kijowskiego owej epoki ani jednego należącego do pierwszych dwóch klas; do IH-ciej zaś—jedynie Chwastów, Wołodarkę, Łubny i Łukomlę; do IV-tej —Kotelnię, Czer-wonę, Chodorków, Białołowkę, Moszny, Boryspol, Baryszów. Gdy tymczasem źródła uboczne uwydatniają nam inny tam stan faktyczny. Oto dla przykładu: w taryfie 1628 r. podano w nowo-osadzonych mstkach kst Koreckich na Polesiu owruckiem: w Kamionce 13, (19), Bazarze. 21 (31), a tu już przed 10-ciu laty, w r. 1617, poborca kijowski pociągał przed trybunał lubelski (p. Zr. XXI, 595) ks. Annę o nieuiszczenie się do skarbu: w Kamionce z dym. 100, w Bazarze—z 50-ciu czyli razem z liczby 4 kroć z górą większej. Co służyć nam winno nadto za wskazówkę, do jakiego stopnia minimalnemi bywają liczby urzędowe i na ile, przy obliczaniu ludności etc., na ich podstawie, wolno nam summy ogólne, wszędy niemal, podnosić. Tern bardziej gdy po nadto, przy postępowem ustalaniu się ruchomej ludności, zaznaczanie faktycznego stanu w każdej chwili było pospolicie niźszem ze strony poborców królewskich od notowTań umocowanych prywatnych.

Przystępując tedy do obliczenia ostatecznego miejskiej ludności na Ukrainie, w danej dobie chronologicznej, podług ilości (zredukowanych) dymów (domów) po miastach, nie możemy się, podobnie jak przy obliczaniu ludności wiejskiej, opierać jedynie na wykazach urzędowych, choćby takowe były najpełniejsze. O ileż bardziej, gdy, jak’eśmy to już zaznaczyli, posiadamy tylko ułomki. Dopiero więc skombinowanie różnorakich danych, jakie nam już posłużyło do rozgrupowania osad na klasy, podług ilości ich dymów, da nam możność obliczenia i ludności samej na podstawie tejże klasyfikacyi.

Ponieważ znaną nam jest przypuszczalna ilość osad miejskich po powiatach i obwodach dwóch naszych wwdztw jak i liczba ich tam przypadająca na każdą z klas, wypada teraz już tylko przyjąć i zaznaczyć przeciętną normę cyfrową ilości dymów na i osadę miejską każdej z tych klas—by, w ten sposób, zdobyć sobie mnożnik dla wykrycia, przy użyciu onego, liczby dymów każdej klasy. Dymy te następnie podsumowane dałyby ogólną ich ilość w każdym z osobna obwodzie; ta zaś ilość, przemnożona przez przyjętą dla dymów normę 6 głów, w każdym z nich, posłuży za podstawę pożądanego obliczenia liczby głów ludności miejskiej, tak po dzielnicach jak i w całej Ukrainie w ogóle.

Otóż za normę przeciętną osad miejskich przyjmujemy dla:

Klasy | Dymów | Głów | Klasy | Dymów | Głów
1+ | 1,000 | 0,000 | IV | 75 | 450
I | 750 | 4,500 | V | 25 | 150
II | 375 | 2,250 | V— | 15 | 90
III | 175 | 1,050 | ? | 20 | 120

Rezultat zaś sam opartego na powyższych podstawach obliczenia miejskiej ludności Ukrainy (k. 1625 r.) da się przedstawić w następującej tabeli:

Ludność osad miejskich

(k. 1625 r.).

W powiecie resp, obwodzie. | Miast. | Dym. | Głów. | Przy mil. kwadr. | Na 1 milę głów.
|  | Owruc. .    .    . | 25 | 1,270 | 7,620 | 280 | 27,2
| <D G | Zytomir. .    . | 51 | 2,205 | 13,230 | 255 | 51,8
| O o | Lubec. .    .    . |  |  |  |  | i
| JZ | 4 | 290 | 1,740 | 100 | 17,4
| o, | Czarnobyl. |  |  |  |  |
| ‘G | 0 | 575 | 3,450 | 140 | 24,6
6 bo a> | r*r-f O | Kijów. .    .    . | 42 | 3,425 | 20,250 | 217 | 94,7

3

C/2

£

o

Ostrz. .    .    .

7

485

2,910

(87)

34,4

|  | 138 | 8,250 | 49,500 | 1,079 | 45,8
& |  |  |  |  |  |  |
'    cś •    £ | d | Białocerk. | 20 | 1,390 | .8,340 | 125 | 66,7
NJ | T3 |  |  |
O £ | o a | Kan.-kors. | 11 | 3,3.55 | 20,130 | (100) | 201,3
& | ‘o -d | Czerkas. .    . | 14 | 3,660 | 21,960 | (325) | 67,5
| o a | Perejasł. .    . | 21 | 2,865 | 17,190 | 330 | 52,o
|  |  | 66 | 11,270 | 67,620 | 880 | 76,8
|  | Ogółem | 204 | 19,520 | 117,120 | 1,959 | 59,7
|  | (+' Mirogr. . | 2 | 250 | 1,500 | 225 | 0,6)
05 £ | 3 | Winnic. .    . | 45 | 17,945 | 107,670 | 208 | 517,6
+-> N | £ |  |  |  |  |
1 | 05 -u* O | Bracław. .    . | 62 | 17,560 | 105,360 | 292 | 391,6
£ | 05 Ui 3 | Zwinogr. .    . | 10 | 2,135 | 12,810 | 127 | 100,0
|  | Ogółem | 117 | 37,640 | 225,840 | 627 | 360,1
| Na Ukrainie razem | 321 | 57,160| 342,960| | 1,587 | 216,2
|  | Mirogr. . | 2 I | 250| | 1,500| | 225 | 6,6

Rozważając które to dane, widzimy, że względnie do przestrzeni, było (niby) w wwdztwie bracławskiem 6 razy tyle głów ludności miejskiej, co w wwdztwie kijowskiem; w Kijowszczyźnie zaś samej—w połaci południowej więcej niż północnej. Z obwodów w ogóle: najwięcej w Winnickim, potem w bracławskim, dalej w kaniowsko-korsuńskim i kijowskim; najmniej— w lubec-kim, nie wspominając już mirogrodzkiego. Przewaga miast i miasteczek w pasie południowym Ukrainy w ogóle da się łatwiej zrozumieć, gdy sobie przypomnimy większą ich tam, jako miejsc pospolicie obwarowanych, strategiczną potrzebę.

Obliczenie poosobnychkategoryj ludności miejskiej „posłusznej” i „nieposłusznej,” a raczej, przykładowe zaledwie, przedstawienie bardziej charakterystycznych wskazówek przedmiotu tego dotyczących, odkładamy, podobnie jak i kategorye warstw wiejskich, do tomu XXII-go.

c. Zebranie ludności wiejskiej i miejskiej Ukrainy.

Gdyśmy się już odważyli na cyfrowe obliczenie ludności wiejskiej i miejskiej na Ukrainie u schyłku pierwszej ćwierci w. XVII-go poszczególnie, wypada nam teraz z natury rzeczy zestawić owe obliczenia razem i unaocznić ostatecznie ogólny onych rezultat. Da się ono najodpowiedniej wykonać w poniższej tabeli. Będzie to, w ostatecznym swym wyniku, hazar-downa, jak wiemy, naprawdę próba tylko, ale wymaga takowej samo założenie (statystyczne) naszych badań. Zresztą nie wątpimy, może ona jednak, przy obfitszych z czasem wykryciach źródeł, posłużyć za kadry (choćby dla nas samych jeszcze) dla bardziej przybliżonego obrazu zaludnienia Ukrainy w rozważanej przez nas epoce.

Ogólna Ludność (k. 16

|  |  |  | OSAD |
| W powiecie resp. obwodzie |  |  |
|  |  | Wiejsk. | Miejsk. | Każeni
|  | Owruckim | 180 | 25 | 205
| ‘a? c | Zytomirskim . | 200 | 51 | 251
| o c | Lubeekim . | 85 | 4 | 89
| -6 |  |  |  |
| Cl, O | Czarnobylskim | 100 | 9 | 109
6 | c3 o a | Kijowskim | 145 | 42 | 187
to |  |  |  |
'J2 |  | Ostrzskim .    . | 35 | 7 | 42
cn % o |  |  | 745 | 138 | 883
w |  |  |  |  |
£ +j | '5? £ | Białocerkiews. | 110 | 20 | 130
| .2 | Kaniów, -korsuń | 85 | 11 | 96
£ |  |  |  |  |
£ | 3 r*H o | Czerkaskim . | 80 | 14 | 94
| a |  |  |  |
| o aJ | Perejasławskim | 05 | 21 | 76
| 'o a | Mirogrodzkim | 30 | 2 | 32
|  |  | 345 | 68 | 413
|  | Ogółem | 1.115 | 206 | 1,321
|  | Winnickim . | 150 | 45 | 195
ci £ | w > | Bracławskim . | 105 | 62 | 167
N rd £ | U | Zwinogrodzkim | 30 | 10 | 40
£ | ł-l PQ |  |  |  |
| Ogółem | 285 | 117 | 402
Na Ukrainie razem    .    . | 1,400 | 323 | 1,723

Ukrainy.

25 r.)

D | Y M Ó | W | G | ŁÓW | Przy mii kw. | Na 1 milę głów
Wiejsk. | Miejsk. | Kazem | Wiejsk. | Miejsk. | Razem
2,700 | 1,270 | 3,970 | 16,200 | 7,620 | 23,820 | 280 | 85,o
4,000 | 2,205 | 6,205 | 24,000 | 13,230 | 37,230 | 255 | 146,0
1,275 | 290 | 1,565 | 7,600 | 1,740 | 9,340 | 100 | 93,4
1,500 | 575 | 2,075 | 9,000 | 3,450 | 12,420 | 140 | 88,9
2,900 | 425 | 3,325 | 17,400 | 20,550 | 37,950 | 217 | 174,8
420 | 485 | 905 | 2,500 | 2,910 | 5,430 | (57) | 95,2
12,795 | 8,250 | 21,045 | 76,770] | 49,500] 126,270] 1,075] 117,4
1,650 | 1,390 | 3,040 | 9,900 | 8,340 | 18,240 | 125 | 145,9
1,275 | 3,355 | 4,630 | 7,650 | 20,130 | 27,780 | (100) | 277,8
1,600 | 3,660 | 5,260 | 9,600 | 21,960 | 31,560 | (325) | 97,o
1,300 | 2,865 | 4,165 | 7,800 | 17,190 | 24,990 | 330 | 75,7
600 | 250 | 850 | 3,600 | 1,500 | 5,100 | 225 | 22,6
6,425| 11,520 | 17,945 | 38,550 | 69,120] 107,670 | 1,110 | 97,o
19,220 | 19,770 | 38,990 | 115,320 | 118,720 | 234,040 | 2,815 | 107,i
7,500 | 17,945 | 25,445 | 45,000 | 107,670 | 152,670 | 208 | 733,9
5,250 | 17,560 | 22,810 | 31,500 | 105,360 | 136,860 | 292 | 468,6
1,500 | 2,135 | 2,635 | 9,000 | 12,810 | 21,810 | 127 | 171,7
14,250 | j 37,670 | 51,890| 85,500| 225,840 | 311,340 | 627 | | 496,5
33,470 | | 57,410 | | 91,880| 200,820] 344,460 | 545,280 | 2,812| 193,9

88

Jakkolwiek dane przedstawione w powyższej tabeli wyrażają, (jako’śmy to już tylokrotnie przez ostrożność zaznaczali), iloście jedynie względne, przybliżone, minimalne; dla tej ich względności wszakże, roztaczają one przed naszemi oczyma obraz o wielce ciekawych, a w części nieprzeczuwanych nawet rysach charakterystycznych. Ztąd rozważenie pilniejsze tych danych rzucić nam jest w stanie nowe światło na przedmiot z konieczności zawiły, ciemny, przy blasku którego to światła uwydatni się dotykalniej i to, do czego się innemi drogami, nieśmiało tylko, dochodziło. Otóż widzimy tu, że k. r. 1625: wwdztwo bracław-skie, względnie do przestrzeni, 4 razy z górą ludniejsze od kijowskiego; połać południowa Kijowszczyzny już prawie tak ludna jak jej połać północna, oczywiście usunąwszy z rachuby „dzikie pola.” Co do obwodów: najmocniej zaludniony—Winnicki, po nim bracławski, znacznie już słabiej kaniowsko-korsuński, po którym idą: kijowski, źytomirski, białocerkiewski; najsłabsze oczywiście—perejasławski z mirogrodzkim.

Gdy następnie zestawimy cyfry ludności wiejskiej z miejską t. j. takową w ogóle jaka zaznaczona przy miastach i miasteczkach, dostrzeżemy, że w połaci północnej Kijowszczyzny ludność wiejska przeważa znacznie miejską, w połaci południowej miejska wiejską nieco przeważa; w Bracławszczyźnie zaś miejska przeważa wiejską więcej jak o dwa razy. Podług obwodów zaś: w połaci północnej wwdztwa kijowskiego—ludność miejska przeważa wiejską tylko w kijowskim oraz w ostrzskim nieco, najsłabsza zaś w obwodzie lubeckim, bo o 4 od wiejskiej szczuplejsza; w połaci południowej tegoż wwdztwa—miejska silniejsza od wiejskiej w obwodach: kaniowsko-korsuńskim, czer-kaskim i perejasławskim—z przyczyny, iż kozacy przeważnie przy miastach królewskich podawani. W Bracławszczyźnie: w pow. Winnickim ludność miejska przeważa wiejską więcej niż 2 razy, w bracławskim więcej niż razy 3, w obw. zwinogrodzkim nawet nieco wyższa; czemu przyczyną, chyba podawanie w taryfie ludności rozproszonych chutorów przy miastach ogniskowych włości.

Taka anormalna pozornie przewaga ludności miejskiej nad wiejską gdzieś na dalekiej „Ukrainie,” nadto na pocz. w. XVII-go, nie zastanowi pewnie, kto sobie rozważy: czem były właściwie ówczesne osady miejskie, jak mało nieraz różniły się od siół,

oraz—jak nie istniało jeszcze faktycznego przedziału między warstwami miejską a wiejską i jak warstwy te zlewały się ze sobą. Nie było też istotnie różnicy między uchodnikiem czy rolnikiem wiejskim a miejskim, jak i bojarem czy kozakiem siedzącym na chutorze a w mieście. Nie ubiegło też i półwieku prawie, kiedy to cała ludność niejednej włości, całego obwodu nieraz, zarówno rolna jak i uchodnicza, trzymała się miasta, wyzyskując sieliszcza i wchody tylko doraźnie.

Co może za to bardziej uderzy nieświadomego, to prędzej ostateczny wywód obliczeń: że oto Ukraina, ogarniająca 2% tysięcy mil kw. z górą zaludnionego obszaru, zdobyła się była nawet pod koniec pierwszej ćwierci XVII-go w., nie o wiele więcej nad pół miliona głów, gdy przecie sąsiedni szczupły względnie Wołyń i szczuplejsze jeszcze Podole, zajmujące razem mnidj niż połowę obszaru, osadzonej części, Ukrainy, posiadały już przed półstoleciem do 400,000 głów w ogóle. Tem więcej może uderzy, gdy sobie przypomni, że właśnie w owej dobie „bracia niżowa” po kilkadziesiąt tysięcy zbrojnych z łatwością wyprowadzała w pole. Na co—to tylko odpowiemy, że na zbrojne doraźnie kozactwo składały się, nie tylko Ukraina, nie tylko Ruś cała, lecz cała niemal rplta, a myśmy w obliczeniach naszych uwzględniali jedynie kozaków osiadłych, trzymających się przynajmniej Ukrainy.

Stosunki własności ziemskiej etc. i w ogóle szersze rozwinięcie przedmiotu naszych badań, dla zdobycia sobie większego przestworu, odkładamy do tomu XXII-go.

Warszawa, Grudzień 1893 r.    ^Aleksander -Jabłonowski.

UKRAINA.

Źródła dziejowe. Tom XX.

WOJEWÓDZTWO KIJOWSKIE.

157 0.

Regestr albo inwentarz zamków J. kr. m-ci miast, miasteczek, wołości i wszystkich pożytków i powinności do nich należących i we wszystkiem w WOjBWÓdz-twie kijOWSkiem z dostatecznego wywiadywania uczyniony i spisany przez nas Michała Myszkę Warkowskiego sprawcę województwa kijows. i star. homelskiego, Jana Bystrzykowskiego dworzanina J. kr. m-ci, Szczęsnego Charlińskiego chorążego kijows. rewizorów na to od J. kr. m-ci z sejmu walnego warszawskiego naznaczonych i posłanych |*. 1570.

Naprzód, gdyśmy przyjechali do Kijowa, zamku J. kr. m-ci obesłaliśmy namiestnika p. w-dy kijów. Wasila Raja, aby przed nami pokazał dostateczny inwentarz jako i z czem jest podań zamek kijów, panu w-dzie kijows. t. j. co w nim było strzelby, prochów i innej armaty zamkowej, także i w szpichlerzach spiże i żywności wszelakiej, która zwykła była bywać na tym zamku. Tudzież i o wszelakich pożytkach i przychodach do zamku należących, tak własnych króla J. m-ci jako i urzędowych miejskich i powinności wszelakich stanów do służby J. kr. m-ci i rzeczyp. należących i powinnych. A iż p. Raj, jako namiestnik J. m. p. w-dy kijows., będąc częstokroć od nas obsyłany i napominany, tego inwentarza przed nami jako przed rewizorami pokazać, ani żadnych prowentów i służb powinnych każdych stanów ku zamku kijows. oznajmić nie chciał, ani okazał, my nie mogąc mieć inwentarza, ani żadnej wiadomości od urzędu p. w-dy kijows., z którego snadniej nam było wziąć wszystką wiadomość pożytków, przybyłości i powinności zamkowych, ileśmy mogli najwięcej według wiary i powinności swej z strony od... i przy-pytywaliśmy się o pożytkach i powinnościach zamkowi kijows. należących.

Obejrzenie {amku kijowskiego.

Ten leży na górze wysokiej po daleku od rz. Dniepru. Ma w sobie baszt 7, między niemi grodzien 177, wszystek drewniany, gliną oblepiony.

Most wysoki przez przekop, wrota wielkie na most, w tych wrotach dział litych 3, a na wierzchu serpentyna 1.

Podle tych wrót wieża albo baszta, która stoi ku Kijowcu, z obudwu stron rowy, dział na niój litych 4, serpentynów 3. Druga baszta, która stoi na południe ku swetemu Spasu, na niej dział lanych 2, serpentynów 3. Trzecia baszta stoi ku Szczykawicy, na niej działo 1, serpentyna 1. Czwarta baszta, którą zowią Brona wojewodza, która stoi na zachód słońca przeciw... na niej dział 2 lanych a na ko... chin trzech nie masz. Piąta baszta, która stoi na północy, na niój dział litych 2. Szósta baszta, która stoi ku miastu, na którój jest zegar zepsowany, na tej działo 1 lite, a serpentyn 2. Siódma, która stoi ku Dniepru i ku miastu naprzeciw Zdychawicy serpentyn 2. Summa dział litych 11, a któremi ka-miennemi kulami strzelają cztery, serpentyn 12, które nie są dobrze opatrzone, hakownic 134, dwie zepsowane, kijów szyza-nych 3, knotów 23.

Skarbnica gdzie prochy i ołów jest. Siekier 41, a żadnej dobrej nie masz, a złomków 18, świdrów małych... jeden wielki. Dłoto jedno, pił tarcicznych 2, a tych co węgły rzezą 3, ościków 13, klamer 5, czaków z kolczy 5, tołkaczów 3, wrzecion kafaro-wych 4. Żabka jedna co kaffar chodzi. Gozdziów 3 wielkich, cieślic 3, puszek 2, oskarb 1, składów zdatnych 8, godło 1, ry-skalów 4, haków co do gliny 12, zegarowe koło 1, podosek od działu jeden, łyżek żelaznych 2, skoblów 3, form do dział i hakownic 25, fasek 32 z goźdimi gontowemi, siarki półtorej beczki, ołowiu tablic 8, półświnków 5, a Świnia 1, prętów ołowiu półpię-ta, zlitków 4, ładunków 16, moidzieźy 2 całych, a dziurawych 2, czarnka do stępy co proch tłuką 1 dziurawa, kul do dział beczka w niój centnarów 2, k’ temu dwie fasce, w których po 1 centnarze kul. Item kul hakowniczych beczka centnarów 2, żelaznych kul 25, ołów co od św. Zofiej centnarów 32, kul kamiennych 121, szotu żelaznego mozdzierz, prochu beczek 5 po 2 centnary w beczce, fasek 5 po 1 centnarze w beczce też prochu.

Item w drugiej skarbnicy prochu ruszniczego beczek 10, beczka prochu wielka a podbeczek 5. Faski 2, za się beczek 2. Fasek małych i wielkich hakowniczego dzialnego prochu 10, ruszniczego prochu 2 beczki a trzecia połowica. Działo rozerwane, haków u spichlerzów 6, łańcuch u spichlerzów jeden, u skarbnic zamków 3, u skarbnych na drzwiach łańcuch 1.

Szpichlerze. Szpichlerzów w zamku 4: w pierwszym wiader skórzanych 54, lina kafarowa, w drugim szpichlerzu skór wołowych 109, w trzecim szpichlerzu skór wyprawnych 36, a niewy-prawnych skór u, w czwrartym szpichlerzu najmniejszej rzeczy nie masz. Item szpichlerzów także próżnych... Dowiedzieliśmy się też od tamecznych ludzi, że w tych szpichlerzach było dosyć żywności wszelakich, jako zboża, legumin i miąs i chcieliśmy wiedzieć, gdzie to wyszło i kto tym i na jaką potrzebę szafował. Ale ten teraźniejszy horodniczy Jerzy Podbielski, któremu już po przyłączeniu ziemi kijowskiej do korony Polskiej dano jest horodnictwo, pokazał inwentarzem swym, że nic jemu nie podano w szpichlerzach, ale to co było, pierwszy horodniczy niejaki Dzieweczka, jeszczcze za księstwa litewskiego, rozszafował i wydał nie wiemy gdzie.

Gmachy. Gmachy w zamku, w ścienie od miasta dwa wysokie, a sień trzecia; na dole cztery gmachy, piąta izba wielka i sień, świetliczka kuchenna ogniła i opadła, kuchnia wszystka zgniła, piwnica zgniła i zapadła.

Kościół rzymski pusty i odarty. Cerkiew ruska 1.

Na tych gmachach w wielu miejscach dachy i pobicia opadły i baszt i ohrodeń wiele popsowanych i odartych, których potrzeba czas opatrzeć i poprawić, aby w nich większa szkoda nie była.

Studnie—w tym zamku studni 4, są zawalone i zepsowane, dla czego ich zamek używać nie może, a naprawić ich nie masz kim, gdzie teraz z wielką pracą i nakładem aż z dołu wodę do zamku na każdą potrzebę wożą, coby czasu nieprzyjaciela przyjścia wielką niebezpieczność przyniosło.

Karczmy—tamże w zamku są dwie karczmy rotmistrzowskie, które są ku wielkiemu niebezpieczeństwu dla ognia, to będzie na woli J. kr. m-ci, jeżeli mogą być, albo nie.

Turmy—w tymże zamku turmy ani żadnego warownego miejsca dla schronienia złoczyńców nie masz, zaczem aż w gro-dziech takowych sadzają, co jest bardzo niebezpiecznie dla ognia albo zdrady.

Miejsca zamkowi niebezpieczne. Item przystęp nieprzyjacielowi trudny, a zamkowi niebezpieczny, od ś. Zofiej, góra Zdy-chawica. Item z drugiój strony góra Szczekawica, która obeszła niemałą część zamku, jeszcze niebezpieczniejsza zamkowi czasu przygody od nieprzyjaciela. Co wszystko za nakładem mogłoby się obwarować i opatrzeć, a najwięcej, gdzieby J. kr. m. w wale starym, w którym było przedtem miasto i zamek, gdzie jeszcze i teraz stoi kościół ś. Zofiej, kosztem wielkim zmurowany, i drugi kościół dosyć kosztowny ś. Michała Złotowierzchnego z klasztorem, chciał miastu zaradzić, a opatrzeć parkanem, na tym to wale; bo wał jest bardzo dobry i mocny, jedno w kilku miejscach zepsowany, w którym jeszcze stoi brama murowana, zowią ją zło-temi wroty, te by jeszcze mógł poprawić snadnie, kościołów pustych popsowanych za wałem i w wale kilka, w których jest nie mało materyi, zgodziłaby się do muru, jeżeliby król J. m. zamek raczył murować.

Góra, na której zamek jest, w kilku miejscach bardzo szkodliwie opłynęła i osunęła się i co dniem, tern więcej na dół ziemia z niej upada, zaczem baszty i horodnie bardzo się pochyliły, a gdzie nie będzie prędkiego opatzenia i poratowania tedy i zamek w rychle walić się musi.

A iż ten zamek kijowski tak się wali, obala i psuje, nie za czem innem, jedno że nie masz kim i o czem popracować, gdyż żadnój wolości, i jednego człowieka, do poprawienia jego nie masz, jedne dwie wioski bardzo nędzne Dymidow a Piotrowce, które jedną dań miodową powinni; z Demidowa miodu kadzi 4, a z Pio-trowiec półtorej, brogów siana kilka wozów, drew 25 przez wszystek rok przywieść tylko sami Piotrowiczanie winni.

Przedtem zamek kijowski, będąc w w. x. litewskiem, zawsze był znowu budowan i poprawian, k’ temu szpiźą i żywnością wszelaką opatrywan każdego roku wedle potrzeby—z zamków, z starostw i wołości ruskich i ukrainnych t. j. z Mohilewa, Bory-sowa, Szwiszłoczy, z Rohaczowa, z Ciecierska, z Propojska, z Krzyczowa, z Homla, z Lubecza, z Mozera i z innych starostw i wołości. Nadto jeszcze osobliwie z skarbu w. x. litewskiego było wielkie opatrzenie pieniędzmi, suknem i innym dostatkiem i z Mozerskiej wołości daniami miodowemi.

Folwarków żadnych do zamku, naostatek i ogrodu nie masz.

Jeziora nad Dnieprem, które acz niewielkie, jakośmy od ludzi z strony sprawę wzięli, ale przecsię jakożkolwiek byli ku pożytku staroście tego miejsca, te więc arendą trzymali rybacy postronni; na jakiej arendzie byli, wywiedzieć my się dostatecznie nie mogli, gdyż inwentarza, z czem jest zamek podań p. wdzie kijows., namieśnik jego Wasili Raj pokazać nie chciał.

Bojare albo słudzy do zamku kijów, należący zdawna, byli Zauszanie, którzy kilka a dwadzieścia mil od zamku osiądłości swe mają, których bywało 24 koni. Powinność ich była, że gdy przeciw nieprzyjacielowi pan wda kijów., albo w niebytności sprawca onego miejsca jechał, oni szatry, namioty stawiali i inną posługę wedle potrzeby w ciągnieniu przy wojewodzie czynili. Którzy gdy byli przez nas rewizorów obwieszczeni, aby sprawę zwyczajnych i powinnych posług swych nam opowiedali, oni przed nami pokazali wypis z ksiąg ziemskich kijows. kopjej z listu Jkr. mci pod pieczęcią ziemską, gdzie ich król Jmć. od takich posług wyżej mianowanych wyzwalać raczy, zostawając ich przy wolnościach szlacheckich, że więcej nie mają być powinni, tylko ziemską pospolitą obronę wespołek z inszymi szlachcicami tej ziemi kijów. Drudzy bojare Poszniakowie, ci od zamku we trzech milach osiądłości swe mają. Tych, jakośmy od innych sprawę wzięli, była powinność na siaki dla straźej jeździć, za każdem rozkazaniem wojewody albo sprawce onego (miejsca, także gdzięby nieprzyjaciel w ziemię wtargnął, pod wojsko podjeżdżać z listy, obwieszczając przyległe zamki o nieprzyjacielu, jeździć i insze posługi czynić, których bywąło koni 4. Gdy byli przez nas rewizorów obwieszczeni, aby zwykłą swą powinność i listy, a przywileje swe nam okazali, tego uczynić nie chcieli; jedno tylko gołemi słowy opowiedali, żeby mieli być wyzwoleni od takich posług za daną wolnością i przywilejem Jkr. mci, dlaczego szczycząc się słowną powieścią, zwykłych posług nie czynią i czynić nie chcą. Na to potrzeba staroście albo sprawcy onego zamku nauki Jkr. mci, jakoby się przeciw im zachować miał. A iż ci bojarowie, któr)'ch niewielka pomoc była, teraz za listami i wolnościami swemi zwykłych posług nie czynią i t. na wielkiem niebezpieczeństwie zamkowi kijów., źe nie masz kogo dla przejeżdżania slaków tatarskich posłać, także kiedy ludzie w ziemię wtargną, pod nich podesłać i listów do inszych przyległych zamków dawając znać o nieprzyjacielu roznosić, ktemu stróżów dla posługi zamkowi ustawicznych toż nie masz; potrzeba łaski, a opatrzenia Jkr. mci zkądby, a za co, mieli być chowani tacy potrzebni słudzy zamku kijows., gdyż na przestrodze wiele należy o każdym nieprzyjacielu.

Miasto króla Jmci Kijów.

To miasto leży w dole pod zamkiem aż do brzega rz. Dniepru, z przyjazdu od Polski, począwszy od góry aż do samego Dniepru, ostrogiem otoczone, dosyć nikczemnym, a od rzeki żadnego opatrzenia nie masz, ani ostrogu.

Co baczyliśmy być bardzo ku wielkiemu niebezpieczeństwu miastu i zamkowi, gdyż snadnie, bez wiadomości urzędowej, prosto z domu, inny kupiec wodą do nieprzyjacielskiej ziemie wjechać może, także też z nieprzyjacielskich ziem może kupiec każdy wjechać i wyjechać kiedy chce, jako się tego dosyć trafia. A to się wszystko dzieje za nieporządnym osadzeniem miasta, gdyż ani rynku porządnego, ani ulic słusznych nie masz, jedno prosto siedzą, jako w lesie, każdemu się wolno budować, jako chce i gdzie na którym miejscu chce, czemu jest rzecz potrzebna za-bieżeć, aby inakszym porządkiem miasto było budowane dla lepszego bezpieczeństwa zamkowi.

Przychód zamkowi z miasta należący.

Item naprzód Kapczyzny z karczm miodowych dawa miasto, za listem i przywilejem króla Jmci, zwykłej arendy, w każdy rok na dwie racie, 800 kop. gr. liczby i monety litews. Item myto od ryb, które Dnieprem do miasta i gdzie indziej na Nysz statkami srzednemi prowadzą. Przedtem, jakośmy się dowiedzieli, kiedy bywało arendowane, czyniło kop. litew. 200 na każdy rok, a teraz, iż nie jest na arendzie, ktemu iż czasy bardzo złe, tedy i w połowie tego nie uczyni. I tern myto, gdy z Moskwy -albo z inąd kupcy z towarami przychodzą t. j. z suknem, z siermięgami i jedwabnemi rzeczami, szacując towar za pieniądze ile uczyni, od każdej kopy z dawna biorą po 2 gr., to według starodawnej arendy czyni w każdy rok kop. 100 gr. liczby litew. Item myto zwane Poduszczyzna t. j. kiedy kto przywiezie jakiekolwiek zboże do miasta przedać, daje od każdego wózka po gr. 2¹/2 litew., to myto, kiedy pokój od Tatar, uczynić może przez rok kop. 6, kiedy niebezpieczno i tego nieuczyni. I tern od soli kołomyj skiej z każdego wozu biorą po 300 tołp, która sól wedle starodawnego zwyczaju, na kuchnią zamkową idzie. Ten wszystek przychód i pożytki, które należą do zamku, p. wojewoda kijów, kiedy obecnie mieszka na Kijowie sobie bierze, a w niebytności p. "wojewody, tedy sprawca albo surrogator, którego król Jmć na miejsce wojewody do zamku posłać raczy, połowicę tych wszystkich dochodów ku wychowaniu swemu bierze, a przecie jeszcze drugą połowicę tychże prowentów sługą albo namieśnik pana wojewodzin na pana wojewodę bierze.

Karczma gorzałczana w mieście Kijów.—ta jako ludzie z strony nam powiedzieli i podobieństwa pokazując, czyni niemały pożytek mieszczanom około tysiąca kop. litew., na którą pokazali przed nami przywilej króla Jmci, że im jest ku ich pożytkowi od króla Jmci dana; względem którego pożytku, tymże przywilejem są obowiązani, że sami mieszczanie każdy z nich zbrojnie na konia do każdej potrzeby przeciw nieprzyjacielowi przy wojewodzie albo natenczas sprawcy ziemi kijów, mają wsiadać i jechać, ktemu straż polną na polu, przestrzegając nieprzyjaciela, powinni są ustawicznie rok w rok trzymać. Pokazali też przywilej, według którego i do tego czasu wszędzie ich zachowują, że im myta, cła wszelakie, we wszystkich województwach króla Jmci, są odpuszczone; to wszystko jest im nadano względem posług wyżej opisanych, które powinni czynić i ku poprawieniu i lepszemu opatrzeniu m. Kijowa.

Ale iż oni, jakom sam dostateczną sprawę wzięli, nigdy osobami swemi wszyscy być nie mogą, aby z wojewodą albo sprawcą ziemi kijów, mogli wszyscy przeciw nieprzyjacielowi jechać, bo się wszyscy mało handlami bawią, jeżdżąc do cudzych ziem i państw Jkr. mci, że inny i w rok w domu nie będzie, a co ubożsi w domu zostawają, że się to czasem trafić może czasu jakiej trwogi, że ich czasem i 30 koni ze wszystkiego miasta przy wojewodzie do potrzeby nie wyjedzie. Nadto Stróży w polu, którą z przywileju powinni, nie dzierżą i jej się zbraniają, jedno tylko, pokrywając dosyć czy nienienie powinności swej, nawale bardzo nie podaleku od zamku, stróża jednego chowają, który przestrogi ani rychłej wiadomości o nieprzyjacielu zamkowi i miastu dać nie może. Za ten pożytek, który mają z karczmy gorzałczanej, gdyż powinności swej dosyć nie czynią mieszczanie kijowscy, mogłoby być zawsze przy wojewodzie, albo sprawcy ziemi kijows. żołnierzów zbrojnych, koni przynajmniej 60, którzy na każdą potrzebę przy wojewodzie gotowsi i sposobniejsi byćby mogli. Nadto i straż w polu na slakach i przechodach nieprzyjacielskich warowniejsza i pożyteczniejsza zamkowi i miastu kijów, i innym przyległym mogłaby być. Co wszystko jest na łasce Jkr. mci. Item tychże mieszczan kijów, napominaliśmy, chcąc to mieć po nich, aby przed nami okazywali się, jakoby mieli przy wojewodzie, albo sprawcy onego województwa przeciw nieprzyjacielowi wsiadać, gdyż to są powinni i dla tego im jest nadana ta karczma gorzałczana, z której nic nie płacą; czego oni uczynić nie chcieli, ani przed nami pokazawali gotowości swej, gdyż oni mieszkając pod bokiem nieprzyjaciela państwa króla Jmci winni każdej godziny do potrzeby przy wojewodzie, albo netenczas sprawcy jachać. Za to nieposłuszeństwo słusznieby mieli być karani za wyrokiem Jkr. mci. Item tychże mieszczan kijów, napominaliśmy, chcąc to po nich mieć, aby przed nami pokazali, gdzie te dochody, które mają z karczmy z miasta, podziewają, bo więc często zwykli czynić, że rozkazują wszystkiemu miastu pewną sumę pieniędzy składać z domów do pospolitej skrzynki; czego żadnym obyczajem uczynić nie chcięli. Gdyż za takiemi przypadkami mogliby w lepszą opatrzność miasto przywieść, słuszne aby Jkr. mść tego dojrzeć rozkazać raczył.

Zamek Mozer, który, jakom sprawę wzięli, acz osobnego starostę miewał, przed się jednak był pod zwierzchnością zamku kijów., bo czasu ziemianie mozerscy ustawicznie wedle potrzeby w Kijowie dla obrony przeciw nieprzyjacielowi zastawą mieszki-wali. Poddani ktemu zamek kijów, budowali i poprawiali i żywności do niego każde odwozili. Nadto i dań miodową którakolwiek do Mozera jest, zawsze do kijów, zamku była dawana.

A iź ten zamek Mozer jest od ziemi kijów, odrażon, który przy Kijowie zdawna bywał, przeto nie moglim się pewnych granic między Mozerem a Kijowem wywiedzieć, ponieważ w spólnej granicy przedtem bywali, słuszna aby pp. posłowie koronni na sejmie walnym o tem się przepytywali i domagali się go, bo na tern niemało niebezpieczeństwa czasu nieprzyjaciela i czasu pokoju od swych; gdyż iź leży nad portem przy rz. Pry pieczy, która w Dniepr wpada, teraz po przyłączeniu ziemi kijów, do korony Polskiej wszystkie żywności którekolwiek komięgami i innymi statkami wodnymi prowadzą do Kijowa, hamują i nieprze-puszczają — zowią być kijowską ziemią.

‘Rewidowanie garnku Owruckiego i pr^ybyłości jego.

Item, Naprzód obejrzenie zamku, który leży na górze sypanej niedaleko rzeki Noryni w miejscu niebezpiecznem, bo wszędy góry z rowami wielkiemi obeszły go.

W tym zamku baszt 3, brama 1. horodzie.n 36, cerkiew 1, dworów kniazkich, pańskich, ziemiańskich 9, puszkarnia jedna.

Strzelba: diało lite jedno; hakownice; ołów, kul żelaznych etc. etc.

Miasto przy zamku po górach osiadło, ostrogiem otoczone; dosyć nie mocne i w miejscu nie dobrem.

Przychód zamku Owruckiego. Pieniędzy gotowych z karczem i z myta kop 400; pole iest przed zamkiem puste, z którego przedtem dawano kop 20 litewskich, kiedy je orano. Młyn na rzece Noryni.

Ustawa poddanym króla J. m. w Owruczem.

Item porządek albo postanowienie pierwsze około zamku p. woiewody kijowskiego zostawiliśmy, aby każdy swej wieże i horodni wedle dawnego zwyczaju poprawował i budował.

Item bojare zamkowi, popowscy poddani, i mieszczanie któ-rzykolwiek w m. Owruckiem przy zamku mieszkaią, mają być pod przysądem zamkowym.

Item pp. szlachta, którzy mają swoje poddane w mieście, gdzieby trafiło p. staroście posłać za poddanym króla J. mci o uczynienie sprawiedliwości, ustanowiliśmy aby nie dalój jedno do trzeciego dnia nieodwłocznie sprawiedliwość z poddanych swych uczynili.

Item, co się dotyczy haci i sypania groble, ci wszyscy, którzy są w regestrze mianowani wedle pierwszego postanowienia pana wdy kijów., będą powinni robić i poprawować. A pan starosta nie ma ich do innych niezwykłych robót przymuszać, tak też i podstarości w nieobecności pana staro-ścinej.

Item, straż od wrót zamkowych wedle starodawnej powinności dawać mają, oprócz tych, którzy przed nami listy króla J. m. pokładali, że są wyzwoleni od takowej powinności. Przeciw którym listom i wyswobodzeniu ich pan starosta drugie listy nam pokazowa!, co my obaczywszy do dalszej nauki króla J. m. odesłaliśmy ich, aby przez dwanaście niedziel starali się o potwierdzenie tego swego wyzwolenia u króla J. m., którego gdyby nie otrzymali, to coby przez te dwanaście niedziel zamieszkali, mają nagrodzić.

Item, ostrog koło miasta, wedle starodawnego zwyczaju mają robić i poprawować, ktobykolwiek temu dosyć czynić nie chciał zamkowi, ma do tego przymuszać.

Item, w tymże ostrogu baszty, furty mają być dobrze zbudowane, do tych aby były zamki u bram, ustawiczna straż. Ci stróżowie nie mają żadnego gościa do miasta wpuszczać, aż wprzódy opowiedzą zamkowi. A kto ma dom swój blizko furty, ją zamknąć i otwierać ma, a zamknąwszy, wójtowi klucz oddać.

Item, zdało się nam bydź za rzecz pożyteczną, aby most, upatrzywszy miejsce wyżej haci, zbudowan był, który mają budować ci wszyscy, którzy na hać chodzą a urząd ma im wymierzyć plac budowania, każdemu wedle możności iego; tego ma zamkowy urząd pilnie doglądać. Co się tknie mostowego, to będzie na łasce króla J. m., jako wielkie będzie raczył postanowić na ludzie postronne.

Item, dla lepszego porządku w mieście obraliśmy wójta i k⁷ niemu dwóch przysięźników, którego wójta wyzwolilim, aby we młynie od żadnego zboża jego i na potrzebę własną jego żadnej miary nie brano, także i od wszystkich powinności miejskich i robót do łaski i woli J. król. mci.

Item urząd zamkowy nie ma sądzić żadnego mieszckie-go człowieka, prócz wójta i przysięźników, a przesuda ma iść trzy grosz na tego wójta.

Item, jarmarki i targi, których dni i czasów bywać mają, król. J. m. listy swymi za prośbą mieszczan oznaczyć będzie raczył.

Item, co się tknie żywności wszelakich, aby żaden nie śmiał na drogach przejmować, ani w domu tajemnie kupować; a żaden nie ma towarów na przekup kupować, także i żywności, aż trzeciego dnia, gdy się insi mieszczanie nakupią, pod winą dwóch kop lit., która na urząd zamkowy przypada.

Item, zamku Owruckiego nie mogliśmy obmyślić żadnego poratowania ani budowania, gdyż król. J. m. raczył obwarować konstytucyami y przywilejami, któremi się panowie szlachta bronią i szczycą od budowania i poprawy zamku, który opatrzenia prędkiego potrzebuje i poprawienia.

Item, co się tknie rzeźników, także i tych co ze wsi przywożą na przedaż do miasta mięsa, aby każdy przedawał przysa... bydlęcia.

Item, co się tknie soli, aby żaden nie śmiał kupować przejmuiąc na drogach, jędno jak są starodawne składy, a stąd ma przynieść znak, gdzie ją kupował, i urzędu zamkowemu pokazać ma.

‘Rewidowanie garnku Zytomirskiego.

Naprzód zamek żytomirski, który leży na górze srzednie wysokiej, skalistej, nad rz. Kamienną; od tego zamku niepodaleko idzie rzeka większa Ciecierew. Przystęp do niego nieprzyjacielowi snadniejszy od miasta, wszakoż kiedyby rów od rowu przekopali, trudniejszy mógłby być do niego przystęp nieprzyjacielowi.

Item w tym zamku baszt 4, horodni 39, izba królewska biała 1, piekarnia naprzeciwko starościna, izba biała, przeciw niej piekarnia, komor 2, kędy prochy i inne rzeczy chowają pod klucz popow.

Strzelba tego zamku. Działo jednolite, serpentynów 3, ha-kownic naprawnych 56, nienaprawnych hakownic 36, zieleników prochu beczka pełna zaprawna, beczka saletry pełna, prochu ru-śniczego pół faski, dwie faski kul hakowniczych, ołowiu 4 sztuki, miedzi co działo zgorzało sztuk 4, klin żelazny, co studnią kowali

jeden wielki, klewcow 3, półhakowniczego żelaza lin 2, prochownie u prochu pełnych i po 10 kul przy nich.

Prowenty zamkowe. Innych prowentów nie masz tylko z miasta tj. z karczmy i z myta kop 300 litews. Item dziesiąta część każdego zboża mieszczanie którzy role mają powinni dawać do zamku, czego bywa zboża różnego kop 50. Item wioska je-dnaź jest do żytomirskiego zamku, w której samiż mieszczanie budowania swe mają i role, jako na Ukrainie; z której żadnej powinności nie dają, gdyż ją niedawno osadzać poczęli, bo była pustynia. Item młynów przy tym zamku dwa, jeden na rz. Ciecie-rewi o 2 kołach, drugi na rz. Kamionnej, koło jedno, z których bardzo mały pożytek przyjść może, gdyż w mieście ludzi niewiele, a żarna w domach mają, gdzie sobie do potrzeby zboża mielą.

Ustawa mieszczanom żytomirskim przez nas rewizorów uczyniona.

Item ci którzy mają ubieżyszcza i osiadłości w zamku króla Jmci i w mieście, postanowiliśmy, aby zamek oblepili wedle, potrzeb, basztę, którąśmy nie pokrytą zastali, mają nakryć i dobudować, także i blanki, które wiatr poodzierał, mają naprawić i coby się jeszcze napotem zepsowało, ci wszyscy mają naprawo-wać, gdyż to dla swego większego bezpieczeństwa czynić się im godzi. Tymże postanowiliśmy, aby każdego roku w jesieni, kiedy są wolniejsi od swych robót domowych, 2 dni zamku tego żytomirskiego poprawowali, czego starosta ma z pilnością przestrzegać i na żadną inną potrzebę tych ludzi obracać nie ma, jedno ku poprawieniu zamku.

Item starosta onego zamku z tych dochodów, które należą zamkowi, ma stróża ustawicznie na zamku mieć, a mieszczanie z duchownymi i z bojarskimi poddanymi także drugiego stróża ustawicznie mieć mają, którzy stróżowie każdej nocy mają wołać na basztach.

Item mieszczanie i ci wszyscy, którzy ubieży szcza mają, będą powinni wedle dawnego zwyczaju ostróg budować, bramy, forty opatrywać strażą, czego wójt z przysięźniki, którycheśmy obrali mają z pilnością doglądać, też i zamkowy urząd ma im tego dopomagać z wielką opatrznością.

Item wójt, któregośmy obrali, ma być wolen od wszelakich robót zamkowych i od rozmiotów miejskich, takteż miarki od każdego zboża we młynie nie mają brać od niego. Tenże wójt ogrody i place przychoźym ludziom ma za wiadomością starościną rozdawać. Zamkowy urząd, bez wójta i przysiężników, aby żadnego prawa nie sądził. Temuż wójtowi przesuda trzeci grosz ma być, z jego przysięgłymi to warzy szmi, który cheśmy zostawili.

Item gruntów, lasów i puszczy i innych wszelakich pożytków, aby mieszczanie używali wedle starodawnego zwyczaju a szlachta, aby się w to nie wstępowali, gdyż nam żaden z nich listów pokazać nie chciał, zaczem który dzierży blisko miasta grunty, gdyż to było jawnie obwołano przez woźnego na rynku, bo mieszczanie źytomirscy z wielką obciążliwością uskarżali się, że są uciśnieni od szlachty przez osiedzenie gruntów miejskich; czegośmy i z pod-starościm wj acha wszy, dojrzeli, że ich grunty są między szlachtą rozebrane, postanowiliśmy, widząc że miasto szerzeć się nie mogło, aby przy starodawnym zwyczaju mieszczanie zostali, czego im zamkowy urząd dopomagać ma.

Item żywności wszelakie tj. zboża, bydła, miody prasne, aby to wszystko jawnie na rynku przędąwano, a w domiech tajemnie, aby żaden przedawać nie śmiał, pod winą zamkową, a urząd zamkowy nie ma im krzywdy czynić w kupowaniu wszelakiem.

Item co się dotyczę młynów, pożytek z nich rozdzieliliśmy na 3 części: jednę miarkę na cieślę który ustawicznie na zamku ma być chowan, dla rychlejszej odprawy, gdzięby się co zepso-wało, drugą miarkę na urząd zamkowy, a trzecią na młynarza według dawnego zwyczaju; a poprawę młyna, żelaza, kamieni i inne potrzeby, spoinie wszyscy opatrywać mają z dochodów młynowych.

Rewidowanie starostwa Białocerkiewskiego.

Item naprzód zamek w Białocerkwi leży nad rz. Rosią w równi, tylko w jednę stronę góra niewielka i ta nieszkodliwa, gdzieby był zamek opatrzony, trudność ma nieprzyjaciel. Przed samym zamkiem jest wał, w którym był wprzód przygrodek zamkowi niebezpieczny, bo się nieprzyjaciel podeń snadnie może podszańcować, gdyby go król Jmść parkanem nie kazał opatrzeć, tedy potrzeba, aby był rozsypan. Ten zamek ma w sobie 4 baszty, grodzien 158, wszystkie baszty i horodnie nienakryte, po-gniłe i opadłe, że się niczemu nie godzą.

Item strzelba zamkowa: dział 2, jednego koniec upadł, a drugie bardzo słabe, działo jedno bez łoża, hakownic 46 nie wszystkie naprawne, arkubuzów 18, nie wszystkie też naprawne, prochu do dział beczka 1, faska prochu też do dział, faska hako-wniczego prochu funtów 10, prochu ruśniczego faska niepełna, siarki pół beczki mniejsze, kul dzialnych 24, kul hakowni-czych 200, arkabusznych 50, sztuka ołowiu, w którym jest kamieni 10.

Prowenty zamkowe. Tych żadnych nie masz, bo mają wolności nadane z łaski króla Jmci mieszczanie i ci bojare, którzy w mieście mieszkają, że im wolne szynki, z których nic nie dają.

Miasto Białocerkiew. To miasto leży blisko zamku, ostrogiem oprawione, jest pod jurysdykcyą zamkową.

Postanowienia rewizorskie na mieszczany.

Item wolności mieszczańskie podług listów króla Jmci i zachowania, jako na Ukrainie, wszystkim wcale zostawili i przy nicheśmy ich zachowali.

Item ktemu też widząc i rozumiejąc rzecz być słuszną a przystojną, jako przy tym zamku ukrainnym, ludziom przychodzącym i któby chciał na mieszkanie osieść, takich ludzi, zachowując je przy łasce króla Jmci, wolności im dali do lat 20, a urząd zamkowy ma tego pilnie przestrzegać, aby ludzie dobrój sławy i powieści osiadali.

Item młyn na rz. Rosi pod zamkiem zbudowany; obróciliśmy na 3 części dochody tego młyna, część na potrzeby zamkowe, a część na urzędnika, a trzecią część na mielnika a na żelazo do naprawowania tego młyna z tych 3 części.

Item w baszcie wiejskiej mieszczanie od przyjazdu z Kijowa mają straż mieć i tę basztę budowaniem opatrować, także ostróg około miasta. Item wrota mają mieszczanie stawić i to w dobrej opatrzności mieć.

Item horodyszcza i siedliska, kto listu nie pokazał za czem dzierży, do miasta przywrócili, a podatki z tych siedlisk mają mieszczanie zamkowemu urzędowi każdy rok wedle umowy dawać.

Item przesądy i winy według ustawy króla Jmci na urząd brać. Item kunice smierne, gdy się kto z kim pobije a urzędowi się skarży a potem się pojedna, winien dać urzędowi gr. 12. a kto też pobije się z kim a urzędowi nie skarży, pojedna się, taki żaden nie winien nic dać urzędowi.

Item gość pospolity, zkąd a z czem przyjedzie, ma się na urzędzie opowiedzieć, tak i na ten czas, kiedy wyjechać ma.

Item od kapsczyzny, iżeśmy natenczas ludzie wszystkie przez drogość wielką podupadłe i zubożone wolnymi od dawania jej uczynili, wszakoź to do nauki Jkr. mci zachowujemy, co po nich mieć będzie raczył.

Item jeszcze wolności, którekolwiek miasto Białocerkiew-skie ma z łaski Jkr. mci według dawnego zwyczaju, wcaleśmy zostawili.

Rewidowanie {antku Kaniowskiego i przybył ości jego.

Naprzód obejrzenie zamku kaniowskiego który nad rzeką Dnieprem leży, ma w sobie baszt 4, horodzien w nim 27; pośród zamku spichlerz jeden, w którym niemasz nic i otworem stoi; izba czarna drabska, kleć jedna miejska.

Strelba: dział litych śpiżanych małych 3, hakownic 29, arkabuzów małych 18, kijów 2, działo rozerwane 1, piły 2, topór

Niebezpieczeństwa temu zamkowi kaniowskiemu: z jednej strony od Cerkas ma nieprzyjaciel przystęp do niego przez góry, w których się zakryć może, z drugiej strony od tatarskich granic; gdzie przedtem bywał przygródek, jest wał bardzo niemały, który jest na większej przeszkodzie zamkowi, na tym wale, gdzieby parkan był zbudowany i brama postawiona, byłaby wielka obrona zamkowi i trudny przystęp nieprzyjacielowi.

Prowenty ziarnkowe. Item tych prowentów do zamku żadnych niemasz, bo ani wołości ani folwarków niemasz, okrom miejskiej karczmy, z której żyd wTedług umownej arendy daje na każdy rok kop litewskich 130.

Miasto Kaniów—to miasto leży w dole, pod zamkiem, ostrogiem otoczone prostym, którego zamek z góry wszystkiego broni; wszystko jest pod juryzdykcyą starosty, przy którym czasu potrzeby przeciw nieprzyjacielowi wyjeżdżają.

Item w tymże mieście mieszkają bojare putni, którzy do zamku służyć powinni i z mieszczany wszystkie onera miejskie winni też czynić.

Źródła Dziejowe. Toin XX.    2*

Postanowienie rewizorów na mieszczan i bojar putnych.

Naprzód oprawy zamku ustawiliśmy na mieszczan i bojar, że wszyscy mają spoinie zamku poprawo wad i na to przyszłe lato gliną zamek oblepić. A tej powinności nie są winni starożytni slachcicy, którzy tedy w mieście i przed miastem osiadłości swe mają, okrom służby ziemskiej wojennej i straży polnej, tę czynić według dawnego obyczaju mają; a insi wszyscy bojare i mieszczanie powinność wszelaką mają pełnić, zamek lepić, most robić, przekop kopać.

Item dla porządku w mieście lepszego ustawilim wójta i dwóch przysiężników przy nim, który ma być w jurysdykcyi zamkowej, pilnie ma doglądać, aby w bramach, w furtkach ustawicznie straż była, żeby żaden w miasto, okrom wiadomości urzędowej, nie był wpuszczan, ani zaś na wstecz wypuszczan.

Item straż polną ustawicznie trzymać mają, na którą mieszczanie z bojarmi powinni są składać, według dawnego obyczaju.

Item ostrog około miasta ma być dobrze oprawion i opa-trzon.

Item świnców, prochów, saletry, i inszych wszelakich żywności mieszczanie nie mają wywozić kozakom na Nyz.

Item draby i insi służebni, którzy osiadłości w mieście mają, ci miastu powinni wszelaką powinność czynić; rotmistrz pieszy niema mieszczan ani synów ich w służbę drabską przyjmować.

Winy, presudy schodne, urząd niema więcej brać nad uchwałę króla Jmci.

Item kunice zmierne, kto się z kim pobije na biesiedzie, do urzędu przyszedłszy oźałuje, a potem się zjednają, na urząd winien dać groszy 12, a gdzie się też pojednają do urzędu niedochodząc, tedy nie winien urzędowi kunice dać.

Item rzeźnicy, którzy bydło biją do przedania, mają od każdego bydlęcia dać staroście po groszy lit.....

Item rybitwowie także mają dziesiątą rybę na zamek dawać.

Item gość pospolity, zkąd a z czem przyjedzie albo odjedzie, mają urzędowi zamkowemu opowiedzieć.

Item insze wszelakie powinności podług dawnego obyczaju zostawiliśmy.

Rewidowanie ssiwa C^erkaskiego i przychodów jego.

Najprzód obejrzenie zamku. Ten zamek nie podaleku od rz. Dniepru na górze srzednie wysokiej, bo miasto na wielu miejscach wyżej zamku siedzi* ma w sobie baszt 4, a horodzien 35, między któremi dom starościn i rotmistrzów; te wszystkie baszty i horodnie pogniłe i opadłe są. W baszcie gdzie wrota są dwie dziele lane polne srzednie całe, na tejże na wierzchu serpentyna jedna. Item na wtórej baszni od miasta dwie dziele lane, serpentyna jedna cała. Item na trzeciej baszni od miasta działo lane jedno niemałe, serpentyna jedna cała, a druga zepso-wana. Item na czwartój baszni jedno działo lane całe. Summa dział lanych 6, serpentyn 4.

Strzelba. Hakownic naprawnych 64, nienaprawnych 10; kijów 5; prochu beczek u, a 12 do połowicy niepełna; siarki dwie beczki; saletry beczka, kul hakowniczych kop 8; forem hakowni-czych 18, a dzialnych 3; moździerzów do czynienia prochów 2; dzielnych kul półczwartej kopy, kamiennych 26; ołowianych pół-pięty kopy i cztery, rusnic 42, haków żelaznych dwa, dwie wiadrze okowanych do studnie; źelazniki dwa; serpóbtyn, kotwa jedna do nakrążania dział, obręczy żelazne dvł0pĘft.6\ń\x sztuk ośm, grotów ośm.    •

Niebezpieczeństwa zamkowi i miastu. ‘ y&ąmek, który przedtem poczęto budować na górze za miastefri, także opodal od Dniepru, i usypano wał niemały ha safriym bęzegu góry, a w drugą stronę jest pole wielkie równe'*, tam jest.-.na, wielkiej przeszkodzie miastu, bo gdzieby go nieprzyjacieL wziął, ■ musiałoby miasto w niwecz się obrócić; w którem miejscu gdzieby był zamek z rozkazania króla Jm zabudowań, daleko byłby lepszy i obron-niejszy i Dniepr małym kosztem mógłby obrócić pod samą górę.

Miasto Czerkassy — to miasto leży tuż przy zamku, ostrogiem prostym otoczone, w którym wszystką jurysdykcyą starosta ma, i kiedy przeciw nieprzyjacielowi, tedy z starostą wyjeżdżają.

Przychód z miasta zamkowi czerkaskiemu. Z karczmy którą zdawna żyd arenduje, na każdy rok daje kop pieniędzy litewskich 430; rzeźnicy którzy biją rzeź, powinni od każdego bydlęcia po groszu dać do zamku, co przez wszystek rok uczynić może najwięcej kop litewskich półtorej; rybołowowie każdy dziesiątą rybę ma dać do zamku, według postanowienia nas rewizorów; myto, iż jeden starosta w Kaniewie i w Czerkasiech trzyma starostwa, z jednego arendował je żydowi, tak wCzerkasku z Kaniow-skiem, wszystko za kop 50; ten wszystek przychód starosta bierze, nie był powinien nic dawać do skarbu Jkm aż do tego czasu.

Wołości ani folwarków żadnych do tego zamku niemasz, okrom bojar którzy w mieście mieszkają putnych. Ci też niektóre powinności współek z mieszczany czynią.

Postanowienie rewizorów na mieszczan i putnych bojar zamku czerkaskiego.

Item naprzód poprawę zamku ustawiliśmy na mieszczan i bojar, które pan starosta opowiedział być do posług zamkowych należące zdawna, których wszystkich przywróciliśmy do miasta, żeby wszystkie powinności współek z mieszczany czynili do zamku zwykłe, okrom starodawnych szlachciców, które też nam opowiedział pan starosta; ci nie powinni, jedno służbę ziemską służyć, na cośmy im listy pod pieczęciami naszemi dali.

Item widząc być rzecz bardzo potrzebną zamkowi, ustawiliśmy na mieszczan, iż mają na posługę zamkową na każdy rok dawać dwóch stróżów.

Item dla porządku lepszeg'o w mieście, obraliśmy wójta przysięgłego i dwóch przy nim mieszczan, także przysięgłych, którzy mają przedsię być pod jurysdykcyą pana starosty, który wójt ma pilnie przestrzegać żeby stróża była ustawicznie w furtkach i w bramiech, a iżby przez wiadomości urzędu zamkowego nikogo do miasta nie puszczał i zaś nazad nie wypuszczał, którym to stróżom mieszczanie i bojare zamkowi płacić mają według umowy.

Straż polna ustawicznie być ma, na zwykłych miejscach, na którą mieszczanie i bojare mają płacić podług dawnego obyczaju kop sto i dwadzieścia litewskich. Ostróg około miasta żeby był dobrze zarobion i opatrzon. Item draby, służebni ludzie, którzy osiadłości swoje w mieście mają a pożytków miejskich używają, tych jedno przy straży zostawujemy.

Item rotmistrz pieszy mieszczan osiadłych ani synów niema w draby na zamek przyjmować.

Item presudy, winy, wizowe, schodne niema urząd więcój brać nad uchwałę króla Jm. Kunice zmierne, kto się z kim pobije na biesiedzie i urzędowi się obźałuje, powinien 12 groszy dać* a gdzie się pojednają, do urzędu niechodząc, nie powinien nic dać.

Item gości pospolici, którzy z towary przyjeżdżają, a z osobna mają się Kijanie urzędowi opowiadać.

Item świnców alias ołowiów, prochów, salitry i innych rzeczy nie mają mieszczanie kozakom na Niz wywozić, tego urząd zamkowy doglądać ma.

Item przy inszych zwyczajach starodawnych, mieszczan i innych, wcale zostawiliśmy.

Item we wszystkich tych starostwach J. k. m. przy rewidowaniu wołać woźnym rozkazowalim, aby każdy przywileja swe, którekolwiek mają z łaski przodków Jego kr. mci, tudzież i samej osoby J. k. m. przed nami okazowali. A to z tej przyczyny: iż przy tych zamkach ukrainnycli było dosyć takich ziemian i szlachty, którzy okrom ziemskiej służby zawsze przy staroście powinni byli przeciw nieprzyjacielowi wyjeżdżać i inne posługi zamkowi czynić, którzy teraz przy innej starożytnej szlachcie za tym przywilejem za unią danym, chcąc uledz i równie z nimi służyć, tych posług zwykłych nie czynią i owszem być wolnymi powiadają. Nadto więc i siła gruntów króla J. m., których na przywilejach nie mają, zabrali i onych uźywTają, że przy tych wszystkich zamkach wszystka szlachta, archimandryci, mitropolici i inne duchowieństwo kościoła greckieg*o posiedli i pobrali, gdyż ich przed nami pokazać nie chcieli.

Item horodziszcz w tern województwie kijowskiem pustych jest bardzo wiele, które gdzieby były zabudowane, wielka obrona i bezpieczeństwo od nieprzyjaciół stałaby się, nietylko województwu kijowskiemu, ale i wszelkiej koronie Polskiej. Tych liczbę posyłamy przez towarzysza naszego pana Jana Bystrzyk o wskiego, bo się wespółek z nami temu dobrze przypatrzył, a on będzie umiał dać sprawę J. k. mości, które z nich są potrzebniejsze ku zabudowaniu.

Dan w Kijowie 1571 <1. 30 Maja.

1571.

REGESTR WYBIERANIA POBORÓW

WOJEWÓDZTWA KIJOWSKIEGO.

(Ks. póbor. 32).

Regestr wybierania poborów miasta Kijowskiego anno Domini 15 7 1 mensis Ja~

nuarii 2 d.

Najpierwej (pod sprawą miejską) domów 207 per gr. 16. Domów w zaułkach ulicznych w temże mieście 16 per gr. 8. Chałup ubogich ludzi, co za ostrogiem mieszkają 20 per

gr. 4-

Mieszczan, którzy płacili od ogrodów 32 per gr. 4. Komorników w mieście, którzy w sąsiedziech mieszkają 44 gr. 6.

Ludzi ubogich 28'per gr. 2.

Ultaje się rozeszli na Niz, ultajów 4 per gr. 12.

Przekupni i przekupek, którzy przedawają chleb na rynku i insze strawne rzeczy, przekupek 32 per gr. 12, a przekupek 15 per gr, 8, a ode dwu gt. ii.

Karczmite.k, które od miejsca szynkują io per gr. 6.

Komiag, któremi mieszczanie sobie handel wiodą, od dwóch komiag zł. poi. 3, 20 per gr. 45.

Czółnów wielkich, 9 per gr. 12.

Rybitwów miasta Kij. 32 per gr. 8.

Przekupniów rybnych 21 per gr. 12.

Summa czopowego wedle kwitów miesckich uczyni zł. 70

gr- 25.

Ludzie zamkowe, którzy pod sprawą zamkową są, a domy mają w mieście Kij., domów 50 per gr. 16.

Siewruki to jest strzelcy dymów 20 po gr. 16, a ze dwu ziem po gr. 12.

Domów w zaułkach w zamkowym przykładzie, 9 per gr. 8.

Ubogich ludzi chałup w mieście i za ostrogiem Kij. w zamkowym przykładzie 13 po gr. 2.

Komorników ludzi zamkowych, którzy w sąsiectwie u nich mieszkają 12 per gr. 6.

Ubogich ludzi 7 per gr. 2.

Ultaje, to jest lóźne ludzie zamkowe w mieście mieszkające, ultajów 5 per gr. 12.

Rzemieślniki jnicista Kij.: najpierwej łuczników 3, kuśnierzy 13, szewców 26, ubogich rzemieślników 2, towarzyszy szewców 4, krawców 12, towarzyszów krawieckich 2, rymarzy 4, kowali 3, zdunów 2.

Rzemieślników pospolitych 62 per gr. 8, a rzemieślników ubogich 3 per gr. 4, a towarzyszów tych rzemieślników 6 per gr. 1.

Sioło Piotrowcy ku zamku kijowskiemu należy, dymów 5 per gr. 20.

Paśników tegoż sioła Pietrowickiego, którzy nie mają bor-tnego drzewa, 4 per gr. 10 z paśniej.

Ogrodników tegoż sioła 5 per gr. 4.

Ludzie biskupa kijowskiego, którzy domy swoje mają w mieście Kij. z ziem. bortnych 4 per gr. 20.

Z domów miesckich 11 per gr. 16.

Ubogie ludzie, co chałupy mają za ostrogiem, chałup 6 per

gr. 4.

Ogrodników biskupich sioła Wietyckiego 7 per gr. 4.

Komorników w mieście, w sąsiectwie mieszkających u ludzi biskupich 7 per gr. 6.

Ludzie monastera Pieczerskiego, którzy domy mają przy monasteru 78 per gr. 16.

Bojarów putnych tegoż mon. Piecz. 16 per gr. 20.

Ogrodników tegoż mon. Piecz. 69 per gr. 4.

Ubogich wdów 4 per gr. 2.

Komorników, którzy w sąsiectwie mieszkają u ludzi tegoż mon. Piecz. 21 per gr. 6.

Ubogich ludzi 10 per gr. 3.

Urzędnik ojca archimedrita Pieczerskiego (Iwan Czirkasz) z gołego płatu od grzywny po półsiodma gr. dał. Summa czyni złotych 25 gr. 3.

Ludzie ś. Mikuły Pustyńskiego, którzy miaszkają i domy mają przy tym monastyru, dymów 9, per gr. 16.

Ogrodników tegoż mon. ś Mik. 21 per gr. 4.

Komorników tegoż mon. ś. Mik. i3 per gr. 6.

Rybołowców tegoż mon. ś. Mik. 8 per gr. 8.

Ludzi monastyra ś. Michała Wy dubieckiego.

Sioło Swinojedzi ziem bortnych 3? per gr. 20.

A to, co domy mają przy monastyru, dymów 5 per gr. 16.

Ogrodników tegoż mon. ś. Mich. Wydub. 6 per gr. 4.

Komorników 2 per gr. 6.

A kozak jeden gr. 12.

Rybołowców tegoż mon. ś. Mich. 3 per gr. 8.

Ludzie manastyra ś. Michała Zlolowirchego, którzy mają ziemie bortne.

Sioło Liskowcy dymów 9 per gr. 12.

Sioło Tołstoiesie tegoż man. dymów 6 per gr. 12.

Ludzie ziemian kijowskich, którzy domy swoje mają w mieście Kij. 3 per gr. 16.

Człowiek jeden pana Skarewskiego.

Ludzie Łosczyne.

Ludzie. Ruthowi, dymów 3 per gr. 12.

Ludzie pana Fursa sioła Kozarowieckisgo dymów 17 per gr. 12.

Summa summarum (poboru) z miasta Kijowa-, ze wszystkich domów w Kijowie 386 per gr. ió.

Z domów 25 per gr. 8, — z domów 26 per gr. 4, — z domów 13 per gr. 2.

Z dymów 28 per gr. 20,—z dymów 53 per gr. 12,—a ze 4 per gr. 10.

Z ogrodów 140 per gr. 4,—a z uboższych 10 per gr. 3,—a 39 per gr. 2.

Czopowe z miasta Kijowa wedle kwitów miesckich flor. 70 §r. 25.    *

Od karczmarek 10 per gr. 6.

Od ultajów 10 per gr. 12.

Od przekupek 53 per gr. 12, a od 15 per gr. 8, a od 2 gr. 11.

Z komiag 20 per gr. 45, a z czółnów 9 per gr. 12.

Z rybitwów 43 per gr. 8.

Od rzemieślników 62 per gr. 8, od 3 per gr. 4, a od 6 per

gr. 1.

Od urzędnika aarchimendricza z gołego płatu dał flor. 25 gr- 3-

Regestr brania poboru z miasta J. K. M. ZytOłTlierskiejJO anuo Domini i 57 l mensis Januarii d. 3.

Najpierw dymów 56 per gr. 16.

Domy w zaułkach, dymów 14 per gr. 8.

Chałup nędznych ubogich ludzi za miastem mieszkających 14 per gr. 4.

Komorników w mieście, którzy w sąsiedztwie mieszkają 11 per gr. 6.

Przekupniów 4 per gr. 12.

Rzemieślników: (szewców 3, krawiec 1, kowal 1), 5 per gr. 8. Karczm i z młynów dwu.

Bojarów putnych w mieście Żytom, dymów 7 per gr. 20. Ubogich ludzi 6 per gr. 2.

Summa (poboru) z miasta Żytomierskiego z domów 34 per gr. 19, a z domów 14 per gr. 8, a z domów 14 per gr. 4.

Z bojar putnych 7 per gr. 20.

Z komorników 11 per gr. 6, a z ubogich 6 per gr. 2.

Z przekupniów 4 per gr. 12.

Z rzemieślników 5 per gr. 8.

Regestr brania poboru z miasta J. K. M. OwPUSkiSJJO.—anno Domini 157 1 mensis Januarii 2 d.

To jest najpierwej Kuniczniki, którzy z czynszu orali pole dworne królewskie niepomierzone, tylko mając go każdy pod sobą na pięcz soląnek, ról 24 per gr. 10.

Też ludzie wyżej pomienione z domów swoich miejskich płacili po gr. 2, a z ogrodów po gr. 1.—Summa z domów i ogrodów 21 per gr. 3, a ze dwu chałup ubogich per gr. 2, a z jednej chałupy gr. 1.

Kuniczników, którzy siedzą na miejscach kniaskich i pańskich i popowskich, w mieście na czynszu: 15 per gr. 6.

Ludzi, którzy na miejscach zamkowych mieszkają a roli nie mają, domów i ogrodów tych 8 per gr. 3.

Ludzi z chałup ubogich 6 i pół per gr. 2.

Bojare putne w mieście mieszkąjące i ziemie pod sobą mają: 10 per gr. 20.

Też putni bojare z domów, które mają w mieście Owruckim i z ogrodów 13 per gr. 3.

Szlachta owrucka, którzy dla ubieźystego nieprzyjaciela w mieście mieszkają i domy swoje mają.

Stepan Kalennikowicz Fedor Kalennikowicz Stepan Wierewka Daszuk Posczipta Fiedor Posczipta Stepan Koszan Bohdan Perzszkowicz

Fieczko Szwiecz z macią Choma Połupan Pietr Taxiłka Iwan Perzszkowicz Miszko Makarowicz Marcin Krupka

Suma dymów 13 per gr. 12.

Rzemieślnicy miasta Owr: szewców najpierwej 14 per. gr. 4 też szewcy z domów i ogrodów 13 per gr. 3, krawców i kuśnie-rzów 6 per gr. 4, łuczników 4 od rzemiosła per gr. 4, też łuczników z domów i ogrodów 3 dali gr. 7, ko walów 2 per gr. 7, zbrój-nik 1 gr. 8, zdun 1 gr. 7, cieśla 1 gr. 5, szabelnik 1 gr. 4.

Ludzie popa Nikolskiego w mieście Owruc. mieszkające i ziemie pod sobą mają, ról 4 per gr. 10.

Też ludzie popa Nikolskiego z domów 4 per gr. 2.

Ludzie pana Korkoszczyni, ogrodnicy, którzy za ostrogiem mieszkają i ku ogrodom role mają, ogrodników 3 per gr. 4.

Przekupniów w mieście mieszkających, którzy swoje domy. mają oęl, domów i od przekupu dali flor. 2 gr. 7.

Ludzie lóini hultajów 8 dali flor. 2 gr. 12.

Bojare kr. «/. w*. putne:

Sioło Moszki 11 per gr. 20.

„ HOSZOW 9 per gr. 20, 2 per gr. 12; w temźe siole Michaelo Maczwieiowicz dał z 2 ogrodników swoich, którzy ku o-grodom role mają gr. 8.

„ Wołkowicze 6 per gr. 20.

„ Bołsuny 8 per gr. 20.

„ Hajowicze 5 dali gr. 50.

Szlachta owrucka, którzy swych poddanych nie mieli, ale sami z dymów swych płacili po gr. 12.

Sioło Nieumierzyce.

Dimitr Nieumierzycki Jacko Nieumierzycki Waśko Nieumierzycki Hrin Sitkiewicz Onikter Sitkewicz

Andrej Hriczkowicz Fedor Iwanowicz Iwan Hriczkowicz Sachno.

n-r 9.

Sioło Lewkowicza.

Sezin Nielipowicz Tomiło Nielipowicz Chwieni Nielipowicz

Hriczko Nielipowicz Sydor Ostapowicz Zienko Serkowicz.

n-r 6.

Sioło Baranowicze.

Oleszko Baranowicz,    i Czyth (Onofryowicz).

n*r 2.

Sioło

Stepan Kołoczicz

Iwan Kroi

Maczwiej

Czimoszko

Jochim Chodorowicz

Marko

Waszko Chodorowicz Ławruka.

Kubilin.

Hriszko Siemienowicz Iwan Waszielowicz Tarasowa wdowa Fieczko

Dzienis Andrzejowicz Ihnat

Andrej Kuzmicz

W temźe siołe człowiek (Klim) zakupny wójta Owruc-kiego.

n-r ió.

Sioło Zakusiły.

Stepan Zakusiło    Bojaryn kr. J. m. Sw......

Bohdan Zakusiło    Waskowski z poddanym swym.

Jakób Kalennikowicz    n-r 4.

Sioło Haponowicze moczulskie.

Iwan Haponowicz    Hriszko Haponowicz

Artem Haponowicz    Miszko Szawialicz.

n-r 4.

Sioło Doroczica.

Iwan Doroczicz    Roszwiej zięć Dorocziczów.

n-r 2.

Sioło Wirzbowskie.

Paweł Wirzbowski    Malinicz zięć jego.

n-r 2.

Bojara kr. J. m. putne którzy pod sobą potrosze ziemie mają. Sioło Białka.    n-r 5 po gr. 12.

Bojare kr. J. m. putne ubogie. Sioło Kruki.

n-r 2 dali gr. 32.

Poddani kr. J. m. robotne;. Sioło Szerewicza.

n-r 2.

Ziemianie kr. J. m.

Pan Filon Siemasko z imienia swojego Nozdrisza, z poddanego swojego z jednego dymu,

Hryszko Jakowicz z imienia swojego Nozdrisza z poddanego

i Kirik Łuczic z imienia swojego Czarnohubowskiago z poddanych swoich z dymu 2 —dali po gr. 12.

n-r 4.

Summa z dworów bojarskich n-r 58 per gr. 12, a jeden z nich dał gr. 20.

Ludzie mancistera ś. Przeczystej cerkwie owruckiej.

Sioło Biełki — n-r 2 per gr. 10.

Tegoż manastyra sioło Denisowicze n-r 3 —2 po 10, 1 gr. 5. Diakon owrucki sioła Terechowicz z 1 dymu dał gr. 10.

Pop Kużmo-demjański cerkwie owruckiej w zamku, z ludzi cerkiewnych ze 2 dymów dał po gr. 20.

Summa dymów 7 per gr. 10, — a z jednego dymu gr. 5.

Bojare kr. J. m. Zauskie n-r 17.

Sioło Dzietkowicze.

„ Chodowicze dym 11, kół młynowych 2.

„ Melenowcy n-r 5.

„ Bobrynowo n-r 2.

„ Iskroscin n-r 4.

Sioło Biełoszycze n-r 6.

„ Niedaszki n-r 3.

„ WyhOW n-r 1 per gr. \zr 11-r 3 p. gr. 20, n-r 4 za ogrody p. gr. 4.

„ Skuraty N-r 4.

Ludzie popa Iskroscińskiego n-r 3.

Summa dymów n-r 56 per gr. 12, domów n-r 3 per gr. 20, kół młyńskich 2 per gr. 12, ogrodów 4 per gr. 4.

Su7nma (poboru) 2 miasta Owruckiego:

Z domów 55 per gr. 3, a z domów 15 per gr. 2, a ze 13 per gr. 6, a z domów 3 per gr. 1.

Z bojar putnych 50 per gr. 20, z dymów ziemiańskich 129 per gr. 12.

Z ról 36 per gr. 10, a z jednej gr. 6, z ogrodników 9 per

gr. 4.

Z rzemieszników 25 per gr. 4, a ze 3 per gr. 7, a ze 2 gr. 13. Przekupień 9 dali flor. 2 gr. 17, ultajów 8 dali flor. 2 gr. 12.

Ze 2 kół młyńskich per gr. 12.

Begestr brania poboru z miasta J. K. M. Lubi6Ckl6Q0 nieprzywilyowanego anno Domini 157 1. mensis Januarii 6 d.

Napierwej z ról 15 per gr. 10.

Tyż ludzie z domów miesckich i z ogrodów 14 per gr. 3. Ogrodników w mieście mieszkających na czynszu bez roboty 16 per gr. 6.

Rzemiesników — zdunów 11 per gr. 4.

Tyż rzemiesniki z domów i z ogrodów 11 per. gr. 3. Przekupniów 4, z domów i z ogrodów i z przekupu per gr. 10.

Sioła wołosci garnku Lubieckiego:

Sioło lewcza n-r 10.

„ Dzieraszicze n-r 10. „ Chrekowicze n-r 6. „ Mochowo n-r 4.

„    Bedziwin n-r 5.

„    Łopiany n-r 3.

„    Hłuszecz n-r 7.

„ Żylicza n-r 3.

„    Pierka n-r 3.

Sioło Esurzyowicze n-r 4.

„ Sakowicze n-r 2.

„ Koszony n-r 2.

„ Poznikowicze n-r 1.

Tegoż sioła ludzi nędznych, co nic nie dali — 6.

„ Szowicze n-r 6.

Tegoż sioła ludzi nędznych, co nic nie dali 23.

„ ŁoiOW n-r 3.

Ubóstwa w mieście Lubieckiem, z których nic nie brono 19. Drabów, którzy chałupy swoje nędzne w mieście Lubieckiem mają a z nich nie płacili 23.

Summa (poboru) z bojarskich ról 63 per gr. 20, z miasteczka Lubiecza z domów 25 per gr. 3, a z domów i ogrodów 16 per gr. 6/2.

Z dymów i ról ziemiańskich 63 per gr. 20, a z ról 15 per

gr. 10.

Przekupek 4 per gr. 10, a z rzemiesników 11 per gr. 4.

Na pamięć tych miasteczek Króla J. M., z których nie oddano poboru

Na pierwej miasteczko Czerkasy — to nie oddało poboru, że mu J. k. m. folgę uczynić raczył i na to list J. k. m. do mnie wnieśli.

Drugie miasteczko Kaniów—i temu J. k. m. odpuścić raczył za listem swym.

Trzecie miasteczko Biała Cerkiew—także za listem J. lc. m. nie dało.

Czwarte miasteczko k. J. m. Ostrz — uporem dla wielkiego ubóstwa swego dać nie chciało.

Piąte miasteczko J. k. m. Czudnow — to dać poboru nie chciało, mianując, iź pan Pretwicz, dzierżąc to miasteczko, ten pobor wybrał.

Sioło k. J. m, Demidow, które było natenczas oddano panu Bystrzykowskiemu, to nie dało.

Stola ziemieńskie:

Naprzód wołość wielka przezwiskiem Uborcka, biskupa wileńskiego—z tej nie oddano za wielkiem uporem, nie dbając nic i na starostę.

Sioło Makalewicze pana stolnika litewskiego.

Sumarius wydatku pieniędzy poborowych, które są wybrane roku !57l i z własnego rozkazania J. k. m. pewnym osobom wydane, jako z kwitów J. m. p. podskarbiego i tych-źe osób własnych dowodnie okazuje się.

A naprzód: Kasprowi i Janowi Stużyńskim rotmistrzom kijowskim obiema dano (polskiej liczby) flor. 900.

Adamowi Gosławskiemu za osobnym listem J. k. m. dano flor. 300, a iź nie stało poborowych -pieniędzy, dla tego mu nie dano tych półtorasta złotych, które J. k. m. w pierwszym liście swym rozkazać dać raczył.

Matusowi Skrzetuszowskiemu na Kaniowie rotmistrzowi flor. 80.

Mikołajowi Drogomierowi na Czerkasiech rotmistrzowi flor. 150.

Puszkarzom zamków ukrainnych 9-ciom osobom (po 25złot. każdemu) flor. 225.

A zosobna 10-temu puszkarzowi z Białej Cerkwi za żądaniem p. rotmistrza, którego byli k. J. m. nie opowiedzieli, i za instygowaniem J. m. p. hetmana, wedle kwitu jego flor. 30.

Przed Bożem Narodzeniem posyłałem sługę do k. J. m. o naukę dla wybierania poborów, jakoż mi J. k. m. w Warszawie 11 Febr. 71 anni naukę dać raczył; strawił sługa flor. 30.

Słałem do Ostroga do J. m. p. Czyrskiego, aby rozkazał dopuścić pobór wybierać w Czudnowie z miasta i z wołości, którego mi nie dopuścili wybierać, mieniąc iż pan Pretwicz dzierżąc Cudnow, te pobory sam wybrał; tam jeżdżąc sługa strawił i konia utopił, za tom mu dał flor. 15.

Wybierając pobór w Kijowie, sługa mieszkał pół roka, kład na liczbie, że strawił przez ten czas flor. 30.

W Żytomierzu sługa mieszkał wybierając pcbór,ten położył na liczbie, że strawił flor. 10.

W Owruczym mieszkał sługa, wybierającjpobór, przez pół roka, z ludźmi trudnymi, chowając pomocników'; ten przez ten czas, co strawił, kład na liczbie flor. 30.

W Lubieczu mieszkał sługa wybierając pobór, ten też ca strawił, kład na liczbie flor. 10.

Do Ostrza posłałem sługę, gdzie mi nie dopuszczono poboru wybierać, dałem mu na strawę flor. 2.

Summa summarum wydatku mego tak za listy kr. J. m. jako i to co słudzy strawili facit flor. 1797.

Sam w Kijowie mieszkając dla postanowienia poborów których zarazem pozwrolić nie chcieli i za tym po instrukcy do króla J. M. posłać musiałem, po tem za instrukcyą powtóre do Kijowa przyjechawszy, strawiło się nie mało, co przypuszczam miłości wremu baczeniu Ich mci.

15 72.

Regestr spisania zamku J. k. m. ŻytOiTlirskieQO, miasta i wszystkich pożytków do niego należących, który to zamek, miasto i pożytki wprzód rzeczone do niego należące za rozkazaniem J. k. m. pana mego miłościwego ja Wasiliey Za~ korowski, marszałek J. k. m., sprawca starostwa żytomirskiego, horodniczy wło-dzimirski, na ten regestr dostateczniem spisał je r. od Narodzenia Pana Chrystusowego 1 57 2, miesiąca lipca dnia 15.

(Ks. pobor. 32).

Naprzód budowanie zanikowe.

W zamku baszt 5, tylko jeszcze jedna niedorobiona, zwierzch w niej niepokryty, horoden 68.

Zamek wszystek gliną nie oblepion.

W zamku światliczka i sień a naprzeciwko piekarnia. Osobliwie druga światliczka i sień, naprzeciwko komora. Trzy komory— jedna co mąkę chowają, druga gdzie proch a trzecia popowa.

Most zamkowy zgnił i opadł, potrzebuje znowu budowania.

Przeciwko zamkowi dwór, w niem budowania: izb białych 2 i sień, komora, podklat a na podklecie komnatka; stajnia, kuchnia. To wszystko opadło, poprawienia potrzebuje.

W zamku studnia poczęta kopać i głęboko nadkopana, jedno do wody niedokopano, co za 3oo złotych mogliby uczynić a wody się w niej dokopać.

Strzelby w tym zamku:

Hakownic naprawnych 55, przy nich prochownie 11, 9 prochu pełnych i w nich po 10 kul, a 2 bez prochu i bez kul, hakownic nienaprawnycli 35, kul hakowniczych faski 2 niepełne, działo jedno lite, serpętynow 3, zielenikow 2, prochu beczka pełna i ku temu półfaski, saletry beczka nie pełna, ołowu zgo-rzałego sztuk 4, klin, co studnią bili, wielki 1, klewczow 2, pół-hakownice żelaza.

Źródła dziejowe.—Tom XX.    3*

Pożytki które ku zamku żytomirs. przynależą, to jest: karczma i myto, które przed tem było arendowane za 200 i 80 kop gr. lit.; wszakoż jeszcze za nieboszczyka kniazia Romana, ode dwu abo ode trzech lat ta arenda, dla nieurodzaju zboża zdana i teraz ta karczma wakuje, a nikt jako karczmy tak i myta za tę sumę arendowaó nie chce.

Młynów ku zamku dwa, jeden na rzece Cietrzewi, a drugi na rzece Kamiance pod zamkiem, do których nieczęsty zawóz bywa i onych młynów nikt nie arenduje, tylko poczęści ratunku ku wychowaniu zamkowemu z nich bywa.

Ogród jeden pod zamkiem, na którym kapustę i cebulę

sieją.

Rolę na zasianie zbożem starosta swojemi pługami i na-jemnemi oraczy orze. A po części i mieszczanie za prośbą do tego mu pomagają. Jakoż i teraz żyta zasianego, jeszcze nie po-źętego, może być kop z 60, abo więcej abo mniej, a owrsa może być kop ze sto, także mniej abo więcej.

Miasto Żytomirskie:

wójt, mieszczan 115.

Ludzie sioła Kotelnie ku zamku żytomirskiemu przysłucha-jące 12. Ci ludzie koteleńskie jednakoż powinność z mieszczany pełnią, gdyż żadnego podatku nie dają, tylko kiedy od J. k. m. pobór jaki na insze miasta bywa wskładan, takowyź i oni płacą.

Sludzy~% zamkowe.

Siodlarz 1, strzelec 1, puszkarzy 2. Tym puszkarzom zapłata idzie z zamkowych dochodów, jurgieltu, za sukna i na strawę półtorasta złotych do roku. A wrotnemu zamkowemu ze trzema stróźmi złotych 50.

Bojarowie putni, których powinność z listy królewskiemi i starościnemi za dwadzieścia mil od Zytomira jeździć 11.

A to są dwory szlachty ziemian żytomirskich, które w mieście żylomirskiem mają:

Pp. Iwana Olizara,    Pp. Sokura,

Fiedora Tyszy,    Hrehora Wrony,

Bohdana Strzebula,    Siemiona Przezowskiego.

Pp. Bohdana Harasimowicza, Pp. Wasila Korczowskiego,

Mikołaja Wrony.    Siemiona Szczenięwskiego,

Stefana Pilipowskiego,    Kirdeja Lemieszewicza,

Mikołaja Kiewlicza,    Oleksieja Kutłobaja

To są. poddani panów szlachty, którzy w mieście Żytomir-skiem mieszkają i miasta używają:

Naprzód poddani pana Ostafieja Hornostaja wojewodzica nowogrodzkiego 9.

Pp. Iwana Olizara 20, Hrehora Wrony 15, Mitropolie 3, Mikołaja Wrony 4, Stanisława Wrony 3,

Pp. Jesifa Niemierzyca, Charlińskiego 1, Archimandryczy 1, Stefana Pilipowskiego i, Proskuryn 1,

Rymarzkn.woj. J.m.kijowsk. l, kniazia Ruźyńskiego 1, Siemiona Przezowskiego 2,    Jarmolin 1,

Fiedora Tyszy 6,    Obdulin 1,

Bogusza Deszkowskiego 3,    Kalenickiego    i,

Wasila Korczowskiego 1,    popa Spaskiego 1.

A mieszczan, którzy dla głodu z miasta precz się rozeszli 10.

15 81.

Regestr wybierania poborów ziemie Kijowskiej, przez mię Macieja Jezierskiego* sługi i poborcy J. k. m., za rok 1581, a począł się wybierać ten pobór roense.

Juni die 21.

(Ks. pobor. 32).

(Od osiadłych po gr. 15, od zagrodników po gr. 4, 6, od komorników po gr. 2.)

Od wielm. książęcia Konstantyna wdy kijów, z imion J. m.» co liczą w powiecie kijowskim z Baraszów i z innych wsi do niego przynależących:

Z Baraszów osd. 15, zagr. 18. Wieś Hłumcza osd. 10, zagr. 6 Iwanowicze osiadł. 9, zagr. 11. Wilsko osd. 13, zagr. po 1 o, gr. 6. Żytkówka osiadł. 10, zagród. 1. Romanów .ca osiadł. 1, zagr. 9. Puliny osiadł. 9, zagród. 5.

Terpiło osiadł. 2, zagród. 4.

Hałza osiadł. 3.

Podłuby osiadł. 5, zagród. 2. Koczyczyn osiadł. 3.

Tuchnowicze osiadł. 3.

. Myczki osiadł. 3.

Cernicza osiadł. 5, zagród. 11.

Summa facit fl. 60, gr. 11, d. 1.

Od J m. księcia Alexandra Pr?mskiego, stolnika w. ks. litew. i star. łuckiego, imienia J.m. z Reźan i z przysiółków do niego przynależących:

Naprz. z Reżan osd. 15, zagr. 3, po gr. 6.

s. Horoskowiczów osiadł. 3,zag. 1 gr. 6.

Solidarow osiadł. 8.

Krasne osd. 4, zag.2, gr. 6,1 gr.4. Suski osiadł. 10, zagród, gr. 6. Lochonowicze osiadł. 4, pop fl. 2.

Motylowicze osiadł. 4. Andrzejowicze osiadł. 4.

Summa facit fl. 29 gr. 1.

Od J. m. wielm. księcia Jerzego Radziwiłła biskupa wileńskiego z imion, z wołości Oborskiej, ze wsi 10, co liczą w powiecie kijowskim.

Summa facit fl. i58; 22.

Od J. m. księdza bisknpa kijowskiego, imienia J. m.:

s. Koźuszkowicze osiadłych 26, zagród. 4 po gr. 6. Czarnogrodczyzna osiadł. 6, zagród. 5, po gr. 6.

Wieczycze zagród. 4, po gr. 6.

Z podd. miasta Kijowskiego z dom. miesc 11, po gr. 8.

Summa facit fl. 23, gr. 4.

Od J. m. wielebnego ojca Chryptowicza Mielentego władyki włodimiers. i archimedryta manastera Pieczerskiego, dałj pobór z manastera i z imion przyległych:

Naprzód sioło Orewicze, Srokosicze, Chłubow.Oszyikowice, Nowosiółki, Tarasowicze, Swaromel, Żabłocie, Czudzin, Wiszowice, Tmiene, Czopowice, Rosochy, Orane, Dubeczna, Słobódka.

Dymów osiadłych po i5 gr. jest ich 12, a co po 6 gr. dawali tych 21, a tych co po 4 gr. 54, a tych co po 2 gr. 9 ich; z kowala 1 fl. a z popa 2 fl.

Summa facit fl. 12 gr. 6.

Od J. m. p. Sczęsnego Charlińskiego, podkom. kijowskiego

z imion J. m.

Naprzód z Chabnego osiadł. 11, zagród. 1, po gr. 6, a z ubogich chałup n, po gr.2, z komor. 2 po gr. 2, z rzemieśl.2, z kowala

i szewca po gr. 15, od popa fl.

gr. 12, od 2 węglarzów po gr. 1

Ze wsi Marcinowicz osiadł. 4, zagród. 1.

Z sioła Maxymowicz osiadł 1.

2ahala osiadł. 3, zagród. 1.

Dowladow osd. 8, zag.i kom.i.

Słob. Białosroki zagr. 4 gr. 6, od popa fl. 2.

Ze wsi Hłatkowicz osiadł. 4, zagr. 2, komor. 1.

Sioła Nowak osiadł, l.

Płoskiego osiadł. 1.

Summa facit fl. 52 gr. 11.

2, z rudy od koła fl. 2, od kowala

2.

Hosłomia osiadł. 2, zagr. 2. Byszowa osiadł. 3.

Wityczowa osiadł 1. Osłrohładowicz osiadł, zagr. 6,po 6, a 4 po gr.4.

słb. Poseinicz osd. 5, zagr. 2, z komornika gr. 2. s. Bohuszowicz osiadł. 4. słb. Strzełiczowa osiadł. 4 i zagród. 1.

Buhajówki osiadł. 2.

Od J. m. kniazia Michaela Wiszniewieckiego, star. czerkas. i kaniow. z połowice miasteczka swego Brahinia i ze wsi do niego przynależących.

Summa facit fl. 86 gr. 5.

Od J.m. księżny, Aleksandrowej Wiszniewieckiej, z imion,. J. m. Owruckich i części Brahinia i siół do niego przynależących, to jest:

Naprz. s. Mojszewicz osd, 10. Ze wsi Rokitny osiadł. 9. Białowież osiadł. 6, zagr. 4. Zamysłowicz osiadł. 8, zagr. 3.

Hhrwolicz osiadł. 11, od kowala gr. 8, zagród. 4.

A co w mieście w Owruczym mieszk. osd. 2, szewc. 2 pogr. 20. Od rudy Rokicińskiej od kół 2, fl. 4, a od towarzyszów 2 po gr. 12, a cd młyna Horłowskiego od 2 kół gr. 24.

Miasteczko Braifl osiadł, dymów 32, pop Troicki fl. 2, zagr. 21, czobotarźow 5, kowali i ślusarzów 4, krawców 2, rymarzy 2, wszyscy rzem. po gr. 15.

Ze wsiMikuliczosd.40, zagr. 12. s. Hlezoibie osiadł. 1. s. Sielce osiadł. 22, zagród. 8. Wielatyn zagród. 8. sielce Litwin osdł. 3o z zagr. 6.

Summa facit fl.

I. m. kapituła Wileńska, dali pobór z imion, z tych wsi mia-nawicie, które leżą w powiecie kijowskim. Naprzód ze wsi:

Horodca, Brytowinców, Biehuna, Torynia, Moźarow, Listwina, Zalesza, Waskowa, Timochow, Ozieran, Wojkowicz, Kulikow,

Ze wszystkich tych pomienionych wsi, czyni osiadłych 261, z popa flor. 2, z rzemieślników 3 po gr. 8, zagród. 3 po gr. 4. Summa facit flor. 133, gr. 25.

Od J.m. p. Filona Kmity Czornobylskiego wojewody smoleńskiego z imion J.m. Czarnobylskich i z siół do niego przynależących.

Z miasteczka Czornobyla, od tych co ról mają 44, zagr. 49.

Ze wsi Tłusteho-lesa osd. 5, Radzin osiadł. 3.

zagród. 8.    Paryszow osiadł. 2, zagr. 5.

Kcpaczowczow osdł. 6 zagr. 9. Kochły osiadł. 3.

Szepelicz osiadł. 13, zagród. 4. Popow 2, flor. 4.

Mokolowicz osiadł. 4.

Z miasteczka Wielednik i przysiółek do niego przynależących:

Zakornicz, Stuchowczyny, Jurkowczyny, Srokopieni z Leietów,

osiadł. 33, zagród. 4, po gr. 6, od młyna koła 1 flor. 1, pop fl. 2, Summa facit flor. 13 gr. 23.

Ze wsi Uniny osiadł. 6 zagr.

Od J. m. p. Własnego Hornostaja, z imienia:

Tulena, od osiadł. 39, zagród. 11 po gr. 6, a 4 po gr. 4.

Z sioła Kołodzieczna osd. 13, Kopanowczyny osiadł. 2.

zagr. 8, po 6, a 3 po gr. 4. Maximowcz osd. 1 gr. 10 zagr. 1. Ze wsi Prokopicz osdł. 2 zagr. 1.

Summa facit flor. 34 gr. 25.

Od J. m. p .Jelca pis. ziem. kijów, z imion J. m.:

Ze wsi Narodzicz osiadł. 4 po gr. 15, zagród. 4 po gr. 2. Żadna osd. 1 zagr. 2 po gr. 2. Litwinkowczyny osiadł. 1.

Malina osd. 4 zagr. 2 pogr. 2. Rzemieszowa osd. 2 a zagród. 2, Kucharów osd. 3 zagr. 3 po po gr. 2. gr. 2.    Owiżek osiadł. 1, zagr. 1 gr. 2.

Summa facit flor. 8 gr. 26.

Od J. m. ojca metropolita, kijów., z imion J. m.:

Ze wsi Worobejowicz osł. 16, zagr. 2 po gr. 6, 2 po gr. 2.

Tołokuni osiadł. 5.

Zazimia osiadł. 4 zagr. 2 po gr. 6.

Pogrzeby osiadł. 1, a zagr. 10 po gr. 6.

Swinojedy osiadł. 2, a zagród. 6, 5 po gr. 6, a 1 gr. 2.

2 po gr. 4.

Zarudzie osd. 4 a zagr. 2, 1 gr.

a drugi gr. 2.

Michałki osiadł. 4. z Kolencow osiadł. 3.

Dziedziatkowicz osd. 6, zagr. 1.

Z manastera Pieczerskiego, zagród. 14, po gr. 6.

4, a 6

Tamże w manasteru pieczerskim zagród. 6 po gr. po groszy 2.

Ci którzy mieszkają na przedmieściu osiadł. 8, zagród. 5, po gr. 6, a 4 po gr. 2.

Ze wsi Oszieczy osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 2.

Summa facit flor. 41.

Od J. m. p. Frydrycha Tyszkowicza Łohojskiego wojewodzi-ca berestejskiego, z miasteczka J. m. Słobodziscz osiadł. 42, kowal 1 flor., pop flor. 2, od młyna 3 kół po gr. 12, zagr. 34, po gr. 6, ubogich podsąsiadków 24, po gr. 3, 2 po groszy 4, 1 groszy 2.

Summa facit flor. 31 gr. 13.

Od J.m. p. Stefana Loski podcz. kijowsk. z imienia swego Ze wsi Zrebiaczyna osiadłych 9. zagród. 6, po gr. 6. Rakowczyny osiadł. 3, a uboga wdowa gr. 6.

Wiaczorowa osiadł. 3.

Summa facit flor. 9 gr. 21.

Od p. Wasila Mosczynickiego z imienia jego:

Skorodnego osiadł. 20, zagr. Kuzmicz zagród. 1 gr. 6.

8 po gr. 6.    Fosnice zagrodnik 1 gr. 6.

Rakowczynyosd. i,zagr. 1 gr.6.

Summa facit flor. 12 gr. 21.

Od l.m. pp. Dziedków Trypolskich, od pana Fedora i Ha-pona, Zdana, z imion ich nierozdzielnych:

Ze wsi Kloczków osd.6 zagr. 2. Koczowczyny ogrodn. 3. Czykałowicz osd. 8 zagr. 1. Basani osiadł. 1.

Summa facit flor. 8 gr. 9.

Od ojca ihumena i braci jego mana ster a Pustyńskiego Mikulskiego z imion ich:

Kniażycze osiadł. 4.

Bortniki osiadł. 4.

Kowalin osiadł. 1.

Gwozdow osd. 11, zagr. 4 po gr. 6, 3 po 4 gr.

Weta osiadł. 1, zagr. 2 po gr. 6.

Wieś Zubkowicze osiadł. 8, zagród. 2 po gr. 6.

Haki osiadł. 4, zagr. 1.

Czerniechowce osiadł. 1.

Skorodno osiadł. 4.

Muchejodowicze osd. 3.

Summa facit fl. 22 gr. 21.

Od J. m. kniazia Jerzego Koreckiego z imion J. m.:

Ze wsi Jarowy osd. 16, zagr. Od popa z Borowy 2 fl.

4 po gr. 4.    Chodorkowicze osd. 8, a zagr.

Borowa osd. 24, a zagród. 10    5 po gr. 4.

po gr. 4.

Summa facit fl. 28 gr. 16.

Pobór z miasta Kijowa fl. 114 gr. 13.

Z Żytomierza fl. 42.

Z Owruczego: z torhowców, z rzemieślników, z przepiecza-jek, z kuniczników, z bojar co w mieście mieszkają pod jurys-dykcyą zamkową—tego wszystkiego Summa uczyni fl. 61 gr. 5.

Z miasteczka Korescieszowa, Toporzycz, Starego Choroscie* szowa i Wołośowa, i ze wsi do tego miasteczka przynależących Starowicz, Sidorowicz, Sołodyrow, Horoskowicz.

Tego uczyni summa fl. 48 gr. 21.

Od J. m. p. Alexandra Tyszy z miasteczka Chlorkowa i ze

wsi Sydorowicz.

Summa facit fl. 30 gr. 4.

Od J. m. kniazia Zbaraskiego Władysława ze wsi jego Kucharów, co teraz raczy dzierżawić J. m. p. podkomorzy kijowski, osiadł. 6, zagród. 3.

A co wespół dzierżawi z panem Makarowiczem ZahałCZS osiadł. 5, a zagród. 1.

Z Jaszienicz osiadł. 6, zagród. 3 po gr. 5.

Od J. m. p. Skumina podskarb. nadworn. księstwa lit. z imienia J. m. Czernina od 8 osiadł.; wieś Hochły osiadł. 2.

Od p. Jaślikowskiego ze Staroszielicz osiadł. 10, zagr. 2 po gr. 6.

Od J. m. pani Tyszyny ze wsi Oropajowa osiadł. 5, zagr. 9 po gr. 6, a ubogich 3 po gr. 2.

Niesczerow osiadł. 6, zagród. 2 po gr. 6.

Krinicze osiadł. 6, zagród. 1 gr. 6.

Od pana Strzybyla z Filipowicz osiadł. 3, zagrodn. 4 po gr. 6.

Worsycz osiadł. 1.    Bułaki osd. 2, zagr. 1 gr. 2.

Nowosielczyzna osiadł. 3.    Czebienowska osd. 1, zagr. 1.

Z części swej Łowkowa osiadł. 6, zagród. 3 po gr. 6 — 2 po gr. 4, a dwa po gr. 6, komorn. 2 po gr. 2.

Od J. m. pani Słusczyny ze wsi Opaczyczyna osiadł. 14, zagród. 4.

Od ihumiena Monastera Zlotowierhego od osiadł. 10.

Od J. m. p. Iwana Fursa sędziego pińskiego, z imion, co liczą w powiecie kijowskim.

Ze wsi Roczycz osiadł. 15, zagród. 3.

Kozarowicze osiadł. 15, zagród. 3 po gr. 6, a 2 po gr. 4.

Biele Brehy osiadł. 13, zagród. 1.

Od pana Alexandra Wrony i Iwana brata jego:

Ze wsi, z części Trojanowicz osiadł. 3, zagród. 1 gr. 7, a drugi gr- 4-

Szumsko osiadł. 2, zagród. 3, dali gr. 13.

Z części swej Nowosiółek osiadł. 1, zagród. 3 dali gr. 19.

Mokratycze osiadł. 1.    Denysowicze osiadł. 1.

P. Siemion Prezowski ze wsi swej Przezowa osiadł. 1, zagr. 3 po gr. 6.

Od p. Wasila Kotaszowicza z imienia jego Piroszycz i Tu-taczycz osiadł. 13, zagród. 3 po gr. 6.

Od p. Bohusza Ulkiewicza ze wsi Lebowskoje 1 osiadł.

Wieś Horenicze osiadł. 2.    Sioło Łobaczow osiadł. 1.

Wieś Nowosiółki osiadł. 4, zagród. 4.

Od p. Jana Staszyńskiego z Wierpkowicz osiadł. 6, zagrodnik 1 gr. 6.

Od J. m. kniazia Baltazara Łukomskiego z tychże Wierpko-WICZ osiadł. 11, zagród. 2 po gr. 6.

Od p. Syngura Andrzeja ze wsi Nodrzysza osiadł. 4, zagr. 2 po gr. 6. a z Pupkowczyny 1 fl.

Trojanowcze osiadł. 2, zagród. 2 po gr. 6.

Od pana Iwana Susczcińskiego z imienia jego Pasynkowicz osiadł. 8, zagród. 6, pop 1 fl.

Wieś Obuchowicze osiadł. 4 zagr. 2.

Turczynowicze osd. 2, zagr. 1. Zahalcze osiadł. 1.

wieś Mieleskowczyna osiadł. 4, zagród. 1.

Mozenkowicze osiadł. 1.

Mozycze osiad. 1, zagród. 3.

Od p. Mikołaja Franczkowicza z Mazany osiadł. 9, zagród. 1. Od pana Iwana Markowicza urzędnika czarnobylskiego ze wsi zakupnej od p. Iwana Sołtana Holibieiowicz osiadł. 2, zagród. 1.

Z Krasnej osd.i, zagr. 1.    Filip pop dał fl. 1.

Od J. m. pani Słusczyny od p. Iwanowej i p. Mikołajowej z Muchoiedowicz osiadł. 19, zagród. 2 po gr. 6.

Od p. Grehora Makarowicza z tychże Muchoiedowicz osiadł. 4.

Od p. Iwana Szyszki Stawieckiego z Sobie czyn a osiadł. 20*. zagród. 10 po gr. 6.

Wieś Wielawsko osiadł. 12, Korma osiadł. 1. zagród. 5 po gr. 6.    Lawitkowicze osiadł. 1.

Od p. Dimitra Dołmatowicza ze wsi Isaki osiadł. 5, zagr. 1.

Z SerhirÓW osiadł. 5, zagród. 2 po gr. 4, a jeden gr. 2.

P. Bogusz Krizyn ze wsi swej Hulcza osiadł. 2.

P. Czichna Korkoszka ze wsi swój Moculnycz osiadł. 10, zagród. 10.

Co w mieście mieszkają we Wruczym 6.

P. wójt korecki ze wsi swej Horwolowcow osiadł. 6.

Od p. Panasa Tryzny ze wsi swój Rokitny osiadł. 6. Zamyslowicz osiadł. 4.    Brainikowczyny osd. 4, zagr. 2.

Horwolicz osd. 6, a zagr. 4.

Od p. Jerzego Podbielskiego ze wsi:

Kopozewicz osiadł. 3, za- Serkowskoje osiadł. I, zagród.

gród. 9.    10 po gr. 6.

Kolskiej osiadł. 1.

Od J. m. p. Bogdana Sapiehy kaszt, berestejskiego.

Z Radomli osiadł. 14.

Wieś Hyziny osiadł. 10, pop 1.

Od p. Iwana Łaska z imienia Skorodnego osiadł. 4.

Ze wsi Korcziny osiadł. 2, zagród. 9 po gr. 6.

Od p. Bogdana Lipińskiego z Rekowczyny osiadł. 3.

Od p. Jana Wituńskiego z Puczełowicz osiadł. 4.

Od p. Michała Gryczyny z imienia Horwowczyny osiadł. 2t zagród. 2 po gr. 4, z ubogich chałup 5 po gr. 2, a z młynka gr. 12.

Od p. Bohufała Polsze (?)

Ze wsi Drani osiadł. 3, zagr. 1 Noryńsko osiadł. 1, zagród. 2 gr. 6.    po gr. 6.

Zarnowicze osiadł. 2.    Zorowcze osiadł. 3.

Od nieboszczyka Ostanka z części jego wsi Dzietkowiec, osiadł. 4, zagród. 2 po gr. 6, a 2 po gr. 4.

Z tychże Dzietkowiec p. Gniewosz Strzyżowski osiadł. 3, zagród. 2 po g. 3.

Od p. Andrzeja Suryna ze wsi Zieiincow od osiadł. 3.

Biełyje Brehi osiadł. 2.    Warewicze osiadł. 1.

Od p. Słotolińskiego ze wsi Przybytków osiadł. 8, zagród* 5 po gr. 6.

Od p. Tymofeja Tołkacza ze wsi Koczycz osiadł. 11.

Od p. Matyasa Bereźeckiego ze wsi Zidonowiec osiadł. 3, a z Wochnicy zagród. 9 po gr. 6.

Od p. Witowskiego podstarościego owruczego, z imienia swego, zagród. 3 po gr. 6, a z młynka 1 gr. 12.

Od p. Horaina ze wsi Kolska osiadł. 3.

Od p. Taciany Wroninej z Koczura osiadł. 3.

Od p. Dymitra Raptyńskiego z Obychodowczyny osiadł. 3.

Z Zastawia osiadł. 2, zagród. 1 gr. 6.

Od p. Sołtana ze wsi swej Białokurowicz osiadł. 6, zagród. 2. po gr. 6.

Z Wystupowicz osiadł. 2, zagród. 2.

Od p. Iwana Sołtana pisarza grodzk. kijows. z Kniażycz osiadł. 3, zagród. 5 po gr. 6, z Dawitkowicz osiadł. 1.

Od p. Andrzeja Niepitusczego z Horwolic osiadł. 4, zagród. 5 po gr. 6.

Od p. Hordya Suryna z imion jego z Sokołowicz osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 6; w temźe siole zastawnych od p. Poceja Suryna osiadł. 2.

Z lliniecz osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 6.

Z Bitych Brehow osiadł. 3.

Sioło Warewicze osiadł. 2, zagród. 2 po gr. 6; w temże siole zastawnych ludzi ma od p. Bokija osiadł. 4, zagr. 2 po gr. 6.

Bojarze Kubilińskie, ich jest 12, zagród. 2 po gr. 6.

Muliech Baranowicz i Cyth Onofryowicz po gr. 15.

Piotr Sarninka gr. 15.

Stephan Werewczicz od 2 dymów po gr. 15.

Ostap Iwan i Bogdan Zakusiełowicze po gr. 15.

Kuźma Łasko gr. 15, a od zagród, gr. 6.

Bojare Owruckie:

Fedor Zakusiło flor. 1.

Olizar i Mina, Artem i Iwan flor. 2.

Iwan Sołtanowicz ze wsi swej Halopla. 4 osiadł.

Bojare z Iskorostyna Hriszko i Dymitr flor. 1.

Jaczko Humieniecki z Iskorostyna zagr. 3 po gr. 6, a 3 po gr. 4.

P. Sokor Gregory ze wsi swojej Trojanowców osiadł. 2» zagród. 3 po gr. 6, a ubodzy 2 po gr. 4.

Od p. Dymitrowy Oryni Rohozińskiej ze wsi Wysokiego osiadł. 4 zagród. 7 — 2 po gr. 4, 3 po gr. 3, a 1 gr. 2, a jeden gr. 6.

Ze wsi Welawska zagród. I gr. 6.

P. Harasim Suryn ze wsi Rehowczyny i Hawryłowców

osiadłych 2.

Wasil swiesczennik źytomirski Spaski dał flor. 2.

P. Wasil Simonowicz Korczowski ze wsi Mininkowicz osiadł. 1, zagród. 2 po gr. 6.

Bieżowa osiadł. 6.

Ze wsi Pulin osiadłych 2, zagród. 3 po gr. 6 a 1 gr. 4 od młynka gr. 12.

P. Wasil Korczewski Bogdanowicz ze wsi Korczówki osiadł. 3, zagrodników 2 po gr. 6.

P. Lemiesz Kierdej z tegoż Korczowa osiadł. 2, zagród. 2 po gr. 6, ubogich 3 po gr. 2.

P. Stefan Filipowski ze wsi Skomorochów osiadł. 8, zagr. 4 po gr. ó, od młynka gr. 12.

Ze wsi Filipowiczów osiadł. 2, zagród. 2 po gr. 6.

P. Andrzej Babiński ze wsi swej z Kamiennego i z Łuczyna osiadł. 10, zagród. 10 po gr. 6.

P. Grehor Pokalewski ze wsi Pokalewa i Dawitkowicz osd. 9, zagród. 9 po gr. 6.

P. Aleksander Wrona, z części swej ze wsi Szumska osdł. 3, zagród. 2 po gr. 5.

Ze wsi Nowosiółki osiadł. 1, zagród, gr. 5.

Mokraciecz od 2 po gr. 6.

W Żytomierzu osiadł. 1.

Od pani Choczkowej Bały czyny ze wsi z Osników osiadł. 5.

Pani Andruskowa z Basani osiadł. 6.

Od p. Janowej Herczykowy ze wsi Pawłowicz osiadł. 6, zagród. 1 gr. 6.

Filon Simaszko z Nozdrysza zagród. 2 po gr. 6.

P. Siemion Triska z Leśników osiadł. 2.

P. Stanisław Wrona ze wsi Łowkowa osiadł. 8, zagród. 3.

P. Mikołaj Wrona z części Łowkowskiej osiadł. 4 zagród. 2.

Od Isaka Posniaka zagród. 1 gr. 6.

Siemion Szczeniowski ze wsi Sczeniowa osiadł. 6, zagród. 6 po gr. 6.

Marcyanowicz z siedliscza swego gr. i5.

Pani Opranja Pokalewska gr. i5.

Bojare Korczowscy Haponowiczów-Iwana Jacka, Hryszlca, dali po gr. i5.

Mysko Romanowicz dał gr. i5 sam od siebie.

Bogdan Ławrynowicz z Teneliłowskiego gruntu gr. 15. Zausanie—Mieleny, oba bracia dali ze wsi swoich od osad. 10, Ze wsi Skuraty od osiadł. 3.

Wasil Małkowicz ze wsi Chodaków od osiadł. 8.

Bogdan Kaleński od osiadł. 6.

Bojare z Niedaszek i z Klesczow od osiadł. 6.

Radziwon z Biełoszycz od 8 osiadł.

P. Wrona z miasta Żytomierza dał od 2 osiadł, po gr. 15, a ze 3 po gr. 6.

Popy dwa ubodzy Iskorosłyncy flor. 2.

Neumieryckie Bojarze osiadł. 6.

Rosmierko i Hrin Ohaiowicze 1 flor.

Od Bojar 4 braci Hajowiczów po gr. i5.

Zausanie Bojarze ze wsi Dzietkowiec osiadł. 20, od młynka groszy 10.

Od Iwana Uhelskiego gr. i5, brat jego gr. 15.

Jaków Kalenuch gr. 15.

Szynachowski z bratem flor. 1.

Iwan Bagrinowski osiadł. 2.

Josip Petrowicz Iskorostyński gr. 15.

Stefan Luczicz, Jacko i Ignat Wyhowscy po gr. 15. Fedor Kutasznilc, samo trzech z synmi swymi, dali 2 po gr. i5, a jeden gr. 8.

Bojarze z Bechow 2 dali po gr. i5.

Iwan Fedorowicz pop Mikulski ze wsi, co do cerkwie swej dzierży Moczulnice osiadł. 3, zagród. 2 po gr. 6.

Bojare Lewkowscy 3, a czwarty Wierpkowski dali po gr. i5.

Z Kijowa popow 2 miesckich dali każdy z osobna po 2 flor. Z miasta Kijowa czopowego flor. 300.

Z miasteczka Słobodziszcz od J.m. p. Frydrycha Łohojskiego czopowego flor. 20.

Z miasteczka Chodorkowa p. Alexandra Tyszy czopowego flor. półtrzecia.

Od J. m. p. z Sczęsnego Charlińskiego czopowego flor. 11.

Z miasteczka Czarnobyla pana wdy smoleńskiego czopowego kop 10.

Z miasteczka Choresciszewa czopowego flor. półtrzynasta.

Co się wzięło poboru za ryby złotych sto i siedm, gr. 12.

Złotych sto, com wziął od Iwana Sołtana, przymnie zostały.

Summa perceptor. omnium contributionum in palatinatu toto Kiiowien. anni dni 1581, facit fl. 2204, o, 9. Auscultata per Nicolaum Lązinski — manu ppria.

Exceptis retentis multis ad officium castren. Kiiovien. delatis, iuxta delatam sigillo officii communitam, de quibus in futura racione respondere tenebitur.

LUSTRACYA WDZTWA KIJOWSKIEGO..

1616.

(p. Zr. dziej. t. V, oraz Archiw, I. Z. R. cz. VII t. i). DOPEŁNIENIE.

Delacye miasta Kijowa.

Przy odprawowaniu lustracyi wdztwa kijów, mieszczanie kijowscy opowiedali się przed nami z prawami swemi pewnemi,. które na kopii podali w te słowa: Miłościwi panowie lustratoro-wie króla Imci i rzeczyposp.! Wiedząc o tern, że w. mść nasi miłościwi panowie od J. k. m. i rzeczyposp. w sposób lustracyej do wdztwa kijów, przyjechawszy, tu do miasta, Jkr. mci Kijowa wstąpić raczyli, z ubogich miesc naszych i z powinności i wiernego posłuszeństwa przeciwko J. k. m. i rzeczyposp. wielce waszm. nasz. mił. panów czcim, wTażym i szanujem.

A przytem solenniter się waszmość nasz. mił. panom uskarżamy i protestujemy na wiel. ojca Reg*inalda Korszyńskiego priora i wszystką bracią oo. Domininkanów klasztoru kijowskiego ś. Mikołaja o wielkie bezprawna, krzywdy, uciski i obliźnienie swoje, które niesłusznie od nich cierpim i ponosim, które krzywdy swoje do aktu lustracyi waszmść. inskrypcyą podajemy i aby wpisane były, prosimy.

Naprzód, iż nas, ubogich poddanych jkr. m. ukrainnych, ze wszystkiemi sprawy i sądy naszemi, od wszystkich innych sądów,, przywilejami Jkr. mci, pana naszego zachowałych, o lada rzecz, mając sąd Jkr. mci, do sądów ziemskich, grodz, i trybunalskich wyzywają i niewinnie turbują i do szkód niemałych przywodzą rozrywając tern jurysdykcyą i znieważając sąd Jkr. mści.

Puszcze i grula króla Jmej, koło miasta Kijowa leżące, które z dawnych danin do zamku i miasta Jkr. mci należały i w uźywaniach miesckich i zamkowych bywały, poodejmowali i swemi klasztornemi ponazywali.

Wjazdu wolnego do puszcz na wycinanie drzewa na budyń-ki i na municyą miescką nam zabraniają i o to grabieży, boje i inne przykrości działają.

Jeziora pewne rybne blizko miasta leżące, zdawna w używaniu i dzierżeniu miesckiem będące, odjąć usiłują i do swego pożytku przywłaszczają.

Myto i cła jakieś wodne z mieszczan miasta królaJmci kijowskich, które wolności jkr. mci nie bez myta targowanie mają i służbę wojenną Jkr. mci i rzeczyposp. o swym koszcie czasu potrzeby służą, przeciwko przywilejom i wolnościom miesckim niesłusznie i gwałtownie wyciągają. Za co nas niewinnie hamują, turbują i w sądziech ziemskich i trybunalskich ciemiężą.

Miodem, pod pretekstem kanonów, przeciwko przywilejom i wolnościom miesckim, ku szkodzie karczem Jkr. mci, pokątnie szynku ją, a gdy wedle praw miesckich szynki pokątne zabrać przychodzi, nie dopuszczają i zabraniają i niezmierne za to pro-testacye na miasto kładąc, pozwy w grodzie, ziemstwie i trybunale, turbują i ciemiężą.

Na placach swoich klasztornych, które w okręgu samego miasta Kijowa koło św. Jacka leżą, na których ludzie własnych jurysdykcyi Jkr. mci prawa majdeburskiego mieszkają, swym kosztem pobudowawszy się, a czynsz z placów do klasztoru płacą, jurysdykcyą swoją klasztornąnad tymi poddanymi Jkr. mci privata autoritate przywłaszczają, naostatek tym poddanym Jkr. mci budynku ich własnego znieść i złożyć niedopuszczają i o to nas niezmiernie turbują.

Własnych poddanych Jkr, mci jurysdykcyi miejskiej majde-burskiej w okręgu samego miasta, nietylko tych co na ich placach, ale i co podle tych mieszkają, zbiegami swymi mianując, nas o nich niepodobnie w sądziech grodzkich i trybunalskich turbują, ciemiężą i wyprzysięgać ich usiłują.

Na błoniu własnem pospolitem miejskiem kijowskiem, gdzie z wieków bydło i konie pastwić się zwykło, bydłu i koniom miesckim, na których się służba wojenna odprawuje, paszej albo

Źródła dziejowe.—Tom XX.    4* pastwiska wolnego przeszkadzają i konie miesckie, pod pretekstem mniemanych jakichści sianoźęci swoich, biorą i grabią.

Dochód mistrza kata kijowsk. przykładem inszych miast zwykły i należny, t. j. po dwa pieniądza z każdego wozu ze zbożem na targ* pospolity z okolicznych miesc i miasteczek przywiezionego, sobie i na swój klasztor obrócić usiłują i o to nas w ziem-stwie i trybunale niezmiernie turbują i do szkód wielkich przywodzą.

Nas samych, magistrat wszystek, częstokroć łają, sromocą i despektem a przykrościami róźnemi uprzykrzenie wielkie czynią. Innych niemało krzywd i przykrych trudności od nich ponosim, których wszystkich, krótkości folgując, zaniecha i przebacza się.

Także przy odprawowaniu lustracyej wdztwa tego ur. p. Stanisław Sadkowski namieśnik sofijski, imieniem wieleb. Józefa Welamina Rutskiego, arhiepiskopa metropolity kijows., halickiego i wszystkiej Rusi, przeciwko osobom różnym podał na kopii protestacyą taką:

Krzywdy od zamku od jmp. podwojewodzego.

1- 0. Na słob. sofijskiej metropolej była cerkiew murowana metropola s. Spasa, która się obaliła od trzydziestu kilku lat, na którym gruncie spaskim jest poddany Hryszko, jmci o. metro-politowi należący, p. podwojewodzy nie puścił go teraz do słobo-dy, jako słobodę podawano, i sam na się bierze od tego poddanego czynsz i inne podatki.

2- 0. Na tejże słobodzie była cerkiew Wozdwiżenie Czesneho Kresta, po polsku Podniesienie ś. Krzyża, ztamtąd, kiedy też obaliła się ta cerkiew, przeprowadził się pop na Górę. Po tym popie drugi pop Filipiej mieszkał tamże na Górze przy cerkwi ś. Wasila, ś. Miki tę i cerkiew Podniesienia ś. Krzyża i poddanych

t. j. parafią do tych cerkwi przynależące.... ale cerkwie należały do metropoli i w posłuszeństwie i na gruncie jmci metropolim były. Potem kiedy te cerkwie spustoszały, dwóch teraz i znaku nie masz, a trzecią cerkiew ś. Wasila jmp. podwojewodzy odjął popowi, i miastu teraz niedawno, lat temu dwie, część gruntów puścił, a ostatek na siebie wziął, teraz dzierży i wszystkie pożytki do tych cerkwi przynależące sobie bierze, ku szkodzie wielkiej jegomci o. metropolity i cerkwi ś. Zofii.

3- 0. Za Dnieprem w majętnościach jmci o. metropolity wZa-zimowie i Pohrebach p. podwojewodzy mieszczanom kijows., tak przysądu swego zamkowego jako i innym, kwity daje, po 3 gr. za kuszt bierze, to ci za onemi kwitami wożąc sobie drwa i insze drzewo, puszczę w niwecz wypustoszeli, a to przez całą zimę wożą, szkoda nieznośna za wypustoszeniem borów.

4- o.Tamżew tychże wioskach stacyą jakąś, nullojure—owsy, siana, kury, gęsi etc. bierze sobie na każdy rok; która się tym sposobem wciągnęła—gdy wda kijows. jechał w łowy za Dniepr, a obnocowywał w tych wioskach, ubodzy ludzie czem mogli tem p. wojewodę kontentowali, kury, gęsie, owies dawali, teraz i łowów nie masz i wojewoda nie jeździ, a pp. podwojewodzy biorą sobie i potenczas stacyą, a metropolit nic nie bierze.

Z mieszczany Kijowskimi.

Jest zwyczaj dawny starowieczny, że popi wszyscy z miasta Kijowa soborem podczas praznika, jako się odprawować zwykło, do cerkwie metropoli sofijskiej dla odprawowania nabożeństwa ęhodzywali, tego popom mieszczanie zupełnie zabronili, że już ta ceremonia starowieczna za niedopuszczeniem ich ustała i odpra-wowana nie bywa, nadto podczas tegoż praznika ludzie przyjeżdżają z napitkami, najechawszy gwałtownie na grunt metropoli, pod samą cerkiew ś. Zofii, grabią i grabieże czynią, o czem pro-testacya jest uczyniona, ten pożytek, który bywał dawany na tę cerkiew ś. Zofiej, na swoją cerkiew obrócili.

Z o. archimandrytem Pieczerskini.

1- 0 Jaz z wieku do monastyra wydubickiego należący o. ar-chimandryt na siebie zabić kazał, jakoż on zabito i używa go, a to w jeziorze przy Dnieprze nazwanem Zatoń.

2- 0. Temi czasy na tym tygodniu jezioro Rzeczyszcze nazwane w Osokorku wywłóczyć kazał, ryby wszystkie pobrał, a wzięto ryb na 20 wozów.

3- 0. Tenże Stołpce i Psiutyce, z wieku metropoli grunt, na milę wszerz i wzdłuż gruntu do majętności swej Chotowa zabrał i inszych gruntów niemało zabrał na wielu miejscach; do tego sioło Niewesołową, na gruncie metropolim będącą, do majętności swej miasteczka Wasylkowa przywrócił, od sioła małej Bohajewkt odjął.

Krzywdy od pan&w Szlachty.

1.    Naprzód p. Krzysztof Makarowicz o. metropolitowi dwie wsi, jedna nazwana Michałki a druga Zarudzie w niwecz obrócił, poddanych rozegnał, grunty odebrał, koni, bydła wziął u nichże i teraz te majętności za miasto pustych są.

2.    P. Mikołaj Makarowicz ojciec jego od majętności metro-poli Meżyłkowic na 4 mile gwałtownie odjął i na sieliszczu Bujani-czach wieś na siebie sadzi.

3.    Od tejże majętności Meźyłkowicz p. Stefan Łóżka gruntu na dwie mili wzdłuż i wszerz odjął i sioło Sytniki na tym gruncie posadził.

4.    Pp. Stry było wie, z wieku, majętności i grunty metropo-lej zabrali t. j. Torczyn i Steczko, Torczyn tam osadzili. Ciż pp. Strybyłowie sioło nazwane Bułaki starożytne metropolej wzięli, poddanych rozegnali, którzy jeszcze i teraz żywi są po różnych miejscach, tamże chłopów wypędziwszy innemi osadzili i gruntu Oblatkowskiego wzięli na 6 mil i wsi kilka posadzili.

Tamże od Poczejewki majętności metropoli przeszłego roku p. Wasil Tysza nad rzeczką Osieczą gruntu więcej niż na milę wzdłuż odjął.

5.    1 na tym gruncie nad rzeczkąŁomnią pp. Jelcowie wWo-robiewiczacłl majętności metropoli miasteczko Łomnię osadzili. Do tego p. Filip Jelec pograbił bydła rogatego 400 w Worobie-wicach, to przepadło.

6.    Kniahini Korecka do majętności swojej Leśników połowicę gruntu od monastyra Wydubickiego odjęła, Monasterzyc, Hnileczczyzna, Kalny-Luh ze wszystkiemi pożytkami, jeziory i inne* mi, i Siedliszcze Kulikow; to wszystko z gruntami i ze wszystkiemi pożytkami.

7.    Taż księżna jejm. Korecka do majętności Jankowicz gruntu odjęła na mil dwie i młyn na rz. Weczy zbudowała.

8.    P. Charliński nieboszczyk Szczęsny sioło Bochajewkę, w puszczy leżącą na własnym gruncie metropolim po zburzeniu Tatarskiem... i używa go.

9. Z dawnych rewizyi pokazało się że pp. Tyszowie na własnym gruncie metropolim osadzili majętność, naprzód miasteczko CłiOdorkow, sioło Krzywe, i księżna Różyńska na temże miejscu miasteczko Sokolec.

Które protestacye, abyśmy w księgi lustratorskie wpisać rozkazali, imieniem przerzeczonego o. metropolity prosił, cośmy my uczynili.

Przeciwko czemu mieszczanie Kijowscy dowiedziawszy się reprotestowali się w te słowo.

P. wójt, burmistrz i pp radcę miasta króla Imci Kijowa reprotestowali się przeciwko protestacyej przerzeczonego p. Wacława Sadkowskiego przed nami lustratory na siebie, o zabronieniu jakoby duchowieństwu kijows. religijej greckiej odprawowa-nia zwykłego czasów uroczystych nabożeństwa w cerkwiach ju-rysdykcyej metropoli należącej św. Zofii; także o niejakieś zabranie piw szynkownych przy tejże cerkwi św. Zofii uczynione—temi słowy:

Oto iż on ich na tej swej protestacyej niesłusznie i niewinnie do aktu naszego, ze strony zabronienia jakoby odprawiania nabożeństw w cerkwi zofijskiej przez duchowieństwo kijowskie, podał, gdyśmy jako pod stanem duchownym żadnej zwierzchności nie mamy, tak i w porządek i sprawę ich duchowną, nie wścibiamy się, ani nabożeństwa duchowieństwu kijows. w cerkwi sofiejskiej nie zabraniamy.

Co się tycze napitków szynkownych, jeśliby około tej cerkwie zkądkolwiek przywożone i szynkowane były, tedy jako przedtem zdawna takowych szynków za prawy swojemi bronili, tak też teraz i na potem bronić będziemy, zachowując się wedle praw i wolności swoich i samej arendy króla Jmci pana nasz. mił. na karczmy kijowskie służącej.

I prosili aby ta reprotestacya ich do aktu naszego lustra-torskiego przyjęta była, która jest przyjęta.

(c. d.)

(P. Zr. Dziej. t. V, oraz Arch. J. Z. R. cz. YII t. 1).

Nadto daty, których ani w t. V-m Źródeł naszych, ani w kijows. Archiwie, nie znajdujemy lub od podawanych tam,, nieco się różnią:

Star. Pereasławskie:

Miasto Pereasław, domów posł. miejs. 300, kozackich 700. Star. Czerkaskie:

Arkiej mstczko—domów posłusz. miejs. 70, koz. więcój 300. Ołtwa mstczko—dom. posłuszn. miejs. 30, kozackich 200. Star. Bohu sławskie:

Miasto Bohusław —dom. posłusz. miejs. 200, kozackich 400.. Star. Korsuńskie:

Miasto Korsuń —domów posłusz. miej. 200, kozackich 1,300.. Steblów mstczko—domów posł. miejs. 100, kozackich 400. Czyhryn mstczko—domów posł. miejs. 50, kozackich 500. Duniłow mstczko—dom. posł. miejs. 20, kozackich 280.

LUSTRAOYA WDZTWA KIJOWSKIEGO.’

1622.

(patrz Źródła dziejowe t. V.) DOPEŁNIENIE.

Kijów. Tego posesorem j. w. j. m. p. Tomasz Zamoyski w-da kijowski, ani folwarków do tego województwa nie masz, prócz arendy, którą mieszczanie jmp. wojewodzie płacą.

Zamek kijowski. Ten leży na górze wysokiej nad miastem, około niego rowy głębokie, w okrąg częstokołem ostawiony, do niego wchodząc brama dobra, baszta jedna drewniana, druga stara zgniła, wewnątrz cerkiew drewniana, budowanie dla namiestnika ladajakie, komor szlacheckich i miejskich pełno, studnia dobra, pobita i głęboka.

Armata. Dział spiżowych dobrych u, dwunaste spadane, dział żelaznych albo serpentynów 9 z ładunkami żelaznemi, te są z potrzebami wszystkiemi gotowe, hakownic 24, prochownie 20, prochu beczki a 4, siarki beczek 2, berdyszów 10, prochu beczek lwowskich 10, saletry beczek 2, ołowiu sztuk wielkich 46, kul do dział różnych beczek 3, ładunków hakowniczych kop. 6, rydlów 50, siekier 50, chorągwi kozackich 2, chorągwi piechot-nych 2, bębny miedziane 2, bębny piechotne 2. To wszystko jest u p. Wigury horodniczego w porządnem opatrzeniu i chowaniu za dobrymi zamkami.

Horodnictwo. Horodniczym jest p. Stanisław Wigurp. (p. lustr. r. 1616).

Miłosławiec. Nowa osada (p. lustr. 1616).

Kijów miasto. To miasto leży w dole pod górą nad Dnieprem, w okrąg częstokołem ostawione, bram jest drewnianych kilka, na górze ku złotej bramie jadąc, brama nowa drewniana potężna i wielka.

W tern mieście jest domów wszystkich osiadłych różnych jurysdykcyi n-r 1750, Przy odprawowaniu lustracyi Kijowa, pytani byli mieszczanie kijowscy, jeżeli pod wody dają, albo podwodne pieniądze do skarbu króla J. m-ci; odpowiedzieli mi to, iż my podwód żadnych nie dajemy i pieniędzy podwodnych nie płacimy, czego prawami od książąt i królów polskich dowodzili, -a mianowicie ś. p. Alexandra króla, Zygmunta I, Zygmunta Augusta, Stefana i dzisiejszego pana, którymi ich od tych ciężarów uwalniają. Wozów też żadnych na wojnę nie wyprawiają, tylko podczas pospolitego ruszenia, przy p. kasztelanie kijowskim 225 koni powinni wyprawić, na koniach dobrych z rynsztunkami i armatą dobrą, jako to w tym roku 1621 uczynili, na co mają list od p. kijowskiego.

Arenda. Dają mieszczanie arendy p. w-dzie kijowsk. na rok z karczem złp. 2 000. Ciź mieszczanie za myto, przewoźy, jeziora, za podaźne albo targowe, obwiestki, dają na rok złp. 2,100. Summa prowentu złp. 4,100, z której wytrąciwszy na p. podwoje-wodzego złp. 500, zostaje summa 3,600, z tej przychodzi kwarty złp. 720.

Delaty p. namiestnika kijowsk. Przy odprawowaniu lustracyi województwa kijows., stanąwszy oblicznie ur. p. Alexander Sołtan namiestnik kijowsk., imieniem ur. p. Teodora Jelca podw. kijowsk., świadczył się i protestował przeciw w. p. Reginie z Ful-sztyna Żółkiewskiej kanclerzynej koron, o nieustąpienie pewnych dóbr króla J. m-ci do województwa kijowsk. z dawnych czasów należących, mianowicie sioła Siewrukow, Jodłowki, Hłubokiego, urocz. Kostyna, które kr. J. m. za przywilejem swoim p. podw. konferować raczył, o które już w terminach prawnych za wyniesieniem pozwów zadwornych stoją, prosił, aby mu ta jego prote-stacya do ksiąg lustratorskich zapisana była.

Wieś Dymidow. Tej wsi posesorem jest p. Teofila z Goraja Hornostajowa podkomorzyna kijowska. Jest w tej wsi poddanych osiadłych 28, czynsz płacą po zł. 1, facit zł. 28, owsa dają po miarce, czyni mirek 28, każda mirka po zł. 2 gr. 15 czyni zł. 70. Dani miodawej dają kadzi 5 i bielców 9, rachując kadź po zł. 20, a bieleć po zł. 2 gr. 15, facit zł. 122 gr. 15.

Arenda karczmy, młynów, oprócz trzeciej miary młynarskiej uczyni na rok zł. 100.

A iź na polach dymidowskich p. podkomorzyna sieje i one zarabia, tak króla J. m-ci jak swymi poddanymi, tedy słusznie połowica tej krescencyej w prowent sie kładzie, z czego ma być kwarta płacona. Użyna się żyta na stronę króla J. m-ci kop 150, constat z tego mirek 374, każda mirka po zł. 3, facit zł. 112 gr. 15, użyna się owsa kop 150, constat z tego mirek 37%, każda mirka po zł. 2 gr. 15, facit zł. 93 gr. 22; summa facit zł. 526 gr. 22, wytrąciwszy na w)'chowanie urzędnika zł. 40 gr. 22, summa facit 486, przychodzi od tego kwarty zł. 97 gr. 6.

Delacye poddanych demidowskich. Przy odprawowaniu lustracyi Demidowa, uskarżali się przed nami poddani demidow-scy, że na ich własnym gruncie osądzone są Dymer i Kotiużynce, w których to wsiach jest poddanych osiadłych 340, z których niektórzy poddani dawali równo z drugimi do Demidowa dań miodową kadzi 5 i 4. jako właśni poddani tego gruntu, teraz ją oddawaj ą do Dy mera. Przeciwko czemu ci poddani świadczyli się i protestowali, prosząc, aby im do ksiąg lustratorskich zapisano było.

Tenuta pr^y Kijowie Wys^gród.

Tej dzierżawy posesorem J. m. p. Roman Hoyski podkom. włodzimirski.

Zameczek ten leży nad Dnieprem na kopcu częstokołem otoczony, do niego wchodząc brama drewniana, baszt 2, dom ze dwiema świetlicami i komorami, alkierz i sień, izdebki 2 niedobre, kuchnia i piekarnia.

Miasteczko. Jest w niem domów osiadłych 100, ze 14 podatek dają, czynsz rocznie dają, którego dostaje się na rok zł. 13 — 28 — 13. Zyto rocznie dają, dostaje się go mirek 3 i ósma część, każda mirka po zł. 3, facit zł. 9 gr. 11 dem 44. Owies rocznie dają, dostaje się go mirek 114, każda mirka po zł. 2 gr. 15, facit zł. 28— 22—9. Siana dają wozów 14, wóz po gr. 3, facit 1—12, kur dają 28, każda po gr. 1, den. 9, facit zł. 1—12. Dani miodowej dają bielców 18, każdy bieleć po zł. 1 gr. 7 den. 9, facit zł. 22 — 15. Arenda, przewóz, obwistka, myto i jezior 4 czynią na rok 300.

Młyny. Młynów jest 4 po jednym kamieniu, czynią na rok prócz 3 miary młynarskiej zł. 150.

Wsie: Piotrowce stare i nowa słoboda. Do tej dzierżawy ta wieś należy, jest w niej poddanych osiadłych 26, czynsz roczny płaci, dają ich 12 po zł. 2 gr. 15, po miarce owsa, po ćwierci żyta, po wozu siana, po kurze; dają ich 6 po gr. 25, po 4 mirki owsa, po ł/₈ żyta, po wozu siana, po kurze. Dwa dają po zł. 1 gr. 74, żyta ł/₈, owsa 4 mirki, po wozu siana, po kurze. Trzej dają po gr. 7 den. 9, facit zł. 94—21. Dani miodowej dają kadzi 4 bez 3 wiader, który do monastyru Międzyhorskiego według listu ś. p. kr. Stefana i z jeziorem Kosor oddawać nakazujęmy. Młynek daje się na wychowanie urzędnikowi. Co wszystko czyni in summa prowentu fl. 622 — 2 — 9, wytrąciwszy na urzędnika jurgieltu fl. 40, facit in summa fl. 582 — 2 — 9, przychodzi od tego kwarty fk 116 — 12 — 54.

Wolność na osadzenie słobody w Wyszgrodzie. Stanąwszy przed nami mieszczanie wyszogrodzcy, pokazywali list J. m. p. Hawryła Hoskiego chorążego kijows. onym na osadzenie słobody do lat 20 dany ze wszystkiemi pożytkami i przynależnościami, porównywając z inszemi miasty kr. J. m-ci, których pożytków, aby bezpiecznie zażywali onych assekuruje, która jeszcze im służyć ma do lat 15, który to list autoritate nostra aprobowaliśmy.

Opowiadanie czernców Między barskich. Przy odprawowaniu lustracyi Wyszgroda i Piotrowiec przyszli przed nas czerncy imieniem pobożnego ojca Radyona humena i wszystkich braci swej czernców monastyra międzyhorskiego, założenia ś. Spasa, opowiadając się z prawem tej cerkwi bożej na jezioro Kosor i 4 kadzi miodu z Wyssgroda i Piotrowiec im należące, czego dowodząc, ukazali przed nami listy ś. p. króla Stefana, jeden de data Leopoli an, 1578 a drugi de data w Wilnie anno 1580, któremi ten monastyr międzyhorski, według starych funduszów, przy tym jeziorze Kosorze i 4 kadziach miodu zachowuje i dzierżawcom tych dóbr na potomne czasy zachowywać rozkazuje. Ukazowali przy-tem listy x. Ostrogskiego w-dy kijowsk. i innych dzierżawców, którzy ich przytem zachowują. Co my widząc rzecz słuszną, onych przy dawnem prawie i używaniu zostawujemy i w prowent do kwarty należący tego jeziora i miodu nie kładziemy.

Starostwo Kaniowskie.

Działo się die 6 Aprilis w Kaniowie 1622.

Tego posesorem był sławnej pamięci nieboszczyk p. Stefan Snopkowski chorąży kor., krasnostawski, rohatyński, kolski, kaniowski, bohusławski starosta. Do którego starostwa prędko po* śmierci jego przyjechawszy, nie zastaliśmy nikogo, tylko żyda Kopela, który to starostwo od nieboszczyka per modum arendae trzymał, o czem będzie niżej.

Zamek kaniowski. Ten stoi na pagórku przykrym, górzystym, nad rz. Dnieprem z drzewa budowany w miejscu niewiel-kiem, do którego wchodząc most dobry, na izbicach, brama dobra, baszt 2 drewnianych dobrych, parkan dębowy w izbicę budowany, nieprzykryty, już nadgniły. Budowanie stare nadgniłe, niedobre, w niem izdeb ladajakich bez okien 3, piekarnia, kuchnia,, stajnia, piwnica, we środku wrota ku Dniepru na biegunach. Strzelby żadnój nie masz.

Miasto Kaniów (p. Zr. dz. t. V).

Wsi do starostwa kaniowskiego należące.

Bobryca, w tej wsi poddanych posłusznych 3, ostatek kozacy, dają czynszów na rok po gr. 25, kolendy po gr. 15, stacyą pod-starościemu w jesieni na wychowanie, czynszu z kolendy zł. 4.

Hlincza, w tój wsi poddanych posłusznych 8, ostatek kozacy, dają czynszu...

Czyrniczy, w tej wsi poddanych posłusz. 3, ostatek kozacy* dają czynszu...

Oudary, W tej wsi poddanych posłusz. 2, ost. kozacy, dają czynszu...

Hruszowa i Niedwiedowka, w tych wsiach poddan. posł. 21, kozaków jest 100, dają czynszu...

Pieje, w tej wsi poddan. posłusz. 10, ost. kozacy, dają czynszu...

Makiedoniec i Procki, w tych wsiach poddan. posł. 10, drudzy kozacy, dają czynszu...

Czapie, w tej wsi poddan. posł. 8, drudzy kozacy, dają czynszu...

Kurylczyce i Letwiniec, w tych wsiach poddan. posł. 5* drudzy kozacy, dają czynszu...

Babice i Rżawiec podd. posł. IO, dr. koz., pł. czynszu...

Chmielna—podd. posł. 4, dr. koz. pł. czynszu...

Wsi za Dnieprem (p. Źr. dz. t. V). Nadto za Dnieprem: po Rzeszotkach, Stepańczyce oraz dalej Hruszyn, nie Kruszyn.

Protestacya J. m. p. Chaleckiego. P. Szymon Ostrowski i p. Aleksander Bohuszowie słudzy J. m. p. Józefa Jana Chaleckiego opowiedali się, imieniem pana swego, na mieszczany kaniowskie i bohusławskie o odjęcie gruntów dziedzicznych od Chodorowa i Rzyszczowa, na których miały być osadzone wsie Rossochy, Czerniszcze, Dudarze, Piszczelniki, Wirzbowiec, Bereszne, Huszow, Niedwiedowka, Baty, Czaplice, Tulińcc, Pieje, Procki, Makiedoniec a do Bohusławia przywłaszczono Juskow Młynek i Kożeńce—o które p. Chalecki prawem czyni.

Reprołestacya mieszczan kaniowskich. Mieszczanie odpowiedzieli na to Chaleckiemu, że te grunta nigdy jego nie bywały i do Rzyszczowa ani Chodorowa nie należały, ale były własnemi dobrami króla J. m-ci i do Kaniowa i Bohusławia z dawnych czasów należały i nie od p. Chaleckiego, ale od przeszłych starostów na gruncie własnym królewskim osadzone, (p. Arch. J. Z. R. cz. VII t. I. Lustr. 1616.)

Opowiadanie czernców monastyra kijowskiego. Teofilakt Strelbicki z bratem Abraamem, imieniem ojca Hermana Tyszkiewicza humena monastyru ś.Mikzdy Pustyńskiego kijows., opowiedali się z prawem swojem na grunty pewne i Siedliszcza, które im był legował testamentem Ostafi Daszkowicz t. j. Kotłucha-jOW i Siedliszcza Jeryłow i Czerlankow — pokazywali przytem; kniazia Bohusza Fedorowicza Koreckiego, który im Kononczę legował, na co potem otrzymali od ś. p. kr. Zygmunta I; pokazo-wali i rewizyą starą anni 1570, którzy to rewizorowie onym te grunta przysądzają — co wszystko potem ś. p. kr. Zygmunt August aprobował. A iż dla różnych niebezpieczeństw, a osobliwie wód wielkich, oryginałów samych przed nami nie pokazali, tylko ekstrakta z ksiąg grodz, kijows. Które to pomienione grunta odjął im był nieboszczyk ks. Ostrogski kaszt, krakow. i potem p. Snopkowski chorąży koron, a mianowicie—we wsi Konończy młyn o 4 kołach na rz. Rosi, tamże i przewóz i zabijanie jazu górnego na tejże rzece, na którym to gruncie, jako oni powiadali miała być buda potaszowa postawiona i wieś Chmielna osadzona z której to wsi jakoby im przedtem od poddanych dziesięcina od* dawana była; które to prawo i opowiadanie swoje prosili, aby im to do ksiąg⁻ lustratorskich zapisano było.

Starostwo Korsuńskie.

Starostą jest Jan Dniłowicz z Żurowa w*da ruski, buskir korsuński starosta.

Korsuń miasto położone jest nad rz. Rosią, palami w około ostawione. Jest w niem mieszczan posłusznych 262, drudzy kozacy, czynsz rocznie płacą, dostaje się go zł. 179 gr. 29, stacyą dają co rok 6 staroście, która się obraca na wychowanie podstaro-ściego. Przy tern mieście zamku żadnego nie masz, tylko przy-gródek, w którym rozmaici ludzie mieszkają. Armata: działo 1 spiżowe, hakownic 16, prochu beczek i\. Arenda w samem mieście Korsunie czyni na rok zł. 2500. Budy potaszowe na Tykiczu dają na rok zł. 1.500, summa prowentów zł. 3978.

Steblow. Ta dzierżawa do starostwa korsuńskiego należy. Zamek ten nad rz. Rosią położony jest, palami w około ostawio-ny, w nim baszt 3, budowanie w nim ladajakie, hakownic 12, prochu barył 2, kul kop 15, ołowiu kamieni i\. Miasto nad tąż rz. Rosią położone, jest w nim mieszczan posłusznych 35, czynsz rocznie płacą, dostaje się go na rok zł. 20, stacyą też p. podstaro-ściemu powinni składać. Arenda przynosi zł. 3,000. Summa prowentu zł. 220.

Czyhryn. Ta dzierżawa do starostwa korsuńskiego należy..

Zamek ten nad rz. Taśmienią, na górze wysokiej skalistej przykrej, postawiony jest, do niego brama, wieża drewniana,, baszt wysokich 3, około niego parkan z drzewa dębowego zrobiony i dobrze pobity, w nim komor zamczystych nie mało,, świetlic 2 na dole i na górze 2. Armata: dział spiżowych 3^ hakownica 1, prochu kamieni 4, kul w potrzebę.

Miasto nad tąź rz. Taśmienią wałem i palami otoczone, do. niego bram 2, jest w niem mieszczan posłusznych 50, kozaków 5oo, powinności żadnej nie dają, bo im słoboda nie wyszła, którą jeszcze do lat 10 mają. Arenda, dają arendy z młynami i gorzałką na rok zł. 500.

Kryłow. To miasteczko do Korsunia należy, nad rz. Taśmi-nią położone, jest palami i ostrogiem ostawione. Jest w niem.

mieszczan posłusznych 50, kozaków 400, powinności żadnej nie odprawują, bo jeszcze mają słobody do lat 23; hakownic miejskich 2. Arenda, za młyny i przewóz dają zł. 500.

Daniłow sloboda. To miasteczko nad rz. Niedwiedowką położone, jest, palami w okrąg otoczone, jest w niem mieszczan posłusznych 50, mają słobody do lat 20.

Lisianka sloboda.

Starostwo G{erhaskie.

Starostą jest ks. Konstanty Wiśniowiecki jurę aduitalitatis. Do tego starostwa, dla wielkiego wód rozlania, przybyć nie mogliśmy, ale za obwieszczeniem naszem stawił się przed nas do Korsunia p.Adam Laskowski podstąrości czyrkaski z mieszczany czyrkaskimi, którzy pokazując nam wszystkie prowenta starostwa tego, pod lustracyą podali.

Zamek czyrkaski. Jest na górze warownej od błonia dnie-prowego wystawiony, albowiem Dniepr jest opodal od zamku i miasta. Budowanie w nim wszystko stare, najprzód most wielki dobry przez przekop, przygrodek palami dębowe.mi osta-wiony dobry, baszt starych nadgniłych niepokrytych 3, komor popsowanych pogniłych 8, piwnica i lodownia nowe dobre, baszta przy wrociech stara pochylona, przy niej ganek i salka draniami pobite. Izdeb białych starych na podrębie i komorach 3, komor dranicami pobitych 3, pod nimi komor pogniłych 6, piekarnia, sień i komora nowe, komór starych nie pokrytych 2, piwnica, to wszystko naprawy potrzebuje.

Armata. Dział spiżowych 4 sub anno 1520, dwie sub anno 1530, trzecie i czwarte sub armis Orzeł i Pogonią, serpentyn żelaznych 2, z których ładunek żelazny 1, łoża do tych sztuk i koła złe, moździerz spiżowy do tłuczenia prochu, hakownic 14, organków, albo zrywków hakowniczych 14, rur hakowni-czych złych 3, kul, prochu, ołowiu, siarki nie masz, kul żelaznych działkowych 9, forma hakownicza 1, kul kamiennych 33, saletry od króla Jmci przysłanych beczek 3.

Czyrkasy miaslo etc.

Miasteczka i słobody do tego starostwa należące.

Miasteczko Borowica. To miasto od lat 8 zasiadło na gruncie czyrkaskim, jest w niem domów posłusznych 70, a kozackich nie posłusznych 150. Powinności żadnych nie oddają ci poddani, względem słobody, której im pozwolono do lat 20; jeszcze mają woli do lat 12, jednak po wyjściu slobody też powinności, które i czyrkasćy mieszczanie odprawowaó będą powinni. Jest przy tern miasteczku zameczek palami ostawiony, ha-kownic żelaznych 3, czwarta spiżowa.

(P. Źr. Dziej. t. V).

Starostwo Bohusławskie.

Tego posesorem był nieboszczyk p. Stefan Snopkowski chorąży koron., kaniowski i bohusławski starosta, po którego śmierci objął to starostwo w administracyą skarbową p. Stanisław Gajowski pisarz skarbowy, który nam je pod lustracyą poddał.

Zamek nad rz. Rosią na pagórku zbudowany jest, do którego wchodząc przy grodek, palami dębowemi dobremi zbasztecz-kami obwiedziony, z tego przygrodka do dziedzińca wchodząc most dobry, brama drewniana, na niej sala, budowanie troje, światlic 4, w nich piece i okna dobre, piekarnia, jedna świetliczka przeciwko niedobra, jedna stajnia i wozownia dobra, komor kilka dobrych, piwnic 4, kuchnia dobra.

Armata. Działko spiżowe z herbem ś. p. króla Augusta, hakownic 10, muszkietów-4, prochu barył 3, ołowiu, kamieni 5, kul 3oo. Powiedali nam mieszczanie, że za czasów nieboszczyka ks. Ostrogskiego kasztelana krakow. znaleźli byli po Nalewajku zakopanych dział 5, z których to 1 zostało, a 4 wzięto do majętności nieboszczykowskiej, których do tego czasu nie wrócono.

Bohusław miasto. Nad tąź rz. Rosią ma położenie, w okrąg palami ostawione, do niego bram 3, bojnic albo baszteczek 10. Jest w niem posłusznych mieszczan 100, drudzy kozacy. Przywileju nam na osadę miasta tego nie ukazali, dla tej przyczyny, że im go niedawnego czasu wziął p. Stanisław Snopkowski, z rozkazania nieboszczyka p. chorążego koron., którego im do tego czasu niewrócono.

(P. Źr. Dz. t. V.)

Oppidum Tabor alias Taborówka. (p. Źr. Dź. t. V).

Oppidum USaniki cum villa Słobódka dicta. Tych dóbr jest posesorem jmp. Jan Aksak sędzia ziem. kijów, jurę aduitalitatis za przywilejem króla Jmci dzisiejszego de data w Krakowie r. 1595.

Zamek. Ten zamek p. sędzia na pustem horodyszczu, na samym Czarnym szlaku, przyrz Stuhna nazwanej zbudował, do niego brama jedna wysoka, baszt 4 wysoko zbudowanych, w okrąg wałem, na okrąg parkan dobry, otoczony. W nim po prawej stronie dom wielki z drzewa budowany, przed nim ganek wielki, izba stołowa wielka, okna szklane, piec dobry, komin murowany, naprzeciwko izba chędoga z komnatą, pod tym domem komory dobre, wedle tego domu stajnia z spichrzem, komor kilka. Dom gospodarski, w nim świetlica i alkierz, przeciw niemu piekarnia po lewej stronie; dom, w nim izdeb z komorami wielkich 2, izdebek 2, piwnic 3, podle tego domu kuchnia z piekarnią i komorą, wedle niej wozownia i stajnia wielka.

Miasto nad tąż rzeczką położone jest, do niego bram wieżowych 2, baszt wielkich 5 rowem i wałem, na którym parkan palami ostawiony, w okrąg otoczony, dobrze pobity. Jest w nim domów osiadłych 193, strzeleckich i kozackich 30, domów słu-źnych szlacheckich 13.

Tenuta Romanów oraz Niechoroszcza (p. Źr. Dz'. t. V).

NB. Lustracyj innych starostw wdztwa kijowskiego kopia ta nie zawiera.

Taryfa podymnego

WBZTW^ Ktl@WSKIi©@, 16 28.

Regestr wybierania 12-stu poborów na sejmie walnym Warszawskim w r. 1628

uchwalonych.

WYCIĄG.

(Z dymów osiadłych po złp. 3, ogrodników po złp. 1 gr 6— złp. 1 gr. 15, z koła młyńsk. złp. 2—3, rzemieśln. po złp. 2,popow po złp. 6—12, domy rynk. po złp. 3, ulicz. zł. 1 gr. 18, ubog. po złp. 1, gr. 2, z 2 kół rudnick. złp. 24).

Posiadacze i Majętności.

Imp. Piotr Kazimierski z Biberszajnu i p. Korczowski. Chwośnica dym. 2, ogr. 1; oraz dym. 2.

Jerzy Lasota.

Zbrankowszczyzna w zast. dym. 6, ogr. 6, koło młyńs. 1.

Stefan Niemirycz podkom. kijów. m. Rozważ (Położy) w zast. dym. 10.

Parfen Trypolski.

ziemia Połoczańska, razem dym, 3, ogr. 1.

Nieszczerów, razem dym. 9 ogr, 2.

5*

Kłoczki

Kacowszczyzna,

Aleksander Rapsztyński. Zastawie dym. 2, ogr. 3.

Adam Tysza-Bykowski.

m. Kopaczów,

Źródła dziejowe.—Tom XX.

Filon Bohuszewicz HulkiewiCz.

Nowosiółki dym. 10, ogr. 4,kół    Łobaczowsczyzna dym. 1.

młyn. 2, rzemieśl. 2.

Adam Kisiel.

Horenicze (od Fil. Bohuszewicza) nabyte dym. ogr. 2.

Szymon Pawsza.

Bardycze dym. 2, ogr. 2.

Jaków Lemiesz.

Korczów (Bieżow),    Stołpnie nowoos.. dym. 1, ogr. 1.

Wiedibór,    Dobryń ogr. r.

Teodorówka, razem dym. 12, ogr. 5 kół mł. 3 pop 1.

Łukasz Witowski podcz. kijów.

Stawek w zast. dym. 4, ogr. 2, m. Wojtaszówka w zast. dym. 2, kół mł. 2.    ogr. 2, rzemieśl. 1.

Jurjewka w zast. dym. 1 ogr. 1.

Stefan Aksak sęd. ziem. kij.

Jw.Switilnowdym.ryn. 5, ulicz. m. Hulaniki ryn. 10, ul. 12, ub.43, 8, ubog. 22.    kół mł. 3, rzem. 4, pop 1.

Rudnik dym. 3.    Korohajów dym. 3 ogr. 2.

Teodor Proskura Susczański pisarz z. kij.

Biłki dym. 6, ogr. 12.    Worskła sewruk. 4.

Susczany dym. 1, ogr. 3.    Lutczyn zast. dym. 8, ogr. 4.

Komina \ zast. dym. 94. ogr. 12, Worobijówka dym. 2, ogr. 2. kół mł. 1, rzem. 1,    Łutawa (Rajgród) ogr. 2.

Stefan Niemirycz podkm. kij., sta owruc.

Dziedziczne:

Chrosnica dym. 2.

Szersznie dym. 3, koło młyń. 1,

?n. Czerniechów dym. 16, ub.

20, rzem. 2.

Andrzejów dym. 6, ub. 10. Krasnosiołka dym. 3, ogr. 2. Trokowicze dym. 2. Horbssze dym. 1.

Dewoczki dym. 2.

Wysokie dym. 3.

Ośniki dym. 1.

Szczurowa dym. 1.

rzemieśln. 2.

Nowaki dym. 1.

Sobolówka dym. 1.

Chotinówka dym. 2.

Rychta ogrod. 1.

Lewkowica dym. 1.

Białoszycze część dym. 2, ogr. 1. Hrozińce dym. 2 ogr. 2.

Synhaje cz. ogr. 6.

Sielensczyzna dym. 2. Stawów dym. 3. Iwanków dym. 1. Styrty dym. 2.

Niemirówka ogr. 6. Chodorowczyzna (Krsny Dwór),

ogrod. 3.

Domołocz dym. 1, ogr. 2.

Nowonabyte:

Hryiany dym. 12, ogr. 4, pop 1. Suszki dym. 10, ogr. 2. Baskaki dym. 12.

Krasne dym. 15, ogr. 3. Sółdyry dym. 2.

Horoszki dym. 2.

m. Aleksandropol dym. 10, ogr. 2, kół młyń. 3, rzem. 5, pop 1. Norzyńsk dym. 8, pop 1.

Łuhin dym. 32, pop 1.

Chaycza dym. 10.

Bondary dym. 8, ub. 6, ogr. 4, kół rudn. 3, rzem. 3.

Nowoosadzone:

Kremna    m. Zubrynka dym. 6.

Hłuchowa, razem dym. 5.    Horoszeczki dym. 3.

Sały dym. 1.    Poromeszna dym. 2, ogr. 3.

Łuhinki dym. 4.    Czykiry dym. 8, ogr. 2.

Starostwo Owruckie :

m. Owrucz.    m. Michajłow (Łopań).

Stanisław Wielam.

Rudniki dym. 3, ogr. 2.

Stanisław Rykalski.

Sobolówka (Matkowsczyżna), dym. 1 ogr. 1.

Adam i Jeremiasz Tyszowie Bykowscy.

Skotczyscza w zast. dym. 4, Bolaczów dym. 4, ogr. 5.

ogrod. 3.    Wzdwiżeń dym. 3, ogrod. 3.

m. Chodorków dym. r. 20, ul. m. Wiła dym. 3, ogr. 2.

10, ub. 20, kół mł. 2, rzem. 3.

Jan Strybyl.

Kamienny Bród dym. 1, ogr. 3. m. Nowe Bułhaki nowoos. dym. 3, Bułhaki dym. 3, ogr. 2.    ub. 2, ogr. 4.

Majętn. 7nonasterskie:

W Bogu wieleb. ojciec Serapion Bilski ihumen i wszystka kapituła czerńcy monasteru ś. Nikoly Pustyńskiego kijów.

Szepelicze dym. 10, kół mł. 1. Sajki dym. 2.

Drony dym. 1, ogr. 1.

Worochobowicze ogr. 5. Owrucze dym. 3, ogr. 2. Zubkowicze dym. 4, ogr. 3. Litków dym. 2.

Hwozdow dym. 6, ogr. 5, k. mł. 1. Knieźycze spust.

Kowaiin spust.

Oewicz Lesok spust.

Desna dym. 1, ogr. 1.

Hatne ogr. 2.

Borszczow ogr. 2, kół mł. 1. Humielewsczyzna (Troscianki), dym. 1, ogr. 2.

Prohudyn ogr. 2.

Kononcza ogr. 1.

Grunty nieosiadle:

Białcberezki.    Kiimentyński.

Piny.    Darnicza kół mł. 1.

Huczków.

Adam Pilipowski.

Kalenikowsczyzna dym. 1.    Skomorochi dym. pół.

Iwan Pilipowski.

Nowe Pilipowicze dym. i.

Mikołaj i Iwan Kiewliczowie Braźyńscy.

Korczowa cz. (Stepczycze), ogr. 1.

Hrehory i Paweł Sczeniewscy.

Sczeniow ogr. 2.

Filon Woronicz.

^.Szumsk 7iowoos.ó.ym.%,ogx. Wolica dym. 1. ogr.    1.

2, bojar 2.

Piotr Strybyl wojski kijów.

Studena Woda dym., ogr. 1. Woropajow dym. 7, ogr. 6. Horodyscze nowoos. dym. 1. Sczeniow—część (Zabrodzie), Tałałajowsczyzna (Czebens- dym. 1. czyzna), dym. 1.    Torczyn zastaw, dym. 2.

Im. pani wileńska.

Makarowka w zastaw, dym. 4, ogr. 2.

Teodor Woronicz.

tn. Trojanówka cz. dym. 2, ogr. 1, koło mł. 1, koła rud. pół, pop 1. Mikołaj Obodeński.

mi. Trojanówka cz. dym. 2, ogr. I, koło mł. 1, koła rud. pół, pop 1.

Stefan Niemirycz podkom. kij. mi. Mohilna w zast. dym. 12, kół mł. 2, rzem. 2, pop 1.

Putiłowicze w zast.    Krasna Włoka w zast. dym. 4.

Zerenicze w zast. raz. dym. 15. Dewlin w zast. 3.

Teodora Trypolskiego potomkowie.

Bogdanowśczyzna,    Mameź razem ogr. 5.

Czerń ichowce,

Jakób Zajęczyński.

Hładkowo dym. 1, ogr. 1.

Andrzej Łarionowicz Redczycz.

Jerlikowo,    Tenetiłowo razem ogr. 2.

Daniel Strybyl.

Pilipowicze dym. 3.    Borsczów dym. 2, ogr. 2.

Aleksander Sołthan.

Kniażycze zast. dym. 2, ogr. 2. Zaborze zast. dym. 1, ogr. 1.

Szczęsny Swiacki.

Hubarewskiego gruntu cz. ogr. pół.

Paweł Łochowski.

m. Boryspol dzierż, dym. ryn.    m. Baryszow dzierż, dym. ryn. 20,

10, ul. 20, ub. 40, rzemieśl.3, ul. 40, ub. 30, ogr. 20, rzem. 2. pop 1.    pop 1.

Stanisław Wigura klucz, i horodn. kij.

Witosłowicze dym. 1, ogr. 2.

Kierdnowscy Lawryn etc.

Kierdanowka cz. dym. 1; kół mł. 2.

Bohdan Sołthan.

Nozdrysz dym. 2. ogr. 6.

Ks. Michała Wiszniewieckiego potomkowie. mi. Przyłuka dym. 40, kół. mł. 2, pop 1.

Hrehory Czernik, oraz Anna Szaszkiewiczówna Michałowa Pronckowa Derewenecka.

Woniajki dym. 2, ogr. 5.    Mokołowna dym. 1, ogr. 1, koło

Nowaki (Sięczyły) dym. 1, ogr. 1.    młyń. 1.

Ks. Konstanty Wiszniewiecki.

m. Mandźala dym. 4.

Starostwo czerkaskie.

m. Arklijow.    m. Hołtwa.

m. Kropiwna.

Andrzej Łasko i Adam Markiewicz.

Łaski cz. ogr. 4.

Markowa Laskowa.

Łaski cz.    Bołotnica.

Żerew.

Jan Lipleński.

Stefanowka nowoos. dym. 1, ogr. 3.

Hrechory Lipleński.

Lipleny dym. 5.

Bohufał Oleksicz.

m. Zołotonosza—połowa dym.    Antypowka dym. 3.

5, ub.l, ogr. 2.

Kniehyni Domontowa. m. Domontow dym. 20, ogr. 7, koło mł. 1.

Krzysztof Makarowicz.

Koziarycze w zast. dym. 3, Kaczały w zast. ogr. 2.

ogr. 2.    Piaskowka w zast, ogr. 2.

Zakale w zast. dym. 2.    Druźnia w zast. ogr. 1,

Aleksander Oleksicz. m. Piesczana dym. 6, ogr. 5, koło mł. 1.

Michał Stuzczyński.

Dmitrowicze dym. 3.

Mikołaj Brański.

Starosielce cz. dym. 4, ogr. 2, koło mł. l, koło stęp. 1.

Krzysztof Makarowicz.

Zabujanbołoto W zast. dym. 2, ogr. 1.

Im. pani wileńska.

Wojtowce w zast. dym. 2, ogr. 3.

Ks. Michała Wiszniewieckiego potomkowie. aw.Łochwicawdożyw. dym. 6. m. Bureml dym. 5.

Franciszek Zdzitowiecki.

Chalepiec dym. I, ogr, 2.

Starostwo Perejasławskie:

m. Perejasław.    m. Jahotin.

Wacław Zmijowski łowcz kijów. m. Karhszyn dym. 4, ogr. 2. Kuchary dym. 2, ogr. 1.

Jan Bałakier.

Bubnow dym. 8.

Kiryk etc. Żukińscy.

Żukin dym. 8, ogr. 4.

Jmp. pani wileńska (zast. Jan Zawisza.

Sokolec w zast. dym. 4, ogr. 2.

Krzysztof Sulimowski.

Kujłowka zast. dym. 2, ogr. 2. Nowa Wola Markowska dym. 2, koło mł. 1.    ogr. 3.

Jmp. wojewoda brzeski.

Nikonowska W zast. dym. 3, ogr. 1.

Seweryn Potocki.

Skomorochy dym. 6£, ogr. 4.

Jmp. wojewoda brzeski.

Żurabińce w zast. dym. 2, ogr. 1.

J. m. pani wileńska.

PańkOWCO w zast. dym. 2, ogr. 3.

Teodor Krynicki.

Basań stara dym. 7, ogr. 8, Krynicze dym. 2, ogr. 2.

koło mł. 1.    Jurjewsczyzna ogr. 2.

m. Basań nowoos. dym. 20, ogr. 40, kół. mł. 3.

Stanisław Charlęski.

Wąrowicze w zast. dym. 5, Ryźki w zast. ogr. 3.

ogr. 10.    Buhajowka W zast. dym. 4, ogr. 8

Ks. Janusz Wiszniewiecki s-ta krzem.

Czerwił dym. 3.

P. Andrzej Gronowski.

Wierbowce zast. dym. 2.

P. Mikołaj Dachnowicz.

Minijki iu cz. dym., ogr. 2.    Bieżow dym. 1.

P. Iwan Sebastyanowicz.

Hołubiewicze dym. 1.    Dawidki dym. 1.

m. Bóbr slob. dym. 4. Steble dym. 1. Jabłonka dym. 2.

Szczęsny Charlenski:

Rakowka dym. 4. Łuhowiki dym. 1. Bohdancze dym. 1.

J. m. hospoźa Justyna Sokołowska z kapitułą monastyra paniens. przy Pieczerskim mon.

Podhorce—od p. Iwanowej Łozczynej pisarzowej kijows. nadane—dym. 6.

W Bogu wiel. ksd. Piotr przeor klaszt. kijows. ojców Dominikanów.

na rz. Sercu i Kotyrze kół mł. 4.

Ks. Anna Marcibella Korecka Mikołajowa Hlebowieżowa kaszt, wileńska.    ♦

m. Hoholew dym. 6, ogr. 10. Krasne dym. 1, ogr. 2.

Stajki dym. 3, ogr. 6.    Rożny dym. 6, ogr. 4.

Płoska dym. 2, ogr. 2.    m. Rusanów dym. 10, og-4,k. m. 1.

Dy mer ka dym. 2, ogr. 3, kół mł. 1.

Ich moście kapituła kijows.

w Kijowie dym. 14, ogr. 3, kóło m. Piesiecko dym. 6, ul. 14, ub. 14, mł. 1, rzem. 3.    kół mł. 1, rzem. 2.

Witicze dym. 2.

Andrzej owa Spasowska.

Sołotwin dym. 6, ogr. 3.

Semen Prezewski.

m. Horodyscze    Prezew stary

Prezew nowy razem dym. 16.

Semen Druczanin Kniahiniński.

Zołomy zast. dym. 4, ogr. 1.

Taras Zakusiło.

Zakusiły cz. dym. 1.

Jmp. w-da brzeski.

Mojsiejkowicze w zast. dym. 6.

Iwan Zakusiło.

Zakusiły cz. dym. 1.

Jan Korczewski:

Korczow cz.    na rz. Trostence, na Bukach koło

Sielce razem ogr. 5.    mł. 1.

na rz. Połowni koło mł. 1.

Zacharyasz Jałowicki stolnik kijowski. m. Jałmynka i sioła do niego należące dym. 20.

Roman Hojski s-ta włodzim.

Piotrowce dym. 20.    Wyszgrod dym. 8, ub. 12.

Stanisław Charlęski.    P. Maciej Podorecki.

Cary w zast. dym. 1, ogr. 1. Woiica dym. 9, ogr. 5.

P. Stefan Pieslak.

Nozdrysz dym. 2.

Swiesczennicy miasta J. k. m-ci Kijowa — 8.

Ks. Karol Korecki kaszt, woł.:

Leśniki.    m. Stajki.

Chodosowka (razem zł. 87).    Olszanka.

m. Białogrodka.    Kasperowka.

m. Dymir.    Kujłowka (razem zł. 519).

Gabryel Hryhożewski i Marcin Klimowicz.

Żylan połowa—urocz zast. dym. 1.

Ksdz Mikołaj ormiański kijows.

Bohdanowsczyzna grunt, na rz, Syrec koło mł. 1.

Moj siej, Ilion Pozniakowie.

Pańkowsczyzna ogr. 2.

Marcin Butowicz:

m. Brusiłow dym. 25.    Łazarowka dym. 2.

Olszka dym. 3.    Koczorow dym. 3, ogr. 4.

Jan Kamieński.

Pawłowicze dym. 4.

Fedora Stryźewska. Sołowjowka zast. dym. 4, ogr. 2.

Krzysztof Makarowicz.

Andrzejów dym. 3.    Jeziersczyzna, Szyszkowsczyzna

razem w zast. dym. 2.

Wojciech Wołczkiewicz Olizar. Ludwik Olizar.

Chary tono wska ogr. 5, kół mł 2. Wilya w zast. ogr. 4, kół mł. 1.

Jan Merezko.    Iwan Bliszczanowicz.

Fuszczowka ogr. 2, koło mł. 1. Korczowek dym. 1, ogr. 1.

Heliasz Babiński.

Kisiorowicze dym. 5.

Łęczyn dym. 5, ogr. 5.

Piotr Babiński.    Niedaszkowscy.

Kamienne dym. 5, ogr. 6.    Niedaszki dym. 8.

Starostwo ostrskić:

m. Ostrz wedł. star. kwit.    m. Bobrowica dym. 16, ogr. 8.

Bohdan i Stefan Sołtanowie.

m. Sołtanowka dym. 10 ogr. 5, Sołowiowka kół mł. 3.

rzem. 2.

Ludwik Olizar.

Zaleszany w zast. dym. I, ogr. 1.

Ks. Mikołaj Czartoryski. m. Lesczyn dym. 45, ogr. 23, k<

Jan Bystryewski.

Nodkowy futor dym. 2, ogr. 2, ubog. 3.

Samuel Łaszcz.

Żydówce W zast. dym. 3, ogr. 3.

Marusza Obuchowa.

Łozowiki ogr. 3.

m. Jkrm. Berezana.

J. m. pani wileńska.

Buchałówka.

Zofia na Korabczowie ka

lereszki.

nor. 17, kół rud. 3, pop 1.

Skuratowie.

Skuraty dym. 4.

J. m. pani wileńska. Wierzbow w zast. dym. 2, ogr. 1.

m. Jkrm. Mirhorod nowoos. dym ryn. 20, ul. 40, komor. 60.

iereszki razem w zast. dym, ub.r, ogr. 2.

t. wileńs.

Browki — razem dym. 3, ogr. 4.

P. Iwan Sczeniewski.

Sczeniew cz. dym. 2, ogr. 2.

Zofia na Karabczowie pani wileńs. m. Pawołocz dym. 30, kół mł. 2, rzem. 2, pop 1. m. Ruźyn w zast. dym. 11?, kół mł. 1, pop 1. m. Korabczow w zast. dym. 6, ogr. 2, kół. mł. 2.

m. Kotelnia w zast. dym. 70, kół mł. 4, rzeźn. 1, szewc. 4, pop. 2. m. Wczorajsze w zast. dym. 5, ogr. 6, kół mł. 1.

m. Jkrm. Kijów przysądu zamkowego (zł. 120).

J. m. pani wileńs.

Oparypsy w zast. dym. 8.

Filipjelec podst.kij.ś.p.    ZofiaParysownaPeresecka

Litwinowicze(Sawłuki) w zast. Jankowce dym. 4, ogr. 5. dym. 1.

Andrzej Chałaim. m. Zołotonosza — połowa, dym. 5, ogr. 2, koło mł. 1.

Chanbiekow — połowa, dym. i, ogr. 1, koło mł. 1.

Berków dym. 1, koło mł. 1.

Andrzejowa Mierzwińska. m. Iskoroscin dożyw. dym. 16, Czołówka w zast. koło mł. 1.    Żabczycze w zast. razem dym. 5

Józefowa Łozczyna marszał. mozyrska.

Zabrodzie dym. 1, ogr. 2. Kulanowka ogr. 2.

P. Wacław Ziałowski. Bieźow cz. dym. 1, ogr. 1.

Stawiszcza dym. 3, ogr. 2. Stawiska dym. 2, ogr. 1. Rakowsczyna dym. 5, ogr. 1. Krzysztof Silicz.

Kołpienica dym. 12.

Iewtuch Nowicki.    Kiedranowscy Ławryn etc.

Kleszcze cz. ogr. 1.    Kierdanowka cz. dym. 1,koło mł. 1.

Stefan Koniecpolski.

m. Januszpol.

Roman Hojski s-ta włodz.

m. Puliny dym. 5, ub. 10.    m. Sokołów dym. 10, ub. 20.

Hawryło Hojski kaszt, kijows.

Mojsiejowicze stare    Rokitna dym. 6, ogr. 1.

Mojsiejowicze nowe razem Chodorkowicze dym. 5, ogr. 3. dym. 6, ogr. 1, kół rud. 2. Tajki dym. 2, ogr. 1.

Mikołaj Susło-Żerebiło.

Wyhow cz. ogr. 1.

Pp. Trypolscy Matwiej etc.

Czykołowicze dym. 5.    Dorohinin—połow. dym. 2, ogr. 2.

Kocowsczyzna cz. ogr. 1.    Błażnikowsczyzna (Nozdrysz),

Kłoczki cz, dym. 5.    dym. 2, ogr. 1.

Teofila z Goraja Hornostajowa podkom. kijów.

Koziarowicze dym. 3, ogr. 2. Hlebowka dym. 2, ogr. 1. Samnelpol sł. nowoos. dym. 4, ogr. 4.

Turowcza dym. 3.

Demidow król. dym. 7, ogr. 5. Rosticze dym. 3, ogr. 1. Ditiatkowicze dym. 3, ogr. 1.

Stracholesie dym. 2, ogr. 1. Jasnohorodka dym. 3, ogr. 3. m. Harnostajpol sł. now. dym. 8, ogr. 14.

Dobratin (Suchołucze) dym. 3. Domontow dym. 2, ogr. 2. Bohdanów dym. I, ogr. 1.

Hospodin otec Safroni Zerebiło Łabuński ihumen mon. Kirylskiego z bracią czerncami.

Korpiłowka    Podgórze razem ogr. 8, ub. 4.

Jurków Stawek    na rz. Syrcu koło mł. 1.

Walenty Jankowski.

Chanbiekow—pół, dym. I, ogr. I, koło mł. 1.

m. Jkrm. Kijów prawa magd. (zł. 900)

Krzysztof Stempkowski i p. Jan Sławiński.

Bohotkowsczyzna ogr. 1.

Mich. Łasko podst. winnic. Paweł Szyszka Stawecki. Łaski ogr. 3.    Weławsk W zast. cz. dym. 1.

Ks. Michała Wiszniewieckiego potomkowie. m. Moszny dym. 50, kół mł. 2, rzem. 4, pop 1.

Stefana Butowicza spadk.    J. m. pani wileńska.

Morozowka W zast. dym. 2. Wojtowce w zast. dym. 2, ogr. 2.

Mikołaja Steckiego ciwuna kijów, potomkowie.

Dowlady dym. 3, ogr. 2.    Biała Soroka dym. 2, ogr. P

pop 1.

Jmp. Wielam.

m. Rokitna W dzierż. Stanisława Rokosza.

Hip. Rodkiewicz miecz. kij. Teodor Obodeński łow. bracł. Chłuplany d. 3, ogr. 6, k.mł. 1. Pokalow dym. 5, ogr. 9.

Jmp. podkom. kijows.    Jacko Andruski.

Potapowicze w zast. dym. 2, Weławsk cz. ogr. 6. ogr. 2.

W Bogu wiel. Iow Borecki mitropolit kijows., jako ihumen monast. ś. Michała Zołotowierchego.

s. Rudaki w Tołstym Lesie

dym. 1.

Liskowsczyzna — za Prypecią dym. 2.

Pohorne dym. 2.

Jerzy Jasiński.

Łutawa dym. 5, ogr. 2.

Hlewaka dym. 2.

Jurówka dym. 1. naWietiedym. i, — karczma, przy monast. ogr. 10.

J. m. pani wileńska. Sawarce w zast. dym. 2.

Anna Jelcowna Fedorowa Bajbuzina. Fedorowka zastaw dym. 3, ogr. 2.

Pachoła.

m. Mihlijow dym. 8.

J. m. pani wileńska.

Szpiczyńce w zast. dym. 8, ogr. 2.

Jmp. Ciwuna kijows. spadkobiercy w opiece.

Dziarnowicze dym. 4.

Adam Suryn.

Hodotemle ogr. 4.

Jan Czerchawski. Kuzmicze dym. 3, ogr. 3.

Surynowie.

Brylew w zast. ogr. 2.

Maciej Sebestyański.

Pupkowsczyzna

Iwan Chodakowski. Chodaki */₄ cz. dym. 2, k. mł. 1.

Fedor Bohuszewicz. Kaharłyk dym. 2, ogr. 1.

Sokołowicze dym. 2.

Piesczanica ogr. 1.

Piotr Stemkowski. Pupkow dym. 1.

Zołoń razem ogr. 3, koło mł. 1.

Kaleńscy ziemianie króL

Kalensczyzna dym. 2.

K.s. Jerzy Zbarazki kaszt, kr., spadk. po ks. koniuszym. Wołodarka dym, ryn. 94, ul. 80, ub. 16, ogr. 3, rzem. 4, pop 1. Kosowka dym. 3, ogr. 4.    Pożarna i Bielenka dym. 2.

Ks. Jerzy Zbaraski kszt. kr. po ks. koniusz. (c. d.)

Ławrynowka dym. 2, ogr. 2. Gurskie dym. 1, ogr. 1. s. Wołodarka dym. 2, ogr. 2. m. Bereznia dym, ryn. 5, ul. 5, ub. 2, pop 1.

m. Irhaczow dym., ryn. 5, ul. 30, ub. 2, komor. 4, rzem. 4, kół mł. 2, pop 1.

J. m. pani wileńska. Charlijówka w zast. dym. 2.

s. Nahoreckie Bereznia dym. 2, ogr. 2.

Kalenna dym. 2, ogr. 1.

Hajworonowka dym. 1, ogr. 3.

Sawińce dym. 2, ogr. 2. m. Antonow dym. ryn.6, ul. 30, kół mł. 2, rzem. 1, pop 1.

Tereszkowicze dym. 3, ogr. 1.

Andrzej Woronicz.

Tatarynówka dym. 1, ogr. 2.

Samuel Łaszcz.

m. Skwir w zast, dym. 10, kół mł. 2, rzem. 1.

P. Florian Potocki. vi. Nieforoscza dzierż, dym. 7, ogr. 3, kół mł. 2, rzem. 2, pop

P.Łarion Sinhajewski z inn. Sinhaje dym. 1, ogr. 2.

Bahrynowscy z inn.

Bahrynowce dym. 4.

Mieleńscy.

Mielenie dym. 9.

Lisowce w zast. dym. 3, ogr. 4. Pawełki W zast. dym. 3 ogr. 3.

Jesif Uszczap.

Uszczapy dym. 2, koło mł. 1.

Didkowscy z inn.

Didkowce dym. 15, koło mł. 1.

Im. pani wileńska.

Koszlaki w zast. dym. 1.

Kryłówka w zast. dym. 2.

Jakób Slozka od Chałaima. Stebiówka dym. 1, koło mł. 1.

Wielebni ich m. o. Jezuici klasztoru Winnickiego—z domu ks. Wiszniowieckich od Ł. Sapiehy.

Zamysłowicze dym. 2, ogr. 2, koło. mł. 1.

Paweł Sapieha z bracią.

m. Wieledniki.

P. Łukasz Modliszewski. m. Bruśiłow nowy zast. dym. Dywin ogr. 4. i5, ogr. 5.

Ks. Michała Wiszniewieckiego potomkowie.

tn. Żołn i n

tn. Kuryny dym. 5, ogr. 10, koł. mł. 2.

Józef Uhłowski.

Uhły ogr. 1.

P. Jacko Chodakowski.

Chodaki dym. 1.

Mirukowicze dym. 1. m. Jkrm. Bohusław dym. ryn. 12

Iwanowa Niemirzyczowa.

Medwedne

P. Mikołaj Lesiewicz.

Koczyscze^. nowoos.

Przewłoczne dym. 2, ogr. 4. m. Piratin tn. Siencza.

Demidowicze dym. 1.

, os. 53, ub. 49, rzem. 4, pop 1.

Kościuszkowicze razem dym. 4.

Kołobusza razem dym. i5, koło mł. l, stęp. 1.

Ks. Michała Wiszniowieckiego potomkowie. tn. Sleporod dym. 2, ogr. 6.

W Boga wiel. ksdz Bogusław Boksza Radoszewski biskup

kijowski opat ś. Krzyzki. tn. Fastow dym. ryn. 10, ul.45, ogr. 24, ubog. 45, kom. 24, rzem. 38, pop. 2; na Kadłubi nad Madzinową futory dym. 87, kół mł. 9. s. Sniatynka dym. 5, ogr. 10, kół mł. 2.

m.Sniatynka dym. ryn. 10, ul.8, ub.4, przedm. dym. os. 6.

tn. Czarnogródka dym. r. 6, ul. 6, ub. 12, przedm. d. os. 6, pop. 1. Kosczejow dym. 10, ogrod. 10, ub. 20, kół mł. 2, st. 1, fol. 1. Koźuszkowicze dym. 9, ogr. 13,k. 1. Korop ogr. 9.

Dorohinka dym. 2, ogr. 2. Skryłówka dym. 4, ogr. 6. Wieprzek dym. 4, ogr. 4.

Andrzej Sokołowski z wydziału Brusiłowskiego,

Karabczyn dym. 2, ogr. 1.    Osowce dym. 8.

Ozierany dym. 5, ogr. 3.    Kostowce dym. 5.

Iwan Białoszycki z bracią.

Białoszyce dym. 5.

Imp. pani wileńska.

m. Skorohorodek dym. 10, ogr. 12, koło młyń. 1, pop 1.

Jerzy Lasota.

m. Hostomel dym. 4, ogr. 10, kół mł. 2.

Jabłonka dym. 2, ogr. 2. Blistawica ogr. 4. m. Sarnopol d. r. 4, ul. 6, k. mł. 1.

Sarnowicze dym. 3, ogr. 2. Kołckie dym. 3.

Tereszki dym. 2. Czarnohubowsczyzna dym. 1. Obychody dym. 4, ogr. 1.

Wiel. ojciec Piotr Mohił z kapitułą swą.

W ni. przy monasterze dym. 10, ogr. 33, uboż. 20, nędzn. chał. 10, rzem.2.

Nawoź dym. 12, ogr. 6, uboż. 5, pop. 1.

Mniew dym. 5, ogr. 3.

Pakuła nowoos. dym. 3 ogr. 3. Sorokoszycze dym. 6, ogr. 2, nd. 1. Hlebow dym. 6, ogr. 2, nędz. 1. Oszytkowieze dym. 7, ogr. 2. Nowosiółki dym. 4, ogr, 1. Tarasowiczedym.5,ogr. 2,nd. 1. Swareml dym. 7, ogr. 3, nęd.3. Nowosiółki Deseńskie dym. 5, ogr. 3, nędz. 2, pop. 1. Puchowa słob. dym. 4, ogr. 1. Dubieczny dym. 5, ogr. 4. Chmiedin dym. 4. ogr. 5. Wiszenki dym. 4, ogr. 2. Bezradycze dym. 4, ogr. 3. ^.Wasilków dym. r. 8, ul. 14, ogr. 35, nd. 3,rzem.2, pop 1. Petryczyn (Barachty) dym. 4, og

1 archimandr. Pieczerski kijowski

m. Diedow dym. 16, ogr. 28, nędz. 20, kół mł. 2, pop 1.

m. Radomyszl dym. 15, ogr. 30, uboż. 5 nędz. 15, koło mł. 1, kół rud. 2, rzem. 7, pop. 1. Zabiełocze dym. 2, ogr. 1.

Czudin dym. 2, ogr. 2.

Wiszewićze dym. 7, ogr.2, nędz.i. Czopowicze dym. 5, ogr. 2. Żarzewicze dym. 5, ogr. 2, nędz.ł. Żubrowicze dym. 4; ogr. 2. Rosochy dym. 2, ogr. 2.

Szybenne dym. 2, ogr. 2, nędz. 1. Śmienie dym. 4, ogr, 1.

Orane dym. 5, ogr. 3.

Zoryń dym. ogr. 2.

Orewicze dym. 7, ogr. 2, nędz. 1. Wieprze dym. 3, ogr. 2.

Uhły i Białe Berehi dym.4, ogr. 1. Chanki ogr. 2.

Omelianowszczyzna dym. 2.

Radyń od Sapiehy dym. 7.

■. 6, nędz. 3.

Stanisław Wiłam.    Jan Drabowicz Osdzitowski.

m. Olszanka dzierż.    Ozdzitowo ogr. 5.

Jerzy Suszczański Proskura. m. Komin pół. dym. 9, ogr. 12, ub. 12, rzem. 2, kół mł. 2.

Olena Orelska Janowa Drabowiczowa.

Orla y₃ cz. ogr. 1.

Aleksander Suryn.

Wystupowicze w zast. dym. 3, ogr. 1.

Mikołaj Suryn. Tatarynowicze dym. 3, ogr. 1.

Andrzej owa Surynowa.

Bobinicze,

Prokop Sczeniewski.

Sczeniowo cz. ogr. 1.

Piotr Wilhorski.

Korczów,

Krzysztof Trzeciak, isajki dym. 8, ogr. 4, kółmł. 2.

Haźyn dym. 2.

Żerewo, razem dym. 3, ogr. 2.

Sielec razem cz. razem dym. 2y ogr. 1, koło młyń. 1.

Baltcer Łagewnicki.

Starosielce (zł. 38).

Fedora Sczeniewskiego potomkowie w opiece.

Sczeniow cz. dym. 1.

Jerzy Żubr.

Starosielce cz. dym. 3, ogr. 1. Sczeniow cz. ogr. 1.

Ks. Konstanty Wiszniewiecki. m. Brahiń pół.—dym. 15, ogr. Riż dym. 2, ogr. 8.

6, rzem.3, koło mł. 1, pop. 2.    Jurkowieże dym. 10, ogr. 5.

Hłuchowicze dym. 16, ogr. 10.    Babinin dym. 3.

Hubarowicze dym. 10, ogr. 12.    Krywicz dym. 3.

Mikołaj Janicki.

Żolcza,    Berszki, razem dym 12, ogr. 18,

koło mł. 1, pop 1.

Ks. (KonsŁ?) Wiszniewiecki.

Makisz W 2ast. dym. 5, koło mł. 1.

Wasilej Silicz.    Andrzeja Pereseckiego potom.

Raszków dym. 4.    Hładkiewiczew op. dym. 6, ogr. 2.

Stanisław Szczerski.

Białokurowicze cz. dym. 4.

Pp. Lewkowscy.

Lewkowicze ogr. 7.

Jan Michalewicz Wyszpolski.

Hubarewsczyzny cz. s. Pissczanica ogr. 1.

Źródła dziejowe.—Tom 5X.

Stanisław Wielimont. Lewkowce cz. ogr. 1.

Piotr Suryn.

Rokow8Czyzna dym. 4.    Wystupowicze dym. 2.

Stefan Nieczaj i Antoni Tymofiowicz Niewmirzycki. Niewmirzycze ogr. 1.

Marcin Lewkowski.    Hejewscy Łowdzikowscy.

Niewmirzycze ogr. 1.    Hejewicze dym. 4.

Maryna Jelcówna Krośniewska.

Kowale zastaw dym. 2.    Krasnosiołka zast. dym. 1.

Mieleńscy ziem. J. k. m.    Joachima Becha potomk.

Mielenie dym. 4.    Bechowsczyzna dym. 2.

Artem Niemirowski. dym. 1.

Kuby lińscy Heremi z inn. bez poddan.

Fedor Wasilewicz Korkoszka.

Hubarewsczyzny cz. s. Piesczanica ogr. 1.

Stef. Łozczyna marsz, mozyr.    Niewmirzyccy.

m. Roźow (zł. 72).    Wierpowce ogr. 5.

Andrz. i Krzyszt.Sokołowscy.    Stanisł. Rodkiewiczowa.

m. Lisowsczyzna ogr. 3.

Ks. Karol Korecki kaszt. m. Beliłowka (Rastawica) dym ryn. 20, ul. 60, ubog. 10, kom. 3, rzem. 7, pop. 2. Hołubowka(Czeremeszki) dym. 10, ogr. 10.

Ostrożca dym. 3, ogr. 4. Zażkowce dym. 2, ogr. 2. Ohijówka dym. 1, ogr. 7. Kużyńce dym. 3, ogr. 4. Niemirówka dym 1, ogr. 2. Łużkowce dym. 4, ogr. 4. Iwanowicze dym. 2, ogr. 2. Zikryńce dym. 1, ogr. 2.

Hublńce dym. 5 ogr. 3, nd. 1. Sczytkowce dym. 3, ogr. 2.

Marcinowicze dym. 2, ogr. 2 n. 1. wołyński.

Kulińce dym. 3, ogr. 2.

Żebryńce dym. 3, ogr. 4. Pokotyłówka dym. 3, ogr, 2. Ławrynówka dym. 3, ogr. 4. Pruszyńce dym. 3, ogr 4. Dorochinka dym. 6, ogr, 4. Szlachowsczyzna dym. 1, ogr. 2. Szestrzanówka dym. 6, ogr. 4. Raszkowce dym. 4, ogr. 4. Łobkowce dym. 4, ogr. 3. Czakensczyzna dym. 4, ogr. 4. Bielecczyzna dym. 3, ogr. 2. Tatarynowieże dym. 1, ogr. 2. Macharyńce dym. 3, ogr. 4. Jachimówka dym. 3, ogr. 4.

rzezn. 5, pop 1.

Słóbodka razem dym. 4, ogr. 3.

Ks. Adam Wiszniewiecki. Byżki w zast.

Ks. Michała Wiszńiewieckiego potomkowie. m. Chorol dym ryn. 8, ul. 15, podm. 8, ub. 12, ogr. 1, koło mł. i,, rzem. 5, pop 1.

Ks. Karol Korecki kaszt, wołyński. m. Horodnica dym ryn. 20, Olszanka dym. 16.

ul. 10, ub. 10, rzem. 4, pop 1. Kasperowka dym. lo. Klonowe dym. 2, ogr. 2.

Ks. Karol Korecki kaszt, wołyński.

m. Stajki.    m. Białogrodka (zł. 222).

Kojłow (zł. 300 razem).

Starostwo Lubeckie i Łojowskie.

Deraźycze dym. 10. Sonicze dym. 10. Hrehowicze dym. u. Hubicze dym. 10. Poznochowicze dym. 6. Izbińce dym. 6. Kamieńska dym. 2.

Mikołaja Abrahamowicza wdzica smoleń. potomkowie.

Ostrohladowiczedym. i5,ogr.2. Maleszów dym. 2.

Bohusze dym. 3.

Słrelkow dym. 8. Chwojniki dym. 11, ogr. 2. Posielicze dym. 2.

Zygmunt Kopeć. Dworzyszcza zast.

Wielki Bór dym. 6, kół mł. 2. Łochań dym. 2.

Krasnosile dym. 2.

Nowosiółki zastaw, razem dym. 8.

m. Jkrm. Sorowica nowoos. dym. ryn. i ul.? (zł. I02),rzem. 3, pop l.

Popowce dym. 6.

Bełdniki dym. 10.

Mochow dym. 10.

Hłuszec dym. 4.

m. Lubecz dym. 6o, ub. 40, rzem. 6, pop. 2.

vi. Łojo w dym. 24, ub. 10, rz. 3, pop 1.

Iwan Łuckiewicz a Ostań Hrybonowicz Bajbuza i potomkowie Fedora Baj buzy.

Worskła pustynia nieosiadła. Łebedyn pustynia nieosiadła.

Ksna Adamowa Wiszniewiecka. m. Brahin—połowa.

Stanisław Lubomirski wda ruski, sta sędomirski.

m. Lubartów dym, ul. 36, ub. 20, nędz. 20.

Jankowski.

Sielczieniowka zastaw dym. 1, ogr. 3.

Kuśki dym. 4.

Hawriatin dym. 4, ogr. 3.

Jerzy Czechowicz Orelski. Orla uchodnik 1.

Andrzej Firlej.

Perehonowka.    Łuka razem d. 30, kół mł, 4, rz. 4,

Wasilow.    pop 1.

m. Obuchów dym. 30, koło mł. 1, pop 1.

Anna z Mikuliniec, Jerzowa Charlęska. m. Byszow z włością (zł. 114, gr. 18).

Jan Bystrzyjewski.    Wyhowscy (liczni).

Rodkowy chutor dym. 2, (Wyhów) dym. 6, ogr. 1; nadto ogr. 2, ub. 3.    dym. 6, ogr. 2.

Ksdz Jakób Białecki pleban Czudnowski.

Serbinowka dym. 10, ogr. 12.

Słuźkowie — kaszt, miński i potomkowie w-dy wendeń. Muchojedowiczedym.i8,ogr.4. Opoczyczyn dym. 7.

Uhły dym. 3.

Ostafia Strybyla potomkowie w opiece. vi. Łowkow dym. 14, ogr. 8, Iwankow dym. 2, ub. 6, kóło mł. i-kół mł. 2.

Ludwik Olizar.

Wołosow w zast. bojar 5, dym. 30, kół mł. 2, stęp. 1.

Ks. Dominik Zasławski. vi. Czudnow z włością (zł. 1,632).

Stefan Chmielecki chor. brach tn. Taborowka dym. 10, ogr. 20, komor. 15.

Aleksander Niemirzycz.

Vi. Olewsk dym. 16, ogr. 12.    Dowhosiele dym. 6, ogr. 3.

Rudowle dym. 8, ogr. 4,    Choczyń V* cz.—dym. 2, ogr. 1.

Chiszyn dym. 6, ogr. 3.    Białokurowicze \ cz.—dym. 4.

Snowidowicze dym. 7, ogr. 2.

J. m. pani wileńska.    Abrahamowa Lipleńska.

Sokolec w zast. dym. 4, ogr. 2. CllWOŚmca dym. 1, ogr. 1.

Stefan Mołodecki i Jan Ostrowski.

Wierch Bołchowski.    Kowszowata razem dym. 2, koło

mł. 1 st. 1.

Małowieccy—Nowosielscy.    Jan i Mikołaj Skarzowscy.

Nowosielica (zł. 36) kół mł. 2.    Manastyryscza dym.4,koło mł. 1.

m. Jkrm. Czerkasy z futorami (zł. 600).

Fedor Paszkiewicz.    Stanisław Jankowski.

Uchód Worskły pust. nieosdłej Uchód Orlej cz. uchodnik 1. uchodnik 1.

Ks. Michała Wiszniewieckiego potomkowie.

m. Łubny dym, ryn. 18, ul. 8, pdm.4o,nędz. 87, kół mł. 5, stęp. 2, rzem. 18, pop 1.

Fedor Tysza-Bykowski. m. Chodorkow dym. 22, ogr. 10, ub. 10, kół mł. 2, pop 1.

vi. Łukomle dym, rynk. 10, ul. 25, pdm. 24, nędz. 45, kół mł. 2, st. 1, rzem. 6, pop 1.

Krzywe dym. 10, ogr. 6.

Jerzy Susczański Proskura. J. m. pani wileńska. m. Kornin l/s cz. w zast. Zarubicńe w zast. dym. 8, ogr. 6. dym. 3, ogr. 2.

Ks. Jer. z Ostr. Zasławski. Ks. (Kon. Ostr.) w-da kij. Krasnopol z włością (zł. 180). m. wilsk z włością w dz. (zł. 282).

Mikołaj Franckiewicz Radzimiński. Massany dym. 5, ogr. 4.

Lew Sapieha w-da wil. hetm. w w. ks. lit. m Czarnobyl z włością (zł. 386).

Fedor Szyszka-Stawecki. Weławsk dym. 4, ogr. 1. Czernichowca dym. 1, ogr. 1.

Aleksander Trojewski. Białowież zastaw dym. 5.

Korma dym. 1.

Wysokie dym. 4, ogr. 1.

Hrehory Szyszko-Staweclci. Sobieczyn dym. io, ogr. 5.

Ks. Karol Korecki kaszt, wołyński.

m. Lesniki dym. 10, ogr. 20, Krasna Wola ( Chodosowka ),

koło mł. 1, pop 1.    dym. 2, ogr. 3, koło mł. 1.

Ks. Michała Wiszniewieckiego potomkowie. m. Źurawka (zł. 60).

m. Jkrm. Krylów dym. 50, ogr. 20, kół mł. 2, rzem. 3, pop 1.

Aleksandra Tyszanka Bykowska Sczęsna Śleszyńska.

Lipki dym. 6.

Konstanty Chrebtowicz Bohyryński.

Andrzejowsczyzna.    Korobowsczyzna razem dym. 19*

koło mł. 1.

Iwanowa Czerkasowa.

Dmitrowicze dym. 9, ogr. 2.

Klasztor (Doming czarnobylski — od Łuk. Sapiehy.

Lelów dym. 3.    (Koszówka?) nowoos. dym. 1.

Parysów dym. 2, ogr. 2.

Fedor i Aleksander Humienniccy.

Małe Starosielce cz. dym. 3, ogr. 1, koło mł 1.

Teodor Humiennicki.    Łukasz Modliszewski.

Wiśniówka słob. ogr. 20.    Wodotyje dym. 3, ogr. I, ub. 2.

Aleksander i Fedor Rossudowscy.

Myssy,    Holeniszcze razem dym. 6, ogr. 8,

Niedanczyce,    kół mł. 2.

Mikołajowa Rossudowska.

Matczyn dym. 1, ogr. ?.    Osiek ogr. 2.

Ks. Michała Wisniowieckiego potomkowie. z^.Sniatin nad rz.Sułą nowoos. m. Warwa nowoos. dym. ior dym. 5, ogr. 10, koło mł. 1. ogr. 20, kół mł. 2.

Iwan Zakusiło.    Taras Borysowicz Zakusiło.

Zakusiłowsczyzna dym. 1.    Zakusiły cz. dym, 1.

Bojarowie Jkrm. Lubeccy koni 28.

Peroccy Omelian, Iwan i Ławryn. Perock ogr. 9.

Samuel Łaszcz Tuczapski.

m. Romanow dożyw dym. 15. Wierzchownia dym. 3, ogr. 6, ko-Czerniawka dożyw. dym. 2.    ło mł. 1, pop 1.

Antoni Tyszkiewicz w-dzic brzescki.

m. Słobodyscza dym, ryn. 8, ul. 52, ub. 30, kół mł. 2, st. 1, rzem. 4, pop 1.

Rajki dym. 6, ogr. 6. Oleszkowce dym. 2, ogr. 1. m. Kodnia dym, ryn. 12, ul. 4, ubog. 20, kół mł. 2, rzem. 9, pop 1.

Wertekijowka dym. 4, ogr. 3. Saiińce dym. 2, ogr. 1.

Połowiecka dym I, ogr. 1. Halczyńce dym. 1, ogr. 1. m. Czerwona dym. rynk. 12, ul. 30, ubog. 20, kół mł. 2, rzem. 5, pop 1.

Ks. Michała Wiszniowieckiego potomkowie. m. Mnoha nowoos. dym. 8, ogr. 8.

Jmp. s-ta sędom. (Stan. Lubomirski?) m. Bajrasze z włością (zł. 540, gr. 12).

Ks. Michała Wiszniewieckiego potomkowie. m. Sniatyn dym, ryn. 7, ul. 10, pdm. 5, nędz. 8, koło mł. 1, rzem. 4, pop 1.

Anna na Ostrogu Karolowa Chodkiewicz wdna wil. hetm. w w. ks. lit.

m. Niesołoń z włością (zł. 272, gr. 6).

Starostwo korsuńskte.

m. Zwinogrodka dym. 7, ogr. 10, koło mł. 1, rzem. 3, pop 1. ni. Lisianka dym. 9, ogr. 13, koło mł. 1, pop 1. m. Korsuń (zł. 300).

m. Steblow (zł. 138). m. Medwedowka dym. 5, ogr. 10, rzem. 3, pop 1. m. Czyhryn (zł. 210).

Zofia Zawiszyna.

Janickiego Wola zastaw dym. 6, ogr. 4.

Olizar Syngur. Nozdrysz dym. 3.

Rafał Dubiski.

Marcinowicze \ zast.dym.2, ogr.2-

Ludwik Olizar Wołczkowicz.

Sidorowicze.    Korosteszow nowy razem dym. 40,

Obuchowicze.    ogr. io,kółm. 2, kół rud. 3, pop. 2-

Staniszowka (raz. zł. 115).    Stary Horock dym. 4, ogr. 1.

Korosteszow stary.

Nowy Horock dym. 1, ogr. Mininy dym. 6, ogr. 5.

Ks. Lawinia z Korca, Albrechtowa Radziwiłowa na Oły-ce etc.

vi. Kamionka (na gruncie Skoratowskim) dym. 6, ul. 7, ogr. 6. w. Bazar dym. 7,ul. 14, ogr. 10. Krasiłowka (na gruncie Kaleń-Romanczycze dym. 3, ogr. 3.    skim) dym. 2, ogr. 1.

Niedaszki dym 1, ogr. 1.

(Charlęscy).

m. Chabne W 2ast. dym. 23, ogr. 11, ub. r, koło mł. 1, kół rud. 3, rzem. 6, pop 1.

Jerzy Moszczenicki.

Skorodne dym. 12, ogr. 10, ko- Rakowsczyzna dym. 2, ogr. 3, ło mł. I, pop I.    kół mł. 2.

Ks. Jerzy Czartyryski... ? (zł. 75).

Andrzej z Rytwian Zborowski kaszt, oswiecim. m. Trypol z włością,    m. Iwnica z włością (razem zł. 70,

gr. 8).

Ks. Konstanty Wiszniewiecki. m. Mandzala W dzierż, dym. 4.

Jerzego Czerlenkowskiego potomkowie.

Makalewicze w opiece dym. 3, ub. 10, pop 1.

Wawrzyniec Omeciński.    Sczęsny Osowski.

Horodyscze dym. 1.    Nozdrysz cz. dym. 1.

1622.

Rozgraniczenie między powiatem Owruckim a powiatem MOZyTSkiiTI przez komisyą Jkr. mci zesłaną spisane. Wypis z ksiąg ziemskich wojdztwa kijowsk. lata Bożego Narodzenia 1622 miesiąca Januarii 1 9 dnia.

Na roczkach sądowych ziem. kijów, na dzień Trzech Królów ruskich święta, w roku na dacie wyż pomienionym przypadłych i nazajutrz tego święta sądownie odprawować zaczętych, przed nami Janem Aksakiem sędzią, a Piotrem Złotopolskim pod-sędkiem, urzędnikami sądowymi ziem. kijów., stanąwszy oblicznie ur. jmp. Wacław Zmiejewski, do wpisania do ksiąg niniejszych ziem. kijów., podał list komisyi rozgraniczenia, teraz świeżo za konstytucyami sejmu przeszłego, wwództwa kijów, z powiatem mozyrskim przez siebie i drugich ichmpp. komisarzów odprawo-wanej, z pieczęcią i podpisem ręki swojej i innych ichmpp. komisarzów niżej wyrażonych, jako szerzej ten list komisyi w sobie obmawia, prosząc, aby do ksiąg ziem. kijów, przyjęty i wpisany był, którego my sąd przyjmując, przed sobą czytać kazali i tak się w sobie ma.

My komisarze Jkr. mci p. n. m. i wszystkiej rzeczyp. sejmu walnego warszawskiego, w roku przeszłym 1620 do rozgraniczenia wwództwa kijów, z wielkiem ks. litewskiem, a powiatem mozyrskim konstytucyą seymową naznaczeni, którzyśmy na czas konstytucyą mianowany t.j.na dzień 13 miesiąca Decembra w tym roku 1621 zjechać mogli — ja Stefan Niemierzyc podkomorzy kijów., ja Mikołaj Stecki ciwoń kijów., ja Jerzy Moszczanicki a ja Wacław Zmiejowski z wojew. kijów., a z powiatu mozyrskiego, ja Teodor Obuchowicz sędzia ziem. mozyrski a ja Jan Lenkiewicz Ipohorski, w nieprzybyciu ichm. panów kolegow naszych, to jest jmp. podkomorzego mozyrskiego i p. Rudzkiego podstarościego mozyrskiego, wespół z nami naznaczonych, zasiadłszy we dworze Jkr. mci owruckim, przy bytności p. podstarościego tamecznego p. Marcina Jeremskiego, jurysdykcyą naszą komisarską ufundowaliśmy przez woźnego wojew. kijów. Tomasza Turskiego i przy bytności generała powiatu mozyrskiego opątrznego Kiryła Mirowskiego obwołali, dając znać, aby ichm.pp. obywatele wojew. kijów, i powiatu mozyrskiego, którzyby należeli z dobrami swemi do tego rozgraniczenia, prawa, przywileja, dyspozycye i insze dokumenta na dobra swe, do któregoby państwa i powiatu należeć mieli, przed nami pokazowali, a którzyby z ichm. proesen-tes tu w Owruczym niebyli, aby natenczas, gdy przez nas granice od pięty wojew. wołyńskiego według konstytucyi sejmowej zaczęte i odprawowane będą, każdy w swych dobrach z prawami stawali przed nami i granice dowodzili.

Potem nazajutrz dnia 14 miesiąca tegoż Decembra zasiadaliśmy w tymże dworze Jkr. mci, chcąc słuchać, ktoby z ichm. pp. obywatelów z prawami swemi przed nami odezwać chciał, lecz natenczas omal ichm. było; my tedy dosyć czyniąc woli Jkr. mci i tej kostytucyi sejmowej, abyśmy te granice zacząwszy od pięty województwa wołyńskiego odprawowali, wyjechaliśmy z Owruczego w drogę do tej pięty.

Potem 16 dnia miesiąca Decembra, gdyśmy przyjechali do Kamieńszczyzny, dóbr kościelnych kapituły wileńskiej t. j. do miasteczka Słoweczni, tam nie zastaliśmy nikogo z kapituły wileńskiej, tylko urzędnika tamecznego p. Marcinkiewicza, u któregośmy wywiadywali i pytali, jeśli tu od księży ichm. zesłany kto jest z przywilejami, fundacyami i dyspozycyami, ktoreby do tego rozgraniczenia na włość Kamieńską należeli i nam pokazane były, zkądbyśmy się sprawić mogli, do któregoby państwa i województwa te dobra kościelne należeli. Na co p. Marcinkiewicz powiedział, że tu księża ichm. z prawami i dokumentami swemi nikogo nie zsyłali i owszem rozgraniczenia wątpliwości żadnej nie mają, aby te dobra kościelne kapituły wileńskiej nie mieli należeć wspólnie z majętnościami też kościelne-mi biskupstwa wileńskiego z włością Uborcką do wielkiego księstwa iltewskiego, które prawa, przywileja, fundacye i insze dokumenta już były pokazowane nierąz przed komisarzami

r. 1622    WOJE W. KIJOWSKIE.    gr

przyszłemi i wpisane są do akt komisarskich i urzędów różnych, z których się znaczy, że nie do żadnych sądów świeckich, jedno do biskupstwa wileńskiego księża ichm, z temi dobrami kościelnemi i do ks. litew. podlegają, która komisya z podpisem rąk i z pieczęciami przeszłych pp. komisarzów przed nami pokładana była.

Zatem jechaliśmy przez różne wsie włości Kamienieckiej, przez insze majętności szlacheckie do pięty wołyńskiej. W tym czasie kolegn nasz jeden jmp. podkomorzy kijów., wyjechawszy też z nami, w drodze dał nam znad o sobie, że dla choroby swój dalej z nami granic odprawować nie może. My jednak czyniąc dosyć konstytucyi sejmowej, jechaliśmy sami do tej pięty wołyńskiej ; którą piętę, tak ichm. pp. obywatele po tej drodze jako i poddani starcowie różnych wsi, mianowali być z powiatem pińskim granicą od rzeki Słuczy.

Tedyśmy przyjechali nad rz. Słucz do wsi Kamiennego ichm. pp. Babińskich dnia 22 tego miesiąca Decembra i tam na temże miejscu, wziąwszy pewną wiadomość od ichm. pp. obywate-lów natenczas przy nas będących także od poddanych starców i mężów sioła Tynnego kapituły wileńskiej nad rz. Słuczą z tamtej strony leżącego i z sioła Kamiennego i z sieliszcza* tameśmy piętę ufundowali nad rz. Słuczą. To jest począwszy od ustia rzeczki Bobra wpadającego w rz. Słucz w niż idąc do sioła Kamiennego dóbr ichmpp. Babińskich do wdztwa kijów, zdawna należących, w niż sioła Tynnego kapituły wileńskiej.

A od rz. Słuczy dukt graniczny wdztwa kijów, z wielkiem księstwem litew.— prowadząc do sioła Rokitnego przez rz. Dwizlę do sioła Snowidowicz, i z Snowidowicz do sioła Białowieża, z Białowieża do Siebieżyna, do sioła Wojtkiewicz kapituły wileńsk., z Wojtkiewicz do sioła Hłuszkidwicz, z Hłuszkiewicz przez rz. Uborć do sioła Koszyszcz i po grunty włości Kamienieckiej. Te mianowane wsie od pięty wołyńskiej i sioła Kamiennego — do wojew. kijów, należące, od rz. Słuczy, aż do włości Kamienieckiej, według praw ichm. i samej przyległości, ze wszystkie-mi ich gruntami i przynależnościami odgraniczamy. A po lewej stronie pięty mianowanej, od rz. Słuczy—sioło Sechew, słobód-ka z rudnią na rz. Olewą, sioła Blezewa, ktemu Bielicze, Chra-stun, po włość uborską—te wszystkie wsie mianowane i włość Uborska należą do wiel. ks. litew.

A od włości Uborskiej, począwszy, od sioła Miłaszewicz, i przejechawszy rzeczkę Uborć i z grunty, wsi niektóre tej włości uborskiej biskupstwa wileńskiego schodzą się z gruntami włości Kamienieckiej t. j. sioło Korcienicze, sioło Liplanie, sioło Stodo-liczę i sioło Bójnowicze, zaszły nam w lewą stronę po majętności niektórych pp. obywatelów wojew. kijows.; tedyśmy temi wsiami i gruntami uborskiemi dukt graniczny prowadzili aż do sioła Stodolicz, odgraniczając wszystką włość Uborską do wiel. ks. litew. a Kamieńszczyznę ze wszystkiemi wsiami i gruntami do wowdztwa kijow^sk.

Co się dotyczę włości Ubortskiej do biskupstwa wileńsk. należącej, z obóch stron rz. Uborci leżącej, wsi i dwór z siołem Lelczycami, chociaż w rewizyi dawnej zamku owruckiego mianowane są, iż nadane na biskupstwa wileńsk., ale że nam od pięty dukt prowadząc z inszemi dobrami obywatelów wiel. ks. litew. po lewej stronie przypadły, strzegąc porządku granic, tę włość wszystkę mianowaną Ubortską odgraniczamy do wiel. ks. litew. Osobno zaś w drugą stronę z dobra kapituły wileńs. dwór Słowiecznia i wszystkę włość Kamieniecką z gruntami i należnościami i wsiami, między dobrami ichm. pp. obywate-low wojew. kijów, niepodaleku Owruczego, gdzie się schodzą grunta z gruntami i wTsie kapitulne z wsiami szlacheckiemi, nawet i ucześnictwo t. j. suderów w granicach niektórzy mają, wsie i dukt graniczny od pięty. Przypadła nam ta tam Ka-mieńszczyzna z włościami i gruntami po prawej stronie, która jest przyległa województwu kijów. Wejrzawszy i w dawną re-wizyą z metryk z podpisem ręki jw jmp. Lwa Sapiehy kanclerza w. ks. lit. z której sie znaczy, iż ta Kamieńsczyzna nadana jest kapitule wileńsk.; z tych miar my komisarze z obóch stron zgodnie tę włość Kamieńszczyznę kapituły wileńs., nie czyniąc żadnej winy prawu ichm., tylko jako przyległe — do wojew. kijów, odgraniczamy. A co się dotyczę praw, wolności i przywilejów zdawna od świętej i sławnej pamięci książąt ichm. wiel. ks. litew. i królów polskich kapitule wileńs, nadanych i kon-firmowanych, które mianowane są w komisyach przeszłych pp. komisarzów, z których znaczy się to, że kapituła wileńs., ju-rysdykcyi sądów owruckich niepodlega, tylko sądowi biskupa wilesk.; tedy my prawu ichm. w tej mierze nie deregując, na rozsądek to do Jkr. mci, p. n. m., samego i rzeczyp. na sejm blizko przyszły odsyłamy.

A minąwszy włość Ubortską i Kamieniecką, od gruntów stodolickich i bujnowskich przez błoto prosto prowadząc dukt graniczny do rzeczki Słoweszenki małej, która w rz. Słoweszną wpada pod siołem i dworem Kuzmiczami, przypadły nam dobra ichm. pp. obywatelów wojew. kijowsk. po prawej stronie t. j. sioła Korma ichm. pp. Staweckich, sioła Weławsk jmp. Fedora Staweckiego z ucześnikami, sioło Skorodnc ichm. pp. Moszcza-nickieh, sioło Wysokie jw. lcs. jmci Zasławskiego wdy wileńsk., na którą majętność sioło Wysokie i na część dóbr waławskich, także i na część w Kotczyszczach wiecznością nabytą, prawa i zapisy składane były przed nami ks. jm. Zasławskiemu służące. Także od jmp. Fedora Staweckiego pokazywano przed nami prawa, tytuły i insze dyspozycye na sioła Kormę i Waławsk należące, z których się to znaczy, iż te dobra mianowane należą zdawna do wojew. kijów., które i my komisarze zgodnie odgraniczamy—do wojew. kijów.

A strony sioła Kotczyszcz, choć się odzywano z prawem ksiąźęcia jmci, że służy na częśćjmci, iżby te dobrą należeć mieli do wojew. kijów., ale że nam w porządnem graniczeniu te Kot-czyszcza zaszły po lewą stronę od rz. Słoweczeńki, więc też za pokazaniem prawa i dyspozycyi trybunalskich dekretów, kwitów poborowych, zapisów granicznych z obywatelami wojew. kijów, nad rz. Słowesznią mieszkającymi, od jejm. p. Budziłowej cho-rąźynój mozyrs. i urzędników tej majętności, z których się to znaczy, że te Kotczyszcza zdawna do powiatu mozyrs. nąleżą; i my komisarze te Kotczyszcza ze wsz3rstkiemi gruntami i przy-należnościami — do powiatu mozyrsk. odgraniczamy.

A prowadząc dukt graniczny u niż rz. Słowieszenką małą i rz. Słowesznią, przypadło nam z prawej strony Słoweszenki a w ustiu do rz. Słoweszni sioło i dwór Kuźmicki ichm pp. Surynów; chociaż natenczas w niebytności ich prawa żadnego na tę majętność, dokądby należeć miałą nieokazywano, jednak jako przyległe—do wojew. kijows. ze wszystkiemi g*runtami odgraniczamy. A dalej idąc w niż rz. Słowesznią, zaś z lewej strony przypadła nam majętność jejm. p. Budziłowej chor. mozyr. sioło Wysockie i grunta imienia Bohutelnego, Onieda i Wiszeniek, z obu stron Słoweszni zaszłe — te dobra jako zdawna należące do powiatu mozyrs. odgraniczamy. Idąc dalej w niż rz. Słowesznię przypadła nam majętność ichm. pp. Surynów sioło Wystupowicze z prawej strony nad rz. Słowesznią, w której majętności zastaliśmy jmp. Czerchawskiego zastawą dzieżącego tę majętność, który chociaż prawa żadnego przed nami nie pokazywał, dając tę sprawę, że ta majętność sioło Wystupowicze i część w siole Haźynie do wojew. kijów, należy, my tedy acz w nieokazaniu prawa, jednak z samej przyległości, te tylko wieś Wystupowd-cze z gruntami do niej naleźącemi do wojew, kijów, odgraniczamy. Jadąc dalej tym duktem w niż rz. Słoweszni do siła Haźy-na jmp. Stefana Sołtana w ucześnictwie z pp. Surynami, o których powiaduno nam, iż do Kijowa na roczki odjechali, zaczem .spraw żadnych ni od kogo nam nie pokazywano, dokądby ta majętność należeć miała, lecz iż przypadła nam z lewej strony rz. Słoweszni, odgraniczamy tę majętność hażyńską ze wszyst-kiemi gruntami do powiatu mozyrskiego.

A od Hażyna idąc w niż rz. Słoweszni przypadły nam dobra jmp. Łukasza Sapiehy i p. małżonki jmci, najprzód sioło Demidowicze, potem sioło i dwór Antonów. I gdyśmy przyjechali do tej majętności Antonowa tegoż miesiąca Decembra 3o dnia, tamże odezwał się imieniem jmp. Sapiehy p. Mikołaj Rembiew-ski, pokazując prawo na tę majętność Antonow, Smoiihowicze, mianując być w wojew. kijów, leżące, t. j. kopię listu ś. p. króla Zygmunta Augusta do wwody kijów. p. Hryhora Chodkiewicza pisanego, aby p. Semionu Kmityczu podał na wieczność siedm służeb ludzi w powiecie kijów, sioło Smoiihowicze dwie służbie, sioło Antonowicze dwie służbie, ....dwie służbie, w Czarnobylu jednę służbę—data Marca 23 dnia roku 1555; przytem kwity poborowe począwszy od roku 1576 do roku 78, a potem od roku 1602 i 5 aż do roku 1616 i 18, że do wojew. kijów, pobor oddawano; do tego delcreta grodz, kij ows., kontrowersye o grabieże z p. Budziłem i z p. Łozką marszałkiem mozyrskim; nadto brał sobie za dokument rewizyą owrucką, w której mianuje Antonów i Smoiihowicze w pow. owruckim leżące. Przeciw któremu pokazowaniu praw, od ichm. pp. obywatelów powiatu mozyrskiego, pokazywano ekstrakt z metryk wiel. ks. litew., iż te majętności Antonów, Smoiihowicze i Zoroci, za pieczęcią jmp. kanclerza wiel. ks. litew. od Jkr. mci p. Łukaszowi Sapiezie i p. małżonce jmci prawem lennem konfirmowane, z których służbę ziemską, wojnę do wiel. ks. litew. ichm. odprawować powinni; także i inszych spraw, zapisów granicznych i dekretów różnych sądów, iż z tych majętności pp. obywatele ptu mozyrs. w urzędzie mozyrskim prawem czyniwali.

Potem nazajutrz dalej z majętności Antonowskiej puściwszy się do majętności Werbkowskiej jmp. Mikołaja Charlińskiego i p. małżonki jmci, przyjechaliśmy dnia 3i Decembra do dworu nazwanego Konatopu, gdzie odezwawszy się od jmp. Charlińskiego i małżonki jmci, sługa jmp. Genbuk pokazał prawo jmci na tę majętność Wierbkowską mianując ją być do wojew. kijów, należącą. Najprzód list ś. p. króla Zygmunta I dany Kościuszku Mitkiewiczu do ks. Juria Aleksandrowicza wdy kijów., aby dwóch człowieków w Wierbkowiczach w wojew. kijów, podał, co pierwej zdrajca niejaki Michayło Hahin trzymał—data tego listu w Krakowie Januarii 7 dnia indicta 13. Drugi list od tegoż p. wdy do atamana i muźow wierbkowskich, aby byli posłuszni panu swemu—pisany w dacie indicta 13 Februarii 25 dnia. Do tego ukazywał przywilej ś. p. Króla Zygmunta I potwierdzenia tych dóbr Wierbkowicz w wojew. kijów. p.Sienku Kościuszkiewiczu— na pargaminie pisarzy, z podpisem ręki i pod pieczęcią Jkr. mci, data w Toruniu roku 1521, Marca 2, indylcta 8. Pokładał zapis w Rzeczycy przyznany wypisem grodz, rzeczyckim od jmp. Jundziła i małżonki jmci p. Halszki Lubeńskiej przedaźy tych dóbr części ichm. Werbkowicz p. Charlińskiemu i małżonce jmci, mianując być w wojew. kijów, i w pow. mozyrs.—data roku 1606 Februarii 4 dnia. Ukarował kwity poborów kijów, od roku 1575 aż do r. 1621 za dzierżenia jmp. Charlińskiego, iż pobór do Kijowa z tej majętności Wierbkowskiej oddawano, a za dzierżenia jmp. Jundziła, czego żadnych kwitów poborowych nie pokazywano. Pokładał dekretów grodz, mozyrs. dwa, w dacie roku 1609, wolność do wzdania za dylacye, za pobór z tej majętności Wierbkowskiej za pokazaniem prawa do wojew. kijów, należący, i przytem dekreta urzędu podkomorskiego kijów, o granice tych dóbr. A od ichm. pp. obywatelów ptu mozyrs. pokazywano niemało protestacyi, relacyi woźnych w r. 1602 i 3 w urzędzie mozyrs., uroszczonych od jmp. Jundziła za dzierżenia jmci tej majętności werbkowskiej. Także i dekret grodz, mozyrs. przeciw jmp. Łukasza Sapiehy i p. małżonki jmci o gwałtowne gruntów... i przysądzenie ich imion do tej majętności Werbkowicz, ukazując należność tej majętności Werbkowicz, do ptu mozyrskiego. My komisarze przysłuchawszy się prawom i dokumentom z obóch stron o te dobra Antonow, Smolihowieże i Werbkowicze pokazywanym, wyrozumiawszy z nich, że są sobie przeciwne, bo od jmp. Sapiehy także i od jmp. Charlińskiego dowody tego różnymi dokumenty, że te dobra ichm. tak Antonow, Smolihowicze, jako i Werbkowicze ex antiąuo należeli do wojew. kijów, z nich respendowali. pobory płacono do Kijowa, a ze strony pp. obywa-telów ptu mozyrs. contra pokazuje się to o Antonów, Smolihowicze, z dokumentu kancelaryi w. ks. litew. cesyi dóbr Antonowskich od jmp. kanclerza litew. jmp. Łukaszowi Sapiezie puszczonych, w którym dokłada do tego, że służba ziemska z dóbr Antonowskich z obywatelami wielk. ks. litew. ma być oprawowana, także i z dóbr Werbkowicz pokazuje się to, za dzierżenia jmp. Jundziła jako dziedzica—z tych przyczyn wiodąc my trakt granicami wyżej mianowanemi i rozumiejąc rz. Slowesznią być własną granicą^ dobra po lewej stronie tej granicy rz. Słoweszni będące, należne być ptu mozyrskiego; ale za pokazywaniem takich dokumentów, które się *wyźej mienią, o kognicyą praw tych i samych granic, strony tylko tych dóbr Antonowa,Smolihowicz i sioła Werbkowicz na decyzyą Jkr. mci p. n. m. na sejm blisko przyszły odsyłamy.

A prowadząc dalej trakt tych granic rz. Slowesznią, która wpada do rz. Prypeci u sioła Cieszkowa, przeszedłszy rz. Prypeć do sioła Koźuszkiewicz, należącego do biskupstwa kijów., tedy te dobra Koźuszkiewicze, osadę Cieszków i Turczynowicze na tym gruncie Koźuszkowskim zobopół rz. Słoweszni i Prypeć osiadłe — do wojew. kijów, odgraniczamy.

A idąc dalej tym duktem granicznym do ostatniej pięty ku powiatu rzeczyckiemu, puściliśmy w prawą stronę dobra jmp. Mikołaja Charlińskiego t. j. za siołem Kożuszkiewiczami sioło No-wosiołki, sioło Chrapków, sioło Dworzyszcze, miasteczko i wieś Choyniki, sioło Wielki Bór i sioła Brahińskiej włości za Szyczów-ką—które te dobra my komisarze zgodnie odgraniczamy do wojew. kijów. A z lewej strony zaś od rz. Prypeci idąc, sioło i dwór Tułhowicze, sioło Borysewicze ichm. pp. Łowejków i p. Chrapowieckiego wojskiego mozyrs. i małżonki jmci, sioło i dwór Zahale ze wszystkiemi wsiami, gruntami jmp. Łozki marszałka mozyrs., sieło i dwór Natole p. Iskorostyńskiego i insze przyle-głości i grunty, aż do sioła Makarowicz ichm. ks. Zyzemskich; te tedy mianowane dobra, ze wszystkiemi gruntami i należnościami ich, do ptu mozyrs. też zgodnie odgraniczamy i przysądzamy wiecznemi czasy.

Które to rozgraniczenie nasze dla aprobacyi na sejm blizko przyszły do Jkr. mci, p. n. m., odsyłamy i ten list nasz komisarski pod pieczęciami i z podpisami rąk naszych, na obie strony, tak wdztwu kijów, i powiatu mozyrskiemu dajemy, który ma być aktykowany do ksiąg własnego powiatu swego, lub grodu, lub podkomorskich. Data w Makarowiczach, gdzie się dokończyła ostatnia pięta roku Bożego Narodzenia 1622 miesiąca Januarii 3 dnia.

U tego listu komisarskiego pieczęci przyciśnionych pięć, a podpis rąk temi słowy:

Stefan Niemirycz podkomorzy kijowski ręką swą.

Teodor Obuchowicz sędzia ziem. mozyr. i komis. moz. r.

Jan Lenkiewicz Ipohorski komisarz mozyr. r. swą.

Mikołaj Stecki ciwon i komisarz wojew. kijów. r. s.

Wacław Zmiejowski komisarz Jkr. mci.

Jerzy Moszczenicki komisarz wojew. kijów. ręką.

7’

Źródła dziejowe.—Tom XX.

1619.

Relacya woźnego względem spalenia dóbr CZUdnOWS. cum attinentiis i pobrania ludności w niewolę przez Tatarów. Lata Bożego Narodzenia 1619 miesiąca Aprila 2 4 dnia.

Wypis z ksiąg urzęd. zamku hospod. żytomir.

Na urzędzie Jkr. mci zamku żytomirskiego przedemną Janem Halczynowskim podstarościm żytomir., postanowiwszy się oczywisto woźny generał województwa kijów, szlachetny Matys Sulik ku zapisaniu do ksiąg, zeznał i tego zeznania kwit na piśmie z pieczęcią swoją w te słowa pisany podał.

Ja Matys Sulik woźny generał województwa kijów., wyznawana tym kwitem moim ku zapisaniu do ksiąg powiatu żytomir,, iż roku przeszłego 1618 Oktobra ió dnia, mając ja przy sobie szlachtę dwóch, p. Jana Laskowskiego i p. Marcina Rogalskiego, byłem na sprawie i potrzebie jw. kcia jmci Janusza Ostrogskie-go kasztelana krakow. w majętności j. kcej mci dziedzicznej w mieście Czudnowie i we wsiach do niego należących, tamże, za obwiedzeniem mianowanemu i szlachcie zwyż pomienionej przez p. Krzysztofa Sokołowskiego starosty czudnowskiego, widziałem spustoszenie i popalenie folwarków, futorów i gumien tak koło samego Czudnowa jako też i we wsiach do niego należących będących, także i pobranie ludzi poddanych księcia jmci w tern mieście i we wsiach mieszkających, a mianowicie:

W mieście Czudnowie — folwarków i gumien — widziałem najprzód folwark Hrycka Bowłonosa z domem, z gumnem i ze wszystkiem spalony, drugi folwark Kuryło w z domem, z gumnem i ze wszystkiem spalony; trzeci folwark Symo-now Pronienkow z domem, z gumnem i ze wszystkiem spalony i samego Symona z majętnością wzięto; czwarty folwark Mykity Pronienka ze wszystkie,m spalony i samego

Pronienka wzięto z żoną, z dziećmi i ze wszelką majętnością, piąty folwark Łukasza Horbatego ze wszystkiem spalony i samego Łukasza z żoną, z dziećmi i ze wszelką majętnością wzięto, szósty folwark Bilakow spalono z gumnem ze wszystkiem, siódmy folwark Waśka Bobrownika z gumnem i ze wszystkiem spalono; ósmy folwark Iwana Juwczenka spalono; dziewiąty Hermana Juwczenka z gumnem i ze wszystkiem spalono.

A we włości czudnowskiej.

We wsi Krasnosiołce widziałem 5 domów spalonych, 23 poddanych z 17 końmi—wszystkich zabrano i do ordy poprowadzono.

We wsi Lipnej 45 poddanych z żonami i wszelką majętnością Tatarowie zabrawszy do ordy zaprowadzili.

We wsi Kutyszczach Hładysza Bałatowicza sługę księcia jmci samego śmiertelnie postrzelono, majętność wszystkę, srebro, złoto, stado, konie—wszystko od mała do wielu zabrano, dwór ze wszystkiem budowaniem, gumnem ze zbożem spalili, a poddanych tamecznych kutyskich z żonami, z dziećmi i ze wszystkierni majętnościami Tatarowie zabrali i do ordy zaprowadzili, a domy, gumna do gruntu, co ich było we wsi Kutyszczach, spalili i w niwecz obrócili.

We wsi Troszczy Jokaja sługę księcia jmci na śmierć zabito, majętność—srebro, złoto, konie pocztowe, jezdne, rynsztunki wojenne wszystkie zabrali, gumno z zbożem spalili, poddanych troszczyńskich 90 z żonami, z dziećmi i ze wszystkierni majętnościami zabrali, do ordy zaprowadzili, a domów z gumnami 12 spalili.

We wsi Kiryjowce 18 poddanych z żonami i dziećmi Tatarowie zabrali i poprowadzili do ordy.

We wsi Motronkach 19 poddanych z żonami i dziećmi Tatarowie zabrali, do ordy poprowadzili.

We wsi Hryniowcach 35 poddanych z żonami i majętnościami zaprowadzili do ordy.

We wsi Bratołowie Wielkim p. Jerzemu Hulanickiemu słudze księcia jmci spalono dwór, gumno, pasiekę, a stada konie, owce, bydło, złoto, srebro, wszystko od mała do wielu, zabrali a poddanych bratołowskich 36 z żonami, dziećmi i majętnościami Tatarowie zabrawszy do ordy zaprowadzili, domów, gumien ze wszystkiem budowaniem 40 spalili.

We wsi Semenowce gumna z dworem, ze wszystkiem zbożem, spalili i poddanych 11 Tatarowie zabrawszy do ordy zaprowadzili a domów tychże poddanych, chałup z gumnąmi i ze wszystkiem budowaniem do gruntu 12 spalili.

We wsi Pedynkach poddanych 4 zabrali i do ordy odprowadzili.

We wsi Grabowcach II poddanych zabrano i do ordy zaprowadzono a wieś, wszystkie domy i gumna do gruntu popalono i popustoszono.

We wsi Halijowce czeladź księcia jmci, majętność wszystkę od mała do wielu zabrali, a poddanych 18 z żonami, dziećmi i majętnością Tatarowie zabrali i do ordy zaprowadzili.

Które to wszystkie spustoszenia, popalenie i wniwecz obrócenie, tak miasta zwyź pomienionego Czudnowa i wsiów do niego należących, tamże i zwyż pomieniony p. Krzysztof Sokołowski starosta czudnowrski przedemną woźnym i szlachtą mienił być poczynione przez nieprzyjaciela krzyża świętego w roku przeszłym 1618, począwszy od dnia 5 Oktobra tak ustawicznych dni po sobie idących aż do dnia 10 tegoż miesiąca Oktobra.

A tak ja woźny, com widział i słyszał i co mnie jest przez p. Krzysztofa Sokołowskiego starosty czudnowskiego, imieniem kcia jmci p. krakowskiego obwiedziono, tego zeznania mojego kwit pc<1 pieczęcią moją ku zapisaniu do ksiąg zamku Jkr. mc źytomirskiego daję.

Któreź to oczywisto woźnego wyż mianowanego zeznanie do ksiąg zamku Jkr. mci źytomirskiego jest przyjęto i zapisano, z których i ten wypis pod pieczęcią jest wydany, pisany w Żytomierzu.

Teodor Ryszyński pisarz korygował z księgami.

WOJEWÓDZTWO BRAOEAWSKIE.

1569.

Regestr spisowaaia...... szlachty powiatu bracławskiego i Winnickiego, którzy za

rozkazaniem Jkr. m. przysięgę przed komisarzem Jkr. m. panem Wojciechem Wolskim w zamku Bracławskim czyuili r. 1 56 9.

P. Andrzej Sadowski podsędek ziemski bracławski i Winnicki natenczas podstarości bracławski.

Borys Iwanowicz Sawin z imienia swego Wołkowyskiego, podstarości winnicki.

Siemień Wasilewicz Deszkowski podkomorzy ziemski bracławski i winnicki rotmistrz J. kr. m. na zamku bracławskiem. Filon Kordysz pisarz ziemski powiatu bracław. i winn. Miszko Piatniczański wojski powiatu Winnickiego.

Roman Krasnosielski sędzia grodzki bracławski i winnicki. Aleksy Tomkowicz pisarz grodzki bracławski i winnicki. Serhej Oratowski.

Wasili, Iwan i Dachno Zabokryccy.

Juchno Krasnosielski. lhnat Kleszczowski.

Hrehory Słupicza.

Bohdan Janczyński.

Michajło i Dymitr Szanderowscy.

Siemion i Bohdan Obodzieńscy.

Nikifor Komar Suczyski.

Wasili Żytyński z Witawy.

Hrehory i Matyasz Czeczele.

Iwan Ziałowski.

Olechno Korotki Tryizdebski.

Sapron i Chwedor Bratkowiczy Sabarowscy.

Jacko Juchnowicz Korniło.

Andrej Rachnowski.

Jacko Horain Kropiwnicki.

Martyn Juszkowski.

Wasili Siemienowicz.

Artyn Bohdanowicz.

Josef Wasilewicz a Wojna Kubliczcy.

Anton Filonowicz.

Ilija Iwanowicz Demkowski.

Kuźma Szczurowski.

Chwiedor Kuźmycz Bratkowski.

Bachtijar—Moskwicin, ma osiadłość w powiecie krzemienieckim, który pojął żonę Kunicką wdowę.

Hrehory Buszyński.

Jaśko Werchniacki.

Hrehory Bąran.

Iwan Buszyński.

Andrej Ofanasowicz—Moskwicin, który pojął żonę Markową wdowę.

Abram Juszkowski.

Miszko Bohdanowicz.

Denis Komar.

Siemion, Andrej i Juchno Komary.

Onopko Noskowski.

Wdowa Olechnowa Kopysternicka.

Powiał Winnicki.

P. Piotr Mikuliński.

Olechno a Wasili Deszkowscy.

Benedykt a Bohdan Jakuszyńscy.

Ławryn Jackowski.

Michajło Łasko Wrono wieki.

Jermoła Mieleszkowicz Zaleski.

Stanisław Komorowski.

Iwan i Siemion Przyłuckije.

Chwilon a Olechno Jackowskije.

Siemień Dawidowicz woźny powiatowy.

Jakim z Poczapiniec.

P. Wasili Sołowijowski.

Krzysztof Letyński z imienia Czerlinkowskiego.

Michajło Kordysz.

Iwan Onikijewicz Sabarowski.

Serhej a Chwiedor Przyłuckije.

Hrehory Matejewicz.

Hordejowają Mikulińskaja.

Stepan Komaro....

Iłiasz i Siemień Jackowskije.

Zdań Hryczynowicz.

Demko Holakowicz.

Siemień Hubiński.

Hrynko Letyński ataman miziakowski.

Siemień Postołowski.

Michno Hubiński.

Hryćko Holak.

A to jest ci,którzy imienia swoje mają w powiecie braclawskim i win-nickim, do przysięgi w Bracławiu nie stanowili się:

Kniaź Janusz Matfiejewicz Czetwertyński sioło Bobłow dzierży a na Wołyniu w łuckim powiecie w Czetwertni mieszka.

Kniaź Masalski w Litwie mieszka a połowice Bobłowa dzierży.

P. Andrej Koszka pół imienia Worobijowcow dzierży a w łuckim powiecie mieszka.

Iwan Koszka sędzia ziemski, Gniewosz Strzyźowski a Kondrat Kozar, ci posłani przy dworze króla Jmci w Lublinie jest.

Pików zamek i miasto, Jmci panu wileńskiemu zawiedziono od pana Filona Kmitycza, Winnickiego powiatu było.

Moskwicinu Iwanu Dyakowu własnego gruntu sieliszcza Mi-ziakowskiego dano, on się tam posielił, iż wiele krzywdy Mizia-kowcom poczynił, na insze mieszkanie siebie odwiózł.

Woniaczyn i Nowosielica—to było Winnickie, odłączono kniaziu wojewodzie Jmci kijowskiemu.

P. Chwiedorowej Bokijowej imienia Machnowce, Nowosielica^ SiemakoWCO—i z synami swoimi mieszka w powiecie łuckim.

Huszczynce p. Hornostajowicza—mieszka w Litwie. Perporowce Chwedora Tysze—sam mieszka w Kijowie. Kamienohorka Dubickiego—mieszka w powiecie pińskim i na Wołyniu.

Wdowa Chwedorowa Szanderowska część imienia Szande-rowskiego dzierży.

Skinder Chomiatkowski.

Hryszkowaja Przyłucka wdowa.

Michajło i Wasilej Szaszkowiczy mają sieliszcza puste w powiecie bracławskim, mieszkają na Wołyniu.

Poddani Jkrmci miasta Bracławskiego to jest :

Kunasz Besdejko Jaków Denisowicz. Iwaszko Zabieła. Andrej Klimczanko. Petruszko Karpienko. Paweł Maksimienko. Sieniuta Kwaczanko. Zdań Nanczanko. Simon Dawidowicz.

Roman Kalenikowicz wójt. Hryćko Jaczuszczenko. Andrej Miszkowicz.

Stepan Klimczanko.

Anton Popowicz.

Iwaczko Hryńczycz.

Wasili Sawkowicz.

Filip, Iwan garncarze. Zacharko Jeremijowicz. Matjuszko Juszkowicz.

Poddani Jkrmci ?niasta Winnickiego:

Na miejscu wojtowskiem Borys Siewrukowicz.

Oleksy Daniłowicz. Andrej Krawczanko. Hriniec Pasieka. Iwaszko Jacynicz. Lewko Trusienko. Fedor Syczenko. Andrej Kuraka.

Tyń Wasilewicz. Kunasz Złotarz.

Siemień Dawidowicz. Tereszko Tarasowicz. Steczko Czernyszowicz. Wasil Wojteszkowicz. Fors Zurba.

Parchom Zurba.

Jakuw Kalenikowicz. Iwaszko Sawczycz. Iwan Demczenko.

Poddani Jkrmci włości zamku Winnickiego:

Ataman Jury z Miziakowa z kilkunastu męźmi statecznymi przysiągł sam społecznie z nim i za wszycką ina wszycką, bracią swoję.

Żydowie z powiatu Winnickiego, ci którzy mieszkali w Winnicy:

Naprzód

Izrael Strylin.

Habram Marduchowicz. Habram Slomicz.

Jachim Judycz.

Chanan Jakowowicz.

Smoil Harczonowicz. Habram Isaczkowicz.

Habram Juryczyn.

Chaczkil Isaczkowicz. Mair Morduchajowicz. Mosko Jakowowicz. Dawid Judycz.

Słoma Dziwlik.

Jessiman Jessimanowicz. Diran Majerowicz.

1566 — 1633.

Seryasz zebranych tranzakcyj Słupiczańskićh. Ten regestr dokumentów różnych do fortuny Słupiczańskiej służących różnie zebranych i od różnych dziedziców, konsuk-cesorów i juris kwezitorów tejże substancyi różnemi czasy wykonotowanych, a teraz wedłng lat ordine ułożonych w roku pańskim 1 7 57.

1566 die 15 Kwietnia oblata w Wilnie. Przywilej kcia Witolda na wieczność dóbr dany Słupiczy. Przywilej króla Zygmunta Augusta ur. Semenowi Bohdanowiczowi Słupiczy na dobra Kunę cum attinentiis, Nosowce ac alia cum approbatione przywilejów księcia Witolda na wieczność dany.

1592 die 4 Novembr. w grodz, bracł. Dział między Hreho-rym stryjem i Semenem Bohdanowiczem synowcem Słupiczami wieczysty dóbr dziedzicznych, którym dobra miasteczko Kuna, Kunka, Nosowce, Hubnik cum attinentiis dostały się Semenowi po lewej ręce Bohu na dół idąc, a zaś Hrehoremu Rolince, Żachody ze wszystkiemi należytościami t. j. Płoska z połowicą rzeki Bohu, Trościaniec z połowicą rzeki Batohu, Batoh cum attinentiis, z laskiem Derenkowcem i Kalinczyncem, vadio 5,000 kop gr. lit. stwierdzony.

1607 die 19 Decembr. w grod2. kijows. Rezygnuje Marusza Mikołajówna Słupiczanka, Pawła Prysowicza Zabłockiego małżonka, część imienia swego w siole Nosowcach z dworem nad rzeką Korytną i Hruszką pod lasem Tołpaczowym, dawnych czasów osadzoną, las i uroczyszcze Perczakowski, las i uroczyszcze Kozłowski, las i uroczyszcze Boreczowski, grunt i uroczyszcze nazwane Trostianiec, las i uroczyszcze Rozwalski nad rzeką Tro-stiancem i ze wszystkiemi sieliszczami, uroczyszkami, horodysz-czami i ich gruntami etc. księciu Januszowi Zbaraskiemu wojew. bracł. za sumę 10,000 kop gr. lit.

1612    die 18 Augusta w Lublinie. Kwituje Tychon Semeno-wicz Słupicza, po zeszłym steriliter Matiaszu Słupiczy bracie swoim rodzonym dóbr Kuny, Gusakowa nad szlakiem tatarskim leżących jurę naturali po ojcu swoim Semenie Słupiczy spadłych uni-cus heres z siostrą swoją rodzoną Halszką Słupiczanką, ur. Mie-leszka Iwana de tutela sua.

1613    die 10 Maja. Rozpis między Tychonem Słupićzą a ks. Juryą Zbaraskim, jako nie przypuszczając do rozsądku trybunalskiego tej sprawy o restytucyą dóbr gruntów i Siedliszcza Rżaw-ca, Husakowiec, Jasłowca i Swinnego etc. na ugodę przyjacielską rok sobie do wojew. kijows. rozpisali.

1616    die 16 Augusti w Lublinie—wojew. bracł. Dekret między ks. Januszem z Ostroga Zasławskim wojew. wołyńs. powodem a ur. Halszką z Słupiczów Rohozińską sukcesorką i Wasylem Rohozińskim małż. pozwanymi, dóbr Kuny dzierżawcami, re-missionis do ziemstwa winnic, którym na własność dóbr swoich od króla przywróconych z kaduku Kuny, Jasłowca, Karpow, Kale-tyn, Oerenkowce, Lorynce, Husakowce Tychona Słupiczy własne, Kunki, Nosowiec, Halszce Rohozińskiej z 6 świadkami przysiądz kazano.

1617    die 8 Maja w Lublinie — wojew. bracł. Dekret między ur. Fedorą Słupiczanką Krzusielnicką, powodem a ur. Moruszą z Diakowskich i-v. Jury ową Słupiczy ną 2-v. Dziuszyną pozwaną adjudicationis dóbr Nosowiec, Derenkowiec, Kaiiczyn, Trostieniec et summae 1,000 złp. ac alterius 113 kop gr. litew. Dziuszynej re-stitutionis.

1615    . Dekret między ks. Januszem Zasławskim

a Halszką z Słupiczów Rohozińską, że w posesyej zostawała dóbr

Kuna, Jasłow, Karpow, Kaletyńce, Derenkowce, Lorynce, Nosówce etc.

1621 die 7 maii. (Dekret między ur. Bogumiłą Turowicką małżonką Wojciecha Birkowskiego stroną powodową z jednej a ur. Wojciechem Birkowskim pozwanym i Maruszą Słupiczan-ką, którym skarano tegoż Birkowskiego wojskową karą, aby na pierwszą potyczkę z nieprzyjacielem się najpierw potkał, iż on mając pierwszą źogę przerzeczoną powódkę, a onę porzuciwszy w włodzimirskim powiecie, tu na Ukrainie, pojął sobie drug-ą Maruszę Słupiczankę).

1629    Punkt seu excerpt taryfy podymnego, które płacił Aleksander Krusielnicki z Nosowiec i Michałkowiec od dymów no złp., 55, a od słuźatych, od młynów w Nosow-cach, od dymów 9 złp. 4 gr. 15.

Mikołaj Krasnosielski z części Michałowki wsi od dymów 4 złp. 2.

Dymitr Krasnosielski z dzierżawy swej Oczeretnej od dym. óo złp. 30.

Ucześnicy wsi Michałowki i Wasilowki od dym. 11 złp. 5* gr. 15-

Dymitr Krasnosielski z słobody Jangroda od dym. 5 złp. 2 gr. 15.

Dymitr Krasnosielski z części Wasilowki i Michałowki od dym. 8 złp. 4.

Filon Dmitrowicz Krasnosielski z słobody Oczeretnej od dym. 32 złp. 16.

1630    die 11 Junii w Lublinie — w. bracł. Dekret między ur. Fedorą z Słupiczów i Aleksandrem Krusielnickim małźon. powodami a ks. Jerzym Zbaraskim kaszt. krak. pozwanym, którym księciu przysądzono dobra Słupiczanskie części w Nosowcach, w Trosteneckiem, Kalenickiem, Derenkowskiem, Rozwalskiem, Ba-towskiem i inszych uroczyszczach Słupiczanskich, salva repetitio-ne o sumy, jeżeli jakie są na tych dobrach Fedorze Słupiczance reservata.

1630    . Dział między Aleks. Krusielnickim a Ka

linowskim i ks. Zbaraskim w dobrach Obiinskich.

1633    . Relacya pozwu od Fedory Krusielnickiej

po książąt Wiśniowieckich, Malinowskich i innych ucześników gruntu Obiinskiego, w Mańkowce na gruncie Oblińskim położonego; (zaś?) Zbaraskich Wiśniowieckich — Michałowki, Wasi-lówki, Michałkowiec, Olszanki, Krasnosiołki etc.

1620. Heleny z Słupiczów Rohozińskiej te były dobra Siu-piczanskie po antecesorcch jej na nią gradu successionis przypadłe i przez niąż sarnę modo hereditario posydowane, (jako patet z tych tranzakcyj): Kunę, Gusakow nad slakiem tatarskim, NOSO-wic Rźawca, sieliscza Husakawiec, Jasłowca, Swinnego; uro-czyszcza Tymoszkow, Hłuboczto, Hubnik, Korosiowiec; Kunka.

Regestr dokumentów Słupiczanslcich w archiwum ks. Wisniowieckich zostający.

1629 die 16 Junii. Dekret graniczny kompromisarski między dobrami Słupiczanskiemi według praw nabytych przez ks. Janusza Zbaraskiego od Maruszy Słupiczanki Prysowiczowy, jej własnych części w roku 1609 die 29 Maii i drugich ex devolutione po Jerzym Słupiczy anno 1619, ks. Juryi Zbaraskiemu kaszt. krak. teraźniejszemu aktorowi i pozwanemu służących—z jednej, a przez jw. Walentego Kalinowskiego od ur. Fedory Słupiczanki Dimi-trowny Krusielnickiej, itidem jej własnych części i ex dovolutio-ne po tymże stryju Juryi seu Jeremii bracie ich stryjecznym rodzonym na nią (erga Maruszam Słupiczanka) spadłych dóbr części— Derenkowskich i Trościenieckich cum attinentiis z działu ante-cesorów jej na nią.... rezygnowanych r. 1615 die 20 Maja w Winnicy jw. Adamowi Kalinowskiemu bracławskiemu, winnickiemur lubeckiemu, lwowskiemu etc. staroście, pozwanemu teraźniejszemu i aktorowi służących—z drugiej strony, ferowany przez jmp.. Jakóba Sobiewskiego krajczego koron. star. krasnostaw. super-arbitra.

Rozmiar seu dukt tych granic zaczęty na gruncie Slupiczan-skim t. j. na polu w tę stronę rzeki Batoha, gdzie miasteczko nazwane Batoh osiadło.

Gdzie validitatem resignationum dóbr, o które kontrower-sye zachodziły, a stronom pomienionym od dwóch sióstr stryjecznych rodzonych służących, uznawszy być ważne z tych racyi, że Marusza Słupiczanka natenczas Prysowiczowa, będąc z przytomnością męża swego zeznała wieczność jmp. wojew. bracław* ojcu teraźniejszego ks. jmci krakow. antę protestationem, którą od jmp. starosty Winnickiego produkowano, w której mencyi żadnej de ignobilitate expresse nie pokazało się, ani protestacyi de invaliditate inscriptionis żadnego procesu nie pokazali; z tych racyi uznawszy ten zapis być ważny i drugi ex devolutiione po Jerzym Słupiczy (po Jeremii) księciu jmci krakow. od tejże Pry-sowiczowej in statu viduali będącój, a na nią legitime spadły, re-zygnaćyą ważną uznawszy, rospirać się approbatur. Ztąd tedy uznałem, że te dobra Słupiczańskie mają być między obiema stronami wedle prawa ich i należności równo podzielone.

Dla czego przywodząc do skutku, wziąwszy od uścia rzeki Batoha, gdzie wpada w rz. Boh pod miastecz. Batohem z lewej, a folwarkami tegoż miasteczka z prawćj strony, gdzie kola-terat jmp. Wasyl Rohoziński, imieniem małżonki swej p. Halszki Słupiczanki dziedziczki połowicy dóbr Słupiczanskich, piętę z rzeki Bohu przyznał. Od tego ujścia idąc w górę prosto rzeczką Batohem aż do grobelki i młyna, gdzie się łączą pospół rzeka Batoh i rzeczka Batożek—tam ks. Stefan Czetwertyński podkom. braci, prawem się złożył od pp. Szaszkiewiczów, za którem miasteczko Czetwertynowką w widłach rzek Batoha i Batożka posadził, jednak poddając się pod ten kompromis,kontentując się przysięgą dwóch świadków poddanych starosty Winnickiego, jako tą rzeczką Ba-toźkiem a nie Batohem grunty Słupiczańskie z Szaszkiewiczowe.mi idą. I tą rzeczką Batoźkiem szedszy aż do lasku Kiszczyna gdzie kopiec pierwszy usypaliśmy, a doliną idąc drugi kopiec przeciwko krynicy w gruncie słupiczanskim po lewej stronie zostającej, tąź doliną Batoźkiem idąc kopców 2; a wychodząc z doliny między dwiema drogami, z Adamgroda do Ładyźyna a drugą z Ułanice do Adamgroda kopców 2, jeden od gruntu słupiczańskiego po lewej, a drugi szaszkiewieżowskiego po prawej stronie, od tych kopcow dwóch przez pole i dąbrowy prosto aż pod las Jawo-rowiec kop. 4, jeden po drugim; idąc po podtym lasem w gruncie szaszkiewiczowskim zostawionym, wzdłuż jego wysypaliśmy kopć. 14 do przesieczy, przez ten las poprzek ^rzesieczą idąc, obróciwszy się w prawą ku dolinie Ulaniu w lesie i pod lasem kopć. 4, od tego lasu jako najprościej do doliny Ułania kopć. 1, od tego kopca w liczbie kopć. 9 usypaliśmy; a w dolinie przeszedszy Uła-llicę, gdzie się kończy grunt szaszkowski kopć. 2, jeden od gruntu szaszkowskiego, a drugi od słupicząńskiego, po którym skończonym szaszkowskim zaczął się grunt ładyźyński; idąc tą doliną Ułanicą w górę, po prawej stronie puszczając grunt ładyźyński, a po lewej słupiczański aź do gościńca, który idzie poprzek wierzchowiny do Ułanice z miasta Adamgroda do miasta Kleba-nia alias Sławogroda kopć. 3, narożnych, jeden od słupiczańskie-go drugi od ładyźynskiego po prawej stronie, a trzeci od klebąń-skiego gruntów; a obróciwszy się ku lasku pawłowskiemu, puszczając grunt klebański w prawą a słupiczański w lewą, drogą po-mienioną z Adamgroda do Klebanii idącą, obróciwszy się na zachód słońca letniego ku Klebaniej, rozgraniczając grunt ładyźyn-ski i białousowski od klebańskiego, puszczając do Ładyźyna i Bia-łohusowki w prawą, a do Klebania grunta w lewą, kopć. 4 (nb. podobno ten Klebań słupiczański i tak ma być) nad tą drogą jeden od drugiegu niedaleko; a od tych prosto tą drogą idąc na zachód słońca i po obóch stronach tej drogi kopce sypiąc aź do doliny wierzchowiny rzeczki Olszanki i kołodiaża nad tą wierzchowiną będącego zrobionego kopć. 30, puszczając grunt po prawej stronie do Ładyźyna i Białohusowki ks. jmci krakowskiego a w lewą do Klebanii starosty Winnickiego; a w wierzchowinie tej Olszanki rzeczki z kołodiazia obrąbionego narożnych kopć. 2, po prawej stronie błota kopiec białousowski, a po lewej klebański, gdzie tą doliną Olszanką wniź idąc i błotem przyszedszy do rzeczki Olszanki, która dzieli grunt ładyźyński i biułohusowski z gruntem michałowskim i wasilowskim, według działu między Krasnosielskim, potomkami Korotkiego a ks. jmcią Januszem Zbaraskim wojew. bracław. uczynionego i w sądzie trybunalskim zeznanego, któremu się w niwczem tym aktem nie deroguje, zostawiłem grunt klebański w lewą a w prawą ładyźyński i białousowski z gruntem klebańskim; obróciwszy się nazad od trzech kopców narożnych wyżej pomienionych na wierzchowinie doliny Ułanice przy gościńcu z Adamgroda do Klebaniej usypanych, rozgraniczając znowu grunt słupiczański z klebańskim albo sła-wogrodzkim, postąpiliśmy na południe ku laskowi pawłowskiemu i lasu matiejowskiemu, zostawując pawłowski w prawej, w gruncie klebańskim, a matiejowski w słupiczańskim, dolina Suchą Ułanicą usypaliśmy kopć. 4; a od tych idąc przez pole i przychodząc do dombrowy między laski pomienione pawłowski i maty-jowski kopć. 3, potem wychodząc z między lasków tych, zosta-wując grunt po prawej do Klebaniej a po lewej do Słupiczyzny w dombrowie usypaliśmy kopć. 3; a przychodząc na dolinę Połowicę nazwaną pod dombrową kopiec 1, przeszedszy zaś przez tę dolinę Połowicę na pola kopiec 1, a od tego kopca dalej idąc podle mogiłeczki małej w polu, naprzeciwko wielkiej mogile, zostawiwszy kołodziec nad doliną Połowicą zrobiony w lewej w gruncie słupiczańskim kopiec 1; na którem miejscu, ponieważ dla prostowania duktu odszedł klin pola z gruntu słupiczańskiego do gruntu klebańskiego, który klin gruntu poczyna się od kopca i doliny Połowiczej, a kończy się u krynice pod lasem Jarmolin-cem będącej, a od tej krynice jako najprościej nad doliną samą, idąc do nowego gościńca klebańskiego i kopca, który usypany jest przeciwko mogile wielkiej na tamtej stronie doliny, idąc do starego gościńca sławskiego niedaleko mogiły wielkiej idącego— tedy warujemy, aby przy rozdziale gruntu słupiczańskiego księciu jmci krakow. jmp. starosta Winnicki z przyległych gruntów tyle wydzielił, jako jest połowica tego klinu do Klebanii ode-szłego wyźój pomienionego etc.; a przeszedszy przez dolinę Połowicą i gościniec nowozbity sławski nazwany przeciwko mogile wielkiej do gościńca starodawnego sławskiego już zarosłego, który idzie do rzeki Trosteńca i starej gaci sławskiej na rzece Trosteńcu będącej, nad tym gościńcem starosławskim usypaliśmy kopiec 1; a od tego poszedszy prosto gościńcem starym sławskim przez pola orane na tym gościńcu kopiec 1, zostawiwszy grunt słupiczański i drogę z Adamgroda do Klebaniej z lewej, a grunt klebański z prawej strony, od tego kopca tymże dawnym szlakiem gościńcem idąc przez pola podle mogiły wielkiej kopiec 1, a tym sławskim gościńcem już zaoranym prosto idąc do gaci starodawnej na rzece Trosteńcu będącej kopć. 8, jeden między mogiłami, a drugie na niwach aż do rzeki Trosteńca; a przeszedszy tę gać starodawną, nad tą gacią kopiec 1, a od tego ku lasu Sio-strzyłowu na drugiej stronie Trosteńca przeszedszy gościniec, który idzie z Tymonowki do Trosteńca kopiec I, a od tego postępując ku górze kopć. 2, jeden na niwie drugi w dolinie pod górą a wstępując na górę starą drogą sławską w dombrowie pod dębem, na którym krzyż wyciesany kopiec 1, a od tego biorąc się ku lasu Rozwalskiemu drogą dawną usyp. kopiec 1, od tego przechodząc drogę, która idzie z Adamgroda do Kuniczego, zarazem za drogą kopiec i,od tego dombrowąmiędzy lasem Siestrzyłowem, który w ręce prawej zostawa w gruncie starosty Winnickiego Kunickim, a lasem rozwalskim, który w lewój ręce zostaje w gruncie słupiczańskim, drogą starodawną sławską postępując, kopców 4, przychodząc do rogu lasu Siestrzyłowa; a od tego rogu lasu Sie-strzyłowa i tych kopców idąc, przeszedszy drogę starosławską, która idzie na Carową gad i niedaleko drogi tej przeciwko dębowi kopiec 1, na którym dębie krzyż uczyniony, od tego idąc przeciwko dwiema dębom, na których krzyże, kopiec 1, od tego postępując dombrową kopć. 2, od tych ciągnąc dombrową zostawując drogę sławską w prawo w gruncie Kunickiego przeciwko dębowi, ną którym krzyż, kopiec 1, od tego wychodząc z dombrowy między dolinami dwiema pod dębem, na którym krzyż, kopiec 1, od tego idąc między temiź dolinami około dęba ziemią osypanego kopiec 1, od tego idąc jako najprościej między temiż dolinami kopiec 1, od tego i doliny wielkiej jako najpierwej między rogami dombrowy z obudwóch stron grunta słupiczanskie i kunickie, które dombrowy przeciwko sobie stoją, kopiec 1; a potem przy-szedszy jako najpierwój nad dolinę wielką przeciwko dębom kopiec 1, od tego idąc polem jako najpierwej ku grobli na rzece Berszadzi, przez star. Winnickiego poniżej łazu średniego nazwanego krościnski sypać zaczętej, uczynionych kopć. 5, a przy-szedszy przeciwko grobli zaczętej nad rzeką Berszadzią poniżej grobli kopiec 1; a przeszedszy groblę dajem facultatem staroście winnic, wysypania grobli tak wielkiej i zajęcia stawu, jaki zale-wek jego potrzebować będzie i branie ziemi na przysypanie tej grobli, kiedy tego potrzeba skaże z gruntu ks. jmp. krakowskiego i postawienie młyna i domu młynarskiego z samej grobli z komorą i oborą w ostroże, który młynarz w stawie bodowskim w nizie tej grobli ryb łowić nie ma, ani pól orać, drogę wołną do młyna przez grunty ksiąźęcia zostawując, a ztamtąd nad zalew-kiem tego stawu póki będzie wody stawało do pomienionego łazu średniego a lewego wolny... zostawując wedle żale wku wody staroście winnic.; a przyszedszy ku łazu pomienionemu, obróciwszy się w lewą nad samym łazem, wszystek łaz średni przy staroście z używaniem jego zostawując, tak na zastawienie stawków jako i inszych commoditates jego, a nad tym łazem średnim idąc

8*

Źródła dziejowe.—Tom XX.

114    WOJEW. BRACŁAWSKIE.    r. 1629

i przyszedszy, gdzie się ten łaz w lewą stronę obrócił kręto ku górze i tą górą do doliny, usypali kopców 3, a nad doliną pod górą kopców 2, a z tej doliny wyszedszy na garb, idąc prosto ku lasu wiel. do mogiły kopców 5, a przez mogiłę przeszedszy do łazu, na którym stawek poddanego bodowskiego wyżej grobli tego stawu, kopcow 3; który to łaz wielki wszystek i z stawkami aż do stawku Iwana Sokolca, wolne posypanie i poprawowanie tych stawków poddan. bodow. aż do wierzchowiny stawu tego Iwana Sokolca, od której wierzchowiny w środku błota graniczyć ma, zostawując w lewie grunty do miasta Badowki księcia krakowskiego i po połowie tego łazu wierzchowiny pomienione-go stawku Iwana Sokolca do gruntu ks. jmci sławskiego a w prawie do Kuniczego i Koziniec starosty Winnickiego, zostawując aż do pięty gruntu Kobylańskiego jm. Tomasza Zamoyskiego podkancl. koron, majętności jego Kobyli; a zameczki albo ho-rodki ab utrinąue, w tych miejscach o których kontrowersya była, nowo pobudowane strony obie znieść powinny. A iż z tamtej strony rzeki Berszadzi od rogu lasu Siestrzyłowa aż do Berszadzi, jako się wyżej opisało, z rozsądku naszego przychodziło gruntu szmat staroście winnic., który się dostał jmp. krakowskiemu względem przyległości do miasteczka Badowki, tedy ten przez miernika ma być odmierzony etc. A dalej objeżdżając grunt słupiczański, wziąwszy od groble niżej badowskiej w niż połowicą rzeki Berszadzi aż pod miasteczko Bałanowkę księcia jmp. krakowskiego szliśmy, zostawując z połowicą rzeki Berszadzi w prawą grunt sławski księcia jmci, a w lewą grunt słupiczański, gdzie rzeka Hruszka w rzekę Berszadę wpada etc. A od uścia rzeki Kruszki gdzie w Berszad wpadła idąc na dół rzeką Berszadzią aż do uścia rzeki Kamionki albo Kamienice, która w Berszad wpada, a tą rzeczką Kamionką obróciwszy się ku lasu Kalikiczu, od rzeki Bęrszady zostawując w lewie grunt słupiczański, a w prawie grunt Obiiński, w górę rzeki Kamionki aż do wierzchowiny jej ku letniemu zachodowi słońca, na dolinie rzeczki Kamionki usypany kop. 1, a od tego postępując doliną ku lasu Kalikiczu kop. 1, a wychodząc z tej doliny niedaleko lasu Kalikicza, zostawiając go w lewą stronę w gruncie słupiczan, a po prawej stronie grunt obiiński kop. 1 trzeci, a z doliny wyszedłszy pod tym lasem Kalikiczem kop. 1 czwarty, a od tego udając się ku wielkiej mogile w polu kop. l piąty, a przychodząc ku mogile niedochodząc jej, między nią a drugą z boku mogiły kopiec 1 szósty, od tego jako najprościej idąc ku drodze z Kaliki-cza łasa do miasteczka Zawadówki kątny kopiec 1 siódmy, a prze-szedszy przez tę drogę nad krynicą z której rzeka Sumówka wstała kop. 1 ósmy, a od iój krynice prosto na dolinę i wierzchowinę rzeczki Sumówki kopiec 1 dziewiąty, tą zaś doliną idąc ku rzece Bohu kopiec 1 dziesiąty, od tego kopca niedaleko drogi, która idzie z Budzaka do Sumówki kopiec ] jedenasty, a od tego prosto ku Bohowi nad brzegiem rzeki Bohu kopiec 1 dwunasty, zosta-wując brzeg słupiczański w lewój a obliński w prawej aż do samej rzeki Bohu, którą rzeką Bohem idąc w górę do uścia rzeki Batoha, która w Boh za miasteczkiem Batohem wpadła, i—tameśmy ten grunt Słupiczański skończyli, gruntu tego rozdział między strony na dwie części miernikom zostawiony.

A objechawszy ten grunt słupiczański od gruntów in con-tinguitate będących, i spór i kontrowersye strony używania gruntu oblińskiego ob utrinąue spólnego do którego prawa dziedzicowie insi mają, nastąpili; przedto nie mogąc teraz dla kontradykcyi, ucześników drugich tego gruntu oblińskiego między stronami podzielić, albowiem drudzy ucześnicy względem niego dali actio-nem divisionis tak księciu jmp. krakowskiemu jako i jmp. staroście winnic, zostawujemy strony obie ad decisionem divisionis przy używaniu dawnem, jako teraz która strona zażywa, zakazując poddanym księcia jmci słobód tak na gruncie oblińskim zasadzonych jako i inszych, aby z tamtą stroną rzekiUdycza w grunty starosty winnic, nie zachodzili, ani ich używali, ani niw pooranych w gruntach oblińskich jeden drugiemu nie odejmował,także i poddanym jmp. starosty winnic, aby pól, niw pooranych poddanym księcia nie zajmowali, ani odbierali sub damnis terrestribus, które juramento corporali ma injuriatus comprobare z przywróceniem zarazem tego co u kogo przez poddanych ab utrinąue wzięto będzie.

Ztamtąd puściwszy się dla pomiarkowania i skończenia różnic gruntowych ab utrinąue zachodzących, przyjechaliśmy do miasteczka Bosowki nowoosiadłej nad rzeką Konełą, tam, iż dy-ferencye były strony używania gruntów z owę stronę rzeki Ko-neły ku Bukom i Umaniu, nakazaliśmy^stronom prawa dyspozycye pokazować, po których pokazaniu, iźfjmp. starosta winnic, produkował zapis od Fedora Bohdanowicza Kozaka. Zwinogrodca na Siedliszcza dwie Sokołow i Mytkowice de data w Winnicy r. 1592 die 2 Septembr. przed aktami grodzkiemi zeznany a przy tym zapisie posesyą i ogół gruntów tych uroczyszcz i Siedliszcz, w którój posesyi i ogóle grunty te za rzeką Konełą ku Bukom miasteczkom i Mańkowce ichm.Kalinowskich dziedzicznych, o które kontrowersya między stronami zachodzi, zawierają się.

A od księcia jmci pokazywano także prawa na grunt Gniło-rudzki, pod które prawa podciągały grunty zobopół rzeki Koneły, twierdząc, że ich przedtem zażywali pospołu z gruntami gniło-rudzkiemi; dla tego za zgodnym ichm. pp. zdaniem, bliższych być ichm. pp. starostę winnic. Jerzego i Marcina Kalinowskich, jako dziedziców przy zapisie i posesyi urzędownie zeznanej, do przysięgi znalazszy, nakazałem, aby przysięgli w tę rotę, jako te grunty według intromisyej i okołu w intromisyej opisanego aż do połowice rzeki Koneły prawem dziedzicznem po dziadu ich jmp. Jerzym Strusie należą i ich są własne ani dóbr gniłorudzkich tym okołem zajęli. Którą przysięgę powinni będą ichmpp. Kalinowscy wykonać w roku da Bóg przyszłym 1630, w tydzień po święcie Trzech Królów rzymskich w zamku i w mieście Złoczowie, przy bytności jw. jmp. krajczego koron, superarbitra i plenipotenta księcia jmp. krakowskiego, a na termin zwyż mianowany do słuchania przysięgi ma ks. jmp. krakowski przyjaciela albo sługę lub też plenipotenta swego z mocą przysłać etc. Po którym wykonaniu przysięgi jw. superarbiter grunt, o który się dyfe-rencye toczą, t. j. począwszy od uścia rzeki Koneły, która wpada w rzekę Uhorski Tykicz, a rzeką Konełą w górę idąc aż do wierzchowiny tej rzeki, ma wiecznie ichmpp. Kalinowskim wedle intromisyi przysądzić etc. a nim się ta przysięga skończy, nie mają poddani po tym dekrecie naszym z miasteczek Koneły i Bo-SOWki ks. jmp. krakowskiego, jako i z słobody Sokołówki i inszych jmp. starosty winnic, w grunty, które dzieli rzeka Konełą jeden drugiemu przez rzekę Konełę sobie przychodząc wstępować, ani szkód żadnych czynić etc. stawy sypać zarówno na rzece Koneły stronom obiema wolno, młyny stawiać etc.

A iż starosta winnic skargę swoję przekładał z strony rozsypania kopców od Michałowki i Wasilowki, tedy przychylając się do starego rozdziałku, nakazaliśmy, aby poddani księcia jmci nad starodawne kopce w'grunt wasilowski i michałowski nie wstępowali się, ani też kopcow przeorywali, a rozkopane kopce nakazałem sługom z stron obudwoćh, którzy mają zatrzymać i oznaczyć miasteczek na gruncie Słupiczańskim osadzonych używanie, aby dojrzeli, jeżeli są kopce na tern miejscu rozkopane, jeżeli się pokażą rozkopane być, aby poddanym zaraz restaurować rozkazali, według dawnego opisania działu między pp. Krasnosiel-skimi a ks. jmp. wojewodą bracia w. uczynionego.

A iż też i w gruncie Oblińskitll poddani z słobód księcia jmci pola i niwy orane poddanym jmp. starosty winnic, odjęli od miasteczka Szumiłowki alias Adampola, tedy jeżeli się pokaże to na poddanych księcia; mają ciź słudzy od obudwóch stron deputowani rozkazać niwy pobrane poddanym powracać starosty winnic, etc.

A potem dnia ostatniego maja będąc przyprowadzeni od stron obydwóch na różnice gruntowe między Sokolcem a Macochą, a między tymże Sokolcem a Szczurowcami, także między Kuźmińcami a Szczurowcami etc. etc. ad finem.

15 6 7 — 1631.

Sumaryusz dokumentów ściągających się do ddbr Ukraińskich i innych zkądkolwiek •wyniknąć mających a sukcesyą spadłych po j. o. ks. CzetWBPtyńskicll, jw. hr. Krasickiego chorąż. nadwor. w. ks. litew. staraniem i kosztem spisany 1761.

1567 die 18 Augus—z ksiąg zamku hospodarskiego bra-cławskiego—opowiadanieur.Kuzmy Szczurowskiego na ur.Iwana Bundura o zabranie bobrow własnych, za które przypozwany, źe prawu był nie posłuszny, w dwór Bundurow od urzędu nakazana—* intromisya.

1569 d. 20 Martii. w Łucku—Listu napominalnego czyli pozwu od ks. Bohusza Fedorowicza Koreckieg*o starosty łuckiego po podstarościego swego, aby stanął do rozprawy względem pozwolenia i dopuszczenia w dwór Bundurow supra po rusku pisanego — oryginał.

1572 d. 12 Nowembr.—W grodzie wwództwa bracław. jmp. Chodorowczyńskiego na ks. Janusza Zbaraskiego i małżonkę jmp. Annę Matwijównę z Czetwertyńskich o nasłanie ludzi z Nie-mirowa, Bundurowgo do sioła Fastowiec i o poczynienie wiolencyi —manifestacya.

1574 d. 12 Julii Od ur. Magdaleny Dachnowićzówny Hry-horowej Hulewieżowej ur. Andrzejowi Sadowskiemu podsęd. ziem. bracław. wieczystej przedaźy za 150 kop. gr. litew. wsi Hrystanowka a teraz Huncza nazwanej, nad rzeką Sobem w pow. bracław. leżącej, cum attinentiis—po rusku oryginał.

1574 d. 10 Augusti. Listu napominalnego od urzędn. ziem-bracławskiego do ks. Janusza Zbaraskiego i małżonki jego Anny z Czet Wertyńskich z racy i przywłaszczenia dóbr ks. Czetwertyń-skich ojczystych w pow. bracław. Bobłowa, Bundurowa, Medwe-ży, Niemirowa, Sokulca, Fastowcow, Żywotowa, Sławow, Nosow-ców — kopja.

1580 d. 13 Octobr. in castro Bracłaviensi. P. Kondrata Ko-zara sędziego grodz, bracław. o zgorzenie przywilejów w zamku winnic, na Siedliszcza w województwie bracław. Oblin, Paszkowce, Sawran, Besidki,Karaczowce,Derenkowce,Koszyłowce, Oleszkowce, Urwiżywot, Charpaki nadanych i służących—manifestacya.

1580 d. 28 Octobr. Od p. Kropiwnickiego pisarza ziem. bracław, po uczynionej protestacyi na sejmie w Warszawie roku tegoż będąc, i do ksiąg Jkr. mci podanej o pogorzenie listów i przywilejów na Siedliszcze Żywotow i przysiółki, przyznanie tychże Siedliszcz ks. Januszowi Zbaraskiemu i małżonce jego Annie z Czetwertyńskich po przodkach ich zdawna należących i tejże manifestacyi—ręczny wyrok.

1584 die 2 Octobr.—z ksiąg ziemi bracław. Między p. Hnie-woszem Strzyżewskim wojskim winnic, powodem z jednej a jw. Kmitą Czarnobylskim wojew. smoleńs. pozwanym z drugiej strony do p. podkomorzego o rozgraniczenie gruntów Janiew-skich i Sniwodzkich niedaleko horodyszcza Janiewskiego i rozsądzenie wsi Postołowem nazwanój na tychże gruntach przez pozwanego osadzonej; między któremi graniczne znaki—począwszy od dębu Tyszkowego po jezioro, od jeziora do rzeki Bohu po wiąz od więzu po mogiłę od niej po jeziora, od jezior które na polu śniwodzkiem po Ośniki, od tych po Krutą dolinę, Kruta dolina wpadła w rzekę Sniwodę przeciwko Łysej góry, a po tamtej stronie uroczysko Bakowe pod rudkę Michajłowską, od. rudki po Czarny Szlak i za Holakami po Perkowską rudkę, aż do sosenki, od pięty uroczyszcza Iwankowej polanki idąc lasem do uroczyszcza Diakowej polanki, odtąd z lasu wyszedłszy w dąbrowę, a przez dąbrowę do uroczyszcza Siniczego lasku, idąc do uroczyszcza Gładkiej rudki do rzeki Bohu do starego młynisz-cza, przez dąbrowę do jabłoni werbią, przez dąbrowę do rudy Zołotuchy, u wierzch Zołotuchy do holakowskiej drogi, tąź idąc drogą aż do wierzchu lasku Krzywego do rzeczki Sosenki—i te znaki w dekrecie wyrażone, do sądów podkomor.—remissa.

1590 die 8 Januar. W ziemstwie winnic, z grodu tegoż sub acta 1589—3 Januarii wyjętego zapisu od p. Buszyńskiego i p. Bajbuzynej siostry tegoż na Siedliszcze Busza nazwane w wojew. braclaw. leżące jw. Janowi Zamoyskiemu kanclerzowi i hetmanowi koron, przyległe granicą z Kleszczowskimi i Oratowskimi grunty za 800 kop gr. lite w. przedaży—oblata.

Eodem anno et die ibidem. Zeznania zapisu wieczystej darowizny od p. Magdaleny Piasoczyńskiej podkom. braclaw. małżonkowi swemu na wszystkie dobra, jako to w ziemi wileńskiej na dwór i sioło Dubniki, w ziemi wołyńskiej w wojewódz. bracł. dobra Kamienohorskie, sioło stare i za rzeką Bohem sioło nowe od Pikowa z przysiółkami, także Żorniszcza, Pieszczane, Hołowa-czowce, Horodyszcza etc. z grodu włodzimir. wyjętego sub actu 1588 9 septembris—oblata.

Eodem anno 1 Februarii—z ksiąg bracław. Między p. Obo-deńskim sędzią ziem. bracław. powodem z jednej a jo. ks. Januszem Zbaraskim wojew. bracław. pozwanym z drugiej strony o wybicie z grutu Siedliszcza LillCOW powoda przez pozwanego ąpelacyi—dekret.

1594 d. 16 Junii w Lublinie. M. jmp. Piasoczyńskim podkom. bracław. powodem z jednej a jo. ks. Januszem Zbaraskim woj. bracłuw. pozwanym z drugiej strony o wybicie z gruntu Żor-niszczskiego nad rzeką Swaruczowką nazwaną powyżej horodyszcza przez pozwanego powoda, za co powodowi strona pozwana (ile do przysięgi niestała), aby gruntu pomienionegó ustąpiła i 3oo kop gr. litewsk. zapłaciła, przysądzali nakazuje —dekret.

1596 d. u Januar. W zam. winnic, z grodu tegoż sub actu 1595 Junii 30 wyjęta pewnych dóbr w wojew. bracł. leżących Bo-

huszy, Michałkowcow, Strelatyniec, Kołaszynki, Skaśzyniec, Gni-łejrudy i Biesiadki za sumę 200 kop gr. litew. od p. Hrehorego Olechnowicza Korotkiego ks. Januszowi Zbaraskiemu wojew* bracł. wieczystej przedaży — oblata.

Eodem anno et actu ibidem. Od tegoż temuż w wojewdz. temźe dóbr Siedliszcz nazwanych Tryizby, Michalewki, Szuruto-wa, Slipiatowa, Ładyźyna nad rzeką Sobem i Bohem z uroczysz-czem Woronowa Łuka, Kijowiec za sumę 400 kop gr. litew. wieczystej przedaży zapis.

1596    Octobr. 5 w grodzie wojew. braci. Arendy czopowego od jmp. Szaszkiewicza poborcy p. Slezce do wybirania zleconej z dóbr ks. Janusza Zbaraskiego wdy braci, miast Przyłukl, Pohre-biszcz z przysiółkami jako i ks. Hrehorego i Krzysztofa synów z dóbr klucza Nimirowskieyo kwitów po rusku pisanych (z wypłaconego czapowego wraz z kopią polską) — oblata.

1597    Junii 14 w grodzie winnic. M. ur. Petrykowskim powodem a ks. Januszem Zbaraskim pozwanym o zbiegłych poddanych z dóbr Antonowiec powoda do dóbr Pohrebiszcz pozwanego do trybunału koron, lubelskiego — apelacya.

Eodem anno 2 Julii w Lublinie. M. jmp. Piasoczynskim podk. a ks. Januszem Zbaraskim wojew. brach rozgraniczenia dóbr

Niemirowskich z Żorniszczami kompromisarskiego — dekret.

1597 Februar. w grodzie wojew. braci. Nomine ks. Hrehorego i Krzysztofa Zbaraskich przeciwko Konstantynu Konstan-tynowiczowi ks. Ostrogskiemu wojew. kijów, o zabranie i popalenie siana na gruncie Niemirowskim nad rzeką Bohem niedaleko sioła Nikiperowiec poddanych Łuki i Tiamernicy—cum visione ma-nifestacya.

Eodem an. Decembr. 18 w grodzie winnic. Między ks. Januszem Ostrogskim kaszt, krakow. powodem a ks. Januszem Zbaraskim wdą brach, pozwanym o zabranie miodu na dobrowolnej drodze u poddanego z strony powodowej przez stronę pozwą-ną jako i ułów z pszczołami półtorasta, do trybunału koron, lubelskiego apelacyi — dekret.

1599 Febr. 1 grodu brach Od p. Słupickiej sędz. grodz, bracł. przeciwko ks. Jurju i Krzysztofowi Januszowiczom Zbaraskim o pogonienie bobrów na rzece Berszadzi — manifestacya.

Eodem an. 30 Septemb. w grodzie winnic. Między dobrami Kopiowce i Rachnowa rozgraniczenia temi znaki: wziąwszy na tej stronie Sobu od lasku Bogusławca, kopiec pierwszy od drogi ko-szyłowskiej usypali, do tego kopca tąź drogą koszyłowską ku rzece Sobu przeciwko łuźka kopiec drugi, trzeci w łużeczku, od tego kopca przez rzekę Sob przeszedłszy ku rogu lasów kopiow-skich, u brzegu pod rogiem lasu kopiowskiego czwarty kopiec, i na dębie znak uczynili, a od tego przez drogę, która idzie z Ra-chnowa do Kopiowiec starodawny ponowili, a od tych kopców w las do jasienia wielkiego etc. kopce post. — oblata.

Eodem an. 15 Novembr. w grodzie winnic. Między p. Fe-dorem Koraczowskim powodem a ks. Jerzym i Krzysztofem Zbaraskimi o zbiegłych poddanych z Siniakowiec w pow. kamieniec, do Dziurzyniec w kluczu niemierowskim, na trybunał apelacyi — dekret.

1600    Januar. 1. Od ur. Hrehorego Bajbuzy pisarza gr. winnic, przeciwko ks. Jerzemu star. pińskiemu i Krzysztofowi Zbaraskim braci rodzonym o nasłanie sług i poddanych z sioła Sitkowiec na dworek manifestantis i poddanego kropiwnickiego po niedaleko sioła niźnej Kropiwnej o zbicie (z kopią pols.) w grodzie winnic. — manifestacya.

Eodem an. Julii 28 w grodzie winnic. M. ur. Olechnem Desz-kowskim powodem a ks. Jerzym star. pińskim i Krzysztofem Zbarazkimi pozwanymi o zbiegłych poddonych z dóbr Deszkowa do dóbr Niemirowa — apelacya.

Eodem an. 24 Novembr. Między ur. Wawrzeńcem Karsz-nickim powodem a ks. Januszem Zbarazkim wdą bracł. pozwanym o zbiegłych poddanych z sioła Werbki do miasta Przyłuki pozwanego, do trybunału lubelskiego apelacyi — dekret.

1601    Martii 29 w grodz, winnic. M. jmp. Łaszczową powódką a ks. Januszem ojcem, Jerzym i KrzysztofenFsynami Zbarazkimi pozwauymi, miasta Żywotowa z przysiółkami do niego na-leźącemi dziedzicami, o zbiegłych poddanych do tyahźe dóbr Żywotowa, na trybunał koron, lubelski apelacyi — dekret.

Eodem an. et die ibidem. M. p. Janem Goślickim powodem a ks. Jerzym i Krzysztdfem Zbarazkimi i Kaczauowskim dzierżawcą dóbr Niemirowa pozwanymi o zbiegi z dóbr Malcow-cow do Sorokotiażyniec na trybunał — apelacya.

Eodem an. 26 Aug. w grodzie winnic. Ur. Szandyrowskich. przeciwko Jerzemu i Krzysztofowi Zbarazkim o gwałtowne wybicie z gruntu Szandyrowskiego (z kopią pols.) — manifestacya.

Eodem an. 30 Octobr. w grodzie winnic. M. ks. Jerzym star. pińskim i Krzysztofem Zbarazkimi powodami a ks. Januszem Ostrogskim kaszt, krakow. dziedzicem i Stanisławem Jordanem dzierżawcą tetyowskim pozwanymi o grabież przez stronę pozwaną z strony powodowej poddanych na gruncie nazywającym się Hniłorudzkim, Kniażę] Krynicy — apelacya.

1602 Martii 2 w grodz, winnic. M. ur. Jabłonowskim po-wodem a ks. Jerzym star. pińskim i Krzysztofem Zbarazkimi dziedzicami a ur. Kaczanowskim jako dzierżawcą dóbr Niemiro-wa pozwanymi o zbiegłych poddanych z dóbr powoda Doł-fiowiec do dóbr pozwanych Jurkowiec do Niemirowa należących, na trybunał kor. lubel. — apelacya.

Eodem an. et. die ibidem. Ad reąuisitionem jo. ks. Janusza Zbarazkiego wdy bracł. w wieś Koszyłow z innemi sioły vigo-re przedaży wieczystej za 5,000 kop gr. litew. od ur. Demjana i Pawła Fedorowiczów Niemirzow (z kopją polską) — intromisya-

Eodem an. et die ibidem. M. ur. Aleksandrem Diakow-skim powodem a ks. Jerzym i Krzysztofem wojewodzicami braał. Zbarazkimi pozwanymi o zbiegi z sioła Ostołopowa z strouy powodowej do sioła Bohuszy w kluczu niemirowsldm strony pozwanej — apelacya.

Eodem an. 14 Juuii w grodzie winnic. Poborowego kwitu z miasta Przyłuki i wsiów 29 do niego należących i z miasta Po-hrebiśzcz ze wsiami i miasteczkiem in n-r27 naleźącemi; ks. Janusza Mikołajewicza Zbarazkiego wdy bracł. dóbr dziedzicznych — oblata.

Eodem an. 24 Junii ibidem. Także kwitu poborowego z dóbr miasta Niemirowa i wsiów 31, jakoteż i Żywotowa w roku 1599 osiadać zaczętego z wioskami n, ks. Jerzego sty pińskiego i Krzysztofa Zbarazkich dóbr dziedzicznych — oblata.

Eodem an. 18 Septembr. w Sołowiewcach a w grodzie winnic, an. eodem die 27 ejusdem —per oblatam podanego zapisu od p. Apolonii Góreckiej p. Kondratu Chrebtowiczowd bratu swemu wsi Chrystanowki nad rzeką Sobem w wojew. bracł. leżą-

cej z częścią lasu wielkiego Hoholewa i inszemi lasami Kudraw-cami etc. darowizny — oryginał.

Eodem an. 6 Octobr. w ziem. winnic, z grodu tegoż sub actu 1602 Novembr. 11—wyjętego zapisu wieczystej przedaży za sumę 4000 złp. Siedliszcz Zjałowym i Soroczyca nazwanych i inych, jako i rzek Torczy i Torczycy w rzekę Roś wpadających, od Hrehore-go Turkowskiego ks. Januszowi Zbaraskiemu wdzie bracł. star. krzemieniec. (z kopią polską) ekstraktu — oblata.

1604    Augusti 5 w Lublinie. M. ur. Stefanem Gulczewskim i uczesnikami dóbr wsi Koszyłowa powodami, a ks. Januszem Zbarazkim wdą bracł. star. krzemień, pozwanym o wybicie z gruntu koszyłowskiego przez pozwanego, do sądów podkomor-skich granicznych remissy — dekret.

1605    April. 21 w grodzie winnic. Od ucześników koszyłow-skich po p. Wincentego Łąbentę o pogonienie bobrów i o połowie ryb w rzece Sobu — relacya.

Eodem an. 20 Junii w grodzie winnic. Od ur. Maryi Kon-dratowny Kozarówny Stanisławowej Goliszewskiej ur. Kulczyckiemu i małżonce jego na części swych w siele Koszyłowie i Oleszkowcach i pół rzeki Soroki i Doszczki wieczystej darowizny (z kopją polską) —• oblata.

1606    Julii 14 w grodzie winnic. Ur. Kondrata Chrebtowi-cza Bohuryńskiego przeciwko ks. Jauuszowi Zbaraskiemu wdzie bracł. o nasłanie na grnnt ChryStanowski i o zbudowanie mostu na rzece Sobu i wywożenie drzewa z lasów chrystanow-skich — manifestacya.

Eodem an. 27 Aug. w Winnicy. Od p. Kondrata Chrebto-wicza Bohuryńskiego p. Piotrowi z Romanowa Swirskiemu wieczystej darowizny wsi Chrystanowki cum attinentiis — oryginał.

Eodem an. 20 Novebr. w grodzie winnic. Od p. Jarosza Czerniawskiego i małżonki jego w. Adamowi Hieronimu Sie-niawskiemu podcz. koron, wieczystej przedaży imienia Wierz-biczowa a teraz Granowa za 3,000 złp. cum attinentiis, ekstraktu (z kopją ruską i polskich 2) — oblata.

1607    Junii 9 w grodzie winnic. Ad reąuisitionem w. Sie-niawskiego podcz. koron, w części wsiów vigore zapisu od różnych ichm. Kublicza, Koszyłowa i Oleszkowiec w wojewódz.. braci, leżących (po rusku ekstraktów 2, kopii polskich 4) — intromisya.

Eedem an. 10 ejusdem, ibidem. Nomine p. Swirskiego przeciwko ks. Jerzemu i Krzysztofowi Zbaraskim o wybicie z gruntów Rachnowskiego, Chrystanowskiego, o wycięcie lasów, połowienie ryb — manifestacya.

Eodem an. 6 Septembr. ibidem. Od ur. Wawrzeńca Ju-szyńskiego i Fedory Bohdanowny Kozarewny Oblinskiego, małżonki jego, w. Adamowi Hieronimowi Sieniawskiemu podcz. koron, wieczystej przedaźy części w dobrach Koszyłowa, Olesz-kowiec, przez kontradykcyą (namienia), że ks. Janusz Zbaraski wda braci, miasteczko Kniażą Krynicę i drugie Deszczkę na gruncie koszyłowskim osadził, zbyć musieli; tamże i granicę namienia od Chrystanowki czyli Hunczy, Granowa, Kublicza etc.— oblata.

Eodem an. 16 Octobr. w grodzie winnic. Od ur. Iwana Przywałowskiego w. Adamowi Sieniawskiemu podcz. koron, w tymże Koszyłowie i Oleszkowcach części swych przedaża, (której ruskich ekstraktów 2 z kopjami polskiemi 3)—oblata.

Eodem an. 10 Decembr. ibidem. Wizyi woźnego w poka-zowaniu dóbr ks. Janusza Zbarazkiego, które za grunta Koszy-łowskie p. Sieniawskiemu przedano—zeznanie.

1608    d. 14 Junii. Świadectwa pp. Juszkowskich, Koprowskiego i Zytyńskiego o rozkopanie grobli i spalenie młyna hun-czańskiego w siole. Chrystanowce p. Piotra Swirskiego z namowy i nasłania ks. Jerzego sty pińskiego i Krzysztofa sty krzemienieckiego Zbarazkich (po rusku pisane 4).

1609    d. 20 Martii w Winnicy. Od ur. Kondrata Chrebto-wicza Bohuryńskiego wieczystego zapisu przedażnego za 3,000 kop. gr. litęw. dóbr Chrystanowki w woje w. bracław. leżących nad rzeką Sobem ur. Piotrowej Swirskiej służącego — oryginał..

Eodem an. 24 Maii w Lublinie. Między ks. Jerzym star. pińskim i solcalskim, Krzysztofem star. krzemienieckim Zbaraz-kimi bracią z jednej a p. Piotrową Swirską z drugiej strony in-tercyzy, którą strony przyjaciół lokować dla postanowienia granic i uspokojenia krzywd mieli między dobrami Rachnowskiemi Juszyńskiemi i inszemi—(po rusku) oryginał.

Eodem an. 4 Aug. w Sokalu Zapisu ręcznego od ks. Jerzego pińskiego i sokal. Krzysztofa krzemieniec. starostów Zbarazkich braci p. Iwanowi Mikulińskiemu na sumę 20,000 złp., której vigore wzięcia sumy, zastawą, dobra stare i nowe miasto ŻywotOW z przysiółkami do nich należącemi wypuszczają, z tym warunkiem, jeśliby te dobra odeszli, albo prawem odsądzone były, bez żadnej kontradykcyi sumę oddać powinni—oryginał.

Hoc loco inwentarz tychże dóbr, w którym wyraża wieś Hołotki na własnym gruncie żywotowskim, przez Tatarów spustoszone, in vim melloracyą deklarują.

Eodem an. 10 Novemb. w winnic, grodzie. Zapisu wieczystej przedaży od ichm. pp. Wincentego i Maruszy małżonki jego Łabentow ur. Piotrowi Swirskiemu na dobra miasteczko Rachnow służącego—kopja.

1610 d. 23 Martii w grodzie winnic. Między p. Tychonem Szaszkiewiczem podkom. bracław. powodem z jednój aks. Jerzym i Krzysztofem Zbarazkimi pozwanymi z drugiej strony o zbiegłych poddanych doNiemirowa z Wyszkowlec, na trybunał lubel.— apelacya.

Eodem an. 26 Martii. w grodzie winnic. Od p. Kopczyńskich w. Adamowi Sieniawskiemu części swych w Koszyłowie za 700 złp. wieczystej przedaży—oblata.

1613 die lo Septembr. w grodzie winnic. Od w. Jadwigi i-v. Swirskiej 2-v. Odrzy wolskiej po ks. Jerzego kraj czego koron, i Krzysztofa sty krzemieniec. o porąbanie mostu na rzece Hun-czy do Chrystanowki należącego i o najazd i dezolacyą budy na gruncie Rachnowskim—relacya.

Eodem an. 29 Octobr. w grodzie winnic. W. Odrzywol-skich przeciwko ks. Zbarazkim o najechanie na grunt Berezową Łukę i osadzenie słobody—manifestacya.

1615 d. 20 Martii. Od ur. Józefa Kublickiego ur. Maciejowi Kublickiemu synowi swemu wieczystej darowizny części swej w Kubliczu—oryginał.

1615    die 15 Septembr. w grodzie winnic. Obwieszczenia woźnego w sprawie pp. Szaszkiewiczów do sądowych ziem. bracław-go, aby według dekretu trybunał, do Komajgrodll na rozgraniczenie wyjechali— rekwizycya.

Eodem an. 2 Octobr. ibidem. Od ur. Odrzywolskich po jw. Adama Hieronima Sieniawskiego krajcz. koron, pozwów 5: pierwszy o wybicie z gruntu do Chrystanowki alias Huńczy należącego uroczyszczem nazwanego Sucha Dolina, która w rzekę Hunczę wpada, drugi o spustoszenie młyna na tejże rzece, trzeci o pobicie ludzi, czwarty o postanowienie szubienic na gruncie chrysta-nowskim, piąty o pooranie niw—relacya.

Eodem an. 30 Decembr. z grodu winnic Między temiź na trybunał o pograbienie siana na gruncie Hajsyńskim nawozów 300 u poddanego pp. Odrzywolskich i o wybiciu z gruntu, dwóch apelacyi—ekstrakty.

1616    d. 20 Novembr. w grodzie winnic. Imieniem w. Tomasza Zamoyskiego sty knyszyńskiego w zachodzących różnicach między dobrami nad rzeką Rusawą niżej Komargroda sytuo-wanemi z jednej strony, tegoż sty knyszyńskiego a z drugiej w. Tychona podkom., Mikołaja chorążego—bracławskich i Fedora Szaszkiewiczów z wypadłego dekretu trybunał, na rozgraniczenie tychże dóbr, a że wyznaczeni oficyaliści nie zjechali—protestacya.

Eodem an. 24 Nov. ibidem. Od p. Jaroszowej Czerniawskiej jw. Adamowi Hieronimowi Sieniawskiemu podcz. koron, na połowę Wierzbiczowa alias Granowa miasta w sumie 400 kop gr. litew. wieczystej przedaży—zapis.

1618 d. 2 Aprilis w Winnicy. Od ur. Włodzimierza Miku-lińskiego zapisu wlewkowego siostrze swej ks. Stefanowej Cze-twertyńskiej podkom. bracław. w summie 3,333 i gr. 10 części swoje dóbr Żywotowskich wypuszcza, cujus oblata w grodzie tymże 1621 Febr. 18—ekstrakt.

1619 Julii 29, w Żywotowie. Od ks. Anny z Mikulińskich Stefanowej Czetwertyńskiej podkom. bracław. ostatniej dyspo-zycyi testamentem uczynionej, którym synowi swemu z Jarmoliń-skim spłodzonemu 4,000 zapisuje, 10,000 złp. od braci swoich na dobrach Żywotowskich zapicane ks. małżonkowi swemu lub potomkowi, którego porodzić miała, lokowała—oryginał.

Eodem an. 17 Decembr. w grodzie winnic. Od pp. Szaszkie-wiczów przeciwko p. Kopijowskiej o spalenie bud Tymonow-skich—protestacya.

1621    Martii 30 w Winnicy. Od p. Stanisławą Krąkowskiego ks. Stepanowi Czetwertyńslciemu, z sumy zaciągnionej 4,000 na wykupno z niewoli pogańskiej Mikulińsldego a z dóbr Suprunowa zastawą trzymającego, danego kwitu—oblata.

1622    Januar. 15. Zapis na 100 złp. od p. Sabarowskiej monastyrowi czerniczeskiemu w Winnicy będącemu, a na części wsi Sabarowa lokowanych an. eodem 9 Martii w gród. winnic.

1023 d. 1 Junii w Winnicy. Od p. Tychona Bułajewskiego ks. Fedorowi Czetwertyńskiemu donacyi części Kopijowskich i Chodorowskich—oryginał.

1624 Maii 9 w grodzie winnic. Od ks. Fedora Czetwertyń-skiego i Maruszy z Mikulińskich małżonki jego po jw. Sieniaw-skich o grabież poddanych Kniażej Krynicy—relacya.

Eodem an. 30 Septembr. in castro Winnic. W sprawie ucześników Kopijowskich przeciwko jw. Sieniawskim o przywłaszczenie gruntów Kitajgrodzkich—relacya.

1628    Januar. 24. w ziem. winnic. Z grodu tegoż sub actu 1620 d. 5 Maii wyjęta pewnych dóbr w wojew. bracław. Siedliszcza Kośnicy, Siedliszcza Kosniczki, Siedliszcza Kamienicy, Siedliszcza Koźmina, siedl. Pustej, siedl. Hruszki i Kiserniaku cun attinentiis aż w połowie rzeki Dniestra, wieczystej przedaźy za 30,000 złp. przez ur. Ostafia Szaszkiewicza ks. Stefanowi Czetwertyńskiemu podkom. bracław.—oblata.

1629    Junii 15 w grodzie winnic. Ks. Fedora Czetwertyń-skiego atestacya, iż według uchwały należące podymne dóbr sło-body Kamienohorki z dymów 154, dóbr wsi starej Kopijowki z dym. 24, w Todorowce wiosce dym. 22, w Kitajgrodzie dym. ²7> zupełnie wypłacił.

1629    Junii 18 ibidem. Jw* Zamoyskiej podkoniusz. koron, przeciwko ks. podkom. bracław. i sądowym ziem. winnic, o przywłaszczeni e gruntu, granicząc od dóbr Krasnego i Szpikowa—ma-nifestacya.

1630    d. 30 Decembr. w grodzie krzemieniec. Od p. Swir-skiego ks. Czetwertyńskiemu podkom. bracław. za dobra w województwie bracław. leżące, miasteczko Rachny, Hiinczo czyli Chry-stanow i za dobra Koszyłowskie i Oleszkowskie wieczystej przeda-ży, z sumy odebranej 19,000 złp. 1—kwit.

Od ks. pódkom. bracław. przeciwko p. Swirskiemu o niewy-danie przywilejów i różnych dokumentów na też dobra prze-dażne—manifestacya.

1631. d. 28 Augusti w gr. żytomir. Wieczystej przedaży gruntów Koszyłowskich za 5,000 złp. od ks. Stefana Czetwertyń-skiego podkom. bracław. jw. Stefanowej Chmieleckiej wojew. kijowskiej jako i słobody Korytnej przedanie, oprócz jednak samego szczególnego grunciku, Siedliszcza i lasu Koszyłowa do gruntu Rachnowskiego przyległego, t. j. między rzeką Soroką a rzeką Sobęm, ten dla siebie do dóbr rachnowskich ekscypuje— ekstrakt.

9*

Źródła dziejowe.—Tom XX.

Taryfa podymnego

WBITW^ BRAOŁAWSKKOO.

16 29.

Regestr podymnego konstytucy% sejmu generał. Warsz. 1629 uchwalonego.

WYCIĄG.

(Z dymu po \ zlot.)

Posiadacze.

Ks. jm. pan krakowski.

Jmp. Semen Bajbuza. Stanisław Faszczewski.

Kilian z Romanowa Swirski. Adam Humiecki z dóbr Jkrm. Krzysztof Kozłowski.

Stanisław Skorkowski. i Michał Wązłowski.

Bohdan Juszkowski.

Jan Bubnowski.

Wasyli Juszkowski.

Iw. Buszyński i Juszkowski. Kilian z Romanowa Swirski.

Majętności.

BliCZak mko dym. 109.

Rajgród mko dym. 194. Paniowka dym. 77.

Chrystynow dym. 121. Jastrzębińce dym. 42.

Dziunkow cz. dym. 5.

losypowka mko cz. dym. 30. Kopijowka.

Todorowka dym. 23 razem.

Lewucha mko dzierż, dym. 228. Kopijowce cz. dym. 10.

cz. dym. 7.

mko?

Lulińce dym. 53.

Mikołaj Obodeński.

Ks. jmp. krakowski.

Jerzy Curkowski z Curk. Tatiana z Curk. Karkazonowna. Matwej Czarnota.

Maciej Bułajewski.

Waleryan Michałowski.

Adam Wilga.

Filip Szandyrowski.

Ks. Karol Korecki kaszt. woł.

Regina Oleksiowa i Mikołaj Snitowski.

Daniel Boruchowski.

Oleksy (od dym. służ.)

Fedor Buszyński.

Szymon Modzielowski.

Nikifor Komar.

Jan Kocz (sługa ks. Zasł.) Paweł Szczurowski.

Ks. Dominik Zasławski.

Jan Lipski.

Iwan Niemira.

Kosłowscy.

Walenty Pracki.

Jerzy Schowrotka.

Daniel Lipski.

Helena Macharzyńska.

Stepan Cerkies (sługa ks. Zasł.) Konstanty Karpowski.

Pisarz ziem. bracł.

Ostafi Szaszkiewicz.

Ks. Dominik Zasławski.

Rudowce cz. dym. 6.

Czahow dym. 12.

Buszyńce cz. dym. 1.

Sieliszcze mko dym. 1. Strzelczyńce cz. dym, 5. Buchnowce dym. 12.

? dzierż, dym. 7.

Łużna (pod Pików.) dym. 15. Mączyńce dzierż, dym. 23. Niemierzyńce dzierż, dym. 6. Kosłowce dym. 9.

Chomutyńce (pod Pików.) d. 14. Wojtowce dym. 41.

Luźna dzierż, cz. dym. 3.

Rogińce dzierż, dym. ió. Lewoszowka dym. 18.

Kutyszcza dzierż, dym. 12.

Bortniki mko \ dym. 88. mko \ dym. 41.

Pod Pikowem dym. 9.

Pików m. dym. 429.

Hlińsk mko dym. 176.

Demidowce.

Lidawa dym. 163 razem.

Mańkowka mko dym. 204. Demidowce cz. dym. 41.

cz. dym. 2.

Josipowka mko \ dzierż, dym. 25. Wojtowce cz. dym. 10.

Holaki dym. 84.

Krasny Staw now. osad. dym. 69.

Trosteniec cz.

Szandyrow cz. dym. 28 razem. Babin m. dym. 603.

Pietniczany cz. dym. 1.

Tom. Zamojski podkancl. kor. Ks. Fedor Czetwertyński. Hrehory Roskowski.

Zofia Kawecka.

Jan Dzik z maj. podkan. kor. Jan Rzeszotarski.

Stepan Czarnecki.

Jmp. wda bracł.

Wojciech Przy borowski.

Ks. Kar. Korecki kaszt. woł. Kiryk Przekładowski.

Filon Niemiera wójt kaln. Łukasz Guzelfi.

Kucharski.

Ks. jmp. wołyński.

Cześnik bracławski.

Łukasz Guzelphi.

Ks. jmp. wołyński.

Semen Gerełucha.

Wasyl, Bohd. i Sew. Oratows. Adam Łaźniewski.

Iwan i Hrehory Juszkowscy. Wasyl i Iwan Komarowie.

Michał Zaleski.

Fedora Duszyńska.

Remian Gorczyński.

Aleksan. i Jan Komarowie. Ks. jmp. krakowski.

Ks. jmp. wołyński.

Wojciech Chomętowski.

Ks. jmp. krakowski.

Mornisz.

Ściana alia s Jangród dym. 208. Kopylińce mko 322.

Pietniczany cz. dym. 3.

Strzyźawka dym. 276.

Stary Ziałow dym. 59.

Skurzyńce Jkrm. dym. 23.

Tiutkl zastaw dym. 35.

Czerniawka mko dzierż, dym. 323. Jangrod wł. słob. dym. 4.

Lityn m. Jkrm. dym. 163. Miodowka.

Kozińce dym. 47 razem.

Stary Kainik m. dym. 654. Tałałajewka dym. 37.

Dąbrowińce dzierż, dym. 14. Pliskow dzierż, dym. 120.

Sutyska cz.

Szerszniow.

Borsków dym. 65 razem.

Nowy Kainik m. dym. 504. młyny w jego dobrach (?) d. 16. Lulince dzier. (pod Pików) d. 24, Cybulów m. dym. 416.

Sobolowka mko dzierż, dym. 264. Oratów m. dym. 319.

Szepilowka dzierż, (p. Pik.) d. 22. Juszkowce mko dym. 138. Majanow cz.

Sutyska cz. dym. 62 razem. Michałowka cz. dym. 12.

cz. dym. 4.

Zabokrzycz dzierż, dym. 54. Majanów dym. 61.

Berszadź m. dym. 275.

Hubin mko dym. 190.

Chomenki dzierż, dym. 31.

Biłki (pod Daszow.) dym. 208. Juszkowce dzierż, dym. 49.

Ks. jmp. krakowski.

Mikołaj Klonowski.

Krzysztof Kozłowski. Szczęsny Niedziałkowski. Stefan Kierdynowicz Dźusa z Lachowa.

Chorążyna kor.

Jan Kucharski.

Dymitr Bosy.

Mikołaj Koźuchowski. Konstanty Deszkowski. Mikołaj Rokicki.

Ks. jmp. krakowski.

Ks. Dominik z Ostroga.

Fedor Zytkiewicz.

Kasper Krupka.

Bohdan Kunicki.

i Jan Sokołowski.

Ławrenty Stepanowicz.

Ks. Domin, na Ostrogu. Maciej Przeradowski. Tyszkiewicz sta żyt.

Iwana Bratkows. potomk. Aleksander Komar.

Józef Zahorski.

Bohdan Łasko skarb, bracł.

Pisarz ziem. Winnicki.

Ks. jmp. krakowski.

Mikołaj Karkazan.

Komornik gran.

Krysztofowka dym. 47.

Kuźmińce cz. dym. 52.

Kozłówka słob. dym. 28. Pilichowka dzierż, dym. 44. Witwińce dym. 44.

Grodek m. dym. 513.

Woroszyłowka mko. lano W cz. dym. 56 razem.

Ohyjowka cz.

Stepanowka dym. 27 razem. Cybulów mko dym. służ. 40. Deszkowce CZ. dym. 8. Strzeiczyńce cz. dzierż, dym. 4.

Zawadówka mko dym. 159.

Lipowiec Stary m.

Nowy m. d. 1,100 raz. Szandyrów maj. żony cz. dym. 53.

Pietniczany cz. dym. 5.

Wojtowce maj. żony dym. 16.

KopijOWCe cz. dym. 30.

Zwioski dzierż, dym. 45.

ZOZOW mko dym. 240.

Horodnica zast. dym. 83.

Ziałow cz. dym. 34.

Rachnowka dym. 14.

Szersznie cz. dym. 4.

Kobyłeckie dzierż, dym. 31. Woronowica.

Stepanowka dym, 60 razem.

Czerinkow.

Rowiec dym. 127 razem.

Badowka m. dym. 522.

Dymidowce cz. dym 1.

Osiowka mko dzierż, dym. 80.

Adam Kalinowski sta bracł. Podstoli bracławski.

Podkanclerzy kor.

Ks. Dominik z Ostroga.

Ks. jmp. krakowski.

Marusza Soszeńska.

Anna Ordyczowa.

Ks. jmp. krakowski.

Roman Mikuliński.

Anna z Mikulin. Buszkowska Ks. jmp. krakowski.

Jan Czerlenkowski.

Ks. jmp. krakowski.

Halszka Kalinow. stcina kam. Podcz. bracławski.

Aleksander Bołharyn.

Ks. Domin, na Ostrogu. Stefan Bajbuza.

Wojski bracławski.

Kalinowska.

Starosta bracławski. Hordij Żytyński.

Ks. Fedor Czetwertyński.

Szczurowce dym. 59. Szandyrów cz.

Trosteniec cz.

Słobodka dym. 37 razem. Czerniowce m. dym. 894.

Nowy Zasław mko dym. 386. Sokoiec mko.

Kuźmińce dym. 341 razem.

Bułajewka dzierż, dym. 45.

Ordyczowka nazw. Berihorod dzierż, dym. 10.

Uście Berszadzi mko dym. 120. Mikulińce cz.

Nowosieiica.

Borkow cz. dym. 196.

Mikulińce cz.

Borków cz. dym. 27 razem.

Bałanówka mko dym. 361. Hordyowka mko dym. 304. Dzwierczyńce dym. 35. Nosowce cz. dym. 72. iurkowce dym. 26.

Cima mko dym. 136. Bernaszowka dym. 46. Sabarow dym. 17,

Kolibańce dym. 9.

Nowy Ostroźek mko dym. 452. Mieinikowce włas. dym. 1. Szandyrów cz.

Trosteniec cz. dymjóg razem. Huiowce m. dym. 712. Pisarzowka dym. 22.

Radawka dym. 44.

Michałowka cz. dym. 51. Witawa cz.

Majanów cz.

Sutyska cz. dym. 57 razem. S.tkowce dzierż, dym. 102.

Starasta bracławski.

Hrehory Strzelnicki.

Iwan Kożuchowski. Zabokrzycka.

Daniłowiczowa.

Ks. jmp. krakowski. Podkanclerzy kor.

Ks. Dominik na Ostrogu. Podkanclerzy kor.

Ks. Dominik na Ostrogu. Podkanclerzyna kor.

Ks. Dominik na Ostrogu. Podkanclerzy kor.

Ks. jmp. krakowski.

Marcin Woliński. Podkanclerzyna.

Ks. jmp. krakowski.

Starosta bracławski. Podkanclerzy kor.

Ks. jmp. krakowski.

Jarosz Raszkowski.

Ks. jmp. krakowski.

Ks. Dominik na Ostrogu. Podkanclerzyna kor.

Ks. jmp. krakowski.

Marek Komorowski. Podkanclerzyna kor.

Starosta bracławski.

Stanisław Zacwilichowski.

Ks. jmp. krakowski.

Olena Terlecka Ławrynowa Kożuchowska.

Marusza Pełczyna.

Dymitr Jaroszyński.

Stepan Chmielecki.

Wasylowka cz. dym. 48.

Strzelniki (p. Krasn.) dzier. d. 27.

?

? dym. 7.

Stanisławów mko dym. 445. Zbaraż mko dym. 465.

Śledzie (w trak. Krasnick.) d. 66. Nowostawek słb. dym. 12. Buszyńce dym. 55.

Rajkowce słb. dym. 13.

Krasne stare m. dym. 553. Bohdanowka (pod Pików.) dym. 60. Sadkowce dym. 34.

Kataszyn słb. dym. 31. Kirnasowka dym. 371.

Łopatyńce (pod Krasn.) dym. 17.

Niemierow i sioła jego dym. 2,294.

Białousowka dym. 80.

Strzyźowka nowa słb. dym. 200. Meruńce dym. 30.

Baszów m. dym. 536.

Biało we maj. żony dym. 3. Bubnowka dym. 123.

Paryjowka dym. 27.

Rohozna m. dym. 321.

Kniaźa Krynica mko dym. 248. Zaliwajszczyzna dzierż, dym. 14. Silnica mko dym. 49. Czerepaszyńce dym. 106. Zacwilichowka słb. dym. 46. Ładyźyn m. i sioła dym. 1,294.

Kożuchowka dym. 11.

Ohijowka cz. dym. 9.

Jaroszyńce dym. 16.

Bałabanówka mko.

Łukaszów dym. 1,006 razem.

Starościna kamieniecka. | Iwanka. Sokołówka dym. 684 razem.
Podkanclerzyna kor. Ks. Dominik na Ostrogu. | Szpików dym. 174. Marynki dym. 16.

Ks. Stefan Czetwertyński podkomorzy bracław.

Żywotów m. dym. 1,689.

Komargród słb. dym. 300. Kamienica mko dym. 100.

Rosowka dym. 50.

Kosnica mko nowoos. dym. 40. Markowka dym. 50.

Kitajgród mko dym. 94. Tymonowa wysznia mko dym. 152.

Starosta bracławski. | Macocha dym. 151.
Podkanclerzyna. | Stojany dym. 56, Onopkowce dym. 19.
Aleksander Kruszelnicki. | Nosowce. Michałkowce dym. 110 razem.
Marusza Bodzękowa. Aleksander Żyrawski. | Michałkowka cz. 10. Kunka dzierż, dym. 40.
Starosta bracławski. | Sannik dym. 39. Orłowka (p. Czerepaszyń) dym. 6»
Ks. podkomorzy bracławski. Starosta bracławski. Wąsy li Kunicki. Ks. jmp. krakowski. | Nowa Czetwertnia m. dym. 340. Chwedkowka dym. 82. Kapusczany dym 47. Przyłuka m. i sioła dym. 1,456.

Podkanclerzy kor.

Starosta bracławski.

Noskowce dym. 110.

Trosteniec dym. 50.

Hackowce Wielkie dym. 48. Adamgród m. dym. 765.

Junaki dym. 26.

Starościna kamieniecka. | Mańkowka m. dym. 949. Woronne mko słob. dym. 103.

r. 1629    wojew

Jm. pani podkancl. kor. Starosta bracławski.

Jan Sokołowski.

Aleksander Kruszelnicki.

Starosta bracławski.

Podkanclerzy kor. Podkanclerzyna kor.

Starosta bracławski.

Starościna kamieniecka.

Ks. podkomorzy bracł. Podkanclerzyna kor.

Podczaszy kor.

Ks. jmp. krakowski.

Starosta bracławski.

Podkanclerzyna koron.

Starosta bracławski.

Ostafia Hlibkowa.

Eliasz Kleszczowslci.

Konstanty Bajbuza.

Starosta bracławski.

. BRACŁAWSK1E.

Ułyha dym. 72.

Łuka dym. 80.

Kunicze mko dym. 195.

Josipowka (gr. Kublic) cz. dym 1. Nosowce (słuźałe mł.) dym. 9.

Nesterwar m. alias Tulczyn dym 751.

Tomaszpol m. dym 409. Rachnowce Napolne dym. 54.

Żurawlowka dym. 26. Kryszczyńce dym. 34. Zacharyaszowka dym. 22.

Buki m. dym. 317.

Mytki nowoos. dym. 20.

Nowy Kamieniec m. dym. 704. Skazińce dym. 21.

Kublicz m. 545.

Węźne mko dym. 107.

Wojtowce mko dym. 453. Bracław m.Jkrm. dym. 596.

Iwanińce dym. 15.

Kozińce mko alias Kozuhrybty dym. 271.

Juszkowce cz. dym 1.

Sokolińce

Tywrów

Łubianiec dym. 132 razem.

Kropiwna Wyszna Mielnikowce dym. 174 razem.

Sławgrod m. dym. 39Ó. Jankowce dym. i5.

*37

WOJEW. RH A CŁA WSK1E.

I38

Podkanclerzyna kor.

Wojewoda bracławski.

Ks. jmp. krakowski.

Starosta bracławski.

Jan Rosowski.

Ks. jmp. krakowski. Podstarości Winnicki.

Marcin Wojstembski.

Starosta bracławski.

Stef. Kopczyński z małż.

Jana Ohyja Tyszkiew. potomk.

W asy 1 Kleszczo wski rot m. Jkr m. Wojewoda bracławski.

Jan Piłka.

Starosta bracławski.

Hrehory Czeczel.

Starosta bracławski.

Miecznik bracławski.

Wojewoda bracławski.

Podkanclerzyna kor.

Ksdz. Marcin Załęski rekt. win, Jarosz Zabokrzycki.

Stefan Chmielecki. Podkanclerzyna kom.

Starosta bracławski.

Ostafi Deszkowski. Podkanclerzy kor.

Ksdz Andrzej Zatorski pleban czernowiecki.

Marc. Kalinowski pkom. podoi. Starosta bracł, Ad.Kalinowski.

r. 1629

Nowe Krasne m. dym. 290. Lityn—stara wieś dym. 156. Pohrebyszcze m. i włość d. 7,514. Michałkowce dym. 19.

Rosówka słb. mko dym. 33. Samhorodek mko dym. 682. Woronowica cz. dym. 21. Pietniczany cz. dym. 5.

Batoh mko dym. 132.

Dymidowce cz. dym. 11.

dym. 12.

Dzwonycha

Tywrow dym. 174 razem.

Woniaczyn dym. 62.

Nowosielica (do Lityna), dym. 17

Musżurow słb. dzier. dym. 172.

Uście Trosteńca mko dym. 65. Czeczelówka cz. dym. 2. Chołodowka dym. 54. Worobijowce dym. 45.

Ilkowce (do Litynia) dym. 42. Pułtowce (do Litynia) dym. 84. Czortkow (do Litynia) dym. 25. Łuka dym. 85.

Piaseczyn 4 dym. 165.

Pietniczany cz. dym. 3.

Nowy Międzyboż mko dierż. d. 271 Iwanowce dym. 94.

Winnica m. Jkrm. dym. 787. Deszkowce cz. dym. 5.

Busza m. dym. 360.

Kosy dym. 51.

Umań Vs m. dym. 362.

²A dym. 705.

Horodeckie mko dym. 123. Babany cz. mko dym. 108.

Fedor Łasko.

Podkomorzy podolski. Potocki kaszt, kamieniecki.

Jan Nahujowski.

Józef Buszyński.

Starosta bracławski. Kordyszowie—z młynów. Andrzej Miranowski. Starosta braci, i winn.

Jan Odrzywolski. Miecznik wdstwa braci.

Chmielecki z maj. Jana Czer-lenkows. pod j. opieką Jmp. kamieniecki.

Starosta bracławski.

Stolnik wdztwa braci.

Podsędek bracławski.

Iwan i Hreh. Jackowscy—z mi. Ks. jmp. wołyński.

Jmp. Krakowski.

Marten Grabski

Ks. Fedor Czetwertyński.

Borysowka

Buszyńce cz. dym. 32 razem. Babany cz. mko dym. 116.

Bracław m. Jkrm. dym. 813.

Nowy Potok mko dym. 165. Pietniczany cz. dzierż, dym. 4. Paszówka słb. dzierż, dym. 20. Medwedka dym. 26.

Hlinianiec dym. 2.

Żerdeniowka cz. dym. 4.

Chyżyńce dym. no.

Wiszenki dym. 16.

Czeszyn (do Winn.) dym. 16. Hajsyn mko Jkrm. dym. 137. Krasnohorka mko słb. dym. 120. Borskow Witawa

Sutyska dym. 60 razem. Czerlenków mko dym. 94.

Nowosielica (do Braiłowa) d. 21. Sałasze dym. 100.

Miziakow dzierż, dym. 262.

Kleszczów

Pilawa dym. 215 razem.

Komorów dym. 461.

Jackowce cz. dym i.

Braiłowka dym. 25 Kamienicą słb. dym. 14.

Rachnow

Dziunkow

Stawy

Kopijowka

Todorowka

Kitajgrod

Karnienohorkasłb.dym. 227 razem.

Mikołaj Napadowski.

Floryan Potocki z maj. p.Mie-leszka rotm. Jkrm.

Semen i Ławryn Czeczelowie. Mikołaj Krasnosielski.

Roman i Tychon Mormyłowie. Piotr Szulgienia.

Prokop Popiel z cor, Walicką. Dymitr Krasnosielski.

Hrehory i Iwan Jackowscy. Jakób Tilkowski.

Uczestnicy wsi.

Bohdan Krasnosielski.

Fedor Napadowski.

Iwan Juszkowski.

Iwan Tałałaj.

Mikołaj Czerniawski.

Jan Grocholski.

Jan Diakowski.

Semen Diakowski.

Stepan i Jerzy Juszkowscy. Jak. Piasoczyński cześn. braci. Reg. Bajbuzianka Bruslińska. Michał Baj buza.

Marusza z Czerlenkowskich Krasnosielska.

Anna Sułkowska pczasz. braci. Aleksander Mikuliński.

Oszytków dzierż, dym. 50. Ziatkowce dym. 196.

Czeczelówka cz. dym. 35. Michałówka cz. dym. 4. Żerdeniowka cz. dym. 6.

Skibińce dzierż, dym. 48.

?    dym. 2.

Oczeretna dzierż, dym. 60. Jackowce Małe cz. dym. 2.

Koszów dzierż, mko dym. 2,071.

Michałówka

WasySowka dym. 11 razem. Krasneńkie

Wasylowka Mała dym. 89 razem.

Oleniow dzierż, dym. 13.

Pietniczany cz. dym. 3.

Juszkowce cz. alias Sabrówka cz. dym. 20.

Andrusiowka dzierż, dym. 63. Burkowce dzierż, dym. 22.

Ostołopów cz.

Pietniczany cz. d}^m. 12 razem. (Ostcł i Piętn.) cz. dym. 12. Sabarowka cz. dym. 44. Kosakówka słb. dym. ló. Ostapkowce dym. 63-Buszyńce cz.

Niżna Kropiwna cz. dym. 165 raz. Krzykowce dym. 160.

Perpurowce dym. 20.

Poczapińce

Roh dym. 128 razem.

Deszkowce cz. dym. 29.

Wasilowka

Krasne dym. 88 razem.

Jangrod słb. dym. 5.

Stepanówka słb. dym. 10.

Czeczelówka

Kuszczyńce dym. 21 razem.

Bochenniki

Czerlenkow cz. dym. 13 razem.

Oeszka mko dym. 191.

Siwokowce dym. 8.

Bukowce cz. dzierż, dym. 22.

Kuna m.

Krasnopol słb. dym. 636 razem.. Deszkowce cz. dym. 36.

Obodne

Jackowce dym. 89 razem.

Hliniańce

Kordyszowka dym. 77 razem.

Buszyńce cz. dym. 6.

Ilińce m.

USanowka przysł. dym.620 razem. Rlldowce cz. dym. 8.

Wasilowka cz.

Michałówka cz. dym. 8 razem. Wasylowka cz. dym. 10.

Strzelczyńce cz. dym. 9.

Miehałówka cz. dym. 3. Wyszkowka cz.

Michałowce cz, dym. 70 razem..

Strzelczyńce cz. dym. 4.

Iwan Deszkowski.

Wasyl Krasnosielski.

Dmitr Krasnosielski.

Remian Gorczyński i Hreh. Czeczel.

Hrehory Czeczel.

Jan Czerlenkowski.

Fedor Pandur.

Michał Deszkowski.

Kiryk Mączyński.

Wąsy li Rohoziński.

Mikołaj Deszkowski.

Wasyl* Obodyński.

Wąsy li Kordy sz z synowcem. Kordyszowa.

Józef Obodeński i potomk.

Gabryela Obodeński ego. Matyasz i Jerzy Buszyńscy.

Dmitr Krasnosielski.

Mikołaj Dymski.

Jerzy Kaznowski i Hrehory Hawratyński.

Jan Ohej Tyszkiewicz, (pot.br.).

Fedor Komar.

Bohdan Komar.

Łowczy braclciwski.

Wasyli Juszkowski.

Bohdan Juszkowski.

Rohoziński z maj. Mieleszkowej. Katarzyna Szaszkiewiczowa.

Iwan Hrehorowski.

Andrzej Szamlicki i p. Marcin Czarnowołoki.

Sędzia ziemski bracławski.

Paweł Paszkiewicz.

Jmp. krakowski. FilonDmitrowiczKrasnosielski.

Katarz. Zabokrzycka.

Marusza Rokicka.

Regina Oleksiowa.

Aleksander Pastołowski.

Aleksander Komar.

Maciej Zakrzewski z małż. Wojski winnicki.

Cześnik wdztwa bracł.

Halszka Zaleska z synami.

Tomasz Stradonowski. Stanisław Krzybakowski.

Cześnik bracławTski.

Strzelczyńce cz. dym. 9. Fietniczany cz. dym. 87. Juszkowce Stare cz. dym. 50.

cz. dym. 39.

Łuka

Omietyńce dym. 213 razem.

Wyszkowce mko dym. 116. Tymonowka mko d. 206.

Wasylówka cz. dym. 1.

cz.dym. 11.

Sruśiińce dym. 129.

Kochangród dym. 129 razem.

Paszkówka słb. dzierż, dym. 3. Terliea mko dym. 281. Oczeretna słb. dym. 32.

Torkow cz.

Kuźmińce cz. dym. 73 razem.

Torków cz. dym. 24.

Czahów mko dzierż, d. 190.

Rudawce alias Buszyńce cz. dym 1.

Dziunków cz. dym. 60. Sołowiówka dym. 17. Jakuszyńce dym. 151. Jaroszowka dym. 40.

Woronowica

Soroczyn dym. 96 razem.

Majanów cz. dym. 34.

Kozanka dzierż, dym. 43.

Żorniszcze m.

Piaseczyn dym. 977 razem.

Anastazya Sośnicka.

Maciej Przekładowski.

Marek Komorowski.

Jan Bratkowski.

Jmp. krakowski.

Chorążyna koronna.

Adam Wilg a.

Wojewoda bracławski.

Ks. Domin, na Ostrogu

Adam Wilga.

Jan Zieliński Michał Węzłowski.

Pietniczany cz. dym. 5.

Kobyla.

Siwokowce dym. 66 razem.

Kurdeiowka dzierż, dym. 24.

Nowy Janów mko dym. 59. Szumowka mko dym. 184.

Granów alias Worbicz dym. 140.

Tetyowka mko dzierż, dym. 770. Bruslinów mko dym. 199. Pełyhory mko dym. 370.

ŁobaczOW mko dzierż, dym. 601. Kaspsrowka mko dzierż, dym. 77.

Borowa maj. pkancl. dz. dym. 94. ?    dzierż.

1529.

Conscriptio CUStO(ll6 COnfitliulTI qui conscripti sunt in anno Dni 1529 fena 6 post Omnium Sanctarum in illa syllaba.

{Ks. wojsk. 16 oddz. 85).

Nicolaus Chorazicz equos 30 vltra mille equos suceptos.

Isti in Bracław custodiunt campestrem custodiam in Szaw-rany, in Czykczalnik, in Swynyhrod, et in Coschilowcze:

Bohusz Slupicza in 3 equis, Serhey 2, Bratkowicz 1, Kozar i, Mythko 1, Carp 1, Dempko 1, Mysko 2, Stepan 1, Czarnysch 1, Iwan 1, Ostapko Sywkowicz 1, Dmitr Swychnogroczski 4, Vasko Hystayowicz 2, Anton 3.

Isti custod.in Chmielnik, in Kożuchowa et supra Thetherow fluvium.

Lawhrin Byałokur 2, Kuschma Zawałski 2, Nicolaus Iwla-dowski 2, Anton Stachnowicz 1, Poloczki 1, Anton Topola 1, Piotr de Chmielnik 1, Lenart Stachnowicz i, Jan Zymnowoczski 2, Trzeciak 1, Sebastian 1, Andreas Baba 2, Iwasko Ławrynowicz 1, Budzą 1.

Isti custodiunt in Kopistcrin:

Lenart puskarz 3 eq., Jan Iwonia 5, Zacharias advocatus 2, Zyenyecz Caryczynski 1, Jacobus Buczyński 3, Marcysz Tyrawin-ski 2, Jozeph Orzyechowski 2, Iliasz de Radiowcze 1, Toma Iwonicz 2, Jan Czyeklinski 1, Jan Jasyenski 4, Demko Popowski 1, Jan Buczayski 4, Andreas podczaszy 4, Rym Caryczynski 2, Zacharias Schewski 3.

Isti custodiunt in Koczman in fluvio Morachew:

Lazar Coraczeyowski 4 eq , Vasko Popowski 1, Lechnicza Zyeniczkowicz 1, Mircza 2, Washyta de Iwanowcze 1, Hrinyecz Caryczinski 1, Janek z Slobothki r, Vasko Staschowicz 1, Fedor Popowski 1, 01exi Zyenyeczkowicz 1, Hera Snithowski 2, Andru-sko Stanczulowicz 1, Kuschma Kriwanyowicz 1, Paulus Stabrow-ski 7, Jan Wozik 6.

Isti custodiunt in fluvio Slucz et in Themnyhay:

Jan Bolduy 6 eq., Michaylo Czeczeniowski ą, Dasko Tolocz-ko i, Mysko Toloczko i, Sidor Grabowski 2, Fedko Byelka 3, Michno Mizinowicz 3, Lasko Popowski 3 eq., Iwan Kopacz 3.

15 77.

Popisanie roty nr. p. Kaspra Stuzińskiego wojskowego i rotmistrza ZćUTlklł kijOW-skiego przez Mikołaja Łączyńskiego pisarza skarbu k. jmci koronnego przy bytności jw. książęcia jmci Konstantego Ostrogskiego wdy kijows. włodzimierskiego, białocerkiewskiego etc. starosty. Die 2 Octobris anno Domini 1577.

(Ks. wojsk. 62).

Na drabów 200 koni.

Cztery (5) pana rotmistrzowych:

Koń pleszniwy-pachołek Stanisław Kotlewski w pancerzu,, z rohatyną, z lukiem.

Drugi ciszawy, białonogi, na powodzie.

Trzeci ciszawy—pachołek Wojciech Wyrzychowski, w pąn-cerzu, z rohatyną, z lukiem.

Czwarty ciszawy—pachołek Łozniowski Stanisław, w panc. z łuk., z rohatyną.

Piąty siwy—pachołek Stanisław Wysocki, w panc., z rohat,, z lukiem.

Pan rotmistrz na drabów 40.

Bębennicza, bębny 2.

Pan rotmistrz we zbroi.

(.Pierwszy dziesiątek.)

Marcin z Wołoszyna kopijnik. Gregier z Wilna kop.

Bartosz z Olszan drab.

Piotr z Lachowicz.

Daniło z Bohuska. Mikołaj Malinowski. Kondrat z Wołoszyna. Jan z Sokołowa.

Drugi dziesiątek.

Risko z Cechanowa kop.

Wąsko z Mińska. Mikołaj Rzepecki. Jurek Zochowski.

Lazar z Doliny. Maciej z Halicza. Oleksy z Orszei. Jan z Nowagrotka.

Źródła dziejowe.—Tom XX.

10*

Trzeci dziesiątek.

Mikołaj z Łucka. Jendrzej z Bilska. Iwan ze Mścisławia. Jan z Łucka.

Jan z Bilska kopij.

Mikołaj Czernkowski.

Paweł z Boskow.

Gregier z Piasków.

Czwarty dziesiątek.

Jarosz z Wilna kop.    Mikołaj z Wilna.

Jadam Komorowski kop.    Filip z Mohilowa.

Bębny 2, proporców 4.

Porucznik Walenty Koniński na 20 drabów:

(Pierwszy dziesiątek.)

Czynochwiej z Hołowczyzny kop.

Marcin z Bozęcina.

Zinko z Jakimowic.

Hrisko z Beresteczka. Rafał z Rohozowa. Ilia z Trzeszyna. Siemion z Czarnobyla.

Drugi dziesiątek.

Jan z Barajna kop.    Seweryn z Mozera.

Michał z Łucka.    Sydur z Kamieńca.

Iwan z Mohilowa.    Wąsko z Mohylowa.

Kupryan z Czarnobyla.    Sidur z Owruczego.

Marek Popławski na 15 drabów: Sam w pancerzu z przyczą, z hałabartem.

Olty kopijnik, zbroja, spis

Michał z Kujczyc.

Hriszko z Mohilowa.

Sieńko z Terczyna.

Supron z Wilna.

Iwan Nieszkowski zNowagrot.

miecz, prłb.

Prokop z Kamieńca.

Siemion Orliński z Wisłocza. Stepan Sieniuta.

Michno Kopiennik.

Lazar z Łachwi.

Jadam Osiecki na 15 zbroja, spis, miecz, prłb.

Gregier z Grodna. Jendrzej Halecki kop. Jan z Łucka.

Szymek z Homle. Stanisław z Łomży. Ostap z Łucka.

Wawrzyniec z Sokola kop. Gregier z Wilna.

Matis (ze) Sczepanowa. Jendrzej z Kamieńca. Fedur z Łucka.

Maciej Jezierski na 10.

Jan z Niwina.

Hrisko z Czasników.

Maciej z Przemyśla kop. Matis z Kocka.

Jendrzej Sikorski z Drohiczyna. Filip z Brayna.

Moizis z Sokola.

Drugie 100 drabów, proporce 2.

Maciej z Gar dżinie na 10.

Sam w pancerzu, ruszn. i miecz.

Jendrzej Kurowski kop.    Jaczko z Dombrownej.

Iwan z Łucka kop.    Stepan z Łucka.

Stanisław z Wysocka.    Bohdan z Owruczego.

Jakób z Mińska.

Mikołaj Dobromierski na 10.

Sam we zbroi, spis, przyłbica.

Mikołaj z Mińska kop.    Jakób Miskowski.

Misko z Hlubokiego.    Jan z Korystyszowa.

Jan z Wierzchowej.    Kuzma z Oholuska.

Lewon z Uborczej od Turowa.

Jendrzej Słroski na 10.

Sam we zbroi, spis, przyłb., sabla.

Stanisław z Petrykowiec kop. Misko z Lipy.

Wasil Cziekanowski.    Trusko z Kojdanowa.

Sobek z Lublina.    Nester z Łucka.

Furs ze Mścisławia.

Jadam Borkowski na 5.

Sam w pancerzu, rusz., spis.

Jan z Sokola kop.    Wąsko z Sieniawy.

Iwan ze Mścislawia.

Piotr Połocza?iin na 5, który do kr. Jmci jechał.

Jendrzej z Nowagrodka kop. Kuriło z Łucka.

Janko z Łucka.

Iwan Kozborzyński na 5.

Michał ze Mścisławią kop. Marcin z Orszej.

Jendrzej z Glinian.

Maciej Kaniński na 5.

Sam w pancerzu z rusznicą, z szablą.

Karp z Dimidowa kop.    Jendrzej z Humiena.

Stanisław z Łucka.

Szczepan Kalina na 5.

Sam w panc., ruszn., miecz, przyłb.

Maciek z Mozera kop.    Jan Kalina.

Czymochwiej z Łucka.

Stanisław Wił skina. 5, którego p. rotmistrz odesłał do Ostrza.

Czymosz z Połocka kop. na jego miejscu—zbr., m., p. Stanisław z Lidy.    Marcin ze Mścisławia.

Sidur z Rochaczowa.

Fedur Mirowicki na 5.

Sam w pancerzu z rusznicą.

Paweł Stańkowicz z Bilska Paweł z Orszej. kop,    ■* Iwan z Lubomia.

Wawrzyniec Łoloczko na 5.

Sam z rusznicą.

Borys kopiennik.    Wąsko z Nowagrodka.

Stanisław z Wisniowca.

Jaczko Ławrynowicz z Ostroga na 5. Sam we zbroi, z spisem, z mieczem.

Kost Kudrawiec.    Bartosz z Wielunia.

Demin z Mohilowa.

Alarcin Skoroszowski na 5.

Sam we zbroi, z halabarty, p. kort.

Otrochmi ze Mścisławia.    Paweł ze Mścisławia.

Iwan ze Mścisławia.

Strzelcy -

Krzyszt. Domanowski zbr. etc. Jaczko Zakalski zbr. etc. Bohdan Rahusza z Połocka. Jendrzej Stawęcki z Klewania. Antoni z Rewia.

Oleksy z Nieczyc.

Janiczek z Wrocławia.

Michał z Homla.

porucznicy.

Jurek z Wąsosia strzelec. Stanisław Wnuskowski we zbroi etc.

Matwiej Udelski we zbroi etc. Józef z Brańska.

Stanisław z Poznania.

Jakób z Kurzelowa.

Stanisław Targonia.

Mikołaj Łąnczynski ręką własną.

Nb. Co do uzbrojenia żołnierzy — takowe w „Popisaniu” powyższem roty (200) zaznaczone:

W X-kach — pierwsi dwaj, w V-kach ząś pierwszy żołn. _ są to kopijnicy; ci mają zbroję, spis, miecz, czasem przyłbicę, rzadko — oszczep, alabart, kort., szablę. Następni — draby — uzbrojeni w rusznicę, miecz, czasem przyłbicę. Strzelcy zaś opatrzeni: 4-ej w zbroję, spis (szefelin), miecz (kort), przyłbicę; inni— w rusznicę i miecz — szablę lub kort.

15 79.

Begestr obierania ludzi na słuibę wojenną z dóbr J. kr. mci z województw kijowskiego, wołyńskiego i bracławskiego w r. 157 9.

(Ks. wojs. 62, odd. 1).

WOJEWÓDZTWO WOŁYŃSKIE:

Starostwo łuckie—k’temu starostwu wsie:

Krasne bojar dworzyszcz 7.

HoleszOW bojar dworz. 3.

Wołczyn bojar dworz. 15.

War..... bojar dworz. 4.

Podhajce bojar dworz. l—wtej wsi inne dworzyszcza p. Czaplic dzierży, mianując siebie właścicielem.

Hnidawa—tę wieś dzierży p. Iwan Czaplic w sumie pieniędzy — dworzyszcz w niój 12, a pieszych 5.

Obrani na służbę wojenną ze wsi Holczyna na imię Fiedor Czerniewski 1, ze wsi Hnidawy Wasza Tarasowicz 1.

Starostwo włodzimierskie—wieś Ruszwice dworzyszcz 3.

Starostwo krzemienieckie—wsie :

Pleszowka wł. osdł. 23, pust.3i.

Łapanów wł. osd. io%, pust. 304.

Pad lescy włók osd. 24, pust. 9.

Dunajow wł. osd. 8%, pust. II, co Piotrusza Moskwicin dzierżak

Spikłosy osdł. wł. 30 pust. 20,co p. Rusiecki sługap.wojew. dzierży. Czeczinowce wł. osd. pst. 8.

Wielia wł. osd. 20 pst. 11.

Tetirnowieże włók osdł. 21. pust. 3%.

Białokrynicze włók 22, sługa p. wojew. dzierży.

WOJEWÓDZTWO BRACŁAWSKIE;

Starostwo Winnickie— wsie:

Letnia—ludzi podymia osiadłych 90—pustych 3o.

PułtOWCe—ludzi osiadłych podymia 5o, pust. 5.

Te wsie dzierży p. Stanisł. Łaszcz Strzemieniecki.

Na imię—z Letyni obrani na służbę: Panas Isajow, Iwan Pleban, Pudyn Hawryłow, Zdzianowicz, Piotr Siodelnicz.

Na imię—z Pułtowiec obrani na służbę: RadułaPietrow sy n Ziecz, Borys, Steczko Olimpinicz.

Wsie które dzierży p. wojewoda kijewski:

Wonią czyn podm. osd.44, pust. 30. Nowosielce podm. osd. 44, pust. 30.

Na imię—z Woniaczyna obrani na służbę wojenną Chwiedor Mucha, Iwan Kowal, Mich. Zawodczenko.

Wsie należące do zamku Winnickiego, które dzierży p. starosta bracław. i winnic.p.Struś:

Chizyńce podymia osiadł. 50, pustych 23.

Na imię—z Chiżyncow obrani: Lewko, Onaszko.

NiZanow w tój wsi osiadłych 105, pustych 30.

Na imię — z Nizanowa obrani na służbę: Sołtan, Fiedor, Michajło Ciawucza, Fedor, Lewko, Batenko, Misza, Piniarz, Jaremka.

Łuża którą dzierży p. Oraczewski, w tej wsi podm. osiadł. 50.

Na imię—z Luzy obran. na służbę: Ławryn Żołdyński, Fiedor...

Starostwo bracławskie, do tego starostwa nie ma źadnój wsi jeno miasto samo.

WOJEWÓDZTWO KIJOWSKIE:

Starostwo bialocerkiewskie, do tego starostwa nie ma żadnej wsi tylko samo miasto.

Starostwo kijowskie—wsie:

Demidowice ludzi podm. osd. 18. Wyszohrod ludzi podym. osd. 2. Piotrowce lud. podym. osd. 12. Siewiery podym. osd. bojar 11.

Na imię—obranych na służbę wojenną z Dymidowic: Kiryło Honczarow,Chwieiko Chorusza; ze wsi Siewierkow JakóbKamilo.

Jąłmuża W starostwie ostrzeckiem w dzierżawie p. Zuliń-skiego rotmistrza czerkaskiego, w tej wsi luzi osiadłych pody-mia 11. Ci ludzie z tej wsi p. Zulińskiego są przydani do starostwa kijów, na wyprawę obranych pieszych.

Starostwo ostrzyckie—wsie:

Budynkowieka osd.podm.8,pst. 1. Kreehajow osiadł, podym. 1. Wypołzow, kt. dzierży p.Kłopocki rotm. ostrzycki osdł. podm. i3. Litkowieże podymia osiadł. 13.

Tych podymiat.j.bojar którzy w mieście i zamku mieszk. 35.

Na imię—z Litkowic obranych na służbę wojenną: Hrehory Cziecziera, Wasyl Mołczan, Ihnat Siemiakow, Ziacz.

Starostwo haniozoskie, do tego starostwa nie ma żadnej wsi, jeno samo miasto.

Starostwo czerkaskie, do tego starostwa takoż nię ma wsi, jeno samo miasto.

Starostwo lubeckie, do tego starostwa jest kilka a 20 wsi, ale mię tam p. podstarości nie dopuścił ludzi pieszych wybierać...

Bojare Zauszanie u p. wojewody kijows. w dzierżeniu—wsie:

Dietkowicze podymia bojar 25.

Chodaki 8.    Mielenie 10.

Załockie 6.    Białoszyce 10.

Wiow 11. Skorojstyn 5. Maxymowice 4. Janowice 3-

Skoraty 5. Niedaszki 6 Kleszcze 2.

Bobrinowce 3.

Na imię — ze wsi Chodaków obrani na służbę Paweł Mał-zowicz, ze wsi Janowicz Fedor Zutosznik, ze wsi Wijowki Toma Wijowski, Dziatkowiecz Opanasz Prochnasz.

Starostwo owruckie, do tego starostwa wsie należące bojar.

Czarnowbowszczyzna 1 pod. b. Siewruki 2 pod. bojar.

Co w mieście mieszkają bojary zamkowi podymia 24.

Osow 12 podymia bojar. Oszczap 1 podym. bojar. Kaienik 1 pod. bojar. Bech 2 pod. bojar. Paszynki 8 pod. bojar.

Zabielili 20 podym. bojar. Biełky 5 pod. bojar.

Kruk 3 pod. bojar. Hajewicze 4 pod. bojar. Dorocicze 4 pod. bojar.

Zastawie 2. Zakusiłow 3.

Niewmierzycze 10. Wierpowskie 3.

Lewkowicza 1.

Na imię obranych na służbę wojenną: ze wsiOsowa—Cimusz Baranowicz, Jakób Woikowicz,ze wsi Oszczapa—OszCzap, Paszyny—Marcin, Czarnowbowicz—Elizar Bouszow, Mina Brakanicz, Fedor Zuzicz.

Starostwo żytomierskie bojar podymia 9.

Kotlin — w tej wsi podymia 11.

Obrany na służbę—Klimusz.

1581

Begestr KOZ&kÓW fliZOWych zaporoskich i rzececznyeh, którzy chodzili na służbę króla jmci do Moskwy. Pisani są przy rozdawaniu sukien i pieniędzy w dosłu-gowaniu ówierci lata ostatecznój, które są przyniesione i rozdawane przez ur. p. So-bestiana Niediwieckiego sługę jmci p. Stanisława Drojewskiego kasztelana przemyskiego safarza ziem. ruskich, w roku niniejszym 1581 miesiąca marca d. 30.

(Ks. wojsk. 67).

Jan Orisowskiporucznik Kozaków niżowych zaporoskich.

Siemion Usz.

Iwan Holowa cz. Denis Brahiniec. Orzeł Moskwiczyn. Iwan Ulas.

Panko Drozdowicz. Stepan Pinczuk. Iwonia Wołosin. Mikołaj z Mozira. Andrzej z Dubna. Iwan z Dubna.

Staś z Halica.

Iwan Dermański. Piotr Niczowski. Wąsko Brahiniec.

Oleksandet Mireiowski. Mikołaj Sadkowski. Stanisław Strożewski. Mikołaj Hluchowski. Piotr Krzywkowski. Jan Dorosowski. Stanisław Zawistowski. Jan Modliński.

Piotr Kamieńczanin. Bogdan Wołosin.

Jan Czermieński. Kurias Sulziński. Siemion Kopicki. Swietohor z Kijowa. Iwan Wodopijan.

(O-

Iwan Kiski.

Marcin Tisinski. Timochwej Horbac-r Iwan Czilakowic.

Jaros Bogdanowie.

Ataman.

Lecził Kormasowic. Iwasko Krawczowic. Karp Onuskowic. Iwan z Ostropola. Sawicki.

(2). | Ataman.

Wąsko Horkowi.

Filip Suchoruki.

Poderwan.

Matwiei Dzied.

Siemion Hlatki.

Siemion Lotis.

Porhom.

Mikieta Moskwiczyn. Kukoj Wołosin.

Sawka Labozni.

(3). | Ataman.

Andrej Lichański.

Zdań Moskwiczyn.

Misko Czorny.

Staś Nosz.

Tisko Krawiec.

Sasin Mali.

Tahaniski.

Janko Lach.

Piotr Mali.

Mosrey.

(4). | Ataman.

Iwan Lotis.

Sielipski.

Matis balwiers.

Ochrim.

Lukas z Wołynia.

Horosko.

Iwanko Kaniowiec. 01exiej Rogowski.

Hrisko Moskwiczyn. Bakay.

(5)- | Ataman.

Sachworost.

Hrisko Niesin.

Siemień Kluka.

01exiej Ospodarik. Pozniak.

Iwan Holi.

Śmiech.

Pawluk.

Onisko Filipow towarzis. Kalennik.

(6). Ataman.

Iwan Podolanin.    Paweł Ostrzinski.

Siemion z Dubrownej. Iwan Smoleńska. Supron Brahiniec. Prokop Ostropolski. | Fedor z Mozera. Fedor Sluczanin. Andrej Sluczanin. Dziesko z Ozieran.

(7).

Klim Czorny Cirkaszanin. Denis Balakcej Zaparoski. Paweł Osiński.

Siemion Moskwiczyn. Hriczko Iwanowicz.

Ata?nan.

Stanisław z Bucaca. Ochrim ze Mscislawia. Awrilo z Koriczyna. Filip Kaniowiec. Ostasko z Dubna.

(8). Ataman.

HilinakHorodcaninzDawidowa. Sozon z Tarowa.

Adam Derenicki pow. Bielski. Misko z Łucka.

Iwan z Horodka Dawidowa. Sobestian z Lubieca.

Jacko z Horodka Dawidowa. Wacula Korcenin.

Hrisko z Moilowa.

Misko Horodczanin.

(9).

Kierdej Misie z Dawidowa. Jakowicki.

Josko Kulaha z Moilowa. Wąsko z Lobodziscz.

Josko z Bichowa.

Ataman.

Iwan z Horodka. Anton z Ostroha. Iwan z Pykowa. Martin z Lotwi. Siemion z Moilowa.

(10). Ataman.

Onisko Holubowic z Polocka. Bochdan Zalucki.

Matwiej Chudelci z Mozera. Zawacki z Polocka.

Hrisko Dziembulak z Cirkas.

Ocula z Mozera.

Andrej Hubski z Turowa.

Jan Stanisławowie z Mieńska. Danilo z Koj dano wa.

Mikita z Mozera,

(11). Ataman.

Choma Hlusanin. Iwan z Berestecka. Hrisko Kijanin. Jacko z Ploskiej. Fedor Słonima.

Jakób Wolcos z Kaniowa. Poczetkowski.

Mikołaj Zloba z Bichowa.

Jan Czizikowski z Krzinna. Jendrzej Grunteiński zBaraza.

(12). Ałaman.

Lukas Kozula.

Ochei z Bielei cerkwie. Fedor z Rohacewa.

Misko z Walewa.

Ołexiei Czirkasanin.

Iwan z Winnicze.

Parchom Mozeranin.

Matyas z Oziericz.

Teresko Hlusianin.

Iwan Kurowski z Cirkas.

(13). Ałaman.

Iwan Tolczicha z Turowa. Wąsko z Denicza. Marko Rustikowic ze Żmudzi. Ossip Moskwiczin.

Pasko z Ostrza. Iwan z Konstantinowa. Stepan z Lubieca. | Paskon z Teterowej. Piotr Rezaniecz. Misko Burak.
(H). | Ałaman.

Issai Husak z Cirkas.

Iwan Brahiniec.

Wąsko Turowiec.

Piotr Kaniowiec.

Ostap z Dubna.

Michaiło z Kaniowa.

Jendrzej Bihawski z pow. stęż, Koste z Kijowa.

Chweitko z Włodzimiera. Bochdan Bielocerkiewiec.

(15). | Ałaman.
Wąsko Tolsti z Cirkas. Hrisko z Polocka. | Macar z Bieleicerkwie. Marco serpskiej ziemli.

Stanisławowie Jan z Wilna. Czisko z Ostroha.

Wąsko z Pienkowczow. Siemion z Bielei czerkwie. | Wąsko z Cirkas.* Jacko Mozeranin.
(16). | Ałaman.

Onusko Zilic z Wisniowca. Onisiej Moskwiczyn.

Marczin Smolski.

Jaros z Cirkas.

Matwiej z Rownego. Tolocko z Cirkas.

Siemion z Caffi.

Kuzma Turowiec.

Matwiei Czirkasanin.

Andrej Moskwiczyn.

(17). Ataman.

Zacharka Kulaha.

Zdań Lukosko.

Jenko Rakiewic z Kijowa. Jacko z Krupej.

Lukas z Nowohrotka.

Misko z Dubna.

Opanas z Kowla.

Stepan Wieśniaków z Dubna. Misko z Mienska.

Matwiej z Włodzimiera.

(18). Ataman.

Orel 01exa z Kriczowa. Andrei Okunkowski zOsienca. Woicziech Grinowieki. Woicziech Biels. powietu. Miran Sziemionowa.

Mielsko Bieloczejkiewiec. Hricko z Scali.

Awrilo Kopisanin.

Piotr Kozicki od Lublina. Bienias z Kowna.

(19).

Siemion Buth.

Lukas Smolski.

Bochdan Pietihorec. Kulan Murza z Krimu. Jendrzej z Niemiec.

Ataman.

Siemion Czirkasanin. Awrilo Szieniawy. Martin Zilicki z Dubna. Mihailo z Torczina. Misko Czarnobilecz.

Ataman.

Iwan Moskwiczyn. Misko z Dawidowa. Wąsko z Omla. Kalennik z Cirkas. Maksim Homlanin.

(20).

Ostap Wole wic z Ubarowic. Andrei z Rohacewa.

Andrei z Cirkas.

Ulas Moskwiczyn.

Seweryn Braczlawiec.

(21).

Filip Woliniecz.

Woitek z Jarosławia. Jaros Stęziczanin.

Siemion z Dubna.

Misko Przigoda z Dubna.

Ataman.

Fedor z Dubna. Kalennik Mozeranin. Filko z Lucka.

Martin z Trzizowki. Hricko z Wisniowcza.

(22). Ataman.

Iwan z Pykowa. Siemion Braznik. Marcin z Wilna. Zanko z Ostroha. Jan Grałowski.

Andrei Piotrowic z Mienska. Wąsko Kopeć z Ostrza.

Onisko z Chmielnika.

Parchom Homianin.

Marczin z Machlowic od Pozna.

(23). Ataman.

Jacko Kuncewicz z Zaloziec. Onisim z Turowa.

Wasil z Nowohrotka. Stepan z Mozera.

Mikita Moskwiczyn. Wąsko z Korcza.

(24) .

Benedic Brahiniec.

Misko z Rubiesowa. Chrisko z Krasilow’a. Grześ z Worotnowa. Chrisko z Bichowa.

(25) -

Chwiędima Kolomyec. Chrol z Cirkas.

Demit Mozeranin.

Maxym z Cirkas.

Ligęza z Dzietinic.

(26) .

Marko Mozeranin.

Stepan Lubieczanin. Martin Mscislawiec. Stepan Slucanin.

Paweł z Bobroiska.

Siemion z Turowa. Maksim z Turowa. Andrei z Wisniowca. Marcin Moskwiczyn.

Ataman.

Zachara z Krzemieńca. Chweitko z Bichowa. Piotr z Konstantinowa. Iwan z Bobroiska. Stepan z Krasilowa.

Ataman.

Wąsko z Kijowa. Hricko z Kupiela. Siemion z Tucina. Marcin Satanowa. Stepan z Cirkas.

Ataman.

Misko Moskwiczyn. Misko z Lucka.

Stepan z Brahinia. Paweł Druczanin. Kosta z Teteryna.

(27)-

Iwan Pankiewic z Brahina. Iwan z Pińska.

Hiermula Brahiniec.

Iwan ze Mscisławla.

Iwan Imscisławiec.

Ataman.

Siemion Krasiłowiec. Iwan Czarnobilec. Bohas z Winnice. Wojciech z Kujaw. Sawa z Rudich Bielca.

(28). Atarnan.

Awrilo Cirkasanin. Andrei Kolomyec. Dziesko Assawul. Josko Imscisławiec. Jacko z Pińska.

Josko Dobrilo Kijanin.

Iwan Czirkasanin.

Harusim Perechrista z Cirkas. Sitko Ostrozanin.

Sobco Trubac.

(29). Ataman.

Jochim SizakzLuboskeiwołosci. Misko Brahiniec.

Ochrim z Ostrza. Iwan z Bobroiska. Martin Kijanin. Choma Kijanin.

Josko Jampolec. Iwan Turowiec.

Isai Czirkasanin.

Ac ula Bobrowianin.

(3 o). Ataman.

Hiermiak z Borisowa. Sobko Walach z Konna. Lewko z Pietrykowa. Ilyas z Chmielnika. Wąsko z Potilica.

Bitamier Pietihorec z Cirkas.. Karp z Moilowa.

Konon z Moilowa.

Onikiei z Moilowa.

Kasper z Lebiedic.

(30-

Choma Czorni Kijanin. Jaczko Slyk ze Mstislawla. Hiermak Czudnowiec. Marko Kaniowiec.

Tisko Kaniowiec.

Ataman.

Martin Kaniowiec. Chwedor Kaniowiec. Chweitko Mozeranin. Olesko Białocerkiewiec. Klim Moskwiczyn.

(32). | Ataman.

Josko Śmieli.

Matwiei z Orsic.

Mikołaj z Wilna.

Onisko Kaniowiec.

Iwanko Turowiec.

Jaros Satko z Mozera.

Siemion z Konstantynowa, Hrisko z Moilowa.

Misko Krzemienczanin.

Filip Kaniowiec.

(33)* | Ataman.

Piotr Żeleński z Kaniowa. Ławryn z Krzemieńca. Anton z Ostroha.

Mikołaj z Krzemieńca. Marko z Połocka.

Iwan Czura.

Matis Zarzecki od Łukowa.

Iwan z Krzemieńca.

Wojciech z Kamieńca.

Chwedor z Dubna.

(34)- | Ataman.

Manko Turowiec.

Siemion Supronowa. Condras z Wolhi.

Matwiei Corczenin.

Iwan z Włodzimierza.

Fedor z Rubiesowa.

Wojciech Czarnecki z Poznania. Iwan z Wolhi.

Piotr z Turowa.

Wąsko ze Mscislawla.

(35)- | Ataman.

Kondrat Scerbina.

Sawa z Winnice.

Hrisko Poloczanin. Trembicki.

Wacula z Korcza.

Iwan Wolosanin.

Michailo Bazaliec.

Piotr Kaniowiec.

Mitko Kriczowiec.

Ochr im Korczenin.

(36). | Ataman.

Kunas z Bobroiska solenik. Misko z Kijowa.

Misko Sendomierza. Apanas z Oliki.

Anton z Kamieńca.

Ulas Mucha z Rownego.

Lewko z Konstantynowa.

Stepan z Kamieńca.

Bochdan z Lubięcza.

Nester z Bobroiska.

Źródła dziejowe.—Tom XX.

11*

(37) -

Lewko z Ciecierska.

Stepan z Litowiza.

Stepan z Czarnobyla.

Perhat Wolosanin.

Dorosko Kosel z Bobroiska

(38) .

Iwan Tolsti Moskwiczyn. Iwan z Hluska.

Jasko Kopeć z Wolinia. Mosiei z Lobunia.

Iwan Zobczyca z Hwoini.

Piotr Skrosz.

Hricko z Wiśniowca. Dmitr Słuczanin. Iwan z Lubieca.

, Losub z Bobroiska.

Ataman.

Omeljan z Moilowa. Andrei Moskwiczyn. Stepan Moskwiczyn. Paweł z Koptewicz. Stepan Moskwiczyn.

(39). Ataman.

Iwan Berezecki z Konstantyn. Dusicki z powietu kamieniec. Siemion Swynnich.

Stańko z Konstantynowa. Charko z Badaraża.

Iwran z horodka Dawidowa. Mihal Garmański.

Chwedor z Bichowa.

Misko Czirkasanin.

Simko od Drohiczyna.

(40). Ataman.

Ataman.

Wąsko Scerbina Bihowiec. Naum z Bichowa.

Tit Czirkasanin.

Marcin Drab.

Stecko Suziniec.

(41).

Marko Kaniowiec.

Sasim Białoczerkiewiec. Ostap z Dubrownej. Barabas Czirkasanin. Curilo z Hriczowa.

Josko z Omla.

Kondrat z Krzemieńca. Awryl z Jarosławia. Matwiei z Bielej cerkwie. Chrisko Moskwiczyn.

Putilo z Putiwla.

Mikołaj Konoplicki z Omla. Matei z Berezowca.

Siemion ze Mscisławla.

Jan z Rososa.

(42). Ataman.

Iliia Duński.

Iwan Imscislawiec knias. Jowtuch Moilowiec. Wąsko Kijanin.

Denis z Osklina.

Iwan z Horo dka.

Jan Zabierowski z przemis.ziemh Luczko z Mozera.

Sawka z Horek.

Iwan z Koczanowki.

(43)-

Mita Moskwieżyn.

Danilo z Bobroiska.

Iwan Homianin.

Stepan Horodczanin. Stepan z Międzyrecza.

Ataman.

Iwan z Mozera. Hricko z Poczaiewa. Curilo z Łucka. Mokiei Moskwiczyn. Prokop z Mozera.

(44). Ataman.

Raitko Ziwohlat.

Wojciech Słonima. Maciejowski z Jampola, Jachno Swisloczanin.

Iwan Bichowiec.

(45) .

Iwan Sklani.

Marko z Drohobuza.

Matias z Niesuchoies.

Lucka z Milatina.

Iwan Moilowiec.

(46) .

Oliffier Kulaha.

Wąsko Kulaha.

Kuzma Cirkasanin.

Martin Krakowkinin. Matwiei Pleskan z Kijowa.

Hrisko Hamianin. Karp z Lubiecza. Raitko z Owrucza. Jurin z podo Lwowa. Fedor z Kijowa.

Ataman.

Chwedor Polocanin. Misko z Hoholec. Awrilo z Wąsko wiec. Iwan Turowiec. Opanas z Warkowic.

Ataman.

Drożdża.

Dawidko z Ostroha. Chodor Koczelnik. Fedor Koraha.

Paweł Dubrowski.

(47).

Kmita Domak.

Bogdan Dublański. Tomas Zatorski.

Jakób Skoda.

Wąsko Chomikowic.

Ataman.

Chweitko z Lubieca. 01exiei z Wiahla. Marcin z Wilna. Mihal z Moilowa. Misko z Torczyna.

(48). Ataman.

Dmitr Brahiniec. Sierhei z Bobroiska. Jan Goluchowski. Andrzei Bubennica. Wąsko ze Zlocowa.

Stepan Horodcanin.

Ochrim Czirkasanin.

Martin z Konstantynowa. Kondratjoskowicz ze Mscisławla. Ostap Koza.

(49).

Seweryn.

Marko Jerik.

Klimko.

Wuit Pletenicki.

Piotr Mozeranin.

Ataman.

Siemionko Chromi. Wasilei Wesołowski. Kum.

Iwan Bud.

Siemion Czorny.

(50). Ataman.

Maręcki.    Trusko.

Michailo.    Fiedor Ducki.

Marcisko.    Iliia Bolboth.

Chmara.    Denis Kriwy.

Iwanko Pisny.    Chudziak.

Jan Orysowski z Orysowa porucznik kozaków zaporoznych ręką własną (Z. *S'.).

(Pieczątka małego formatu—herb „Prawdzie”).

Jan Czerski ręką własną podstarości czerkaski (Z. S.). (Pieczątka małego formatu—herb „Nałęcz”).

WYKAZ OSAD

w starostwach i główniejszych włościach wdztw kij0W8ki8Q0 i braCłaWSkie^O XVI i XVII w. wzmiankowanych w wydawnictwach archeograficznćj komisyi kijowskiej (Archiwie i Pamiatn.).

Berdyczew pow. żytom.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 3; 2 7 1.

Kamienohorki. Kostyn.    Markowce. Żydówce.

Berszada, Ber szadź pow. brach

Włość.—Archiw. cz. VI, t. 2: 58, 1 50.

Berłowka.    Kalitycza.

Biała cerkiew, Białocerkoiu⁹.

Włość.—Archiw. cz. VI, t. 1, dod. 153.

Starostwo.—Pam. t. II, oddz. 3: 115. Archiw. cz. I, t. 3:    340, 343,

349, 691, 733, 743, 776,777; cz. III t. 1: 32; cz. III t. 3: 234, 423> 438, 439, 442, 443, 452 — 4 54, 456, 45 7, 7 10, 722, 723; cz. V, t. 1: 500, 566; cz. VI, t. I, dod. 346; cz. VII, t. l; 289 — 296.

Biruki.

Błoszczyńce.

Bojarka.

Czerkas.

Hermanowka.

Hulaniki.

Husaczowka.

Chrapacze.

laniszowka.

Kamienybród.

Koźanki.

Makijewka.

Mnichowa Besidka.

Nastaszka.

Olszanka wielka.

Ostryjki.

Ozerna.

Parchomowka.

Pieluchy (Piwnie).

Pohrebcy.

Połowecka.

Potijewka.

Rokitna.

Staw sioło. Stawiszcza.

Tabor (owka). Trylisy.

Zubary.

Białołowka, Biliłowka pow. żyt.

Włość.—Archiw cz. III, t. 3: 136 — 13 8.

Dorokanowka.    Ohijewka.    Sokole.

Pruszyńce.    Zozulince.

Białopól, Biłopole pow. żytom.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 3: 2 7 7.

ftasperowka.    Piatyhorka.

Białosoroką, Biłosoroki pow. owr.

Włość.—Archiw. cz. I, t. 4: 6 43.

Nadtoczewka.    Rezawska rudnia.    Uhły.

Orewicze.    Budyń.    Wepry.

Bohusław, Bogusław.

Starostwo.—Archiw. cz. I, t. 3: 340, 349, 744; cz. II, t. 1; 386, 432? cz. III, t. 3: 549; cz. Y, t. 1: 500, 561; cz. Yl, t. 2, 113, 413—415.

Baranie pole.

Bijewce.

Czajki.

Beszki.

Oybińce.

Isajki.

Karapysze.

Mirony.

Misajłówka.

Olchowiec.

Pustowojty.

Rospopońce.

Semihory.

Sinica.

Sotniki.

Teplejewka.

Teptijewka.

Tuniki.

Wachutyńce.

Borodianka pow. kijów.—owruc.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 2: 347, 348, 7 1 1.

Zahalce.

Bracław, Braslawl.

Starostwo. — Fam. t. IV, oddz. 3: 17 2. Archiw. cz. III, t. 2: 616 cz. Y, t. i: 534, 536; cz. VI, t. 1: dod. 446; cz. VII, t. 2; 19—23.

Maczocha.

JBrahiń pow. kijów.—owruc.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 2: 148—158, 1 04.

Babczyk. | Jasienow. | Mokisz.
Bondary. | Jewłasze. | Nudicze.
Burki. | Julcza. | Rudakow.
Czechy. | lurkowicze. | Sieiec v. Sielco.
Oubiin. | Konony. | Speryź.
Haiki. | Kotłowica. | Steźarno.
Hłuchowicze. | Krywce. | Suwidy.
Homoiicze. | Listwin. | Weiatyn.
Hybarowicze. | Maiijki. | Worotec.
Cbotucze. | Maski. | Zabłocie.
iiiicze. | Mikulicze. | Zwiniarskie.

JBrnsiłOw pow. kijów.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 3: 340, 727, 734.

liyszew pow. kijów. Włość.—Archiw. cz. VI, t. 1: dod. 51.

Dobkowszczyzna.

Hruszka.

Jastrebna.

Koziczanka.

Krystynowkay.Chry- Samojłowka.

stynowka.    Sosnówka.

Lesznia.    Staweczki.

Olszka.    Stawki wielkie.

Paszkowka.

Cudnoiu, Czudnow pow. żyt.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 2: 7 7 6; cz. III, t. 3: 214.

Jahodynka.    Strybież.

Czarnobyl, Czarnobyl₉ Czernobiel pow. owr.

Włość. — Archiw. cz. I, t. 4: 101; cz. III, t. 3: 103, 106 —108, 242, 302 — 307; cz. VI, t. i: dod. 151; cz. VII, t. l: 587 — 592.

Bobrówka.    Haponowicze.    Korohod.

Czerewacze.    Karpiłowka.    Krasne.

Czykołowicze.    Kopacze.    Ładyźyce.

Czeczelnik pow. bract.

Włość.

Maszow.

Opaczycze.

Rozjezża.

Semichody.

Skrypki.

Słoboda.

Sokołowicze.

Terechy.

Teremcy.

Towstylas.

Zalesie.

Zapole.

Żołnierowka.

—Archiw. cz. VI, t. 2: 46 9.

Czehryn, Czyhryn.

Starostwo. • | — Archiw. cz. I, t. 2: 82, 85, | 87, 9 1, 1 37, 146, 1 79, 574,
577, 598, 600; | cz. I, t. 3: 86, 93, 99, 120 | , 1 22, 335, 338, 339, 343,
349, 646, 704, | 725, 228, 733; cz. III, t. 3: | 160, 312, 551, 597; cz. V,
t. 1:    125, 129, 353, 495. | 131, 549, 554; cz. VI, t. 2: | 178, 1 79, 242, 245, 351,
Adamówka. | Kajetanowka. | Racewo.
Borki. | Kałabarka: | Rajgród.
Borowica. | Kołontajew. | Rewowka.
Iwkowce. | Kryłow stary. | Subotow.
Jabłonowka. | Lipowe. | Szabelniki.
Janowka. | Medwiedowka. | Tarasowka.
Jarowe. | Nowosielica | Telepina.
Jaskowce.    Pohorelce. Czerkasy. Zam. — Arch. cz. VII, t. 1: 76 — 91. | Topiłowka. Wojtowo.
Starostwo. | — Pam. t. 2, oddz. 3, 15 4. | Archiw. cz. I, t. 2: 1 7 9, 42 5,
426, 598, 601; | cz. I, t. 3: 93, 216, 335, 339, 343, 349, 367, 646, 704,
733; cz. II, t. l: cz. VI, t. 2: 2 1 2 | 145; cz. III, t. 3: 507; cz. ; cz. VII, t. i: 313 — 3 16. | V, t. l: 86; cz. VI, t. 1.- 544;
Borowica. | irklej. | Słoboda.
Buzukow. | Kropiwna. | Stepanki.
Buzukowiec. | Leski. | Swidowek.
Hołtwa. | Sikawa. | Zmahajłowka.

Czerni achów, Czerniechow, Czernichów pow. żyt.

Włość. — Arcliiw. cz. III, t. 1: 15 5.

Andrzejew.    Iwankow.    Styrty.

Dzieweczki.    Korytyszcza.    Trokowicze.

Horbasza.    Krasnosiełka.    Wysokie.

Dziadówszczyzna, Didowo, Dołżyk pow. kij.

Włość. — Arch. cz. I, t. 4: 6 4 3.

Holaki.    Tymoszow.

Hadziacz.

Starostwo.—Arcb. cz. VI, t. 1, dod.: 426—428, 430—432, 434, 435.

Hajsyn, Ajsyn.

Starostwo. —- Arch. cz. V, t. 1: 528, 529; cz. VI, t. 2: 97, 248, 288, 289.

Hdeń, Gdeń pow. kij.

Włość. — Arch. cz. I, t. 4: 64 3.

Łukojedy.    Żary niższe.    Żary wyższe.

Hornostajpol, Gronostajpol pow. kij.

Włość. — Arch. cz. III, t. 2: 319, 32 1, 347, 348, 7 1 1.

Domontow.    Kryniow.    Rotycze.

Hrynie.    Łopatki.    Stracholisy.

Doroszki pow. żytom.

Włość. — Arch. cz. Vl, t. 2; 1 — 3.

Baskaki.    Horoszeczki.    Skołobowce.

Colnowa.    Hreżany.    Sołodyry.

Czerniawka.    Sieleńszczyzna.    Stawiszcze.

Suszki.

Humań, Umań pow. brach

Włość. — Arch. cz. I, 584, 586; cz. III, t. 3: 70,

t. 3; 725,    728. 733, 742,    750; cz. I, t. 4

208. 249, 250, 555, 556; cz. VI, t. 2: 75.

Pałanka.

Romanowka.

Sokołow.

Talne.

Targowica.

Cybermanowka.    Koneła.

Cybermanows. grobl. Lisznia. Czarna Kamionka.    Mańkowka.

Horodockie.    Muszurowka.

Kasiczyńce.    Nerubajka.

Chabne pow. kij. — owruc.

Włość. — Arch. cz. III, t. 2: 3; cz. VI, t. I: 7 6, dod. 36 6

Jabłonka.    Minki.    Swiatockie.

Rudnia.    Tarasy.

Chodorkow, Chód orko we-pole, Chodory pow. kij.

Włość. — Arch. cz. III, t. 1: 2 12.

Bolaczew.    Pustynniki.    Wita.

Malinow.    Ratna    Zwizdczeń.

Chojniki, Chwojniki pow. owruc.

Włość. — Arch. cz. III, t. 2: 35 1, 3 5 3.

Ostrohtadowicze.

Chwastów, Fastów, Nowy Wereszczyn pow. kij.

Włość. — Arch. cz. III, t. 3: 319; cz. VI, t. 2: 3 7 3.

Jasnohorodka pow. kij.

Włość. — Arch. cz. III, t. 2: 782.

Bohuszowka.    Dołhy Bród.    Horenicze.

Buzowa.    Gurowszczyzna.    Muzycze.

Byczanka.    Horbowicze.    Niekrasze.

Szpytki.

Iwankow pow. kij.

Włość. — Arch. cz. VI, t. 1, dod.: 1 55, 1 56.

Feniewicze.

Halinka.

Kondyrow.

Krasnołuka.

Lubcza.

Ławrynowka.

Melichowszczyzna.

Obczytel.

Obuchowicze.

Protereb.

Pykow albo Byków. Rozwaźow. Skwiranka. Staniszowka.

Szpale albo Szpile.

Termochowka.

Tiutkowszczyzna.

Trudenicze.

Trybychowszczyzna.

Witażow.

Zahale.

Zaprudzie.

Iwnica pow. żytom.

Włość. — Arch. cz. II, t. 4: 4 7 6, 4 7 7.

Kanio iv, Kanie w,

Zam. — Arch. cz. VII, t. I: 91 — 10 5.

Starostwo. — Arch. cz. I, t. 3: 339, 343, 849, 62 4“ 704, 7 25, 7 28, 742; cz. III, t. 3; 583, 584; cz. V, t. I: 7 1, 76, 500; cz. VI, t. 2.' 67, 202, 269, 364, 3 6 5’ cz. VII, t. J: 307 — 3 1 2.

Sielce.

Sieiiszcze.

Studeniec.

Trośclaniec.

Troszezyn.

Tulińce.

Bobryca.    Iwankow.

Futor.    Karapysze.

Hruszew.    Kostaniec.

Hryszyńce.    Masłowka.

Irżawiecal.Połstwin. Potok.

Pszeniczniki.

Kijów, Kijew,

Posiadały tu dobra:

Zamek. — Pam. t. 2, oddz. 1: 145; t. 2, oddz. 3: 35; t. 3, oddz. 3: 6. Arch. cz. III, t. 1: 3, 1 6, 1 7, 36, 37; cz. VII, t. 1: 106 — 122. Starostwo. — Arch. cz. VII, t. I: 284.

Borszczowce.    Miłosławce.    Ostrołuki.

Demidowce.    Niezwodycze.    Petrowce.

Iwankowce.    Omeljanowszczyzna. Pohrebce.

Łutawa.    Onikijewszczyzna. Zauszany.

Biskupstwo kij. — Arch. cz. III, t. 1: 2 I 3, 239; cz. VI, t. 1: 259, 262.

Czarnogródka. Fastow al. Chwastów. Dorohinka.

Kościół i klasztor dominikański. — Pam. t. 2, odek. 1: 21 6, 2 14—2 2 6; Kijew. oddz. 1: 39, 40; oddz. 2: 45, 102 — 106; 145; oddz. 3: 3, 4, 73; 74, 84, 85, 1 2 1, 1 22, 137.

Popowka.

Priorka.

Rokoszanka.

Syrec.

Torżkowski sian. Truchanów ostr. Uwarow Wielki i Mały. Żarkow młyn.

Berkowiec. Fedorów młyn. Herasimow staw. Jackowka. Klebanskie sian. Kowalski sianok. Kotyr.

Łucykowka. Macochinski sian. Mikołajewka. Murowiec ostrów. Nekrasowski ostr. Płocka niwa. Popkowce.

Monastyr Bracki Bohojawleński. — Pam. t. 2, oddz. l: 5, 12, 13, 4 0,

6 5, 101, 105, 117, 121, 12 2, 13 0, 133. Arch. cz. I, t. 4: 112, 518—520; cz. I, t. 5: 6 9, 307 —31 1, 386 — 3S8; cz. II, t. 1: 346; cz. III, t. 2: 729, cz. Ul, t. 3: 7 1 9, 721, 7 25, 728, 729.

Kulikow.

Łutawa.

Medwedków mł.

Mostyszcze.

Muchojady.

Murawsk.

Nekrasze.

Opaczycze.

Nowosiółki.

Plesieckie.

Bohuszowka. Bublikowskie ziem. Czernohorodka. Hnilec.

Chodyjewskie ziem. Iwangrodzki las. Kalinowszczyzna. Kalny ług. Karpiłowka. Kosaczowka.

Połohy.

Pozniaki.

Proskuryńskie zm.

Saworow.

Sorokuszyńskie zm.

Szczygielskie ziem.

Wypawzow.

Zobkowszczyzna.

Zwonki.

Żeleźniak.

Monaster Wydubicki Michajłowski. — Pam. t. 2, oddz. 1: 16 2. Arch. cz. I, t. 1: 96; cz. I, t. 4: 14; cz. I, t. 5: 63, 66, 80, 83, 84, 87, 96, 332, 339—342, 344; cz. II, t. 1: 209, 21 I, 346.

Hłuszec.    Kulikowo.    Wołosowiczskie    z.

Hnilec.    Niestanowiczskie z. Wydubicze.

Kalinowszczyzna.    Osokorki.    Zatoń.

Kalny ług.    Swinojady.    Zwierzyniec.

Monastyr Kiryłowski. — Pam. t. 2, oddz. 1: 6 2. Archiw. cz. I, t. 1: 96; cz. I, t. 4: 366; cz. I, t. 5: 269; cz. II, t. 1: 339; cz. III, t. 3: 529, 646, 649, 650, 703, 726, 729, 733, 743, 744.    .

Hniła gać.    Kiryłowskie jezioro. Punijskie sian.

Monastyr Miehajłowski Złatowierchy. — Pam. t. I, oddz. 1: 131; Arch. cz. I, t. 1: 9 6; cz. I,

oddz. 1: 62, 14 5, 151. t. 4: 7 9.

Antonowicze.

Borszczowka.

Hatne.

Hlewacha.

Hołubijewicze.

iborolewski-podkiet.

Juriewce.

Karabiiszcza.

Karpowicze.

Lenkowski chutor. Masanowicze. Michajłowszczyzna. Mołoczki.

Niemkoca.

Orewicze.

Petrykowo.

Płoskie.

Pohonno.

t. 2,

t. 3: 3 4, 3 5; cz. I,

Pusta hrebla.

Pusty Zatoń.

Rudka.

Rźawiec.

Seliwonowszczyzna.

Skorhiczew.

Tysiacke źereło. Zaborje.

Zołoktawska zm.

Monastyr Pieczerski razem z Katedrą ś. Zofii ([metropolit), często pod

jedną władzą. — Pam. t. 1, oddz. I: 62, 98, 101, 1 1 6, 1 29, 103, I 35, 140, 1 58 — 1 60, 1 70, 1 73 — I 7 9, I 8 2 — 185, 368, 370. Arch. cz. I, t. 1:1, 2, 61 — 6 6, 6 5, 9 6, 1 20 — 12 4, 33 8, 345 — 351, 854 — 356, 361, 362, 375 — 390, 447; cz. I, t. 3: 75; cz. I, t. 4: 5; 72, 73, 7 7, 296, 298; cz. I, t. 5; 41, 55, 6 9, 2 I 3, 216, 2 I 8, 220, 22 1, 224, 225, 259 — 26 1, 265, 2 7 8, 279, 282, 287, 294 — J98, 312— 319, 325 — 329, 359} 360, 364 —366, 87 1, 372, 374, 376— 379, 4 I 5, 4 I 8 — 4 2 1, 430, 431, 433, 435, 447.

Babince.

Białosoroka.

Blitcza.

Bohrynow.

Oidowo.

FeSIcianowka.

Hawryłowka.

Hotaki.

Kai. ś. Zofii:

Choczowa.

lankowicze.

Kaience.

Leonowka.

Łubianka.

Mikulicze.

Mirock.

Michałki.

Michalska rudnia.

Nadtczewka.

Orane.

Orewicze. Pańkowszczyzna. Piiipowicze. Pohreby. Rezawska rudnia.

174 Rosocliy. | OSADY. Tołokuń. | Wepry.
Rososka rudnia. | Tołokuńska rudnia | Worobiewska rudnia.
Rudyń. | Tymoszow. | Worobii Nowe i Stare.
Rutwianka | Uhły. | Zarudzie.
Rutwiańska buda. | Unin. | Złodijewka.
Stefanowka. | Uninska rudnia. | Zoryn.
Szpilewska rudnia. | Uszew. | Żerewska rudnia.
Bezradycze. | Mon. Peczer.: Na Ukrainie. Lisówka. | Racza Wielka i Mała.
Bereza. | Łukoidy. | Rokoszycze.
Buki. | Medelewka. | Rubieszowka.
Biłe Ozero. | Mekwo. | Rubieżowka.
Biłkowska rudnia. | Meżyryczka. | Serki.
Cerkowiszcze. | Mniewo. | Sirakow.
Czerniachow. | Mykhorod. | Sorokoszycze.
Czopowicze. | Nawoź. | Swareml.
Czudin. | Nawoź (drugi). | Szpale albo Szpile.
Dołźyk. | Nehrebowka. | Szybenne.
Dowhiady. | Niżyłowicze. | Szybieńska rudnia.
Deraźycze. | Nowosiółki. | Tarasiewicze.
Dubecznia. | Nowosiółki (drugie). | Taraso wieże.
Dubecznia (druga). | Oblitki. | Teremce.
Hłubow. | Oblitkowska rudnia. | Ty klin.
Hnidyn. | Osarczycze. | Wasilków al. Wasyik.
Chotow. | Oszytkowicze. | Wiszenki.
Igdyń, Hdeń. | Ozerane | Woskreseńszczyzna.
Śmienie | Papirnia. | Wyszewicka huta.
Irakczyjew. | Petrowo-sieliszcze. | Wyszewicze.
Jarowa. | Piroźki. | Żabiłocz.
Kojłow. | Połohy. | Zabołocka huta.
Kosorycze. | Połysowka. | Zabudcze.
Krasnoborka. | Potyjewska buda N. i S. Żary Wyższe i Niższe.
Krymska rudnia. | Potyjewska słob. | Zubrowicze.
Kujłowce. | Radomyśl. | Żukin.
Liniew. | Radmyślska rudnia. | Żurżewicze.

Horodok.

Borsuki.

Bylewicze.

Cwirkowe.

Demidowo.

Dokoła.

Dubrowa.

Chomicze.

Choromce.

Iwaniszczewicze.

Na Wołyniu.

Łopkowszczyzna.

Na Litwie.

Jezierany.

Kisielewicze.

Kosorycze.

Lewniszczęwicze.

Meźylesie.

Motyl.

Narkałabow.

Naseń.

Opole.

Osowo.

Obarów.

Peczerany.

Peczersko,

Peczy.

Peresudowicze.

Podsiele.

Poreczje.

Rozołowicze.

Synczycze.

Wolnica.

Zazerje.

Monastyr Nikolskipustyńaki. Pam. t. 2, oddz. 1: 62. Arch. cz. I, fc. 1: cz. I, t. 4: 10, 20, 21, 28, 35, 52, 57, 59, 97 — 69, 107 — 109, Il2; cz. I, t. 5: 212, 386 — 388, 392, 394, 426; cz. II, t. I: 154, 226, 346; CZ. III, t. I: 263; CZ. III, t. 3: 645, 651, 654 — 657, 703, 704, 706, 707; cz. IV, t. i: 44, 48, 273.

Letkow.

Mołoczki.

Ostapy.

Oszykczycze.

Pawłowicze.

Oewiczlińskie zm.. Drońki.

I sajki.

Kleszcze.

Kowalin.

Radohoszcza.

Sawna.

Szepeiicze.

Worochobowicze.

Zubkowice.

Kodnia m. p-tu źytomir.

Włość.—Ąrch. cz. III, t. I: 1 9—2 8, 2 1 3— 2 3 9; cz. VI, t. I: I 76 — 229; t. 2; 63.

Moszkowe.    Synhury.    Żurbińce.

Kor osty szew f Koresteszow ptu żytom. Włość.—Arch. cz. III, t. 2: 88 3; cz. VI. t. i: 5 3 5.

Horodysko Nowe. Horodysko Stare. Korytanowka.

Studena woda.

Korsuń.

Starostwo.—Arch. cz. 1, t. 3: 340, 349, 704; cz. III, t. 2: 446; cz. V, t. i: 129, 540, 552, 560.

Piesków.

Seliszcze.

Wihrajew.

Zwenihorodka.

Harbuzin.

Jachny.

Karhaszyn.

Mykitińce.

Netrepka.

Nowosielce.

Olszanica.

Piaski.

Koszewata Kowszowata ptu kij.

Włość.—Arch. cz. VI, t. 2: 7 0.

Berezianka.    Kisłowskie-Monastyr. Szkarowka.

Kotelilia ptu żytom.

Włość.—Arch. cz. VI, t. I, dod.: 153.

Andrusowka.    Komorowka.    Siarosiele.

Halczyn.    Minniewa Wola. Wojtowce wjelkie.

Harapowka.    Perehonowka.    Wolica.

Krylów ptu kij.

Włość.—Arch. cz. I, t. 3: I 96; cz. “VI, t. 2’. 230, 256.

Kałabarka.    Lipowe.    Podoroźne.

Ksawerów ptu owruc.

Włość. — Arch. cz. III. t. 2: 296; cz. IV, t. I: 137, i 38, 184, 400.

Ignatowka albo lgną- Jayodne.    Kalinówka,

copole.    Jelcudyn.    Lipiany.

LisianJca, Ły sianka ptu kij.

Włość. — Arch. cz. I, t. 3: 340, 343, 349, 742, 750; cz. III, t. 3: 507, 553.

Bużanka.    Dzwinogrodka.    Sidorowka.

Czemeryskie.    Chiżyńce.    Szesteryńce.

Poczapińcze.    SzćzerbaszczyAce.

Zityń, Letyń.

Starostwo. — Arch.    cz. III, t. 2: 4 15;    oz.    VI, t. 2: 72, 1 1 1,    345, 34 7,

Bruślinow.    Iłkowce.    Nowosielica.

Hruzkie.    Jakowce.    Pułtowce.

Zubecz.

Starostwo, — Arch. cz. VII, t. i: 2 96 — 300.

Nowosiołka.

Oszorojewicze.

Pierka.

Sowicze.

Wiale.

Źyiicze.

Biezdziachy.

Bywałki.

Derażycze.

Grabów.

Htuszecz.

Hubicza.

Chekowicze.

Chruszno.

Kruki.

Łopatyńce.

Mależyn.

Zojow, Łojowa góra.

Starostwo.

Abakumy.

Bereszki.

Iszkowicze.

— Arch. cz. VII, t. i: 299 — 302,

Izbin.    Łojów stary.

Jołcze.    Włochów.

Kamieńskie.    Popowicze.

Poznochowicze-

Machnowka, Machnowicze m. ptu żyt.

Włość. — Pam. t. I, oddz, 3: 405; Arch. cz. I, t. 4: 627; cz. V, t. 1: 5 15; cz. VI, t. i: 228, 3 7 7; t. 2. 1 2 I.

Kustowce.

Makarów m. ptu kij. Włość.—Arch. cz. VI, t. 1: dod. 12 3.

Korolewka.

12'

Źródła dziej owo.—Tom XX.

Międzyrzec#, Meżyrycz (na Rosi) ptu kij.

Włość.—Arch. cz. I, t. 2: 4 7 6.

Chmielne.    Kononcza.    Piekary.

Worobijewka.

Mirock ptu kij.

Włość. — Arch. cz. I, t. 4: 6 4 3.

Babińce.    Hawryłówka.    Pilipowicze.

Felicianowka.    Łubianka.    Szybenne.

Mikulicze.    Szybeńska rudnia.

Monastyry szcza ptu winn.

Włość, — Arch. cz. III, t. 3: 4 2 9.

Chejłowa.

Moszny m. ptu kij.

Włość. — Arch. cz. I, t. 5: 567, 574, 5 77, 598, 601; cz. I, t. 3: 70, 93, 335, 339, 343, 349, 648, 680, 704,    733.

Budyszcza.    Chreszczatyk.    Piekary.

Drabów.    Kumejki.    Szelepuchy.

Tubolce.

Narodycze ptu owruc.

Włość — Arch. cz. III, t. 2: I 14.

Jażberyn.    Narodycka rud.    Stupiszcza.

Kleszcze.    Nozdrysz.    Zarudzie.

Kuchary.    Sarny (Szarny). Zwidajska rud.

Niechoroszcza, Nechworoszcz, Chworoszcza, Foroszcza.

Zam. —Arch. cz. III, t. i: 2 3.

Starostwo.—Arch. cz. II, t. I: 12 6; cz. VII, t. I: 2 84—286.

Kryłówka.

Norzyńskf Noryńsk ptu owruc.

Włość.—Arch. cz. III, t. 2: 26, 27, 30, 67, 68, 259, 343, 344.

Bondary.    Kłoczki.    Putyłowicze.

Chajcza W. i M.    Pełcza.    Żerewiecka rud.

Żerewce.

Nosówka.

Starostwo.—Arch. cz, III, t. I: 391—3 9 3, 3 9 6.

Olewsk, Wolewsk ptu owruc.

Włość. — Arch. cz. I, t. 4: 256; cz. III, t. 2: 16; cz. IV, t. I: 36, 38.

Dowhosiele.    Radowi.    Snowidowicze.

Zubkowicze.

Ostrz, Oster.

Starostwo. — Arch. cz. II, t. 1: 413; cz. VII, t. i: 302 — 307,

337 — 335, 592 — 598.

Rźawiec.

Semipołki.

Suchyno.

Swietylnow

Wypołzow.

Zaworzyce.

Zdymirka.

Żukin.

Bobrowica.

Bod(zi)enki.

Czernin.

Domanow.

Jałmenka (Eiminka). larosławka.

Kaleta.

Kozar.

Krechow.

Króhajow.

Lektowce (Koleńce). Mokrec.

Nosowka.

Omelanow.

Rożnow (źny).

Ruda.

Owrucz, Wruczy.

Posiadają tu:

Starostwo, — Arch. cz. I t. 4: 9 7; cz. II, t. i: 3 5 6; cz. III, t. 2: 4 12, 7 47; cz. III, t. 3: 465; cz. IV, t. 1: 5 1, 2 9 O, 302, 32 3, 3 3 2, 350, 37 i, cz. VI, t. 11 54 7; dod, 443; cz, VII, t. I*. 288, 289; t. 2: 41 3 — 422.

Bechowszczyzna.    Kamionka.    Międzyrzecz.

Jarosławiec.    Michajłow.    Ostrówek.

Sirkowszczyzna.

Konwent dominikańs. Arcliiw. cz. III, t. 2: 91, cz. III, t. 3: 3 20, cz. V t. i: 490.

Lesznia.

Monastyr zaruczajski holiorodycki. Archiw. cz. I, t. 4: I O 7 —10 9, 3 7 3. 374, 422, 424, cz. III, t. 2: 90, cz. IV, t. i: 25, 43.

Korczówki.    Mołoczki.    Ostapy.

Szepelicze.

Pawolocz ptu kij.

Włość. — Archiw. cz. III, t. 3: 256, cz. Vl, t. I, (lód. I 55, 37 1,

372, 482. Andruszki. | Kozłówka. | Poczujki.
Browki. | Kryłówka. | Potyjewka.
Buki. | Krzywoszyńce. | Selezieniewka.
Bystrówka. | Lisowce. | Sokolicze.
Czerniawka. | Łebedyńce. | Strokow.
Czubińce. | Łozówki. | Szpiczyńce.
Horodyszcze. | MakarówRa. | Trubeżowka.
Cliariejowka. | MaliszówRa. | Turbijowka.
Ihnatyn. | Markowa Wola. | Wasylowka.
Jareszki. | Mieńkowa Wola. | Werbowka.
Jerczyki M. | Mińkowicze. | Wierzchownia.
Jerszyki. | Mosijewka. | Wójtowce.
Kalinówka. | Nizhorka. | Żarki.
Koropczew. | Oporycze. | Żydówce.
Starostwo. — Arcli. | Perejasław. cz. VII t. i: 3 i 2. 3 13. |
Byków. | Gielmazow. | Jabłonow.
Podnieprska Włość monastyru kij. pieczer. — Archiw. cz. I, | Jahotyn. t. i: 386.
Białe jezioro. | Irakczyjcw. | Nowosiółki.
Hłubow (Hlybow). | Liniew. | Oszytkowicze.
Chmedynie (Hnidyń). | Mekwo. | Rokoszycze.
Ihdyn (Hdeń). | Nawoź. | Tarasowicze.
| Nawoź dr. | Wiszeńka.

Pohreby szcza, Pohreby szcze ptu winn.

Włość.—Archi w. cz. III, t. 3: 1 36, 137, 324, 325, 362, 367.

Bielaszki.    Lubince.    Staniłowka.

Horodek.    Mytnica.    Szyrmówka.

Jarmoszówka.    Sachny.    Topory.

Przybórsk ptu kij. — owr.

Włość. — Archiw. cz. III, t. I: 15 5. Cz. VI, t. 1. dod. 310.

Domanowka.    Pirohowicze.    Rusaki Stare.

Mojsiejkowicze.    Rudnia.    Sukacze.

Włość. — Arch.

Bereza.

Biłkowska rud. Buki.

Czudyn. Krasnoborka. Krymska rud. Lisowska rud. Medelewka. Międzyrzeczka.

Radomyśl po w.

cz. I, t. 4: 8, 642, 643.

Michałki.

Michalska rudnia.

Mykhorod.

Nehrebowka.

Niźyłowicze.

Oblitki.

Oblitkowska rud. Papirnia.

Pirozki.

Połysowka.

Potyjewska nowa buda. Potyjewska słoboda. Potyjewska stara buda. Radomyslskamiejs rud. Racza Wielka i Mała. Unin.

Wyszewicka huta. Wyszewicze.

Zabołocie Zabołocka huta.

Hebany, Hreżany, ptu źytomir.

Włość.—Archiw. cz. VI, t. l: 4, 390, 393.

Chłapińce    Uszyca.

Rokitno ptu kij.

Włość. — Archiw. cz. I, t. 3: 7 56,

Sieniawa.

Romanowka, Romanowo

Starostwo.—Archiw. cz. III t. 3: 254, 255, 769. Cz. VI t. 1. dod. 326, cz. VH t. i: 319—321.

Buki.    Hirczyki.    Skwir (Skwyra).

Borzna.    Kamienna grobla.    Stawiszcza.

Czarniawka al.    Kosziaki.    Strokow.

(Chrytkowo).    Marianowka.    Zołotucha.

Żydowce(Matwijowce).

Rużyn, Rożyn, pow. kij.—źytomir.

Włość. — Archiw. cz. III, t. 3: 256, 288. Cz. VI t. 1. dod. 153.

Bałamutowka.    Bystryk. Wojtowce. Słobodka.

Sinica, Sienica, Siennica

Starostwo. — Archiw. cz. t. 2: 4 2 2. Cz. VI, t. 2 : 8.

Słobodyszcze, ptu źytomir.

Włość.— Archiw. cz. VI, t. 1:226, 227.

Hołodki. | Oliśzkowce. | Rajki.
Kaszyńskie sielisz. | Puliny. | Sielec. Zbrzyłówka.
| Smiła, Śmiała, ptu kij.
Włość.—Archiw. | cz. I, t. 2: 1 7 9, 2 43, 5 58, | 56 7, 5 74, 3 7 7,
cz. I, t. 3: 30, 3 f, 5 6; | , 93, 339, 343, 349, 646, | 700, 704, 7 2 5.
Bałakleja. | Lebedyn. | Słupeczna.
Bałandyna. | Łozowate. | Sobolowka.
Berezniaki. | Makijowka. | Sokołowka.
Burty. | Matusow. | Starosiele.
Derenkowiec. | Meźyhorka. | Świniarka.
Horodyszcze. | Mhlejew. | Szpoła.
Hruzkie. | Oknina. | Taszłyk.
Chreszczatyk. | Ositniaźka. | Tołmacz.
Jabłonówka. | Pedynowka. | Turja.
Kalihorka Mokra. | Petryki. | Walawa.
Kalihorka Sucha. | Piakowka. | Wiązowek.
Kapustyna dolina. | Prusy. | Wieknina.
Kiryłowka. | Rajhorodka. | Woronowka,
Konstantynowka. | Rewowka. | Zaiewki. Źurawka.

Slawiszcza,

Włość star. białocer.-—Pam. t. IV. odd. 3: 12 1 — 4 6 0. Arch. cz. 1, t. 3: 4 73 ; cz. III, t. 3: 4 23 — 604; cz. VI t. 2:221.

Biesiadka.    Mnichowa.

Szepielicze, po w tu kij. — owruc.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 2: 6 90.

Drońki.    Mołoczki.    Szepielicka słoboda.

Pohonne.    Worochowicze.

Szersznie ptu żytom.

Włość.—Archiw. cz. III, t. l: I 55.

Nowaki.    Sobolowka.    Szersznie Stare.

Tabor o w, Taborowka.

Starostwo.—Archiw. cz. V, t. l: 5 6 6.

Tahańcza ptu kij.

Włość. Archiw. cz. VI, t. 2: 145— 1 4 7.

Rużowka (Popowka międzyrz.) Rżawiec Wielki (Połstwin). Tetyow, Tetiew ptu winn.

Włość.—Archiw. cz. I, t. 3: 7 43.

Żydowczyki.    Żytniki.

Toporyszcze ptu żytomir.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 2: 4 54.

Bieżow.

Trechtymirów, Terechtemirow Traktomirow.

Starostwo. — Archiw. cz. III, t. 3t 212, 409, 584, 636. cz. VI t. 1. dod. 4 50.

Hryhorowka.

Trylisy, Trylesy.

Włość.—star. białoc. Pam. t. 2, odd, 3: 108 —116* Arch. cz. III t. 3 687, cz. V, t. l: 237; cz. VI, t. I, dod. 346.

Połowiecka.

Unin ptu kij.—owruc.

cz. I, t. 4: 400, 643.

Rutwianka. Rutwiańska buda. Szpilewska rud. Unińska rud. Uszew.

Włość,*—Arch.

Blidcza.

Futorska rud. Kalence. Leonowka. Rosochy.

Worobije Nowe. Worobije Stare. Worobiewska rud. Zarudzie. Źerewska rudnia.

Wczorajsze ptu kij.

Arch. cz. III, t. 3, 2 0; cz, VI t. 1 dod. 152, 153.

Bihałowka.    Czerniawka.    Jarosławka.

Czarnorudka.    Harapowka.    Orańsczyzna.

Popielna.

Weledniki, Welcdnikowicze ptu owruc.

Włość.—Archiw.cz. Vl t. 1: 244—253. dod. 163 —1 97.

Rokitno.

Skrebielicze.

Stuhowszczyzna.

Sorokopenia.

Suszczany.

Weledniki Stare.

Zakornicze.

Zamysłowicze.

Wyszpol.

Zorokow.

Zubowszczyzna.

Bitka.

Bobrycze.

Bokijewszczyzna.

Czerewki.

Horłowszczyzna.

Chłuplanka.

Chowchoł.

Chłuplany.

Włość.—Archi w.

Dawidowicze.

Hruszki.

Jurkowsczyzna.

Krasiłowka.

Leiety.

Nahorany.

Niczahowka.

Nowaki.

Olenicze.

Prybytki.

Witek ptu żytom. :. III, r. l: 232, 233.

Iwanowicze.

Nowopol.

Winnica.

Włość.—-Archiw. cz. I, t. i: 103, 10 4.

Starostwo. — Archiw. cz. III, t. 3: 113, 139, 437, 455, cz, VII, t. l: 598 — 611, t. 2: 12 —19, 388—393.

Cwiźyn.    Niedźwiadka.    Sałasze.

Chyźyńce.    Sannik.    Wisienka.

Miedziaków (Miziakow).    Woniaczyn.

Zausze.

Włość.—Archiw. cz. III, t. 1: 319. cz. VI t. l: 7.

Zoryn ptu kijows.

Włość.—Arch. cz. I t. 4: 643.

Choczewa.    Stefanowka.    Tołokuńska rudnia.

Orane.    Tołokuń.    Tołokuńska    słoboda.

Złodziejówka.

Zwinogródka. pow. kij.—bracł.

Starostwo. — Arch. cz. I, t. 3:    335, 340, 349, 624, 704, 733;

cz. VI, t. 2: 7 67.

Włość.—Arch. cz. VI, t. 2: 2 6.

Gorgolew (Horholew) las.

Żabotyn ptu kij.

Włość.—Archiw. cz. I, t. 2: 82, 85, 87, 91, 94, 574, 577, 598, 601. cz. I, t. 3: 85, 99, 335, 338, 339, 349, 704, 733, cz. III, t. 3: 264.

Janówka.    Kamianka.    Rajgród.

Jarowe.    Prusy.    Rewowka.

Wereszczanki.

Żytomierz.

Starostwo.—Archiw. cz. II, t. i: 356, cz. III, t, 2: 413, cz. III, t. 3, 679, 680, cz. III, t. 1, dod. 443, 49 1, 492. Pam. t. 3, oddz. 3:    323, 324.

Arch. cz. VII t. I: 286—288; 326 — 337.

Zamek.—Arch. cz. VII, t. 1, 122 —140; 143—152.

Swieniec.

Waczkow.

Baraszowka.    Piszczewo.

Hażyńce (Hasińce). Rudno.

Weresy..

Staniszowka.

ZNACZNIEJSZE BŁĘDY KOPISTÓW

i omyłki druku

Uprzedzamy, iż błędy dawnych kopistów, powtórzone w tekście, mogły zostać sprostowane jedynie po sporządzeniu 'spisów alfabetycznych i krytycznem zestawieniu nomenklatur; po dokonaniu czego, razem z widocznemi omyłkami druku, takowe tu wskazujemy.

na str. j | | w wierszu | | Jest | Winno być
39 | 3 z d. | Loski | Łozki
42 | 12 | Nodrysza | Nozdrysza
43 | 11 | Kopozewicz | Kopczewicz
45 | 5 | Rehowczyny | Robowczyny
46 | 6 | Teneliłowskiego | Tenetiłowskiego
52 | 2 | małej | Małej
54 | 15 | Duniłów | Daniłów
60 | 10 | Huszow | Hruszow
65 | 12 | Biberszajnu | Bibersztajnu
| 20 | Kacowszczyzna | Kocowszczyzna
66 | H) z d. | Chrosnica | Chwusnica
| 5 z d. | Horbssze | Horbasze
67 | 18 | Czykiry | Czyhiry
68 | 14 | Kiimentyński | Klimeotyński
| 22 | Stepczycze | Slepczycze
69 | 10 | Zerenicze | Żerewicze
?! | 11 z d. | Witosłowicze | Witosławicze
9 > | 10 z d. | Kierdnowscy | Kierdanowscy
71 | 23 | Karhszyn | Karhaszyn
72 | 2 | Rakowka | Rohowka
77 | 7 | Pohorne | Pobonne
82 | 3 | Rokowszczyzna | Robowszczyzna
83 | 11 z d. | Sonicze | Sowicze
| 10 z d. | Hrehowicze | Hrekowicze
84 | 5 | Sielczeniowka | Sielezieniowka
85 | 13 z d. | Zarubione | Zarubińce
86 | 9 z d. | Malczyn | Mależyn
106 | 9 z d. | Kalinczyńcem | Kaliczyńcem

na str. | w wierszu | Jest | Winno być
107 | 21,3 zd. | Lorynce | Roi ince
131 | 11 | Koslowce | Kostowce
132 | 7 | Tiutkl | Tiutki
150 | 9 | Holczyn | Kolczyn
99 | 10 | War... | Zwoź
99 | 3 z d. | Łapanów | Saponów
99 | 2 z d. | Padlescy | Podlescy
151 | 4 | Tetirnowicze | Tetilkowicze
>» | 16 | osd. 44, pust. 30 | osd. 16, pust 2
| 8,9 z d. | Nizanow | Mizakow
| 3,4 zd. | Łuża | Łuka
152 | 9 | Jałrauża | Jałmynka
V) | 5 z d. | Zaloekie | Kaleckie
| 1 z d. | Bobrinowce | Bahrinowce
153 | 5 | Osow | Hoszów
|  | Zabielin | Kobielin
165 | 11 | Białocerkow | Bilocerkow
167 | 10 | Listwin | Litwin
173 | 7 z d. | Nadtczewka | Nadtoczewka
177 | 9 | Chekowicze | Hrekowicze
| 10 | Ohruszno j | Hruszno
| 9 z d. | Iszkowicze | Isakowicze
179 | 16 | Lektowce | | Letkowce
180 | 23 | Koropezew | Karapczew
183 | 1 | Sławiszcza | Stawiszcza

SPIS MIEJSCOWOŚCI,

A.

Abakumy 177.

Adamgrod ms. 110, 136. Adamówka 168.

Adampol alias Szumiłowka ms. 117. Ajsyn y. Hajsyn 169.

Aleksandropol ms. 67.

Andrasiowka 140.

Andrusowka 176.

Andruszki 180.

Andrzejew 169. v.

Andrzejów 66, 73. v.

Andrzejowicze 36.

Andrzejowsczyzna 86.

Antonow 94.

„ ms. 78.

Antonowce 121.

Antonowicze 173.

Antypowka 70.

Arklej mtcz. 54. v.

Arklijów ms. 70.

33-

Babany ratcz. 138, 139.

Babczyk 167.

Babice 60.

Babin ms. 131.

Babińce 173, 178.

Babinin 81.

Badowka ms. 114, 133.

Bajrasze ms. 87.

Behrynowce 78, 152.

Bałabanowka mtcz. 135.

Bałakleja 182.

Bałamutowka 182.

Bałandyna 182.

Bałanowka mtcz. 114, 134. Barachty (Petryczyn) 80.

Baranie pole 166.

Baranowieże s. 27.

Barasze 36.

Baraszowka 185.

Bardycze 66.

Baryszow ms. 69.

Basań ms. 71.

Basań stara 71. v.

Basania 40, 45.

Baskaki 67, 169.

Batoh mtcz. 106, 109, 115, 138. Batowskie urocz. 108.

Baty 60.

Bazar ms. 88.

Bech 153 al.

Bechowsczyzna 82, 179, al.

Bechy 46.

Beliłowka 82 (Rastawica) v. Biało łówka.

Bedziwin s. 30.

Bełdniki 83.

Berdyczew 165.

Berków 75.

Berkowiec 172.

Bereszki 177.

Bereszne 60.

Bereza 175, 181.

na str. | w wierszu | Jest | Winno być
107 | 21,3 zd. | Lorynce | Rolińce
131 | 11 | Koslowce | Kostowce
132 | 7 | Tiutkl | Tiutki
150 | 9 | Holczyn | Kolczyn
99 | 10 | War... | Zwoź
99 | 3 z d. | Łapanów | Saponów
99 | 2 z d. | Padlescy | Podlescy
151 | 4 | Tetirnowicze | Tetilkowicze
| 16 | osd. 44, pust. 30 | osd. 16, pust 2
99 | 8,9 z d. | Nizanow | Mi żakow
99 | 3,4 zd. | Łuża | Łuka
152 | 9 | Jałmuża | Jałraynka
99 | 5 z d. | Załockie | Kaleckie
| 1 z d. | Bobrinowce | Bahrinowce
153 | 5 | Osow | Hoszów
99 |  | Zabielin | Kobielin
165 | 11 | Białocerkow | Biłocerkow
167 | 10 | Listwin | Litwin
173 | 7 z d. | Nadtczewka | Nadtoczewka
177 | 9 | Chekowicze | Hrekowicze
| 10 | Ohruszno j | Hruszno
99 | 9 z d. | Iszkowicze | Isakowicze
179 | 16 | Lektowce ^ | Letkowce
180 | 23 | Koropczew | Karapczew
183 | 1 | Sławiszcza | Stawiszcza

SPIS MIEJSCOWOŚCI.

A.

Abaknmy 177.

Adamgrod ms. 110, 136. Adamówka 168.

Adampol alias Szumiłowka ms. 117. Ajsyn y. Hajsyn 169.

Aleksandropol ms. 67.

Andrasiowka 140.

Andrusowka 176.

Andruszki 180.

Andrzejew 169. v.

Andrzejów 66, 73. v.

Andrzejowicze 36.

Andrzejowsczyzna 86.

Antonow 94.

„ ms. 78.

Anton owce 121.

Antonowicze 173.

Antypowka 70.

Arklej mtcz. 54. v.

Arklijów ms. 70.

IB-

Babany mtcz. 138, 139.

Babczyk 167.

Babice 60.

Babin ms. 131.

Babińce 173, 178.

Babinin 81.

Badowka ms. 114, 133.

Bajrasze ms. 87.

Behrynowce 78, 152.

Bałabanowka mtcz. 135.

Bałakleja 182.

Bałamutowka 182.

Bałandyna 182.

Bałanowka mtcz. 114, 134. Barachty (Petryczyn) 80.

Baranie pole 166.

Baranowicze s. 27.

Barasze 36.

Baraszowka 185.

Bardycze 66.

Baryszow ms. 69.

Basań ms. 71.

Basań stara 71. v.

Basania 40, 45.

Baskaki 67, 169.

Batoh mtcz. 106, 109, 115, 138. Batowskie urocz. 108.

Baty 60.

Bazar ms. 88.

Bech 153 al.

Bechowsczyzna 82, 179, al.

Bechy 46.

Beliłowka 82 (Rastawica) v. Biało łówka.

Bedziwin s. 30.

Bełdniki 83.

Berdyczew 165.

Berków 75.

Berkowiec 172.

Bereszki 177.

Bereszne 60.

Bereza 175, 181.

Berezana ms. 74.

Berezianka 176.

Bereznia ms. 78.

Berezniaki 182.

Berezowa Ługa gr. 126.

Berłowka 165.

Bernoszowka 134.

Berszada v. Berszadź 165.

Berszadź ms. 165, 132.

Berszki 81.

Besidki 119.

Bezradycze 80, 174.

Biała Cerkiew mtcz. 31.

„    „ v. Białocerkiew’ 165.

Biała Soroka v. Białosoroka 76. Białe Berehi v. Biele Brehy 80.

„ Jezioro v. Biłe Ozero 180. Białoberezki gr. 68.

Białocerkiew v. Biłocerkow’ 165.

„    ms. 16.

Białogrodka ms. 73, 83. Białohusowka v. Białousowka 111. Białokurowicze 44, 81, 84. Błałołowka v. Beliłowka, Biliłowka 166.

Białopoi, Białopole 166.

Białosoroka 173, v. Biłosoroki 166. Białosroka słb. 37.

Białoszyce v. Biełoszyce 66, 79,152. Białousowka 135.

Białowe 135.

Białowież 38, 85, 91.

Bieliun 38.

Bielaszki 181.

Bielecczyzna 82.

Bielenka 77.

Biele Brehy v. Biłe Brehy 41, 43. Biełka s. v. Biłka 28.

Biełki v. Biłki 29, 153.

Biełoszyce v. Białoszyce 29, 46. Biełowież v. Białowież 38.

Biesiadka 120, 183.

Biezdziacliy 177.

Bieżow 45, 71, 75, 183.

„ (Korczow) 66.

Bihałowka 184.

Bijewce 166.

Biliłowka v. Białołowka 166.

Bile Brehy v. Białe Berehi 44.

„ Ozero v. Białe Jezioro 174. Biłka y. Biełka 184.

Biłki v. Biełki 66, 132.

Biłkowska rudnia 174, 181. Biłosoroki v. Białosoroka 166.

Biruki 165.

Blidcza 173, 184.

Blistawica 80.

Błażnikowsczyzna (Nozdrysz) 75. Błoszczyńce 165.

Bobinicze 81.

Bobłow 103, 119.

Bóbr ms. 72.

Bobrówka 167.

Bobrowica 179, ms. 74.

Bobrynowo s. 29.

Bobryca 59, 171.

Bobrycze 184.

Bocliajewka s. v. Buliajowka 52. Bochenniki 141.

Bod(zi)enki 179.

Bogdanowsczyzna 69.

Bogusław y. Bohusław 166. Bohajewka mała s. v.Buhajowka52. Bohdancze 72.

Bohdanów 76.

Bohdanowka 135.

Bohdanowsczyzna gr. 73. Bohotkowsczyzna 76.

Bohrynow 173.

Bohusław ms. 60, 54, 79, 63.

„ v. Bogusław 166.

Bohusza 120, 123.

Boliusze 83.

Bohuszowicze s. 37.

Bohuszowka 170, 172.

Bojarka 165.

Bokijewszczyzna 184.

Bolaczew 170. v.

Bolaczow 67.

Bołotnica 70.

Bołsuny s. 27.

Bondary 67, jl65, 179.

Borki 168.

Borkow 134.

Borodianna 166.

Borowa 40, 143.

Borowica 168.

„    mtcz. 62, 83.

Borsków 132, 139.

Borszczow 68, 69.

Borszczowce 171.

Borszczowka 173.

Bortniki 40.

„    mtcz. 131.

Borysowka 139.

Boryspol ms. 69.

Borzna 182.

Bosowka mtcz. 115, 116.

Bracław ms. 104, 137, 139, 144. v. Braslawl 166.

Brahin mtcz. 37, 38, 81, 83, 167. Brahińska włość 96.

Braiłow 139.

Braiłowka 139.

Brain v. Brahin mtcz. 38. Brainikowczyna 43.

Braslawl v. Bracław 166.

Bratołow "Wielki 99.

Browki 74, 180.

Brusiłow ms. 73, 167.

„ Nowy ms. 78.

Bruślińce 142.

Bruślinow 177. v.

Bruślinów mtcz. 143.

Brylew 77.

Brytowińce 38.

Bublikowskie ziem. 172.

Bubnow 71.

Bubnowka 135.

Buchałówka 74.

Buchnowce 131.

Buczak mtcz. 130.

Budyukowicka wś. v. Bodenki 152. Budyszcza 178.

Budzak 115.

Buhajowka 37, 71.

Bnjanicze siei. 52.

Baki 72, 116, 175, 180, 181, 182, ms. 137.

Bukowce 141.

Bułajewka 134.

Bułaki 41, 52. v.

Bułhaki 67.

„ Nowe v. Nowe Bułhaki.

Bundurow 118.

Bureml ms. 70.

Burki 167.

Burkowce 140.

Burty 182.

Busza ms. 120, 138.

Buszyóce 131, 135, 139, 140, 141.

„ alias Rudawce 142. Buzowa 170.

Buzukow 168.

Buzukowiec 168.

Bużanka 176.

Byczanka 170.

Byków 180.

„ albo Pykow 171.

Bystrowka 180.

Bystryk 182.

Byszew 167. v.

Byszow 37, ms. 84.

Bywałki 177.

O

Cary 73.

Cerkowiszcze 174.

Cli. vide po H.

Cieszków 96.

Cima mtcz. 134.

Colnowa 169.

Cudnow v. Czudnow 167.

Cwiżyn 185.

Cybermanowka 170.

Cybermanowska grobla 170. Cybulów ms. 132, 133.

Czaliow 131 mtcz. 142.

Czajki 166.

Czakensczyzna 82.

Czaple 59. v.

Czaplice 60.

Czarna Kamionka 170.

Czarniawka alias Chrystkowo 182. Czarnobyl mtcz. 38, 47, 85.

„ v. Czornobyl y. Czerno-biel 166.

Czarnogrodczyzna 37. v. Czarnogródka ms. 79, 172. Czarnoliubow 28. v. Czarnohubowsczyzna 80.

Czarnorudka 184.

Czarnowbowsczyzna v. Czarno-hu-bowsczyzna 153.

Czebenszczyzna (Tałałajowsczyzna) 68. v.

Czebienowsko 41.

Czechy 167.

Czeczelnik 167.

Czeczelowka 138, 140, 141.

Czehryn y. Czyhryn 168. Czemeryskie 176.

Czerepaszyńce 135.

Czerewacze 167.

Czerewki 184.

Czerkas 165.

Czerkasy (Czerkassy) ms. 19, 31, 168.

Czerlankow siedl. 60. v.

Czerlenkow mtcz. 139, 141. v. Czerlinkow 103, 133.

Czerniahow v. Czerniachów 174.

„    v. Czerniechow v. Czer

nichów 169.

Czerniawka 87, 169, 180, 184.

„    mtcz. 132.

Czernichowca 85.

Czernichowce 69.

Czernicza 36.

Czerniechow ms. 66.

Czerniechow v. Czerniachów 169. Czerniechowce 40.

Czerniowce ms. 134.

Czerniszcze 60.

Czernin 41, 179.

Czernobiel v. Czarnobyl 167. Czernohorodka v. Czarnogrodka 172. Czerwił 71.

Czerwona ms. 87.

Czeszyn 139.

Czetwertnia Nowa v. Nowa Czet-wertnia.

Czetwertynowka mtcz. 110. Czołówka 75.

Czopowice 30, 80, 174.

Czornobyl v. Czarnobyl 167. Czortkow 138.

Czubińce 180.

Czudin v. Czudyn, Czudzin 80, 174.

Czndnow mtcz. 31, 84, 98.

„ v. Cudnow 167. Czudnowska włość 99.

Czudyn 181 v. Czudin v.

Czudzin 37.

Czyhryn mtcz. 54, 61, 87.

„ v. Czehryn 168. Czykałowicze y. Czykołowicze 40t Czykczalnik v. Czeczelnik 144. Czykiry 67.

Czykołowicze 75, 167.

Czyrkasy v. Czerkasy ms. 62. Czyrniczy v. Czerniszcze 59.

JD.

Daniłow (Medwedowka) mtcz. 54,62. Darnicza gr. 68.

Daszów ms. 135.

Dawidki 71.

Dawidowicze 184.

Dawitkowicze 44, 45.

Dąbrowińce 132.

Demidow 31, 76.

Demidowce 131, 171.

Demidowicze 79, 94, 152. Denisowicze s. (Uenysowicze) 29, 41. Derażycze y. Dzieraszicze 83, 174,

177.

Derenkowce 107, 109, 119. Derenkowiec 182.

„ las 106.

Derenkowskie urocz. 108.

Derihorod nazw. Ordyczowka 134. Desna 68.

Deszczka mtcz. 125. v.

Deszka mtcz. 141.

Deszki 166.

Deszkow 122. v.

Deszkowce 133, 138, 141.

Dewicz Lesok 68.

Dewiczlińskie zm. 176.

Dewlin 69.

Dewoczki v. Dziewoczki 66. Didkowce 78.

Didowo y. Diedow 173.

„ v. Dziadowszczyzna, Dołżyk 169.

Diedow v. Didowo ms. 80. Dietkowicze 152.

Ditiatkowicze 76.

Dmitrowicze 70, 86.

Dobkowsczyzna 167.

Dobratin (Suchołucze) 76.

Dobryń 66.

Dołhowce 123.

Dołhy Bród 170.

Dołżyk 174.

„ v. Dziadowszczyzna 169. Domanow 179.

Domanowka 181.

Domołocz 67.

Domontow ms. 70, 76, 169. Dorohinin 75.

Dorohinka 79, 82, 172.

Dorocicze (Doroczicze) s. 28, 153. Dorokanowka 166.

Dowhlady v. Dowlady 174. Dowliosiele 84, 179.

Dowlady 37, 76.

Drabów 178.

Drania 43.

Drońki 175, 183.

Drony 68.

Drażnią 70.

Dubeczna 37. y.

Dubecznia 174. v.

Dubieczny 80.

Dublin 167.

Dudary 59. v.

Dudarze 60.

Dworzyszcza 83. v.

Dworzyszcze s. 96.

Dwizki 39.

Dybióce 166.

Dymer v. Dymir 57.

Dymerka 72.

Dymidow 6, 56.

Dymidowce 133, 138.

Dymir v. Dymer ms. 73.

Dywin 78.

Dziadowszczyzna, Didowo, Dołżyk, 169.

Dziarnowicze 77.

Dziedziatkowicze 39.

Dzieraszicze v. Derażycze s. 30.

Dzietkowieże y. Dietkowicze 43, 46. „ s. 29.

Dziewoczki v. Dewoczki 169. Dziunkow 130, 139, 142.

Dziurzyńce 122.

Dzwierczyńce 134.

Dzwinogrodka 176.

Dzwonycha 138.

E.

Elminka v. Jałmeńka 179. Esurzyowicze s. 30.

E.

Fastow ms. 79.

„    alias Chwastów 172.

„    Nowy Wereszczyn 170.

Fastowce 118, 119.

Fedorów młyn 172.

Fedorowka 77.

Felicianowka 173, 178.

Feniewicze 171.

Filipowicze 41, 45.

Foroszcza v. Niechoroszcza 178. Fosnica v. Chwosnica 40.

Futor 171.

Futorska rudnia 184.

Fuszczowka 73.

O.

Gdeń v. Hdeń 169.

Gielmazow 180.

Gniłaruda 120. v.

Gniłorudzki gr. v. Hniłorudzki gr. 116.

Gorgolew (Horholew) las 185. Grabów 177.

Grabowce 100.

Granów 125.

„ (Wierzbiczow) 124, ms. 127. „ alias Werbicz 143.

Grodek ms. 133.

Gronostajpol y. Hornostajpol 169. Gurowsczyzna 170.

Gurskie 78.

Gusakow v. Husakowce 107, 109. Gwozdow v. Hwozdow 40.

lEi.

Hackowce Wielkie 136.

Hadiacz 160.

Hajewieże v. Hejewicze 153 s. 27. Hajsyn mtcz. 139.

„ v. Ajsyn 169.

Hajsynski gr. 127.

Hajworonowka 78.

Halczyn 176.

Halczyńce 87.

Halepl 44.

Halijowcze 100.

Halinka 171.

Halki 167.

Hałza 36.

Haponowicze 167.

,, moczulskie s. 28. Harapowka 176, 184.

Harbuzin 176.

Hasińce v. Hażyńce.

Hatne 68.

Hawratin 84.

Hawryłowce 45.

Hawryłowka 173, 178.

Hażyn 81, 94.

Hażyńce (Hasińce) 185.

Hdeń v. Gdeń 169.

„    v. Igdyń 174.

,,    v. Ihdyń 180.

Hejewicze v. Hajewićze 82. Herasimow staw 172. Hermanowka 165.

Hirczyki 182.

Hlebow 80.

Hlebowka 76.

Hlewacha 173. v.

Hlewaka 77.

Hlezolbie s. 38.

Hlińsk mtcz. 131.

Hliniańce 141. v.

Hlinianiec 139.

Hładkiewicze 81.

Hładkowo 69.

Hłatkowicze 37.

Hluboczko 109.

Hłubokie 56.

Hlubow (Hlybow) v. Chlubo w 180, Hłuchowa 67.

Hłuchowicze 81, 167.

Hłumcza 36.

Hłuszee 83, 172,176. v.

Hłuszecz s. 30.

Hluszkiewicze 91.

Hłybów y. Hlubów.

Hnidyn 174.

„ v. Chmedynie 180.

Hniła gać 173.

Hnilec 172. v.

Hnileczczyzna 52.

Hniłorudzki gr. v. Gniłor. gr. 123. Hochły 38, 41.

Hodotemle 77.

Hoholew ms. 72.

Holaki 119, 131, 139, 173. Holeniszcze 86.

Holibiejowicze 42.

Hołodki (Hołotki) 126, 182.

Hołtwa ms. 70, 168.

Hołubiewicze 71.

Holubijewicze 173.

Hołubowka (Czeremeszki) 72. Homolicze 167.

Horbasza 169. y.

Horbasze 66.

Horbowicze 170.

Hordyowka mtcz. 134.

Horenicze 42, 66, 170.

Horholew (Gorgolew) las 185. Horłowski młyn 38.

Horłowszczyzna 184.

Hornostajpol ms. 76.

„ v. Gronostaj poi 159. Horock v. Nowy i Stary Horock 88. Horodec 38.

Horodeckie mtcz. 138, 170.

Horodek 181.

Horodnica ms. 83, 133.

Horodysko Nowe 175.

„ Stare 175.

Horodyszcze 68, ms. 72, 88, 180, 182.

Horoszki 67, 169. v.

Horoszkowicze 36, 169.

Horwolicze 38, 43, 44.

Horwolowce 43.

Horwowezyna 43.

Hostornel ms. 38, 80.

Hoszow s. 27.

Hrekowicze v. Chrekowicze 83. Hreżany v. Hryżany 169.

„ v. Reżany 181.

Hrozińce 66.

Hruszew 171.

Hruszka 167.

„ siedl. 128.

Hruszki 184.

Hruszno y. Chruszao 177.

Hruszow 60 v.

Hruszowa 59.

Hruzkie 177, 182.

Hryhorowka 183.

Hrynie 169.

Hryniowce 99.

Hrystanowka (Huncza) v. Chrysta-nowka 118.

Hryszyńce 171.

Hryżany v. Hreżany 67. Hubarewsczyzna 81, 82.

Huharewski gr. 69.

Hubarowicze 81, 167.

Hubicza 177. v.

Hubicze 83.

Hubin mtcz. 132.

Hubińce 82.

Hubnik 106, 109.

Huczków gr. 68.

Hulaniki ms. 66, 165.

Hulcz 43.

Hulowce ms. 134.

Humań v. Umań 170. Humilewszczyzna (Trościanki) 68. Huncza (Hrystanowka) v. Chrysta-nowka 118, 125, 127.

Huncze czyli Chrystanow mtcz. 129. Huńczański mł. 125.

Husaczowka 165.

Husakowcev. Gusakow 107, siei. 109. Huszczy u ce 104.

Hwozdow v. Gwozdow 68.

Hyziny v. Chiszyn 43.

Chabne 37, ms. 88, 170.

Chalepiec 70.

Chaycza 67. v.

Chajcza M. i W. 179.

Chanbiekow 75, 76.

Chanki 80.

Charlejowka 180. v.

Charlijówka 78.

Charpaki 119.

Charytonowka 73.

Chejłowa 178.

Chekowicze v. Chrekowicze 177. Chyżyńce 139, (Chiżyńcel 151, 176, 185.

Chiszyn v. Hyziny 84.

Chłapińce 181.

Chlubow (Hlubow) 37, 174. Chłuplanka 184.

Chłuplany 76, 184.

Chmedynie (Hnidyń) 180. v. Chmiedin 80.

Chmielna 60. v.

Chmielne 178.

Chmielnik 144.

Choczewa 185. v.

Choczowa 173.

Choczyń 84.

Chodaki 46, 77, 79, 152.

Chodorkow mtcz. 41, 47, 52, 67, 85-„ Chodorkowe pole, Cho-dory 170.

Chodor ko wieże 40, 75.

Chodorow 60, 128.

Chodorowczyzua ^Krasny Dwór) 67. Chodory v. Chodorkow 170. Chodosowka 73.

„ (Krasna Wola) 86. Chodowicze s. 29.

Chodyjewskie ziem 172.

Chojniki mtcz. 96, wieś 96.

,, v. Chwojniki 170. Chołodowka 138.

Chomenki 132.

Chomutyńce 131.

Cboresciszew v. Choroscieszów mtcz. 47.

Cliorol ms. 83.

Choroscieszow v. Stary Choroscie-szow v. Korostyszew 40. Chotow 51, 174.

Chotucze 167.

Chotinówka 66.

Chowchoł 184.

Chrapacze 165.

Chrapkow s. 96.

Chrekowicze v, Hrekowicze s. 30. Chreszczatyk 178, 182.

Chruszno v. Hruszno 177. Chrystanow czyli Hańcze mtcz. 129. Chrystanowka 123, 124, 125, 126. Chrystanowka(Huńcza)ll8,i25,127. Chrystanowski gr. 124, 125. Chrystynow 130.

Chrystynowka v. Krystynowka 167. Chrytkowo alias Czarniawka 182. Chwastów y. Fastów, Nowy Weresz-czyn 170.

Chwedkowka 136.

Chwojniki 83.

„ y. Chojniki 170. Chworoszcza v. Niechoroszcza 178. Chwośnica 65, 66, 85.

I.

Iborolewski podklet 173.

Igdyń v. Ihdyń, Hdeń 174. Ignacopole v. Ignatowka 176.

Ihdyń (Hdeń) 180.

Ihnatyn 180.

Ilaki 40.

Ilińcze 44 ms. 141.

Ilkowce 138.

Illicze 167.

Ilkowce 177.

Imienie 80, 174.

Irakczyjew 174, 180.

Irhaczow ms. 78.

Irklej 168.

Irżawiec alias Polstwin 171.

Isajki 81, 166, 175.

Isaki v. Isajki 42.

Iskoroscin ms. 75.

„ s. 29. v.

Iskorostyn 44.

Iszkowicze v. Isakowicze 177. Iwangrodzki las 172. Iwanince 137.

Iwanka 136.

Iwanków 67, 84, 169, 171. Iwankowce 171.

Iwanowce 138.

Iwanowicze 36, 82, 184. Iwkowce 168.

Iwnica ms. 88, 171.

Izbin 177. y.

Izbińce 83.

J".

Jabłonka 72, 80, 170. Jabłonow 180.

Jabłonowka 168.

Jachimowka 82.

Jachny 176.

Jackowce 139, 141.

Jackowce Małe 140. Jackowka 172.

Jahodynka 167.

Jahotin ms. 71. v.

Jahotyn 180.

Jagoda e 176.

Jakowce 177.

Jakuszyńce 142.

Jalmenka (Elminka) 179. v. Jałmynka ms. 73, 152. Jangrod sl. 108, 132, 141.

„ alias Ściana 132. Janickiego Wola 87. Jnuiewski gr. 119.

Janiszowka 165.

Jaukowce 75, 137.

Janko wieże 52, 173.

Janów 133.

„ Nowy v. Nowy Janów. Janowicze 152.

Janowka 168, 185.

Januszpol ms. 75.

Jareszki 180.

Jarmoszowka 181. Jarosławiec 179.

Jarosławka 179, 134. Jaroszowka 142.

.Jaroszyóce 135.

Jarowa 40, 174. v.

Jarowe 168, 185.

Jaszienicze 41.

Jasienow 167.

Jaskowce 168.

Jasłow 107. v.

Jasłowiec 107, 109. Jasnohorodka 76, 170. Jastrebna 167.

Jastrzębińce 130.

Jażberyn 178.

Jelcudyn 176.

Jerczyki M. 180.

Jereszki 74.

Jerlikowo 69.

Jerszyki 180.

Jeryłow siedl. 60.

Jewcza 30.

Jewłasze 167.

Jeziersczyzna 73.

Jodłowka 56.

Jołcze 177.

Josipowka mtcz. 131. v. Josypowka mtcz. 130.

„ gr. Kublicl37.

Julcza 167.

Junaki 136.

Juriewce 173.

Jurjewka 66.

Jurjewszczyzna 71.

Jurków Stawek 76.

Jurkowce 123, 134. Jurkowczyna 38.

Jurkowicze 81, 167. Jurkowsczyzna 134.

Jurowka 77.

Juskow Młynek 60.

Juszkowce 132, 137 ras. 132.

„ alias Sabrówka 140. „ Stare 142. Juszyiiskie dobra 126.

ik:.

Kaczały 70. Kadłubia 79.

Kaliarłyk 77.

Kajetanowka 168 Kaleckie 152. v.

Kalence 173, 184.

Kalenickie ur. 108.

Kalenik 153. v.

Kalenikowszczyzna 68.

Kalenna 78.

Kalensczyzna 77. v.

Kalenski gr. 88.

Kaleta 179.

Kaletynce 107. v.

Kaletyn 107. v.

Kaliczyn 107.

Kalinczyniec 106. v.

Kalihorka Mokra 182.

„ Sucha 182.

Kalinówka 176, 180. Kalinowszczyzna 172.

Kalitycza v. Kaletyn 165.

Kalnik Nowy v. Nowy Kalnik. Kalnik Stary v. Stary Kalnik,

Kalny Łuh 52. v.

,, Ług 172.

Kałabarka 168, 176.

Kamianka 185.

Kamienica siedl. 128.

„ sł. 139.

„ mtcz. 136.

Kamienieniec Nowy v. Nowy Kamieniec.

Kamieniecka wJość 91, 92. Kamienna grobla 182.

Kamienne 45, 74, 91.

Kamienny Bród 67, 165. Karoienohorka 104.

„ sł. 129, 139. Kamienohorki 165.

Kamienohorskie dobra 120. Kamieńska 83. v.

Kamieńskie 177.

Kamienszczyzna 90, 92.

Kamionka 179, ms. 88.

Kaniów ms. 17, 31, 59, 60, 171. Kapustyna dolina 182.

Kapuszczany 136.

Karabliszcza 173.

Karabezyn 79.

Karaczowce 119.

Karapczew v. Korabczow 180. Karapysze 166, 171.

Karhaszyn 176, ms. 71.

Karpiłowka 167, 172.

Karpów 107.

Karpowicze 173.

Kasiczyńce 170.

Kasperowka 73, 83, 166, mtcz. 143. Kaszyńskie siei. 182.

Kataszyn sł. 135.

Kierdanowka 69, 75.

Kiimentyński gr. 68.

Kijów ras. 8, 22, 24, 37, 40, 46, 53, 55, 72, 73, 75, 76, 171.

„ zara. 3.

Kijowiec 121.

Kirnasowka 135.

Kiryjowka 99.

Kiryłowka 182.

Kiryłowskie jeziero 173.

Kiserniak siedl. 128.

Kisiorowicze 73.

Kisło wskie-Monastyr 176.

Kitajgrod mtcz. 129, 136, 139. Kitajgrodzkie gr. 128.

Klebań alias Stawogród ms. 111. Klebańskie sian. 172.

Kleszcze 46, 75, 152, 175, 178. Kleszczów 139.

Klonowe 83.

Kłoczki 40, 65, 75, 179.

Kniaża Krynica 128, gr 123, mtcz. 125, 135.

Kniażyce 40, 44, 69.

Knieżycze 68.

Kobielin 153.

Kobyla 114, 143.

Kobyłeckie 133.

Kochangród 142.

Kocowsczyzna 65, 75, v. Koczow-czyna.

Koczman 144.

Koczorow 73.

Koczowczyna v. Kocowszczyzna 40. Koczur 44.

Koczycze 43.

Koczyczyn 36.

Koczyscze gr. 79.

Koduia ms. 87, 175.

Koj Iow 83, 174.

Kolence 39.

,, y. Lektowce 179. Kolibańce 134.

Kolska 43, 44.

Kołaszynka 120.

Kołckie 80.

Kolobusza 79.

Kolodzieczno 39.

Kołontajew 168.

Kołpienica 75.

Komajgrod 127.

Komargrod 127, sł. 136.

Komorow 139.

Komorowka 176.

Kandyrow 171.

Koneła 170, mtcz. 116.

Kononcza 60, 68, 178.

Konony 167.

Konotopa 95.

Konstantynowka 182.

Kopacze 167.

Kopaczów ms. 65.

Kopaczowcze v. Kopacze 38. Kopanowczyna 39.

Kopczewicze 43.

Kopijowce 121, 130, 133. v. Kopijowka 128, 130, 139.

„ Stara 129.

Kopisterin 144.

Kopylińce mtcz, 132.

Korabczow v. Karapczow ms. 74. Korczow 45, 46, 72, 81.

„ (Bieżow) 66.

„ (Slepczycze) 68. Korczowek 73.

Korczowka 45.

Korczowki 180.

Korczina 43.

Kordyszowka 141.

Korescieszow mtcz. 40. v. Koresteszow, Korostyszew 175. Korma 42, 85, 93.

Kornin 66, ms. 80, 85.

Korobowsczyzna 86.

Korohajów 66.

Korohod 167.

Korolewka 177.

Korop 79.

Korosteszow Nowy 88.

,, Stary v. Korostyszew

88. '

Korostowiec 109.

Korostyszew v. Korosteszow 175. Korpiłowka v. Kar piło wka 76. Korsuń ms. 54, 61, 87, 176. Korytanowka 175.

Korytna 129.

Korytyszcza 169.

Kosaczowka 172.

Kosakowska sł. 140.

Kosczejow 79.

Kościuszkowicze 79.

Kośnica mtcz. 136.

„ siedl. 128.

Kosniczka siedl. 128.

Kosorycze 174.

Kosowka 77.

Kostaniec 171.

Kostowce 79.

Kostyn 165.

„ urocz. 56.

Kosy 138.

Koszewata v. Kowszowata 176. Koszlaki 78, 182.

Koszony 30.

Koszów mtcz. 140.

Koszówka 86.

Koszyłow 123, 124, 125, 126. v. Koszyłowce 119. v.

(Coschilowcze) 144. v.

Koszyłowski gr. 125, 129. v. Koszyłowskie dobra 129.

Koszyscza 91. v.

Kotczyszcza 93.

Kotelnia 34, 176, ms. 74. Kotiużyńce 57.

Kotlin v. Kotelnia 153.

Kotlo wica 167.

Kotłuchajow 60.

Kotyr 72, 172.

Kowale 82.

Kowalin 40, 68, 175.

Kowalski sianokos 172.

Kowszowata 85.

„ v. Koszewata 176. Kożanka 142.

Kożanki 165.

Kozar 179.

Kozarowicze 41. v.

Kozarowieckie s. 24.

Kożeńce 60.

Koziarowicze v. Kozarowicze 76. Koziarycze v. Koziarowicze 70. Koziczanka 167.

Kozińce 114, 132.

,, alias Kozuhrybty ms. 137. Kosłowce 131.

Kozłówka 180.

„ sł. 133.

Kozuhrybty alias Kozińce ms. 137. Kożuchowka 144.

Kożuszkiewicze 96.

Kożuszkowicze 79, 37.

Krasiłowka 88, 184.

Krasna 42.

,, Włoka 69.

,, Wola (Chodosowka) 86. Krasne 36, 67, 72, 129, 141, 167 ,,    Nowe v. Nowe Krasne.

,,    Stare ms. 135.

Krasneńkie 140.

Krasnoborka 174, 181.

Krasnohorka mtcz. sł. 139. Krasnołuka 171.

Krasnopol 85, sl. 141.

Krasnosile 83.

Krasnosiołka 66, 82, 99, 108, 169. Krasny Dwór (Chodorowczyzna) 67.

„ Staw 131.

Krechajow v. Krohajów 152.

Krecho w 179.

Krernna 67.

Krohajow v. Krechajów 179. Kropiwna 168, ms. 70.

„    Niżna 122.

„    „ y. Niżua Kropiwna.

„    Wyszna 137.

Kruk 153. v.

Kruki 177, s. 28.

Kryłow 176, mtcz. 61, 86.

„ Stary 168.

Kryłówka 78, 178, 180.

Krymska rudnia 174, 181.

Krinicze 41 (Krynicze) 71.

Kryniow 169.

Krystynowka v. Chrystynowka 167. Kryszczyńce 137.

Krysztofowka 133.

Krywcze 167. v.

Krywicz 81.

Krzykowce 140.

Krzywe 85, s. 52.

Krzywoszyńce 180.

Ksawerów 176.

Kubilin 27, 44.

Kublicz .125, 127, ins. 137.

Kuchary 39, 41, 71, 178.

Kujłowce 174.

Kujłowka 71, 73.

Kulanowka 75.

Kuliki 38.

Kulikow 172, siedl. 52. v.

Kulikowo 172.

Kulińce 82.

Kurnej ki 177.

Kuna 106, 107, 109, ms. 106, 141. Kunicze 113, mtcz. 137.

Kunka 106, 109, 136.

Kurdelowka 143.

Kurylczyce 59.

Kuryny ms, 79.

Kutyszcza 99, 131.

Kuśki 84.

Kustowce 177,

Kuszczyńce 141.

Kuzmicze 40, 77, s. 93.

Kuzmim siedl. 128.

Kuzmińce 117, 133, 124, 142. Kużyńce 82.

Hi-

Lawitkowicze 42. Lebedyn v. Łebedyn 182.

Lebowskoje v. Hlebów 42. Lelety 38, 184. *

Lelów 86.

Lenkowski chutor 173. Leonowka 173, 184.

Leski 167.

Leśniki 45, 73, 52, ms. 86. Leszczyn ms. 74.

Lesznia 167, 180.

Letkow v. Litkow 175. Letkowce (Koleóce) 179. Letnia 151 (Lityu).

Letwiniec 59.

Letyń v. Lityń 177. Lewkowce v. Lewkowicze 82. Lewkowica 66.

Lewkowicze 27, 46, 81, 153. Lewoszowka 131.

Lewucha mtcz. 130.

Lidawa 131.

Lince v. Ilińce siei. 120. Liniew 174, 180.

Lipki 86.

Lipiany 176. v.

Lipleny 70.

Lipna 99.

Lipowe 168, 176.

Lipowiec Nowy ms. 133.

„ Stary ms. 133. Lisowska rudnia 181. Lisianka 62, ras. 87.

„ v. Łysianka 176. Liskowcy 24.

Liskowsczyzua 77. v. Lisowce 78, 180.

Lisowka 174.

Lisowsczyzna ms. 82. Listwin 38, 167.

Lisznia 170.

Litkow v. Letkow 68. Litkowicze v. Letkowce 152. Litwinkowczyna 39. v. Litwinowicze (Sawluki) 75. Litwin 38.

Lityń ms. 132.

„ Stara wieś 138.

,, v. Letyń 177.

Lorynce 107.

Lubartów ms. 84.

Lubcza 171.

Lubecz ms. 30, 83, 86, 177. Lubińce 181.

Lulińce 130, 132.

Lutczyn 66.

Luźna 131.

=Ej.

Łuka 84, 121, 137, 138, 142, 151. Łukaszów 135.

Łukojedy 169. v.

Łukoidy 174.

Łukomle ms. 85.

Łutawa 77, 171, 172.

„ (Rajgród) 66.

Łużkowce 82.

Łużna 131.

Łysianka v. Lisianka 176.

Ładyżycze 167.

Ładyżyn 110, 120, ms. 135. Łaski 70, 76.

Ławrynowka 78, 171. Łazarowka 73.

Łebedyn v. Lebedyn 83. Łebedyńce 180.

Łęczyn 73.

Łobaczow mtcz. 143.

,, s. 42. Łobaezowszezyzna 66. Łobkowce 82.

Łochań 83.

Łochonowicze 36.

Łoch wica ms. 70.

Łojow ms. 83.

„ s. 30.

„ Stary 177.

„ v. Łojowa góra 177. Łomnia mtcz. 52.

Łopań (Michajłow) 67. Łopatki 160.

Łopatyńce 135, 177. Łopiany 30.

Łowkow 41, 45, ms. 84. Łozowate 182.

Łozowiki 74.

Łozówki 180.

Łubianiec 137.

Łubianka 173, 178.

Łubny ms. 85.

Łucykowka 172.

Łuczyn 45.

Łuhin 67.

Łuhinki 67.

Łuhowiki 72.

Macharyńce 82.

Machnowce 103.

Machnowicze v. Machnowka ms. 177. Machnowka v. Machnowicze. Macocha (Maczocha) 117, 166. Macochiński sian. 172.

Majanow 132, 134,142.

Makalewicze 88, 31.

Makarów ms. 177.

Makarowka 69, 180.

Makiedoniec 59, 60.

Makijewka 165.

Makijowka 182.

Maleszów 83.

Mależyn 86, 177.

Malijki 167.

Malin 39.

Malinow 170.

Maliszówka 180.

Małe Starosielskie 86.

Mameż 69.

Manastyryscza 85.

Mandżala ms. 70, 88.

Mańkowka 108, 116.

„    mtcz. 131, 136, 170.

Marcinowicze 37, 82, 87. Marianowka 182.

Markowa Wola 180.

„    „ y. Nowa Markowa

Wola.

Markowce 165.

Markowka 136.

Marynki 136.

Masanowicze 173.

Maski 167.

Masłowka 171.

Massany v. Mazany 85.

Maszow 168.

Matkowszczyzna (Sobolówka) 67. Matusow 182.

Matwijowce v. Żydówce 182. Maxymowicze 37, 39, 152.

Mazany v. Massany 42.

Mączyńce 131.

Medelewka 174, 181.

Medwedka 139.

Medwedków mł. 172.

Medwedne 79.

Medwedowka ins. 87.

Medweża 119.

Medwiedowka v. Medwedowka 168. Mekwo 174, 180.

Melenowcy (Mielenie) 29. Melichowsczyzna 171.

Meruńce 135.

Meżyhorka 182.

Meżylkowice 52.

Meżyrycz v. Międzyrzecz 178. Meżyryczka v. Między rzeczka 174. Mhlejew v. Mihlijow 182.

Mich aj ło w 179.

,, (Łopau) 67. Michajłowsczyzna 173.

Michalewka 120.

Michalska rudnia 173, 181.

Michałki 39, 52, 173, 181. Michałkowce 108, 120, 136, 138, Michałkowka 136.

Michałowce 141.

Michałowka 108,117,132,134, 140, 141.

Michałowski gr. 111.

Miedziaków (Miziakow) 185. Mielenie 78, 82, 152. v.

Mieleny v. Meleuowcy46. Mieleskowczyna 42.

Mielnikewce 134, 137. MieńkowaWola 180.

Międzyboż Nowy v. Nowy Między-boż.

Międzyrzec 179.

Międzyrzecz v. Meżyrycz 178. Między rzeczka y. Meżyryczka 181. Mihlijow v, Mhlejew ms. 77. Mikołajewka 172.

Mikulicze 38.

Mikulińce 134.

Mitosławce 171. y.

Miłosławiec 55.

Minijki 71. v.

Mininkowicze 45.

Mininy 88.

Minki 170.

Minkowicze 180.

Minniewa Wola 176.

Miodowka 132.

Mirhorod ms. 74.

Mirock 173, 178.

Mirouy 166.

Mirukowicze 79.

Misajłowka 166.

Miziakow siei. 103, 104, 139, 151.

„ v. Miedziaków 185. Mnichowa 183.

„ Besidka 165.

Mniew 80. v.

Mniewo 174.

Mnoha ms. 87.

Mochow 83, 177. v.

Mochowo 30.

Moczulnice (Moculnycze) 43, 46. Mobilna ms. 69.

Mosiejkowicze 72, 181. Mosiejowicze Nowe 75.

„ Stare 75. v. Mojszewicze 38.

Mokisz 81, 167.

Mokolowicze 38.

Mokołowna 69.

Mokracicze 45. v.

Mokratycze 41.

Mokrec 179.

Mołoczki 173, 175, 180, 183. Monasterzyc 52.

Monastyryszcza 178.

Morozowka 76.

Mosijewka 180.

Mosty szcze 172.

Moszki 27.

Moszkowe 175.

Moszny ms. 76, 178. Motronki 99.

Motylowicze 36.

Możary 38.

Mozenkowicze 42.

Mozer zamek 10.

Mozycze 42.

Muchojady 172. y. Muchoiedowicze 40, 42, 84. Murawsk 172.

Muruwiec ostrów 172. Muszurow slb. 138. v. Muszurowka 170.

Muzycze 170.

Myczki 36.

Mykhorod 174, 181. Mykitińce 176.

Myssy 86.

Mytki 137. v.

Mytkowice 116.

Mytnica 181.

isr.

Nadtoczewka 166, 173.

Nahorany 184.

Nahoreckie Bereznia 78.

Narodycka rudnia 178.

Narodycze 178. v.

Narodzicze 39.

Nastaszka 165.

Nawoź 80, 174, 180.

Nehrebowka 174, 181.

Nechoroszcza v. Nechworoszcz, Nie-choroszcza 178.

Nekrasowski ostr. 172.

Nekrasze 172.

Nerubąjka 170.

Nesterwar alias Tulczyn ms. 137. Netrepka 176.

Niczahowka 184.

Niedanczyce 86.

Niedaszki 29, 46, 74, 88, 152. Niedwiedowka 59, 60.

Niedźwiadka 185.

Nieforoszcza ms. 78. v.

Nieclioroszeza v. Nechoroszcza 64.

„    v. Nechworoszcz, Chwo-

roszcza, Foroszcza 178. Niekrasze 170.

Niemierzyńce 131.

Niemirow 118, 119, 135, ms. 123, 126.

Niemirowka 67, 82.

Niemirowski gr. 121.

„    klucz 121.

Niemkoca 173.

Niesoloń ms. 87.

Niestanowiczskie zra. 172.

Niesczerow 41, 65.

Nieumierzyce y. Niewmierzyce 27, 46.

Niewesołowa 52.

Niewmierzyce 82, 153.

Niezwodycze 171.

Nikiperowce 121.

Nikonowska 71.

Nizhorka 180.

Niżna Kropiwna 140 Niżyłowicze 174, 181.

Nodkowy futor 74.

Noryńsk 179. v.

Noryńsko 43. v.

Norzyńsk 67.

Noskowce 136.

Nosowce 106, 108, 109, 119, 134, 136, 137.

Nosowka 179.

Nowa Czetwertnia ms. 136.

„ Wola Markowska 71.

Nowaki 37, 66, 183, 184.

„ (Sięczyły) 69.

Nowe Buchłaki ms. 67.

„ Krasne 138.

,, Pilipowicze 68.

Nowopol 184.

Nowosielce 151, 176. Nowosielczyzna 41.

Nowosielica 85, 103, 134, 138, 139, 168, 177.

Nowosiołka 177.

Nowosiółki 37, 41, 42, 45, 66, 80, 83, 96, 172, 174, 180. Nowosiółki Desenskie 80.

Nowostawek słb. 135.

Nowy Horock 88.

„ Janów mtcz. 143.

„ Kalnik ms. 132.

„ Kamieniec ms. 137.

, Międzyboż mtcz. 138.

„ Ostrożek mtcz. 134.

„ Potok mtcz. 139.

„ Zasław mtez. 134.

Nozdrysz (Nozdrisz) 28, 45, 69, 73, 87, 88, 178. v.

Nozdrysz (Błaznikowsczyzna) 75. v. Nozdrzysz 42.

Nudicze 167.

O.

Obczytel 171.

Oblin 108, 119.

Obiinski gr. 108, 114, 115, 117. Oblatkowski gr. 52. v.

Oblitki 174, 181.

Oblitkowska rudnia 174, 181. Obodne 141.

Oborska wołość (Uborcka) 36. Obuchów mś. 84.

Obuchowicze 42, 88, 171. Obychodowczyna 44. v.

Obychody 80.

Oczeretna 108, 140, słb. 142. Ohijewka 166. v.

Ohijowka 82, 133, 135.

Oknina 182.

Olchowiec 166. v.

Olenicze 184.

Oleniow 140.

Oleszkowce 87, 119, 124, 125. Oleszkowskie dobra 129.

Olewsk ms. 84.

„ v. Wolewsk 179.

Oliszkowce 182.

Olszanica 176.

Olszanka 73, 83, 108, ms. 80.

„ Wielka 165.

Olszka 73, 167.

Ołtwa v. Hołtwa mtcz. 54.

Omelanow 179.

Omelianowszczyzna 80, 171. Omietyńce 142.

Onikijewszceyzna 171.

Onopkowce 136.

Opaczycze 168, 172.

Opaczyczyn 41, 84.

Oparypsy 75.

Oporycze 180.

Orane 37, 80, 173, 185. v. Oraószczyzna 184.

Oratów ms. 132.

Ordyczowka nazw. Derihorod 134;. Orewicze 37, 80, 166, 173.

Orla 80, 84. y.

Orlej wchód 85.

Orłowka 136.

Oropajow (Woropajów) 41. Osarczycze 174.

Osiecza 39.

Osiek 86.

Osiowka mtcz. 133.

Ositniażka 182.

Ogniki 45, 66.

Osokorek 51. v.

Osokorki 172.

Osow 153.

Osowce 79.

Ostapkowce 140.

Ostapy 175, 180.

Oster v. Ostrz 179.

Ostołopow 123, 140. Ostrohladowicze 3⁷, 83, 170 Ostrołuki 171.

Ostrówek 179.

Ostrożca 82.

Ostrożek Nowy v. Nowy Ostrożek.. Ostryjki 165.

Ostrz mtcz. 31, 74.

,, Oster 179.

Oszorojewicze 177.

Oszykczycze 175.

Oszytków 140.

Oszytkowice 37, 80, 174,180. Owrucz ms. 11, 25, 38, 40, 67.

„ Wruczy 179.

Owrucze 68.

Ozdzitowo 80.

Ozerane 174.

Ozerna 165.

Ozierany 38, 79.

:p.

Pakuła 80.

Pałanka 170.

Paniowka 130.

Pańkowce 71.

Paókowszczyzna 73, 173.

Papirnia 174, 181.

Parchomowka 165.

Paryjowka 135.

Parysów 86.

Paryszów 38.

Pasynkowicze 42.

Paszkowce 119.

Paszkowka 167.

Paszówka słb. 139.

Paszynki 153.

Pawełki 78.

Pawłowicze 45, 73, 175.

Pawołocz ms. 74, 180.

Pedynki 100.

Pedynowka 182.

Pełcza 179.

Perehonowka 84.

Pereslaw ms. 54. v.

Perejasław ms. 71, 180.

Perezow stary v. Prezew 72.

Perock 86.

Perporowce 104. v.

Perpurowce 140.

Petrowce v. Piotrowce 171.

Petrowo sieliszcze 174.

Petryczyn (Barachty) 80.

Petryki 182.

Petrykowo 173.

Petyhory mtcz. 143.

Piaseczyn 138, 142.

Piaski 176.

Piaskowka 70.

Piatyhorka 166.

Pieje 59, 60.

Piekary 178.

Pierka 30, 177.

Piesków 176.

Pieszczana ms. 70.

Pieszczauica 77, 84, 82.

Pietniczany 131, 132, 133, 138, 139, 139, 140, 142, 142.

Źródła dziejowe.—Tom XX.

Pietuchy (Piwnie) 165.

Pików ms. 103, 131.

Pilawa 139.

Pilichowka 133.

Pilipowicze 173, 178.

„ Nowe v. Nowe Piiipowi-cze.

Piny gr. 68.

Piotrowce v. Petrowce 6, 73, 152.

„ Nowe 58.

„ Stare 58.

Piotrowcy v. Petrowce 23.

Piratin ms. 79.

Pirohowicze 181.

Piroszycze 42.

Pirożki 174, 181.

Pisarzowka 134.

Piszczelniki 60.

Piszczewo 185.

Piwnie y. Pietuchy 165.

Plakowka 182.

Plesieckie 172. v.

Plesiecko ms. 72.

Pliskow 132.

Płocka niwa 172.

Płoska 72, 106.

Płoskie 37, 173.

Poczapińce 102, 140, 176. Poczejewka 52.

Poczuj ki 190.

Podgórze 76.

Podhorce 72.

Podłuby 36.

Podnieprska włość 180.

Podorożne 176.

Pogrzeby v. Pohreby 39.

Pohonne v. 77, 183.

Pohonno 173.

Pohorelce 168.

Polirebce 171. Y.

Pohrebcy 165.

Pohreby v. Pogrzeby 51, 173. Pohrebyszcza 181.

„ ms. 121, 123. v. Pohrebyszcze ms. 138.

Pokalew 45. v.

Pokalow 76.

2

Pokotyłowka 82.

Połczyńska ziemia 65.

Połohy 172, 174.

Połowiecka 87, 165, 184.

Położy (Rozważ) ms. 65.

Połstwin y. Irżawiec 171.

„ v. (Rżawiec Wielki) 183. Połysowka x74, 181.

Popielna 184.

Popkowce 172.

Popowce 83.

Popowicze 177.

Pc.powka 172.

Popowka międzyrz. v. Rużowka 183. Poromeszna 67.

Poselnicze slb. 37. v.

Posielicze 83.

Postołow 119.

Potapowicze 76.

Potok 171.

„ Nowy v.'Nowy Potok. Potijewka 165. v.

Potyjewka 180.

Botyjewska buda slb. 174, 181.

„    „ stara i nowa 174,

181.

Pożarna 77.

Pozniaki 172.

Poznikowicze 30. v.

Poznochowicze 83, 177.

Prezew nowy i stary v. Perezów 72. Priorka 172.

Procki 59, 60.

Prohudyn 68.

Prokopicze 39.

Proskuryńskie zm. 172.

Protereb 171.

Prusy 182, 185.

Pruszynce 82, 166.

Prybytki 184. v.

Przybytki 43.

Przewłoczne 79.

Przezow v. Prezew 42.

Przyborsk 181.

Przyłuka ms. 69; 121,122, 123,136. Psiutyce gr. 51.

Pszeniczniki 171.

Puchowa 80.

Puczełowicze 43.

Puliny 36, 55, 182, ms. 75. Pułtowce 138, 151,177.

Punijskie siao. 173.

Pupkow 77.

Pupkowczyna 42.

Pupkowszczyzna 77.

Pusta hrebla 173.

„ siedl. 128.

Pusty Zatoń. 173.

Pustowojty 166.

Pustynniki 170.

Putiłowicze 69 (Putyiowicze) 179. Pykow alias Byków 171.

IR.

Racewo 168.

Rachnow y. Rachny 121, mtez. 126, 139.

Rachnowrce Napolne 137. Rachnowka 133.

Rachnowski gr. 125, 126, 129. v. Rachnowskie dobra 126. v.

Rachny mtcz. v. Rachnow 129. Racza Mała 174, 181.

„ Wielka 174, 181.

Radowka 134.

Radohoszcza 175.

Radomia 43.

Radomyślska rudnia 174, 181. Radowi 179.

Radyń 80. v.

Radzin 38.

Rajgród mtcz. 130; 168, 185.

„ (Łutawa) 66.

Rajhorodka 182.

Rajki 87, 182.

Rajkowce 135.

Rakowczyna 39, 40.

Rakowsczyna 75. v.

Rakowsczyzna 88.

Rastawica (Beliłowka) ms. 82. Raszków 81.

Raszkowce 82.

Ratna 170.

Rekowczyna v. Rakowczyna 43.

Rewowka 168, 182, 185.

Reżany 36.

„ (Hreżany) 181.

Reżawska rudnia 166, 173.

Riż 81. v.

Robowczyna 45, v.

Robowczyzna 82.

Rokoszyce 174, 180.

Roczyce v. Rotycze 41.

Rodkowy chutor 84.

Rogińce 131.

Roli 140.

Rohowka 72.

Rohozna ms. 135.

Rokicińska ruda 38.

Rokitna 38, 43, 75; 165; ms. 76. Rokitno 91, 181, 184.

Rokoszanka 172.

Rolince 106.

Romanczycze 88.

Romanow 64, ms. 77.

Romanowka 36, 170.

„ Romanowo 182. Rosochy 37, (Rossochy) 60, 80,174, 184.

Rososka rudnia 174.

Rosowka 136.

„ sl. mtcz. 138,

Rospopońce 166.

Rosticze 76. v.

Rotycze v. Roczyce 169.

Rowiec 133.

Rozjezża 168.

Rożnow 179. v.

Rożny 72.

Rożow ms. 82.

Rozwalskie ur. 108.

Rozważ (Położy) ms. 65. v. Rozważow 171.

Rożyn v. Rużyn 182.

Rubieszowka 174.

Rubieżowka 174.

Ruda 179.

Rudaki 77.

Rudakow 167.

Rudawce alias Buszyńce 142.

Rudka 173.

Rudnia 170, 181.

Rudnik 66.

Rudniki 67.

Rudno 185.

Rudowce 131, 141.

Rudowle84.

Rudyn 166, 174.

Rusaki Stare 181.

Rusanów ms. 72.

Rusawa rz. 127.

Rutwianka 174, 184.

Rutwianska buda 174, 184.

Rychta 66.

Ryżki 71, 83.

Rużowka (Popowka międzyrz.) 183. Rużyn ms. 74.

„ v. Rożyn 182.

Rżawiec 60, 173, 179.

„ siedl. 107,109.

,, Wielki (Połstwin) 183. Rzeczyszcze jez. 51.

Rzemieszow 39.

Rzyszczow 60.

S.

Sabarow 128, 134.

Sabarowka 140. v.

Sabrówka alias Juszkowce 140. Sacliny 181.

Sadkowce 135.

Sajki 68.

Sakowicze 30.

Salińce 87.

Sałasze 139, 185.

Saly 67.

Samhorodek mtcz. 128.

Samojłowka 167.

Samuelpol słb. 76.

Sannik 136, 185.

Sarnopol ms. 80.

Sarnowicze 80.

Sarny (Szarny) 178.

Sawarce 77.

Sawińce 78.

Sawna 175.

Sawłuki (Litwinowicze) 75.

Saworow 172.

Sawraó v. Szawrany 119.

Ściana alias Jangród 132. Selezieniewka 180.

Seliszcze 176.

Seliwonowszczyzna 173.

Semenowka 100.

Semichody 168.

Seinihory 166.

Semipołki 179.

Serbinowka 84.

Serec rz. v. Syrec 72.

Serhiry 43.

Serki 174.

Serkowskoje 43.

Sidorowicze v. Sydorowicze 40,41? 88. Sidorowka 176.

Siebieżyn 91.

Sielce 38, 72, 171.

Sielco v. Sielec 167.

Sielec 81, 182.

„ v. Sielco 167.

Sieleńszczyzna 67, 169. Sielezieniowka 84.

Sieliszcze 171, mtcz. 131. Sieraakowce 103.

Siencza 79.

Sieniawa 181.

Siennica v. Sinica 182.

Siermuki 153. giestrzanowka 82.

Siewiery 152.

Siewruki 56.

Sięczyły (Nowaki) 69.

Sikawa 168.

Silnicą mtcz. 135.

Sinica 166.

„ Sienica, Siennica 182. Sirakow 174.

Sirkowczyzna 179.

Sitkówce 122, 134.

Siwokowce 141, 143.

Skaszyrice 120.

Skazińce 137.

Skibińce 140.

Skołobowce 169.

Skomorochy 45, 68, 71. Skoratowski gr. 88. v.

Skoraty v. Skuraty 152.

Skorhiczew 173.

Skorodne 40, 88, 93. v.

Skorodno 40, 43.

Skorohorodek ms. 79.

Skorojstyu 152.

Skotczyszcza 67.

Skrebielicze 184.

Skryłówka 79.

Skrypki 168.

Skuraty v. Skoraty 29, 46, 74. Skurzyóce 132.

Skwir ms. 78.

„ (Skwyra) 182.

Skwiranka 171.

Skwyra v. Skwir 182.

Śledzie 135.

Slepczyce (Korczowa cz.) 68. SJeporod ms. 79.

Słoboda 168.

Słobódka 37, 64, 83, 134, 182. Słobodyszcza ms. 87, al. Slobodyszcze 182 al.

Słobodziszcze mtcz. 39, 46. Słowecznia mtcz. 90, 92.

Słapeczna 182.

Słupicza 109.

Śmiała v. Smiła 182.

Smiła y. Śmiała 182.

Smolichowicze 94.

Sniatyn (Sniatin) ms. 86, 87. Sniatynka ms. 79, s. 79.

Sniwodzki gr. 119.

Snowidowicze 84, 91, 179.

Sobieczyn 42, 85.

Sobolówka 66, 182, 183, mtcz. 132.

„ (Matkowszczyzna) 67. Sokole 166.

Sokolec 71, 85, 117, mtcz. 52, 134. Sokolicze 180.

Sokolińce 137.

Sokołów 116, 170, ms. 75. Sokołowicze 44, 77, 168.

Sokołowka 136, 182, słb. 116. Sokulec v Sokolec 119.

Solidarow 36. v.

Sółdyry 67. v.

Sołodyry 40, 169.

Sołotwin 72.

Sołowjowka 73, 74, 142.

Sołtanowka ms. 75.

Sonicze 83.

Soroczycza 124.

Soroczyn 142.

Sorokopenia v. Srokopenia 184. Sorokosicze 37.

Sorokoszycze 70, 174. Sorokotiażyńce 122.

Sorokuszyńskie zru. 172.

Sosnówka 167.

Sotniki 166.

Sowicze y. Szowieże 177.

Speryż 167.

Srokopienia v. Sorokopenia 38.

Staj ki 72, ms. 73, 83.

Staniłowka 181.

Stanisławów mtcz. 135. Staniszowka 88, 171, 185. Starosielce 41, 70, 81.

,, Małe v. Małe Starosielce. Starosiele 176, 182.

Staro wieże 40.

Stary Horock 88.

„ Choroscieszow 40.

„ Kalnik ms. 132.

„ Ziałow 132.

Staw sioło 165.

Staweczki 167.

Stawek 66.

Stawgrod. v. Stawogrod ms. 137. Stawiska 75.

Stawiszcza 75, 165, 182, 183. Stawiszcze 169.

Stawki Wielkie 167.

Stawogrod al. Klebań ms. 111. Stawów 67.

Stawy 119, 139.

Stebłe 72.

Steblow 61, mtcz. 54, 87.

Steczko 52.

Stefanowka 70, 174, 185.

Stepanki 168.

Stepanowka 133, słb. 141.

Steżarno 167.

Stojany 136.

Stołpce gr. 51.

Stołpnie 66.

Stracholesie 76. v.

Stracholisyy. Stracholesie 169. Strelatyćce 120.

Strelkow 88.

Strokow 180, 182.

Strybież 167.

Strzelczyńce 131, 133, 141, 142. Strzeliczow słb. 37.

Strzełniki 135.

Strzyżawka 132.

Strzyżowka Nowa słb. 135. Stndena Woda 68, 175.

Studeniec 171.

Stuchowczyna 38. v. Stuhowszczyzna 184.

Stupiszcza 178.

Styrty 67, 169.

Subotow 168.

Sucha Dolina ur. 127,

Suchyno 179.

Sukacze 181.

Sumówka 115.

Supiatów 120.

Suprunow 128.

Suszczany 66, 184.

Suszki (Suski) 36, 67, 169. Sutyska 132, 134, 139.

Suwidy 167.

Swareml 80, 174. v.

Swaromel 37.

Swiatockie 170.

Swidowek 168.

Swieniec 185.

Swietylnow v. Switilnow 179. Świniarka 182.

Swinne 107, 109 Swinojady 172.

Swinojedy 39.

Swinojedzi 24.

Switilnow ms. v. Swietylnow 66. Swynyhrod 144.

Sydorowieże v. Sidorowieże 41. Synhaje 67 (Sinhaje) 78. Synhury 173.

Syrec 172, rz. 76. v. Serec. Sytniki 52.

Szabelniki 168.

Szanderow 104. v.

Szandyrow 131, 133, 134. v.

Szandyrowski gr. 122.

Szawrany v. Sawraó 144.

Szczeniew 74. v.

Szczeniow 45, 68, 81. v.

„    (Zabrodzie) 68.

Szczeniowo 81.

Szczerbaszczyńce 176.

Szczurowa 66.

Szczurowce 117, 134.

Szczygielskie ziem. 172. Szczytkowce 82.

Szelepuchy 178.

Szepelicze 38, 68, 175, 180.

,,    (Szepielicze) 183.

Szepieliczka słb. 183.

Szepilowka 132.

Szerewicze 28.

Szersznie 66, 133, 183.

,, Stare 183.

Szerszniow 132.

Szeteryńce 176.

Szkarowka 176.

Szlachowsczyzna 82.

Szowicze y. Sowice 30.

Szpile albo Szpale 171, 174. Szpiczyńce 77, 180.

Szpików 129, 136.

Szpile albo Szpale 171, 174. Szpilewska rudnia 174, 184.

Szpoła 182.

Szpytki 170.

Szumiłowka al. Adampol ms. 117. Szumowka mtcz. 143.

Szumsko 41, 45, ms. 68.

Sznrutow 120.

Szybenne 80, 174, 178.

Szybeńska (Szybieńska) rndnia 174,

178.

Szyrmówka 181.

Szyszkowsczyzna 73.

T-

Tabor ras. alias Taborówka 63. Taborow, Taborowka 133. Taborowka ms. 84, 165.

Taborowka v. Tabor, Taborow. Tahańcza 183.

Tajki 75.

Talne 170.

Tałałajewka 132.

Tałałajowszczyzna (Czebenszczyzua)

68.

Tarasiewicze 174. v.

Tarasowicze 37, 80, 174, 180. Tarasowka 168.

Tarasy 170.

Targowica 170.

Taszłyk 182.

Tatarynowicze 81, 82.

Tatarynówka 78.

Telepina 168.

Themnyliay 144.

Tenetiłowo 69. v.

Tenetiłowski gr. 46.

Teodorówka 66.

Teplejewka 166.

Teptijewka 166.

Terechowicze 29.

Tereclitemirow v. Trecbtymirow 183 Terechy, 168.

Teremce 174. v.

Teremcy 168.

Tereszki 80.

Tereszkowicze 78.

Terlica mtcz. 142.

Termochowka 171.

Terpiło 36.

Tetiew (Tetyow) 123, 183. y. Tetyowka mtcz. 143.

Tiamernica 121.

Timochy 38.

Tiutki 132.

Tiutkowszczyzna 171.

Tłusty les v. Tołstolesie 38.

Tmiene 37.

Todorowka 129, 130, 139.

Tołmacz 182.

Tołokuń 174, 185. v.

Tołokunia 39.

Tołokuóska rudnia 174, 185. Tołokunska słob. 185.

Tołstolesie Tłusty las, Towsty las. 24.

Tomaszpol ms. 137.

Topiłowka 168.

Topory 181.

Toporyszcze 183.

Toporzyce 40.

Torczyn 52, 68.

Torkow 142.

Toryn 38.

Torzkowski sian. 172.

Towstylas v. Tołstolesie 168. Traktomirow v. Terechtemirow 183. Trechtymirow, Terechterairow, Trak-toinirow 183.

Trojanowce 41, 42, 44. v. Trojanowka ras. 69.

Trokowicze 66, 169.

Trościaniec 106; 171.

Trościanki (Humielewszczyzna) 68. Trościeniec v. Troscianiec 109. Trosteneckie ur. 108.

Trosteniec 112; 131, 134, 136. Trostianiec 106. v.

Trostieniec v. Trościeniec 107. Troszczą 99.

Iroszczyn 171.

Trubeżowka 180.

Trudenicze 171.

Truhanow ostr. 172. TrybychowszczyzDa 171.

Tryizby 120.

Trylesy, 184. v.

Trylisy 165.

Trypol ras. 88.

Tubolce 178.

Tuchnowicze 36.

Tulaczycze 42.

Tulczyn alias Nesterwar ras. 137. Tulin 39.

Tulińce 60, 171.

Tuniki 166.

Turbijowka 180.

Turczynowicze 42, 96.

Turja 182.

Turowcza 76.

Tyklin 174.

Tymonowa wysznia mtcz. 136. v. Tymonowka 112, mtcz. 142. Tymonowskie budy 128.

Tymoszki ur. 109.

Tymoszow 169, 174.

Tysiackie żereło 173. Tywrów 137, 138.

TT.

Uborcka woł. 31. v.

Ubortska wł. (Oborska wł.) 92. Uhły 79, 80, 84, 166, 174. Ulaniki ras. v. Hulaniki 64. Ulanowka przysł. 141.

Ułanica 110.

ITłyha 137.

Umań 116, 138.

„ Humań 170.

Unin 174, 181, 184. v.

Uniny 39.

Unińska rudnia 174, 184. Urwiżywot 119.

Uście Berszadi mtcz. 134.

„ Trosteńca mtcz. 138. Uszczapy 78, 153.

Uszew 174, 184.

Uszyca 181.

Uwarow Mały 172.

„ Wielki 172.

W-

*

Wachutyńce 166.

Waczkow 185.

Walawa 182 Warewicze 43, 44. y.

Warowicze 71.

Warwa ms. 86.

Wasilków ms. 80.

,. alias Wasylków 174. Wasilow 84.

Wasilowka (Wasylowka) 108, 117, 135, 140, 141, 142, 180.

,, Mała 140.

Wasilowski gr. 111.

Waśkow38.

Wasylków alias Wasilków 174. Wasylków v. Wasilków, mtcz. 52, Wczorajsze ms. 74, 184.

Wecza rz. (Weta) 52.

Welatyn y. Wielatyn 167.

Weledniki Stare v. Wieledniki 184.

,, Welednikowicze 184. Weławsk (Welawsk) v. Wielawsko 45, 76, 85, 93.

Wepry v. Wieprze 166, 174. Werbicz v. Wierzbiczów al. Granów 143.

Werbka 122.

Werbowka 180.

Weresy 185.

Wereszczanki 185.

Wereszczyn Nowy v. Fastow, v.

Chwastów 170.

Wertekijowka 87.

Weta v. Wieta 40.

Wężne mtcz. 137.

Wiaczorow 40.

Wiale 177.

Wiązowek 182.

Wieczycze 38.

Wiedibor 66.

Wieknina 182.

Wielatyn v. Welatyn 38.

Wielawsko v. Weławsk 42. Wieledniki mtcz. v. Weledniki 38,78. Wielki Bór 83, 96.

Wieprze v. Wepry 80.

Wieprzek (Wepryk) 79.

Wierbkowieże 95.

Wierbowce 71.

Wierch Bołchowski 85. Wrierpkowicze 42, 46.

Wiorpowce 82. v.

WTierpowskie 153.

Wierzbiczów alias Granów ms. 124, 127. v. Werbicz.

WTierzbow 74.

Wierzchownia 87, 180.

Wrieta v. Weta 77.

Wietyckie s. 23.

Wihrajew 176.

Wiła ms. 67, 73, 170.

Wilsk 36, ms. 85, 184.

Wrinnica ms. 104, 105, 138, 185. Wiow (Wyhow) 152.

Wirzbowiec 60.

Wirzbowskie s. 28.

Wisienka 185.

Wiśniówka 86.

WTiszeńka 180. v.

Wiszenki 80, 139, 174.

Wiszewicze v. Wyszewicze 80. v. Wiszowicze 37.

Witawa 101, 134, 139.

Witażow 171.

Witosławice 69.

Witwińce 133.

Witicze 72.

Wityczow 37.

Wochnica 44.

WTodotyje 86.

Wojkowicze 38.

Wojtaszowka 66.

Wojtkiewicze 91.

Wojtowce 70, 76, 131, 133, 180, 182, mtcz. 137.

Wojtowce Wielkie 176.

Wojtowo 168.

Wola Markowska Nowa v. Nowa Wola Markowska.

Wolewsk v. Olewsk 179.

Wolica 68, 73, 176.

Wołkowicze 27, 101.

Wolodarka 77. 78.

Wołosow 40, 84.

WTołosowiczskie zm. 172.

Woniaczyn 103, 138, 151, 185. Woniajki 69.

Worobejowicze 39. v.

Worobiewicze 52.

Worobiewska rudnia 174, 184. Worobii Nowe 174.

„ Stare 174. v.

Worobije Nowe 185.

„ Stare 184.

Worobijewka 178.

Worobijowce 103, 138. Worobijowka 66.

Worocbobowieże 68, 175. v. Worochowicze 183.

Woronne mtcz. 136.

Woronowa Łuka 121.

Woronowica 133, 138, 142. Woronowka 182.

Woropajow 68.

Woroszyłowka mtcz. 133.

XXY

Worotec 167.

Worskła 66, 83. v.

Wcrskły uchód 85.

Worsycze 41.

Woskreseńszczyzna 174.

Wruczy v. Owrucz ms. 43, 179. Wydubicze 172.

Wyhow 75, 84, s. 29, 152. Wypołzow 152, 179. v.

Wypowzow' 172,

Wysokie 40, 66, 85, 93, 169. Wystupowicze 44, 81, 82, 94. Wyszgród mtcz. 57, 53, 73. Wyszewicka huta 174, 181. Wyszewicze v. Wiszewicze 174, 181. Wyszkowce 126, mtcz. 142. Wyszkowka 141.

Wyszohrod v. Wyszgród 152. Wyszpol 184.

Wzdwiżeń 67.

Z.

Żabczycze 75.

Zabiełocze 80. v.

Zabiłocz 174.

Zabłocie 37, 167.

Zabokrzycz 132.

Zabołocie 181.

Zabołocka huta 174, 181.

Zaborje 173. v.

Zaborze 69.

Zabrodzie 75.

„ (Szczeniow) 68.

Zabudcze 174.

Zabujauboloto 70.

Żaboty n 185.

Zacwilichowka słb. 135.

Zahalcze 41, 42, 166.

Sabale 37, 171.

Sacharyaszowka 137.

Sachody 106.

Sakale 70.

Zakornicze 38. 184.

Zakusiłow 153.

Zakusiłowsczyzna 86. v.

Zakusiły 28, 62, 86. v.

Zalesie (Zalesze) 38, 168.

Zaleszany 74.

Zalewki 182.

Zaliwajszczyzna 135.

Załockie zam. Kaleckie 152. Zamysłowicze 38, 43, 78,184. Zapole 168.

Zapr udzie 171.

Żarki 180.

Żarkow młyn 172.

Żarnowicze 43.

Zarubińce 85.

Zarudzie 39, 52, 174, 178, 184. Żary niższe 169, 174.

_,, wyższe 169, 174. Żarzewicze 80.

Zasław Nowy v. Nowy Zasław. Zastawie 44, 65, 153.

Zatoń 172.

„ v. Pusty Zatoń 173. Zauszany 171.

Zausze 185.

Zawadówka mtcz. 115. 143, Zaworzyce 179.

Zazimie 39. v.

Zazimow 51.

Zażkowce 82.

Zbaraż mtcz. 135. Zbrankowszczyzna 65. Zbrzyłowka 182.

Zdymirka 179.

Żebrzyńce 82.

Żeleźniak 172.

Żerdeniowka 139, 140. Żerewicze 69.

Żerew 70.

Żerewce 17 y. v.

Żerewiecka rudnia 179.

Żerewo 81.

Ziałow 133, 124.

„ Stary v. Stary Ziałow. Ziatkowce 140.

Zidonowce 44.

Zielińce 43.

Zikryńce 82.

Złodijewka 174. v.

Złodziejowka 185. Zmahajłowka 168. Zobkowszczyzna 172.

Zodno 39.

Żolcza 81.

Źołnierowka 168.

Żołnin ms. 79. Zołoktawska zm. 173. Zołoray 72.

Zołoń 77.

Zołotonosza ms. 70, 75. Zołotucha 182.

Żorn iszczą 120, 121. v. Żorniszcze ms. 142. Żorniszczski gr. 120. Zorokow 184.

Zorowce 43.

Zoryń 80, 174, 185. Zozow intcz. 133. Zozulińce 166. Zrebiaczyn 39.

Zubary 165.

Zubkowicze 40, 68, 175, Zubowszczyzna 184. Żubrowicze 80, 174. Zubrynka ms. 67.

Żukin 71, 174, 179.

Żurabińce 71.

Żurawka ms. 86, 182.

Żurawlowka 137.

Żurbińce 175.

Żurżewicze 174.

Zwenihorodka v. Zwinogrodka 176. Zwidajska rudnia 178.

Zwierzyniec 172.

Zwiniarskie 167.

Zwinogrodka ms. 87, 185.

Zwioski 133.

Zwizdczeń 170.

Żydówce 74, 165, 180.

„ (Matwijowce) 182. Żydowczyki 183.

Żylany ur. 73.

Żylicze 30, 177.

Żytkowka 36.

Żytniki 183.

179.    Żytomierz (Żytomirz) ras. 14, 25, 33,

34, 40, 45, 46, 185.

Żywotow 119, ms. 122, 123, 136. v.

,, ms. stare i nowe 126. Żywotowskie dobra 127, 128.

I-

Biblioteka Politechniki Kiakowskiej

BIBLIO

PK ł4<l/l

V

W-Ą ikm

w *S$8

Biblioteka Politechniki Kiakowskiei

W^-ir    ggB| &

-1

N.

■ *' - *‘ .-■' «~ ; v ul* L.

■

^KQg9B£^rai|ffiHK$4|l

:* • ,:c3R V,-    •    Mł

sffiKS

Tflfci

***&&''